Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 275

Vaststelling van een algemene
kinderbijslagvoorziening voor de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Wet
kinderbijslagvoorziening BES)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 8 oktober 2015
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave

kst-34275-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

I
1.
2.
3.
4.
4.1.
4.2.
4.3.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

ALGEMEEN
Inleiding
Aanleiding en huidige situatie
Inhoud wetsvoorstel
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Rechthebbende-begrip
Het basisbedrag aan kinderbijslag BES
Vaststelling en uitbetaling
Inkomenseffecten
Budgettaire gevolgen
Administratieve lasten
Uitvoering
Ontvangen commentaar
Controle en handhaving

2
2
3
3
3
3
4
5
5
5
6
6
7
7

II

ARTIKELSGEWIJS
Artikelen 9 en 10
Artikel 23
Artikel 29

7
7
7
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 275, nr. 5

1

I ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van bovenstaand
wetsvoorstel. Zij hebben een aantal vragen over het voorstel. Kan de
regering uitvoeriger motiveren waarom een algemene kinderbijslag voor
de BES-eilanden op zijn plaats is? Wat zijn de oorzaken van de armoede
op de BES-eilanden? Is een algemene kinderbijslag een probaat middel
om de door de regering vermelde armoede te bestrijden? Kan de regering
nader toelichten wat zij verstaat onder de specifieke omstandigheden in
Caribisch Nederland en dit in het bijzonder doen in het kader van
sociaaleconomische omstandigheden, zo willen deze leden weten.
De leden van de PvdA-fractie hebben met zeer positieve belangstelling
kennisgenomen van onderhavig wetsvoorstel. Het stemt deze leden
tevreden dat hiermee uitvoering gegeven wordt aan de motieSchouten/Van Laar.1 De genoemde leden hebben desalniettemin nog
enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben voorliggend wetsvoorstel bestudeerd
en hierover de volgende vragen. Kan de regering toelichten waarom er
niet gekozen is voor een inkomensafhankelijke kinderbijslagvoorziening
op de BES-eilanden? Acht de regering het niet juist wenselijk dat lagere
inkomens beter, effectiever en meer worden ondersteund in de kosten van
het kind? Wat is de reden om niet te kiezen voor een solidair stelsel
waarbij lagere inkomens beter ondersteunt worden dan hogere inkomens
en lagere inkomens ook meer kunnen profiteren, zo willen deze leden
weten.
De genoemde leden vragen of de regering de koopkrachteffecten van deze
nieuwe regeling voor kinderbijslag op de BES-eilanden voor de diverse
inkomensgroepen in tabelvorm aan de Kamer kan doen toekomen. Kan de
regering in deze tabel zowel concrete bedragen en procentuele wijzigingen opnemen, zo vragen de leden van deze fractie.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Zij kunnen zich van harte vinden in de
doelstelling van het wetsvoorstel om een inkomensonafhankelijke
kinderbijslag mogelijk te maken om zo kinderen meer ontwikkelingskansen te geven.
De genoemde leden vinden het positief dat op deze manier ook mensen
met een laag inkomen worden bereikt en de ongelijke positie van burgers
met betrekking tot de tegemoetkoming voor kinderen gelijk wordt
gemaakt.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Hiermee wordt een bijdrage geleverd
aan armoedebestrijding op de BES-eilanden, komt er een systeem van
bijdrage aan kinderonderhoud waar alle ingezeten met kinderen
aanspraak kunnen maken en niet enkel met een hoger inkomen en wordt
uitvoering gegeven aan de motie-Schouten/Van Laar en verdere
uitwerking van het Meerjarenprogramma Caribisch Nederland voor
2015–2018.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met grote belangstelling
kennisgenomen van het voorliggend wetsvoorstel. Deze leden zijn
dankbaar dat hiermee uitvoering wordt gegeven aan de eerder ingediende
motie-Schouten/Van Laar, waarin de regering verzocht werd om per
1

Kamerstuk 34 000-XV, nr. 56

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 275, nr. 5

2

1 januari 2016 voor Caribisch Nederland een kinderbijslagregeling op te
stellen waarbij niemand erop achteruitgaat. In tegenstelling tot de oude
fiscale regeling, komen zo voortaan veel meer gezinnen in aanmerking
voor inkomensondersteuning voor opgroeiende kinderen. Hiermee wordt
een wezenlijke bijdrage geleverd aan de bestrijding van armoede onder
gezinnen met kinderen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Genoemde
leden willen graag nog een paar vragen ter verduidelijking aan de
regering voorleggen.
De leden van de groep Kuzu/Öztürk hebben het wetsvoorstel met grote
belangstelling bestudeerd en hebben enkele vragen.
2. Aanleiding en huidige situatie
De leden van de SP-fractie vragen of de regering de genoemde bedragen
om kan rekenen naar Nederlandse bedragen in verhouding tot het
Nederlandse prijspeil.
3. Inhoud wetsvoorstel
De leden van de D66-fractie constateren dat de kinderbijslagvoorziening
mede als doelstelling heeft armoedebestrijding op de BES-eilanden. Deze
leden vragen de regering of ze een inzicht kunnen geven hoe groot het
effect op de armoede zal zijn.
De genoemde leden vragen de regering of ze na inwerkingtreding na een
redelijke termijn een evaluatie willen geven van de kinderbijslagvoorziening. Hierin zien we graag dat er wordt ingegaan op effectiviteit op
armoedebestrijding, de uitvoering, de aantallen en de kosten.
4. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
4.1. Rechthebbende-begrip
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering voorstelt dat «voor de
toepassing van deze wet geldt dat voor het kind dat ingezetene was maar
om reden van scholing dan wel ziekte of handicap buiten Caribisch
Nederland woont niet de voorwaarde met betrekking tot ingezetenschap
en tot het huishouden behoren worden gesteld». Deze leden vragen om
hoeveel gevallen dit gaat.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat bij ministeriële regeling in
specifieke gevallen van de termijn van vijf jaar als ingezetene afgeweken
kan worden om in aanmerking te komen voor de kinderbijslagvoorziening.
Kan de regering de voorwaarden en de manier waarop er afgeweken kan
worden nader toelichten? Aan welke specifieke gevallen, behalve ziekte of
een handicap, kan dan gedacht worden, zo informeren de genoemde
leden.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de regering aangeeft dat
als een kind ingezetene was maar om redenen van scholing dan wel ziekte
of handicap buiten Caribisch Nederland woont, afgeweken kan worden
van de voorwaarde van ingezetenschap van Caribisch Nederland. Het
betreffende kind moet dan echter wel langer dan vijf jaar ingezette zijn
geweest, maar bij ministeriële regeling kan in specifiek gevallen hiervan
worden afgeweken. De genoemde leden vragen of de regering de criteria
om te bepalen of afgeweken kan worden van de termijn van vijf jaar al
nader kan toelichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 275, nr. 5

3

4.2. Het basisbedrag aan kinderbijslag BES
Bij de leden van de PvdA-fractie is nog niet geheel duidelijk dat het
onderhavige wetsvoorstel niet zal leiden tot negatieve inkomenseffecten
ten opzichte van de huidige situatie. Kan de regering beargumenteren
waarop het kinderbijslagbedrag van 38 USD per maand2 gebaseerd is?
Hoe verhoudt dit bedrag zich tot de huidige fiscale toeslag voor 1 kind van
1.522 USD per jaar? Kunnen deze leden ervan uit gaan dat het jaarlijkse
bedrag aan kinderbijslag gelijk of hoger zal zijn dan het huidige bedrag
van 1.522 USD per jaar voor 1 kind waarbij de motie- Schouten/Van Laar
in acht genomen wordt, zo vragen de genoemde leden.
De leden van deze fractie vragen of de regering nader kan toelichten wat
er bedoeld wordt met de volgende zin: indien door aanpassing in de
heffing van de belasting en premies voor het jaar 2016 de maximale
kinderkorting hoger uit zou komen dan 38 USD per kind, zal de kinderbijslag BES van 38 USD per kind per maand verhoogd worden? Tot welk
inkomensresultaat zal dit leiden, zo willen deze leden weten.
De leden van de CDA-fractie hebben nog wel enkele vragen over de
vormgeving van de regeling. Zo vragen zij de regering waarom er voor
gekozen wordt om één basisbedrag aan kinderbijslag uit te keren.
Waarom wordt er niet, net zoals in Nederland gedifferentieerd naar het
aantal kinderen en de leeftijd van de kinderen? Zij missen hier een nadere
motivatie. Dit geldt ook voor de hoogte van de kinderbijslag. Waarom is
voor een bedrag van 38 USD per maand gekozen? Graag ontvangen zij
een uitgebreide motivering.
De leden van de D66-fractie constateren dat de kinderbijslagvoorziening
een gelijk bedrag voor ieder kind stelt en hierin geen onderscheid maakt
tussen kinderen. Deze leden vragen de regering waarom de kinderbijslagvoorziening niet zoals de kinderbijslag op het Europees deel hoger wordt,
naarmate het kind ouder wordt en ook meer nodig heeft.
De genoemde leden constateren dat de kinderbijslagvoorziening wordt
uitbetaald in USD. Deze leden vragen de regering in hoeverre ze rekening
gehouden hebben met wisselkoersrisico’s in het budget.
De leden van de groep Kuzu/Öztürk merken op dat de hoogte van de
kinderbijslag BES is vastgesteld op 38 USD per kind per maand. Graag
vernemen deze leden waarom er niet is voorzien in een kinderbijslag die
is gedifferentieerd naar leeftijd, zoals is dit ook in Europees Nederland is
geregeld, daar de kosten die gepaard gaan met het opvoeden van een
kind mede leeftijdsafhankelijk zijn.
De genoemde leden vernemen ook graag of de regering cijfermatig en
inhoudelijk kan motiveren of het bedrag van 38 USD per kind per maand
een voldoende tegemoetkoming is voor de kosten van het opvoeden van
een kind in Caribisch Nederland, mede met het oog op de armoede- en
ontwikkelingsproblematieken in Caribisch Nederland en de kosten van
levensonderhoud aldaar.
Deze leden willen graag van de regering horen of zij cijfermatig en
inhoudelijk kan motiveren of het maandelijkse bedrag van 38 USD per
kind per maand in rechtvaardige verhouding staat tot de hoogte van de
kinderbijslag in het Europese gedeelte van Nederland.
De genoemde leden vernemen ook graag van de regering of zij inhoudelijk en cijfermatig kan onderbouwen, daar de lagere inkomens door de
verzilveringsproblematiek buiten de boot vielen, of het bedrag van 38
USD per maand per kind een voldoende tegemoetkoming voor de
opvoeding van een kind is voor de lagere inkomens, in vergelijking met de
hogere inkomens.
2

USD: United States Dollar: Amerikaanse dollar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 275, nr. 5

4

Deze leden vragen verder hoe de regering het kan rechtvaardigen dat er
binnen Nederland, op basis van woonplaats, onderscheid gemaakt wordt
in de hoogte van de bijdragen die inwoners van de regering ontvangen.
4.3. Vaststelling en uitbetaling
De leden van de PvdA-fractie vragen ter verduidelijking of dat ouders
waarvan het kind in een instelling van overheidswege of een commerciële
instelling woont ook in aanmerking kunnen komen voor de kinderbijslag
BES.
5. Inkomenseffecten
De leden van de VVD-fractie vragen de regering aan te geven wat voor
verschillende inkomensgroepen de procentuele koopkrachtverbetering is.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering een overzicht kan
geven van wat de inkomenseffecten zijn inzake dit wetsvoorstel. Kan de
regering aangeven met hoeveel USD gezinnen met één, twee of meer dan
twee kinderen en een inkomen onder 11.860 USD er op vooruit gaan in de
nieuwe situatie? Kan de regering dit beeld ook schetsen voor gezinnen
met één, twee of meer dan twee kinderen en een inkomen tussen 11.860
USD en 14.904 USD? De leden vragen tenslotte om dit ook te doen voor
gezinnen met één, twee of meer dan twee kinderen en een inkomen hoger
dan 14.904 USD.
De leden van de D66-fractie constateren dat mensen in onderstand de
nieuwe kinderbijslag zullen krijgen naast een toeslag die voor maximaal
drie kinderen gelden. Dit houdt een dubbele ondersteuning in van
levensonderhoud voor kinderen in gezinnen in de onderstand. Deze leden
verzoeken de regering om te motiveren waarom ze voor deze groep de
kindertoeslag behouden, terwijl het fiscale voordeel voor de andere
groepen wel verdwijnt en in plaats daarvan de kinderbijslagvoorziening
komt. De leden vragen de regering ook waarom de kinderbijslag tot een
oneindig aantal kinderen geldt en de kindertoeslag voor de gezinnen in de
onderstand tot maximaal drie is.
6. Budgettaire gevolgen
Graag horen de leden van de VVD-fractie waar de regering het geld
vandaan haalt om de ongedekte motie-Schouten/Van Laar uit te voeren?
Waarom is de regering bezig het niveau van de sociale voorzieningen
voor de BES sluipenderwijs te verhogen naar het Europese deel van
Nederland, zo vragen deze leden. Waarom is de kinderbijslag niet
gemaximeerd tot een bepaald aantal kinderen zoals in de huidige
regelingen wel het geval is, zo vragen de leden van genoemde fractie.
De genoemde leden vragen of de regering kan toelichten welke kosten
structureel en welke incidenteel zijn, en of de controle en handhavingskosten, genoemd in hoofdstuk negen van de memorie van toelichting,
inbegrepen zijn bij de genoemde 1,7 miljoen euro.
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat dit voorstel in de plaats komt
van de fiscale kinderkorting. De vrijgekomen middelen worden ingezet
voor de financiering van onderhavige wet. De meerkosten zijn als gevolg
van de motie-Schouten/Van Laar 0,7 miljoen euro. Kan de regering nader
toelichten hoe de meerkosten voorkomend uit de motie-Schouten/Van
Laar gedekt worden, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 275, nr. 5

5

7. Administratieve lasten
De leden van de SP-fractie vragen of de regering het wenselijk acht dat
ouders voor elk kind afzonderlijk een aanvraag moeten indienen voor de
kinderbijslagvoorziening. Welke mogelijkheden zijn er om dit geautomatiseerd te laten verlopen zodat de regeling effectief en zo weinig bureaucratisch kan worden, zo vragen deze leden.
De leden van de D66-fractie constateren dat aanvragen voor de kinderbijslagvoorziening apart voor ieder kind moeten worden gedaan. Deze leden
vragen de regering waarom het niet mogelijk zou zijn om voor meerdere
kinderen tegelijk een aanvraag in te dienen in verband met de efficiëntie.
Het lijkt deze leden onwenselijk dat ze voor ieder kind een half uur moeten
langskomen. Dit is vooral in de eerste fase wenselijk en daarna voor de
gevallen dat meer kinderen tegelijk geboren worden.
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen vast dat ouders zelf eenmalig
voor hun kinderen een aanvraag voor de kinderbijslag moeten invullen.
Deze leden vragen aandacht voor het belang van duidelijke communicatie,
om te voorkomen dat een deel van de doelgroep niet bereikt wordt. Hoe
wordt hiermee in de voorlichting en het aanvraagformulier rekening
gehouden, zo willen deze leden weten. Genoemde leden vragen in
hoeverre mensen hulp kunnen krijgen bij het invullen van een aanvraagformulier indien dit nodig blijkt.
8. Uitvoering
De leden van de PvdA-fractie lezen dat ter bevordering van de uitvoering
de regering een tweetal maatregelen aangekondigd heeft. Eén van de
twee voorgestelde maatregelen van de regering is om voor de eerste
periode na inwerkingtreding een langere maximale betaaltermijn van drie
maanden in plaats van één maand in te stellen. Kan de regering nader
toelichten of hiermee ook de uitbetaling van de kinderbijslag BES drie
maanden later plaats zou kunnen vinden? Wordt de uitbetaling dan ook
met terugwerkende kracht gedaan? Kan de regering nader motiveren of
het wenselijk is dat gezinnen door deze maatregel mogelijk drie maanden
later de kinderbijslag BES zouden kunnen ontvangen, zo vragen
genoemde leden.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering het wenselijk acht dat de
controle- en handhavingskosten van het wetsvoorstel (te weten jaarlijks
460.000 euro) 27% bedraagt van de totale kinderbijslagvoorziening BES.
Kan de regering dit percentage verklaren? Is de regering bereidt om dit
percentage drastisch naar beneden te brengen en zo ja, welke maatregelen gaat de regering hiervoor nemen? Kan de regering het percentage
van controle- en handhavingskosten voor het Europese deel van de
kinderbijslagvoorziening in Nederland aan de Kamer doen toekomen, zo
informeren de genoemde leden.
De leden van de CDA-fractie lezen dat bij algemene maatregel van bestuur
nadere regels kunnen worden gesteld over de tenuitvoerlegging van de
weigering van kinderbijslag en de bestuurlijke boete. Kunnen deze leden
inzicht krijgen in de wijzigingsbesluiten van de desbetreffende amvb’s?3
Welke van de in het wetsvoorstel aangekondigde amvb’s worden bij de
Kamer voorgehangen, zo vragen zij. Kan de regering toelichten wat de
beoogde inwerkingsdatum van het wetsvoorstel is, zo informeren
genoemde leden.

3

Amvb: algemene maatregel van bestuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 275, nr. 5

6

De leden van de D66-fractie constateren dat de uitvoeringskosten
structureel 460.000 euro zullen zijn. Deze leden verzoeken de regering
inzicht te geven in de dekking voor deze kosten.
De genoemde leden constateren dat de Rijksdienst Caribisch Nederland –
unit Sociale Zaken deze regeling gaat uitvoeren namens de regering. Deze
leden vragen de regering in hoeverre de Rijksdienst voorbereid is op deze
extra taak en of ze de extra werkdruk aankan.
9. Ontvangen commentaar
De leden van de VVD-fractie hebben er kennis van genomen dat de
bestuursorganen van Sint Eustatius, Saba en Bonaire ieder op hun eigen
manier hebben aangeven dat de regeling ruimer zou moeten zijn.
De genoemde leden lezen dat de Raad van State adviseert het voorstel
aan de Tweede Kamer te zenden, maar de hoogte van de Kinderbijslag
nader te motiveren. Kan de regering dit doen, zo vragen zij.
De leden van de PvdA-fractie menen dat het bestuurscollege van Bonaire
terecht wijst op het communicatieplan om deze nieuwe voorziening onder
de aandacht te brengen bij de burgers. Kan de regering nader toelichten
hoe dit communicatieplan eruit zal zien in aanloop naar de invoering van
de kinderbijslag BES, zo informeren deze leden.
De leden van de D66-fractie constateren dat het bestuurscollege van Saba
verzocht heeft om een gedifferentieerd kinderbijslagbedrag voor de
verschillende openbare lichamen vanwege het verschil in kosten van
levensonderhoud. Deze leden verzoeken de regering om overzichtelijk te
maken hoe groot die verschillen zijn en of dit invloed kan hebben op de
kinderbijslag. Deze leden vragen de regering ook waarom ze niet in het
begintarief al dit verschil opnemen in plaats van in de prijsontwikkeling na
de inwerkingtreding.
De genoemde leden constateren dat het bestuurscollege van Bonaire veel
belang hecht aan de communicatie naar de bevolking over deze
voorziening. Deze leden vragen de regering om duidelijker te zijn over
plannen hoe ze deze voorziening bekend willen maken aan het volk.
10. Controle en handhaving
De leden van de D66-fractie constateren dat er gegevens uitgewisseld
wordt tussen instanties om deze voorziening uit te kunnen voeren en
controleren. Deze leden vragen de regering hoe de privacy gewaarborgd
wordt bij deze uitwisseling van gegevens.
II ARTIKELSGEWIJS
Artikelen 9 en 10
De leden van de D66-fractie constateren dat in artikel 10 lid 4 staat dat de
bedragen eenmalig bijgesteld kunnen worden. Deze leden vragen de
regering inzicht te geven in welke gevallen dit zou kunnen plaatsvinden.
Artikel 23
De leden van de D66-fractie constateren dat er een bestuurlijke boete
opgelegd kan worden. Deze leden vragen de regering een indicatie te
geven van de hoogte van deze bestuurlijke boete.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 275, nr. 5

7

Artikel 29
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering de doelstelling
heeft om deze wet per 1 januari 2016 in werking te laten treden, zoals ook
verzocht wordt door de kamer in de motie-Schouten/Van Laar. Deze leden
vragen de regering dan ook hoe haalbaar ze die doelstelling achten in
verband met de behandeling van het wetsvoorstel door de Tweede en
Eerste Kamer. Deze leden vragen de regering ook wat de ingangsdatum
zal zijn als dit niet gehaald wordt, aangezien de belastingwetgeving van
de openbare lichamen slechts per 1 januari van een jaar gewijzigd kan
worden. Zou dit dan 1 januari 2017 pas worden of is het dan nog mogelijk
dat het met terugwerkende kracht inwerking treedt.
De voorzitter van de commissie,
Van der Burg
Adjunct-griffier van de commissie,
Klapwijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 275, nr. 5

8