Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3263
Vragen van het lid El Yassini (VVD) aan de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media over het bericht «NOS divibase: Staatsomroep heeft
geheime wisselbokaal voor «divers profileren»» (ingezonden 19 mei 2020).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 23 juni 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «NOS divibase: Staatsomroep heeft geheime
wisselbokaal voor «Divers profileren»« en het feit dat de NOS tot afgelopen
weekend iedere maand een «Divibokaal» uitreikte?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat waren de criteria om in aanmerking te komen voor de «Divibokaal» van
de maand?
Antwoord 2
De redactie van de NOS heeft geprobeerd om invulling te geven aan zijn
wettelijke taak om een zo breed en divers mogelijk publiek aan te spreken
door een zo evenwichtig mogelijke weerspiegeling van de samenleving in zijn
media-aanbod te realiseren. Een taak die tevens zijn beslag heeft gekregen in
de prestatieafspraken die ik met de NPO heb afgesloten. Vanuit de redactie is
in dat kader het idee geboren om een bokaal in het leven te roepen om op
een structurele basis elkaar te stimuleren oog te hebben voor meer diversiteit
in hun journalistieke producties. De bokaal werd door de redactie niet ingezet
als officieel beleidsinstrument met concreet geformuleerde criteria, maar
werd gehanteerd als een middel om de discussie op de redactie te kunnen
voeren over de keuzes die de NOS maakt in zijn berichtgeving.

1

ah-tk-20192020-3263
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

GeenStijl, 15 mei 2020, «NOS Divibase: Staatsomroep heeft geheime wisselbokaal voor «Divers
Profileren»», https://www.geenstijl.nl/5153462/diversiteitsfeestje/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3, 4 en 8
Op welke manier houdt de NOS een database bij met mensen op basis van
hun geslacht of etniciteit? Worden mensen daarnaast ook geregistreerd op
hun inhoudelijke kwaliteiten?
In hoeverre zijn mensen op de hoogte dat hun gegevens worden bijgehouden
in de zogenaamde «divibase»? Is het bijhouden van een database met
persoonlijke gegevens van mensen in strijd met de AVG?
Zijn de gasten of geïnterviewden bij een item op de hoogte dat zij geselecteerd worden op hun afkomst in plaats van hun inhoudelijke kwaliteit? Zo ja,
wat vinden zij hiervan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3, 4 en 8
Het is de taak van de NOS om het Nederlandse publiek op een zo onafhankelijk mogelijke manier te informeren en in de berichtgeving de samenleving zo
evenwichtig mogelijk te weerspiegelen. Daarbij past het in beeld brengen van
een diversiteit aan bronnen die samen een afspiegeling vormen van de
maatschappij. Om dit kunnen realiseren heeft de NOS ervoor gezorgd dat er
een lijst is opgesteld van geschikte mensen die vanuit hun expertise én
vanuit diverse achtergronden kunnen worden benaderd bij de verslaggeving.
Volgens de NOS is de volgorde dat altijd vanuit de inhoud – en daarmee de
expertise – het zoeken van meerdere bronnen begint en niet andersom.
De lijst met contacten is deels ontstaan vanuit gericht zoeken door de
NOS-redactie via universiteiten, bedrijven, hogescholen, instellingen en
organisaties en deels door gebruik te maken van reeds bestaande bronnen.
Bij de zoektocht naar contacten heeft de NOS aan deze organisaties kenbaar
gemaakt te willen komen tot een diverser expertbestand. De mensen die
daarbij zijn genoemd zijn door de NOS telefonisch benaderd met de vraag of
ze in voorkomende gevallen mogen worden benaderd voor onderwerpen in
hun vakgebied of vanuit hun expertise.
Het is een gebruikelijke werkwijze binnen de journalistiek om een interne
database van mogelijk te benaderen bronnen bij te houden voor het maken
van een journalistiek item. De NOS heeft mij laten weten bij de opstelling van
de Divibase ook te hebben gekeken naar de privacyaspecten en deze te
hebben getoetst aan de Algemene verordening gegevensbescherming
(hierna: AVG). Ik vertrouw er op dat de NOS met het opstellen en hanteren
van de database conform de AVG handelt, maar het is niet aan mij om
hierover een oordeel te vellen. Dat is de taak van de Autoriteit Persoonsgegevens.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u de database van de NOS, waarbij geïnterviewde mensen
worden gereduceerd tot hun geslacht of etniciteit?
Antwoord 5
De werkwijze van de NOS begint bij de inhoud, waarbij volgens de NOS
vervolgens rekening wordt gehouden met een veelheid aan dimensies binnen
diversiteit, niet alleen geslacht en etniciteit. Met het in beeld brengen van
diverse bronnen en het vertellen van verschillende verhalen zet de NOS zich
in om de kwaliteit van haar journalistiek media-aanbod te verbeteren. Over de
wijze waarop hieraan invulling wordt gegeven kan en mag men van mening
verschillen. Maar ik hecht eraan om het belang van diversiteit en de bijdrage
die het levert aan de journalistieke kwaliteit niet ter discussie te stellen.
Vraag 6
Op welke manier wordt er binnen de NOS gestuurd op diversiteit?
Antwoord 6
De NOS zegt haar diversiteitsbeleid te stoelen op het uitgangspunt dat iedere
Nederlander recht heeft op een brede en evenwichtige nieuwsvoorziening.
Daarin ziet de NOS voor zichzelf een belangrijke taak weggelegd die langs
twee lijnen wordt vervuld. Ten eerste door diversiteit als onmisbaar onderdeel aan te merken van de kwaliteit van haar journalistieke producties.
Daarnaast streeft de NOS ernaar om diversiteit ook in het eigen personeelsbeleid te realiseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u van mening dat de diversiteitsquota leidt tot discriminatoire keuzes
binnen de programmering van de NOS?
Antwoord 7
Voor zover ik begrepen heb, hanteert de NOS geen diversiteitsquota.
Bovendien is het niet aan mij als Minister om een oordeel te vellen over
journalistieke keuzen die media maken. De redactionele vrijheid die media
genieten dient immers te worden gerespecteerd.
Vraag 9
Bent u het met de hoofdredacteur van de NOS eens dat het profileringsbeleid
van de NOS «werkt» en «betekenis heeft»? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 9
De NOS spant zich in om een meer evenwichtige representatie te realiseren
en probeert zo bij te dragen aan haar taak om kwalitatief hoogstaand
journalistiek media-aanbod te verzorgen. In hoeverre de NOS daarin
daadwerkelijk slaagt zal moeten blijken uit de verantwoording die de NOS
aan haar publiek aflegt.
Vraag 10
Bent u van mening dat het reduceren van mensen tot hun geslacht of
etniciteit niet alleen kwetsend is, maar ronduit beledigend? Bent u ook van
mening dat zeker bij een omroep uit het publieke bestel dit soort etniciteitslijsten niet bijgehouden dienen te worden, laat staan te worden gevierd? Zo
ja, op welke manier gaat u ervoor zorgen dat de NOS afstapt van dit soort
etniciteitslijsten of diversiteits-bokalen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Ik wil voorop stellen dat het reduceren van mensen tot hun geslacht of
etniciteit in geen enkele context wenselijk is. De publieke omroep is van en
voor alle Nederlanders en heeft op grond hiervan de taak om alle groepen in
de samenleving te bereiken en evenwichtig te weerspielen. Deze taakopdracht
staat wat mij betreft niet ter discussie. De wijze waarop daaraan uitvoering
wordt gegeven is een zaak van omroepen zelf. Daarin past bemoeienis vanuit
de overheid niet. Dat geldt ook voor de NOS. Ik twijfel niet aan de intenties
van de NOS maar begrijp ook de gevoeligheid rondom dit thema. Dat blijkt
ook uit de verschillende reacties. Het spreekt vanzelf dat de NOS haar doel en
werkwijze toelicht, daarover met haar publiek in discussie gaat en daar waar
nodig aanpast. Ik zie ook dat dit gebeurt. Inmiddels is de NOS met de
Divibokaal gestopt.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Martin Bosma (PVV), ingezonden 18 mei 2020 (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 3261).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3