Rapportage met plan van
aanpak voor harmonisatie
inkoopdocumentatie
(Ont)Regelen van de wijkverpleging en de kortdurende
zorg

31-3-2023

Een woord vooraf | Dit traject is uitgevoerd in het kader van het
programma (Ont)Regel de zorg
Eind 2022 zijn wij als adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) gevraagd een
traject uit te voeren in het kader van het programma (Ont)Regel de zorg. In
dit programma werken organisaties op stelsel-, organisatie- en
uitvoeringsniveau aan meer tijd en werkplezier in de zorg. Casuïstiek uit het
zorgveld illustreert dat er verbetermogelijkheden zitten in het harmoniseren
van inkoopdocumentatie in de wijkverpleging en kortdurende zorg.
In de periode medio januari tot en met maart 2023 is toegewerkt naar
voorstellen voor harmonisatie op vier thema’s. De voorstellen zijn na
consultatie vertaald in een plan van aanpak met actiehouders en planning. De
relatief korte doorlooptijd van dit project is voortgekomen uit de wens om,
waar mogelijk, uitkomsten voor de inkoopronde van 2024 te benutten. Dit
heeft geleid tot een intensief traject waarbinnen veelvuldig is gesproken met
brancheorganisaties en hun leden. Onze dank gaat uit naar hun
flexibiliteit en betrokkenheid in de totstandkoming van deze
rapportage.
Met deze rapportage kunnen (branches van) zorgaanbieders en
zorgverzekeraars de aankomende periode stappen zetten in het verlagen van
de administratieve lasten in de wijkverpleging en kortdurende zorg.
2

Door de intensieve samenwerking met branches van zorgverzekeraars en
zorgaanbieders is getracht in een gedragen rapportage met plan van
aanpak te voorzien. Hierna volgt de interne besluitvorming waarna kan
worden toegezegd wat er mogelijk is rond de harmonisatievoorstellen en
bijbehorend plan van aanpak. Brancheorganisaties met wie het
conceptrapport is besproken geven aan dat inhoudelijke
harmonisatiemogelijkheden en –adviezen qua prioritering de voorkeur
hebben.
Gedurende het traject ontstonden er inzichten die wij van meerwaarde
achten om op te nemen in de rapportage. Dat doen wij in de vorm van een
aantal reflecties. Wij menen dat het voor trajecten van gelijksoortige aard
nuttig kan zijn om deze reflecties te raadplegen.
Wij wensen betrokken organisaties veel succes met het verder ‘ontregelen’
van de zorg.
Mischa Buter
Marlijn Althuizen
Merel Scheltema

Leeswijzer| Dit traject is uitgevoerd in het kader van het programma
(Ont)Regel de zorg
Leeswijzer
In de Inleiding (hoofdstuk 1) beschrijven wij de aanleiding voor dit traject en
de vraag aan AEF. We lichten de aanpak en gehanteerde uitgangspunten toe.
Ook geven we algemene en verdiepende noties weer die de ACM in het kader
van de mededingingstoets aan heeft meegegeven.

In de opvolgende hoofdstukken beschrijven wij achtereenvolgens de
mogelijkheden voor Harmonisering in de wijkverpleging (hoofdstuk 2) en
de mogelijkheden voor Harmonisering in de kortdurende zorg (hoofdstuk
3). In deze hoofdstukken beschrijven we eerst de feitelijke verschillen tussen
zorgverzekeraars. Vervolgens komen we tot de harmonisatiemogelijkheden
die we in dat licht zien.
In het Plan van Aanpak (hoofdstuk 4) brengen we de
harmonisatiemogelijkheden bijeen in een plan van aanpak, voorzien van
toedeling van acties en een planning. Tot slot lichten we enkele reflecties uit in
Reflecties (hoofdstuk 5) die gedurende het traject door ons zijn opgedaan.

3

In Bijlage 1 staan de vindplaatsen van de vier thema’s in de
inkoopdocumenten van zorgverzekeraars opgenomen. In Bijlage 2 is de
gedetailleerde aanpak om te komen tot dit rapport beschreven.

Inhoudsopgave

4

1.

Inleiding

pagina 5

2.

Harmonisering in de wijkverpleging

pagina 13

3.

Harmonisering in de kortdurende zorg

pagina 42

4.

Plan van aanpak

pagina 60

5.

Reflecties

pagina 68

Bijlage 1: vindplaatsen

pagina 70

Bijlage 2: aanpak AEF

pagina 75

Hoofdstuk 1. Inleiding
Hoofdstuk 1. Inleiding

Aanleiding | Het programma (Ont)Regel de zorg richt zich op meer tijd
voor de zorgverlener en de patiënt
In het programma (Ont)Regel de Zorg* staat het verminderen van
administratieve lasten centraal. Zorgverleners zijn veel tijd kwijt aan
administratieve handelingen; tijd die ze niet kunnen besteden aan zorg voor
de patiënt. De ervaren regeldruk wordt veroorzaakt door de stapeling, de
overbodige bureaucratie en procedures die niet bijdragen aan het doel van
inzicht in zorg en verantwoording over daaraan besteed geld.
Het doel van het programma (Ont)Regel de Zorg is tweeledig: meer tijd voor
zorgverlening aan de cliënt en meer werkplezier voor de zorgverlener.
Het ontregelen gebeurt op verschillende niveaus: in de uitvoering tussen
professionals en cliënten, binnen de zorginstellingen en tussen landelijke
branche- en beroepsorganisaties. De uitdaging om de regeldruk in de zorg
te verminderen is nauw verbonden aan het arbeidsmarktvraagstuk: onnodige
administratieve werkzaamheden komen ten laste van schaarsere capaciteit in
de zorg. In het licht van de steeds complexere zorgvragen is het ontregelen
daarmee noodzakelijker dan ooit.
In de afgelopen jaren zijn er stappen gezet in het ‘ontregelen’ van de zorg. Zo

6

*Home | (Ont)Regel de Zorg (ordz.nl)

heeft het programma (Ont)Regel de zorg er in de wijkverpleging toe geleid dat
er geen minutenregistratie meer is. Er wordt nu gewerkt volgens het credo
‘zorgplan = planning = realisatie, tenzij’. De wijkverpleegkundige heeft meer
regie rond het zorgplan gekregen, waardoor er minder standaard
administratieve handelingen plaatsvinden. Toch worden er nog veel andere
mogelijkheden gezien om de regeldruk te verminderen. Het programma
bouwt tot en met 2025 voort op de tot dusver behaalde resultaten.
In het bestuurlijk overleg over het programma (Ont)Regel de zorg is in 2022
casuïstiek ingebracht door verschillende brancheorganisaties van
zorgaanbieders. Dit was de aanleiding voor het ministerie van VWS om samen
met brancheorganisaties ActiZ, VGN, Zorgthuisnl en ZN vanuit die
casuïstiek te starten met het verder ‘ontregelen’ van de wijkverpleging.
Daarnaast werden er mogelijkheden gezien voor de kortdurende zorg en dan
specifiek het onderdeel Geneeskundige Zorg voor Specifieke Patiëntgroepen
(hierna: GZSP). De Bestuurscommissie Zorg van Zorgverzekeraars Nederland
heeft vervolgens de opdracht gegeven om hier ook met medewerkers van
zorgverzekeraars de handschoen voor op te pakken. Eind 2022 is de vraag
voor externe ondersteuning uitgezet.

Vraag aan AEF | Kom tot harmonisatievoorstellen en richt een proces
in om samen met branches tot een plan van aanpak te komen
Andersson Elffers Felix (AEF) is gevraagd om tot harmonisatievoorstellen te
komen voor de inkoopdocumentatie in de kortdurende zorg (GZSP) en in
de wijkverpleging (inzet helpenden, inzet case-management dementie en inzet
thuiszorgtechnologie). Ook is gevraagd om een proces in te richten om
samen met brancheorganisaties een plan van aanpak te ontwikkelen voor
harmonisatie.

We zijn op basis van bovenstaande vraag, gestart met het analyseren van de
casuïstiek en de inkoopdocumentatie op de vier thema’s. Vanuit de casuïstiek
hebben we gekeken naar oplossingen voor de ervaren administratieve lasten
met de focus op harmonisatiemogelijkheden. Vervolgens hebben we in
afstemming met de ACM getoetst of harmonisatie mogelijk is binnen kaders
van de Mededingingswet. In afstemming met zorgverzekeraars en
brancheorganisaties zijn we tot een advies met een (concept) plan van aanpak
gekomen, waarbij er zowel mogelijkheden zijn voor harmonisatie voor 2024
als 2025.

7

Voor de thema’s GZSP, inzet helpenden, inzet thuiszorgtechnologie en inzet
van casemanagement dementie is uitgewerkt:
▹ Wat de feitelijke onderlinge verschillen zijn tussen de
inkoopdocumentatie van zorgverzekeraars in vorm, taal, en inhoud;
▹ Welke mogelijkheden we vanuit deze verschillen zien voor harmonisering;
▹ Welk van deze harmonisatiemogelijkheden toetsing aan de uitgangspunten
rond het mededingingsrecht doorstaan;
▹ Welk van deze harmonisatiemogelijkheden haalbaar zijn zoals blijkt uit
afstemming met brancheorganisaties ActiZ, Zorgthuisnl, VGN, ZN en ZNwerkgroepen kortdurende zorg en wijkverpleging;
Op basis hiervan hebben wij vanuit een onafhankelijke proces- en adviesrol
adviezen opgesteld van de te harmoniseren voorwaarden, inclusief een plan
van aanpak om deze harmonisering tot stand te brengen. Nadere uitwerking
dient plaats te vinden met inachtneming van de Mededingingswet.

Uitgangspunten | Voor de opzet en uitvoering van deze opdracht
hanteerden wij een zestal uitgangspunten

8

De ervaren (administratieve) lasten in de
aangeleverde casuïstiek door brancheorganisaties
van zorgaanbieders, zijn de basis waar wij met dit
traject op aansluiten.

Naast de focus op tijdwinst in de zorgverlening, zien
wij de tijdwinst op andere plekken in de
organisatie van zorgaanbieders als bijvangst.

We gaan uit van een gedeelde opgave bij de
betrokken brancheorganisaties om meer tijd te
creëren voor zorgverlening aan de cliënt.

Het doel van dit traject is om vanuit de casuïstiek
scherp te krijgen wat de daadwerkelijk ervaren
(administratieve) lasten bij zorgaanbieders zijn.

In het traject sluiten we aan bij de geldende
procedures en processen van zorgverzekeraars
voor publicatie en besluitvorming rond het
inkoopbeleid.

Vanwege de uiteenlopende belangen stelt AEF de
adviezen voor harmonisatie vanuit een
onafhankelijke proces- en adviesrol op.

De aanpak | In onze aanpak zochten wij naar mogelijkheden voor
harmonisatie op taal, vorm en inhoud
Taal

Vorm

Inhoud

Dit betreft harmoniseren van woorden en
begrippen.

Dit betreft harmoniseren van vormgeving
van beleid.

Het gaat hierbij om de harmonisering van
inhoudelijke invulling van het beleid van
zorgverzekeraars.

‘Taal’ valt in twee categorieën uiteen:

‘Vorm’ valt in twee categorieën uiteen.

▹ Enerzijds één begrip waar meerdere
betekenissen aan worden gegeven.

▹ Het betreft enerzijds het gebruik van
vergelijkbare vormgeving van stukken.

Voorbeeld: in hoeverre casemanagement
dementie wordt gezien als generalistische- of
specialistische zorg verschilt per
zorgverzekeraar.
▹ Anderzijds begrippen waarvoor meerdere
vergelijkbare termen worden gebruikt.
Voorbeeld: het gebruik van verschillende
termen voor ’beeldschermzorg’ door
zorgverzekeraars.

9

Voorbeeld: de opbouw en lay-out van een
document.
▹ Anderzijds gaat het om de vormgeving van
procedures. Deze categorie van ‘vorm’
raakt aan het inhoudelijke beleid van
zorgverzekeraars en wordt daarom onder
‘inhoud’ geschaard.

Voorbeeld: de plek en wijze waarop een
aanmeldformulier moet worden ingediend.

Voorbeelden hiervan zijn:
▹ Onder welke condities een zorgaanbieder
specifieke zorg kan inzetten;
▹ Onder welke condities zorg wordt vergoed;
▹ Toetsingsinstrumenten (machtigingen of
offerte);
▹ Voorwaarden en eisen aan de kwaliteit van
zorg.

De aanpak | Presenteren van de harmonisatiemogelijkheden

Iedere harmonisatiemogelijkheid voor de thema’s in de wijkverpleging
en kortdurende zorg is uitgewerkt in een tabel. Hierbij maken wij
gebruik van de volgende iconen:
Het informatieteken geeft informatie en/of context
bij de afweging of motivatie van zorgverzekeraars
om te komen tot de gehanteerde voorwaarden,
vorm of taal in de inkoopdocumentatie.
Het vinkteken betekent dat het duidelijk is waar
de (administratieve) last zich afspeelt bij
zorgaanbieders. Het gaat ook over verduidelijking
vanuit de ACM over of harmonisering mogelijk is.

10

Het vraagteken betekent dat de
(eenduidige) motivatie en/of de reactie rond
een beoogde harmonisatiemogelijkheid
ontbreekt of onduidelijk is.
Het minteken betekent dat zorgverzekeraars
hebben aangegeven zich niet te scharen
achter de harmonisatiemogelijkheid.
Het plusteken betekent dat zorgverzekeraars
bereid zijn in gesprek te gaan over en/of zich in te
spannen voor de harmonisatiemogelijkheid.

Mededinging | De ACM geeft in het kader van de Mededingingswet
ruimte om harmonisatiemogelijkheden te onderzoeken
De inzichten die dit traject worden getoetst aan de uitgangspunten die
gehanteerd worden door de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De ACM
treedt als onafhankelijke toezichthouder op voor goed werkende markten,
waarbij ze onder andere toezicht houdt op mededinging.
Als zorgverzekeraars met elkaar tot afspraken komen die de uitvoering van de
zorgverzekering betreffen, speelt de Mededingingswet een rol. Deze afspraken
kunnen gezien worden als commercieel gedrag tussen organisaties die met
elkaar concurreren. De interpretatie van de wet en de uitgangspunten die de
ACM in de uitvoering ervan hanteert, leveren ons zicht op de mogelijkheden
voor harmonisatie. Harmonisering van inkoopdocumentatie is in principe
toegestaan als het bijdraagt aan een betere werking van de markt. Daarbij
geldt dat het dient bij te dragen aan de kwaliteit van zorg en de concurrentie
niet onnodig beperkt. Als afspraken voor harmonisering voordelen opleveren
voor zorgaanbieders en cliënten, sterkt dat de toestemming van de ACM.
Het harmoniseren van beleid mag niet zover doorgevoerd worden dat het leidt
tot harmonisatie van kosten- en/of aanbod tussen zorgverzekeraars. Als dit
het geval is, zal dat op mededingingsrechtelijke bezwaren stuiten.
11

De uitgangspunten voor harmonisatie van inkoopdocumentatie en daarmee
potentiële samenwerking tussen zorgverzekeraars laten zich daarmee als volgt
samenvatten:
1. Harmonisatie is in principe altijd mogelijk bij niet-concurrentiële
aangelegenheden.

2. In het geval van concurrentiële aangelegenheden is harmonisatie in
principe niet mogelijk als zorgverzekeraars zich daardoor niet kunnen
onderscheiden richting verzekerden of zorgaanbieders. Een uitzondering
hierop is als aantoonbaar kan worden gemaakt dat harmonisatie tot
voordelen leidt voor cliënten en/of zorgaanbieders.
3. Maak voor de selectie van harmonisatiemogelijkheden gebruik van
een extern en onafhankelijk adviesbureau.
4. Zorgverzekeraars en zorgaanbieders dienen een gedeeld beeld van
nut en noodzaak te hebben om tot harmonisering te komen. Het
potentiële voordeel voor verzekerden/cliënten staat hierin voorop.

Verdiepende noties ACM | In de context van (Ont)Regel de zorg geeft
de ACM een aantal verdiepende noties mee

12

1.

Zorgverzekeraars die machtigingenbeleid voeren mogen hierover
met elkaar in gesprek. In zo’n gesprek kan verkend worden of ze bereid
zijn om dit kostenbeheersingsinstrument los te laten en te harmoniseren
met andere zorgverzekeraars. Dit geldt zowel voor het machtigingsbeleid
an sich als voor de procedures die ze hierin hanteren. De keuze om te
harmoniseren of onderling informatie te delen, is aan de individuele
zorgverzekeraar. Dat betekent dat zorgverzekeraars die nu een
machtigingenbeleid voeren, nooit gedwongen kunnen worden om dit aan
te passen wanneer de meerderheid van de zorgverzekeraars binnen ZNverband dit wil.

3.

Zorgverzekeraars kunnen tot gelijksoortige inkoopvoorwaarden
komen die in hun optiek tot kwaliteitsverbetering leiden. Deze
inkoopvoorwaarden kunnen als mogelijk neveneffect meebrengen dat
zorgaanbieders gestimuleerd worden kwaliteitsnormen te ontwikkelen.
Wanneer dit vanuit kwaliteitsoverwegingen voldoende onderbouwd
wordt door zorgverzekeraars, ziet de ACM weinig mededingingsrisico’s in
dergelijke harmonisatie. Het is wel van belang dat de beroepsgroep deze
kwaliteitsvoordelen ook ziet. Als zij hier vanuit hun kant tegenover stellen
dat het niet tot kwaliteitsverbeteringen leidt, kan de ACM dat niet goed
beoordelen.

2.

De ACM ziet geen zwaar in het voeren van algemene gesprekken
over kostenbeheersingsinstrumenten zoals machtigingen tussen
zorgverzekeraars. Hierin is het qua proces logisch om te starten bij de
zorgverzekeraars die het machtigingenbeleid voeren, alvorens er
noodzaak wordt gezien om een breder gesprek te organiseren. Het helpt
hierbij in zijn algemeenheid als zorgaanbieders en zorgverzekeraars een
gedeeld nut en noodzaak ervaren bij het voeren van dergelijke
gesprekken.

4.

Zorgverzekeraars kunnen vanuit het publieke belang met elkaar in
gesprek gaan over zowel concurrentiele als niet-concurrentiële
aangelegenheden, als dit bijdraagt aan verbeteringen voor de
patiënt/cliënt. Wanneer dat nadelige gevolgen met zich meebrengt voor
zorgaanbieders, dient gemotiveerd te worden waarom het noodzakelijk is
om hierin tot afspraken te komen (bijvoorbeeld omdat de patiënten hier
voordeel van hebben).

Hoofdstuk 2. Harmonisering in de wijkverpleging
Hoofdstuk 2. Wijkverpleging

In dit hoofdstuk leest u achtereenvolgend de feitelijke
verschillen tussen zorgverzekeraars op inhoud en taal op
de drie thema’s: helpenden/niveau 2, casemanagement
dementie en thuiszorgtechnologie.
Daarna volgen de harmonisatiemogelijkheden.
Tot slot gaan we in op de feitelijke verschillen in vorm van
de drie thema’s tezamen; wederom gevolgd door
harmonisatiemogelijkheden.

Dit hoofdstuk start met het thema helpenden / ‘niveau 2’. Op de
volgende pagina’s leest u de feitelijke verschillen tussen het beleid van
zorgverzekeraars op dit thema.

Eerst leest u de inhoudelijke verschillen die door brancheorganisaties
zijn ingebracht via de casuïstiek en de verschillen in taal.
Vervolgens leest u mogelijkheden voor harmonisatie.

Thema Helpenden /
niveau 2
Harmonisering in de wijkverpleging
14

Helpenden / niveau 2 | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal
Verschillen tussen zorgverzekeraars op inhoud
Zorgaanbieders ervaren (administratieve) lasten bij de inzet van helpenden
doordat zorgverzekeraars verschillende inkoop-voorwaarden hanteren. Het is
afhankelijk van het beleid van de zorgverzekeraar of een helpende mag
worden ingezet en onder welke voorwaarden. Dit betekent dat de
wijkverpleegkundige in de praktijk moet nagaan of een helpende mag worden
ingezet bij de betreffende cliënt en onder welke voorwaarden. De roosteraar
van de zorgaanbieder (vaak ook de zorgverlener zelf) ervaart administratieve
lasten bij maken van roosters. Dit heeft ook betrekking op de cliënt: als de
zorgverlener administratief meer moet regelen, blijft er minder tijd over voor
de cliënt.

Zorgverzekeraars volgen in de regel de geldende normen vanuit
beroepsgroepen. Aangezien dit voor helpenden ontbreekt kiezen sommige
zorgverzekeraars – wetende dat de inzet voor laagcomplexe handelingen door
helpenden vanuit arbeidsmarktkrapte mogelijk is – er in het beleid voor om
eigen voorwaarden rond helpenden te hanteren. Zorgaanbieders nemen de
‘grootste’ zorgverzekeraar vervolgens vaak als uitgangspunt; temeer omdat
het continu nagaan van de verschillende eisen niet werkbaar is. Dit levert wel
15

een risico op in het kader van rechtmatigheid van de zorg en op
terugvordering.
Sommige zorgverzekeraars nemen in het inkoopbeleid over wat er volgens de
wet kan en mag (Wkkgz en wet BIG). Dat is bekende informatie voor
zorgaanbieders die leidt tot het doornemen en interpreteren van meer
informatie. Zorgaanbieders ervaren dat dit leidt tot onnodige administratieve
lasten in de backoffice.

Verschillen tussen zorgverzekeraars in taal
We zien feitelijke verschillen in aanduiding en gebruik van verschillende
begrippen. Ook specificeren zorgverzekeraars onvoldoende wat zij met
bepaalde begrippen bedoelen.
In sommige inkoopdocumentatie wordt gesproken over supervisie door een
hbo of masterverpleegkundige; in andere documenten van supervisie van een
medewerker van een hoger niveau zonder te specificeren wat met een hoger
niveau wordt bedoeld. In weer andere documentatie gaat het over supervisie
door een hbo-gediplomeerd verpleegkundige.

Helpenden / niveau 2 | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
1

Differentiatie in inzet helpenden / niveau 2 tussen zorgverzekeraars beperken

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid

Zorgverzekeraars kunnen differentiatie in de inzet van helpenden beperken door de verschillende voorwaarden te harmoniseren. Het is mogelijk om één
voorwaarde te hanteren en daarbij de afweging te maken welke kwaliteitseisen noodzakelijk zijn. Door zorgaanbieders wordt dit vanwege de
arbeidsmarktproblematiek gezien als zeer wenselijk.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

De wijkverpleegkundige en roosteraar (vaak ook de zorgverlener)
hoeven zo niet meer iedere keer na te gaan of een helpende mag worden
ingezet en onder welke voorwaarden. Ook in de backoffice wordt tijdwinst
verwacht, doordat minder inkoopdocumentatie geraadpleegd hoeft te worden.

Zorgverzekeraars volgen in de regel de geldende normen vanuit de
beroepsgroepen. Aangezien dit voor helpenden ontbreekt, maken
zorgverzekeraars vanuit kwaliteitsoogpunt eigen afwegingen rond de inzet van
helpenden.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars willen over het harmoniseren van de
inkoopvoorwaarden rond helpenden in gesprek. Het is mogelijk dat dit
leidt tot harmonisatie naar de eisen van de ‘strengste’ zorgverzekeraar. De inzet
van helpenden blijft een compromis. Ondanks dat de wijkverpleging niet het
domein van de helpende is, wordt men nu noodgedwongen om dit toe te staan
vanwege de personeelstekorten.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 in gesprek gaan over de verschillende inkoopvoorwaarden
rond helpenden om te bepalen welke van de voorwaarden door iedereen gehanteerd kunnen worden.
16

Helpenden / niveau 2 | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
2

Inkoopteksten analoog aan wetteksten niet herhalen

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid

Zorgverzekeraars kunnen nagaan in hoeverre inkoopbeleid en inkoopvoorwaarden in de inkoopdocumentatie opgenomen hoeven te worden, als het een directe
herhaling is van wat er in de wet staat opgenomen.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. Deze harmonisatie levert naar verwachting tijdwinst op in
de backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper hoeft hierdoor minder
teksten in de beleidsdocumenten door te nemen.

Het is niet bekend waarom zorgverzekeraars sommige zorgverzekeraars
verwijzen naar letterlijke wetteksten en anderen niet. Het staat hen vrij om
eigen vorm en stijl te hanteren. Mogelijk doen ze dit om bij zorgaanbieders te
verduidelijken waarom ze bepaalde beleidskeuzes maken.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars geven in zijn algemeenheid aan dat het hen vrij staat
om de eigen vorm en stijl te hanteren. Het lijkt mogelijk om te bezien waar een
verwijzing naar een wet, in plaats van de wettekst zelf, volstaat.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken komen over welk inkoopbeleid achterwege
gelaten kan worden als het een directe verwijzing / herhaling is naar of van wetteksten.

17

Helpenden / niveau 2 | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
3

Ontwikkelen beroepsnormen voor inzet helpenden / niveau 2

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Kwaliteitsbeleid voor inzet van helpenden kan een oplossing zijn voor de differentiatie tussen zorgverzekeraars. V&VN vertegenwoordigt deze groep echter niet,
dus dient hier een andere organisatie voor aangewezen te worden.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Harmonisatie van deze inkoopvoorwaarden leidt naar verwachting tot
directe tijdwinst in het primaire proces. De zorgverlener of roosteraar hoeft dan
niet meer telkens na te gaan of een helpende mag worden ingezet bij de
betreffende cliënt en onder welke voorwaarden. Deze harmonisatie levert naar
verwachting tijdwinst op in de backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper
kan hierdoor gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en interpreteren.

Zorgverzekeraars volgen in de regel de geldende normen vanuit de
beroepsgroepen. Aangezien dit voor helpenden ontbreekt kiezen
sommige zorgverzekeraars er in het beleid voor om eigen en daarmee
verschillende voorwaarden rond helpenden te hanteren.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars geven aan dat de wijkverpleging niet het domein is van
helpenden. De inzet van helpenden blijft een compromis, die vooral is
ingegeven doordat men noodgedwongen wordt om dit toe te staan vanwege
de personeelstekorten.

Advies voor vervolg
Agenderen van de ontwikkeling van beroepsnormen (eventueel binnen doorontwikkeling Kwaliteitskader wijkverpleging) bij de daarvoor aangewezen
beroepsvereniging.

18

Helpenden / niveau 2 | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie in taal harmoniseren
4

Meer mogelijkheden voor eenheid in taal

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
De analyse naar feitelijke verschillen laat harmonisatiemogelijkheden zien voor het gebruik van eenduidige begrippen (het varieert nu tussen hbo of
masterverpleegkundige en supervisie van een medewerker van een hoger niveau zonder te specificeren wat met een hoger niveau wordt bedoeld. In weer andere
documentatie wordt gesproken over supervisie door een hbo-gediplomeerd verpleegkundige). Dit kan meer in lijn worden gebracht met elkaar.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces, maar met name in de backoffice van de zorgaanbieder.
De zorgverkoper kan hierdoor gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en
interpreteren.

Het staat zorgverzekeraars vrij om de eigen vorm en stijl te hanteren.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars geven in zijn algemeenheid aan dat het hen vrij staat
om de eigen vorm en stijl te hanteren. Zij zijn bereid om voor de inkoop 2025 te
kijken naar de mogelijkheden voor harmonisering van taal.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken komen over welke mogelijkheden zij kunnen
harmoniseren in taal.

19

Op de volgende pagina’s leest u de feitelijke verschillen tussen het
beleid van zorgverzekeraars op het thema ‘inzet casemanagement
dementie’.

Eerst leest u de inhoudelijke verschillen die door brancheorganisaties
zijn ingebracht via de casuïstiek en de verschillen in taal.
Vervolgens leest u mogelijkheden voor harmonisatie.

Thema
Casemanagement
dementie
Harmonisering in de wijkverpleging
20

Casemanagement dementie | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [1/2]
Verschillen tussen zorgverzekeraars op inhoud
Als we kijken naar de verschillen op inhoud, valt op dat zorgaanbieders lasten
ervaren doordat zorgverzekeraars verwijzen naar verschillende standaarden.
Het is afhankelijk van het beleid van de zorgverzekeraar of een casemanager
met hbo sociaal werk mag worden ingezet. De ene zorgverzekeraar neemt de
Zorgstandaard Dementie als uitgangspunt (deze geeft aan dat een
casemanager hbo wijkverpleging of hbo sociaal werk als achtergrond moet
hebben). Andere zorgverzekeraars nemen geen standaard, het
expertiseprofiel dementieverpleegkundige of het kwaliteitsregister van V&VN
als uitgangspunt.
Om administratieve lasten te beperken nemen sommige aanbieders uit
voorzorg alleen casemanagers dementie aan met hbo wijkverpleging.
In de Zorgstandaard Dementie staat in Hoofdstuk 5 dat een casemanager
dementie een wijkverpleegkundige of sociaal werker is die is gespecialiseerd
in casemanagement dementie. Beide opleidingsachtergronden worden daarin
gekend.
21

Alzheimer Nederland geeft aan dat het dezelfde professional dient te zijn die
het gehele proces meeloopt. Het maakt verder niet uit welke achtergrond
deze professional heeft (wel verpleegkundige of social work).
Zorgverzekeraars geven aan dat er mogelijk een onderscheid wordt gemaakt
rond de inzet in een geneeskundige context. Het verwijzen naar de
Zorgstandaard Dementie betekent niet dat een sociaal werker vergoed mag
worden onder de Zvw. Zorgaanbieders vragen zich daarbij af of het
noodzakelijk is dat de sociaal werker de verpleegkundige expertise nodig
heeft. Als een wijkverpleegkundige betrokken is bij de zorgverlening, zou het
kunnen volstaan om een sociaal werker een deel van de zorgverlening uit te
laten voeren.
BPSW vult hierop aan dat dementie ook vooral over sociale expertise gaat.
Het draait daarbij onder andere om sociaal functioneren, het goed houden
van relaties en het omgaan met rouw en verlies. Dit maakt het wat hen betreft
relevant en noodzakelijk om casemanagers dementie met een sociaal werk
achtergrond, vergelijkbaar werk te laten doen onder (vergoeding van) de Zvw.

Casemanagement dementie | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [2/2]
Verschillen tussen zorgverzekeraars in taal
Als we kijken naar de verschillen in taal, zien we feitelijke verschillen in
aanduiding en andere interpretaties van begrippen.
▹ ‘Casemanager dementie’ en ‘gespecialiseerde casemanager dementie’ worden
allebei gebruikt, op sommige plekken wordt hier hetzelfde mee bedoeld;
op andere plekken is de interpretatie hiervan verschillend. Door één van de
verzekeraars wordt gesproken over een ‘gespecialiseerd
dementieverpleegkundige’.
▹ Wat precies wordt verstaan onder casemanagement dementie en in
hoeverre dit als generalistische of specialistische zorg wordt gezien,
verschilt tussen verzekeraars. In hoeverre wordt uitgeschreven wanneer er
sprake is van een ‘minder complexe’ of ‘complexe’ ondersteuningsvraag
verschilt tussen zorgverzekeraars.
▹ Er wordt gesproken over de ‘geldende zorgstandaard’ en over de
‘zorgstandaard dementie’.

22

Casemanagement dementie | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
5

Inzicht in de gedachtegang, interpretatie en afwegingen bij casemanagement dementie

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid

Duidelijkheid over de vraag welke zorg onder de Wmo valt en welke onder de Zvw, geeft uiteindelijk ook duidelijkheid in de afwegingen die zorgverzekeraars maken
rond casemanagement dementie. Inzicht in de verschillende interpretaties rond de benodigde achtergrond van een casemanager dementie in de V&VN
kwaliteitsstandaard (expertiseprofiel dementieverpleegkundige), het kwaliteitsregister van V&VN waarin wordt verwezen naar benodigde opleidingen en de
Zorgstandaard dementie kan leiden tot duidelijkheid tussen zorgverzekeraars, zorgaanbieders en andere landelijke organisaties.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Met de mogelijkheid om zowel casemanagers dementie met een hboverpleegkundige achtergrond als een achtergrond in social work, wordt het voor
zorgaanbieders gemakkelijker om de roosters rond te krijgen. Hierdoor krijgen
de cliënten gemakkelijker toegang tot de benodigde zorg. De verwachte tijdwinst
ontstaat daarmee in de directe zorgverlening.

Zorgverzekeraars maken op grond van de duiding van Zorginstituut
Nederland onderscheid rond de inzet van casemanagement,
vanwege de geneeskundige context waarin deze zorg en ondersteuning
verleend moet worden. Wanneer het verzekerde zorg betreft en het
casemanagement plaatsvindt binnen een geneeskundige context dan is
verpleegkundige expertise voorwaardelijk.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars willen met elkaar in gesprek gaan over de inzet van
casemanagement dementie. Zij wensen een duiding vanuit Zorginstituut
Nederland over wanneer casemanagement tot de Zvw behoort en wanneer
niet. Van daaruit kan duidelijkheid geboden worden aan zorgaanbieders.

Advies voor vervolg
Voer binnen ZN-verband de bredere discussie over de inzet van casemanagement dementie en benodigde inzet. Zowel tussen ZN en haar leden, als tussen de
landelijke organisaties die hierbij betrokken zijn (Alzheimer Nederland, V&VN, BPSW, Zorginstituut Nederland).
23

Casemanagement dementie | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
6

Verwijzing naar dezelfde standaard(en)

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Zorgverzekeraars kunnen overeenstemming bereiken over naar welke standaard of kwaliteitsdocument zij gezamenlijk verwijzen in het inkoopbeleid.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Met de verwijzing naar verschillende standaarden, wordt het mogelijk
om zowel casemanagers dementie met een hbo-verpleegkundige achtergrond
als een achtergrond in social work, in te zetten. Hierdoor kunnen
zorggaanbieders gemakkelijker de roosters rondkrijgen. En daardoor krijgen de
cliënten gemakkelijker toegang tot de benodigde zorg. De verwachte tijdwinst
ontstaat daarmee in de directe zorgverlening.

Zorgverzekeraars maken op grond van de duiding van Zorginstituut
Nederland mogelijk onderscheid rond de inzet van casemanagement
vanwege de geneeskundige context waarin deze zorg en ondersteuning
verleend moet worden. Wanneer het verzekerde zorg betreft en het
casemanagement plaatsvindt binnen een geneeskundige context dan is
verpleegkundige expertise voorwaardelijk.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars geven aan voor de inkoop 2024 allen naar de
Zorgstandaard Dementie te zullen verwijzen. Met de notie dat deze standaard
beschrijft wat goede zorg is, maar niet vanuit welk domein het bekostigd kan
worden.

Advies voor vervolg
Voor inkoopronde 2024 harmoniseren van inkoopvoorwaarden door de verwijzing naar de Zorgstandaard Dementie op te nemen.

24

Casemanagement dementie | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie in taal harmoniseren
7

Meer mogelijkheden voor eenheid in taal

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
De analyse naar feitelijke verschillen laat harmonisatiemogelijkheden zien voor het gebruik van eenduidige begrippen (in plaats van casemanager dementie’ en
‘gespecialiseerde casemanager dementie’) en verduidelijking in de wijze waarop begrippen geïnterpreteerd worden.

Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces, maar met name in de backoffice van de zorgaanbieder.
De zorgverkoper kan hierdoor gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en
interpreteren.

Het is niet bekend waarom zorgverzekeraars onderscheid maken tussen
gehanteerde aanduidingen in opbouw en tekst. Het staat verzekeraars vrij om
hun eigen vorm en stijl te hanteren.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars kijken verschillend naar de mogelijkheden voor
het meer eenduidig gebruik van wijkbegrippen. Sommige zorgverzekeraars
vinden dit zinvol en anderen vinden het lastig, omdat wijkverpleging niet de
enige zorgsoort is. Zorgverzekeraars willen meewerken aan de harmonisering.

Advies voor vervolg
Zorgverzekeraars bespreken en komen voor de inkoopronde 2025 tot afspraken over welke mogelijkheden zij harmoniseren in taal.

25

Op de volgende pagina’s leest u de feitelijke verschillen tussen het
beleid van zorgverzekeraars op het thema ‘thuiszorgtechnologie’.
Eerst leest u de inhoudelijke verschillen die door brancheorganisaties
zijn ingebracht via de casuïstiek en de verschillen in taal.
Vervolgens leest u mogelijkheden voor harmonisatie.

Thema
Thuiszorgtechnologie
Harmonisering in de wijkverpleging
26

Thuiszorgtechnologie | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [1/4]
Verschillen tussen zorgverzekeraars op inhoud
Als we kijken naar de inhoud, zien we dat zorgaanbieders lasten ervaren
doordat zorgverzekeraars verschillende eisen hanteren en onderbouwing
vragen voor de inzet van thuiszorgtechnologie.
Verschillende eisen Zvw-Wlz
Er zit verschil tussen de Zvw, de Wlz (en Wmo) in de mogelijkheden voor de
toepassing van technologie. In de Wlz is er meer mogelijk dan in de Zvw en is
er sprake van een andere verantwoording. Dat komt doordat het andere
cliënten zijn, die uit verschillende domeinen zorg ontvangen, met een andere
insteek. Zorgverzekeraars geven daardoor een andere invulling aan de inkoop
van thuiszorgtechnologie. Sommige technologie kan niet in de Zvw worden
toegepast, maar wel bij Wlz-cliënten in de thuissituatie. Dit leidt voor
zorgaanbieders tot onbegrijpelijke situaties in de praktijk, omdat een
wijkverpleegkundige soms cliënten helpt uit de Zvw en soms uit de Wlz.
Wijkverpleegkundigen moeten nu eerst nagaan of de cliënt een Wlz- of Zvwindicatie heeft om vervolgens te bepalen welke thuiszorgtechnologie mag
worden ingezet. Het verschil in stelsels (Wlz, Zvw, Wmo) brengt
administratieve lasten met zich mee; voor zowel de backoffice als voor
wijkverpleegkundigen zelf.
27

Er is behoefte aan eenduidigheid qua regelgeving van thuiszorgtechnologie
tussen de stelsels Wlz, Zvw en Wmo. Dit vraagstuk is ‘groter’ dan hoe het nu
uitwerking krijg in de praktijk. Het gaat onder andere over het creëren van
helderheid rond de inzet van hulpmiddelen versus thuiszorgtechnologie
(binnen de Zvw) en de grenzen hierin t.a.v. de Wmo en Zvw. Het verdient
agendering op bestuurlijke tafels met VWS erbij. Het harmoniseren van
inkoopvoorwaarden in de wijkverpleging biedt namelijk geen oplossing voor
dit probleem.
Verschillen in inzet en onderbouwing
Naast de verschillen tussen stelsels, zitten er binnen de Zvw ook verschillen
tussen zorgverzekeraars in de mogelijkheden voor de toepassing van
technologie. Een wijkverpleegkundige moet bij een cliënt (met een Zvw
indicatie) eerst opzoeken bij welke zorgverzekeraar de cliënt verzekerd is, en
wat de voorwaarden en mogelijkheden bij de betreffende zorgverzekeraar zijn
voor de toepassing van de thuiszorgtechnologie, alvorens de
wijkverpleegkundige kan bepalen welke thuiszorgtechnologie kan worden
ingezet.

Thuiszorgtechnologie | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [2/4]
De praktijksituatie op de voorgaande pagina wordt als lastenverzwarend
ervaren voor zowel de backoffice als de wijkverpleegkundigen. Per
zorgverzekeraar moet de regelgeving hieromtrent uitgezocht worden. Dit
heeft tot effect dat sommige zorgaanbieders ervoor kiezen om het beleid te
hanteren van de ‘strengste’ zorgverzekeraar. Dit betekent bijvoorbeeld dat
een aanbieder alleen de medicijndispenser gefinancierd kan toepassen.
Ook zit er verschil in vergoedingen. De beleidsregel van de NZa biedt ruimte
om maximaal 6,5 uur per cliënt per maand te declareren voor de inzet van
thuiszorgtechnologie. Zorgverzekeraars zien in de praktijk dat
thuiszorgtechnologie nog beperkt wordt ingezet; om deze reden vergoeden
zorgverzekeraars alleen de technieken die daadwerkelijk worden ingezet. Dit
zijn in ieder geval de medicijndispenser en beeldschermcontact, maar kunnen
in theorie ook andere technologieën zijn. Als zorgverzekeraars een vergoeding
van 6,5 uur zouden toestaan, terwijl nog nauwelijks techniek wordt ingezet
dan is de verwachting van zorgverzekeraars dat zorgaanbieders 6,5 uur per
cliënt per maand declareren (dat is immers conform contractafspraak). Om
onnodige kostenstijging tegen te gaan kopen zorgverzekeraars
thuiszorgtechnologie daarom gericht in (bij maandtariefaanbieders is dit
anders; zij ontvangen een maandtarief waar thuiszorgtechnologie onderdeel
28

*Momenteel zijn er zes technologische toepassingen die het model van waardebepaling
hebben doorlopen binnen het KCDZ.

van is). Dit heeft tot gevolg dat hier per zorgverzekeraar verschillende
afspraken over zijn: hoeveel per type technologie daadwerkelijk gedeclareerd
mag worden verschilt per zorgverzekeraar. Door zorgaanbieders wordt dit
ervaren als ontmoediging in plaats van stimulering van thuiszorgtechnologie.
Tussen zorgverzekeraars zijn er verschillen in welke technologieën bewezen
en dus inzetbaar, of niet-bewezen en dus niet-inzetbaar zijn. Er lijkt geen
consensus te zijn over wanneer een technologie voldoende onderbouwd is
om door zorgverzekeraars als bewezen te worden beschouwd.
▹ Het Kenniscentrum Digitale Zorg (KCDZ) beoordeelt welke
thuiszorgtechnologieën toegepast kunnen worden*. Bij het KCDZ (waar o.a.
branches van zorgverzekeraars en zorgaanbieders bij betrokken zijn) kijkt
men allereerst of applicaties voldoen aan de eisen die zorgverzekeraars
hebben gesteld. Vervolgens gaat het over de toepassing. De branches van
zorgaanbieders geven aan het wenselijk te vinden dat het KCDZ zich vooral
als centrum voor ontwikkeling, onderzoek, monitoring en evaluatie
positioneert. En niet zoals nu: als trechter voor het mogen toepassen van
thuiszorgtechnologie.

Thuiszorgtechnologie | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [3/4]
▹ Zorgaanbieders zien dat zorgverzekeraars – ondanks dat iets bewezen is –
soms afwijken van of iets toepast kan worden. Ook wordt het als bijzonder
gezien dat er voor de Wlz wel een lijst is onder regie van Vilans. Deze lijst
kan wellicht ook in de Zvw worden toegepast. Het lastige is dat er nog
weinig toeppassingen zijn bewezen via de route van het KCDZ. Daarom
willen zorgverzekeraars in de praktijk toch per toepassing bewijs zien van
dan het werkt. Voor zorgaanbieders leidt dat tot een rem op de toepassing.
Er zitten ook verschillen in de onderbouwing (qua business case) voor inzet
van technologieën die door zorgverzekeraars gevraagd wordt (tijdwinst
aantonen, narratief onderbouwen, soms moet het wetenschappelijk
aangetoond op basis van een wetenschappelijk artikel). Dit brengt voor
zorgaanbieders administratieve lasten met zich mee.
Praktische toepassing aanmeldformulier
In de praktische toepassing verschillen inhoud, vorm en systeem voor
indiening van een thuiszorgtechnologie. Een uniform aanmeldformulier - qua
inhoud, vorm én wijze van indiening helpt zorgaanbieders in de aanvraag

29

voor de inzet van thuiszorgtechnologie. Vanuit zorgaanbieders is het meest
wenselijke als er één formulier is dat door en voor alle zorgverzekeraars
gebruikt kan worden en indien mogelijk op één plek ingediend kan worden.
Meerdere zorgverzekeraars vinden het op dit moment al prima als een
formulier met het logo van een andere zorgverzekeraar bij hen zou worden
ingeleverd. Dit is echter onvoldoende bekend bij zorgaanbieders en – als dit
daadwerkelijk het geval is – zou dit beter gecommuniceerd kunnen worden.
Administratieve knelpunten in declaratie
Zorgaanbieders geven aan dat hun backoffice in de declaratie van
thuiszorgtechnologie maandelijks een overzicht dient te maken van het aantal
cliënten waar thuiszorgtechnologie wordt ingezet. Dit komt mede door de
gehanteerde registratiesystematiek, waarbij er maandelijks gedeclareerd
wordt per tijdeenheid. Daarbij dient rekening gehouden te worden met het
maximum in te zetten uren per zorgverzekeraar en de technologieën die
worden toegepast.

Thuiszorgtechnologie | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [4/4]
In de praktijk komt deze systematiek niet overeen met de weekplanningen
van zorgaanbieders. Omdat sommige maanden meer weken hebben dan
anderen leidt dat ertoe dat er in de backoffice handmatig
thuiszorgtechnologie-toepassingen verplaatst moeten worden. Dit is een
administratieve last voor de backoffice die doorwerkt op de zorgverlening,
omdat het ook effect heeft op de planning.
Het is voor zorgaanbieders wenselijk als er flexibiliteit ontstaat in het
declareren van het gemaximeerd aantal uren per maand. Dat kan
bijvoorbeeld door het per week hanteren van het maximum. Een andere
mogelijkheid is het flexibel over maanden heen te declareren. In hoeverre dit
een oplossing is voor álle aanbieders verdient allereerst een uitvraag onder
de leden van ActiZ en Zorgthuisnl. En vervolgens het beantwoorden van de
vraag wie de oplossing kan bieden voor deze ervaren last.

Verschillen tussen zorgverzekeraars in taal
Als we kijken naar de verschillen in taal, zien we feitelijke verschillen in (keuzes
voor) synoniemen en begrippen.
30

▹ Thuiszorgtechnologie is een vorm van digitale zorg. In de
inkoopdocumenten worden synoniemen gebruikt voor ‘digitale zorg’,
waarmee in sommige gevallen net wat anders wordt bedoeld. Denk aan:
‘zorgtechnologie’; ‘digitale innovaties’; ‘zorg op afstand’; ‘digitale
voorzieningen’; ‘digitale technologie’; ‘technologische vernieuwingen’;
‘digitale hulpmiddelen’. De definities ontbreken.
▹ Wat wordt verstaan onder een bewezen thuiszorgtechnologie c.q. aan welke
voorwaarden moet worden voldaan om te spreken over een bewezen
thuiszorgtechnologie verschilt per zorgverzekeraar. Ook worden er
verschillende termen gebruikt voor ‘bewezen thuiszorgtechnologie’ te
weten: ‘Good practices door Vilans geïdentificeerd als arbeidsbesparende
technologieën’ en ‘bewezen technologische hulpmiddelen’.
▹ Er worden verschillende termen gebruikt voor ’beeldschermzorg’ te weten:
‘beelschermcommunicatie’; ‘beeldzorg’; ‘online contact met zorgverleners’.

Thuiszorgtechnologie | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
8

Meer harmonisatie in onderbouwing van inzet thuiszorgtechnologie

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Met inachtneming van de procesgang en procedures bij het KCDZ, zijn er mogelijkheden om de verschillende soorten onderbouwing die wordt gevraagd door
zorgverzekeraars, te harmoniseren op procedure en vorm.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Als de onderbouwing voor inzet van thuiszorgtechnologie meer
geharmoniseerd is, hoeft er niet iedere keer gekeken te worden bij welke
zorgverzekeraar een cliënt verzekerd is en wat de voorwaarden zijn voor de
toepassing van thuiszorgtechnologie. Zodoende is er meer tijd over voor de
directe zorgverlening door de wijkverpleegkundige.

Het onderbouwen van de inzet van thuiszorgtechnologie is
ondergebracht bij het KCDZ. Onderdeel van waardebepalingen is het bepalen
van duidelijke in- en exclusiecriteria. Cliënten dienen te voldoen aan die
inclusiecriteria voordat technologie doelmatig kan worden ingezet.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

De ontwikkeling van het zorgtransformatiemodel wordt in het IZA
genoemd als hét instrument waarlangs digitale toepassingen worden
geprioriteerd, getoetst en geëvalueerd. Ook vindt doorontwikkeling plaats op
dit thema en wordt het KCDZ een ‘Landelijk platform digitale
zorgtransformatie’.

Advies voor vervolg
Organiseer als ZN het gesprek tussen zorgverzekeraars om tot afspraken te komen voor harmonisatie van benodigde bewijsvoering en onderbouwing business
case bij de inzet van thuiszorgtechnologie. Maak daarnaast duidelijk hoe de procesgang en procedures bij het KCDZ in zijn werk gaan. Ook kan er in afstemming
tussen de betrokken (branche)organisaties gesproken en vervolgens gecommuniceerd worden hoe de doorontwikkeling van het KCDZ eruitziet.
31

Thuiszorgtechnologie | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
9

Eén uniform aanvraagformulier voor inzet thuiszorgtechnologie

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Een uniform aanmeldformulier - qua inhoud, vorm en wijze van indiening – helpt zorgaanbieders in de aanvraag voor de inzet van thuiszorgtechnologie. Voor
zorgaanbieders is het wenselijk dat er één formulier is dat door en voor alle zorgverzekeraars gebruikt kan worden en indien mogelijk op één plek ingediend kan
worden.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Er wordt geen directe tijdwinst in het primaire proces verwacht.
In de backoffice hoeft niet telkens opnieuw een ander aanmeldformulier
inclusief bijbehorende procedure te worden gebruikt.

Zorgverzekeraars kunnen zelf bepalen hoe ze formulieren vormgeven.
Dat is in de basis geen landelijk beleid.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

ZN en zorgverzekeraars hebben toegezegd tot een uniform formulier
met ZN-logo te komen dat op de ZN-site wordt geplaatst. Ook benoemen
zorgverzekeraars de mogelijkheid om in het ECD de knop te benutten,
waardoor er geen aanvraag meer nodig is.

Advies voor vervolg
Kom tot een één uniform aanvraagformulier waarin verschillen in systemen en proces van indienen worden geharmoniseerd. Dit is niet gebonden aan de
deadlines van de inkoopronde. Brancheorganisatie ActiZ kan haar leden erop wijzen dat de functionaliteit in het ECD benut kan worden, waardoor geen
aanvraagformulier meer gebruikt hoeft te worden.

32

Thuiszorgtechnologie | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
10

Vergelijkbare eisen tussen Zvw en Wlz voor inzet thuiszorgtechnologie

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Waardebepalingen die vanuit Vilans zijn gedaan voor de Wlz kunnen waar mogelijk benut worden voor een versnelde toepassing van thuiszorgtechnologie in de
Zvw.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Een wijkverpleegkundige hoeft minder vaak na te gaan of de cliënt
een Wlz of Zvw indicatie heeft om vervolgens te bepalen welke
thuiszorgtechnologie mag worden ingezet. In de backoffice hoeft niet telkens
opnieuw bekeken te worden welke thuiszorgtechnologieën in aanmerking
komen voor vergoeding en welk (nog) niet ingezet kunnen worden.

In de Wlz is er meer mogelijk dan in de Zvw en is er sprake van een
andere verantwoording. Dat komt doordat het andere cliënten zijn, die uit
verschillende domeinen zorg ontvangen, met een andere insteek (eigen regie
versus 24-uurs zorg). Een andere grondslag (minder risico zorgkantoren)
rechtvaardigt voor zorgverzekeraars een ander vergoedingenbeleid.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

De komende tijd kijkt het KCDZ waar waardebepalingen vanuit de Wlz
benut kunnen worden voor de Zvw. Onlangs is dit bijvoorbeeld gebeurd bij Slim
Incontinentiemateriaal.

Advies voor vervolg
Signaleer naar het KCDZ dat het gewenst is de waardebepalingen in de Wlz (Vilans) waar mogelijk te benutten in de ontwikkelingen voor de Zvw. Communiceer
vanuit het KCDZ en via de brancheorganisaties wat de ontwikkelingen zijn rond waardebepalingen vanuit de Wlz die benut worden voor de Zvw.

33

Thuiszorgtechnologie | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
11

Meer mogelijkheden voor flexibele declaratie van gemaximeerd aantal uren

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Zorgaanbieders zijn er mogelijk mee geholpen als zij bijvoorbeeld per week het gemaximeerd aantal uren kunnen declareren voor inzet van thuiszorgtechnologie,
óf dit flexibel over maanden heen kunnen declareren. In hoeverre dit een oplossing is voor álle aanbieders verdient een uitvraag onder leden van
brancheorganisaties van zorgaanbieders.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

In de declaratie van thuiszorgtechnologie hoeft de backoffice dan niet
meer maandelijks een overzicht te maken van het aantal cliënten waar
thuiszorgtechnologie wordt gebruikt. Dat leidt ertoe dat er in de backoffice geen
handmatige thuiszorgtechnologie-toepassingen verplaatst moeten worden. Dit
werkt door in de directe zorgverlening, omdat deze situatie ook effect heeft
op de planning.

Aangezien er in de wijkverpleging gedeclareerd wordt per tijdeenheid,
dienen zorgaanbieders maandelijks een overzicht te maken van het aantal
cliënten waar thuiszorgtechnologie wordt ingezet. Dit komt mede door de
gehanteerde registratiesystematiek, waarbij er maandelijks gedeclareerd wordt
per tijdeenheid.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Er is (nog) geen overkoepelende reactie van zorgverzekeraars; mede
omdat er eerst een uitvraag onder zorgaanbieders gedaan moet worden.

Advies voor vervolg
Laat brancheorganisaties het gesprek over de overgang naar een week-systematiek faciliteren om in kaart te brengen in hoeverre dit wenselijk is voor groter aantal
zorgaanbieders. Eventuele wijzigingen die hieruit volgen zijn niet gebonden aan de inkoopdeadline van 1 april.
34

Thuiszorgtechnologie | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie in taal harmoniseren
12

Harmonisering in gehanteerde aanduidingen in opbouw en tekst

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
De analyse naar feitelijke verschillen laat harmonisatiemogelijkheden zien voor het gebruik van vergelijkbare aanduidingen. Dit speelt op twee niveaus: in opbouw
en in tekst. Vaak wordt er in inkoopdocumenten een splitsing gemaakt tussen het ‘inhoudelijke beleid’ en de ‘inkoopprocedure’. Hier gebruiken zorgverzekeraars in
de inkoopbeleidsdocumenten verschillende aanduidingen voor. In de teksten van inkoopbeleidsdocumenten gebruiken zorgverzekeraars vergelijkbare termen
door elkaar, zoals criteria/voorwaarden/eisen/vereisten/normen. Dit belemmert een doelgerichte raadpleging van inkoopbeleidsdocumenten door zorgaanbieders.
Verwachte tijdwinst in primair proces

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. Deze harmonisatie levert naar verwachting tijdwinst op in
de backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper kan hierdoor
gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en interpreteren.

Het staat verzekeraars vrij om hun eigen vorm en stijl te hanteren.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Sommige zorgverzekeraars geven aan dat het lastig wordt om begrippen
en definities te harmoniseren. De wijkverpleging is namelijk niet de enige
zorgsoort. Anderen staan open voor het uniformeren en begrippen/definities.
Dat lukt niet meer voor de inkoopronde 2024, maar kan wel doorgevoerd
worden op websites en in formulieren (in samenspraak met het KCDZ).

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken komen over welke mogelijkheden zij
harmoniseren in taal.
35

In de voorgaande pagina’s zijn we ingegaan op de feitelijke verschillen
op inhoud en in taal tussen het beleid van zorgverzekeraars voor de
wijkverpleging, op de thema’s ‘niveau 2 / helpenden’, ‘casemanagement
dementie’ en ‘inzet van thuiszorgtechnologie’.
De verschillen in vorm hebben wij voor de gehele inkoopdocumentatie
van de wijkverpleging in kaart gebracht. Op de volgende pagina’s leest
u de feitelijke verschillen in vorm tussen zorgverzekeraars.

Wijkverpleging: vorm

36

Wijkverpleging | Er zijn feitelijke verschillen in de inkoopdocumentatie
op vorm
Verschillen tussen zorgverzekeraars in vorm
Zorgverzekeraars geven de inkoopbeleidsdocumenten zeer uiteenlopend
vorm*. Doordat iedere zorgverzekeraar een eigen opbouw, opmaak en
terminologie hanteert, kost het zorgaanbieders tijd om de verschillende
inkoopbeleidsdocumenten te raadplegen, te doorgronden en te identificeren
wat de verschillen zijn tussen het beleid van verschillende zorgverzekeraars.
Uit de analyse naar vormgevingsaspecten van de inkoopbeleidsdocumenten
blijkt dat de inkoopbeleidsdocumenten van verzekeraars op uiteenlopende
manieren zijn vormgegeven. Zie hiervoor de direct volgende pagina.
Tussen zorgverzekeraars zien we verschillen in:
▹ De mogelijkheid om het inkoopbeleid als bestand te downloaden
▹ In het gemak waarmee het inkoopbeleidsdocument gevonden kan
worden
▹ Het aantal pagina’s dat het document telt, waarbij een hoger aantal
pagina’s meer leestijd met zich meebrengt en derhalve een lagere
gebruiksvriendelijkheid betekent voor de zorgaanbieders (hierbij moet
als nuancering meegenomen worden dat een zeer kort
inkoopbeleidsdocument inzichtelijkheid in de weg kan staan – korter
betekent dus niet per direct gebruiksvriendelijker voor de
zorgaanbieder)
37

* In 2017 – 2018 hebben zorgverzekeraars een traject doorlopen waaruit de
Algemene Bepalingen en Uniforme Declaratieparagraaf voor de eerste lijn zijn ontwikkeld.

▹ De oriëntatie van de pagina’s van het inkoopbeleidsdocument
▹ De printvriendelijkheid van de documentatie – dat wil zeggen, hoeveel
(kleuren)inkt er nodig is om het document te printen
▹ In hoeverre je op basis van de inhoudsopgave direct kunt vinden wat je
zoekt in het inkoopbeleidsdocument
▹ Of wijzigingen ten opzichte van voorgaande jaren op een logische plek
en inzichtelijke manier worden weergegeven
▹ Of de planning van de inkoop op een inzichtelijke manier is
weergegeven voor zorgaanbieders, waarbij het in één oogopslag
duidelijk is welke deadlines er voor de betrokken partijen gelden, en
waarbij de data voldoende specifiek gegeven zijn
▹ Of er bijlagen zijn toegevoegd aan het inkoopbeleidsdocument met
relevante informatie voor zorgaanbieders en of deze bijlagen op een
gebruiksvriendelijke manier zijn vormgegeven
De analyse van de systematiek van overeenkomstvormen laat zien dat
zorgverzekeraars over het algemeen onderscheid maken in
overeenkomstvarianten in dezelfde geest, maar in verschillende vormen
(benchmarking en categorisering op basis van kenmerken) en met gebruik
van uiteenlopende terminologie. Zie hiervoor de tweede opvolgende pagina.

Wijkverpleging | Er zijn feitelijke verschillen in de inkoopdocumentatie
op vorm specifiek m.b.t. vormgeving van beleidsdocumenten

Te
downloaden

Lengte

Oriëntatie

a.s.r.

25

Horizontaal

CZ

28

Verticaal

DSW

n.v.t.

Verticaal

EUCARE

16

Verticaal

Menzis

43

Verticaal

ONVZ

18

Verticaal

Salland

24

Verticaal

VGZ

38

Verticaal+
Horizontaal

ZK

37

Verticaal

Z&Z

23

Verticaal

38

Vindbaar

Printvriendelijkheid

Inhoudsopgave

Groen: Is het geval/beschikbaar; sluit goed aan bij behoefte lastenverlichting (voor aantal pagina’s: <20 pagina’s)
Geel: min of meer het geval/beschikbaar; Ruimte voor betere aansluiting lastenverlichting (voor aantal pagina’s: 20-30 pagina’s)
Rood: Niet het geval/niet beschikbaar; veel ruimte voor betere aansluiting lastenverlichting (voor aantal pagina’s: >30 pagina’s)

Wijzigingen

Planning

Bijlagen

Wijkverpleging | Er zijn feitelijke verschillen in de inkoopdocumentatie
op vorm, specifiek m.b.t. de indeling van overeenkomstvormen
Zorgverzekeraars maken doorgaans onderscheid in de overeenkomstvormen die zij aan zorgaanbieders aanbieden. Dit onderscheid wordt gemaakt op basis van
benchmarking of op basis van kenmerken van de zorgaanbieders (zoals grootte). De terminologie die zorgverzekeraars gebruiken om overeenkomstvormen
volgens soortgelijke indelingen aan te duiden verschilt.

39

Onderscheid overeenkomstvormen

Gebruikte terminologie voor overeenkomstvormen

a.s.r.

Categorisering op kenmerken

(1) zorgaanbieders met een digitale contractering; (2) maatwerkaanbieders; (3) nieuwe
zorgaanbieders

CZ

Categorisering op kenmerken

(1) Nieuwe aanbieders; (2a) strategische bestaande aanbieders; (2b) overige bestaande aanbieders

DSW

Categorisering op kenmerken

(1a) in 2022 gecontracteerde aanbieder met een meerjarenovereenkomst (2022-2023); (1b) in 2022
gecontracteerde aanbieder met een eenjarige overeenkomst (2022); (2) in 2022 niet-gecontracteerde
zorgaanbieder

EUCARE*

Categorisering op kenmerken

(1) Kleine organisaties; (2) grote organisaties

Menzis**

Categorisering op kenmerken

(1) Nieuwe zorgaanbieders; (2) bestaande zorgaanbieders

ONVZ

Categorisering op kenmerken

(1) Standaardovereenkomst; (2) maatwerkovereenkomst

Salland

Categorisering op kenmerken

(1) Standaardovereenkomst; (2) maatwerkovereenkomst

VGZ

Benchmarking

(1) Standaardovereenkomst; (2) plusovereenkomst; (3) cliëntvolgende overeenkomst; (4) ZZPovereenkomst

ZK***

Categorisering op kenmerken

(1) Reguliere zorgaanbieder; (2) kleine zorgaanbieder; (3) nieuwe zorgaanbieder

Z&Z

Categorisering op kenmerken

(1a) Basisovereenkomst; (1b) basisovereenkomst met aanvullende afspraak; (3)
maatwerkovereenkomst.

* EUCARE maakt gebruikt van één inkoopbeleidsdocument voor ELV/GRZ/GZSP en Wijkverpleging samen.
** Menzis eist dezelfde criteria voor nieuwe en bestaande zorgaanbieders.
*** Zilveren Kruis hanteert voor reguliere zorgaanbieders een indeling op basis van benchmarking

Wijkverpleging | Zorgverzekeraars kunnen de inkoopdocumentatie op
vorm harmoniseren
13

Harmonisatie in documentvormen

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid

Inkoopbeleidsdocumenten van verzekeraars zijn op diverse manieren vormgegeven. We zien verschillende mogelijkheden om hierin te harmoniseren: spreek af dat
documenten downloadbaar, (volledig) verticaal georiënteerd, printvriendelijk, en vindbaar (via eigen website en zoekmachines) zijn, spreek af dat er altijd een
inhoudsopgave is en leesbare paginanummers zijn, bespreek met elkaar intenties met betrekking tot lengte van documenten en tot de algemene opbouw van
documenten (bijv. wijzigingen aan het begin óf het einde van inkoopdocument), en wat er in de bijlage komt (bijv. wel/niet algemene en specifieke voorwaarden,
bestuursverklaring) en ontwikkel en verwijs naar gezamenlijk opgestelde documenten (bijv. handleiding VECOZO, prestatie-omschrijvingen, definitielijsten).
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. Deze harmonisatie levert naar verwachting tijdwinst op in
de backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper kan hierdoor
gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en interpreteren.

Zorgverzekeraars kiezen in de basis voor de vormgeving die aan de
wettelijke eisen rond toegankelijkheid voldoen en die aansluiten bij de eigen
huisstijl en organisatiekeuzes.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars zijn bereid hiernaar te kijken, maar zijn ook gebonden
aan de eigen organisatiekeuzes. Het staat de zorgverzekeraar vrij om de eigen
huisstijl, bewoordingen en processen in te richten, binnen de vigerende wet- en
regelgeving.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken komen over welke mogelijkheden zij
harmoniseren in vorm.
40

Wijkverpleging | Zorgverzekeraars kunnen de inkoopdocumentatie op
vorm harmoniseren
14

Harmonisering in terminologie voor overeenkomstvormen

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Zorgverzekeraars maken over het algemeen onderscheid in overeenkomstvarianten in dezelfde geest, maar in verschillende vormen (veelal benchmarking en
categorisering op basis van kenmerken).
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. Deze harmonisatie levert naar verwachting tijdwinst op in
de backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper kan hierdoor
gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en interpreteren.

Zorgverzekeraars kiezen in de basis voor de vormgeving die aan de
wettelijke eisen rond toegankelijkheid voldoen en die aansluiten bij de eigen
huisstijl en organisatiekeuzes.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars zijn bereid hiernaar te kijken, maar zijn ook gebonden
aan de eigen organisatiekeuzes. Het staat de zorgverzekeraar vrij om de eigen
huisstijl, bewoordingen en processen in te richten, binnen de vigerende wet- en
regelgeving.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken komen over welke mogelijkheden zij
harmoniseren in vorm met betrekking tot het gebruik van terminologie voor indelingen van overeenkomstvormen en van overeenkomstvormen.

41

Hoofdstuk 3. Kortdurende zorg (GZSP)

Op de volgende pagina’s leest u de feitelijke verschillen
tussen het beleid van zorgverzekeraars op de
onderwerpen in het beleid voor GZSP.
U leest de inhoudelijke verschillen die door
brancheorganisaties zijn ingebracht via de casuïstiek, de
verschillen in taal en de verschillen in vorm.

Vervolgens leest u mogelijkheden voor harmonisatie.

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [1/3]
Verschillen tussen zorgverzekeraars op inhoud
Als we kijken naar de verschillen op inhoud, valt op dat zorgaanbieders lasten
ervaren doordat zorgverzekeraars verschillende voorwaarden hanteren rond
de inzet van de BIG-geregistreerde gedragswetenschapper, Advance Care
Planning en het hanteren van machtigingsbeleid.

Administratieve lasten worden binnen de GZSP (gehandicaptenzorg) ervaren
rond de inzet van BIG-geregistreerde gedragswetenschappers. Het is
afhankelijk van het beleid van de zorgverzekeraar of de zorg via de verlengde
arm constructie door een andere bekwame medewerker kan worden
uitgevoerd of niet. Dit leidt tot administratieve lasten in de planning van
inzetbare zorgprofessionals.
Zorgverzekeraars willen in de basis een BIG-geregistreerde
gedragswetenschapper, omdat dit de kwaliteit is die ze in deze situaties voor
ogen hebben. Het arbeidsmarktprobleem maakt dat zorgaanbieders uitwijken
naar andere bekwame medewerkers.

43

Ook ervaren zorgaanbieders verschillen rond Advance Care Planning.
Menzis vraagt met ingang van 2023 de inzet van Advanced Care Planning. Dit
is een methode uit de ouderenzorg, die in mindere mate in de
gehandicaptenzorg wordt gebruikt. Deze inkoopvoorwaarde bij één van de
zorgverzekeraars leidt ertoe dat alle zorgaanbieders die door Menzis
gecontracteerd zijn dit moeten gaan uitvoeren. Dat brengt extra lasten met
zich mee in de zorguitvoering.

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [2/3]
Menzis heeft een machtigingsprocedure ingesteld voor declaratie Zorg in
een Groep voor kwetsbare ouderen, indien de klant meer dan 100 dagdelen
Zorg in een Groep behoeft. DSW heeft ook een machtigingsprocedure
ingesteld voor na een half jaar. Machtigingsbeleid is iets wat zorgverzekeraars
zelf mogen bepalen om onder andere de kosten te beheersen.
Zorgverzekeraar(s) hanteren verschillende termijnen en doelen, wat in de
praktijk neerkomt op dat per verzekerde gekeken moet worden waar deze
verzekerd is met de bijpassende regels. Bovendien zijn er bijkomende
voorwaarden bij deze machtigingsprocedure die lastenverzwarend kunnen
uitwerken. Zo komt het voor dat de machtiging per post toegestuurd moet
worden omdat digitale toezending niet mogelijk is. Dat leidt tot extra lasten in
de backoffice van zorgaanbieders.
Deze voorwaarden leiden voor zorgaanbieders tot administratieve lasten,
vanwege de machtigingen die vereist worden bij dagbehandeling in de GZSP.
De vereiste machtigingen verschillen ook qua inhoud van elkaar.

44

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op inhoud en taal [3/3]
Verschillen tussen zorgverzekeraars in taal
In de inkoopbeleidsdocumenten zijn vergelijkbare begrippen op een andere
manier gebruikt. Ook ontbreken definities voor een veelheid aan begrippen.
Het kan lastenverlichtend voor zorgaanbieders zijn om afspraken te maken
rond taal. Dat kan (niet-limitatief) bijvoorbeeld gaan over:

▹ Zorgverzekeraars kunnen vergelijkbare begrippen hanteren. Nu worden
verschillende synoniemen gebruikt, waardoor het soms lijkt alsof er net
wat anders wordt bedoeld (bijvoorbeeld netwerksamenwerking en
samenwerking in de zorgketen of ketenzorg). Dit kan meer in lijn worden
gebracht met elkaar.
▹ Zorgverzekeraars kunnen definities hanteren voor veelgebruikte ofwel
bijzondere begrippen, zoals voor zorgketen en spiegelinformatieset.
▹ Wanneer in het beleid wordt gesproken over ‘verwachtingen’ die spelen
(‘wij verwachten dat….’) kan verduidelijkt worden wat de eventuele
consequentie van deze verwachting is. Gaat de verwachting gepaard met
45

eisen, of wordt het meer in algemene zin genoemd? Zonder een duiding te
geven bij het noemen van verwachtingen, zijn consequenties onduidelijk.

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op vorm [1/3]
Verschillen tussen zorgverzekeraars in vorm
Op deze pagina benoemen we de feitelijke verschillen in vorm tussen
zorgverzekeraars voor de kortdurende zorg, specifiek op het thema GZSP. De
verschillen zijn geïllustreerd door de tabellen op de pagina’s hierna.
Zoals toegelicht in de inleiding hanteren wij hierbij een dubbele opvatting van
‘Vorm en procedures’. Het slaat ten eerste op de vormgeving van de
documentatie. Ten tweede betreft het de vormgeving van procedures. In
voorgaande pagina’s zijn de verschillen en harmonisatiemogelijkheden in
procedures per thema weergegeven. In dit onderdeel gaan we in op de
verschillen en harmonisatiemogelijkheden van de vormgeving van
documentatie. Ook hanteren wij een dubbele opvatting van ‘Taal en definities’,
waarbij verschillen in taal uiteenvalt in het gebruik van woorden met
verschillende, inhoudelijke betekenissen en het gebruik van verschillende
aanduidingen van soortgelijke zaken (bijvoorbeeld ‘criteria’ en ‘eisen’). De
verschillen en potentiële harmonisatiemogelijkheden met betrekking tot
inhoudelijke verschillen in taal zijn in de voorgaande pagina’s per thema
besproken. Deze pagina’s zien toe op de vorm-verschillen in taal.
46

* In 2017 – 2018 hebben zorgverzekeraars een traject doorlopen waaruit de
Algemene Bepalingen en Uniforme Declaratieparagraaf voor de eerste lijn zijn ontwikkeld.

Als we kijken naar de verschillen in vorm, valt op dat zorgverzekeraars hun
inkoopbeleidsdocumenten op zeer uiteenlopende manieren vormgeven.
Doordat iedere zorgverzekeraar een eigen opbouw, opmaak en terminologie
hanteert, kost het zorgaanbieders tijd om de verschillende
inkoopbeleidsdocumenten te raadplegen, te doorgronden en te identificeren
wat de verschillen zijn tussen het beleid van verschillende zorgverzekeraars.
Harmonisering van de vormgeving van inkoopbeleidsdocumenten leidt
zodoende tot tijdwinst bij zorgaanbieders in het primaire proces als in de
backoffice.
Verder valt op dat er weinig gestandaardiseerde teksten zijn opgenomen in de
contracten. Het proces van de zorginkoop zorgt voor een verhoging van de
administratieve lasten omdat zorgovereenkomsten van zorgverzekeraars
verschillen qua opzet en inhoud. Het gaat dan bijvoorbeeld om deadlines en
wijze van aanlevering. Het doornemen en vergelijken van 8 of 9 verschillende
overeenkomsten en het toetsen ervan in de organisatie brengt
administratieve lasten met zich mee voor de backoffice van zorgaanbieders.

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op vorm [2/3]
Uit de analyse naar vormgevingsaspecten van de inkoopbeleidsdocumenten
blijkt dat de inkoopbeleidsdocumenten van verzekeraars op uiteenlopende
manieren zijn vormgegeven. Zie hiervoor de tweede opvolgende pagina.
Tussen zorgverzekeraars zien we verschillen in:
▹ De mogelijkheid om het inkoopbeleid als bestand te downloaden;
▹ In het gemak waarmee het inkoopbeleidsdocument gevonden kan
worden;
▹ Het aantal pagina’s dat het document telt, waarbij een hoger aantal
pagina’s meer leestijd met zich meebrengt en derhalve een lagere
gebruiksvriendelijkheid betekent voor de zorgaanbieders (hierbij moet
als nuancering meegenomen worden dat een zeer kort
inkoopbeleidsdocument inzichtelijkheid in de weg kan staan – korter
betekent dus niet per direct gebruiksvriendelijker voor de
zorgaanbieder);
▹ De oriëntatie van de pagina’s van het inkoopbeleidsdocument;
▹ De printvriendelijkheid van de documentatie – dat wil zeggen, hoeveel
(kleuren)inkt er nodig is om het document te printen;

47

▹ In hoeverre je op basis van de inhoudsopgave direct kunt vinden wat je
zoekt in het inkoopbeleidsdocument;
▹ Of wijzigingen ten opzichte van voorgaande jaren op een logische plek
en inzichtelijke manier worden weergegeven;
▹ Of de planning van de inkoop op een inzichtelijke manier is
weergegeven voor zorgaanbieders, waarbij het in één oogopslag
duidelijk is welke deadlines er voor de betrokken partijen gelden, en
waarbij de data voldoende specifiek gegeven zijn;
▹ Of er bijlagen zijn toegevoegd aan het inkoopbeleidsdocument met
relevante informatie voor zorgaanbieders en of deze bijlagen op een
gebruiksvriendelijke manier zijn vormgegeven;
▹ Of de zorgverzekeraar het inkoopbeleid voor de GZSP samen met dat
voor andere zorgsoorten in één document gebundeld heeft.

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op vorm [3/3]
De analyse naar de systematiek van overeenkomstvormen laat zien dat
zorgverzekeraars over het algemeen onderscheid maken in
overeenkomstvarianten in dezelfde geest, maar in verschillende vormen
(benchmarking en categorisering op basis van kenmerken). Ook gebruiken ze
hier uiteenlopende terminologie bij. Zie hiervoor de tweede opvolgende
pagina.
De analyse naar de presentatie van voorwaarden, laat eveneens verschillen
zien tussen zorgverzekeraars. Het gaat hierbij met name om de gebruikte
terminologie om bepaalde typen voorwaarden aan te duiden en de plaatsing
van de typen voorwaarden binnen de inkoopbeleidsdocumenten.
Zorgverzekeraars maken veelal in dezelfde geest onderscheid tussen
verschillende typen voorwaarden, waar zij ieder hun eigen terminologie en
plaatsing binnen het beleidsdocument voor hanteren. Zie hiervoor de derde
opvolgende pagina.

48

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de inkoopdocumentatie op
vorm specifiek m.b.t. vormgeving van beleidsdocumenten

Bundeling
zorgsoorten

Te
downloaden

Vindbaar

Lengte

Oriëntatie

a.s.r.

ELV, GRZ, GZSP

19

Horizontaal

CZ

GRZ, ELV, GZSP

21

Verticaal

DSW

GZSP

n.v.t.

Verticaal

EUCARE

“Verpleging &
Verzorging”*

16

Verticaal

Menzis

GZSP

31

Verticaal

ONVZ

GZSP

23

Verticaal

Salland

GZSP

4

Verticaal

VGZ

ELV, GRZ, GZSP

33

Verticaal+
Horizontaal

ZK

GZSP

25

Verticaal

Z&Z

GZSP

11

Verticaal

49

Printvriendelijkheid

Inhoudsopgave

Wijzigingen

Planning

Groen: Is het geval/beschikbaar; sluit goed aan bij behoefte lastenverlichting (voor bundeling: groen alléén GZSP; voor aantal pagina’s: <20 pagina’s)
Geel: min of meer het geval/beschikbaar; Ruimte voor betere aansluiting lastenverlichting (voor aantal pagina’s: 20-30 pagina’s)
Rood: Niet het geval/niet beschikbaar; veel ruimte voor betere aansluiting lastenverlichting (voor bundeling zorgsoorten: rood meer dan GZSP alleen; voor aantal pagina’s: >30 pagina’s)
*EUCARE bundelt ELV, GRZ, GZSP, Wijkverpleging, en Medische Kindzorg in één document voor “Verpleging & Verzorging”

Bijlagen

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de inkoopdocumentatie op
vorm, specifiek m.b.t. de indeling van overeenkomstvormen
Zorgverzekeraars maken regelmatig onderscheid in de overeenkomstvormen die zij aan zorgaanbieders aanbieden. Dit onderscheid wordt doorgaans gemaakt op
basis van kenmerken van de zorgaanbieders (zoals grootte). De terminologie die zorgverzekeraars gebruiken om overeenkomstvormen volgens soortgelijke
indelingen aan te duiden verschilt.

50

Onderscheid overeenkomstvormen

Gebruikte terminologie voor overeenkomstvormen

a.s.r.

Categorisering op kenmerken

(1) Bestaande aanbieders; (2) nieuwe zorgaanbieder

CZ

Categorisering op kenmerken

(1) Bestaande zorgaanbieders; (2) nieuwe zorgaanbieders

DSW

Categorisering op kenmerken

(1) Aanbieder met een meerjarenovereenkomst (2022-2023); (2) Niet-gecontracteerde
zorgaanbieder GZSP

EUCARE*

Categorisering op kenmerken

(1) Grote organisaties; (2) kleine organisaties

Menzis

Categorisering op kenmerken

(1) Bestaande zorgaanbieders; (2) nieuwe zorgaanbieders

ONVZ

Categorisering op kenmerken

(1) Standaardovereenkomst waarin we tarief per prestatie afspreken, zonder
volumebeperking; (2) uitzonderlijke gevallen een maatwerkovereenkomst met aanvullende
afspraken doelmatigheid, zorgvernieuwing en/of resultaatafspraken

Salland**

n.v.t.

n.v.t.

VGZ**

n.v.t.

n.v.t.

ZK**

n.v.t.

n.v.t.

Z&Z

Categorisering op kenmerken

(1) basisovereenkomst; (2) maatwerkovereenkomst

* EUCARE maakt gebruikt van één inkoopbeleidsdocument voor ELV/GRZ/GZSP en Wijkverpleging samen.
** Salland, VGZ en Zilveren Kruis maken geen onderscheid in overeenkomstvormen

Kortdurende zorg (GZSP) | Er zijn feitelijke verschillen in de
inkoopdocumentatie op vorm, specifiek m.b.t. de vorm van voorwaarden
Zorgverzekeraars maken veelal in dezelfde lijn onderscheid tussen verschillende typen voorwaarden, waar zij verschillende terminologie en plaatsing binnen het
beleidsdocument hanteren. Als een zorgverzekeraar niet genoemd wordt bij een type voorwaarden, dan worden de desbetreffende voorwaarden niet genoemd
in het inkoopbeleidsdocument van deze zorgverzekeraar.

51

Type voorwaarden

Synoniemen

Plaatsing in inkoopbeleidsdocument

Algemene voorwaarden

Eisen (ONVZ)
Minimale (kwaliteits)eisen (Salland)
Algemene inkoopcriteria (VGZ)
Minimumeisen (Z&Z)
Voorwaarden en kwaliteitseisen (a.s.r.)

In tekst inkoopbeleidsdocument (CZ; Salland; a.s.r.)
Bestuursverklaring in bijlage (ONVZ)
In bijlage inkoopbeleidsdocument incl. specifieke voorwaarden (VGZ)
Verwijzing in inkoopbeleidsdocument naar extern document (Z&Z)

Specifieke voorwaarden

Minimumeisen (Z&Z)
Aanvullende eisen
Voorwaarden per zorgsoort
Speicifieke minimum- en kwaliteiteisen die gelden
voor individuele prestaties (Z&Z)
Aanvullende voorwaarden (a.s.r.)

Bijlage inkoopbeleidsdocument (CZ; Menzis; Z&Z)
In tekst inkoopbeleidsdocument (EUCARE; Z&Z; a.s.r.)

Contractvoorwaarden

Uitvoeringseisen

In bijlage inkoopbeleidsdocument (Menzis)

Eisen (voor beroepsgroep)

Eisen van bekwaamheid
Kwaliteitseisen
Voorwaarden voor de beroepsgroep
Kwaliteitscriteria
Inkoopcriteria voor zorg (…) (VGZ)
Kwaliteitsvoorwaarden (ZK)

In tekst inkoopbeleid (DSW; ONVZ; ZK)
In bijlage inkoopbeleidsdocument incl. algemene voorwaarden (VGZ)
In bijlage inkoopbeleidsdocument (ZK)

Uitsluitingsgronden

Uitsluitingscriteria (ZK)
Uitsluitingen

Bestuursverklaring in bijlage (ONVZ)
Bijlage inkoopbeleidsdocument (CZ)
In bijlage inkoopbeleidsdocument (ZK)

Kortdurende zorg (GZSP) | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
1

Harmonisatie van voorwaarden rond inzet BIG-geregistreerde gedragswetenschapper

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Zorgverzekeraars kunnen differentiatie in de inzet van BIG-geregistreerde gedragswetenschappers beperken door de voorwaarden te harmoniseren. Dat is
voorafgaand aan dit traject gedaan in afstemming met de medisch adviseurs en werkgroep kortdurende zorg. Met het aangepaste uitgangspunt voor 2024
harmoniseren zij de gehanteerde inkoopvoorwaarde.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. De verwachte tijdwinst van deze harmonisatie komt terug
in de backoffice van de zorgaanbieders, waar de planning van inzetbare
zorgprofessionals wordt georganiseerd.

Zorgverzekeraars hanteerden in de basis de voorwaarden die zij
noodzakelijk achtten om de kwaliteit bij deze zorg te garanderen. Vanwege het
arbeidsmarktprobleem boden sommige zorgverzekeraars ruimte om uit te
wijken naar andere bekwame medewerkers.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Organisaties kunnen vanuit het publieke belang met elkaar het gesprek
kunnen voeren over (niet-)concurrentiele aangelegenheden als dit bijdraagt aan
verbeteringen voor de patiënt/cliënt. Wanneer het tot nadelen bij
zorgaanbieders leidt, dient gemotiveerd te worden waarom het toch
noodzakelijk is om het anders te doen (bijvoorbeeld omdat de patiënten hier
voordeel van hebben).

Zorgverzekeraars laten deze eis voor 2024 vervallen. Zij hanteren
dezelfde inhoudelijke uitgangspunten: om andere disciplines in te kunnen
zetten (door de gedragswetenschapper) moet er een onderbouwing zijn
middels een zorgprogramma. Zilveren Kruis heeft tweejarig inkoopbeleid en
voert dit door vanaf inkoop 2025.

Advies voor vervolg
Communiceer de (implicaties van de) nieuwe uitgangspunten rond inzet gedragswetenschappers en stimuleer de ontwikkeling van zorgprogramma’s voor
zorgaanbieders.
52

Kortdurende zorg (GZSP) | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud harmoniseren
2

Advance Care Planning (ACP)

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Het is mogelijk om ACP als eis voor de GZSP te laten vervallen, zodat dit in lijn is met de inkoopvoorwaarden van andere zorgverzekeraars.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Een arts hoeft in de gesprekken minder vaak te verwijzen naar de
elementen van ACP, wat tijdwinst op kan leveren. Er wordt geen tijdwinst elders
in de organisatie verwacht.

Zorgpartijen dienen preventie standaard onderdeel te maken van de
zorgverlening zoals opgenomen in het IZA*. Het bespreken van mogelijke
preventieve (zorg)maatregelen is van toepassing op alle burgers. Alle artsen
zouden dit dus onderdeel moeten maken van hun gesprekken met klanten.
Hierbij is vanuit Menzis niet opgelegd welke onderdelen van het holistische ACP
gesprek gevoerd moeten worden, maar dat er aandacht naar uitgaat is voor
hen een vanzelfsprekendheid.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Organisaties kunnen vanuit het publieke belang met elkaar het gesprek
kunnen voeren over (niet-)concurrentiele aangelegenheden als dit bijdraagt aan
verbeteringen voor de patiënt/cliënt. Wanneer het tot nadelen bij
zorgaanbieders leidt, dient gemotiveerd te worden waarom het toch
noodzakelijk is om het anders te doen (bijvoorbeeld omdat de patiënten hier
voordeel van hebben).

Menzis houdt vast aan de eis rond de inzet van ACP in de GZSP. Zij geven
aan dat ACP ook al in de gehandicaptenzorg plaatsvindt.

Advies voor vervolg
In het kader van dit traject adviseren wij de branchevereniging VGN om haar leden te ondersteunen om ACP op een effectieve manier in te zetten.
53

*Partijen spreken af om het voorkomen van acute zorg een prioriteit te maken in hun beleid. Dit betref onder meer het inzetten
op goede voorlichting, preventie en vroeg signalering, advance care planning, het borgen en versterken van goede samenwerking
tussen eerstelijns inclusief wijkverpleging, ouderenzorg, GGZ, jeugdzorg en sociaal domein.

Kortdurende zorg (GZSP) | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op inhoud en procedure harmoniseren
3

Machtigingenbeleid voor dagbehandeling

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Menzis en DSW kunnen in het kader van administratieve lastenverlichting met ZN bespreken of het afschaffen van het machtigingenbeleid voor dagbehandeling in
een groep mogelijk is. Wanneer dat niet het geval is, kunnen ze afspraken maken of het harmoniseren van de procedures mogelijk is.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Een zorgprofessional hoeft bij een cliënt niet meer na te gaan waar deze
verzekerd is en welke regels hierbij gelden. Deze harmonisatie levert naar
verwachting ook tijdwinst op in de backoffice van de zorgaanbieder. In de
organisatie en planning van de zorg hoeft geen rekening gehouden te worden
met de verschillen in procedures.

Menzis startte eerder met machtigingenbeleid omdat er nog
onvoldoende richtlijnen ontwikkeld zijn om te komen tot een doelmatig
behandelprogramma. Voor DSW geldt dat het machtigingenbeleid de functie
heeft tot het controleren van recht- en doelmatigheid bij deze relatief nieuwe
zorgvorm.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Zorgverzekeraars die machtigingenbeleid voeren kunnen met elkaar
afstemmen en overwegen of ze bereid zijn dit kostenbeheersingsinstrument los
te laten ofwel te harmoniseren met andere zorgverzekeraars. Dat geldt zowel
veel het inhoudelijke machtigingenbeleid als voor de procedures die ze
hanteren.

Menzis en DSW houden vast aan hun machtigingenbeleid. Het is voor
DSW te snel om de machtiging volledig te laten vervallen (vorig jaar is de duur
wel verruimd van 6 naar 12 maanden). Om dit te laten vervallen zullen er, met
name voor zorg in een groep, zorgprogramma’s/kwaliteitskaders ontwikkeld
moeten worden.

Advies voor vervolg
We adviseren een parallel proces: zorgaanbieders kunnen onder regie van hun brancheorganisatie komen tot zorgprogramma’s of kwaliteitskaders. Daarnaast
adviseren we om zowel DSW als Menzis in gesprek te laten gaan over de mogelijkheden voor geharmoniseerde procedures.

54

Kortdurende zorg (GZSP) | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie in taal harmoniseren
4

Harmonisering in gehanteerde aanduidingen in opbouw en tekst

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
De analyse naar feitelijke verschillen laat harmonisatiemogelijkheden zien voor het gebruik van vergelijkbare aanduidingen. Dit speelt op twee niveaus: in opbouw
en in tekst. Vaak wordt er in inkoopdocumenten een splitsing gemaakt tussen het ‘inhoudelijke beleid’ en de ‘inkoopprocedure’. Hier gebruiken zorgverzekeraars in
de inkoopbeleidsdocumenten verschillende aanduidingen voor. In de teksten van inkoopbeleidsdocumenten gebruiken zorgverzekeraars vergelijkbare termen
door elkaar, zoals criteria/voorwaarden/eisen/vereisten/normen. Dit belemmert een doelgerichte raadpleging van inkoopbeleidsdocumenten door zorgaanbieders.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting tijdwinst op in de
backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper kan hierdoor gemakkelijker
beleidsteksten vergelijken en interpreteren.

Zorgverzekeraars kiezen in de basis voor de begrippen, definities en
formuleringen die aansluiten bij de eigen organisatiekeuzes.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars staan open voor het uniformeren van bepaalde
elementen in documenten zoals tarieftabel en begrippen/definities. Dat lukt
niet meer voor de inkoopronde 2024.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken komen over welke mogelijkheden zij
harmoniseren in taal. Er zou afgesproken kunnen worden om in bepaalde gevallen bepaalde termen te gebruiken zodat daar snel in de documenten op gezocht
kan worden door zorgaanbieders.
55

Kortdurende zorg (GZSP) | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op vorm harmoniseren
5

Harmonisering (standaard)overeenkomsten

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Zorgverzekeraars kunnen harmonisering aanbrengen in de (standaard)overeenkomsten voor zorgaanbieders. Het gaat hierbij bijvoorbeeld over algemene
voorwaarden en inclusiecriteria en het al dan niet in het document te verwerken (in artikelen van toepassing verklaren). Dit maakt de overeenkomsten
gelijkvormiger en gelijker in lengte. Het gaat ook over het maken van afspraken over de opbouw van overeenkomsten (volgordelijkheid, kopjes, etc.) en
gelijkvormige tabellen voor tarieven. Ook kunnen zorgverzekeraars met elkaar beschrijvingen van prestatiecodes afspreken zoals Vektis die voorschrijft. Dit kan
ook als aparte standaard gepubliceerd worden die van toepassing verklaard wordt in de overeenkomst.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. Deze harmonisatie levert naar verwachting tijdwinst
op in de backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper kan hierdoor
gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en interpreteren.

Zorgverzekeraars dienen zich in de vormgeving van overeenkomsten aan
de wettelijke eisen rond toegankelijkheid te houden. Hierin staan de eigen
organisatiekeuzes (over zorgsoorten heen) die aansluiten bij systemen en
huisstijl heeft, waarin de eigen organisatiekeuzes centraal.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Hier willen zorgverzekeraars met elkaar naar kijken voor de inkoop 2025,
aangezien ze ook zelf een belang hebben om de documenten overzichtelijk en
raadpleegbaar te houden.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken over welke mogelijkheden zij zien voor
het harmoniseren in vorm.
56

Kortdurende zorg (GZSP) | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op vorm harmoniseren
6

Harmonisering indeling overeenkomstvormen

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Zorgverzekeraars maken over het algemeen onderscheid in overeenkomstvarianten langs dezelfde lijn, maar in verschillende vormen. Er zijn mogelijkheden om de
terminologie voor de verschillende indelingen van overeenkomstvormen te harmoniseren. Ook kunnen zorgverzekeraars afspreken terminologie voor soortgelijke
overeenkomstvormen te harmoniseren (bijvoorbeeld altijd de term ‘standaardovereenkomst’ te gebruiken in plaats van ‘basisovereenkomst’ of
‘bulkovereenkomst’).
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. Deze harmonisatie levert naar verwachting tijdwinst op in
de backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper kan hierdoor
gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en interpreteren.

Zorgverzekeraars kiezen in de basis voor de vormgeving en indeling die
aansluiten bij de eigen huisstijl en organisatiekeuzes.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars zijn bereid hier met elkaar naar te kijken, maar geven
aan ook gebonden te zijn aan organisatiekeuzes.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken over welke mogelijkheden zij zien voor het
harmoniseren van de verschillende indelingen van overeenkomstvormen.

57

Kortdurende zorg (GZSP) | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op vorm harmoniseren
7

Harmonisering van terminologie en presentatie van voorwaarden

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Zorgverzekeraars maken in hun inkoopdocumentatie onderscheid tussen verschillende sets voorwaarden, zoals algemene voorwaarden, specifieke voorwaarden,
en eisen die zij stellen aan de beroepsgroep. Er zitten verschillen in de gebruikte terminologie voor dezelfde sets voorwaarden. Ook worden dezelfde sets
voorwaarden door zorgverzekeraars niet op dezelfde plaats in het inkoopbeleid gepresenteerd; de set voorwaarden staat bij de ene zorgverzekeraar in de lopende
tekst van het inkoopbeleidsdocument, terwijl de voorwaarden bij een andere zorgverzekeraar in de bijlage staan of niet staan opgenomen in het
inkoopbeleidsdocument.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. Deze harmonisatie levert naar verwachting tijdwinst op in
de backoffice van de zorgaanbieder. De zorgverkoper kan hierdoor
gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en interpreteren.

Zorgverzekeraars kiezen in de basis voor de vormgeving en terminologie
die aansluiten bij de eigen huisstijl en organisatiekeuzes.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars zijn bereid hier met elkaar naar te kijken, maar geven
aan ook gebonden te zijn aan organisatiekeuzes.

Advies voor vervolg
Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken over welke mogelijkheden zij zien voor het
harmoniseren van de taal en presentatie die gebruikt worden voor de presentatie van voorwaarden, bijvoorbeeld waar verschillende voorwaarden gevonden
kunnen worden en hoe verschillende typen voorwaarden genoemd worden.
58

Kortdurende zorg (GZSP) | Zorgverzekeraars kunnen de
inkoopdocumentatie op vorm harmoniseren
8

Harmonisering bundeling

Omschrijving (harmonisatie)mogelijkheid
Een aantal van de zorgverzekeraars bundelt verschillende zorgsoorten in één inkoopbeleidsdocument. Zo hanteren sommige zorgverzekeraars één
inkoopbeleidsdocument voor de ELV, GRZ én de GZSP, terwijl anderen een inkoopbeleidsdocument hebben voor alleen de GZSP. EUCARE (Caresq) hanteert één
document voor de wijkverpleging, GZSP, ELV, GRZ, en Medische Kindzorg. Dit leidt tot ongelijksoortigheid van de inkoopbeleidsdocumenten van de verschillende
zorgverzekeraars.
Verwachte tijdwinst bij zorgaanbieders

Motivatie zorgverzekeraars

Deze harmonisering levert naar verwachting niet direct tijdwinst op
in het primaire proces. In de backoffice van de zorgaanbieder kan de
zorgverkoper hierdoor waarschijnlijk gemakkelijker beleidsteksten vergelijken en
interpreteren.

Het staat verzekeraars vrij om hun eigen vorm en stijl te hanteren.
Keuzes voor het al dan niet gebundeld opnemen van zorgsoorten in één
inkoopbeleidsdocument hangen vaak samen met een bredere bundeling over
zorgsoorten heen.

Toets op mededingingsrisico’s

Reactie zorgverzekeraars

Er worden geen risico’s op mededinging verwacht als zorgverzekeraars
hierover met elkaar in gesprek gaan. De ACM adviseert te verduidelijken op
welke manier de cliënt voordeel aan de harmonisatie van voorwaarden of
procedures ondervindt.

Zorgverzekeraars zijn bereid hier met elkaar naar te kijken, maar geven
aan ook gebonden te zijn aan organisatiekeuzes. Een zorgverzekeraar geeft als
aandachtspunt mee dat er steeds vaker meerjarig inkoopbeleid is met
uiteenlopende doorlooptijden. Dat kan harmonisering lastig maken.

Advies voor vervolg

Laat zorgverzekeraars (eventueel onder regie van ZN of een extern bureau) voor de inkoopronde 2025 tot afspraken over welke mogelijkheden zij zien voor het
harmoniseren in bundeling van verschillende zorgsoorten in inkoopbeleidsdocumenten.
59

Hoofdstuk 4. Plan van aanpak voor harmonisatie
inkoopdocumentatie wijkverpleging en GZSP

Op de volgende pagina’s leest u het plan van aanpak voor
harmonisatie. De opgenomen kwartalen zijn opgenomen
als inschatting om tijdig van start te gaan met de adviezen.

Plan van aanpak | Plan voor harmonisatie inkoopdocumentatie
wijkverpleging, thema helpenden / niveau 2

61

1

2

3

4

Advies voor
harmonisatie

Laat zorgverzekeraars
(eventueel onder regie van ZN
of een extern bureau) voor de
inkoopronde 2025 in gesprek
gaan over de verschillende
inkoopvoorwaarden rond
helpenden om te bepalen
welke van de voorwaarden
door iedereen gehanteerd
kunnen worden.

Laat zorgverzekeraars
(eventueel onder regie van ZN
of een extern bureau) voor de
inkoopronde 2025 tot
afspraken komen over welk
inkoopbeleid achterwege
gelaten kan worden als het
een directe verwijzing /
herhaling is naar of van
wetteksten.

Agenderen van de
ontwikkeling van
beroepsnormen (eventueel
binnen doorontwikkeling
Kwaliteitskader
wijkverpleging) bij de
daarvoor aangewezen
beroepsvereniging.

Laat zorgverzekeraars
(eventueel onder regie van ZN
of een extern bureau) voor de
inkoopronde 2025 tot
afspraken komen over welke
mogelijkheden zij kunnen
harmoniseren in taal.

Eigenaar

ZN

ZN

VWS

ZN

Planning

Q3 2023

Q3 2023

Q2 2023

Q3 2023

Termijn

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2024

Bijzonderheden

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Plan van aanpak | Plan voor harmonisatie inkoopdocumentatie
wijkverpleging, thema casemanagement dementie

62

5

6

7

Advies voor
harmonisatie

Voer binnen ZN-verband de bredere
discussie over de inzet van casemanagement dementie en benodigde
inzet. Zowel tussen ZN en haar leden, als
tussen de landelijke organisaties die
hierbij betrokken zijn (Alzheimer
Nederland, V&VN, BPSW, Zorginstituut
Nederland).

Voor inkoopronde 2024 harmoniseren
van inkoopvoorwaarden door de
verwijzing naar de Zorgstandaard
Dementie op te nemen.

Zorgverzekeraars bespreken en komen
voor de inkoopronde 2025 tot afspraken
over welke mogelijkheden zij
harmoniseren in taal.

Eigenaar

ZN

ZN

ZN

Planning

Q2 2023

Q1 2023

Q3 2023

Termijn

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2024

Inkoopronde 2025

Bijzonderheden

Betrekken van Alzheimer Nederland,
V&VN, BPSW, Zorginstituut Nederland

Rekeninghoudend met deadlines voor
zorginkoopbeleid 2024 bij
zorgverzekeraars

n.v.t.

Plan van aanpak | Plan voor harmonisatie inkoopdocumentatie
wijkverpleging, thema thuiszorgtechnologie [1/2]

63

8

9

10

Advies voor
harmonisatie

Organiseer als ZN het gesprek tussen
zorgverzekeraars om tot afspraken te
komen voor harmonisatie van benodigde
bewijsvoering en onderbouwing business
case bij de inzet van
thuiszorgtechnologie. Maak daarnaast
duidelijk hoe de procesgang en
procedures bij het KCDZ in zijn werk
gaan. Ook kan er in afstemming tussen
de betrokken (branche)organisaties
gesproken en vervolgens
gecommuniceerd worden hoe de
doorontwikkeling van het KCDZ eruitziet.

Kom tot een één uniform
aanvraagformulier waarin verschillen in
systemen en proces van indienen
worden geharmoniseerd. Dit is niet
gebonden aan de deadlines van de
inkoopronde. Brancheorganisatie ActiZ
kan haar leden erop wijzen dat de
functionaliteit in het ECD benut kan
worden, waardoor geen
aanvraagformulier meer gebruikt hoeft
te worden.

Signaleer naar het KCDZ dat het gewenst
is de waardebepalingen in de Wlz (Vilans)
waar mogelijk te benutten in de
ontwikkelingen voor de Zvw.
Communiceer vanuit het KCDZ en via de
brancheorganisaties wat de
ontwikkelingen zijn rond
waardebepalingen vanuit de Wlz die
benut worden voor de Zvw.

Eigenaar

ZN

ZN / ActiZ

ZN

Planning

Q2 2023

Q2 2023

Q2 2023

Termijn

Inkoopronde 2025

Bijzonderheden

In afstemming met Kenniscentrum
Digitale Zorg

Niet gebonden aan deadlines inkoop

Niet gebonden aan inkoop

Plan van aanpak | Plan voor harmonisatie inkoopdocumentatie
wijkverpleging, thema thuiszorgtechnologie [2/2]
11

12

Advies voor
harmonisatie

Laat brancheorganisaties het gesprek
over de overgang naar een weeksystematiek faciliteren om in kaart te
brengen in hoeverre dit wenselijk is voor
groter aantal zorgaanbieders. Eventuele
wijzigingen die hieruit volgen zijn niet
gebonden aan de inkoopdeadline van 1
april.

Laat zorgverzekeraars (eventueel onder
regie van ZN of een extern bureau) voor
de inkoopronde 2025 tot afspraken
komen over welke mogelijkheden zij
harmoniseren in taal.

Eigenaar

ActiZ

ZN

Planning

Q2 2023

Q2 2023

Termijn

Bijzonderheden

64

Inkoopronde 2025

Hoeft niet voor 1 april

n.v.t.

Plan van aanpak | Plan voor harmonisatie inkoopdocumentatie
wijkverpleging breed

65

13

14

Advies voor
harmonisatie

Laat zorgverzekeraars (eventueel onder
regie van ZN of een extern bureau) voor
de inkoopronde 2025 tot afspraken
komen over welke mogelijkheden zij
harmoniseren in vorm.

Laat zorgverzekeraars (eventueel onder
regie van ZN of een extern bureau) voor
de inkoopronde 2025 tot afspraken
komen over welke mogelijkheden zij
harmoniseren in vorm met betrekking tot
het gebruik van terminologie voor
indelingen van overeenkomstvormen en
van overeenkomstvormen.

Eigenaar

ZN

ZN

Planning

Q3 2023

Q3 2023

Termijn

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2025

Bijzonderheden

n.v.t.

n.v.t.

Plan van aanpak | Plan voor harmonisatie inkoopdocumentatie
kortdurende zorg, thema’s binnen GZSP [1/2]
1

66

2

3

4

Advies voor
harmonisatie

Communiceer de (implicaties
van de) nieuwe
uitgangspunten rond inzet
gedragswetenschappers en
stimuleer de ontwikkeling van
zorgprogramma’s voor
zorgaanbieders.

In het kader van dit traject
adviseren wij de
branchevereniging VGN om
haar leden te ondersteunen
om ACP op een effectieve
manier in te zetten.

We adviseren een parallel
proces: zorgaanbieders
kunnen onder regie van hun
brancheorganisatie komen tot
zorgprogramma’s of
kwaliteitskaders. Daarnaast
adviseren we om zowel DSW
als Menzis in gesprek te laten
gaan over de mogelijkheden
voor geharmoniseerde
procedures.

Laat zorgverzekeraars
(eventueel onder regie van ZN
of een extern bureau) voor de
inkoopronde 2025 tot
afspraken komen over welke
mogelijkheden zij
harmoniseren in taal. Er zou
afgesproken kunnen worden
om in bepaalde gevallen
bepaalde termen te gebruiken
zodat daar snel in de
documenten op gezocht kan
worden door zorgaanbieders.

Eigenaar

VGN

VGN

VGN / ZN

ZN

Planning

Q2 2023

Q3 2023

Q3 2023

Q3 2023

Termijn

Inkoopronde 2024

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2025

Bijzonderheden

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Plan van aanpak | Plan voor harmonisatie inkoopdocumentatie
kortdurende zorg, thema’s binnen GZSP [2/2]

67

5

6

7

8

Advies voor
harmonisatie

Laat zorgverzekeraars
(eventueel onder regie van
ZN of een extern bureau)
voor de inkoopronde 2025
tot afspraken over welke
mogelijkheden zij zien voor
het harmoniseren in vorm.

Laat zorgverzekeraars
(eventueel onder regie van
ZN of een extern bureau)
voor de inkoopronde 2025
tot afspraken over welke
mogelijkheden zij zien voor
het harmoniseren van de
verschillende indelingen
van overeenkomstvormen.

Laat zorgverzekeraars (eventueel onder
regie van ZN of een extern bureau) voor
de inkoopronde 2025 tot afspraken
over welke mogelijkheden zij zien voor
het harmoniseren van de taal en
presentatie die gebruikt worden voor
de presentatie van voorwaarden,
bijvoorbeeld waar verschillende
voorwaarden gevonden kunnen worden
en hoe verschillende typen
voorwaarden genoemd worden.

Laat zorgverzekeraars
(eventueel onder regie van
ZN of een extern bureau)
voor de inkoopronde 2025
tot afspraken over welke
mogelijkheden zij zien voor
het harmoniseren in
bundeling van verschillende
zorgsoorten in
inkoopbeleidsdocumenten.

Eigenaar

ZN

ZN

ZN

ZN

Planning

Q3 2023

Q3 2023

Q3 2023

Q3 2023

Termijn

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2025

Inkoopronde 2025

Bijzonderheden

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Hoofdstuk 5. Reflecties voor het vervolg

Op de volgende pagina’s leest u onze reflecties.

Reflecties | We geven enkele reflecties mee die benut kunnen worden
voor het vervolg [1/2]
In dit rapport staan 22 voorstellen en daaruit volgende adviezen voor het
harmoniseren van de inkoopdocumentatie van de wijkverpleging en de
kortdurende zorg. Deze voorstellen – zij het op verschillende manieren –
dragen op korte of lange termijn bij aan het reduceren van
administratieve lasten voor zorgaanbieders. Dat zal soms in de directe
zorgverlening terug te zien en soms in de backoffice van zorgaanbieders.
Gelijktijdig verwachten wij dat de meeste voorstellen in beperkte mate
zullen leiden tot minder administratieve lasten voor zorgaanbieders. Dat
komt omdat verschillen in inkoopdocumentatie tussen zorgverzekeraars ook
lijken te ontstaan door een gebrek aan kwaliteitsstandaarden en vertrouwen
in zorgaanbieders. Eenduidigheid in de inkoopdocumentatie leidt daarmee
niet per definitie tot meer tijd en werkplezier. Daar waar harmonisatie
bijvoorbeeld tot uiting komt in het hanteren van de eis van de strengste
zorgverzekeraar, ontstaan er mogelijk juist meer (of andere) administratieve
lasten. Met daarbij de vraag of dat tot daadwerkelijke voordelen leiden voor
de cliënt.

69

Ook is het harmoniseren van inkoopdocumentatie niet per definitie de
oplossing voor onderliggende problemen. In het geval van
casemanagement dementie is het verwijzen naar een zelfde standaard een
stap richting harmonisatie. Er zit een belangrijke vraag achter; namelijk wat

we als sector wenselijk vinden bij de inzet van casemanagement in de
wijkverpleging. Is dat het inzetten en bekostigen van casemanagement zoals
bedoeld volgens de duiding van het Zorginstituut? Of is dat het efficiënter
organiseren van deze zorg door taakherschikking als (één van de)
antwoord(en) op de personeelstekorten? Dit vraagt om een (ander) gesprek
over de wijze waarop we de zorg willen (en soms anders moeten) organiseren
gegeven de context waarin we ons bevinden. Dit is een gesprek wat in breder
verband moet plaatsvinden. Hoe scherper dit gesprek aan de voorkant wordt
gevoerd (met de bijbehorende keuzes en afspraken); des te logischer het ook
voor zorgverzekeraars wordt om dat een plek te geven in de inkoop.
Binnen dit traject zijn er verschillende thema’s aan de orde gekomen die
vragen om meer inhoudelijke beleidskeuzes op andere tafels, bijvoorbeeld
over de werkwijze en (gewenste) doorontwikkeling van het Kenniscentrum
Digitale Zorg. Toch zien wij dit rapport als een belangrijke eerste stap in de
goede richting. Zo bieden met name de inhoudelijke voorstellen kansen voor
vermindering van (administratieve) lasten. Ook biedt dit rapport de
mogelijkheid om aan de buitenwereld te laten zien dat zorgverzekeraars en
zorgaanbieders zich samen inspannen om (administratieve) lasten in de
inkoop te reduceren. Voor nu op de thema’s binnen de wijkverpleging en
kortdurende zorg; in de toekomst wellicht ook op andere thema’s. [vervolg op
de volgende pagina]

Reflecties | We geven enkele reflecties mee die benut kunnen worden
voor het vervolg [2/2]
Voor het vervolgproces willen wij meegeven – omdat in dit traject is gebleken
hoe belangrijk het is om elkaar écht te begrijpen – om elkaar te blijven
verdiepen in elkaars perspectieven. Wie ervaren de administratieve lasten?
Zijn dit administratieve lasten die primair de zorgverlener raken of zijn dit
lasten die vooral de back office raken? Waar komen deze lasten vandaan?
Komen deze voort uit verschillen tussen zorgverzekeraars in de
inkoopdocumentatie? En zo ja, wat is dan de reden dat deze verschillen er
zijn? Het zoeken naar een oplossing – en het beantwoorden van de vraag of
het harmoniseren van de inkoopvoorwaarden de oplossing is – komt pas
daarna.
Het is dus niet zomaar wenselijk om elke voorwaarde te harmoniseren
als we het in een bredere context met onderliggende problemen bezien.
Ook is het gezien de rol en wettelijke taken van zorgverzekeraars in een
concurrentieel stelsel niet altijd wenselijk en/of mogelijk. De ACM biedt hierin
echter meer mogelijkheden dan eerder gedacht. Daarmee wordt het nóg
belangrijker een gezamenlijke modus te vinden die recht doet aan de soms
ingewikkelde positie van een zorgverzekeraar én het gelijktijdig benutten van
mogelijkheden die ontstaan wanneer het mededingingstechnisch mogelijk
blijkt.
70

Voor het vervolg kan het helpen om zoveel mogelijk vanuit de gezamenlijke
opgave(n) te redeneren. Dat vraagt om eerst scherp te krijgen wat deze
opgave is. En vervolgens te beantwoorden hoe daarin de meeste impact
bereikt kan worden. Het beantwoorden van deze vragen gaat daarmee verder
dan een redeneren vanuit het eigen perspectief. Zo heeft dit traject laten zien
dat de meeste impact wordt ervaren op de inhoudelijke verschillen en iets
minder op vorm en taal.

Wij verwachten dat – door op bureau- en bestuurlijk niveau in gesprek te
blijven en vanuit een gedeelde opgave te redeneren – er meer vertrouwen
ontstaat. Dat vertrouwen is noodzakelijk om samen naar oplossingen te
kunnen zoeken. Zorgverzekeraars perken risico’s aan de voorkant waar
mogelijk in; waar zorgaanbieders liever redeneren vanuit het principe high
trust, high penalty. Om echt stappen voorwaarts te maken is onderling
begrip, vertrouwen en in sommige gevallen loslaten van de huidige
manier van werken nodig. Dat is niet van vandaag op morgen gerealiseerd
en overstijgt de scope van het harmoniseren van inkoopdocumentatie.

Bijlagen.

Op de volgende pagina’s staan twee bijlagen: de
vindplaatsen van de ervaren (administratieve) lasten en de
verantwoording van de aanpak van AEF.

Bijlage 1

Harmonisatiemogelijkheden en plaats in documentatie
In onderstaande tabel staan de vindplaatsen in de documentatie van zorgverzekeraars van beleid met betrekking tot het thema Helpenden / niveau 2.

72

Documentnaam

Vindplaats met paginanummer(s)

a.s.r.

Inkoopbeleid 2023 Wijkverpleging

•
•
•

Onder het kopje ‘belangrijkste wijzigingen ten opzichte van vorig jaar’ op pagina 3.
Onder het kopje ‘kwaliteit van zorg’ op pagina 15.
Onder het kopje ‘voorwaarden en kwaliteitseisen voor een contract’ bij subkopje ‘kwaliteit’ op
pagina 20.

CZ

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•

In Bijlage 1: minimale en aanvullende eisen wordt gesproken over de vereiste niveaus van
wijkverpleegkundigen; deze zijn uitsluitend hoger dan niveau 2.

DSW

Wijkverpleging

•

Onder het kopje ‘voorwaarden overeenkomst’.

EUCARE (Caresq)

Inkoopbeleid Verpleging en verzorging 2023

•
•

Onder het kopje ‘Overzicht wijzigingen inkoopbeleid 2023 ten opzichte van 2022’ op pagina 4.
In het hoofdstuk ‘voorwaarden zorgovereenkomst’ onder het kopje ‘wijkverpleging’ op pagina
10.

Menzis

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•
•
•

Onder ‘Wijzigingen zorginkoopbeleid wijkverpleging 2023’op pagina 5.
In de minimumeisen op pagina 35, in de uitvoeringseisen op pagina’s 37-39.
Bijlage 3: Inzet Helpende Zorg en Welzijn op pagina’s 40-42.

ONVZ

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2022-2023

•

In Bijlage 2: Kwaliteitscriteria op pagina 16.

Salland (Eno)

Zorginkoopbeleid 2023 Wijkverpleging

•

In Bijlage 2: minimale kwaliteitscriteria op pagina 20.

VGZ

Inkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•
•

Onder het kopje ‘kwaliteitsnormen’ op pagina 17.
In Bijlage 1: inkoopcriteria op pagina 30.

Zilveren Kruis

Inkoopbeleid Wijkverpleging 2023-2024

Het thema helpenden / niveau 2 komt niet aan bod.

Zorg & Zekerheid

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•
•

Onder het kopje ‘wat zijn de wijzigingen per 2023?’ op pagina 4.
In Bijlage 1: kwaliteitscriteria op pagina’s 17-18.

We beperken ons in deze bijlage tot de vindplaatsen van de verschillen op inhoud. De vindplaatsen van de
verschillen in vorm en taal zijn terug te vinden in het inkoopbeleid, de algemene en specifieke voorwaarden,
verschillende bijlagen en in de (indien beschikbaar) overeenkomsten.

Bijlage

Harmonisatiemogelijkheden en plaats in documentatie
In onderstaande tabel staan de vindplaatsen in de documentatie van zorgverzekeraars van beleid met betrekking tot het thema casemanagement dementie.

73

Documentnaam

Vindplaats met paginanummer(s)

a.s.r.

Inkoopbeleid 2023 Wijkverpleging

•

Onder het kopje ‘zorg aan kwetsbare ouderen’ op pagina 18.

CZ

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•

In bijlage 1: minimale en aanvullende eisen op pagina’s 19-20.

DSW

Wijkverpleging

•

Onder het kopje ‘Voorwaarden overeenkomst’.

EUCARE (Caresq)

Inkoopbeleid Verpleging en verzorging 2023

•

Onder het kopje ‘voorwaarden zorgovereenkomst’ op pagina’s 9-10.

Menzis

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•

In bijlage 2: uitvoeringseisen op pagina’s 37 en 38.

ONVZ

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2022-2023

•

In bijlage 2: kwaliteitseisen op pagina 17.

Salland (Eno)

Zorginkoopbeleid 2023 Wijkverpleging

•

Onder de kopjes ‘sociale benadering dementie’ en ‘integrale zorg’op pagina 7.

VGZ

Inkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•

In bijlage 2: inkoopcriteria op pagina’s 14, 34 en 35..

Zilveren Kruis

Inkoopbeleid Wijkverpleging 2023-2024

•

In bijlage 2: inkoopvoorwaarden op pagina’s 10, 29 en 30.

Zorg & Zekerheid

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•

In bijlage 1: kwaliteitscriteria op pagina’s 17-18.

We beperken ons in deze bijlage tot de vindplaatsen van de verschillen op inhoud. De vindplaatsen van de
verschillen in vorm en taal zijn terug te vinden in het inkoopbeleid, de algemene en specifieke voorwaarden,
verschillende bijlagen en in de (indien beschikbaar) overeenkomsten.

Bijlage 1

Harmonisatiemogelijkheden en plaats in documentatie
In onderstaande tabel staan de vindplaatsen in de documentatie van zorgverzekeraars van beleid met betrekking tot het thema thuiszorgtechnologie.

74

Documentnaam

Vindplaats met paginanummer(s)

a.s.r.

Inkoopbeleid 2023 Wijkverpleging

•
•

Onder het kopje ‘innovatie’ op pagina 19.
Onder het kopje ‘digitalisering in de wijkverpleging’ op pagina’s 12-13.

CZ

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•

Onder het kopje ‘visie van CZ groep op de wijkverpleging’ op pagina 3.

DSW

Wijkverpleging

•

Onder het kopje ‘Contracteerbeleid onder stimulering digitale zorg’.

EUCARE (Caresq)

Inkoopbeleid Verpleging en verzorging 2023

•

Onder het kopje ‘Thuiszorgtechnologie en inkoopprocedure’ op pagina 13.

Menzis

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•

Onder het kopje ‘digitalisering en inzet technologie’ op pagina’s 14-15.

ONVZ

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2022-2023

•
•

Onder het kopje ‘digitalisering’ op pagina’s 6-7.
Onder het kopje ‘wijzigingen’ op pagina 13.

Salland (Eno)

Zorginkoopbeleid 2023 Wijkverpleging

•

Onder het kopje ‘innovatie’ op pagina 15.

VGZ

Inkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•

Onder het kopje ‘innovaties in de wijkverpleging’ op pagina’s 7-11.

Zilveren Kruis

Inkoopbeleid Wijkverpleging 2023-2024

•

Onder het kopje ‘innovatie’ op pagina’s 6-7.

Zorg & Zekerheid

Zorginkoopbeleid Wijkverpleging 2023

•
•
•
•

Onder het kopje ‘wijzigingen’ op pagina’s 3.
Onder het kopje ‘hulpmiddelen en digitaliseren’ op pagina’s 7-8.
Onder het kopje ‘hoe ziet het contracteerbeleid eruit?’ op pagina’s 15 en 16.
Onder het kopje ‘Inzet op (technologische) hulpmiddelen tenzij’ op pagina 19.

We beperken ons in deze bijlage tot de vindplaatsen van de verschillen op inhoud. De vindplaatsen van de
verschillen in vorm en taal zijn terug te vinden in het inkoopbeleid, de algemene en specifieke voorwaarden,
verschillende bijlagen en in de (indien beschikbaar) overeenkomsten.

Bijlage 1

Harmonisatiemogelijkheden en plaats in documentatie
In onderstaande tabel staan de vindplaatsen in de documentatie van zorgverzekeraars van beleid met betrekking tot het thema GZSP.
Documentnaam

Vindplaats met paginanummer(s)

a.s.r.

Inkoopbeleid 2023 ELV, GRZ en GZSP

•

Machtigingenbeleid op pagina 4.

CZ

Zorginkoopbeleid Geriatrische revalidatiezorg, Eerstelijnsverblijf en
Geneeskundige zorg voor specifieke patiëntgroepen 2023

•

Advance Care Planning op pagina’s 4, 6 en 10.

DSW

Generalistische Geneeskundige Zorg voor Specifieke Patiëntgroepen

•

BIG-geregistreerde gedragswetenschappers onder het kopje ‘Voorwaarden overeenkomst’.

EUCARE (Caresq)

Inkoopbeleid Verpleging en verzorging 2023

•

BIG-geregistreerde gedragswetenschappers onder het kopje ‘Voorwaarden’ op pagina 11.

Menzis

Zorginkoopbeleid GZSP 2023

•
•
•

BIG-geregistreerde gedragswetenschappers in bijlage 1: minimumeisen op pagina 28.
Advance Care Planning op pagina’s 1 en 5, 7, 9-10, 13, 17.
Machtigingenbeleid onder het kopje ‘inkoopmethodiek’ op pagina’s 17, 20-21, en in Bijlage 2:
uitvoeringseisen op pagina 31.

ONVZ

Zorginkoopbeleid GZSP 2023

•

BIG-geregistreerde gedragswetenschappers in bijlage 2 individuele prestaties i.c.m. vereisten
individuele beroepsbeoefenaars op pagina’s 19-20.
Advance Care Planning op pagina 6.

•

75

Salland (Eno)

Zorginkoopbeleid 2023 Geneeskundige zorg voor specifieke
patiëntgroepen

De thema’s machtigingenbeleid, Advance Care Planning, en BIG-geregistreerde
gedrachtswetenschappers komen niet expliciet aan bod.

VGZ

Inkoopbeleid Eerstelijnsverblijf (ELV), Geriatrische revalidatiezorg
(GRZ) en Geneeskundige Zorg voor Specifieke Patiëntgroepen (GZSP)
2023

•
•

BIG-geregistreerde gedragswetenschappers in Bijlage 1: inkoopcriteria op pagina’s 29-31.
Machtigingenbeleid onder het kopje ‘wijzigingen’ op pagina 4, op pagina 17 en in Bijlage 1:
inkoopcriteria op pagina 31.

Zilveren Kruis

Inkoopbeleid GZSP 2023-2024

•

BIG-geregistreerde gedragswetenschappers op pagina’s 10-11.

Zorg & Zekerheid

Zorginkoopbeleid Geneeskundige zorg voor specifieke patiëntgroepen
2023

•
•

BIG-geregistreerde gedragswetenschappers in bijlage 1 op pagina’s 8-9.
Machtigingenbeleid onder het kopje ‘wijzigingen’ op pagina 4.

We beperken ons in deze bijlage tot de vindplaatsen van de verschillen op inhoud. De vindplaatsen van de
verschillen in vorm en taal zijn terug te vinden in het inkoopbeleid, de algemene en specifieke voorwaarden,
verschillende bijlagen en in de (indien beschikbaar) overeenkomsten.

Bijlage 2

Verantwoording aanpak AEF | De aanpak voor een advies en plan van aanpak
is in samenwerking met branches en hun achterbannen vormgegeven
Stap 1. Inventariseren mogelijkheden voor harmonisatie
inkoopdocumentatie

Na het startgesprek met VWS en ZN begonnen we met de analyse van
de inkoopdocumenten voor de vier thema’s. In het eigen
bureauonderzoek keken we naar vorm en taal. Voor de inhoudelijke
thema’s die via casuïstiek waren aangeleverd, organiseerden we
contextgesprekken met landelijke partijen en enkele leden*. De
aangeleverde casuïstiek was hierbij het vertrekpunt. Met behulp van de
5W2H-methodiek brachten we de context en (administratieve) lasten in
kaart. Een derde contextgesprek bleek gewenst om de casuïstiek in de
thuiszorgtechnologie verder uit te diepen. Van ieder contextgesprek
maakten we een beknopt verslag. De verslagen zijn ter beschikking
gesteld om de achterbannen te informeren.
Stap 2. Mededingingstoets op mogelijkheden
Na de contextgesprekken en het bureauonderzoek bespraken we de
eerste inzichten voor harmonisatie met VWS en ZN. Vervolgens toetsten
we de inzichten op mededinging. In totaal zijn er twee gesprekken
geweest met de ACM en raadpleegden we een tweetal onderzoeken van
Berenschot en PWC.

Stap 3. Bespreken van voorstel met ZN en werkgroepen
De eerste inzichten bespraken we met ZN-beleidsadviseurs en de
werkgroepen van zorgverzekeraars (wijkverpleging en kortdurende
zorg). We namen hen mee in de tussentijdse uitkomsten en vroegen om
een eerste reactie op wat er mogelijk werd geacht. Daarnaast was er
ruimte om aandachtspunten aan ons mee te geven. Op basis van de
aandachtspunten zochten we aanvullend 1-op-1 contact met een aantal
zorgverzekeraars. De uitkomsten vertaalden we in een conceptrapport
met plan van aanpak.

Stap 4. Afstemming over uitkomsten met landelijke branche- en
beroepspartijen
Het conceptrapport is ter toetsing voorgelegd aan ActiZ, VGN,
Zorgthuisnl en ZN. Van ActiZ, Zorgthuisnl en ZN ontvingen wij reacties
op dit document. Vervolgens bespraken we het conceptrapport in twee
bijeenkomsten en werd het als concept gedeeld voor het Bestuurlijk
Overleg op 27 maart. Het definitieve plan van aanpak wordt voorgelegd
in een afrondend gesprek met VWS en ZN. Daarna wordt het met alle
betrokken organisaties gedeeld.

* Naast het contextgesprek spraken we met het Kenniscentrum Digitale Zorg over de werkwijze. Het is ondanks
meerdere pogingen om V&VN te betrekken, helaas niet gelukt om ze in het kader van deze opdracht te spreken.

76

Graag tot
ziens
Mischa Buter
Merel Scheltema
Marlijn Althuizen
Aris van Veldhuisen
31-3-2023