Deskundigenreactie actualisatie gelijkwaardigheidscriteria
2017 en 2018
In de loop van 2017 en 2018 is de methode om de gelijkwaardigheidscriteria (GWC) te berekenen
enkele malen aangepast. De aanpassingen hadden te maken met nieuwe rekenwijzen en nieuwe
invoer. Op drie momenten is de groep van deskundigen gevraagd een oordeel te geven over de
nieuwe GWC als uitkomst van de gewijzigde rekenmethode. Deze notitie bevat de drie reacties van
de deskundigen. De deskundigen geven alleen in de eerste reactie een inhoudelijk oordeel over de
wijzigingen en geven in beide ander reacties aan waarom zij hier geen inhoudelijk oordeel geven.
De groep van deskundigen bestaat uit:
Gijsjan van Blokland (Cie m.e.r.)
Jos Dolderman (NLR)
Wim Blom (PBL)

Deskundigenoordeel actualisatie 29 juni 2017
Vraagstelling
Beoordeling van de totstandkoming en de uitkomst van de gelijkwaardigheidscriteria (GWC).
Op donderdag 8 juni zijn wij, ondergetekenden, op de hoogte gesteld van de stand van zaken en de
aanpak van het proces voor de actualisatie van de GWC. Dit gebeurde middels een briefing op het
kantoor van To70, waarin aan de hand van een presentatie proces en keuzes zijn toegelicht die bij de
verschillende stappen gemaakt zijn en eerste resultaten getoond zijn. Daarbij is ons als deskundigen
gevraagd een beoordeling te geven over het proces en over de getalswaarden van de nieuwe GWC.
Op 13 juni hebben wij een eerste reactie gegeven, waarbij vooral om verheldering van een aantal
punten werd gevraagd. Op 22 juni werd aangesloten bij een vergadering van de Gebruikersgroep
Doc29, waarin een deel van de vragen werd beantwoord. Bij dit overleg zijn nog geen nieuwe GWC
gepresenteerd. Op 26 en 27 juni hebben wij ons opnieuw over de problematiek gebogen. Zaken die
alsnog niet duidelijk bleken, maar essentieel voor begrip van de modellering zijn bilateraal gecheckt.
Wij hebben de vraag op de volgende wijze geïnterpreteerd:
1. Is de aanpak van de omzetting van de GWC in overeenstemming met de inzichten uit eerdere
actualisaties?
2. Zijn de verschillende stappen in het proces van actualisatie juist uitgevoerd?
3. Zijn de resultaten van het proces in termen van nieuwe waarden voor de geluidgerelateerde
criteria plausibel?
Op 27 juni waren de nieuwe GWC nog niet beschikbaar en is alleen verslag gedaan van de
bevindingen over de punten 1 en 2. Op 29 juni zijn de getalswaarden voor de GWC aan ons
voorgelegd en is dit verslag uitgebreid met onze bevindingen daarover.
Deze beschouwing gaat alleen over de GWC voor geluid. De GWC voor externe veiligheid en emissies
vallen hier buiten.

Proces
Wij zijn eerder als deskundigen betrokken geweest bij de actualisatie van de GWC in 2013. Het
proces dat voor de huidige actualisatie gevolgd is, komt naar onze mening overeen met de aanpak
die toentertijd ook toegepast is. Als basis dient het scenario MER2004*. Dit is het MER2004-scenario
dat aan de basis ligt van het eerste luchthavenbesluit voor Schiphol en dat voor het
actualisatieproces in 2013 iets is aangepast om te kunnen gebruiken in de nieuwe systematiek van
empirische modellering van het baangebruik. We onderscheiden vier stappen in het proces die
analoog zijn aan de actualisatie in 2013:
-

Uitgangspunt: Nationaal Rekenmodel met MER2004* scenario.
Hiermee zijn de actuele GWC vastgesteld
Invoering Doc29
Doorrekenen van MER2004* met Doc29
Vaststellen nieuwe GWC op basis van de uitkomsten van de stap hiervoor.

Dit proces is tijdens de actualisatie van 2013 uitvoerig beschouwd en goed bevonden geeft nu geen
aanleiding tot opmerkingen.

Constateringen over de rekenmethode
De rekenmethodiek en de keuzes die daarbij zijn gemaakt en aan ons zijn gepresenteerd, zijn
navolgbaar en logisch en de stappen lijken, gegeven de keuzen, juist uitgevoerd. Dit geheel van
methodiek en keuzes leidt tot verbetering van de modellering van de geluidbelasting rond Schiphol.
Gezien de complexiteit van de berekeningen is het voor ons niet mogelijk om de rekenresultaten als
zodanig te controleren maar wij hebben vertrouwen in de door To70 en NLR uitgevoerde wederzijdse
controles bij de opstelling van de methode door NLR en de uitgevoerde berekeningen daarmee door
To70.

Aspecten van uitvoering van de actualisatie GWC
Leidend voor de bepaling van de GWC is het scenario MER2004* zoals dat in de recente actualisatie
van 2013 is ontwikkeld uit het oorspronkelijke MER2004 scenario. Wij hebben de wijze waarop dit
scenario in het nieuwe rekenmodel is geïmplementeerd uitvoerig besproken met de partijen die de
berekeningen hebben uitgevoerd. Wij hebben daarbij geconstateerd dat de uitvoering hiervan voor
zover wij kunnen nagaan correct is gedaan. Wel is een aandachtspunt de populatie van grondpaden
die in de hybride routedatabase zijn opgenomen. In de vorige actualisaties werden alle aan de 3000
ft procedure gerelateerde grondpaden meegenomen. In de nieuwe modellering zijn de grondpaden
geclassificeerd naar 3000 ft, 4000 ft en CDA naderingen en worden alleen de grondpaden die binnen
de 3000 ft klasse gevlogen zijn, aangeroepen bij de bepaling van de geluidwaarden voor de GWC.
Hoewel wij verwachten dat dit een gering effect heeft, bevelen wij aan de effecten van deze
gewijzigde selectie op de waarden van de GWC in kaart te brengen.
Een aandachtspunt bij toekomstige ontwikkelingen in het rekenmodel is dat beschouwd dient te
worden, in hoeverre deze gepaard zouden moeten gaan met aanpassing van de criteria. Een
voorbeeld hiervan is de implementatie van specifieke gegevens voor de B738 na het beschikbaar
komen in de ANP database.

Getalswaarden voor de GWC
Op basis van de informatie die is aangereikt en mondelinge toelichtingen daarop, vinden we het
effect dat het verschil tussen de contouren met NRM en Doc29 heeft op de getalswaarden voor de

GWC plausibel. Mede op grond van de controletellingen door NLR hebben wij vertrouwen in de
nieuwe getalswaarden voor de GWC.

Conclusie
Het geheel van veranderingen is veel omvattend en complex. Wij hebben veel waardering voor de
toewijding van alle betrokkenen om te komen tot een correct resultaat. Wij erkennen de vele
technische uitdagingen die liggen in de uitvoering van de omzetting en onderschrijven de toegepaste
methodes.
Wij zijn positief over het gevolgde proces en de uitgangspunten daarin. Deze komen overeen met
eerder ontwikkelde ideeën over dit onderwerp.
De uitvoering leidt tot getalswaarden voor de nieuwe gelijkwaardigheidscriteria waarin wij
vertrouwen hebben.

Deskundigenreactie actualisatie 12 september 2017
Vraagstelling
Het gaat om de herberekende waarden van de GWC na correctie op de V1 routes. Het verzoek is om
de gelijkwaardigheid aan de voorgaande set van GWC te beoordelen.

Conclusie
In ons voorgaande oordeel van 29 juni hebben wij opgemerkt het voor ons niet mogelijk om de
rekenresultaten als zodanig te controleren maar dat wij hebben vertrouwen hebben in de
uitgevoerde berekeningen en controles.
In ons voorgaande oordeel is vooral het gevolgde proces van belang geweest. Zoals aangegeven, is
het voor ons namelijk ondoenlijk om alle details van de uitgevoerde handelingen en toegepaste
gegevens te controleren.
Ten opzichte van de situatie in juni van dit jaar is er geen ander proces gevolgd. De
verandering van de berekening van de GWC valt naar ons oordeel buiten het proces, en daarmee
binnen de ‘beperkingen’ die in wij ons eerder gegeven oordeel hebben gegeven. Wij kunnen en
zullen derhalve geen toevoeging geven op ons eerdere oordeel.

Deskundigenreactie actualisatie 2 oktober 2018
Vraagstelling
De wijziging van de GWC betreft hier een herberekening o.b.v. de woningsituatie 2018 in plaats van
de tot nu toe gebruikte woningsituatie 2005. Het enige verschil is dus de gehanteerde
woningsituatie; beide situaties zijn gebaseerd op de bescherming van het eerste luchthavenbesluit
berekend o.b.v. Doc29.

Conclusie

Het gaat bij deze herberekening om een in principe eenduidige rekenexcercitie waarvan de
verschillen in resultaat uitsluitend terug te voeren zouden moeten zijn op de verschillen tussen de
woonsituaties 2005 en 2018. Wij zijn van mening dat deze bewerking goed communiceerbaar is. Om
inzicht te krijgen in de plausibiliteit van de nieuwe waarden voor de criteria is het noodzakelijk te
weten in welke opzichten de woonsituatie in 2018 gewijzigd is ten opzichte van 2005. Wij achten het
niet op onze weg om dat te onderzoeken.
Wel bevelen wij aan om aan de documentatie van de gelijkwaardigheidscriteria een uitleg van de
belangrijkste verschillen tussen de woonsituaties als onderbouwing van de nieuwe getalswaarden
toe te voegen. Daarbij willen wij graag de volgende aandachtspunten aanreiken: geef met name ook
aandacht aan de relatief grote afnames van enkele getalswaarden. Zijn deze bijvoorbeeld het gevolg
van permanente verwijdering van woningen of van sloop met het oog op herbouw?
Geef een toelichting op het bestand 2018, zoals herkomst, controles en correcties die eventueel zijn
uitgevoerd.
15 oktober 2018,
Gijsjan van Blokland
Jos Dolderman
Wim Blom