Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1559

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 december 2015
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Raad Algemene
Zaken van 15 december 2015.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-21501-02-1559
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1559

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN 15
DECEMBER 2015
Raad Algemene Zaken
Voorbereiding van de Europese Raad van 17 en 18 december 2015
De Raad Algemene Zaken (RAZ) zal de Europese Raad (ER) van
17-18 december 2015 voorbereiden. Voor die ER zijn de volgende
onderwerpen geagendeerd.
Migratie
Nederland blijft zich inzetten voor een gezamenlijke Europese aanpak van
de migratiecrisis. Het EU-Turkije overleg was een belangrijke bijeenkomst.
We hebben gezamenlijk overeenstemming bereikt over de uitvoering van
het actieplan om de stroom migranten te beperken. Het onderwerp
migratie wordt besproken in verschillende Europese fora zoals de
JBZ-Raad van 3 en 4 december (CM 4593/150). De ER van december zal
verschillende onderwerpen op het gebied van migratie bespreken, onder
andere het versterken van de buitengrenzen en de samenwerking met
derde landen van herkomst en transit. Ook wordt de follow-up van Valletta
besproken. Verder komt de implementatie van de op 29 november jl.
overeengekomen EU-Turkije verklaring aan bod. Daarnaast zal worden
gesproken over implementatie van de hotspots, waarbij aandacht zal zijn
voor identificatie, registratie, afnemen vingerafdrukken en opvang. Tot
slot wordt gesproken over effectieve terugkeer en implementatie van de
herplaatsingsbesluiten.
Het kabinet informeerde uw Kamer reeds over zijn standpunt ten aanzien
van de Europese asielproblematiek middels de brief van 8 september jl.
(Kenmerk 682347). Ook heeft het kabinet uw Kamer geïnformeerd over
zijn eerste appreciatie van de Commissievoorstellen op het gebied van
migratie in de brief van 9 september jl. (Kamerstuk II 2014–2015, 32 317
nr. 321) en in de Nadere Kabinetsappreciatie EU-migratiepakket
september 2015 van 5 oktober jl. (Kamerstuk II 2014–2015, 32 317,
nr. 2004), alsmede zijn inzet voor de Valletta top (Kamerbrief 2015Z20570).
De Kamer werd in de brieven van 27 oktober jl. (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 1028), 24 november jl. en 1 december jl. over het EU-Turkije actieplan
inzake een gezamenlijke aanpak van migratie en de EU-Turkije Top
geïnformeerd. Zie ook de inzet voor de EU-Turkey Refugee Facility
(Kamerstuk II 21 501-20, nr. 1054). Het kabinet vindt het belangrijk dat de
ER voortgang blijft boeken in de aanpak van de Europese asielproblematiek.
Voor het Europese krachtenveld op het gebied van migratie verwijs ik uw
Kamer naar de verslagen van de Valletta top van 11 en 12 november jl. en
de informele ER van 12 november jl. (Kamerstuk 21 501–20, nr. 10520), de
ER van 15 oktober jl. (Kamerstuk II 2015/2016, 21 501-20 nr. 1026), de
bijeenkomst van het Gemengd Comité en de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 8 en 9 oktober jl. te Luxemburg (DOC 2015D40461) en
de informele ER van 23 september jl. (Kamerstuk II 2015/2016, 21 501-22
nr. 1005).
Terrorisme
De RAZ zal ter voorbereiding van de ER spreken over terrorismebestrijding, voortbouwend op de uitkomsten van de buitengewone JBZ Raad
van 20 november jl. (Kamerstuk 32 317, nr. 360). Naar verwachting zal de
Raad de stand van zaken opmaken sinds de afspraken die zijn vastgelegd
in de ER conclusies van 12 februari jl. en nogmaals het belang onderstrepen van de volledige implementatie van de reeds overeengekomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1559

2

maatregelen en externe strategieën. Daarbij wordt specifieke aandacht
gegeven aan betere informatie uitwisseling, controles aan de buitengrenzen, spoedige afronding van de PNR richtlijn, het tegengaan van
radicalisering en intensivering van de samenwerking met derde landen en
internationale partners.
Verdieping Europese Monetaire Unie (EMU) / Vijf presidentenrapport
De RAZ zal zowel ter voorbereiding op de ER als vanuit haar zelfstandige
Raadsverantwoordelijkheid spreken over de EMU in het kader van het vijf
presidentenrapport. De kabinetsappreciatie van de mededelingen en
voorstellen van de Commissie inzake de EMU van 21 oktober jl. is uw
Kamer op 6 november jl. toegekomen via een brief van de Minister van
Financiën, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken en de
Minister van Economische Zaken (kenmerk BFB 2015–2258M). Daarnaast
ontvangt uw Kamer spoedig een appreciatie van het op 24 november jl.
verschenen voorstel tot een verordening inzake een Europees verzekeringsstelsel en de tevens op 24 november jl. verschenen mededeling
inzake voltooiing van de Bankenunie. Ook heeft uw Kamer een technische
briefing gekregen op 12 november jl.
Wat betreft het krachtenveld onderschrijven de meeste lidstaten het
belang van een versterkt Europees semester. Wel hebben veel lidstaten
vragen over de precieze inrichting en toegevoegde waarde van de
nationale raden voor concurrentievermogen en de Europese Budgettaire
Raad. Wat betreft de externe vertegenwoordiging in het IMF wordt door
sommige lidstaten de waarde beaamd van een gezamenlijke eurostoel,
terwijl ook meerdere lidstaten aangeven content te zijn met de positie van
hun land in hun respectievelijke kiesgroep.
Interne Markt
De ER zal spreken over de voortgang van de verdere ontwikkelingen van
de Interne Markt in al zijn dimensies: een diepere en eerlijkere markt voor
goederen en diensten, een energie-unie met een toekomstgericht
klimaatbeleid, een eengemaakte digitale markt en de kapitaalmarktunie
(13591/15). Op alle dimensies liggen Commissievoorstellen op tafel. De
Raad zal de voortgang bespreken en mogelijk conclusies aannemen over
de volgende stappen. Nederland steunt politieke sturing vanuit de ER en
ambitieuze voortgang op alle terreinen. Het kabinet ziet de verdieping van
de interne markt en het eerlijker maken daarvan (bijvoorbeeld via een
ambitieus mobiliteitspakket) als twee zijden van dezelfde medaille.
Nederland sluit zich op hoofdlijnen aan bij voorstellen voor de kapitaalmarktunie in het belang van een betere toegang tot financiering, met
name voor het MKB. Alle genoemde initiatieven komen voort uit de
Strategische Agenda van de Europese Raad en kunnen dus op draagvlak
rekenen, maar bij de verdere uitwerking ervan bestaan verschillen tussen
de lidstaten.
Verenigd Koninkrijk
Tijdens de ER zal worden gesproken over de wensen van het VK voor
hervorming van de EU in verband met het VK in/out referendum dat voor
eind 2017 zal plaatsvinden. De Britse wensen zijn neergelegd in de brief
van premier Cameron van 10 november jl. Het kabinet vindt het van groot
belang dat het VK bij de EU blijft, zowel voor de EU als voor het VK zelf en
wil oplossingen voor de VK agenda vinden die goed zijn voor de EU als
geheel. De Britse wensen sluiten deels goed aan bij de Nederlandse
agenda, zoals de versterking van de competitiveness van de EU, het
belang van het beginsel van subsidiariteit en de rol van nationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1559

3

parlementen. Een duidelijke grens ligt evenwel bij het tornen aan het
non-discriminatiebeginsel, zoals neergelegd in de Verdragen.
Relaties Rusland – Oekraïne
Naar verwachting zal tijdens de ER ook aandacht uitgaan naar het conflict
in het oosten van Oekraïne. De termijnen afgesproken in de Minskakkoorden verstrijken eind december maar het proces zal naar alle
waarschijnlijkheid worden voortgezet na de jaarwisseling. Het ligt in de
lijn der verwachting dat de lidstaten zullen concluderen dat de Minskakkoorden niet volledig zijn geïmplementeerd; een conclusie die het
kabinet kan onderschrijven. Van volledige en geverifieerde terugtrekking
van zware wapens is allerminst sprake en er zijn nog veel stappen nodig
voor het houden van rechtmatige lokale verkiezingen in de bezette delen
van de Donbas, evenals voor het herstel van de Oekraïense controle over
de gehele grens met Rusland. Het kabinet ziet de economische en
financiële maatregelen dan ook als een noodzakelijk drukmiddel zolang de
Minsk-akkoorden niet volledig zijn uitgevoerd.
Interinstitutioneel akkoord (IIA)
Het Luxemburgse voorzitterschap zal de resultaten van de onderhandelingen over het IIA betere regelgeving met het Europees parlement en de
Commissie presenteren. Naar verwachting zal het voorzitterschap tijdens
de RAZ proberen tot een politiek akkoord te komen. Het voorzitterschap
heeft teruggekoppeld over de resultaten met betrekking tot de hoofdstukken II (programmering, zie Kamerstuk 21 501-02, nr. 1534), III
(instrumenten voor betere regelgeving), IV (wetgevingsinstrumenten) en
hoofdstuk V (gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen).
Het kabinet is, gezien de eigen actieve inzet op dit dossier, in grote lijnen
tevreden met de stand van zaken en steunt het Luxemburgse voorzitterschap in de gekozen benadering en het bereikte resultaat. De equidistantie
tussen Raad en Europees parlement ten opzichte van de Commissie is
vastgelegd, waardoor de Raad nu net als het Europees parlement nauw
betrokken wordt bij de voorbereiding van het jaarlijkse Commissie
Werkprogramma. Hiermee heeft de Raad de mogelijkheid de prioriteitstelling die in de ER is vastgelegd in de Strategische Agenda te bewaken.
Vroegtijdige betrokkenheid van de Raad bij het Commissie Werkprogramma biedt ook voor nationale parlementen de mogelijkheid nauwer bij
de vaststelling van de Europese Agenda betrokken te worden. Tijdens het
Nederlandse voorzitterschap moet de Raadsinterne procedure nader
worden vastgelegd. Nederland heeft hiertoe een voorstel gedaan in het
non-paper uit februari 2014 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1459).
Ten aanzien van instrumenten voor betere regelgeving is van belang dat
de inhoud en het gebruik van impact assessments duidelijker worden
omschreven. Het kabinet acht het essentieel dat in impact assessments
wordt ingegaan op het subsidiariteits- en proportionaliteitsprincipe en dat
de meerwaarde van Europees beleid uiteen wordt gezet. Het kabinet zet
zich mede in voor een verwijzing naar het MKB bij impact assessments en
het opstellen van nieuwe wetgeving en is op basis van de terugkoppeling
tot op heden positief over de mogelijkheden deze verwijzing te behouden,
conform de motie-Verhoeven (Kamerstuk 22 112, nr. 2022). Het kabinet
vindt het tevens van belang dat impact assessments ook aan nationale
parlementen worden toegezonden.
Hoewel het Europees parlement niet heeft kunnen instemmen met het
voorstel voor het instellen van een panel van de drie instellingen, voorzien
de huidige voorstellen wel in het opstellen en gebruiken van impact

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1559

4

assessments gedurende het wetgevingsproces. De verantwoordelijkheid
zal echter sterker op de drie instellingen blijven rusten dan in het voorstel
voor het IIA aanvankelijk voorzien. Daarmee blijft de mogelijkheid echter
wel bestaan dat impact assessments ook aan het eind van het wetgevend
proces worden uitgevoerd, in lijn met de motie Van ’t Woud (Kamerstuk
34 166, nr. 2). Er zullen nadere afspraken moeten worden gemaakt over
het gebruik van impact assessments binnen de Raad. Deze afspraken
hoeven echter niet in het IIA te worden vastgelegd en zullen tijdens het
Nederlands voorzitterschap op de agenda staan van de Raad.
Ten aanzien van consultaties van betrokkenen en feedback lijkt het
Luxemburgse voorzitterschap tot overeenstemming te kunnen komen
over tijdige en openbare consultaties opdat deze ook in de overwegingen
van de medewetgevers en daarmee ook de nationale parlementen kunnen
worden meegenomen. Ten aanzien van horizonbepalingen zal de
bewoording uit het voorstel voor het IIA naar verwachting overeind
blijven, in lijn met de motie Verhoeven (Kamerstuk 22 112, nr. 2023). Wat
betreft wetgevende instrumenten heeft het Luxemburgse voorzitterschap
aangegeven dat de instellingen bij wijziging van de juridische basis
nadere onderlinge afspraken maken, hetgeen voor het kabinet acceptabel
is. Ten aanzien van gedelegeerde handelingen voorziet het IIA in een
belangrijke voortgang met de consultatie van nationale experts, conform
de inzet van Nederland. Daarnaast is het kabinet positief over de
vermelding van het instellen van een register voor gedelegeerde
handelingen, waarmee de transparantie van het besluitvormingsproces
wordt verbeterd. Dit zou in lijn zijn met de voorstellen van Nederland en
vijf andere lidstaten uit april 2015 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1495).
Het Luxemburgse voorzitterschap heeft tot nog toe geen overeenstemming bereikt over de overige hoofdstukken. Op een aantal uitstaande
punten zoals betrokkenheid van het Europees parlement bij internationale
overeenkomsten zullen nadere afspraken moeten worden gemaakt. Op
andere punten in het bijzonder «goldplating» lopen de posities van de
Raad en het Europees parlement uiteen. Ook voor wat betreft hoofdstuk
VIII over REFIT zijn de onderhandelingen nog niet afgerond.
Binnen de Raad bestaat brede steun voor het werk en de inzet van het
voorzitterschap. Om deze reden is de verwachting dat de meeste lidstaten
zullen instemmen met het bereikte onderhandelingsresultaat, waarvoor
een gekwalificeerde meerderheid nodig is.
Presentatie trioprogramma Nederland, Slowakije en Malta
De aankomende achtereenvolgende voorzitterschappen Nederland,
Slowakije en Malta (1 januari 2016 tot en met 30 juni 2017) zullen hun
gezamenlijke (ontwerp)trioprogramma aan de Raad presenteren, waarna
de Raad het programma zal aannemen. Een discussie hierover wordt niet
verwacht.
Het voorliggende trioprogramma is, mede op instigatie van Nederland,
korter en meer gefocust dan gebruikelijk en op de lopende (wetgevings)agenda gericht. Het programma is opgesteld langs de lijnen van de
«strategische agenda voor de Unie in tijden van verandering» (Kamerstuk
II 2013/14, 21 501-20, nr. 897) die de Europese Raad van 26 en 27 juni 2014
heeft vastgesteld. De vijf overkoepelende prioriteiten van de strategische
agenda vormen de vijf hoofdstukken van het trioprogramma. Per
hoofdstuk wordt een aantal dossiers uitgelicht die de komende maanden
specifieke aandacht van de Raad zullen vergen. De triopartners hebben
uitdrukkelijk geen uitputtend programma op willen stellen: de Raad moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1559

5

immers flexibel blijven en snel en adequaat kunnen reageren op nieuwe
ontwikkelingen en uitdagingen.
Consistentie in de prioriteiten van de verschillende instellingen en op
verschillende beleidsterreinen is cruciaal. Het programma reflecteert dan
ook het Commissiewerkprogramma 2016 en ook de voorzitter van de
Europese Raad is geconsulteerd. Recente conclusies van de ER zijn
leidend geweest bij het opstellen van het programma. De drie voorzitterschappen zullen ten slotte nauw samenwerken met het Europees
parlement als medewetgever. De triopartners hebben in het programma
de nadruk gelegd op de eerste prioriteit van de strategische agenda,
aangezien groei, banen en concurrentievermogen de topprioriteit blijft
voor de komende achttien maanden.
Uitbreiding en Stabilisatie- en Associatieproces
De RAZ zal spreken over het op 10 november jl. verschenen jaarlijkse
uitbreidingspakket van de Europese Commissie, waaronder een voorwaardelijke aanbeveling voor het openen van toetredingsonderhandelingen
met Macedonië. De Raad zal conclusies aannemen. Uw Kamer zal op
4 december per brief geïnformeerd worden over de kabinetsappreciatie
van het uitbreidingspakket. Op 9 december is hierover een Algemeen
Overleg voorzien met de vaste commissie Europese Zaken.
Europees Semester (AGS)
De Commissie zal een presentatie geven over de «Annual Growth Survey»
(AGS), het «Alert Mechanism Report» (AMR) en de aanbevelingen voor de
eurozone als geheel. Deze stukken, die donderdag 26 november jl. zijn
gepubliceerd, vormen het startsein voor de jaarlijkse budgettaire en
economische coördinatie tussen lidstaten in het kader van het Europees
Semester.
In de AGS formuleert de Commissie een beleidsstrategie voor het
aanjagen van economische groei in de EU voor het komende jaar. Het
verder versterken van het economisch herstel en het ondersteunen van
convergentie zijn dit jaar centrale thema’s in het AGS. Het AMR vormt het
begin van de jaarlijkse cyclus van de macro-economische onevenwichtighedenprocedure (MEOP). Mede aan de hand van scorebordindicatoren
stelt de Commissie in het AMR vast welke EU lidstaten de komende
maanden nader onderzocht zullen worden. Dit om vast te stellen in
hoeverre deze lidstaten kampen met macro-economische onevenwichtigheden en in welke mate bestaande onevenwichtigheden zijn aangepakt.
De Commissie heeft de aanbevelingen voor de eurozone als geheel
gelijktijdig met de AGS en het AMR gepubliceerd. De aanbevelingen
besteden onder meer aandacht aan convergentie, overschotten op de
lopende rekening, arbeidsmarktbeleid, de begrotingssituatie van
eurolidstaten op geaggregeerd niveau en de verdere afbouw van private
schulden. De Kamer zal per Kamerbrief op de hoogte worden gesteld van
de appreciatie van het kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1559

6