Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 383

Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
ter uitvoering van Richtlijn 2014/95/EU van het
Europees parlement en de Raad van 22 oktober
2014 tot wijziging van richtlijn 2013/34/EU met
betrekking tot de bekendmaking van
niet-financiële informatie en informatie inzake
diversiteit door bepaalde grote ondernemingen
en groepen (PbEU 2014, L 330)

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 17 juni 2016
1. Inleiding
Met belangstelling heb ik kennis genomen van de opmerkingen en vragen
van de leden van de fracties van de VVD, de PvdA, de SP, het CDA en D66
over het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
ter uitvoering van Richtlijn 2014/95/EU van het Europees parlement en de
Raad van 22 oktober 2014 tot wijziging van richtlijn 2013/34/EU met
betrekking tot de bekendmaking van niet-financiële informatie en
informatie inzake diversiteit door bepaalde grote ondernemingen en
groepen (PbEU 2014, L 330) (hierna: de richtlijn) en de nadere uitwerking
in twee algemene maatregelen van bestuur. De vragen van genoemde
fracties beantwoord ik als volgt.
Daarbij zal ik aanvangen met de vragen van de leden van de CDA-fractie
naar de toegevoegde waarde van het wetsvoorstel. Zij vragen of de
Europese Unie haar wetgevende bevoegdheid beter op belangrijkere
dossiers zou kunnen inzetten.
De Europese Commissie heeft op 16 april 2013 het voorstel voor de
richtlijn uitgebracht. In het BNC-fiche over het richtlijnvoorstel heeft het
kabinet onderstreept dat de bekendmaking van niet-financiële informatie
kan bijdragen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) en
kan voorzien in een behoefte van stakeholders. Een Europese regeling
hiervoor heeft voordelen omdat deze zorgt voor een gelijk speelveld voor
ondernemingen. Ook kunnen Nederlandse stakeholders hierdoor kennis
nemen van het MVO-beleid van buitenlandse ondernemingen, iets dat
Nederland niet zelf kan regelen. Wel heeft het kabinet zich kritisch
uitgesproken over het deel van de richtlijn dat ziet op de bekendmaking
van het diversiteitsbeleid. Lidstaten kunnen maatregelen om diversiteit te
stimuleren beter zelf nemen zodat zij rekening kunnen houden met hun
nationale omstandigheden (zie voor het BNC-fiche Kamerstukken II
2012/13, 22 112, nr. 1624). Nederland heeft daarom bij de stemming van
de Raad over de richtlijn een verklaring afgelegd waarin is opgenomen
dat de verplichting tot bekendmaking van het diversiteitsbeleid niet in
overeenstemming is met het beginsel van subsidiariteit, zoals neergelegd

kst-34383-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

1

in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (http://
data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13265–2014-ADD-1/nl/pdf).
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de richtlijn past in het Betere
Regelgeving plan van Eurocommissaris Timmermans en of hierover
contact dient te worden opgenomen met de Eurocommissaris.
Ten tijde van de bekendmaking van het richtlijnvoorstel was Eurocommissaris Timmermans nog niet in functie. Het richtlijnvoorstel ging vergezeld
van een effectbeoordeling waarin aandacht is besteed aan de aard van de
problemen die door de Europese Commissie zijn gesignaleerd, de
doelstellingen van het richtlijnvoorstel, de verschillende beleidsopties en
een analyse van de belangrijkste effecten van de voorgestelde maatregelen, waaronder de lasten voor het bedrijfsleven. Al deze aspecten zijn
meegenomen bij de appreciatie van het voorstel. Het kabinet heeft in het
BNC-fiche aangegeven met name te letten op de flexibiliteit die besloten
ligt in het voorstel zodat ondernemingen bij de rapportage rekening
kunnen houden met de aard en omvang van de activiteiten van hun
onderneming. Ook de administratieve lasten voor ondernemingen zijn als
aandachtspunt aangemerkt. De Nederlandse positie zoals weergegeven in
het BNC-fiche heeft als uitgangspunt gediend voor de onderhandelingen
over het voorstel en heeft ertoe geleid dat Nederland kon instemmen met
het eindresultaat van de onderhandelingen. De vaste commissie voor
Economische Zaken van de Tweede Kamer heeft tijdens de procedurevergadering van dinsdag 11 juni 2013 besloten het BNC-fiche te agenderen
voor het schriftelijk overleg op 16 juli 2013 over de Informele Concurrentieraad van 22 en 23 juli 2013. Er zijn in dat kader geen vragen over het
fiche gesteld (Kamerstukken II 2012/13, 21 501-30, nr. 315).
2. Verplichting tot opnemen niet-financiële verklaring in bestuursverslag
De leden van de VVD-fractie stellen dat de ongeclausuleerde uitbreiding
van de verplichting om niet-financiële informatie op te nemen in het
bestuursverslag een vergroting van de lasten betekent voor de rechtspersonen die onder de reikwijdte van de richtlijnverplichting vallen. Zij zijn
voorshands niet overtuigd van de meerwaarde van de richtlijnverplichting
en vragen de regering hier nader op in te gaan.
De verplichting om een niet-financiële verklaring op te stellen geldt voor
grote organisaties van openbaar belang. Dat zijn – kortgezegd – beursvennootschappen, banken en verzekeraars met meer dan 500 werknemers en
een balanstotaal van meer dan € 20 miljoen of een netto-omzet van meer
dan € 40 miljoen. Er is geen sprake van een ongeclausuleerde uitbreiding
van verplichtingen voor deze rechtspersonen. De richtlijn geeft aan
waarop de niet-financiële verklaring ten minste betrekking moet hebben
en geeft daarmee ruimte om voor de verslaggeving aan te sluiten bij de
specifieke omstandigheden van de rapporterende rechtspersoon. Zo
zullen voor een internationaal opererend beursgenoteerd exportbedrijf
andere maatschappelijke aspecten van ondernemen van belang zijn dan
voor een bank die zich met name richt op de Nederlandse markt. Voorts
hoeft de informatie uitsluitend te worden verschaft indien dit noodzakelijk
is voor een goed begrip van de ontwikkeling, de resultaten en de positie
van de rechtspersoon en de effecten van zijn activiteiten. Verder bevat de
richtlijn een «pas toe of leg uit»-regeling, op basis waarvan de rechtspersoon uitleg dient te geven indien hij geen beleid heeft voor de
onderwerpen die in de richtlijn worden genoemd. Mijns inziens biedt de
richtlijn de mogelijkheid aan rechtspersonen om te rapporteren over de
zaken die voor hen daadwerkelijk van belang zijn. Hierdoor kunnen de
lasten die samengaan met de rapportageverplichting ook beperkt blijven.
Dit waren belangrijke uitgangspunten voor de Nederlandse inzet tijdens
de onderhandelingen over de richtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

2

Ik onderschrijf het belang van MVO. De rapportageplicht zorgt ervoor dat
bedrijven hiermee actief aan de slag gaan en dat dit inzichtelijk wordt voor
het publiek. Zoals hierboven aangegeven zorgt een Europese regeling
voor een gelijk speelveld voor Europese ondernemingen die onder de
richtlijnverplichting vallen en voor de mogelijkheid voor (buitenlandse)
stakeholders om kennis te nemen van het MVO-beleid van deze ondernemingen.
Verder vragen de leden van de VVD-fractie of de reeds bestaande
verplichtingen omtrent de op te nemen informatie in het bestuursverslag
problemen in de praktijk opleveren en wat dan exact kan worden
verwacht van de voorgestelde nieuwe verplichting.
Op grond van artikel 2:391 van het Burgerlijk Wetboek (BW) is een grote
rechtspersoon reeds verplicht om in de analyse in het bestuursverslag van
de toestand van de rechtspersoon op de balansdatum, zijn ontwikkeling
gedurende het boekjaar en de resultaten, ook niet-financiële prestatieindicatoren, met inbegrip van milieu en personeelsaangelegenheden te
betrekken indien dit noodzakelijk is voor een goed begrip van de
ontwikkeling, de resultaten of de positie van de rechtspersoon. Ik heb niet
vernomen dat deze verplichting in de praktijk problemen oplevert. Het
voorschrift is gebaseerd op EU-regelgeving (artikel 19 van de richtlijn
jaarrekening 2013/34/EU dat artikel 46 van de vierde richtlijn 78/660/EEG
heeft vervangen1) en is toegelicht in de Kamerstukken bij het wetsvoorstel
ter uitvoering van deze richtlijnverplichting (Kamerstukken II 2003/04,
29 737, nr. 3). Ook kan in de praktijk gebruik worden gemaakt van de
Handreiking voor Maatschappelijke verslaggeving van de Raad voor de
Jaarverslaggeving, die aanbevelingen bevat over maatschappelijke
aspecten waaraan in de verslaggeving aandacht kan worden besteed
(http://www.rjnet.nl/Publicaties/Richtlijnen/Handreiking-MVO/). Overigens
zal deze verplichting vervallen voor grote rechtspersonen die tevens
organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers zijn en
daarom conform de richtlijn een niet-financiële verklaring openbaar
maken.
Ten slotte vragen de leden van de VVD-fractie hoe de richtlijn in andere
EU-lidstaten is uitgevoerd en of er daar reeds ervaring is opgedaan met
de voorgestelde nieuwe verplichting.
De richtlijn dient uiterlijk op 6 december 2016 in nationale wetgeving te
zijn omgezet. Navraag leert dat in Duitsland is geconsulteerd over een
ontwerpuitvoeringsregeling. Hierin is onder andere voorgesteld gebruik te
maken van de lidstaatopties op basis waarvan bedrijven de niet-financiële
informatie in een afzonderlijk verslag kunnen publiceren en op basis
waarvan zij informatie betreffende ophanden zijnde ontwikkelingen of
zaken waarover wordt onderhandeld die ernstige schade zou toebrengen
aan de commerciële positie van de onderneming, in uitzonderlijke
gevallen achterwege kunnen laten. In het ontwerp wordt geen gebruik
gemaakt van de lidstaatoptie om controle van de niet-financiële informatie
door een onafhankelijke verlener van assurancediensten verplicht te
stellen. De volgende stap zal indiening van een wetsvoorstel bij het
parlement zijn. In het VK heeft tot 15 april 2016 een publieke consultatie
plaatsgevonden over de uitvoering van de richtlijn. In het consultatiedocument wordt onder meer gevraagd naar voor- en nadelen van het
gebruik van de lidstaatopties. De reacties worden nu geanalyseerd. In
Frankrijk is de richtlijn evenmin al omgezet. Frankrijk kent al een aantal
jaren een verplichting om te rapporteren over MVO voor beursvennootschappen en grote vennootschappen. Verwacht wordt dat de omzetting
1

De richtlijn jaarrekening (richtlijn 2013/34/EU betreffende de jaarlijkse financiële overzichten en
aanverwante verslagen van bepaalde ondernemingsvormen (PbEU 2013, L 182)) heeft de
vierde richtlijn (richtlijn 78/660/EG betreffende de jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen (PbEEG 1978, L 222)) en de zevende richtlijn (richtlijn 83/349/EEG betreffende de
geconsolideerde jaarrekening (PbEEG 1983, L 193)) vervangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

3

van de richtlijn slechts tot beperkte wijzigingen van de bestaande regels
zal leiden. In Denemarken is de richtlijn al wel omgezet, op 1 januari 2016.
Denemarken heeft onder andere gebruik gemaakt van de lidstaatoptie om
de niet-financiële informatie in een afzonderlijk verslag te publiceren.
Denemarken heeft geen gebruik gemaakt van de lidstaatoptie over het
achterwege laten van informatie die ernstige schade zou toebrengen aan
de commerciële positie van de onderneming. De accountant dient in
Denemarken naast de aanwezigheidstoets te toetsen of de niet-financiële
informatie verenigbaar is met de informatie die is verkregen bij de
controle van de jaarrekening.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom in het ontwerpbesluit
bekendmaking niet-financiële informatie is gekozen om gebruik te maken
van de optie om vrijstelling te verlenen van de verplichting om de
niet-financiële informatie in het bestuursverslag op te nemen. De leden
stellen dat dit de toegankelijkheid van de informatie niet ten goede komt
en niet aansluit bij de beweging naar integrated reporting. Wanneer de
informatie is opgenomen in het bestuursverslag kunnen investeerders en
consumenten op een transparante en toegankelijke manier beoordelen
hoe ondernemingen omgaan met de niet-financiële onderwerpen en hoe
de positie of resultaten van de onderneming daardoor worden geraakt. Zij
vragen hoe de regering daar tegenaan kijkt.
De richtlijn biedt lidstaten de mogelijkheid om toe te staan dat de
niet-financiële informatie in een afzonderlijk verslag wordt opgenomen
(artikel 19a lid 4). In het ontwerpbesluit is voorgesteld om gebruik te
maken van de lidstaatoptie om ondernemingen flexibiliteit te bieden bij de
wijze waarop ze informatie bekend maken. Ik heb echter wel sympathie
voor de genoemde voordelen wanneer zowel de financiële als de
niet-financiële informatie in hetzelfde verslag te vinden is. Dit kan
behulpzaam zijn voor het vormen van een oordeel over de verschillende
aspecten van ondernemen die van belang zijn voor de langetermijndoelstelling van de onderneming. Het waarborgt tevens de overzichtelijkheid
voor de gebruikers van de informatie. Ook wordt op die wijze aangesloten
bij de reeds bestaande verplichting in het BW voor grote rechtspersonen
om in het bestuursverslag melding te maken van niet-financiële prestatieindicatoren, zoals hierboven beschreven. Ook in verschillende consultatiereacties wordt de voorkeur uitgesproken voor het opnemen van de
niet-financiële informatie in het bestuursverslag. Ik zal daarom de
bepalingen over het afzonderlijke verslag in het ontwerpbesluit bekendmaking niet-financiële informatie schrappen. Voor de volledigheid wijs ik
erop dat dit niet in de weg staat dat ondernemingen tevens een (meer
uitgebreid) apart verslag publiceren, zolang de door de richtlijn voorgeschreven informatie in het bestuursverslag te vinden is.
De trend naar integrated reporting erken en onderschrijf ik. Bij integrated
reporting wordt financiële en niet-financiële informatie op een geïntegreerde en samenhangende wijze gepresenteerd. Deze wijze van
verslaggeving kan voorzien in een behoefte van gebruikers om beter
inzicht te krijgen in de lange termijn waardecreatie van de onderneming.
Het is een wijze van verslaggeving die nog in ontwikkeling is. Een beperkt
aantal vennootschappen past integrated reporting thans op vrijwillige
basis toe. Integrated reporting gaat verder dan het vermelden van
MVO-informatie in het bestuursverslag zoals door de richtlijn wordt
voorgeschreven. Ik wacht de ontwikkelingen af.
De leden van de PvdA-fractie vragen ook naar het voorstel om in het
ontwerpbesluit bekendmaking niet-financiële informatie geen gebruik te
maken van de lidstaatoptie om ondernemingen te verplichten de
verklaring grondiger te laten beoordelen dan het aanwezigheidsonderzoek
van de accountant. Zij vragen hoe dit voorstel zich verhoudt tot de
onderzoeksverplichting voor accountants om materiële onjuistheden in
het bestuursverslag te signaleren en daarover te rapporteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

4

Voor de wijze waarop de niet-financiële informatie wordt getoetst door de
accountant is in het ontwerpbesluit aangesloten bij de richtlijn. De richtlijn
schrijft voor dat de accountant moet nagaan of de niet-financiële
informatie is verstrekt (aanwezigheidstoets, artikel 19a lid 5). Eenzelfde
accountantsonderzoek vindt plaats ten aanzien van de verklaring inzake
corporate governance met uitzondering van de onderdelen die zien op de
informatie over het beheers- en controlesysteem van de vennootschap
rond het proces van financiële verslaggeving en de informatie ingevolge
het Besluit artikel 10 overnamerichtlijn. De aanwezigheidstoets voor
niet-financiële informatie is een beperktere toets dan die voor de rest van
het bestuursverslag is voorgeschreven in artikel 34 leden 1 en 2 van de
richtlijn jaarrekening. De accountant dient bij de controle van de jaarrekening na te gaan of het bestuursverslag conform de wettelijke vereisten
is opgesteld en met de jaarrekening verenigbaar is. Ook dient de
accountant te onderzoeken of er, in het licht van de tijdens het onderzoek
van de jaarrekening verkregen kennis en begrip omtrent de rechtspersoon
en zijn omgeving, materiële onjuistheden in het bestuursverslag zijn
opgenomen (vgl. artikel 2:393 lid 3 BW). Deze voorschriften zijn niet van
toepassing met betrekking tot de niet-financiële informatie van artikel 19a
van de richtlijn (zie artikel 34 lid 3 richtlijn jaarrekening).
De richtlijn kent verder een lidstaatoptie om voor te schrijven dat de
niet-financiële informatie wordt gecontroleerd door een onafhankelijke
verlener van assurancediensten (artikel 19a lid 6). Deze controle staat los
van de controle van de jaarrekening. De onafhankelijk dienstverlener kan
een accountant zijn, maar ook een andere specialist. Voor het geven van
een dergelijke «assurance» wordt de juistheid en toereikendheid van de
niet-financiële informatie vastgesteld door de dienstverlener. De opdrachtgever en de dienstverlener zullen daartoe van tevoren afspraken maken
over de mate van zekerheid die kan worden verschaft over de betrouwbaarheid van de niet-financiële informatie die door de onderneming is
verschaft. Het verplicht stellen van deze controle kan veel lasten
meebrengen voor het bedrijfsleven. Ik zie op dit moment geen aanleiding
om een dergelijke controle voor te schrijven. Het is aan de rechtspersoon
zelf om te beoordelen of hieraan behoefte is.
De leden van de PvdA-fractie vragen naar de toezegging aan het Kamerlid
Nijboer om de verantwoordelijkheidsverdeling voor de continuïteit van de
onderneming tussen enerzijds de raad van bestuur en de raad van
commissarissen en anderzijds de accountant in wetgeving te definiëren.
Ik veronderstel dat de leden refereren aan het Algemeen Overleg van de
vaste commissie voor Financiën met de Minister van Financiën van
13 november 2014. Het lid Nijboer heeft tijdens dat overleg gevraagd of
wettelijk geregeld dient te worden dat het bestuur in het bestuursverslag
mededeling doet van de risico’s voor de continuïteit van de organisatie en
de afzonderlijke verklaring van de accountant over deze bestuursmededeling. Dit sluit aan bij een voorstel uit het rapport «In het publiek belang»
van de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants
(NBA). De NBA heeft aangekondigd hier nader onderzoek naar te willen
verrichten en heeft in dat kader reeds een consultatiedocument uitgebracht en een rondetafelbijeenkomst gehouden. Nadat de NBA zijn
analyse over dit onderwerp heeft afgerond, zal ik met de Minister van
Financiën bezien of er aanleiding is tot aanpassing van wetgeving. Daarbij
zal rekening worden gehouden met de Europese verslaggevingsverplichtingen die sinds eind 2014 in het jaarrekeningenrecht zijn doorgevoerd
alsmede met de uitkomsten van de herziening van de Nederlandse
corporate governance code, die geldt voor beursvennootschappen. De
Monitoring Commissie Corporate Governance Code (monitoring
commissie) heeft een consultatiedocument gepubliceerd waarop
geïnteresseerden tot en met 6 april 2016 konden reageren. De monitoring
commissie zal met behulp van de reacties uit de consultatiefase een
herziene code vaststellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

5

De leden van de D66-fractie vragen of kennis is genomen van de
aandachtspunten die door de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en de
NBA zijn geformuleerd, met name wat betreft de accountantscontrole.
Ik heb kennis genomen van de reacties van de AFM en de NBA op de
consultatie over de ontwerpbesluiten ter uitvoering van de richtlijn. De
AFM en NBA pleiten er voor om geen gebruik te maken van de lidstaatoptie om toe te staan dat de niet-financiële informatie via een apart
verslag of via de website bekend wordt gemaakt. Zoals hierboven
vermeld, in antwoord op een vraag van de leden van de PvdA-fractie, zal
ik het ontwerpbesluit bekendmaking niet-financiële informatie in deze zin
aanpassen.
De AFM vraagt tevens om de aanwezigheidstoets van de niet-financiële
informatie door de accountant uit te breiden met een toets van de
verenigbaarheid van de niet-financiële informatie met de jaarrekening en
(de rest van) het bestuursverslag. De NBA vraagt waarom de
niet-financiële informatie niet onderhevig is aan de verenigbaarheidstoets
van de accountant. Ook in andere consultatiereacties wordt aandacht
gevraagd voor de rol van de accountant. De AFM stelt voor om mee te
denken over hoe kan worden geregeld dat de informatie op meer dan
alleen aanwezigheid wordt gecontroleerd door de accountant. Ik wil van
dat aanbod vooralsnog geen gebruik maken omdat ik wat betreft de
toetsing van de niet-financiële informatie door de accountant wil
aansluiten bij de richtlijn. Deze schrijft een aanwezigheidstoets voor en
bepaalt dat de toets of het bestuursverslag conform de wettelijk vereisten
is opgesteld en verenigbaar is met de jaarrekening niet van toepassing is
met betrekking tot de niet-financiële informatie. Ik verwijs ook naar het
antwoord op een gelijksoortige vraag van de leden van de PvdA-fractie.
De NBA geeft in overweging om de niet-financiële informatie te laten
controleren door een onafhankelijke verlener van assurancediensten. Ik
heb hierboven aangegeven dat een dergelijke controle waarschijnlijk veel
extra lasten meebrengt en ik op dit moment geen noodzaak zie om deze
verplicht te stellen.
Verder vraagt de NBA hoe het aanwezigheidsonderzoek zich verhoudt tot
de verplichting voor de accountant om materiële onjuistheden in het
bestuursverslag te signaleren en daarover te rapporteren. Op grond van
artikel 34 lid 2 van de richtlijn jaarrekening dient de accountant te
onderzoeken of er, in het licht van de tijdens de controle verkregen kennis
en begrip omtrent de rechtspersoon en zijn omgeving, materiële
onjuistheden in het bestuursverslag zijn vastgesteld. In het derde lid van
artikel 34 van de richtlijn jaarrekening wordt dit voorschrift niet van
toepassing verklaard met betrekking tot de niet-financiële informatie van
artikel 19a van de richtlijn. Dat betekent dat de accountant voor
niet-financiële informatie kan volstaan met de aanwezigheidstoets.
Ook wijst de NBA op het Algemeen Overleg van de vaste commissie voor
Financiën met de Minister van Financiën van 13 november 2014 wat
betreft de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de accountant
en het bestuur en de raad van commissarissen. De NBA pleit voor
aanpassing van de Nederlandse corporate governance code door het in
de code opnemen van principes op grond waarvan de vennootschap in
het bestuursverslag een verklaring moet opnemen over de waarborging
van de continuïteit en door aanscherping van de voorschriften over de
inhoud van het verslag van de commissarissen. Zoals hierboven
aangegeven, in antwoord op een vraag van de leden van de PvdA-fractie,
zal ik met de Minister van Financiën bezien of er aanleiding is tot
aanpassing van wetgeving ten aanzien van de mededelingen die moeten
worden gedaan in het bestuursverslag, nadat de NBA zijn analyse over dit
onderwerp heeft afgerond. De aandachtspunten inzake de aanpassing van
de code zijn met name relevant voor de monitoring commissie die met de
herziening van de code bezig is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

6

De NBA vraagt ten slotte naar de verhouding van de verplichting tot
bekendmaking van het diversiteitsbeleid ten opzichte van de wetgeving
over een evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in
topfuncties voor grote NV’s en BV’s.
Omdat deze vraag ook wordt gesteld door de leden van de PvdA-fractie
onder deel 3 van deze nota over diversiteitsbeleid, zal daar op dit punt
worden ingegaan.
De leden van de fractie van D66 geven aan dat voor financiële informatie
geldt dat de accountant controleert of die informatie strookt met de
jaarrekening en of deze geen onjuistheden bevat. Zij vragen of het klopt
dat er in de conceptregeling niet voor wordt gekozen ook op de
niet-financiële informatie een controle te laten uitvoeren. Zij vragen of dit
afbreuk doet aan de zekerheid die beleggers en maatschappelijk belanghebbenden aan het bestuursverslag en de controle mogen ontlenen. De
leden vragen een reactie op de wens van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) en Eumedion om de niet-financiële informatie in het
bestuursverslag te laten controleren door een accountant. Zij vragen om
aan te geven waarom een controle niet nodig of wenselijk is.
In de ontwerpregeling wordt, conform de richtlijn, een toets door de
accountant op de aanwezigheid van de niet-financiële informatie
voorgeschreven. Deze toets is volgens de richtlijn voldoende. Ik verwijs
naar het antwoord op een eerdere vraag van de PvdA-fractie.
3. Diversiteitsbeleid in niet-financiële verklaring
De leden van de VVD-fractie vragen wat de verplichting omvat voor
bepaalde grote ondernemingen en groepen om een beschrijving te geven
van het diversiteitsbeleid dat zij voeren met betrekking tot het bestuur en
de raad van commissarissen. Zij vragen tot welk niveau het gevoerde
diversiteitsbeleid moet worden weergegeven en waartoe de informatie
dient.
De verplichting omtrent de bekendmaking van het diversiteitsbeleid geldt
voor grote beursvennootschappen. Beursvennootschappen worden in het
jaarrekeningenrecht als «groot» aangemerkt indien zij aan twee van de
drie volgende vereisten voldoen: een balanstotaal van meer dan € 20
miljoen; een netto-omzet van meer dan € 40 miljoen; een gemiddeld
aantal werknemers over het boekjaar van meer dan 250. Beursvennootschappen zijn verplicht om in hun verklaring inzake corporate governance
mededeling te doen over het diversiteitsbeleid met betrekking tot de
samenstelling van het bestuur en de raad van commissarissen. De
vennootschap vermeldt daarbij de doelstellingen van het beleid, alsmede
de wijze waarop het beleid is uitgevoerd en de resultaten daarvan in het
afgelopen boekjaar. Indien de vennootschap geen diversiteitsbeleid heeft,
moet de vennootschap dit uitleggen. Het gaat om het diversiteitsbeleid
voor de vennootschapsorganen: bestuur en raad van commissarissen. De
verplichting heeft geen betrekking op leidinggevenden in andere
bestuurslagen.
In overweging 18 van de richtlijn is weergegeven dat wordt beoogd om
door transparantie van het diversiteitsbeleid het fenomeen van groepsdenken, waarbij de leden van het bestuur en de raad van commissarissen
er gelijklopende meningen op na houden, te doorbreken om zo een
daadwerkelijke vorm van toezicht op het bestuur en een succesvolle
governance van de onderneming te bevorderen.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe ondernemingen op de gegeven
informatie kunnen worden afgerekend.
De beschrijving van het diversiteitsbeleid, of de verklaring waarom er
geen beleid is, dient te worden opgenomen in de verklaring inzake
corporate governance in het bestuursverslag. De accountant dient na te
gaan of het diversiteitsbeleid is opgenomen, dan wel een uitleg is
opgenomen waarom er geen beleid is (artikel 20 lid 3 van de richtlijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

7

jaarrekening). Indien de accountant merkt dat deze informatie ontbreekt,
zal hij het bestuur daarop kunnen aanspreken en deze constatering
betrekken bij zijn verklaring. Het bestuursverslag wordt aan de aandeelhouders voorgelegd en de aandeelhouders kunnen tijdens de aandeelhoudersvergadering waarin zij stemmen over de vaststelling van de jaarrekening, de inhoud van het bestuursverslag aan de orde stellen. Op grond
van artikel 2:447 e.v. BW kunnen belanghebbenden, zoals aandeelhouders
of de ondernemingsraad, in een civielrechtelijke procedure aan de
Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam verzoeken om een
bevel te geven aan de beursvennootschap om het bestuursverslag
overeenkomstig de wettelijke voorschriften in te richten. De AFM houdt
ingevolge de Wet toezicht financiële verslaggeving toezicht op de
toepassing van financiële verslaggevingsvoorschriften door beursvennootschappen. De AFM kan in dat verband toetsen of de vermelding over
het diversiteitsbeleid in de verklaring inzake corporate governance in het
bestuursverslag is opgenomen en of de inhoud van deze mededeling
consistent is met de inhoud van de rest van het bestuursverslag en van
andere openbare informatie. Ook heeft de AFM bevoegdheden om de
Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam te verzoeken om
beursgenoteerde vennootschappen te bevelen nadere toelichtingen te
verschaffen.
Ten slotte vragen de leden van de fractie van de VVD naar de voor- en
nadelen van een controlerende taak van de accountant van de
niet-financiële informatie in het bestuursverslag. Zij stellen dat door
gebruikers van jaarrekeningen wordt aangegeven dat zij graag een
controlerende taak voor de accountant zouden zien op de inhoud van de
niet-financiële informatie in het bestuursverslag.
Voor de niet-financiële informatie geldt een aanwezigheidstoets door de
accountant. Deze is beperkter dan de toets van de rest van het bestuursverslag die de accountant verricht in het kader van de opdracht om de
jaarrekening te controleren. Wanneer deze laatste toets zou worden
voorgeschreven, zou dat betekenen dat de accountant de niet-financiële
informatie ook zou toetsen op verenigbaarheid met de jaarrekening en
materiële onjuistheden in het licht van de informatie die hij bij de
jaarrekeningcontrole onder ogen krijgt. De richtlijn bepaalt dat een
aanwezigheidstoets volstaat. Zie ook het antwoord op de vraag van de
leden van de fractie van de PvdA over de accountantstoets van de
niet-financiële informatie in deel 3 van deze nota.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom in het ontwerpbesluit
bekendmaking diversiteitsbeleid niet wordt gekozen om ondernemingen
te verplichten de informatie over het diversiteitsbeleid op te nemen in het
bestuursverslag.
Ik begrijp de vraag van de leden van de PvdA-fractie zo dat zij willen
weten of het toepassingsbereik wat betreft de verplichting om het
diversiteitsbeleid bekend te maken, wordt uitgebreid van grote beursvennootschappen naar alle ondernemingen. De richtlijn kent de verplichting
om een beschrijving te geven van het diversiteitsbeleid voor het bestuur
en de raad van commissarissen alleen voor grote beursvennootschappen.
Een beursvennootschap wordt in het jaarrekeningenrecht als groot
beschouwd indien deze voldoet aan twee van de drie volgende vereisten:
een balanstotaal van meer dan € 20 miljoen; een netto-omzet van meer
dan € 40 miljoen; een gemiddeld aantal werknemers over het boekjaar
van meer dan 250. Beursvennootschappen die niet als «groot» in het
jaarrekeningenrecht worden beschouwd (dus een kleiner balanstotaal,
minder netto-omzet of minder werknemers hebben) of rechtspersonen die
geen beursvennootschap zijn, worden niet door de richtlijnverplichting
geraakt. Het ontwerpbesluit bekendmaking diversiteitsbeleid sluit aan bij
de voorschriften in de richtlijn.
Ook vragen de leden van de PvdA-fractie hoe de richtlijn zich verhoudt tot
het streefcijfer van ten minste 30% vrouwen in het bestuur en de raad van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

8

commissarissen en de herziening van de Nederlandse corporate governance code.
Op 23 maart 2016 is bij uw Kamer ingediend het wetsvoorstel tot wijziging
van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het voortzetten van
het streefcijfer voor een evenwichtige verdeling van de zetels van het
bestuur en de raad van commissarissen van grote naamloze en besloten
vennootschappen (Kamerstukken 34 435). De zetels in het bestuur en de
raad van commissarissen van grote naamloze vennootschappen en grote
besloten vennootschappen zijn evenwichtig verdeeld indien ten minste
30% van de zetels door vrouwen en ten minste 30% van de zetels door
mannen wordt bezet. Wanneer de zetels niet evenwichtig zijn verdeeld,
licht de onderneming dit in het bestuursverslag toe. De bepalingen
omtrent het wettelijk streefcijfer kunnen worden gezien als een nadere
invulling van het diversiteitsbeleid op grond van de richtlijn ten aanzien
van het element geslacht. Het diversiteitsbeleid op grond van de richtlijn
is tegelijkertijd breder, want kan ook betrekking hebben op leeftijd en
achtergrond inzake opleiding en beroepservaring.
In het consultatiedocument voor de herziening van de Nederlandse
corporate governance code, heeft de monitoring commissie wat betreft
diversiteit aansluiting gezocht bij de richtlijn en stelt daarom voor om in
de code op te nemen dat in de corporate governance verklaring de
doelstellingen van het diversiteitsbeleid worden toegelicht, alsmede de
wijze waarop het diversiteitsbeleid is uitgevoerd en wat de resultaten van
de uitvoering van het diversiteitsbeleid in het afgelopen boekjaar zijn
geweest (http://www.commissiecorporategovernance.nl/?page=2791).
De leden van de CDA-fractie vragen naar de verwachte effecten van de
voorgestelde verplichtingen op de beleidsterreinen milieu, sociale en
personeelsaangelegenheden, eerbiediging van mensenrechten en
bestrijding van corruptie en omkoping voor de betreffende organisaties in
Nederland.
Verwacht wordt dat de verplichting tot het bekendmaken van een
niet-financiële verklaring leidt tot meer beschikbare informatie, dat meer
bedrijven zullen rapporteren en dat de kwaliteit van de bekendgemaakte
informatie verbetert. De verplichting zal tot gevolg hebben dat bedrijven
meer bewust worden van de effecten die bedrijven hebben op deze
thema’s en dat deze niet-financiële zaken ook effecten kunnen hebben op
de financiële resultaten van bedrijven. Dit kan ervoor zorgen dat zij zich
meer inzetten voor MVO.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de gevolgen voor de organisaties wanneer zij niet aan de verplichting voldoen en hoe andere
lidstaten hiermee om zullen gaan. Ook vragen zij wat hierover is
afgesproken in Brussel.
In antwoord op een vraag hierboven van de leden van de VVD-fractie is
aangegeven dat er voor de Nederlandse handhaving van de richtlijnverplichting een rol is voor de aandeelhouders, de accountant en de AFM.
Deze civielrechtelijke handhaving sluit aan bij de wijze waarop alle
verplichtingen omtrent de jaarrekening en het bestuursverslag worden
gehandhaafd. De richtlijn laat lidstaten de ruimte om zelf te kiezen op
welke wijze de voorschriften worden gehandhaafd. In andere lidstaten kan
gekozen worden voor een ander regime. Zo is men in het VK voornemens
om de mogelijkheid in te voeren om een bestuurder te beboeten wanneer
de verplichtingen niet zijn nagekomen. In Frankrijk kunnen belanghebbenden de rechter vragen om de rechtspersoon te bevelen de
niet-financiële informatie te verschaffen. In Denemarken kan een verzoek
worden gedaan bij de Danish Business Authority om bedrijven te
verplichten in de toekomst te voldoen aan de verslaggevingsverplichtingen. Indien daaraan niet wordt voldaan kan een boete worden
opgelegd. De Nederlandse voorstellen lopen hiermee niet uit de pas.
De leden van de CDA-fractie verwijzen naar de praktijkevaluatie van de
rapportageverplichting in de Uitvoeringswet richtlijn jaarrekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

9

(Kamerstukken II 2014/15, 34 176) en vragen of hieraan een voorbeeld kan
worden genomen en kan worden aangesloten op onderhavig
wetsvoorstel.
De richtlijn kent een eigen evaluatiebepaling wat betreft de verplichting
tot de bekendmaking van niet-financiële informatie en diversiteitsbeleid.
In artikel 3 van de richtlijn is opgenomen dat de Europese Commissie
uiterlijk op 6 december 2018 een evaluatie bekend maakt over de
tenuitvoerlegging van de richtlijn. Daarin zal de Commissie met name
aandacht moeten besteden aan de doeltreffendheid van de richtlijn.
4. Verslaglegging over niet-financiële informatie
De leden van de SP-fractie vragen waarom pas in 2018 voor het eerst
verslag wordt gedaan over de niet-financiële informatie.
In artikel 4 van de richtlijn is opgenomen dat de lidstaten bepalen dat de
uitvoeringsvoorschriften van toepassing zijn op het boekjaar dat aanvangt
op 1 januari 2017 of gedurende het kalenderjaar 2017. Dit voorschrift is
overgenomen in de ontwerpuitvoeringsregelingen. Omdat pas na afloop
van het boekjaar de jaarrekening en het bestuursverslag worden
opgemaakt, zal er eerst verslag worden gedaan over de niet-financiële
informatie met betrekking tot het boekjaar 2017 in 2018.
5. Administratieve lasten
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering het belang van het
meten van effectiviteit van de voorgestelde maatregelen deelt, dit ook
bezien in het licht van de administratieve lasten die met de richtlijnverplichting gepaard gaan. Zij vragen hoe daar vorm aan wordt gegeven.
Het rapporteren over niet-financiële informatie heeft tot doel de transparantie over, de samenhang en de vergelijkbaarheid van de niet-financiële
informatie in de Europese Unie te verbeteren. Ik deel uw mening dat het
belangrijk is om te weten of de voorgestelde maatregelen het gewenste
effect sorteren. Op grond van artikel 3 van de richtlijn zal de Europese
Commissie de richtlijn evalueren en uiterlijk op 6 december 2018 verslag
uitbrengen. Ik wacht de uitkomsten van die evaluatie met belangstelling
af.
6. Uitwerking in Amvb
De leden van de VVD-fractie vragen naar de uitwerking van de
voorschriften omtrent de niet-financiële verklaring in een algemene
maatregel van bestuur (amvb).
De verplichtingen tot het bekend maken van een niet-financiële verklaring
en van het diversiteitsbeleid worden uitgewerkt in twee amvb’s. De
grondslag voor de amvb over het diversiteitsbeleid staat in artikel 2:391
lid 5 BW. Dit artikellid bevat een grondslag om nadere voorschriften te
stellen omtrent de inhoud van het bestuursverslag, in het bijzonder ten
aanzien van de verklaring inzake corporate governance. Deze grondslag
vormt de basis voor het Besluit van 23 december 2004 tot vaststelling van
nadere voorschriften omtrent de inhoud van het jaarverslag (Stb. 2004,
747) waarin de voorschriften omtrent de verklaring inzake corporate
governance zijn uitgewerkt. Het wetsvoorstel breidt deze grondslag uit
zodat bij amvb ook nadere voorschriften kunnen worden gesteld over de
niet-financiële verklaring. Op grond van artikel 2:391 lid 6 BW geldt in
beginsel een voorhangprocedure voor krachtens artikel 2:391 lid 5 BW
vast te stellen amvb’s. Ingevolge artikel 1:8 van de Algemene wet
bestuursrecht geldt deze voorhangprocedure echter niet wanneer het gaat
om amvb’s ter uitvoering EU-wetgeving, zoals hier het geval is.
De leden van de VVD-fractie vragen of de amvb voorgelegd zal worden
aan het parlement door middel van een «lichte» voorhangprocedure. Ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

10

vragen zij op welke termijn een dergelijke amvb kan worden verwacht. De
leden van de D66-fractie vragen of het ontwerpbesluit bekendmaking
niet-financiële informatie en het ontwerpbesluit bekendmaking diversiteitsbeleid aan de Kamer worden gestuurd.
Er is van 11 november 2015 tot 18 januari 2016 via
www.internetconsultatie.nl geconsulteerd over de twee ontwerp-amvb’s
ter uitvoering van de richtlijn. Ik heb deze ontwerpbesluiten bij de nota
naar aanleiding van het verslag gevoegd zodat uw Kamer er kennis van
kan nemen2.
Voor de volledigheid merk ik op dat dit de oorspronkelijke consultatieversies betreft en er dus nog geen wijzigingen in de ontwerpregelingen
zijn doorgevoerd naar aanleiding van onder meer de consultatie. De
regelingen kunnen aan de ministerraad worden voorgelegd ten behoeve
van de adviesaanvraag bij de afdeling Advies van de Raad van State
wanneer uw Kamer heeft ingestemd met voorliggend wetsvoorstel.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 383, nr. 5

11