Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 VII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 2017

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN BINNENLANDSE
ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES (VII)
Aangeboden 16 mei 2018

kst-34950-VII-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

1

Gerealiseerde uitgaven verdeeld over de beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.)

Totaal 874,7
Openbaar bestuur en democratie 34,1
Algemene
Inlichtingen en Veiligheidsdienst 233,8
Dienstverlenende
en innovatieve overheid 198,3
Arbeidszaken overheid 28,6
Centraal apparaat 366,5
Algemeen 13,4
Nominaal en onvoorzien 0,0
Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over de beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.)

Totaal 150,1
Openbaar bestuur en democratie 27,0
Algemene
Inlichtingen en Veiligheidsdienst 14,6
Dienstverlenende
en innovatieve overheid 25,3
Arbeidszaken overheid 0,0
Centraal apparaat 81,7
Algemeen 1,5
Nominaal en onvoorzien 0,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

2

Inhoudsopgave (VII)
A.

B.

C.

D.

ALGEMEEN
1.
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening
2.
Leeswijzer

4

BELEIDSVERSLAG
3.
Beleidsprioriteiten
4.
Beleidsartikelen
Artikel 1 Openbaar bestuur en democratie
Artikel 2 Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD)
Artikel 6 Dienstverlenende en innovatieve
overheid
Artikel 7 Arbeidszaken overheid
5.
Niet-beleidsartikelen
Artikel 11 Centraal apparaat
Artikel 12 Algemeen
Artikel 13 Nominaal en onvoorzien
Artikel 14 VUT-fonds
6.
Bedrijfsvoeringsparagraaf

10
10
25
25

JAARREKENING
7.
Departementale verantwoordingsstaat
8.
Samenvattende verantwoordingsstaat agentschappen
9.
Jaarverantwoording van het agentschap RvIG per
31 december 2017
10.
De saldibalans
11.
WNT-verantwoording 2017 – Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

70
70

BIJLAGEN
Bijlage 1: Toezichtsrelaties en Zelfstandige
Bestuursorganen en Rechtspersonen met een
Wettelijke Taak
Bijlage 2: Afgerond evaluatie- en overig onderzoek
Bijlage 3: Inhuur Externen
Bijlage 4: Overzicht van de burgemeestersbenoemingen in 2017

106

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

4
7

34
37
50
56
56
59
61
62
63

71
72
82
91

106
111
120
123

3

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik, mede namens de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, het departementale jaarverslag van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) over het jaar 2017 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 2.37, tweede en derde lid, en 2.40 van
de Comptabiliteitswet 2016 verzoek ik de beide Kamers van de StatenGeneraal de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
decharge te verlenen over het in het jaar 2017 gevoerde financiële beheer.
Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot
dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 7.14, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 een
rapport op. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer
aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en
het oordeel van de Rekenkamer op basis van artikel 7.12, van de Comptabiliteitswet 2016, over:
a. de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen, bedoeld
in artikel 3.8 van de Comptabiliteitswet 2016;
b. de totstandkoming van de niet-financiële verantwoordingsinformatie
in de jaarverslagen, bedoeld in artikel 3.9 van de Comptabiliteitswet
2016;
c. de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag
van het Rijk, bedoeld in artikel 2.35 van de Comptabiliteitswet 2016;
d. het gevoerde begrotingsbeheer, het financieel beheer en de materiele
bedrijfsvoering, bedoeld in de artikelen 3.2 tot en met 3.4 van de
Comptabiliteitswet 2016 en de daartoe bijgehouden administraties
van het Rijk.
e. de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het
Ministerie van Financiën.
Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2017;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de
centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het
Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de
in het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2017 opgenomen
rijksrekening van uitgaven en geraamde ontvangsten over 2017,
alsmede over de rijkssaldibalans over 2017 (de verklaring van
goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

4

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

5

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 2.40, vierde lid, van de Comptabiliteitswet 2016
wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na
ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden
aan de Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

6

2. LEESWIJZER
Algemeen
Voor u ligt het jaarverslag 2017 van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.
Van 2014 tot en met 2017 had het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties naast de begroting van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties een begroting voor Wonen en Rijksdienst (XVIII). De
begroting voor Wonen en Rijksdienst was een programmabegroting en
had geen apart apparaatsartikel. De apparaatsuitgaven waren opgenomen
onder het centraal apparaatsartikel van de begroting van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Opbouw Jaarverslag
Het jaarverslag 2017 bestaat uit de volgende onderdelen:
A. Een algemeen deel met de dechargeverlening;
B. Het beleidsverslag 2017 over de beleidsprioriteiten en de (niet)
beleidsartikelen;
C. De jaarrekening 2017;
D. De bijlagen.
Het beleidsverslag 2017
Focusonderwerpen
Ten behoeve van de verantwoording 2017 heeft de Tweede Kamer twee
focusonderwerpen benoemd.
In verband met het eerste focusonderwerp «toetsbare beleidsplannen»,
wordt in de bijlage «afgerond evaluatie- en overig onderzoek» aangegeven bij welke nieuwe beleidsplannen in 2017 op voorhand (ex ante)
doelen en financiële consequenties helder waren en op voorhand inzicht
bestond in doelmatigheid van het beleid. Uitsluitend die plannen waarbij
dit inzicht op voorhand helder was, zijn hier opgenomen.
Het tweede focusonderwerp «Verplichtingen: pijler van het budgetrecht»
wordt (indien er grote verschillen bestaan tussen uitgaven en verplichtingen) toegelicht bij het betreffende (niet-)beleidsartikel.
Toelichting op financiële instrumenten
In de toelichting op alle financiële instrumenten wordt aangegeven
waarvoor de financiële overdracht in het begrotingsjaar is aangewend.
Verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie in het
verslagjaar worden toegelicht, voor zover deze niet zijn toegelicht bij de
eerste en tweede suppletoire begrotingswetten. Indien van toepassing
wordt in de toelichting op de financiële instrumenten verwezen naar de
Slotwet.
Niet alle verschillen in verplichtingen, uitgaven en ontvangsten hoeven te
worden toegelicht. Voor het opnemen van een toelichting zijn onderstaande normen gehanteerd, conform de Rijksbegrotingsvoorschriften
(RBV). Waar politiek relevant, kan het voorkomen dat verschillen beneden
deze ondergrenzen ook worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

7

Ondergrenzen toelichtingen (bedragen x € 1 mln.)
Omvang verplichtingen/uitgaven/ontvangsten begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting)

Ondergrens
beleidsmatige
mutaties

Ondergrens
technische
mutaties

< 50

1

2

≥ 50 en < 200

2

4

≥ 200 en < 1.000

5

10

≥ 1.000

10

20

Niet-beleidsartikel 11 Centraal apparaat
De begroting voor Wonen en Rijksdienst (XVIII) was een programmabegroting en had geen apart apparaatsartikel. De apparaatsuitgaven van
deze begroting waren opgenomen onder het centraal apparaatsartikel van
de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Baten-lastenagentschappen
Onder de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties valt in
2017 één agentschap, te weten de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens
(RvIG).
De jaarrekening 2017
In de jaarrekening is de financiële verantwoording van het batenlastenagentschap opgenomen. In de jaarrekening wordt voor het
agentschap middels een balans, een staat van baten en lasten en een
kasstroomoverzicht, financiële verantwoording afgelegd over 2017.
Tevens worden de bijzonderheden ten aanzien van de bedrijfsvoering, de
ontwikkeling van het vermogen, de liquiditeit en de exploitatie toegelicht.
De bijlagen
In het jaarverslag 2017 zijn de volgende bijlagen opgenomen:
Bijlage 1: Toezichtsrelaties en Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak
Bijlage 2: Afgerond evaluatie- en overig onderzoek
Bijlage 3: Inhuur externen
Bijlage 4: Overzicht van de burgemeestersbenoemingen in 2017
Groeiparagraaf
Er zijn dit jaar geen nieuwe ontwikkelingen voor de groeiparagraaf te
melden.
Overgangsrecht Comptabiliteitswet
Op grond van het overgangsrecht in artikel 10.2 van de Comptabiliteitswet
2016 blijven voor de jaarverslagen en slotwetten over 2017 de bepalingen
uit de Comptabiliteitswet 2001 en de daarop berustende bepalingen van
toepassing zoals deze golden voor de inwerkingtreding van de Comptabiliteitswet 2016 per 1 januari 2018. Om die reden moet telkens bij de
verwijzingen naar de bepalingen van de Comptabiliteitswet 2016 worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

8

gelezen de artikelen van de Comptabiliteitswet 2001 conform de transponeringstabel bij de Comptabiliteitswet 2016, Stb. 2017, 139. Het betreft
met name de volgende artikelen:
Artikelen in CW 2016 en CW 2001
Art. in CW 2016

Art. in CW 2001

3.2 – 3.4

19, eerste lid; 21, eerste en tweede lid

3.5

22, eerste lid; 26, eerste lid

3.8

58, eerste lid, onderdeel a, en derde lid; 61, derde lid

3.9

58, eerste lid, onderdeel b en c

2.37

60, tweede en derde lid; 63, eerste en vierde lid

2.35

61, tweede tot en met vierde lid

2.40

64

7.12

82, eerste lid; 83, eerste lid

7.14

82, vijfde lid; 83, tweede tot en met vierde lid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

9

B. BELEIDSVERSLAG
3. BELEIDSPRIORITEITEN
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft
het afgelopen jaar stappen gezet om in samenwerking met relevante
partners, het openbaar bestuur en de democratie verder te versterken.
Dichter bij de burgers en meer in samenspraak met burgers, medeoverheden en andere betrokkenen. De interbestuurlijke samenwerking is
verder versterkt en er ligt een focus op denken vanuit regionale opgaven.
Samen met diverse overheidsorganisaties is geïnvesteerd in de dienstverlening en transparantie van de overheid. Zo is bijvoorbeeld de Evaluatiewet WNT in werking getreden, waardoor administratieve lasten
verminderd zijn en ontwijking wordt tegengegaan. Bovendien heeft het
ministerie zich gericht op de versterking van lokale democratie en
ondersteuning van lokale bestuurders en raadsleden.
BZK heeft in samenwerking met betrokken overheidsorganisaties gewerkt
aan digitalisering van de dienstverlening en versterking van de digitale
infrastructuur. Voorgaande jaren gebeurde dit in nauwe samenspraak met
het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, dat verantwoordelijk
was voor de digitale overheid voor bedrijven. Met het aantreden van
kabinet Rutte III is deze verantwoordelijkheid overgedragen naar het
Ministerie van BZK. De verantwoordelijkheid voor de digitale overheid
voor burgers en bedrijven ligt daarmee voor het eerst bij één ministerie,
waardoor de samenhang en coördinerende rol op dit beleidsterrein is
versterkt.
Daarnaast zijn net als voorgaande jaren dreigingen voor onze open en
vrije samenleving samen met (Europese) partners aangepakt. Daartoe is
in 2017 de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv2017)
door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer aangenomen.
Burgers en democratie
Agenda Lokale Democratie
De in 2015 opgestelde Agenda Lokale Democratie heeft bijgedragen aan
het aanjagen en faciliteren van vernieuwing, het bevorderen van
samenwerking en het wegnemen van eventuele barrières in de lokale
democratie. Met de Democratic Challenge zijn gemeenten en bewoners
uitgedaagd om te experimenteren. Vanuit het programma zijn zij daarin
ondersteund. Met het programma «Lokale Democratie in Beweging» is
een impuls gegeven aan de verbetering van het interne samenspel met
het oog op het functioneren van de democratie en aan het versterken van
het samenspel tussen bestuur, volksvertegenwoordigers en inwoners.
Burgerschap
De focus bij het thema burgerschap lag in 2017 bij het democratisch
burgerschap van jongeren en hun betrokkenheid bij de politiek. Zo heeft
ProDemos met steun van het Ministerie van BZK en de Tweede Kamer in
2017 bijna 124.000 scholieren kennis laten maken met lokale en nationale
politiek en democratie, door onder andere de rondleidingen op het
Binnenhof en het parlement. In de voorlichtingscampagne «Elke stem
telt», ten behoeve van de verkiezingen van de Tweede Kamer van 2017, is
er specifieke aandacht geweest voor jongeren. Op 5 mei 2017 heeft het
Nationaal Comité 4 en 5 mei tijdens de Bevrijdingsfestivals allerlei
activiteiten georganiseerd die gericht waren op het debat en de dialoog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

10

over vrijheid en democratie. Het Ministerie van BZK heeft in 2017 zelf
verscheidene jongerendebatten op het ministerie en elders laten
uitvoeren. En mede in opdracht van het Ministerie van BZK heeft het
Nederlands Debat Instituut op tientallen scholen in het land debatwedstrijden gehouden om democratische vaardigheden te bevorderen.
Verkiezingsproces
In december 2017 zijn twee wetsvoorstellen tot wijziging van de Kieswet
in consultatie gebracht. Het ene wetsvoorstel (ter vereenvoudiging van
stemmen vanuit het buitenland) heeft tot doel om het stemmen door
Nederlanders in het buitenland makkelijker te maken. Doel van het andere
wetsvoorstel (met als titel: Wijziging van de Kieswet houdende maatregelen tot aanpassing van de procedure van de vaststelling van de
verkiezingsuitslag alsmede regeling van enkele andere onderwerpen) is
het transparanter en beter controleerbaar maken van het proces van de
vaststelling van de uitslag van een verkiezing. Beide wetsvoorstellen zijn
aangekondigd in Kamerbrieven over de evaluatie van de Tweede
Kamerverkiezing van 15 maart 2017 (Kamerstukken II 2016/17, 31 142,
nrs. 62 en 71) en in het debat daarover met de Tweede Kamer.
De test met internetstemmen voor kiezers in het buitenland is voorbereid
in 2016. De start van de test is echter uitgesteld omdat meer tijd nodig
was voor de voorbereiding. In 2017 heeft overleg over de uitvoering van
de test nog niet geleid tot een concrete inzet om de test daadwerkelijk te
kunnen uitvoeren.
De Tweede Kamer is op 25 augustus 2017 geïnformeerd over de
uitkomsten van de marktuitvraag naar het kunnen realiseren van de door
de commissie Van Beek geadviseerde stemprinter en stemmenteller om in
de stemlokalen elektronisch te stemmen en te tellen (Kamerstukken II
2015–2016 33 829, nr. 15). Gegeven de demissionaire status van het
kabinet is in augustus 2017 aangegeven dat een finaal besluit over de
haalbaarheid van de invoering van de stemprinter en de stemmenteller
aan het komende kabinet werd gelaten.
Landelijke aanpak adreskwaliteit
De Landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA) is succesvol gebleken. De
doelstelling om de kwaliteit van het adresgegeven in de Basis Registratie
Personen (BRP) te verhogen en daarmee fraude aan te pakken wordt
gerealiseerd. Door het delen van informatie over woonadressen tussen
overheden worden door gemeenten gerichte huisbezoeken afgelegd
gericht op adres gerelateerde fraude. De hit rate over alle signalen in 2017
ligt op 45%. De gemeente voert na afronding van het onderzoek een
mutatie in de BRP door, waardoor de afnemers van de BRP eventuele
regelingen/toeslagen kunnen aanpassen.
Vanwege de LAA is meer zicht gekregen op het maatschappelijke belang
van de werkwijze van LAA. Van maatschappelijk belang zijn bijvoorbeeld
de verbetering van de zichtbaarheid en het imago van de gemeente,
efficiencywinst binnen de gemeentelijke organisatie, betrouwbare
informatie bij rampen en eerder zicht op nodige hulpverlening bij
zorgmijders of schuldenproblematiek. De Landelijke Aanpak wordt
vanwege deze goede resultaten gecontinueerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

11

BRP
In juli 2017 is, mede naar aanleiding van een kritisch advies van het
Bureau ICT-Toetsing (BIT), de operatie BRP en de inbeheername van de
BRP gestopt (TK 27 859, nr. 111). In november 2017 heeft de Staatssecretaris de commissie BRP ingesteld om terug te kijken op het verloop van de
Operatie vanaf 2009 (TK 27 859, nr. 115). De commissie BRP zal in het
voorjaar van 2018 rapporteren. Voorts is een start gemaakt met een
onderzoek naar de toekomstvastheid van de GBA-V. Ook is eind 2017 een
belangrijk deel van de laatste versie van de broncode BRP en bijbehorende technische en functionele documentatie openbaar gemaakt met een
opensource-licentie.
Bestuur
Agenda Stad
In het kader van Agenda Stad werken steden, Rijk, bedrijven en
maatschappelijke organisaties samen aan innovatieve aanpakken voor
stedelijke transitievraagstukken op het gebied van energie, economie,
mobiliteit, digitalisering, duurzaamheid en sociale inclusie. De afspraken
daarover worden vastgelegd in City Deals. In 2017 zijn zes nieuwe City
Deals getekend en van start gegaan. In totaal waren in 2017 16 City Deals
in uitvoering.
In 2017 heeft het Ministerie van BZK namens Nederland de voortgang van
de Europese Agenda Stad ondersteund, mede op verzoek van de
Europese Commissie. Onder het Maltese voorzitterschap van de EU
(eerste helft 2017) zijn de laatste vier Partnerschappen opgericht,
waarmee het totaal op de beoogde twaalf is gekomen. De eerste vier
Partnerschappen hebben in 2017 hun zogenaamde Actieplan gepubliceerd, waarin ruim 30 concrete acties voor betere regelgeving, betere
financiering en betere kennisdeling zijn opgenomen.
Sociaal domein, omgevingswet en verhoogde asielinstroom
Migratie
Het Ondersteuningsteam Asielzoekers en Vergunninghouders (OTAV),
waarin Rijk en gemeenten samenwerken om praktische invulling te geven
aan het opvangen van statushouders, heeft tot juli 2017 ondersteuning
geboden aan medeoverheden. Naast het beantwoorden van vele
ondersteuningsverzoeken van gemeenten heeft het OTAV diverse
handreikingen en factsheets gepubliceerd over opvang, huisvesting,
communicatie, gezondheid en veiligheid om gemeenten te ondersteunen.
Uit de voortgangsrapportage van juli 2017 en een uitgevoerde peiling van
de VNG onder gemeenten is gebleken dat 81 procent van de doelgroep
aangaf van deze handreikingen gebruik te hebben gemaakt. In totaal zijn
er daarnaast 183 experts ingezet om 140 gemeenten te helpen met het
opvangen van statushouders.
De Landelijke Regietafel is de overlegstructuur met interbestuurlijke
partners en onder voorzitterschap van de Minister van BZK, die is
ingesteld ten tijde van de verhoogde instroom. Van primair een structuur
om de crisissituatie aan te kunnen, heeft de regietafel zich ontwikkeld tot
een platform waar grote lijnen worden uitgezet en ambities op het gebied
van migratie en integratie worden besproken met ketenpartners.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

12

Omgevingswet
In 2017 is in samenwerking en nauwe afstemming met het programma
«aan de slag met de omgevingswet» met vele gemeenten, provincies en
waterschappen gesproken over de veranderopgave rond de omgevingswet. In totaal is er met 178 gemeenten gesproken over de thema’s van het
programma (rol van de raad, regionale samenwerking en participatie).
Bijzondere aandacht was er voor de gemeenteraden. Via Raad in Beraad
sessies (35 sessies) heeft het Ministerie van BZK aandacht besteed aan de
veranderende rol van de raad, de beweging naar meer maatwerk en de
veranderende verhoudingen met de samenleving.
Sociaal Domein
Vanuit mijn coördinerende rol in het sociaal domein heb ik verder gewerkt
aan de totstandkoming van goede randvoorwaarden voor de decentralisaties en voor een gezamenlijke aanpak van knelpunten op het gebied van
zaken als privacy, inkoop en toezicht. Ook hebben gemeenten ondersteuning vanuit het Rijk gekregen bij de uitvoering van hun beleid.
De gezamenlijkheid en het partnerschap krijgen gestalte in het
«Programma Sociaal Domein». Rijk en gemeenten zijn het afgelopen jaar
in nauw overleg overgegaan tot de instelling hiervan (TK, 2016–2017
34 477, nr. 26). Het Programma richt zich op prangende thema’s en
weerbarstige vraagstukken in de transformatie.
Naar aanleiding van het Regeerakkoord Rutte III zijn het Rijk en de VNG
onder mijn regie in overleg gegaan over de inrichting van een Interbestuurlijk Programma en de plaats van het sociaal domein daarin.
Financiële verhoudingen, gemeentefonds/provinciefonds en
precario
Op 16 juni 2017 is het rapport «Rekening houden met verschil, ruimte
bieden in de financiële verhoudingen» zonder kabinetsstandpunt
(vanwege de demissionaire status) aangeboden aan de Tweede Kamer.
In 2017 is mede op verzoek van de Tweede Kamer, onder regie van het
Ministerie van BZK, gestart met een kwalitatief onderzoek naar de
verdeelmodellen van het Sociaal domein. Op basis van de uitkomsten
vindt besluitvorming plaats over het al dan niet instellen van een volledig,
kwantitatief verdeelonderzoek.
Op 22 maart 2017 stemde de Eerste Kamer voor het wetsvoorstel dat
decentrale overheden vanaf 1 juli 2017 geen precariobelasting meer
mogen heffen over nutsnetwerken. Gemeenten die op 10 februari 2016
een tarief hadden voor precariobelasting op nutsnetwerken, mogen nog
tot ten maximale dit tarief blijven heffen tot 1 januari 2022. Bij amendement van de Tweede Kamer is de beoogde overgangstermijn van 2027
ingekort tot 2022 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 508, nr. 9).
Op 15 juni 2017 is de Financiële verhoudingswet met terugwerkende
kracht vanaf 1 januari 2017 gewijzigd. De vereenvoudiging van de
verdeling van het provinciefonds is daarmee een feit. Bij de behandeling
van het wetsvoorstel werd in de Tweede Kamer een motie aangenomen
van de leden Veldman en Fokke (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 568 nr. 8)
die verzoekt om binnen twee jaar te komen tot een plan van aanpak
gericht op het binnen drie jaar herzien van de grondslagen van de
verdeling van het provinciefonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

13

Politici, bestuurders en ambtenaren
Beperken Topinkomens
In juli 2017 trad de Evaluatiewet WNT in werking (stb-2017–151). Met de
Evaluatiewet WNT zijn de administratieve lasten voor WNT-instellingen
verminderd en zijn aanvullende maatregelen getroffen die ontwijking van
de WNT tegengaan.
De wijze waarop de accountant de naleving van de WNT controleert bij
instellingen is vastgelegd in het Controleprotocol WNT. In 2017 is het
Controleprotocol WNT in goed overleg met de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) herzien. Het nieuwe protocol geeft de
accountant duidelijkheid over de controlewerkzaamheden en leidt tot een
substantiële vermindering van de controlelast.
Ook in 2017 heeft er planmatig en risicogericht toezicht op naleving van
de WNT plaatsgevonden. De WNT-jaarrapportage 2016 (Kamerstukken II
2017–2018 30 111, nr. 106) laat net als vorig jaar een grote mate van
naleving van de wet zien.
Modern werkgeverschap/ambtelijke rechtspositie
De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) is in maart 2017
bekrachtigd (Stb. 123). De inwerkingtreding is voorzien op 1 januari 2020.
In 2017 is door een interdepartementale werkgroep gewerkt aan de
voorbereiding van de benodigde invoerings- en aanpassingswetgeving.
Over de stand van zaken is de Kamer in oktober 2017 geïnformeerd
(Kamerstukken II 2017/18, 33 566, nr. 100). Eind november is de website
www.wnra.nl gelanceerd. Deze website informeert overheidswerkgevers
en ondersteunt hen bij de implementatie van de Wnra.
In 2017 is met concrete acties ingezet op versterking en modernisering
van het ambtelijk vakmanschap als publieke waarde. Onder meer door
interdepartementaal kennis en ervaring uit te wisselen, best practices te
verspreiden en het vak van ambtenaar te promoten bij scholieren. Tevens
is er vanuit de sector Rijk, in afstemming met de andere overheidssectoren, een start gemaakt met modernisering van de ambtseed, zodat de
taal van de eed meer aansluit bij de huidige tijd.
Bestuur en veiligheid
In 2017 is vanuit het programma Bestuur en Veiligheid van het Ministerie
van BZK actieve inzet getoond op het thema «weerbaar bestuur, weerbare
democratie». Ten eerste door het beschermen van politieke ambtsdragers
(hierbij gaat het om het zorgdragen voor de veiligheid en integriteit van
politieke ambtsdragers). Ten tweede door het toerusten van politieke
ambtsdragers (gericht op het versterken het handelingsvermogen van
politieke ambtsdragers) om ondermijning van de democratische
rechtsorde van uit georganiseerde criminaliteit, ongewenste buitenlandse
inmenging en antidemocratische groeperingen beter tegen te kunnen
gaan.
Netwerk Weerbaar Bestuur
In 2017 is het netwerk Weerbaar Bestuur opgezet. Binnen het netwerk
wordt door BZK toegewerkt naar een verdere versterking van de
weerbaarheid en veerkracht van politieke ambtsdragers waar het gaat om
intimidatie, bedreiging en integriteitsvraagstukken in relatie tot ondermijning – zoals eerder is toegezegd (Kamerstukken II, 2015–2016, 28 684
nr. 455) samen met de verschillende betrokken organisaties (zoals de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

14

beroepsverenigingen van politieke ambtsdragers en de bestuurdersverenigingen van de politieke partijen). Ingezet wordt op een bundeling van
de krachten en activiteiten, zoals het samenbrengen van kennis, het
uitwisselen van ervaringen, het ontwikkelen van instrumenten en het
bieden van handelingsperspectief.
Positie Raadsleden
Ter uitvoering van het Actieplan versterking positie raadsleden is samen
met de beroepsverenigingen Raadslid.Nu en Vereniging van Griffiers de
basis gelegd voor een structureel regionaal scholingsaanbod. Met de
extra middelen die naar aanleiding van de motie Wolbert beschikbaar zijn
gesteld, is het bestaande ondersteuningsaanbod in kaart gebracht.
Vervolgens is een inwerkprogramma voor raadsleden gerealiseerd. Dit
sluit aan bij de verwachting dat na de gemeenteraadsverkiezingen in 2018
veel nieuwgekozen raadsleden behoefte hebben aan een inwerkprogramma. In dit programma wordt aandacht gegeven aan specifieke
competenties, vaardigheden en kennis die nieuwe lokale opgaven vragen
(decentralisaties, regionalisering, etc.). Zo kunnen raadsleden na de
verkiezingen met een stevig inwerkprogramma en trainingsmodules in
een digitaal leerplatform zichzelf bijvoorbeeld informeren en oefenen in
hun rolneming. Bijvoorbeeld in de interactie met inwoners of in hun rol bij
regionale samenwerking.
Medio 2017 is de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) om advies
gevraagd «of de tijdsbesteding, werkdruk, verantwoordelijkheid en de
beloning van raadsleden nog met elkaar in balans zijn». Ook is de vraag
gesteld in hoeverre de secundaire arbeidsvoorwaarden raadsleden helpen
bij het vervullen van hun ambt. In deze adviesaanvraag is ook het idee van
burgerschapsverlof meegenomen. Het advies wordt voor de zomer 2018
verwacht.
Digitale dienstverlening overheid
Digitalisering heeft onze samenleving en de behoeften van burgers in hun
contact met de overheid de afgelopen jaren in rap tempo veranderd. De
enorme toename in gebruik van bestaande voorzieningen zoals de
Berichtenbox van MijnOverheid en DigiD is een welkome ontwikkeling,
burgers hebben zo de mogelijkheid snel en veilig digitaal contact te
hebben met de overheid. Tegelijkertijd legt de toename van het gebruik
ook druk op de ontwikkeling van de digitale overheid, omdat deze
continue moet blijven voldoen aan de eisen van de tijd en mee moet
groeien met de wensen van de gebruikers. Deze spanning is ook
geconstateerd in het rapport Maak Waar! van de studiegroep Informatiesamenleving & Overheid en komt ook naar voren in het rapport «Hoezo
MIJNoverheid?» van de Nationale ombudsman. Het jaar 2017 heeft in het
teken gestaan van het versterken van de rol van de overheid in de
informatiesamenleving, zoals de manier waarop het Ministerie van BZK
deze uitdagingen aanpakt.
Digitaal 2017
De doelstelling van het kabinet Rutte II over de digitalisering van de
dienstverlening van de overheid is in hoge mate gerealiseerd. Dit blijkt uit
de eindrapportage over het overheidsbrede stimuleringsprogramma
Digitaal 2017 die 23 oktober 2017 naar de Tweede Kamer is gezonden
(Tweede Kamer, 2017–2018, 26 643, nr. 495). Het doel was dat burgers en
ondernemers uiterlijk in 2017 zaken met de overheid, zoals het aanvragen
van een vergunning, digitaal kunnen afhandelen. Door alle investeringen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

15

in de overheidsdienstverlening is de waardering van de gebruikers
daarvoor in de afgelopen jaren steeds verder toegenomen.
Het wetsvoorstel voor wijziging van de Algemene wet bestuursrecht,
waarmee burgers en ondernemers het wettelijke recht krijgen om
aanvragen van bijvoorbeeld een vergunning digitaal bij de overheid in te
kunnen dienen als dat ook schriftelijk kan, is eind juni 2017 voor advies
aan de Raad van State voorgelegd, het wetgevingstraject loopt door in
2018.
Wet Generieke Digitale Infrastructuur
De Wet Generieke Digitale Infrastructuur (Wet GDI) is eind 2016 in
consultatie gegaan. De reacties zijn verwerkt in het wetsontwerp dat eind
december 2017 voor advies naar de Raad van State is verzonden. De
Staatssecretaris van BZK verwacht het wetsontwerp in het voorjaar van
2018 aan de Tweede Kamer aan te bieden. Het wetsontwerp is hernoemd
tot Wet Digitale Overheid (Wet DO) omdat de wet niet alleen de digitale
infrastructuur regelt, maar ook de informatiehuishouding binnen de
overheid (standaarden, uitwisseling van informatie, toegankelijkheid,
e.d.).
De Wet DO harmoniseert de dienstverlening van de overheid en voorziet
deze van waarborgen op het gebied van toegankelijkheid, informatieveiligheid, betrouwbaarheid, privacybescherming en standaarden. In de Wet
DO worden bestuursorganen in beginsel verplicht om op voorzieningen
aan te sluiten.
eID
De centrale doelstellingen van het programma eID zijn het verhogen van
het betrouwbaarheidsniveau van de digitale toegang tot overheidsdienstverlening en het waarborgen van de continuïteit van het stelsel van
elektronische identificatie en authenticatie. In de brief van 23 juni 2017 (TK
26 643, nr. 476) is gemeld dat het stelsel eID vereenvoudigd wordt om de
uitvoerbaarheid te waarborgen. De realisatie van de publieke middelen
(hoger betrouwbaarheidsniveau DigiD) krijgt voorrang op het toelaten van
private middelen.
In het voorjaar van 2017 kwam de DigiD app beschikbaar waarmee
tweestapsverificatie mogelijk is, naast de reeds beschikbare tweestapsverificatie door middel van SMS.
In november 2017 is het publieke middel DigiD met een hogere betrouwbaarheid beschikbaar gekomen (niveau «substantieel»). DigiD gebruikers
kunnen met de DigiD app een eenmalige controle uitvoeren op hun
paspoort, rijbewijs of identiteitskaart. Deze controle geeft organisaties
meer zekerheid over wie er inlogt. De verdere uitrol onder burgers
geschiedt gefaseerd en in nauw overleg met de overheidsdienstverleners.
Open overheid, open data en persoonlijk datamanagement
In 2017 is door het programma «Burgers en bedrijven in Regie op hun
Gegevens» de verkennende fase afgerond, waarbij is gekeken naar de
vraag hoe «Persoonlijk Data Management» (PDM) geïmplementeerd zou
kunnen worden om inwoners en ondernemers meer regie over hun
gegevens te geven. De bevindingen zijn vastgelegd in de greenpaper
«Regie op Gegevens? Durf te doen!».
In het regeerakkoord van Rutte-III is Regie op Gegevens een van de
aandachtspunten. Om tot de benodigde vervolgstappen te komen is een
programmavoorstel voor een meerjarige aanpak opgesteld en interbestuurlijk afgestemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

16

VN-dag
Nederland organiseerde namens de Verenigde Naties het United Nations
Public Service Forum op 22 en 23 juni 2017 in Den Haag. Tijdens het
internationale congres werden innovaties gedeeld op het gebied van
onder meer interactief samenwerken en digitalisering bij overheidsorganisaties om te komen tot een betere publieke dienstverlening. Ruim 80
landendelegaties namen eraan deel.
Nationale Veiligheid
Modernisering Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
In 2017 is de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017
(Wiv2017) door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer aangenomen. Het
afgelopen jaar zijn de voorbereidingen getroffen voor de volledige
inwerkingtreding van de Wiv2017. De nieuwe bevoegdheid, die de
mogelijkheid biedt om digitale datastromen te onderzoeken met onderzoeksopdrachtgerichte interceptie, gaat gepaard met uitbreiding van het
toezicht. De instelling van de onafhankelijke Toetsingscommissie Inzet
Bevoegdheden betreft één van de voorbeelden van de strikte waarborgen
in de wet. In 2017 is besloten dat, na inzameling van het vereiste aantal
handtekeningen, op 21 maart 2018 een referendum over de Wiv2017
wordt gehouden.
Dreigingsbeeld
De dreiging tegen Nederland en de Nederlandse belangen in het
buitenland is in 2017 wederom toegenomen. Verschillende geopolitieke
ontwikkelingen zijn van invloed op de veiligheidssituatie in Nederland en
de Nederlandse belangen in het buitenland. Uit onderzoek van de
Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) is gebleken dat er
sprake is van toenemende heimelijke politieke beïnvloeding door statelijke
actoren en de terroristische dreiging blijft onverminderd hoog. De
dreigingen hebben een sterke digitale component. Globalisering en
digitalisering van de samenleving hebben een grote invloed op het werk
van de AIVD.
Jihadistisch terrorisme
De terroristische dreiging tegen Nederland blijft complex en diffuus. Deze
dreiging wordt gevoed door de mondiale jihadistische beweging. De
aandacht voor uitreizigers en terugkeerders blijft onverminderd hoog. Met
name de laatste groep kan in omvang toenemen nu de geografische
positie van ISIS in het Midden-Oosten sterk is verzwakt. Geïnspireerde en
gestimuleerde aanslagen worden in deze context steeds belangrijker voor
ISIS. Aanhangers in Europa die een aanslag overwegen, voelen meer dan
ooit de druk vanuit Syrië en Irak om in eigen land tot actie over te gaan.
ISIS speelt hier in de propaganda bewust op in. Bovendien heeft elke
nieuwe aanslag weer de potentie om nieuwe aanslagplegers te inspireren.
Ook Al Qaida bleef actief in diverse landen in Afrika en Azië en koestert
ambities om aanslagen te plegen in het Westen. Naast het onderzoek naar
de dreiging die uitging van ISIS, richtte het onderzoek van de AIVD zich in
2017 ook op de dreiging tegen het Westen en westerse belangen die
uitging van Al Qaida. Ook deze dreiging was reëel in 2017.
Instabiliteit aan de buitengrenzen van Europa
De instabiliteit aan de Europese buitengrenzen was ook in 2017 divers van
aard en werkte door in de veiligheidssituatie in Nederland en op de
Nederlandse belangen in het buitenland. Zo droeg de instabiele politieke
situatie in Syrië, Irak en Libië bij aan het ontstaan van vrijplaatsen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

17

terroristische organisaties. Daarnaast beïnvloedden verschillende
geopolitieke conflicten in het Midden-Oosten en instabiele politieke
situaties in aangrenzende landen het functioneren van bondgenootschappen en internationale organisaties waar Nederland lid van is.
Tegelijkertijd is uit onderzoek van de AIVD gebleken dat deze conflicten
door werkten in de verhouding tussen bevolkingsgroepen in Nederland
die hun herkomst in deze gebieden hebben.
Spionage en heimelijke politieke beïnvloeding
De relatie met Rusland blijft met spanningen omgeven. Rusland is zeer
bedreven in het heimelijk digitaal beïnvloeden van (politieke) besluitvormingsprocessen, beeldvorming en publieke opinie in andere landen. De
afgelopen jaren vormen beïnvloedingsoperaties een steeds belangrijker
onderdeel van de Russische buitenlandpolitiek. Naast digitale spionage
was in 2017 eveneens sprake van «klassieke» Russische inlichtingenactiviteiten. Russische functionarissen vergaarden onder andere inlichtingen op
het terrein van economie, wetenschap, politiek en defensie. Rusland is
niet het enige land dat dergelijke activiteiten ontplooit. De AIVD heeft in
2017 (pogingen tot) rekrutering en het gericht verzamelen van specifieke
informatie over (financieel-)economische en politieke onderwerpen door
China vastgesteld. Chinese digitale spionage richt zich meer op publieke
en private organisaties met grootschalige toegang tot persoonsgegevens.
De AIVD constateert dat hierbij informatie wordt buitgemaakt die zicht
geeft op de sociale omgeving en werkkring van klanten en medewerkers
van de getroffen organisaties.
Cyberdreiging
De AIVD heeft gesignaleerd dat de omvang van hoogwaardige digitale
aanvallen vanuit statelijke actoren richting de Nederlandse overheid en
het Nederlandse bedrijfsleven de afgelopen jaren een hoge vlucht heeft
genomen. Digitale aanvallen met als oogmerk spionage, beïnvloeding,
sabotage of terrorisme vormen een omvangrijke en toenemende
bedreiging voor de integriteit van de Nederlandse overheid. Ook is de
dreiging van invloed op het Nederlandse economische verdienvermogen
en het ongehinderd functioneren van het publieke leven en de vitale
sectoren. De AIVD heeft vastgesteld dat staten in toenemende mate zowel
gerichte als ongerichte digitale aanvallen uitvoeren op organisaties
wereldwijd. Deze aanvallen hebben ook gevolgen voor Nederland. Zo is
de Rotterdamse haven getroffen door de neveneffecten van de sabotageaanval «NotPetya», wat tot aanzienlijke economische schade leidde. De
AIVD werkt op basis van unieke en bijzondere inlichtingenmiddelen
intensief samen met onder andere de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) om
gevaren te onderkennen en in te dammen. Dit doet de AIVD door
onderzoek naar digitale aanvallen te doen, de mogelijk getroffen
organisaties binnen en buiten de overheid te informeren en door te
adviseren over schade, schadeherstel en preventie na digitale aanvallen
aan organisaties om op die manier het veiligheidsbewustzijn verder te
vergroten.
Internationale samenwerking
De internationale samenwerking tussen inlichtingen- en veiligheidsdiensten bleek in 2017 ook op het gebied van contra-terrorisme van
belang. De samenwerking is deels verankerd in het Europees samenwerkingsverband Counter Terrorism Group (CTG), maar vindt ook plaats met
diensten die daarbij niet zijn aangesloten. De AIVD hield in 2017 een
actieve rol in het interactieve platform dat de CTG-landen, onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

18

voorzitterschap van de AIVD, in 2016 inrichtten om het uitwisselen van
operationele inlichtingen te bevorderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

20

Arbeidszaken overheid

Overheid als werkgever

Pensioenen, uitkeringen
en benoemingsregelingen

Artikel
7

7.1

7.2

X

X

X

2011

X

X

2012

2013

X

X

X

2014

Voor het meest recente overzicht van de programmering van beleidsdoorlichtingen, klik op deze link:
http://www.rijksbegroting.nl/2018/voorbereiding/begroting,kst236851_4.html

Reisdocumenten en
basisadministratie
persoonsgegevens

6.5

Verminderen regeldruk

6.1

Burgerschap

Dienstverlenende en
innovatieve overheid

Artikel
6

6.4

Algemene Inlichtingenen veiligheidsdienst
(AIVD)

Artikel
2

Betrouwbare levering van
e-overheidsvoorzieningen

Participatie

1.2

6.3

Bestuurlijke en financiële
verhoudingen

1.1

Informatiebeleid en
ontwikkeling
e-overheidsvoorzieningen

Openbaar bestuur en
democratie

Artikel
1

6.2

Naam artikel

Artikel

Overzicht beleidsdoorlichtingen

X

X

X

2015

2016

X

2017

X

X

X

X

2018

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Geheel artikel?

Toelichting
Artikel 1.1 Openbaar bestuur en democratie, Bestuurlijke en financiële
verhoudingen:
Het algemene beeld in de opgeleverde beleidsdoorlichting in 2014 is dat
de verstandhouding tussen de overheden in de onderzochte periode
2007–2013 als geheel genomen is verbeterd, maar dat stagnatie op de loer
ligt en gewaakt moet worden voor een verslechtering. Om verder te
kunnen bijdragen aan een doelmatig en doeltreffend overheidsoptreden
moeten de spelregels en inhoudelijke normen voor het onderhouden van
goede bestuurlijke en financiële verhoudingen wel daadwerkelijk worden
toegepast. In de navolgende periode is een werkwijze gevolgd waarbij
gewerkt is langs de lijnen van de conclusies van de beleidsdoorlichting. In
die periode zijn veelomvattende en ingrijpende operaties geïmplementeerd (de decentralisaties in het sociaal domein) of op de rol gezet
(Omgevingswet). Deze operaties hebben zowel bestuurlijk-juridisch als
financieel een grote impact. Het is vitaal dat recht wordt gedaan aan een
goed bestuurlijk en financieel instrumentarium. Een aandachtspunt is de
benodigde invoeringstermijn bij dergelijke operaties. De gecoördineerde
inzet van het rijk en van de betrokken decentrale overheden is steeds weer
een succesvoorwaarde. De coördinerende positie van de Minister van BZK
in het sociaal domein is hiervan een voorbeeld.
Art. 6.1 Verminderen regeldruk
De beleidsdoorlichting laat een positieve ontwikkeling zien op het terrein
van regeldrukvermindering en de e-overheid. De samenhangende
instrumenten laten in algemene zin positieve resultaten zien. Daarbij
passen volgens de doorlichting wel een paar kanttekeningen.
Art. 6.2 Informatiebeleid en ontwikkeling e-overheidsvoorzieningen
Zoals in de brief bij de doorlichting staat was de beleidstheorie (de doelen
van het beleid) vanuit het perspectief van de begrotingsartikelen gezien
veelal impliciet en is daarom toegezegd dat in de begroting 2017
verbeterde doelstellingen zouden worden opgenomen. Deze eerste
vertaalslag is in de begroting 2017 opgenomen.
Art. 6.3 Betrouwbare levering van e-overheidsvoorzieningen
Meer aandacht wordt besteed aan het beter, concreter en meer meetbaar
formuleren van de doelen, waar mogelijk vanuit het perspectief van de
burger. Er is een meerjarig evaluatieprogramma opgezet, waarbij op
instrumentniveau beleid en voorzieningen in clusters geëvalueerd
worden. De doelmatigheid van de instrumenten komt daarbij aan de orde.
Er wordt tevens gewerkt aan een beter meet- en monitorinstrumentarium.
In het kader van het centraal stellen van het gebruikersperspectief wordt
gewerkt aan de ontwikkeling van een (overheids-)dienstverleningsconcept
van de toekomst.
Artikel 6.4 Dienstverlenende en innovatieve overheid: Burgerschap
Artikel 6.4 gaat over beleidsmaatregelen van het rijk om de betrokkenheid
van burgers bij democratische processen te bevorderen, kortweg
bevordering van burgerschap. Eind 2017 is de beleidsdoorlichting
uitgekomen die ziet op de doelmatige en doeltreffende besteding van de
betreffende middelen in de periode 2012 t/m 2016. Dit betrof een budget
van ongeveer € 30 mln., voor subsidies en opdrachten in het kader van de
doe-democratie, doorontwikkeling van de lokale democratie, subsidies
aan ProDemos en subsidies aan het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

21

Een kernconstatering is dat de middelen die zijn ingezet voor ProDemos
goed (en positief) zijn te toetsen op doelmatigheid en doeltreffendheid.
Naar deze organisatie is ook het meeste geld gegaan, namelijk iets meer
dan € 23,6 mln. Bij de doe-democratie (totaal budget € 4,3 mln.) is dit
minder goed na te gaan, wat mede verband hield met het feit dat de
doe-democratie een experimenten-programma was, zonder vooropgezette doelen. Ook voor het Nationaal Comité is dat lastig te achterhalen,
maar is de kwalificatie doelmatig wel plausibel. Overigens gaat het hier
om een beperkte inzet van BZK-middelen, namelijk iets meer dan € 0,5
mln. over 5 jaar.
Het rapport constateert dat de maatregelen van het rijk op burgerschap
over de jaren nogal eens wisselen, verklaart dat uit de afwezigheid van
een robuuste beleidstheorie en beveelt aan deze alsnog te ontwikkelen.
Ook beveelt het rapport aan om aan de voorkant van nieuw beleid
duidelijker te omschrijven wat de beoogde doelstellingen zijn en
vervolgens die ontwikkelingen te monitoren. Langs die weg is het nadien
beter mogelijk te toetsen in hoeverre de beoogde doelstellingen zijn
gerealiseerd.
Een derde constatering uit de beleidsdoorlichting is dat in de rijksbegroting de borging van publieke democratische besluitvorming thans
onder twee verschillende artikelen is geplaatst, namelijk artikel 1.2
(Participatie) en 6.4. (Burgerschap). Het rapport geeft in overweging deze
samen te brengen onder één begrotingsartikel, om aldus het onderlinge
verband te versterken.
Artikel 6.5 Reisdocumenten en basisadministratie persoonsgegevens
Uit de conclusies van de beleidsdoorlichting blijkt dat de gegevens die
niet frequent veranderen, bijvoorbeeld gegevens over de burgerlijke staat,
nagenoeg 100% betrouwbaar zijn. Daarmee is de norm uit de motie van
Bilder en Heijnen van 99% betrouwbaarheid van gemiddeld alle gegevens
in de Basisregistratie Personen (BRP) gehaald. De betrouwbaarheid van
het adresgegeven blijft een uitdaging. Het laatste onderzoek gaat uit van
97% van correct geregistreerde personen op een adres. Het adresgegeven
blijft onderhevig aan verandering door verhuisbewegingen van burgers
en de tijd die zit tussen daadwerkelijke verhuizing en aangifte van
verhuizing. Er zal altijd frictie zijn tussen de feitelijke situatie en de latere
registratie. Uit de beleidsdoorlichting blijkt dat de afgelopen jaren veel is
geïnvesteerd in de kwaliteit van de BRP en dat de kwaliteit van de BRP is
verbeterd. Concrete kwaliteitsacties hadden o.a. betrekking op Invoering
Wet BRP met bestuurlijke boete als nieuw onderdeel van de wet,
Circulaires over de onderwerpen adresonderzoek, gerede twijfel briefadressen, Kwaliteitsnormen, audit en nieuwe evaluatie-instrumenten,
terugmeldvoorziening en pilot gekwalificeerd terugmelden, Aanpak
vermindering VOW’ers (Vertrokken Onbekend Waarheen), Risicogestuurd
adresonderzoek en huisbezoeken, Project Naar betrouwbare persoonsgegevens, diverse instrumenten gericht op burgers en goede voorbeelden
delen in de keten (o.a. roadshows en kwaliteitskrant). De komende jaren
zal ingezet worden op borging en inbedding van de kwaliteitsacties van de
afgelopen jaren.
Artikel 7 Overheid als werkgever
De beleidsdoorlichting betreft het door het Ministerie van BZK gevoerde
integriteitsbeleid gericht op de ambtelijke dienst binnen het openbaar
bestuur over de periode 2006–2012. De algemene conclusie is dat het
Ministerie gedurende de loop der jaren heeft ingezet op een breed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

22

integriteitsbeleid, dat diverse elementen omvat waarmee, ook volgens
internationale (wetenschappelijke) standaarden, sprake is van een goed
en coherent integriteitsbeleid. Dit neemt niet weg dat het lastig is de
effectiviteit van integriteitsbeleid vast te stellen. Schendingen spelen zich
net als elke andere vorm van laakbaar gedrag veelal in het duister af. Er
bestaat daarom weinig inzicht in de daadwerkelijke omvang van (gebrek
aan) integriteit als probleem. De wetenschap spreekt hier over een zgn.
«dark number». De doelstellingen van het beleid waren niet meetbaar
geformuleerd. Zo kwam de focus van het beleid te liggen op het belang
van integriteit in algemene zin en de implementatie van integriteitsmaatregelen door overheidsorganisaties in specifieke zin. De beleidsdoorlichting laat zien dat er verschillende onderzoeken zijn gedaan om waar
mogelijk zicht te krijgen op de implementatie en mogelijke effecten van
het integriteitsbeleid. De beleidsdoorlichting laat tot slot ook zien dat de
effectiviteit van het beleid verder kan worden vergroot door het
aanbrengen van meer samenhang in de inhoud van het integriteitsbeleid
als onderdeel van goed bestuur en door het versterken van de samenwerking met relevante partners. De systeemverantwoordelijkheid van het
Ministerie is naar behoren ingevuld. Daarbij zij aangetekend dat organisaties in eerste aanleg uiteindelijk zelf aan zet zijn waar het gaat om het
verder verankeren van integriteit in de organisatiecultuur.
In 2016 is de Monitor integriteit openbaar bestuur uit 2012 herhaald in de
bredere context van Integriteit en Veiligheid. Belangrijkste conclusies: het
algemene beeld is dat Nederland een integer ambtelijk apparaat heeft. Er
zijn minder vermoedens van schendingen dan in de monitor uit 2012 en
het aantal feitelijk geregistreerde schendingen is laag. Er is veel
bekendheid met het integriteitsbeleid. Over het thema worden bijeenkomsten georganiseerd, protocollen en codes opgesteld en trainingen
gegeven. Bijna alle organisaties in het openbaar bestuur hebben actueel
integriteitsbeleid en een aanspreekpunt voor integriteitsvragen. Uit de
monitor blijkt voorts dat succesfactoren voor een effectief integriteitsbeleid vooral betrekking hebben op het levend houden van beleid, een
veilige gespreksomgeving, commitment van de top van de organisatie,
voorbeeldgedrag van leidinggevenden en de organisatiecultuur (Kamerstukken II 2016–2017 28 684, nr. 486).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

23

Overzicht van risicoregelingen
Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Uitstaande
garanties
2016

Verleend
2017

Vervallen
2017

Uitstaande
garanties
2017

Garantieplafond

Totaal
plafond

Artikel 7 Arbeidszaken Regelingen voor
overheid
Nederlandse ambtenaren uit de voormalige
overzeese gebieden
(SAIP)

2.500

0

0

2.500

2.500

2.500

Totaal

2.500

0

0

2.500

2.500

2.500

Er zijn in 2017 geen uitgaven en ontvangsten gedaan op garanties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

24

4. BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Openbaar bestuur en democratie
A Algemene doelstelling
Een bijdrage leveren aan een goed functionerend openbaar bestuur en
democratie.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is
verantwoordelijk voor het functioneren van het stelsel van het openbaar
bestuur. Die verantwoordelijkheid richt zich op de bestuurlijke verhoudingen, het medebeheer van het Gemeentefonds en het Provinciefonds en
interbestuurlijk toezicht. De Minister van BZK is verantwoordelijk voor de
bestuurlijke organisatie (de Grondwet, de Gemeente- en Provinciewet, de
Financiële verhoudingswet en de Wet gemeenschappelijke regelingen). In
het regeerakkoord 2017–2021 «Vertrouwen in de toekomst» is erkend dat
Nederland voor een groot aantal maatschappelijke opgaven staat. Het
belang van een goede samenwerking in de gezamenlijke aanpak van deze
opgaven tussen het Rijk en de medeoverheden (provincies, gemeenten en
waterschappen) is in het regeerakkoord bevestigd. De Minister van BZK
heeft een belangrijke regisserende en coördinerende rol bij het
vormgeven van deze samenwerking. De gezamenlijke aanpak van
maatschappelijke opgaven is nodig, omdat in een klein land vrijwel niets
los van het ander te realiseren valt. Effectief samen besturen is werken als
één overheid. Het mag voor mensen niet uitmaken met welke overheid
inwoners te maken hebben. Als de samenwerking goed verloopt hebben
inwoners daar baat bij.
Een tweede pijler van de legitimatie van het Nederlandse openbaar
bestuur betreft het democratische en rechtsstatelijke gehalte van de
publieke besluitvorming en beleidsvoering. In dat kader waarborgt de
Minister van BZK het functioneren van het constitutionele bestel,
waaronder het stelsel van de representatieve democratie. Daarbij gaat het
in de eerste plaats om de verkiezingen (de Kieswet) voor vertegenwoordigende lichamen op de verschillende bestuurlijke niveaus. De Minister van
BZK zorgt er tevens voor dat de Kiesraad zijn wettelijke taken adequaat
kan vervullen. Daarnaast voert de Minister van BZK de op 1 mei 2013 in
werking getreden Wet financiering politieke partijen (Wfpp) uit en is zij
sinds 1 april 2012 verantwoordelijk voor de procesvoering met betrekking
tot het Europees Burgerinitiatief. Sinds 1 juli 2015 is de Wet raadgevend
referendum van kracht; voor de uitvoering van deze wet is de Minister van
BZK verantwoordelijk.
De Minister van BZK is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en
uitvoering van de interbestuurlijke Agenda Stad. Deze agenda is gericht
op (het bevorderen van) groei, leefbaarheid en innovatie in Nederlandse
steden. Daartoe is in 2017 via City Deals, samen met medeoverheden,
maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en vakdepartementen,
op een innovatieve en resultaatgerichte manier samengewerkt aan
complexe stedelijke transitievraagstukken.
De Minister van BZK was ten tijde van het Nederlandse voorzitterschap
van de EU medeverantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van
(de Nederlandse bijdrage aan) de Europese Agenda Stad. Deze agenda
geeft Europese steden een stevige vinger in de pap bij EU-regelgeving,
toegang tot fondsen en kennisuitwisseling. Nederlandse steden en
Nederland als lidstaat participeerden in 2017 in enkele thematische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

25

partnerschappen die in dit kader verbetervoorstellen voor EU-beleid
ontwikkelen.
C Beleidsconclusies
Toekomst financiële verhoudingen
Herziening financiële verhoudingen Gemeentefonds
Op 16 juni 2017 is het rapport «Rekening houden met verschil, ruimte
bieden in de financiële verhoudingen» zonder kabinetsstandpunt
aangeboden aan de Tweede Kamer. In dit rapport is door een onafhankelijke stuurgroep een beknopte probleemanalyse gemaakt en is aan de
hand van vier overkoepelende thema’s een aantal aanbevelingen /
oplossingsrichtingen aangedragen ten bate van een herziening van de
financiële verhoudingen tussen Rijk en gemeenten.
Commissie Jansen / herziening Provinciefonds
De wijziging van de Financiële verhoudingswet is afgerond op 23 mei
2017. Op 15 juni 2017 is de wetswijziging gepubliceerd in het Staatsblad.
Vanaf het uitkeringsjaar 2017 wordt er verdeeld met behulp van een nieuw
verdeelmodel. Daarmee is de vereenvoudiging van de verdeling van het
provinciefonds met terugwerkende kracht per 1 januari 2017 in werking
getreden. Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is
een motie aangenomen van de leden Veldman en Fokke (Kamerstukken II,
2016–2017, 34 568 nr. 8) die verzoekt om uiterlijk per 2020 de grondslagen
van de verdeling van het Provinciefonds te herzien. Een plan van aanpak
dient daarbij als basis en moet per 2019 gereed zijn. Het kabinet is gestart
met de uitvoering van deze motie.
Precariobelasting
Op 22 maart 2017 stemde de Eerste Kamer voor het wetsvoorstel dat
decentrale overheden vanaf 1 juli 2017 geen precariobelasting meer
mogen heffen over nutsnetwerken. Bij amendement van de Tweede
Kamer is de beoogde overgangstermijn van 2027 ingekort tot 2022
(Kamerstukken II, 2016–2017, 34 508 nr. 9).
Sociaal domein
Over 2017 heeft de Minister van BZK de ontwikkelingen in het sociaal
domein gevolgd, vernieuwing gestimuleerd en in partnerschap met
andere departementen, gemeenten en de VNG gezocht naar passende
oplossingen voor knelpunten die in de praktijk worden ervaren. Deze inzet
is mede ingegeven door de coördinerende rol van de Minister van BZK
ten aanzien van het sociaal domein.
In nauw overleg tussen gemeenten en Rijk is besloten om over te gaan tot
de instelling van een Programma Sociaal Domein. In de brede regietafel
sociaal domein van 22 mei 2017, het interbestuurlijke overleg van
bewindslieden van BZK, VWS, SZW en J&V en gemeentebestuurders, is
het formele besluit genomen. Het Programma loopt in beginsel vier jaar
(tot en met 2021).
Om de randvoorwaarden te creëren waarbinnen gemeenten de transformatieopdracht effectief kunnen vervullen is onder meer een handreiking
over aanbestedingen uitgebracht (Kamerstukken II 2017–2018 31 839 en
29 538, nr. 605). Ook voor zaken als gegevensuitwisseling en privacy en de
rol van de gemeenteraad is onverminderd aandacht. Er zijn goede
vorderingen gemaakt met het oplossen van de problemen die door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

26

sociaal domein zijn ontstaan rond de tijdige indiening van de gemeenterekening en verkrijging van de controleverklaring. In overleg met de VNG is
besloten de overheveling van delen van de integratie-uitkering sociaal
domein naar de algemene uitkering uit te stellen tot na 2018.
Op 4 december 2017 is de tweede Overall rapportage sociaal domein
uitgebracht. De overall rapportage sociaal domein levert een bijdrage aan
het verkrijgen van een landelijk beeld van de stand van zaken van het
sociaal domein. Gevoegd bij de talrijke andere signalen over het sociaal
domein ontstaat het beeld dat de transitie is afgerond, maar dat er ook
nog veel tijd en aandacht nodig is voor de verdere ontwikkeling (Kamerstukken II 2017–2018 34 477, nr. 29).
Verantwoording Sociaal domein
Er is in de financiële verantwoording door gemeenten over het verslagjaar
2016 een forse sprong voorwaarts gerealiseerd. In het verslagjaar 2015
kreeg slechts de helft van de gemeenten een goedkeurende controleverklaring, mede als gevolg van de nadruk op de continuïteit van de levering
van zorg in plaats van op controle en verantwoording. Met betrokken
partijen is gewerkt aan maatregelen om tot verbetering te komen. Voor
het verslagjaar 2016 is het aandeel goedkeurende verklaringen gestegen
naar circa 80%. Dit is met name te danken aan de grote inspanningen die
gemeenten en hun ketenpartners zich getroost hebben, om de administratieve processen op orde te brengen en onderling af te stemmen. Daarmee
zijn we er nog niet. De inspanningen en de ondersteuning worden in de
toekomst met name gericht op de gemeenten die nog geen goedkeurende
controleverklaring hadden over het verslagjaar 2016. Daarnaast wordt in
het programma Sociaal Domein vanuit pilots gewerkt aan vernieuwing
van de verantwoording (Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 B,
nr. 7).
Aanpak en instrumentarium regionale governance
Om meer inzicht te verkrijgen in wat werkt en niet werkt bij regionaaleconomische samenwerking, en daaraan gerelateerde thema’s zoals
wetgeving en financiën, hebben zes geselecteerde proeftuinregio’s
(Noordoost Fryslân, regio Zwolle, Stedelijk Gebied Eindhoven, Drechtsteden, Zeeland en Metropoolregio Amsterdam) de aanbevelingen van de
Studiegroep Openbaar Bestuur uit het rapport «Maak verschil, krachtig
inspelen op ruimtelijk-economische opgaven» toegepast in hun eigen
regionale samenwerkingspraktijk.
De zes regio’s geven uitvoering aan de plannen die zij in de proeftuinfase
hebben opgesteld en worden daarbij ondersteund door het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dit heeft onder meer geleid tot
het sluiten van de eerste regiodeal op 17 juli 2017 met de regio Noordoost
Fryslân. Voorts hebben de ervaringen die zijn opgedaan in de proeftuinen
geleid tot meer inzicht in de factoren die bepalend zijn voor het vorm
geven van succesvolle regionaal-economische samenwerking en welk
samenspel dit vraagt van overheden, bedrijfsleven en kennisinstellingen.
Evaluatie revitalisering interbestuurlijk toezicht
In 2017 zijn, zoals beoogd, de evaluaties financieel en interbestuurlijk
toezicht afgerond. Momenteel wordt gewerkt aan de kabinetsreactie die
binnenkort aan Uw Kamer wordt aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

27

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting
2017

Verschil
2017

30.876

30.567

309

34.425

34.147

30.567

3.580

11.426

11.935

12.159

10.328

1.831

5.323

7.928

6.492

4.092

2.400

2013

2014

2015

2016

2017

Art.nr. Verplichtingen:

45.581

16.323

49.536

35.380

Uitgaven:

30.373

29.408

33.112

Bestuurlijke en financiele
verhouding

11.947

9.425

Subsidies

6.794

3.601

Communicatie, kennisdeling
en onderzoek

13

995

1.630

105

0

0

0

Diverse subsidies

605

13

518

4.312

2.922

882

2.040

Oorlogsgravenstichting
(OGS)

6.176

2.593

3.175

3.511

3.570

3.210

360

Opdrachten

5.016

5.702

5.997

3.942

3.321

6.171

– 2.850

Communicatie, kennisdeling
en onderzoek

5.016

5.702

5.997

3.942

3.321

6.171

– 2.850

1.1

1.2

Bijdragenn aan ZBO’s /
RWT’s

2.282

2.282

Diverse bijdragen

2.282

2.282

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

137

122

106

65

64

65

–1

Bijdragen internationaal

137

122

106

65

64

65

–1

Participatie

18.426

19.983

21.686

22.490

21.988

20.239

1.749

Subsidies

15.749

16.907

16.653

17.330

17.996

17.267

729

Politieke partijen

15.749

16.907

16.653

17.330

17.992

17.267

725

Raadgevend referendum
Opdrachten
Kiesraad
Raadgevend referendum
Verkiezingen

4

4

2.677

2.918

4.047

3.167

2.390

2.972

– 582

245

633

2.558

401

711

622

89

0

0

147

987

62

0

62

2.432

2.285

1.342

1.779

1.617

2.350

– 733

Bijdragen aan ZBO’s / RWT’s

0

0

0

1.639

0

0

0

Raadgevend referendum

0

0

0

1.639

0

0

0

Bijdragen aan medeoverheden

0

158

943

350

1.602

0

1.602

Experiment centrale
stemopneming

0

158

943

304

1.203

0

1.203

399

399

Verkiezingen

0

0

0

46

0

0

Bijdragen aan andere
begrotingshoofdstukken

0

0

43

4

0

0

0

Kiesraad

0

0

43

4

0

0

0

24.816

25.352

25.768

26.733

26.952

21.965

4.987

Raadgevend referendum

Ontvangsten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

28

E Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
1.1 Bestuurlijke en financiële verhoudingen
Subsidies
Diverse subsidies
Incidentele subsidie Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
In 2017 is het tweede termijnbedrag betaald voor het project Ondersteuningsteam Asielzoekers Vergunninghouders (OTAV). Hiervoor is een
interdepartementale overboeking ontvangen van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Subsidie A&O fonds
In 2017 is een tweede termijnbedrag voor het Ondersteuningsprogramma
Vakmanschap en Professionalisering Gemeenten overgemaakt. Deze
uitgave was onder het instrument opdrachten communicatie, kennisdeling
en onderzoek begroot, maar wordt onder het instrument subsidies
verantwoord.
Kenniscentrum Europa Decentraal
Kenniscentrum Europa Decentraal is een gezamenlijk initiatief van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het Interprovinciaal Overleg, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Unie van
Waterschappen. Het Kenniscentrum krijgt subsidies van het Ministerie van
BZK en de koepels voor het (kosteloos) geven van voorlichting en advies
aan gemeenten, provincies, waterschappen en decentrale samenwerkingsverbanden over de toepassing van Europees recht en beleid. Naast
deze subsidie voor de reguliere dienstverlening krijgt het Kenniscentrum
subsidie van het Ministerie van BZK voor de uitvoering van een aantal
taken voor het Coördinatiepunt Staatssteun Decentrale Overheden (CSDO)
van het Ministerie van BZK. KED zet deze subsidie in voor het begeleiden
van decentrale overheden bij het kennisgeven van hun steunmaatregelen
aan de Europese Commissie en voor de werkzaamheden met betrekking
tot de jaarlijkse staatssteunrapportage.
Oorlogsgravenstichting (OGS)
Naast de structurele subsidie (€ 3,27 mln.), ten bate van de ongeveer
50.000 graven van Nederlandse oorlogsslachtoffers, is in 2017 een
aanvullende incidentele subsidie verstrekt (€ 0,3 mln.) voor een multifunctioneel Herdenking- en Educatiecentrum over de inzet van Nederlandse
militairen tijdens de Tweede Wereldoorlog en actuele internationale
(vredes)missies op het Nationaal Ereveld Loenen. Hiervoor is een
interdepartementale overboeking ontvangen van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Opdrachten
Communicatie, kennisdeling en onderzoek
Het adviesorgaan voor de Friese taal, DINGtiid, is op 1 januari 2014 met de
inwerkingtreding van de Wet gebruik Friese taal ingesteld. De Minister van
BZK stelt jaarlijks € 50.000 ter beschikking voor de financiering van het
adviesorgaan en de uitvoering van het jaarplan. Voor het jaarplan 2017
was niet het gehele budget benodigd DINGtiid heeft in 2017 verschillende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

29

adviezen uitgebracht aan de provincie Fryslân en de rijksoverheid, zoals
het rapport «Meertaligheid als nieuwe kans voor het Fries in het
onderwijs». Deze adviezen worden zoveel mogelijk betrokken bij de
totstandkoming van beleid.
De lagere realisatie ten opzichte van de begroting komt daarnaast door
een herschikking tussen dit instrument en de instrumenten «bijdragen aan
ZBO’s / RWT’s» en «diverse subsidies».
Bijdragen aan ZBO’s / RWT’s
Diverse bijdragen
Dit betreffen bijdragen aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG), Stichting ICTU en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) die
onder het instrument opdrachten zijn begroot. Voor deze uitgaven heeft
een technische mutatie naar het juiste instrument «bijdrage aan ZBO’s/
RWT’s plaatsgevonden.
VNG – transformatie Sociaal Domein
VNG heeft een bijdrage ontvangen voor het organiseren van activiteiten
die bijdragen aan de versnelling van de transformatie in het sociaal
domein. In de brief van 8 februari 2017 van de Minister van BZK aan de
Tweede Kamer is de start van het Programma Sociaal Domein aangekondigd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 477, nr. 16).
Het doel van het gezamenlijke Programma Sociaal Domein is om de
slagkracht van partijen in het sociaal domein dusdanig te vergroten dat de
ondersteuning van burgers in het sociaal domein wordt verbeterd. Het
programma wil o.a. de toegankelijkheid vergroten voor burgers die
ondersteuning nodig hebben en focussen op complexe(re) situaties die
om een integrale benadering vragen. Dit doen gemeenten/VNG en het Rijk
samen door belemmeringen die een integrale benadering in de weg staan
op te sporen en weg te nemen.
Via het programma is het Ministerie van BZK in samenwerking met onze
partners gestart met een zoektocht naar betere ondersteuning en
dienstverlening voor/van onze inwoners. Het programma creëert
commitment bij alle betrokkenen en biedt een samenwerkingsstructuur
waarbinnen gemeenten, Rijk en andere betrokken organisaties samen
kunnen komen tot oplossingen (signaleren, agenderen en uitvoeren) voor
knelpunten en dilemma’s die zich in de dagelijkse praktijk voordoen.
VNG – Interbestuurlijk programma
VNG heeft een bijdrage ontvangen voor het organiseren van een aantal
activiteiten ten behoeve van een interbestuurlijk programma. In het
regeerakkoord «vertrouwen in de toekomst» heeft het kabinet opgenomen
dat er op verschillende maatschappelijke opgaven in samenwerking met
verschillende overheden aan oplossingen gewerkt moet worden. Om de
goede samenwerking te waarborgen dienen bestuurlijke afspraken te
worden gemaakt. De voorbereidingen zijn gestart. De VNG zal voor deze
thema’s de benodigde activiteiten organiseren zodat het programma
daadwerkelijk in samenwerking tussen de bestuurlijke partners gerealiseerd wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

30

VNG – commissie BBV
In het Besluit begroting en verantwoording (BBV) is opgenomen dat er
een commissie is met als taak zorg dragen voor een eenduidige uitvoering
en toepassing van het BBV. Het secretariaat is in 2017 door de VNG
gevoerd.
ICTU
Aan ICTU is een bijdrage verstrekt voor het leveren van adviseurs die
ondersteunen bij het opstarten van een Interbestuurlijk Programma.
CBS
Het CBS heeft bijdragen ontvangen voor het leveren van informatie ten
behoeve van de overall rapportage Sociaal Domein.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Bijdragen internationaal
Bijdrage Europe for Citizens Points (ECP)
Het programma «Europa voor de burger» biedt financiële ondersteuning
aan burgers en organisaties die een actief Europees burgerschap
bevorderen om zo het proces van Europese integratie te stimuleren en de
kloof tussen de burger en de Europese Unie te verkleinen. Om het
programma bekendheid te geven en belangstellenden bij te staan bij het
indienen van subsidieaanvragen, faciliteert de Europese Commissie in
samenwerking met de lidstaten Europe for Citizens Points (ECP). In
Nederland is het ECP belegd bij Dutch Culture, waaraan een jaarlijkse
bijdrage wordt verstrekt.
1.2 Participatie
Subsidies
Politieke partijen
Politieke partijen krijgen subsidie op grond van de Wet financiering
politieke partijen (Wfpp). Een politieke partij komt voor subsidie in
aanmerking als zij voldoet aan een aantal in deze wet genoemde
voorwaarden.
In 2017 ontvingen veertien politieke partijen subsidie. Conform de
artikelen 13, 14 en 15 van de Wfpp is de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 verwerkt in de uiteindelijke bedragen. Deze
artikelen voorzagen in een berekening die erin resulteerde dat politieke
partijen in 2017:
– Voor de periode 1 januari tot 1 juli recht hadden op subsidie gebaseerd
op hun zetelaantal voorafgaand aan de verkiezingen;
– Voor de periode 1 juli tot en met 31 december recht hadden op
subsidie gebaseerd op hun nieuwe zetelaantal;
– Recht hadden op subsidie voor het volledige kalenderjaar indien zij
voor het eerst zetels behaalden. Dit volgt uit artikel 15, lid 1 van de
Wfpp waarin is geregeld dat nieuw verkozen partijen recht hebben op
subsidie met ingang van de eerste dag van de derde kalendermaand,
voorafgaand aan de maand waarin de stemming plaatsvond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

31

Partij

Waarde 2013 Waarde 2014 Waarde 2015 Waarde 2016

Waarde
20171

(in €)

(in €)

(in €)

(in €)

(in €)

VVD

3.712.978

3.754.370

3.702.152

3.565.054

3.336.506

PvdA

3.592.723

3.614.965

3.558.735

3.437.283

2.361.386

SP

1.632.647

1.598.631

1.524.176

1.601.846

1.576.132

CDA

1.744.143

1.675.014

1.648.734

1.651.300

1.852.561

D66

1.528.924

1.566.367

1.570.213

1.561.302

1.826.685

CU

948.280

937.648

938.383

934.734

937.595

GL

866.898

821.781

820.801

840.522

1.197.475

SGP

868.102

902.235

908.654

905.595

908.830

PvdD

617.206

620.441

621.330

632.359

742.723

50PLUS

380.655

392.531

458.533

399.277

491.292

OSF

362.061

360.575

333.942

233.002

368.440

VNL

0

0

0

349.831

215.238

DENK

0

0

0

157.231

356.293

FvD
Totaal

0

0

0

0

590.860

16.254.618

16.244.559

16.085.652

16.269.335

16.762.016

1
Het betreft hier voorlopige bedragen. 80% daarvan is inmiddels uitgekeerd. Uiterlijk 1 juli van het jaar volgend op het subsidiejaar moeten partijen
een definitieve subsidieaanvraag indienen. Als bij de beoordeling daarvan blijkt dat de partijen voldoen aan de voorwaarden, wordt de resterende
20% uitgekeerd. De loon- en prijsbijstellingen over 2017 moeten nog in deze bedragen worden verwerkt.

In 2017 hebben zowel in de Kamer zittende, nieuwe, als uit de Kamer
verdwijnende partijen voor een deel of het gehele jaar subsidie
ontvangen.
De begroting houdt rekening met de maximale subsidie die politieke
partijen met een zetel in Eerste of Tweede Kamer kunnen aanvragen, mits
zij aan de voorwaarden van de Wet financiering politieke partijen voldoen
en een subsidieaanvraag indienen. In 2017 is niet de maximale subsidie
aangevraagd.
Wijziging fractiekostenregeling
De kosten die verbonden zijn aan de uitvoering van het amendement Arib
voor de fractiekostenregeling, die in 2016 van kracht is gegaan, worden in
mindering gebracht op het subsidiebudget voor de Wet financiering
politieke partijen. Het Ministerie van Financiën heeft dit bedrag in 2017
gecompenseerd.
Opdrachten
Kiesraad
In 2017 bracht de Kiesraad vier adviezen uit aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Minister van Justitie en Veiligheid
en aan de Tweede Kamer. De Kiesraad valt deels onder de Kaderwet
Zelfstandige Bestuursorganen en de Kaderwet Adviescolleges en stelt in
de uitvoering daarvan jaarlijks een jaarverslag op. Alle adviezen van de
Kiesraad worden gepubliceerd op de website: www.Kiesraad.nl.
Het jaar 2017 kenmerkte zich voor de Kiesraad vooral door de Tweede
Kamerverkiezing en de tweede toepassing van de Wet raadgevend
referendum over de vernieuwde Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Bij de Tweede Kamerverkiezing trad de Kiesraad op als centraal
stembureau en was daarmee verantwoordelijk voor de vaststelling van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

32

uitslag. Om mogelijke kwetsbaarheden te ondervangen, besloot de
Minister van BZK dat de verkiezingssoftware OSV (Ondersteunende
Software Verkiezingen) slechts onder een aantal strikte voorwaarden
mocht worden gebruikt als rekenhulpmiddel, naast handmatige
vaststelling van de uitslag. De berekening van de verkiezingsuitslag was
daardoor arbeidsintensiever dan in andere jaren, niet slechts voor de
Kiesraad, maar met name voor de gemeenten en hoofdstembureaugemeenten. Uit de evaluatie van de verkiezing is gebleken dat het Kieswettelijke proces van uitslagvaststelling wijziging behoeft. Een hiertoe
strekkend wetsvoorstel is in de maak. De Kiesraad heeft de veiligheid van
verkiezingssoftware OSV laten toetsen en als gevolg hiervan is de
software op een aantal punten verbeterd.
In 2017 heeft de Kiesraad ook de Databank Verkiezingsuitslagen laten
aanpassen, waardoor de gebruiksvriendelijkheid ervan sterk is verbeterd.
De Kiesraad heeft in 2017 inleidende en definitieve tot het houden van een
raadgevend referendum over de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten beoordeeld. Op 1 november heeft de Kiesraad vastgesteld dat
het verzoek aan de wettelijke eisen voldeed. Op 21 maart 2018 zal dit
referendum worden gehouden, gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen.
Verkiezingen
In 2017 hebben de Tweede Kamerverkiezingen plaatsgevonden. Voor de
verkiezingen in 2017 is gekozen voor een nieuw campagneconcept. In dit
concept wordt niet alleen over de praktische zaken gecommuniceerd,
maar ook over het belang van het uitbrengen van een stem. Hierbij wordt
aandacht besteed aan het idee dat iedere stem het verschil kan maken.
Het is de bedoeling dat het nieuwe campagneconcept meerdere jaren
gebruikt gaat worden. Voor de campagne zijn tv-spots, radiospots en
digitale buitenreclames ingezet. Op het internet bestond de inzet uit online
display advertising, online social en online video. Alle uitingen waren
gericht op alle doelgroepen, met uitzondering van Facebook-berichten die
in het bijzonder gericht waren op de secundaire doelgroepen.
Bijdragen aan medeoverheden
Experiment centrale stemopneming
De bijdrage is toegekend voor de inrichting van de permanente registratie
voor kiezers in het buitenland. Er heeft een herschikking plaatsgevonden
om gebruik te kunnen maken van het juiste instrument.
Raadgevend referendum
De bijdrage is toegekend voor de aanschrijving van kiezers in het
buitenland voor het referendum over de Wet op de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten.
Ontvangsten
Dit betreft de bijdrage van de waterschappen voor hun aandeel in de
Waardering Onroerende Zaken kosten (WOZ-kosten) van de gemeenten
en hun aandeel in de kosten van de Landelijke Voorziening WOZ (LV
WOZ). In 2017 is € 4,7 mln. meer ontvangen dan geraamd, omdat het
daadwerkelijk bij de Waterschappen in rekening gebrachte bedrag, als
gevolg van indexatie, hoger is dan het oorspronkelijk in het «Uitvoeringsbesluit kostenverrekening en gegevensuitwisseling Wet waardering
onroerende zaken» geraamde bedrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

33

Artikel 2. Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD)
A Algemene doelstelling
De AIVD staat voor de nationale veiligheid door tijdig dreigingen,
internationale politieke ontwikkelingen en risico’s te onderkennen die niet
direct zichtbaar zijn en doet daartoe onderzoek in binnen- en buitenland.
De AIVD signaleert, adviseert en deelt gericht informatie met de samenwerkingspartners zodat deze de dreiging en risico’s kunnen reduceren.
Waar nodig reduceert de AIVD bovendien zelfstandig risico’s.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is
verantwoordelijk voor de taakuitvoering van de AIVD. De AIVD verricht
onderzoek in binnen- en buitenland met behulp van open bronnen en
bijzondere inlichtingenmiddelen. Op basis van de bevindingen informeert
en adviseert de AIVD de afnemers met onder andere ambtsberichten,
analyses en openbare publicaties.
De Minister van BZK legt zo veel als mogelijk in het openbaar verantwoording af aan de Tweede Kamer. Waar dat niet kan, vanwege geheimhoudingsnoodzaak, gebeurt dit via de Commissie voor de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten (CIVD) van de Tweede Kamer.
Tabel kengetallen1
Waarde 2016

Waarde 2017

Aantal openbare publicaties

2

6

Aantal ambtsberichten aan het Openbaar Ministerie (OM)

74

56

Aantal ambtsberichten aan Buitenlandse Zaken (BZ)2

37

18

Aantal dreigingsinformatie-producten ten behoeve van
stelsel bewaken en beveiligen (art 6.2.e Wiv 2002)3

93

90

Aantal dreigingsinformatie-producten ten behoeve van
beveiligingsbevorderende taak (art 6.2.c Wiv 2002)

25

15

Aantal door AIVD in behandeling genomen veiligheidsonderzoeken4

8.269

9.617

Aantal herhaalonderzoeken

1.358

1.459

784

647

Aantal geweigerde Verklaringen van Geen Bezwaar (VGB)
1

Bron: AIVD
De AIVD brengt ambtsberichten uit aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken, te weten het
Directoraat-generaal Buitenlandse Economische Betrekkingen (DGBEB) in het kader van exportcontrole op strategische goederen (o.a. dual use). De controle op de export van strategische
goederen was voorheen belegd bij het Ministerie van Economische Zaken. In het AIVD Jaarbeeld
2017 wordt gerapporteerd over alle ambtsberichten aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
3
De gerapporteerde stelselproducten bewaken en beveiligen zijn: dreigingsinschatting,
dreigingsanalyse, risicoanalyse en mededelingen.
4
In het AIVD Jaarverslag 2017 wordt gerapporteerd over het aantal door de AIVD afgeronde
veiligheidsonderzoeken.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

34

C Beleidsconclusies
Versterking veiligheidsketen
In 2017 is het budget van de AIVD verder toegenomen als gevolg van
eerdere intensiveringen in het kader van de nieuwe Wiv. Deze middelen
zijn ingezet voor materiële investeringen, exploitatie en de werving van
personeel ter voorbereiding op de kabelinterceptie. Het afgelopen jaar zijn
211 nieuwe medewerkers ingestroomd. Dit betreft voornamelijk operationele medewerkers (bewerkers en analisten) en ICT-specialisten.
In 2017 hebben zowel het voorgaande als het huidige Kabinet middelen
toegekend met ingang van 2018 ten behoeve van het onderzoek naar de
cyberdreiging en contra-terrorisme en radicalisering. Deze middelen
worden in het voorjaar 2018 toegevoegd aan de begroting van het
Ministerie van BZK.
Opvolging aanbevelingen Algemene Rekenkamer
In 2015 is door de Algemene Rekenkamer op verzoek van de Tweede
Kamer onderzoek gedaan naar de effecten van opeenvolgende taakstellingen op de organisatie en het werk van de AIVD (Kamerstukken
2014Z14886 van 27 augustus 2014). In 2017 zijn verschillende activiteiten
ontplooid in het kader van de uitvoering van het meerjarig visiedocument
van de AIVD. Dit document, opgesteld naar aanleiding van aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer, voorziet in en meerjarig organisatie
(ontwikkel)perspectief. De verschillende activiteiten waren zowel gericht
op de interne bedrijfsvoering (bijvoorbeeld personeelsbeleid, flexibilisering inzet van middelen) als een verdere versterking van de samenwerking met de partners van de AIVD, zowel nationaal als internationaal.
Ook zijn er verschillende initiatieven ontplooid op het terrein van sturing
en beheersing van de organisatie. De groei van de organisatie en de
toenemende technologisering vergen een continu en onderhoud en
doorontwikkeling van de zogenaamde «governance» van de dienst. De
uitvoering van de opvolging van de aanbevelingen, zoals vervat in het
meerjarig visiedocument van de AIVD, ligt op schema.
Gezamenlijke unit Veiligheidsonderzoeken
De op te richten gezamenlijke unit Veiligheidsonderzoeken, waarbinnen de
AIVD en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) gaan
samenwerken op het gebied van veiligheidsonderzoeken, is in september
2017 een stap dichterbij gekomen doordat een aantal medewerkers van
het Bureau Veiligheidsonderzoeken van de MIVD in het gebouw van de
AIVD zijn ondergebracht. Aanleiding voor de nieuwe unit zijn eerdere
aanbevelingen van de Commissie evaluatie Wiv 2002 (Kamerstukken II
2013–2014 33 820, nr. 1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

35

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting
2017

Verschil
2017

241.762

212.670

29.092

229.289

233.767

212.670

21.097

196.794

217.938

216.917

202.320

14.597

9.726

10.899

11.351

16.850

10.350

6.500

8.692

6.199

12.862

14.646

12.714

1.932

2013

2014

2015

2016

2017

Art.nr. Verplichtingen:

197.486

188.833

242.487

206.751

Uitgaven:

195.142

193.364

207.693

2.1

Apparaat

185.758

183.638

2.2

Geheim

9.384

Ontvangsten:

7.440

E Toelichting op de financiële instrumenten
Vanwege het bijzondere karakter van dit begrotingsartikel en de gedeeltelijke geheime uitgaven zijn de uitgaven niet nader uitgesplitst en zijn de
apparaatsuitgaven niet opgenomen in het centraal apparaatsartikel.
Uitgaven
De toename van onderzoeksactiviteiten op verschillende werkterreinen, de
ICT-investeringen en de voorbereidingen in het kader van kabelinterceptie
hebben geleid tot een (beperkte) overschrijding van de uitgavenbegroting.
Ontvangsten
De ontvangsten van de AIVD hadden bijna volledig betrekking op de
tarifering van de veiligheidsonderzoeken. Als gevolg van een toegenomen
aantal veiligheidsonderzoeken is de realisatie hoger dan geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

36

Artikel 6. Dienstverlenende en innovatieve overheid
A Algemene doelstelling
Het verbeteren van de informatiepositie van de burger in zijn relatie met
de overheid, het bevorderen van maatschappelijk initiatief (actief
burgerschap) en het bijdragen aan een adequate dienstverlening voor
burgers door het zorgen voor:
– veilige en betrouwbare digitale voorzieningen voor efficiënt gebruik
van overheidsinformatie en -gegevens;
– de bescherming van de rechten van burgers tegen ongewenste
aspecten van digitalisering;
– het waarborgen van toegankelijke en veilige dienstverlening.
B Rol en verantwoordelijkheid
Vanuit de verantwoordelijkheid voor goed openbaar bestuur maakt de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) werk van
openbaarheid van bestuur en toegang tot overheidsinformatie. Dit is
enerzijds van belang voor burgers om zo mee te kunnen doen in de
samenleving, anderzijds voor verantwoording en legitimatie van de
overheid naar de burger. De Minister van BZK heeft een stimulerende rol
bij het bevorderen van de participatieve democratie en een agenderende
rol op het terrein van de relatie tussen de informatiesamenleving en
openbaar bestuur. De informatiesamenleving vraagt om open data en
digitale transparantie van de overheid, rekening houdend met het
gebruikersperspectief. De Minister van BZK pakt, samen met de Minister
van Economische Zaken en Klimaat (EZK) de rol om voortdurend de
beleidsagenda op het terrein van de informatiesamenleving en overheid
te herijken aan de eisen van de tijd. In 2017 is deze verantwoordelijkheid
gecentraliseerd onder de Minister van BZK.
De Minister van BZK is verantwoordelijk voor een doelmatig, doeltreffend
en democratisch openbaar bestuur en een goede organisatie daarvan,
met het oog op een adequate dienstverlening. Het burgerperspectief is
daarbij het vertrekpunt. Burgers dienen veilig en betrouwbaar zaken te
kunnen doen met de overheid. Hierbij wordt fraude tegengegaan en wordt
niet onnodig naar bij de overheid bekende gegevens gevraagd. De
Minister van BZK is stelselverantwoordelijk voor de inrichting en
governance van de generieke onderdelen van de digitale overheid en
organiseert een aantal voorzieningen. Samen met de Minister van EZK
zorgde zij er als coördinator voor dat er samenhang is tussen digitale
dienstverlening voor burgers en bedrijven. In 2017 is deze verantwoordelijkheid gecentraliseerd onder de Minister van BZK. Daarbij coördineert de
Minister van BZK door overheidsbreed afspraken te maken over de
generieke digitale infrastructuur. In het verlengde van de verantwoordelijkheid een adequate digitale dienstverlening te bevorderen, ligt de
verantwoordelijkheid te zorgen voor maatregelen die burgers rechten
geven en beschermen tegen ongewenste aspecten van digitalisering.
Innovaties en ontwikkelingen op ICT-gebied van voorzieningen, uiteraard
met oog voor degene die minder of niet digivaardig zijn, zijn daarbij
essentieel.
De Minister van BZK heeft een kaderstellende rol op het gebied van de
e-overheid. Kaderstellen gebeurt in de vorm van wetgeving, standaarden,
architectuurkaders en richtlijnen. Hierbij worden vanuit het belang van
een goed informatiebeleid en adequate dienstverlening regels gesteld.
Onder deze verantwoordelijkheid valt de inrichting, beschikbaarstelling,
instandhouding, werking, beveiliging en betrouwbaarheid van voorzie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

37

ningen voor elektronisch berichtenverkeer en informatieverschaffing,
alsmede van voorzieningen voor elektronische authenticatie en registratie
van machtigingen in het burgerservicenummer (BSN)-domein1.
De Minister van BZK is verantwoordelijk voor het beleid rondom het
vaststellen van de identiteit alsmede de verstrekking van reisdocumenten
op basis daarvan. Ook is de Minister van BZK verantwoordelijk voor de
vastlegging van persoons- en adresgegevens in de Basisregistratie
Personen (BRP). In dat kader houdt de Minister van BZK toezicht op de
uitvoering van de Paspoortwet, monitort de uitvoering van de wet BRP en
ondersteunt de gemeenten die primair verantwoordelijk zijn voor de
uitvoering van deze wetten. De Minister van BZK faciliteert hiermee het
juiste gebruik van persoons- en adresgegevens door andere overheidsinstanties. Het tegengaan van fraude met persoons- en adresgegevens en
reisdocumenten vormt hiervan een integraal onderdeel.
C Beleidsconclusies
Operatie BRP
In juli 2017 is, mede naar aanleiding van een zeer kritisch advies van het
Bureau ICT-Toetsing (BIT), de operatie BRP en de inbeheername van de
BRP gestopt (TK 27 859, nr. 111). In november 2017 heeft de Staatssecretaris de commissie BRP ingesteld om terug te kijken op het verloop van de
Operatie vanaf 2009 (TK 27 859, nr. 115) De commissie BRP zal in het
voorjaar van 2018 rapporteren.
Open Overheid
In juni 2017 is de looptijd van het tweede actieplan open overheid in
overleg met het Open Government Partnership (OGP) verlengd tot en met
juni 2018, zodat Nederland beter in de pas loopt met de evaluatiecycli van
het OGP. Het actieplan richt zich op een meer open overheid, door
toegang tot overheidsinformatie, het afleggen van verantwoording aan en
samenwerking met de samenleving te bevorderen. Het actieplan Open
Overheid bestaat uit negen actiepunten op deze thema’s. In 2017 is de
tussentijdse zelfevaluatie uitgevoerd en gepubliceerd (https://
www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/digitale-overheid/documenten/
rapporten/2017/10/03/open-government-partnership-zelfevaluatierapportnederland-2017). Deze zelfevaluatie gaat o.a. in op het proces van de
totstandkoming van het tweede nationaal actieplan open overheid,
geleerde lessen en behaalde tussenresultaten op elk van de actiepunten.
Hieruit blijkt dat alle actiepunten goed op schema liggen en dat het de
verwachting is dat alle resultaten aan het eind van de looptijd van het
actieplan zijn behaald.
Aanpak fraudebestrijding
De doelstelling van het project Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) om
de kwaliteit van de basisregistratie personen te verhogen is in 2017 ruim
voldoende behaald. Per eind 2017 nemen 238 gemeenten deel aan LAA,
wat 77,3% van de bevolking dekt. De hit rate over alle signalen in 2017 ligt
op 45%. Dit betekent dat bij 45% van de geselecteerde adresbezoeken (in
2017 15.160 bezoeken) bij minstens één persoon op het adres een
incorrecte inschrijving is geconstateerd.

1

Zie Wet elektronische berichtenverkeer Belastingdienst, artikel X.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

38

Burgerschap
De focus bij het thema burgerschap lag in 2017 bij het democratisch
burgerschap van jongeren en hun betrokkenheid bij de politiek. Zo heeft
de Minister van BZK in reactie op de motie Fokke over jongeren en politiek
op 12 april 2017 een brief aan de Tweede Kamer gestuurd over de wijze
waarop de politieke betrokkenheid van jongeren verder kan worden
versterkt.
Op 8 december 2017 is de beleidsdoorlichting burgerschap (BZK-begroting artikel 6.4) naar de Tweede Kamer gezonden (Kamerstuk 30 985, nr. 25
met bijlage). Doorgelicht zijn de middelen die het Ministerie van BZK over
de jaren 2012 t/m 2016 heeft uitgegeven aan doe-democratie, ProDemos
en het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Totaal betrof het budget circa € 30
mln. Uit het rapport blijkt dat met name de subsidie aan ProDemos
doelmatig en doeltreffend is geweest, gezien de kwaliteit van de
programma’s, het bereik en de tevredenheid. Voor het Nationaal Comité is
de subsidie niet direct te relateren aan daarmee bereikte resultaten, maar
is ook daar het beeld dat de (bescheiden) subsidie van het Ministerie van
BZK functioneel is ingezet. Voor de doe-democratie is niet «hard» na te
gaan wat de effectiviteit van de subsidie precies is geweest, omdat het
een stimuleringsprogramma betrof zonder vooraf geformuleerde
einddoelen. Wel is waarneembaar dat steeds meer gemeenten in de
afgelopen periode burgerinitiatieven zijn gaan ondersteunen en faciliteren, en burgers op verschillende manieren betrokken zijn bij de
besluitvorming over publieke thema’s.
Generieke Digitale Infrastructuur
In 2016 zijn de uitgangspunten voor de duurzame financieringsafspraken
voor de voorzieningen van de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI)
vastgesteld. Deze afspraken zijn in 2017 onder regie van de Digicommissaris verder uitgewerkt voor de voorzieningen DigiD, MijnOverheid en
Digipoort. Dit heeft geleid tot de vaststelling van een algemene doorbelastingssystematiek en doorbelastingsvoorstellen voor DigiD en
MijnOverheid. De beheer- en exploitatiekosten van deze voorzieningen
worden vanaf 2018 doorbelast aan organisaties die gebruik maken van de
voorzieningen.
Digitaal 2017
Eind 2017 is de eindrapportage van het programma Digitaal 2017 naar de
Tweede Kamer gezonden, (Tweede Kamer, 2017–2018, 26 643, nr. 495). Het
doel was dat burgers en ondernemers uiterlijk in 2017 zaken met de
overheid, zoals het aanvragen van een vergunning, digitaal kunnen
afhandelen. Medio 2017 was de stand van zaken dat gemiddeld 90% van
de meest gebruikte overheidsproducten in digitale vorm beschikbaar is
voor burgers en ondernemers. Rijksorganisaties scoren zelfs 97% digitale
beschikbaarheid van de meest gebruikte producten. Door alle investeringen in de overheidsdienstverlening is de waardering van de gebruikers
daarvoor in de afgelopen jaren steeds verder toegenomen. Het
wetsvoorstel voor wijziging van de Algemene wet bestuursrecht,
waarmee burgers en ondernemers het wettelijke recht krijgen om
aanvragen van bijvoorbeeld een vergunning digitaal bij de overheid in te
kunnen dienen als dat ook schriftelijk kan, is eind juni 2017 voor advies
aan de Raad van State voorgelegd, het wetgevingstraject loopt door in
2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

39

Wet Digitale Overheid
De Wet Generieke Digitale Infrastructuur (Wet GDI) is hernoemd tot Wet
Digitale Overheid. In 2017 zijn de reacties uit de consultatie verwerkt en is
het wetsontwerp naar de Raad van State gezonden. De taken en verantwoordelijkheden van de Minister van EZK inzake de Elektronische
toegangsdiensten (ETD)(authenticatie en rapporteren voor en door
bedrijven) zijn in november 2017 overgedragen aan de Minister van BZK.
Ook de verantwoordelijkheid voor invoering van de eIDAS verordening
per 29 september 2018 is overdragen aan de Minister van BZK. De
overdracht van deze verantwoordelijkheden betekent dat de Minister van
EZK niet meer de mede ondertekenaar van de Wet Digitale Overheid is.
eID
De centrale doelstellingen van het programma eID zijn het verhogen van
het betrouwbaarheidsniveau van de digitale toegang tot overheidsdienstverlening en het waarborgen van de continuïteit van het stelsel van
elektronische identificatie en authenticatie. Naar aanleiding van de
consultatie van de Wet GDI/DO is het eID stelsel vereenvoudigd om de
uitvoerbaarheid te waarborgen (TK 26 643, nr. 476).
Voor het waarborgen van de continuïteit van de digitale dienstverlening is
het gewenst dat er een tweede inlogmiddel beschikbaar komt. Daartoe is
via een marktconsultatie geïnventariseerd of er een privaat middel is dat
hierin kan voorzien. De resultaten van deze consultatie komen in januari
2018 beschikbaar. Op basis hiervan wordt in het voorjaar van 2018
besloten of er tot een aanbesteding wordt overgegaan.
Studiegroep rapport Maak Waar!
In april is het rapport van de studiegroep Informatiesamenleving en
Overheid, Maak Waar!, opgeleverd. Het rapport bevat adviezen en
aanbevelingen voor de rol en aanpak van de overheid bij de opgaven en
uitdagingen binnen de informatiesamenleving, met als doel deze te
verbeteren. In 2017 zijn een aantal bijeenkomsten georganiseerd met
partijen binnen en buiten de overheid waarin het rapport inhoudelijk is
gedeeld en besproken. Daarbij is ook gesproken over de manier waarop
de aanbevelingen in beleid en uitvoering kunnen worden geïmplementeerd. Daarmee is een eerste stap gezet in het verbeteren van het
functioneren van de digitale overheid. Een concrete aanbeveling betreft
de bundeling van de verantwoordelijkheid voor digitale overheid voor
burgers en bedrijven, dit is in het kabinet Rutte III bestendigd en belegd bij
de Staatssecretaris van BZK. De Staatssecretaris neemt daarmee, naast de
verantwoordelijkheden van de Minister van EZK op dit terrein, ook de rol
van de Digicommissaris als interbestuurlijk regisseur over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

40

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

102.722

136.236

242.013

170.392

147.334

161.709

– 14.375

Uitgaven:

125.526

134.488

178.095

193.829

198.313

161.709

36.604

2.849

1.974

1.799

0

0

0

0

190

0

0

6.1

Verminderen regeldruk
Subsidies
Vermindering regeldruk en
administratieve lasten

0

0

190

0

0

Opdrachten

2.004

1.527

1.109

0

0

Vermindering regeldruk en
administratieve lasten

2.004

1.527

1.109

0

0

Bijdragen aan agentschappen

845

347

388

0

0

Vermindering regeldruk en
administratieve lasten

845

347

388

0

0

Bijdragen aan
mede-overheden

0

100

0

0

0

Bijdrage aan gemeenten

0

100

0

0

0

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

0

0

112

0

0

Bijdragen internationaal

0

0

112

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

41

Realisatie

6.2

Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

31.562

37.341

43.812

34.653

47.165

44.851

2.314

Subsidies

0

414

741

282

688

0

688

(Door)ontwikkeling
e-overheidvoorzieningen

0

414

741

282

287

0

287

321

0

321

Informatiebeleid en
ontwikkeling
e-overheidsvoorzieningen

Communicatie, kennisdeling en onderzoek
Digitale dienstverlening

80

0

80

15.748

44.421

– 28.673

10.616

1.991

33.121

– 31.130

9.301

10.849

11.300

– 451

Opdrachten

27.429

35.602

29.008

19.917

(Door)ontwikkeling
e-overheidvoorzieningen

15.065

23.621

17.702

Aanpak fraudebestrijding

5.270

2.936

11.306

Implementatie NUP (VNG)

7.094

9.045

0

0

0

0

0

Digitale dienstverlening

0

0

0

0

1.114

0

1.114

Informatiebeleid

0

0

0

0

1.794

0

1.794

4.133

1.325

13.838

14.121

28.627

430

28.197

Bijdragen aan agentschappen
(door)ontwikkeling
e-overheidvoorzieningen
(Logius)

58

0

0

0

0

0

0

Aanpak fraudebestrijding

0

1.225

3.049

2.460

657

430

227

4.075

100

5.209

9.823

24.496

0

24.496

RvIG

0

0

5.365

1.259

2.731

0

2.731

UBR

0

0

215

579

708

0

708

Logius

RVO

35

0

35

Bijdragen aan ZBO’s/
RWT’s

1.600

0

1.600

RDW

1.600

0

1.600

0

502

Bijdragen aan medeoverheden

0

0

225

273

502

Gemeenten

0

0

0

273

502

Loketkosten gemeenten

0

0

225

0

0

0

0

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

0

0

0

60

0

0

0

(Door)ontwikkeling
e-overheidvoorziening

0

0

0

60

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

502

42

Realisatie

6.3

6.4

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Betrouwbare levering van
e-overheidsvoorzieningen

52.073

67.608

89.800

97.910

101.511

84.761

16.750

Opdrachten

7.270

2.316

2.052

2.447

2.206

2.195

11

Beheer
e-overheidvoorzieningen

3.630

0

0

600

415

415

0

Officiële publicaties en
wettenbank

3.640

2.316

2.052

1.847

1.791

1.780

11

Bijdragen aan agentschappen

44.803

65.292

87.748

95.463

99.305

82.566

16.739

Logius

32.897

46.649

75.009

85.924

88.522

79.935

8.587

RvIG

0

0

6.165

3.631

3.434

2.631

803

BPR

7.393

12.461

0

0

0

0

0

UBR

4.513

6.182

6.574

5.908

7.349

0

7.349

Burgerschap

6.324

5.813

5.581

6.028

7.365

4.844

2.521

Subsidies

5.533

5.342

4.846

4.596

5.012

4.344

668

109

107

106

106

106

106

0

Comité 4/5 mei
ProDemos

5.019

5.006

4.188

4.238

4.312

4.238

74

Programma burgerschap

405

229

552

252

594

0

594

Opdrachten

791

471

735

1.432

2.353

500

1.853

Democratie

0

0

0

847

1.057

0

1.057

791

471

735

585

1.296

500

796

32.718

21.752

37.103

55.238

42.272

27.253

15.019

Subsidies

40

10

0

0

0

0

0

Beleid GBA en reisdocumenten

40

10

0

0

0

0

0

20.581

6.536

15.493

18.407

9.287

9.151

136
146

Programma burgerschap

6.5

Vastgestelde
begroting

Reisdocumenten en
basisadministratie
personen

Opdrachten
Beleid BRP en reisdocumenten

5.840

142

4.335

6.578

146

0

Modernisering GBA

14.741

6.394

0

0

0

0

0

Operatie BRP

0

0

11.158

11.829

9.141

9.151

– 10

VEIV

0

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan agentschappen

12.097

15.206

21.610

36.661

32.659

18.102

14.557

RvIG

0

0

21.610

36.661

32.659

18.102

14.557

BPR

12.097

15.206

0

0

0

0

0

Bijdragen aan medeoverheden

0

0

0

170

326

0

326

Gemeenten

0

0

0

170

326

0

326

17.480

10.020

13.053

17.246

25.255

5.374

19.881

Ontvangsten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

43

E Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen
Het verschil tussen de verplichtingenstand (€ 147 mln.) en de uitgavenstand (€ 198 mln.) is vooral het gevolg van het moment van het versturen
van de opdrachtbrieven. De opdrachtbrieven voor 2017 zijn eind 2016
verstuurd en dit is in 2017 niet in gelijke mate voor de opdrachten voor
2018 gedaan.
Uitgaven
6.2 Informatiebeleid en ontwikkeling e-overheidsvoorzieningen
Subsidies
(Door)ontwikkeling e-overheidsvoorzieningen
In het kader van Digitaal 2017 hebben verschillende organisaties een
subsidie ontvangen van de Minister van BZK. Het Digitaal Hulpplein heeft
subsidie ontvangen om mensen te helpen met het leren van basisvaardigheden of het krijgen van hulp in de buurt. Ook is subsidie verleend aan de
Koninklijke Bibliotheek met als doel cursussen aan te bieden op het
gebied van taal en digitale vaardigheden in een aantal bibliotheken met
als doel zowel de mensen die leerbaar zijn als de mensen die nooit
digivaardig zullen worden effectief te helpen naar ofwel een cursus ofwel
ondersteuning. Daarnaast is subsidie verstrekt aan het Kwaliteitsinstituut
Nederlandse Gemeenten (KING) voor het Kenniscentrum Dienstverlening.
De resultaten van dit programma zijn te lezen in de eindrapportage
(Kamerstuk 26 643, nr. 495).
Communicatie, kennisdeling en onderzoek
In 2017 is een subsidie verstrekt aan het adolescentenpanel (€ 0,3 mln.)
voor een onderzoek naar de ontwikkeling van democratische waarden en
burgerschapsvaardigheden onder jongeren door de Universiteit van
Amsterdam (Politicologie en Pedagogische Wetenschappen). Dit levert
een bijdrage aan het beleid op het terrein van burgerschapsvorming en de
activiteiten van bijvoorbeeld ProDemos op dat terrein. Verder is een
subsidie verstrekt aan de Open State Foundation voor het actiepunt Open
Spending detaildata van het actieplan Open Overheid (€ 0,02 mln.). Via
Open Spending Detaildata wordt gedetailleerde financiële informatie van
Nederlandse decentrale overheden als open data beschikbaar gesteld,
maar ook gevisualiseerd via OpenSpending.nl. De subsidie is gebruikt
voor praktijkbeproevingen gericht op kwaliteitsverbetering.
Opdrachten
(Door)ontwikkeling e-overheidsvoorzieningen
Naar aanleiding van de beleidsdoorlichting (Kamerstuk 30 985, nr. 19) zijn
in 2017, bij miljoenennota, in de tabel budgettaire gevolgen van beleid
(artikel 6.2) de regelingen «digitale dienstverlening» en «informatiebeleid»
toegevoegd. Hiermee wordt de samenhang tussen de beleidsdoelstellingen en de daarbij behorende budgetten inzichtelijker. Als gevolg
hiervan is er een budgettaire verschuiving te zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

44

Daarnaast zijn verschuivingen te zien als gevolg van technische herschikkingen binnen het artikel, zodat de middelen op de juiste instrumenten
worden verantwoord. Het betreft met name de middelen voor agentschap
Logius en de RDW ten behoeve van de ontwikkeling eID en agentschap
UBR.
In 2017 is een opdracht verstrekt voor de uitvoering, implementatie en
opschaling van de negen actiepunten van het actieplan Open Overheid
2016 – 2018. Het Leer- en Expertisecentrum Open Overheid (LEOO) heeft
in 2017 in opdracht van de Minister van BZK vraagstukken omtrent open
overheid in kaart gebracht en kennis- en ervaringsdeling georganiseerd.
Ook is het LEOO betrokken geweest bij de organisatie van diverse
bijeenkomsten en leerkringen. De voorbereidingen voor het derde
actieplan zijn in 2017 gestart met een consultatiefase, waarbij verschillende bijeenkomsten zijn georganiseerd.
Aanpak fraudebestrijding
Er is een opdracht verstrekt aan ICTU om het project Landelijke Aanpak
Adreskwaliteit (LAA) uit te voeren.
Digitale dienstverlening
Dit betreft opdrachten voor het programma Digitaal 2017, zoals de
opdracht aan het platform Gebruiker Centraal en de Monitor GDI. Het
programma Digitaal 2017 vervulde een agenda bepalende en faciliterende
rol richting overheidsorganisaties met als doel het aanbod en kwaliteit
van digitale diensten te vergroten. De resultaten van dit programma zijn te
lezen in de eindrapportage (Kamerstuk 26 643, nr. 495). Daarnaast zijn er
opdrachten verleend aan partijen ter bevordering van digivaardigheid en
-toegankelijkheid, en opdrachten namens de studiegroep Informatiesamenleving & Overheid ten behoeve van het rapport Maak Waar!.
Informatiebeleid
Dit betreft opdrachten aan onder andere ICTU voor de werkzaamheden
aan project ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit),
Regie op Gegevens en Gegevenslandschap. In het samenwerkingsverband ENSIA zijn de normenkaders van zes verschillende informatiesystemen geïntegreerd ten behoeve van lastenverlichting bij gemeenten in
het auditproces. De integratie is medio 2017 afgerond en wordt nu voor
het eerste jaar gebruikt in de verantwoordingscyclus. Het programma
Regie op Gegevens heeft de green paper «Regie op Gegevens? Durf te
doen!» opgeleverd, waarin de bevindingen van het traject over implementatie van Persoonlijk Datamanagement zijn vastgelegd. Het programma
Gegevenslandschap heeft als doel het hergebruik van gegevens tussen
overheden te stimuleren. In dat kader is onder meer geïnvesteerd in de
uitbreiding van de Stelselcatalogus, de online catalogus die inzicht geeft
in welke gegevens het Stelsel van Basisregistraties bevat, zodat deze ook
breder gebruikt kan worden.
Bijdragen aan agentschappen
Aanpak fraudebestrijding
Agentschap RvIG heeft een bijdrage ontvangen voor het Centraal
Meldpunt Identiteitsfraude (CMI).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

45

Agentschap Logius
Agentschap Logius heeft bijdragen ontvangen voor de ontwikkeling van
het eID stelsel en de ontwikkeling van DigiD op betrouwbaarheidsniveau
Hoog. De overschrijding op dit budget wordt verklaard onder doorontwikkeling e-overheidsvoorzieningen.
Agentschap Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)
RvIG heeft een bijdrage ontvangen voor het ontwikkelen van een
voorziening voor de implementatie eIDAS verordening. Dit betreft een
voorziening die de koppeling mogelijk gaat maken tussen burgers die
inloggen met een buitenlands eID-middel en de Basisregistratie Personen.
Dit betreft middelen van de Aanvullende Post GDI die gedurende 2017 zijn
toegekend, derhalve waren deze nog niet in de begroting opgenomen.
Agentschap Uitvoering Bedrijfsvoering Rijk (UBR)
Het Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP),
onderdeel van Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR), heeft
bijdragen ontvangen voor het verbeteren van de toegankelijkheid van
(decentrale) overheidsinformatie. Hieronder valt een bijdrage voor het
verbeteren van de decentrale regelingenbank. Hiermee worden regelingen
van gemeenten, provincies en waterschappen digitaal gepubliceerd en
een bijdrage voor het mogelijk maken van officiële publicaties van
medeoverheden via MijnOverheid. De overschrijding op dit budget wordt
verklaard onder doorontwikkeling e-overheidsvoorzieningen.
Agentschap Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RvO)
Naar aanleiding van het rapport Kenniscentrum Open Source Software
(zie ook Kamerstuk 26 643, nr. 448) heeft PIANOo, het Expertisecentrum
Aanbesteden van de RVO, een bijdrage ontvangen voor het opzetten van
een kennisnetwerk ter ondersteuning van inkopers bij vraagstukken op het
gebied van inkoop van open source software.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
Rijksdienst Wegverkeer (RDW)
De RDW heeft een bijdrage ontvangen voor het realiseren van de
eID-applicatie op het rijbewijs. De eRijbewijzen worden naar verwachting
vanaf mei 2018 uitgegeven. De overschrijding op dit budget wordt
verklaard onder doorontwikkeling e-overheidsvoorzieningen.
Bijdragen aan medeoverheden
Bijdragen aan gemeenten
Nederlandse grensgemeenten hebben een bijdrage ontvangen voor de
uitgifte van DigiD’s aan niet-ingezetenen. Hieronder valt ook de bijdrage
aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor de uitgifte van DigiD’s in
het buitenland. In 2017 zijn rond de 20.000 uitgiften gedaan bij de balies in
grensgemeenten, en 3.700 bij balies in ambassades in het buitenland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

46

6.3 Betrouwbare levering van e-overheidsvoorzieningen
Opdrachten
Beheer e-overheidsvoorzieningen
Dit betreft de opdracht aan ICTU voor het beheer van de Nederlandse
Overheid Referentie Architectuur (NORA). NORA maakt deel uit van de
GDI en bevat de vigerende, breed geldende afspraken van de digitale
overheid.
Officiële publicaties en wettenbank
Dit betreft de opdrachten aan Sdu voor elektronische publicaties zoals de
Staatscourant en de Wettenbank op overheid.nl.
Bijdragen aan agentschappen
Agentschap Logius
Logius heeft een bijdrage ontvangen voor het beheer en de exploitatie
van e-overheidsvoorzieningen, die onderdeel uitmaken van de Generieke
Digitale Infrastructuur (GDI). Dit betreft onder andere DigiD en DigiD
Machtigen, MijnOverheid en de Stelselvoorzieningen Digikoppeling,
Digimelding, Digilevering en Stelselcatalogus. Daarnaast zijn in 2017
aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor de vernieuwing van de
berichtenvoorziening voor burgers van MijnOverheid, deze waren bij de
ontwerpbegroting nog niet geraamd.
Agentschap Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)
Agentschap RvIG heeft een bijdrage ontvangen voor de beheervoorziening Burgerservicenummer.
Agentschap Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR)
Het Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP),
onderdeel van Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR) heeft een
bijdrage ontvangen voor het beheer van de Wettenbank, het open data
portal en overheid.nl. Via deze portalen worden diverse elektronische
publicaties en overheidsinformatie openbaar gemaakt.
Bij het opstellen van de Ontwerpbegroting 2017 is het budget voor
Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR) abusievelijk toegekend
aan Logius. Daarnaast heeft een herschikking plaatsgevonden voor het
Kennis- en Exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP).
6.4 Burgerschap
Subsidies
Nationaal Comité 4/5 mei
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei ontvangt jaarlijks van de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een subsidie voor het
bevorderen van het debat en de voorlichting rondom de thema’s vrijheid,
burgerschap, democratie en rechtsstaat. Dit wordt jaarlijks op de
14 Bevrijdingsfestivals gerealiseerd via een deel van het inhoudelijke
programma onder de noemer Debat en Dialoog. De Bevrijdingsfestivals
zijn in staat om een groot en jong publiek in aanraking te laten komen met
de voornoemde thema’s. In 2017 stond het credo »Geef vrijheid door», en
op deze Bevrijdingsdag trokken de Bevrijdingsfestivals ook weer
honderdduizenden bezoekers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

47

ProDemos
ProDemos zet zich in voor het vergroten van de betrokkenheid en kennis
van onze democratische rechtsstaat bij burgers en dan in het bijzonder
jonge mensen. ProDemos doet dit onder andere door middel van
rondleidingen in het Haagsche politieke centrum, educatieve
programma’s, bijeenkomsten en trainingen. In Den Haag en elders op
locatie namen in totaal ruim 218.000 mensen deel aan ProDemosactiviteiten, waaronder ongeveer 124.000 scholieren. Ruim 8.000 mensen
namen deel aan lezingen, colleges, debatten en andere evenementen. De
website heeft een bereik van circa 326.000 bezoekers per jaar en er
worden jaarlijks circa 24.000 digitale en papieren nieuwsbrieven
verzonden. Hiervoor ontvangt ProDemos een jaarlijkse reguliere subsidie.
Programma burgerschap
Er zijn aan diverse partijen subsidies verstrekt in het kader van weerbare
democratie, regeldruk en het betrekken van jongeren bij de politiek.
Opdrachten
Democratie
Er zijn opdrachten uitgevoerd gericht op het tegengaan van (georganiseerde) criminaliteit, het bevorderen van maatschappelijke verbinding en
het oplossen van knelpunten als het gaat om informatie-uitwisseling en
privacy.
Programma burgerschap
In het kader van het bevorderen van democratisch burgerschap van
jongeren en hun betrokkenheid bij de politiek hebben in 2017 verschillende activiteiten plaatsgevonden, waaronder de jongerenconferentie die
de Minister van BZK op 9 maart 2017 samen met ProDemos organiseerde
in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017. Ook
was het Ministerie van BZK in 2017 gastheer van het programmaonderdeel het «Prinsjesdebat» voor jongeren op maandag 18 september
2017 tijdens de week van het Prinsjesfestival. Verder is op initiatief van het
Ministerie van BZK een Innovation Challenge gelanceerd op het platform
BattleofConcepts.nl. Hiermee werden young professionals en studenten
uitgedaagd om met een antwoord te komen op de vraag hoe twintigers en
dertigers meer betrokken kunnen worden bij de politiek.
Voor het vergroten van de responsiviteit van het openbaar bestuur en het
verbeteren van de kwaliteit van de besluitvorming en rechtsbescherming
zijn in 2017 verschillende activiteiten georganiseerd, hulpmiddelen
ontwikkeld en vonden drie bijeenkomsten met de Regieraad Responsieve
Overheid plaats om ten behoeve van het nieuwe Kabinet een programma
responsieve overheid te ontwikkelen. Hiervoor heeft een herschikking
plaatsgevonden.
6.5 Reisdocumenten en basisadministratie personen
Opdrachten
Operatie Basisregistratie personen (BRP)
Naast de operatie BRP zijn uit deze post ook kosten voor het opdrachtgeverschap bekostigd. Na het stopzetten van de Operatie BRP, is in de
tweede helft van 2017 het programma Operatie BRP volledig afgebouwd.
Hiermee zijn de ontwikkelwerkzaamheden van het programma volledig
beëindigd en is de ontwikkelorganisatie volledig ontbonden (TK 27 859,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

48

nr. 120). Voor het programma Operatie BRP wordt een eindafrekening
opgesteld.
Bijdragen aan agentschappen
Agentschap Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)
RvIG heeft een bijdrage ontvangen voor het beheer van het stelsel van de
Persoonsinformatievoorziening Nederlandse Antillen en Aruba (PIVA-V)
en de Sédula (officiële BES identiteitskaart). Verder heeft RvIG een
bijdrage ontvangen voor de inbeheername en het beheer van BRP en het
beheer van de persoonsgegevens in de Registratie Niet-ingezetenen (RNI).
De overschrijding wordt verklaard door een substantiële stijging in de
gebruikskosten van de BRP door diverse departementen, een substantiële
stijging in het aantal inschrijvingen in de RNI-loketten, een verlenging en
uitbreiding van de werkzaamheden op BES-PIVA en niet geraamde kosten
voor in beheername BRP.
Bijdrage aan medeoverheden
Er is een voorschot van € 105.000 verstrekt aan de gemeente Saba voor
het opbouwen van een Front-Office Back-Office op Saba, als onderdeel
van dossier BES-PIVA. Er heeft een herschikking plaatsgevonden om
gebruik te kunnen maken van het juiste instrument.
Ontvangsten
Dit betreft ontvangsten naar aanleiding van afgerekende voorschotten van
ICTU, RvIG en Logius en bijdragen van afnemers voor de vernieuwing van
de berichtenvoorziening van MijnOverheid en het resultaat reisdocumenten van RvIG. Daarnaast is in februari 2017 € 4,8 mln. euro
opgenomen uit het Schommelfonds ter financiering van de operatie BRP.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

49

Artikel 7. Arbeidszaken overheid
A Algemene doelstelling
Een (compacte) overheid met voldoende en goed gekwalificeerde,
integere medewerkers en politieke ambtsdragers tegen verantwoorde
kosten.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is
verantwoordelijk voor de werking van het stelsel waarin (organisaties van)
werkgevers en werknemers in verschillende overheids- en onderwijssectoren afspraken over de collectieve arbeidsvoorwaarden maken. Dit is
vastgelegd in de Ambtenarenwet, de Algemene Pensioenwet Politieke
Ambtsdragers en de Wet privatisering ABP. De Minister van BZK stimuleert de doorvertaling van kabinetsbeleid naar afspraken over arbeidsvoorwaarden in en tussen de sectoren. De Minister van BZK is tevens
verantwoordelijk voor het arbeidsmarktbeleid in de publieke sector en
werkt aan het vergroten van de aantrekkelijkheid van de overheid als
werkgever alsmede het vergroten van de productiviteit.
De Minister van BZK staat voor een overheid die een aantrekkelijke
werkgever is en goede medewerkers aantrekt. De kwaliteit van de
publieke sector valt of staat met de input en inzet van haar medewerkers,
de bestuurders en ambtenaren, die binnen de publieke sector hun werk
doen. Tegelijkertijd is het werken voor de overheid bijzonder, want de
overheid heeft bijzondere taken. Dit vraagt om medewerkers die goed
kunnen omgaan met de publieke taak en verantwoordelijkheid van de
overheid. De publieke verantwoordelijkheid van de overheid vraagt om
het tegengaan van bovenmatige topbeloningen in de (semi-)publieke
sector. De Minister van BZK is verantwoordelijk voor het goed functioneren van het op de Wet normering topinkomens (WNT) gebaseerde
stelsel dat hiervoor de grondslag biedt. De Minister van BZK creëert
voorwaarden ter bescherming van klokkenluiders binnen de publieke
sector. De coördinerende rol van de Minister van BZK ten aanzien van
beleid ter bescherming van klokkenluiders strekt zich – als gevolg van de
Wet Huis voor klokkenluiders – mede uit tot de private sector.
De Minister van BZK is uitvoeringsverantwoordelijk voor de rechtspositionele regelingen van (voormalige) politieke ambtsdragers, de pensioenregelingen van Nederlandse ambtenaren uit de voormalige overzeese
gebiedsdelen en hun nagelaten betrekkingen, de (her-)benoemingen en
ontslagen van onder andere burgemeesters, commissarissen der Koning
en leden van de Raad van State, het decoratiestelsel en voor de
toekenning van Koninklijke onderscheidingen.
C Beleidsconclusies
Goede uitvoering Wet normering topinkomens (WNT)
In 2017 is gestart met de afbouw van het overgangsrecht waardoor de
effecten van de WNT steeds meer zichtbaar worden. De evaluatiewet
WNT, bedoeld om de administratieve lasten en uitvoeringskosten te
verminderen en om enkele routes voor ontwijking van de wet de pas af te
snijden is per 1 juli 2017 in werking getreden (stb-2017-151). Er is mede
naar aanleiding van advisering door de Raad van State afgezien van
indiening van het wetsvoorstel om de personele reikwijdte van de WNT
uit te breiden naar alle werknemers in de publieke en semi-publieke
sector. In nauw overleg met de beroepsorganisatie voor accountants NBA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

50

is een herzien controleprotocol opgesteld. Als gevolg hiervan zal binnen
de grenzen van de wet de controlelast voor accountants als gevolg van de
WNT afnemen. Deze activiteiten hebben bijgedragen aan een verbetering
van de uitvoering van de WNT. Uit de eerste wetsevaluatie van de WNT en
opeenvolgende WNT-jaarrapportages blijkt bovendien dat de wet goed
wordt nageleefd.
Rechtsbescherming klokkenluiders «Huis voor klokkenluiders»
Het Huis voor klokkenluiders functioneert conform de in de ontwerpbegroting omschreven doelstellingen. In het najaar van 2017 heeft het
bestuur van het Huis een extern onderzoeker gevraagd haar te adviseren
over het wettelijk en organisatorisch kader waarbinnen het Huis haar
maatschappelijk taak moet uitvoeren. In december 2017 is het «Advies
voor een herstart van het Huis voor klokkenluiders: advies, onafhankelijk
onderzoek en preventie» uitgebracht en aan de Tweede Kamer aangeboden (Kamerstuknummer II 2017–2018 33 258, nr. 34). In reactie op het
rapport is het bestuur van het Huis per 8 januari 2018 afgetreden en heeft
de Minister van BZK met ingang van die datum de heer prof. mr. dr. E.R.
Muller als interim-voorzitter benoemd. De conclusie van het rapport is dat
een herstart van het Huis (op weg naar het Huis 2.0) noodzakelijk is.
Conform de aanbevelingen van het rapport is het Huis ook in de
overgangsfase «gewoon aan het werk».
Subsidies Overlegstelsel
Op basis van de in 2017 uitgevoerde evaluaties heeft de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de Tweede Kamer geïnformeerd over het voornemen om de subsidies aan de Stichting Verdeling
Overheidsbijdragen (SVO) en het Verbond Sector-werkgevers Overheid
(VSO) per 1 januari 2021 te beëindigen met een afbouw van twee jaar
(Kamerstukken II 2017–2018 34 550, nr. 56).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

51

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

32.136

40.415

33.972

23.326

29.068

30.340

– 1.272

Uitgaven:

40.146

35.396

35.019

29.118

28.566

30.340

– 1.774

Overheid als werkgever

14.099

12.304

12.998

10.870

12.159

12.551

– 392

Subsidies

9.534

6.079

7.914

7.135

7.121

5.386

1.735

Diverse subsidies

2.634

3.287

2.498

2.493

3.819

2.273

1.546

Programma Veilige
Publieke Taak

1.175

732

729

0

0

0

0

Overlegstelsel

5.541

1.811

4.422

4.445

3.066

2.895

171

Internationaal

184

249

265

197

236

218

18

Opdrachten

4.200

6.225

5.084

3.728

5.038

7.165

– 2.127

Arbeidsmarktbeleid

3.338

5.355

4.427

3.211

4.242

3.503

739

7.1

Huis voor klokkenluiders

7.2

0

0

0

0

0

3.000

– 3.000

Programma Veilige
Publieke Taak

102

245

152

20

0

0

0

Zorg voor politieke
ambtsdragers

760

625

505

497

796

662

134

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

0

0

0

7

0

0

0

Arbeidsmarktbeleid

0

0

0

7

0

0

0

Bijdragen aan andere
begrotingshoofdstukken

365

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan de NOM

365

0

0

0

0

0

0

Pensioenen, uitkeringen
en benoemingsregelingen

26.047

23.092

22.021

18.248

16.407

17.789

– 1.382

Inkomensoverdrachten

8.214

7.594

7.920

5.815

5.428

7.644

– 2.216

Pensioenen en uitkeringen
Politieke ambtsdragers

8.214

7.594

7.920

5.815

5.428

7.644

Bijdragen aan ZBO’s /
RWT’s

17.833

15.498

14.101

12.433

10.979

10.145

834

Stichting Administratie
Indonesische Pensioenen
(SAIP)

17.833

15.498

14.101

12.433

10.979

10.145

834

Ontvangsten:

1.769

3.259

1.919

2.791

25

820

– 795

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

52

E Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
7.1 Overheid als werkgever
Subsidies
Diverse subsidies
De Minister van BZK werkt aan de bevordering van integriteit en professionalisering binnen de overheid. Politieke ambtsdragers zijn in 2017 via
hun beroepsverenigingen (Nederlands Genootschap van Burgemeesters,
de Wethoudersvereniging, Raadslid.nu, de Vereniging van Griffiers en
Statenlid.nu) in de gelegenheid gesteld om deel te nemen aan opleidingen en trainingen en te werken aan versterking van hun kwaliteiten en
vaardigheden.
Met de extra middelen van € 1,7 mln die naar aanleiding van de Motie
Wolbert beschikbaar zijn gesteld, is met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 het bestaande ondersteuningsaanbod in kaart gebracht
en vervolgens een inwerkprogramma voor raadsleden gerealiseerd. Dit
aanbod is ondersteund via het Digitaal Leerplatform dat in 2017 samen
met de koepels en beroepsverenigingen is ontwikkeld.
Daarbij is specifiek aandacht gegeven aan regionale samenwerking in het
sociale domein.
In de programma’s «Lokale Democratie in Beweging» en «Democratic
Challenge» is – in samenwerking met de VNG, Raadslid.nu, VvG, NGB,
Wethoudersvereniging en de VGS – in 2017 gewerkt aan vernieuwing en
versterking van de lokale democratie, o.a. door de ondersteuning van het
samenspel tussen gemeentelijke bestuurders, volksvertegenwoordigers
en ambtenaren enerzijds en tussen gemeente en de lokale gemeenschap
anderzijds. Voor deze activiteiten zijn incidentele subsidies verstrekt.
In 2017 hebben 132 gemeenten met financiële ondersteuning van de
Minister van BZK de cursus Politiek Actief aan hun inwoners aangeboden,
waarmee het politieke bewustzijn van burgers vergroot wordt en zij
gestimuleerd worden om (lokaal) politiek actief te worden. In totaal zijn er
bijna 4.000 inwoners bereikt. Hiervoor is een incidentele subsidie aan
ProDemos verstrekt.
Daarnaast ontvingen diverse partijen subsidie ter bevordering van
modern en goed werkgeverschap binnen de publieke sector.
Subsidies Overlegstelsel
Door het subsidiëren van de Stichting Verdeling Overheidsbijdragen
(SVO), het Verbond Sector-werkgevers Overheid (VSO) en de Stichting
Centrum voor Arbeidsverhoudingen Overheidspersoneel (CAOP) is
bijgedragen aan het in stand houden van een overlegstelsel inzake
arbeidsmarktbeleid.
Daarnaast worden, via het Steunpunt Integriteitsonderzoek Politieke
Ambtsdragers, politieke ambtsdragers ondersteund bij integriteitskwesties.
Subsidies internationaal
In 2017 is subsidie verstrekt aan het European Institute of Public Administration in Maastricht ter bevordering van de kennis en vaardigheden van
overheidswerknemers met betrekking tot de behandeling van vraagstukken inzake de Europese Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

53

Opdrachten
Arbeidsmarktbeleid
De Minister van BZK verleende in 2017 opdrachten ten behoeve van de
United Nations Public Service Forum en beleidsondersteunend onderzoek,
bijvoorbeeld de monitor veilige publieke taak, het kennisprogramma ICTU
en onderzoek naar arbeidsvoorwaarden.
De overschrijding is toe te schrijven aan de extra uitgaven voor het
organiseren van United Nations Public Service Forum. In de ontwerpbegroting 2017 was hier geen raming voor opgenomen. Door het Ministerie
van Buitenlandse Zaken is hiervoor extra budget beschikbaar gesteld.
Bijdrage Huis voor klokkenluiders
De uitgaven voor het Huis voor klokkenluiders worden verantwoord op
het centraal apparaatsartikel van het Ministerie van BZK. Hiervoor zijn de
middelen (€ 3 mln.) bij voorjaarsnota toegevoegd aan artikel 11.
Zorg voor politieke ambtsdragers
Via bijeenkomsten is aandacht besteed aan de thema’s diversiteit en
integriteit. Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen is opdracht
gegeven voor het ontwikkelen en beschikbaar stellen van de handreiking
«Integriteitstoets voor kandidaten van decentrale politieke groeperingen».
Via de website www.politiekeambtsdragers.nl zijn diverse instrumenten
beschikbaar.
Om de zorg voor politieke ambtsdragers verder te verbeteren is in 2017
opdracht gegeven voor onderzoek, onder meer voor de evaluatie van
nieuwe wet- en regelgeving op het gebied van de rechtspositie van
politieke ambtsdragers. Daarnaast is in 2017 de Commissie evaluatie Wet
financiering politieke partijen (Wfpp) vanuit het Ministerie van BZK
ondersteund. De commissie adviseert in haar rapport van 1 februari 2018
om naast de landelijke politieke partijen ook de partijen in het decentraal
bestuur te gaan subsidiëren (zowel de lokale partijen als de lokale
afdelingen van landelijke partijen) ter versterking van de positie van de
politieke partijen en daarmee van de lokale democratie.
Kengetallen
Waarde 2010 Waarde 2011 Waarde 2012 Waarde 2013 Waarde 2014 Waarde 2015 Waarde 2016 Waarde 2017
1. Jaarlijkse
afwijking in
loonontwikkeling
overheid t.o.v. de
markt

0,40%

– 1,40%

– 0,90%

– 0,8%

– 0,6%

1,1%

2%

– 0,8%

2. Percentage af te
dragen pensioenpremies ten
opzichte van de
bruto loonsom

21,4%

22,0%

23,5%

25,0%

22,0%

18,8%

17,5%

19,6%

3. Gemiddelde
uitstroomleeftijd
naar pensioen

62,6

63,0

63,2

63,3

63,6

63,9

64,1

1

1

Bij het opleveren van het jaarverslag was dit cijfer niet bekend.

Bronnen:
*Voor de indicator 1 CPB (bewerking BZK)
*Voor de indicator 2 en 3 ABP (bewerking BZK)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

54

Een belangrijk uitgangspunt voor de beleidsinspanning binnen dit
begrotingsartikel is – binnen de budgettaire mogelijkheden – de gelijkwaardigheid van de arbeidsvoorwaardenontwikkeling tussen de marktsectoren en de overheid. Omdat er in de jaren 2010 tot en met 2014 sprake is
geweest van een nullijn voor de overheidssectoren is in die jaren de
jaarlijkse afwijking in contractloonontwikkeling tussen markt en overheid
negatief geweest. In 2015 en 2016 is er sprake van een inhaaleffect, de
loonontwikkeling bij de overheid pakt in die jaren gunstiger uit dan in de
markt. Veel cao’s uit deze jaren liepen tot 2017 wat het toegenomen
verschil in loonontwikkeling overheid ten opzichte van de markt in dit jaar
verklaart ten opzichte van de cijfers 2016. Het percentage af te dragen
pensioenpremies ten opzichte van het brutoloon, laat zien dat na een
daling in de jaren 2014, 2015 en 2016 door versobering van de pensioenopbouw, de ABP-premie weer stijgt, wat samenhangt met de huidige lage
rentestand en de toegenomen levensverwachting van de bevolking. De
derde indicator, gemiddelde uitstroomleeftijd naar pensioen, laat zien dat
overheidswerknemers gemiddeld inderdaad later met pensioen gaan.
7.2 Pensioenen, uitkering en benoemingsregelingen
Inkomensoverdracht
Pensioenen en uitkeringen politieke ambtsdragers
Het Ministerie van BZK is op grond van de Algemene pensioenwet
politieke ambtsdragers (Appa) verantwoordelijk voor de betaling van de
pensioenen en uitkeringen van ministers en staatssecretarissen, de
uitkeringen van waarnemend burgemeesters en de uitkeringen van
(waarnemend) burgemeesters die betrokken zijn bij gemeentelijke
herindeling.
De betalingen van de uitkeringen en pensioenen aan de genoemde
politieke ambtsdragers zijn in 2017 uitgevoerd. In maart 2017 hebben
Tweede Kamerverkiezingen plaatsgevonden, waardoor in 2017 het aantal
uitkeringsgerechtigden hoger is dan in voorgaande jaren. Gevolg daarvan
is dat de uitgaven hoger worden en er meer budget nodig is. Op de
hoogte van de uitgaven is niet te sturen. Het betreft namelijk wettelijk
verplichte uitgaven.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
Regelingen voor Nederlandse ambtenaren uit de voormalige overzeese
gebiedsdelen (SAIP)
Dit betreft de pensioenregelingen van (voormalige) Nederlandse
ambtenaren uit de voormalige overzeese gebiedsdelen en hun nagelaten
betrekkingen.
Ontvangsten
De ontvangsten hebben voornamelijk betrekking op de teruggave van niet
bestede subsidiemiddelen. De ontvangsten vallen lager uit dan geraamd,
omdat het Ministerie van Buitenlandse Zaken de jaarlijkse verrekening
voor de Garantiewet Surinaamse Pensioenen niet in 2017, maar in 2018
betaalt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

55

5. NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 11. Centraal apparaat
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten
van het Ministerie van BZK met uitzondering van de Algemene
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) (zie artikel 2) en de agentschappen.
A. Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

270.261

432.229

347.673

414.415

362.821

305.640

57.181

Uitgaven:

272.083

427.268

343.635

415.748

366.513

305.640

60.873

Apparaat (excl. AIVD)

272.083

427.268

343.635

415.748

366.513

305.640

60.873

Personele uitgaven

150.878

152.086

153.539

164.799

175.581

141.449

34.132

waarvan: Eigen personeel

141.399

144.994

144.658

155.327

167.527

132.091

35.436

waarvan: Externe inhuur

4.396

3.449

6.043

6.050

4.725

5.312

– 587

11.1

waarvan: Overig
personeel
Materiële uitgaven
waarvan: Bijdrage SSO
P-direkt
waarvan: Bijdrage SSO’s
waarvan: ICT
waarvan: Overig materieel

Ontvangsten:

0

3.643

2.838

3.422

3.329

4.046

– 717

121.205

275.182

190.096

250.949

190.932

164.191

26.741

0

0

67.019

65.287

80.022

239.016

88.476

159.330

177.366

150.746

26.620

298

3.107

357

164

1.525

0

1.525

0

33.059

34.244

26.168

12.041

13.445

– 1.404

91.404

92.442

95.921

95.359

81.708

14.056

67.652

0

Toelichting
Personele uitgaven
Eigen personeel
De uitgaven aan eigen personeel zijn ten opzichte van de oorspronkelijke
begroting toegenomen door:
– het uitvoeren van de dienstverleningsafspraken tussen de diverse
baten-lastenagentschappen van het Ministerie van BZK en dienstverlening voor het Ministerie van Veiligheid en Justitie;
– de kosten voor onder andere eigen personeel in het kader van
dienstverlening door Doc Direkt aan notarissen voor archiefbewerking,
-beheer, opslag en digitale documenthuishouding;
– de invulling van het Huis voor Klokkenluiders;
– de loonontwikkeling eigen personeel door de afgesloten CAO en
prijsontwikkeling van de uitgaven voor personele exploitatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

56

Materiële uitgaven
Bijdrage SSO’s
De realisatie op de regeling bijdrage SSO’s laat een substantiële toename
zien ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting. Dit komt
door de jaarlijkse verrekeningen van de dienstverleningsafspraken tussen
de baten-lastenagentschappen onderling.
Ontvangsten
Dit betreft ontvangsten van de Dienstverleningsovereenkomsten (DVA)
2017 voor de standaard dienstverlening aan de batenlastenagentschappen.
Doc-Direkt heeft gedurende het jaar inkomsten gehad van overige
departementen en derden (notariaat). Deze inkomsten waren ter dekking
van de personele en materiële uitgaven.
Daarnaast is de betaling van een aantal facturen uit 2016 begin 2017
ontvangen.
Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en Zelfstandige Bestuursorganen/Rechtspersonen met een
wettelijke taak (bedragen x € 1.000)
2013

2014

2015

2016

2017

Totaal apparaatsuitgaven
Ministerie

457.841

610.906

540.429

633.686

583.430

507.960

75.470

Kerndepartement

272.083

427.268

343.635

415.748

366.513

305.640

60.873

AIVD

185.758

183.638

196.794

217.938

216.917

202.320

14.597

Totaal apparaatskosten
agentschappen

626.231

687.076

782.172

1.087.228

1.149.179

1.110.690

38.489

Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)

93.226

109.604

121.637

118.549

130.722

137.035

– 6.313

Logius

96.650

115.654

143.099

169.242

175.837

187.923

– 12.086

P-Direkt

56.524

58.703

63.187

69.970

71.324

72.790

– 1.466

Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR)

106.761

126.364

133.926

183.768

199.791

187.221

12.570

FMHaaglanden

111.887

109.392

110.509

99.781

112.968

100.647

12.321

SSC-ICT Haaglanden

148.084

155.041

197.552

215.754

211.638

199.500

12.138

219.164

235.036

213.326

21.710

11.000

11.863

12.248

– 385

Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
Dienst van de Huurcommissie
(DHC)

13.099

12.318

12.262

Totaal apparaatskosten ZBO’s en
RWT’s

1.357

1.235

2.205

Stichting Administratie Indonesische Pensioenen (SAIP)

1.357

1.235

1.281

Bureau Architectenregister

794

Referendumcommissie

130

Oorspron- Verschil 2017
kelijk
vastgestelde
begroting
2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

57

Totaaloverzicht taakstelling BZK (HIV, HVII en HXVIII) (x € 1.000)
2016

2017

2018

Structureel

Departementale taakstelling (Totaal)

23.582

53.110

64.563

64.563

Kerndepartement1

17.634

39.556

47.037

47.037

1.000

1.000

Baten-lastenagentschappen
RVO.nl
Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)

984

2.235

2.727

2.727

Dienst van de Huurcommissie (DHC)

427

970

1.183

1.183

FMHaaglanden (FMH)

333

759

926

926

1.456

3.305

4.033

4.033

P-Direkt

67

153

186

186

SSC-ICT

427

973

1.187

1.187

Rijksgebouwendienst (Rgd)

688

1.604

1.950

1.950

Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf

980

2.223

2.710

2.710

UBR (voorheen De Werkmaatschappij)

586

1.332

1.624

1.624

5.948

13.554

17.526

17.526

Stichting Administratie Indonesische Pensioenen (SAIP)

0

0

0

0

Totaal ZBO’s

0

0

0

0

Logius

Totaal Agentschappen

ZBO’s2

1

De taakstelling ZBO Kiesraad is opgenomen bij het kerndepartement, omdat de kiesraad wordt bekostigd vanuit het secretariaat van de Kiesraad
(artikel 1). Daarnaast maakt ook de generieke taakstelling AIVD onderdeel uit van de taakstelling kerndepartement.
2
Stichting Administratie Indonesische Pensioenen is overgekomen naar het kerndepartement. Dit resulteert in een neerwaartse bijstelling van de
ZBO bijdrage en een verhoging van de departementale taakstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

58

Artikel 12. Algemeen
Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

331

461

952

825

13.328

1.320

12.008

Uitgaven:

2.870

686

824

871

13.354

1.320

12.034

Algemeen

627

686

824

871

13.354

1.320

12.034

Subsidies

334

584

539

522

776

433

343

Diverse subsidies

155

408

366

349

603

260

343

Koninklijk Paleis
Amsterdam

179

176

173

173

173

173

0

Opdrachten

293

102

285

349

662

887

– 225

Internationale Samenwerking

0

0

222

349

522

530

–8

Diverse opdrachten

293

102

63

0

12.1

12.2

140

357

– 217

Bijdragen aan ZBO’s/
RWT’s

13

0

13

Diverse bijdragen

13

0

13

Bijdragen aan andere
begrotingshoofdstukken

0

0

0

0

11.903

0

11.903

Financiën en Nationale
Schuld (Belastingdienst)

0

0

0

0

11.903

0

11.903

Verzameluitkeringen

2.243

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan medeoverheden

2.243

0

0

0

0

0

0

IPSV en impulsbudget

2.243

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1.500

15.000

– 13.500

Ontvangsten:

Toelichting
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Financiën en Nationale Schuld (Belastingdienst)
De afdracht van de vennootschapsbelasting (VPB) vindt vanaf een centraal
loket plaats; voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties impliceert dit dat de VPB-afdracht integraal vanaf begrotingshoofdstuk VII wordt gedaan. Daarbij valt de afdracht op te splitsen in een
generaal en specifiek gedeelte. Bij de ontwerpbegroting 2018 was het
generale deel en VPB bij de batenlastenagentschappen verwerkt, bij 2e
suppletoire begroting is het specifieke gedeelte (€ 2,41 mln.) toegevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

59

Ontvangsten
De doorbelastingsopgave uit 2015 voor de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) is op de begroting van het Ministerie van BZK opgenomen.
Dit is in 2017 alternatief ingevuld door departementen die de GDI-voorzieningen gebruiken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

60

Artikel 13. Nominaal en Onvoorzien
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven:

0

0

0

0

0

0

0

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

waarvan: Programma

0

0

0

0

0

0

0

waarvan: Apparaat

0

0

0

0

0

0

0

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

waarvan: Programma

0

0

0

0

0

0

0

waarvan: Apparaat

0

0

0

0

0

0

0

Onvoorzien

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten:

0

0

0

0

0

0

0

13.1

13.2

13.3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

61

Artikel 14. VUT-fonds
Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

140.000

160.000

0

0

0

0

0

Uitgaven:

140.000

160.000

0

0

0

0

0

Vut-fonds

140.000

160.000

0

0

0

0

0

Ontvangsten:

18.816

409.712

741.290

51.007

0

0

0

14.1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

62

6. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Paragraaf 1 – Uitzonderingsrapportage voor de vier verplichte
onderdelen
1. Rechtmatigheid
Overschrijding(en) rapporteringstolerantie(s) fouten en onzekerheden
Uit de controle door de Auditdienst Rijk over 2017 is gebleken dat er geen
fouten en onzekerheden zijn op artikelen van hoofdstuk VII Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties die gerapporteerd moeten worden.
2. Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
In het Samenvattend Auditrapport 2017 heeft de Auditdienst Rijk (ADR)
benoemd dat op een enkele uitzondering na de informatie over beleid en
bedrijfsvoering deugdelijk tot stand is gekomen en op hetzelfde niveau als
voorgaand jaar is gebleven.
In 2017 is binnen BZK aandacht besteed aan de bewustwording van het
belang van de niet-financiële informatie (NFI). Aan de hand van een
standaard controleprogramma is nagegaan of het NFI-dossier helder en
gestructureerd is. In navolging van 2016 is ook nu over verantwoording
2017 het door FEZ ontwikkeld «stoplichtenmodel» format om de
voortgang van de NFI-dossiers te bewaken gehanteerd. Dit instrument
draagt in de meeste gevallen bij aan het deugdelijk, ordelijk en controleerbaar tot stand laten komen van de niet-financiële informatie. Bij één
van de indicatoren/kengetallen is de totstandkoming niet dan wel beperkt
reconstrueerbaar. Dit betreft de indicator «Percentage af te dragen
pensioenpremies t.o.v. de bruto loonsom». Deze NFI zal echter niet meer
worden opgenomen in de OW van 2018 en verder.
Het Ministerie van BZK zal in 2018 de werkwijze NFI evalueren en indien
nodig de werkinstructie en/of het controleprogramma aanpassen.
3. Financieel en materieel beheer
Onvolkomenheden over 2016 m.b.t. financieel en materieel
beheer
Inkoopbeheer UBR|HIS
Gedurende 2017 heeft UBR|HIS diverse maatregelen getroffen gericht op
verhoging van de kwaliteit van haar dienstverlening waaronder de
rechtmatige inkoopondersteuning. Dit betrof maatregelen gericht op
verhoging van kennis bij medewerkers (zoals intervisiebijeenkomsten)
waardoor fouten moeten worden voorkomen. Daarnaast zijn maatregelen
verstevigd gericht op reparatie van resterende omissies tijdens het
uitvoeringsproces waardoor fouten nog tijdens dat proces worden
gecorrigeerd. Het relatieve aantal door de ADR geconstateerde bevindingen over het 1e halfjaar 2017 was al gedaald ten opzichte van 2016.
Over het 2e halfjaar 2017 heeft deze ontwikkeling zich voortgezet: er
waren geen omissies meer in de processen van UBR|HIS.
Inhuurdesk UBR|EC O&P
De in 2016 ingezette verbetermaatregelen zijn in 2017 verder voortvarend
uitgevoerd. Verscheidene beschrijvingen, handreikingen, werkinstructies
en het handboek Administratieve Organisatie zijn vervolmaakt en
geactualiseerd. Uit onderzoek van de ADR blijkt dat de belangrijkste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

63

risico’s in opzet worden afgedekt door beheersmaatregelen en dat er geen
significante leemtes bestaan in de beschrijving van de werkprocessen.
Een belangrijke maatregel die is ingezet om het percentage rechtmatige
inhuur verder te verhogen, betreft de operationele aansturing op de
uitvoering van het inhuurproces. Hiermee worden de verbeterde
werkwijzen waarmee vorig jaar een voortvarend begin is gemaakt
consequent toegepast en worden de nieuwe werkwijzen ook onderdeel
van de routines van uitvoerende adviseurs. Dit sluit aan bij de uitkomsten
van de audit 2016, waar bleek dat de onrechtmatigheden in het inhuurproces in het laatste kwartaal vrijwel geheel voortkwamen uit het nog niet
consequent toepassen van werkafspraken die al wel waren geïntroduceerd.
De bevindingen van de gegevensgerichte controle in het tweede halfjaar
2017 geven aan dat het financieel beheer richting jaareinde aanmerkelijk
is verbeterd.
Overige bevindingen AR over 2016 m.b.t. financieel en materieel
beheer
Inkoopbeheer RVB
In 2017 heeft het Rijksvastgoedbedrijf het eerder ingezette verbetertraject
voortgezet. Opmerkingen over een onvoldoende motivering van de
objectieve leverancierskeuze hebben in 2017 bijzondere aandacht
gekregen in interne bijeenkomsten en bij de dossiervorming. De
motivering wordt vastgelegd op het inkoopbeslissingsformulier dat wordt
tegengelezen conform het Rijksbrede afsprakenpakket voor de leveranciersselectie. De Regeling Aanbestedingsprocedures voor het RVB is
herzien en eenvoudiger gemaakt. Voor het inhuren van tijdelijk personeel
wordt sinds 2016 gewerkt met een centraal ingesteld RVB inhuurloket.
4. Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Onvolkomenheden over 2016, niet zijnde financieel en materieel
beheer
Informatiebeveiliging SSO-CN
Een punt van aandacht voor BZK is en blijft ook dit jaar de informatiebeveiliging bij de Shared Service Organisatie Caribisch Nederland (SSO-CN)
op de BES-eilanden. Naar aanleiding van de bevindingen uit een
vraaggestuurd onderzoek dat is uitgevoerd door de ADR is eind 2014 het
programma «integrale beveiliging» gestart. Het doel van dit programma
was om projectmatig een reeks maatregelen te implementeren om de
informatiebeveiliging van de generieke dienstverlening door RCN te
verbeteren. In 2015 en 2016 zijn maatregelen geïmplementeerd waarmee
een aantal belangrijke risico’s is gereduceerd en de informatieveiligheid is
versterkt. In 2017 is ingezet op inbedding van de maatregelen in het
regulier proces. Hiertoe is een informatiebeveiligingsplan opgesteld door
de SSO-CN, in samenwerking met CIO-staf BZK. Per 1 april 2017 is de
SSO-CN uitgebreid met een beveiligingscoördinator.
Hoewel er daadwerkelijk vooruitgang is geboekt in zowel de sturing
(waaronder PDCA) als de uitvoering, blijken aspecten als discontinuïteit in
bezetting en de beperkte grootte van de ICT-organisatie in relatie tot de
dienstverlening belemmerend te werken op het doorvoeren van verbeteringen. Dit blijkt ook uit nieuw onderzoek door de ADR en de Algemene

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

64

Rekenkamer: de snelheid van het wegwerken van risico’s moet omhoog,
maar de huidige bezetting is te klein. Een aantal grote risico’s blijft
bestaan en voorheen onbekende risico’s komen door de beter ingerichte
control aan het licht, waardoor de omvang van de uitdaging toeneemt. De
SSO-CN zet zich in om extra capaciteit vrij te maken voor informatiebeveiliging. Daarnaast wordt de al intensieve samenwerking tussen CIO BZK en
SSO-CN gecontinueerd en waar nodig versterkt, zodat incidenten, risico’s,
impact en oplossingen over en weer worden gedeeld.
Paragraaf 2 – Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
MenO- risico’s en ontwikkelingen betreffende het M&O-beleid
In 2015 is het beleid van BZK ter voorkoming van Misbruik & Oneigenlijk
gebruik (M&O-beleid) van subsidies vastgesteld en geïmplementeerd.
BZK werkt volgens dit M&O-beleid en houdt het departementale
M&O-register bij. Conform het Uniform Subsidie Kader toetst BZK bij
subsidieverstrekkingen volgens een risicogerichte benadering. Het
M&O-register wordt geraadpleegd bij alle nieuwe subsidieaanvragen, met
het oog op de vraag of betrokkene is geregistreerd wegens (vermoedens
van) misbruik of oneigenlijk gebruik van subsidie.
M&O-registers worden per organisatie bijgehouden. Rijksdienst Voor
Ondernemend Nederland (RVO) voert een aantal subsidieregelingen uit
voor BZK en houdt een eigen M&O-register bij. RVO levert periodiek
rapportages over M&O-meldingen aan BZK.
Grote lopende ICT-projecten
Het Ministerie van BZK rapporteert over alle projecten met een ICT
component groter dan € 5 mln. op het RijksICTDashboard. Op basis
hiervan rapporteert het ministerie over deze projecten aan de Tweede
Kamer middels de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk. De CIO-BZK
monitort deze projecten conform de afspraken in het CIO-stelsel. Conform
het «Handboek Portfoliomanagement Rijk voor projecten met een
ICT-component van ten minste € 5 miljoen» wordt onder meer getoetst of
een goede invulling gegeven wordt aan eisen zoals deze voortkomen uit
regelgeving rondom privacy (Wet bescherming persoonsgegevens) en
beheermaatregelen. Indien daar in een project aanleiding voor is, worden
gerichte aanwijzingen voor verbetering gegeven.
Gebruik open standaarden en open source software
Het Ministerie van BZK heeft in 2017 gehandeld conform artikel 3, eerste
lid van de «Instructie rijksdienst bij aanschaf ICT-diensten of ICT-producten». Er zijn in de regel geen nieuwe ICT-diensten of -producten
aangeschaft waarbij is afgeweken van de open standaarden op de «pas
toe of leg uit»-lijst van het Nationaal Beraad Digitale Overheid. Behoudens
noodzakelijke uitbreiding van het aantal gebruikerslicenties voor de
bestaande systemen zijn er geen afwijkingen. Logius past relevante open
standaarden toe in haar overheidsbrede ICT-producten, zoals Digipoort,
MijnOverheid, e-Herkenning en DigiD. Jaarlijks publiceert Logius in zijn
online jaaroverzicht een overzicht van de toepassing van open
standaarden binnen de Logius-producten met eventuele afwijkingen en
toelichting.
Betaalgedrag
De streefwaarde betaalsnelheid van 95% is met een uiteindelijke gemiddelde jaarrealisatie van 89,2% niet behaald. De streefwaarde bleef achter
als gevolg van de overgang van CAFAS naar het financiële systeem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

65

3F/SAP. Per 1 september 2017 is de financiële administratie overgegaan
naar het Financieel Dienstencentrum (FDC) en vanaf dat moment is de
betaalsnelheid per maand weer toegenomen. In december is de betaalsnelheid uiteindelijk weer op niveau gekomen met een resultaat van 97%.
Audit Committee
Tijdens de bijeenkomsten van het Audit Committee (AC) stond de
bedrijfsvoering van het Ministerie van BZK alsmede de coördinatie van de
rijksbrede bedrijfsvoering door de Minister voor WenR centraal. Het AC is
tijdens elke bijeenkomst geïnformeerd over de voortgang van het
oplossen van de onvolkomenheden die geconstateerd zijn door de
Algemene Rekenkamer. De externe leden van het AC zullen in 2018, naast
de bedrijfsvoeringsonderwerpen die gebruikelijk aan bod komen, ook
meedenken over het beleid van BZK.
Paragraaf 3 – Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Overgang naar 3F/SAP
Met ingang van 1 januari 2017 is de financiële administratie overgegaan
van CAFAS naar het 3F/SAP-systeem, dat ook door vier andere ministeries
(OCW, FIN, SZW en VWS) wordt gehanteerd. Om inzicht te krijgen in de
kwaliteit van de vastlegging van financiële transacties in dit voor BZK
nieuwe systeem en de wijze waarop de gegevens kunnen worden
ontsloten heeft FEZ een tussentijdse afsluiting (per 30 juni 2017) en een
proefafsluiting (per 30 september 2017) uitgevoerd. De bevindingen uit
deze afsluitingen zijn bepalend geweest voor de (bijsturings)acties
richting de jaarafsluiting 2017. Via een intensief overlegtraject heeft BZK
strak gestuurd op de planning en voortgang van de jaarafsluiting en de
daarvoor te leveren producten. In verband daarmee is, zowel bij het FDC
als bij FEZ, extra capaciteit ingezet om de producten tijdig en kwalitatief
goed op te leveren. BZK en het FDC zullen de gang van zaken rond de
jaarafsluiting evalueren om daaruit lering te trekken voor de toekomst.
Overgang naar het Financieel Dienstencentrum (FDC)
Per 1 september 2017 is ook BZK formeel aangesloten bij het interdepartementale samenwerkingsverband van het FDC. Het merendeel van de
medewerkers van FEZ dat betrokken was bij de uitvoering van de
administratieve taken van BZK is op dat moment overgegaan naar het
FDC. De toetreding van BZK (tegelijk met OCW) betekende voor het FDC
een forse uitbreiding van de werkzaamheden, in het bijzonder omdat BZK
meerdere begrotingshoofdstukken kent. Daarnaast zijn de processen en
de werkverdeling bij het FDC anders ingericht dan bij BZK gebruikelijk
was. Dit leidde vooral de eerste tijd tot onwennigheid, zowel bij het FDC
als bij BZK zelf. BZK en het FDC hebben nauw en frequent contact
onderhouden en samengewerkt om tijdig mogelijke knelpunten te kunnen
signaleren. Deze opdrachtgeversrol is nieuw voor BZK, echter maakt FEZ
er prioriteit van om de regierol op orde te brengen.
Conversie WenR (HXVIII) naar BZK (HVII)
In het regeerakkoord zijn afspraken opgenomen die impact hebben op de
begrotings- en financiële administratie van BZK. Hoofdstuk XVIII komt
daarmee te vervallen en moet administratief omgehangen worden naar
hoofdstuk VII. Binnen het 3F-domein heeft een dergelijke conversie, het
opheffen van een begrotingshoofdstuk en deze onderbrengen bij ander
bestaand hoofdstuk, nog nooit eerder plaats gevonden. Door goede
samenwerking van de betrokken partijen is een conversiestrategie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

66

opgesteld die met de ADR is afgestemd. De eerste conversieobjecten zijn
reeds in 2017 succesvol overgezet. De balansposten ultimo 2017, worden
na afronding van de ADR-controle, naar HVII geconverteerd. Hiermee zal
de conversie in 2018 worden afgerond.
VPB-plicht
Uit de analyse Vennootschapsbelasting is naar voren gekomen dat vier
organisatieonderdelen vpb-plichtige activiteiten uitvoeren, te weten UBR,
RVB, RvIG en het Kerndepartement BZK. Voor de aangifte 2016 is uitstel
aangevraagd en verleend. BZK is voornemens begin 2018 de aangifte
2016 te doen. Daarnaast zal in 2018 ook gestart worden met de inrichting
van het VPB-proces om de jaarlijkse aangifte goed te laten verlopen.
Transitie Economische zaken en Klimaat (EZK) en Infrastructuur en
Waterstaat (I&W) naar BZK
Naar aanleiding van het regeerakkoord Rutte-III en de daaruit volgende
Koninklijke besluiten komen onderdelen van zowel EZK als IenW over.
In het geval van EZK is het takenpakket rond beleid digitale overheid voor
bedrijven overgedragen. Hiermee zijn circa 10 FTE beleidsmedewerkers
overgekomen en toegevoegd aan de Directie Informatiesamenleving en
Overheid (DIO). In aanvulling daarop is een totaal van circa 3 FTE aan
staffuncties overgedragen en structureel beleidsgeld aan de begroting van
BZK toegevoegd. Op dossier EZK is het overdrachtsprotocol door beide
SG’s getekend en de budgettaire overheveling per nota van wijziging
geëffectueerd. De formele overgang van verplichtingen en het personeel
zal geschieden op 1 maart 2018.
De overdracht van de IenW dossiers ruimtelijke ordening en
omgevingswet is groter van formaat. Het gaat in het totaal om circa 142
FTE aan vaste formatie en circa 42 FTE aan medewerkers op tijdelijke
formatie of inhuurbasis. Overdracht van FTE’s voor de staf moet nog
afgehandeld worden, evenals de overdracht van een aantal medewerkers
van RWS die aan de invoering van omgevingswet werken. De financiële
middelen zijn per nota van wijziging overgeheveld. Bij voorjaarsnota 2018
volgen nog achtergebleven middelen waar afspraken over zijn gemaakt.
Het overdrachtsprotocol is aan de OR BZK aangeboden voor advies en
naar verwachting zal de overdracht voor de zomer van 2018 afgerond zijn.
Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)
In 2017 is onder coördinatie van CIO BZK en directie CZW gestart met een
departementaal project om per 25 mei 2018 te voldoen aan de Algemene
Verordening Gegevensbescherming. Onderdelen van BZK brengen, waar
dat nog nodig is, hun verwerkingen in kaart, waarderen ze in termen van
risico’s ten aanzien van privacy en rechten van betrokkenen en zorgen
gezamenlijk voor de totstandkoming van een register van verwerkingen
zoals vereist op grond van de verordening. Op 25 mei 2018 zal BZK in
control zijn voor wat betreft de AVG. Van de verwerkingen bij BZK is een
risicoanalyse gemaakt. Op 25 mei moeten in elk geval de meest risicovolle
verwerkingen AVG-compliant zijn. Voor de overige verwerkingen is het
uitgangspunt dat BZK in control zal zijn: dat bekend is wat nog moet
worden verbeterd om volledig compliant te worden en als verbeteringen
zijn geprioriteerd naar risico’s. Vervolgens zal privacy een standaard
onderdeel worden van de P&C-cyclus waarbij de kwaliteit van de
bescherming van persoonsgegevens wordt onderhouden en verbeterd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

67

ICT Werkomgeving Rijk (IWR)
De CIO-BZK is namens het Ministerie van BZK verantwoordelijk voor de
totstandkoming en beheer van de rijksbrede contracten voor de
ICT-werkomgeving. In 2017 zijn de aanbestedingen afgerond voor 7
rijksbrede contracten: multifunctionals en printers, mobiele communicatiediensten, laptops, accessoires en mobiele devices, beeldschermen,
vaste werkplekken, sms-gateway en inbound.
Naast de noodzaak tijdig nieuwe contracten voor het Rijk af te sluiten
bestaat er binnen het programma waaronder de aanbestedingen zijn (en
nog worden) uitgevoerd veel aandacht voor behoeften van eindgebruikers, plaats-, tijd- en apparaat onafhankelijk werken, beveiliging,
duurzaamheid, integriteit en kennisborging. Het programma is als gevolg
van late interdepartementale besluitvorming over de verdeling van de
inkoopcategorieën later gestart dan gewenst, waardoor enkele contracten
buiten de maximale periode hebben doorgelopen. Hierop zijn mitigerende
maatregelen getroffen om de onrechtmatigheden tot het minimum te
beperken. Vanuit BZK is SSC-ICT de grootste afnemer uit deze contracten
geweest. De aanbestedingen zijn conform planning afgerond en hebben
gunstige inkoopvoorwaarden opgeleverd. In slechts een (1) aanbesteding
is door een marktpartij bezwaar aangetekend tegen het gunningsbesluit;
dit bezwaar is door de rechter afgewezen. In nauwe samenwerking met
ICT-dienstverleners worden de contracten geïmplementeerd. Tevens
ondersteunt de categorie de Inkoop Uitvoerings Centra van het Rijk
wanneer er sprake is van mini-competities. Belangrijke doelen daarbij zijn
het optimaal borgen van de contractuele inkoopvoordelen voor het Rijk en
het bewaken van rechtmatigheid.
Rijksbrede Informatiebeveiliging
In 2016 constateerde de Rekenkamer dat er meer kaderstelling en toezicht
nodig was voor een betere rijksbrede informatiebeveiliging. In 2017 zijn
rijksbrede definities vastgelegd en is een nieuwe Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR2017) vastgesteld. Omdat de Minister in 2017 de
beschikking had over meer departement specifieke informatie dan de
voorgaande jaren, was gedegen monitoring van de rijksbrede voortgang
mogelijk. Hiervoor zijn formele CIO- en CISO-gesprekken gehouden,
waarin opvolging van verbeteracties wordt besproken en vastgelegd.
Er is ook een nieuwe aanpak voor de ADR IB-onderzoeken geïntroduceerd,
waarbij als pilot gekeken wordt naar de volwassenheidsniveaus van de
departementen. Met deze methodiek wordt de focus gelegd op het
controlemechanisme dat het departement zelf heeft ingericht (intern
toezicht). Het onderzoek is er op gericht om de ministeries meer inzicht te
geven in de eigen volwassenheid en groeimogelijkheden en daarmee
meer dan andere jaren de vergelijkbaarheid en het van elkaar leren te
stimuleren. De opvolging van de bevindingen van vorig jaar, is hierin
nadrukkelijk meegenomen.
Noodhulp Bovenwindse Eilanden
Op 6 september 2017 is de orkaan Irma over de bovenwindse eilanden
getrokken en heeft daar aanzienlijke schade aangericht. Hiervoor is € 55
mln. beschikbaar gesteld in het kader van noodhulp, waarbij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het coördinerende
departement is geweest. De vakdepartementen hebben zelf de opdrachtverstrekking en betaling verzorgd. Daarnaast dragen zij zelf de verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid van de uitgaven en eventuele
fouten en onzekerheden. Zij rapporteren deze zaken in de bedrijfsvoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

68

ringsparagraaf van hun eigen jaarverslag. Voor nadere toelichting op dit
onderwerp verwijzen wij naar het jaarverslag 2017 van hoofdstuk IV
Koninkrijksrelaties.
Aanschaf softwarelicenties
Om het tekort aan licenties binnen haar verzorgingsgebied op te lossen,
heeft SSC-ICT een overeenkomst afgesloten met een softwareleverancier.
Een deel van deze overeenkomst betreft, naast het oplossen van dit
licentietekort, aanschaf van extra licenties die bestemd is voor toekomstige rijksbrede inzet. Alle licenties zijn tegen gunstige rijksbrede condities
(o.a. lager onderhoudsbedrag en indexering dan gebruikelijk) afgenomen.
Het deel voor rijksbreed gebruik kan in boekjaar 2017 conform de
bepalingen van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving niet worden
geactiveerd, omdat het op dit moment nog onmogelijk is een
betrouwbare schatting te maken van de toekomstige opbrengsten. Dit
gegeven leidt tot een resultaatsverslechtering over 2017. Tevens is een
voorziening getroffen voor de toekomstige onderhoudskosten voor de
duur van het contract (5 jaar).
Beheersing processen SSC-ICT
Uit de controle van de General IT Controls (GITC) bij SSC-ICT, in het kader
van de P-Direkt omgeving, heeft de ADR geconstateerd dat de beheersing
van de processen «gebruikersbeheer» en «beveiliging van componenten»
onvoldoende is. Risico’s die hiermee worden gelopen, worden binnen de
P-Direkt organisatie wel afgedekt en hebben in 2017 niet geleid tot
onrechtmatige transacties. P-Direkt zal in samenspraak met SSC-ICT de
geconstateerde tekortkomingen mitigeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

69

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

70

Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst

Dienstverlenende en innovatieve
overheid

Arbeidszaken overheid

2

6

7

Centraal apparaat

Algemeen

Nominaal en onvoorzien

VUT-fonds

11

12

13

14

Niet beleidsartikelen

Openbaar bestuur en democratie

1

Beleidsartikelen

Totaal

Art. Omschrijving

0

0

1.320

305.640

30.340

161.709

212.670

30.567

742.246

Verplichtingen

0

0

1.320

305.640

30.340

161.709

212.670

30.567

742.246

0

0

15.000

14.056

820

5.374

12.714

21.965

69.929

Uitgaven Ontvangsten

Vastgestelde begroting

–1–

0

0

13.328

362.821

29.068

147.334

241.762

30.876

825.189

Verplichtingen

0

0

13.354

366.513

28.566

198.313

233.767

34.147

874.660

0

0

1.500

81.708

25

25.255

14.646

26.952

150.086

Uitgaven Ontvangsten

Realisatie

–2–

Departementale verantwoordingsstaat 2017 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) (bedragen x € 1.000)

7. DE DEPARTEMENTALE VERANTWOORDINGSSTAAT

C. JAARREKENING

3=(2–1)

0

0

12.008

57.181

– 1.272

– 14.375

29.092

309

82.943

Verplichtingen

0

0

12.034

60.873

– 1.774

36.604

21.097

3.580

132.414

0

0

– 13.500

67.652

– 795

19.881

1.932

4.987

80.157

Uitgaven Ontvangsten

Verschil realisatie en vastgestelde
begroting

8. DE SAMENVATTENDE VERANTWOORDINGSSTAAT BATENLASTENAGENTSCHAP
Samenvattende verantwoordingsstaat 2017 inzake het baten-lastenagentschap van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) (bedragen x € 1.000)
Baten-lastenagentschap
Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)

(1) Vastgestelde
begroting

(2) Realisatie

(3)=(2)–(1)
Verschil
realisatie en
vastgestelde
begroting

(4) Realisatie
2016

Totale baten

163.739

162.987

– 752

148.634

Totale lasten

163.739

156.247

– 7.492

142.295

0

6.740

6.740

6.339

– 13.500

– 7.401

6.099

2.822

3.000

0

– 3.000

0

Saldo van baten en lasten

Totale kapitaaluitgaven
Totale kapitaalontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

71

9. JAARVERANTWOORDING VAN HET BATENLASTENAGENTSCHAP RVIG PER 31 DECEMBER 2017
Inleiding
De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) maakt een goed beheer en
een juist gebruik mogelijk van persoonsgegevens en reisdocumenten in
het Koninkrijk der Nederlanden. De missie van RvIG is het zorgen voor
een betrouwbare registratie en levering van persoonsgegevens en
reisdocumenten. RvIG streeft naar een hoog kwaliteitsniveau. Dat wil
zeggen dat RvIG betrouwbaar, professioneel en relatiegericht werkt.
Basisregistratie Personen (BRP)
Voor de financiering van het BRP stelsel is vanaf januari 2012 een model
geïntroduceerd, gebaseerd op een stelsel van jaarabonnementen. De
staffels worden jaarlijks door de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties bij ministeriële regeling vastgesteld, mede op basis
van de voor dat jaar verwachte kosten en het aantal in het voorgaan de
jaar verzonden berichten.
Met het financieringsmodel ontvangen afnemers nog maar één factuur
per jaar.
Gebruikers zijn ingedeeld door middel van een staffel die gebaseerd is op
het totale verbruik aan berichten in het voorafgaande jaar. Bij meer
verbruik geldt automatisch een hogere staffel en ontvangen de afnemers
een aanvullende factuur. Bij een lager verbruik dan de ingedeelde staffel
vindt geen restitutie plaats. Ook ontvangen de afnemers geen restitutie als
ze het abonnement voortijdig beëindigen.
Reisdocumenten
De kostprijs van de documenten is gelijk aan de leges die RvIG in rekening
brengt bij de uitgevende instanties, zoals gemeenten en buitenlandse
posten. De gepresenteerde kostprijs is exclusief de gemeentelijke leges en
eventuele spoedtoeslagen.
De kosten van productie en distributie zijn conform het vastgestelde
indexcijfer (KVGO prognose en CBS indexering respectievelijk met 2,03%
en 0,42%) gestegen. Het aantal uitgegeven reisdocumenten in 2017 is
ruim 4,1 mln. stuks.
BSN en Caribisch Gebied
Het beheer van de beheervoorziening BSN en Caribisch gebied wordt
uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. De kosten komen daarmee voor rekening van de
begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Bedrijfsvoering
De exploitatie van de BRP is in 2017 gebaseerd op abonnementenstructuur. Binnen deze abonnementenstructuur is een onderverdeling in
budgetfinanciering en tarieffinanciering. Onder de tariefgefinancierde
berichten zijn 100 mln. berichten begroot en bij de budgetgefinancierde
zijn 200 mln. berichten begroot. De realisatie van de tariefgefinancierde
berichten is bijna gelijk aan de begroting. De realisatie van de budgetgefinancierde berichten is ruim 11% hoger dan begroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

72

BRP Berichten verkeer per 31 dec 2017
Soort

Begroting

Realisatie

2017

2017

Verschil

(x 1.000)

(x 1.000)

(x 1.000)

Tarieffinanciering

100.000

96.221

– 3.779

Budgetfinanciering

200.000

222.649

22.649

Totaal

300.000

318.870

18.870

Begroting

Realisatie

Verschil

2017

2017

Reisdocumenten per 31 dec 2017
Soort

(x 1.000)

(x 1.000)

(x 1.000)

Paspoorten 5 jaar geldigheid

236

481

245

Paspoorten 10 jaar geldigheid

1.930

1.938

8

Identiteitskaarten 5 jaar geldigheid

385

593

208

Identiteitskaarten 10 jaar geldigheid

1.010

1.171

161

Totaal

3.688

4.183

622

In 2017 is de begroting voor de reisdocumenten gebaseerd op een
levering van 2,1 mln. paspoorten, waarvan 1,9 mln. paspoorten een
geldigheid van 10 jaar hebben. Tevens is in de begroting rekening
gehouden met 1,4 mln. Nederlandse identiteitskaarten, waarvan 1 mln.
een geldigheid van 10 jaar hebben.
In 2017 zijn er 0,5 mln. 5-jaar geldigheid paspoorten, 1,9 mln. 10-jaar
geldigheid paspoorten, 1,1 mln. 10-jaar geldigheid identiteitskaarten en
0,6 mln. 5-jaar geldigheid identiteitskaarten verstrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

73

Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap RvIG
Staat van baten en lasten van de baten-lastenagentschap RvIG 2017 (bedragen x € 1.000)

Omschrijving

(1)

(2)

(3)=(2)-(1)

(4)

Vastgestelde
begroting

Realisatie
2017

Verschil
realisatie en
vastgestelde
begroting

Realisatie
2016

24.990

42.746

17.756

29.731

–

–

–

–

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden

138.749

120.241

– 18.508

118.877

Rentebaten

–

–

–

26

Vrijval voorzieningen

–

–

–

–

Bijzondere baten

–

–

–

–

163.739

162.987

– 752

148.634

Apparaatskosten

137.035

130.722

– 6.313

118.549

– Personele kosten

16.221

17.410

1.189

17.393

– Waarvan eigen personeel

12.421

13.664

1.243

10.523

– Waarvan inhuur externen

3.800

3.746

– 54

6.870

Totaal baten

Lasten

– Waarvan overige personele kosten

–

–

–

–

120.814

113.312

– 7.502

101.156

– Waarvan apparaat ICT

150

731

581

711

– Waarvan bijdrage aan SSO’s

150

83

– 67

122

120.514

112.498

– 8.016

100.323

270

11

– 259

33

Afschrijvingskosten

2.200

4.301

2.101

3.862

– Materieel

2.200

3.930

1.730

3.491

–

–

–

–

– Materiële kosten

– Waarvan overige materiële kosten
Rentelasten

– Waarvan apparaat ICT
– Immaterieel

–

371

371

371

Overige lasten

24.234

21.213

– 3.021

19.851

– Dotaties voorzieningen

24.234

21.213

– 3.021

19.851

–

–

–

–

163.739

156.247

– 7.492

142.295

– Bijzondere lasten
Totaal lasten

Voorlopige exploitatie resultaat

6.740

6.339

waarvan te restitueren aan BRP gebruikers

4.737

17

waarvan te restitueren aan opdrachtgever Reisdoc.

2.003

6.322

–

–

Saldo van baten en lasten

Toelichting:
Omzet moederdepartement
De omzet is ruim € 17 mln. hoger dan de begroting. Dit komt doordat eID,
Landelijke aanpak adreskwaliteit, Ensia en eNIK niet in de begroting zijn
opgenomen. Van het moederdepartement heeft RvIG ruim € 7,2 meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

74

ontvangen van de budgetgefinancierde afnemers. Tevens is de bijdrage
voor tBRP is hoger dan begroot.
Omzet derden
De omzet derden bestaat uit het tariefgefinancierde BRP berichtenverkeer
en de verstrekte reisdocumenten. De realisatie van de omzet reisdocumenten is minder dan begroot, doordat in de begroting opgenomen
rijksleges hoger zijn dan de werkelijk gehanteerde rijksleges.
Personele kosten
De ambtelijke personele kosten zijn hoger dan het begroot was. Dit komt
onder andere door de verambtelijking van de openstaande vacatures die
in 2016 door de externe medewerkers werden ingevuld. Hierdoor is de
externe inhuur t.o.v. 2016 met € 3,1 mln. afgenomen.
Materiële kosten
De materiële kosten omvatten de huisvestingskosten, de kosten van
kantoorautomatisering en kantoorbenodigdheden en de kosten die direct
of indirect nodig zijn voor het realiseren van de producten van RvIG, zoals
de kosten voor het berichtenverkeer of de productiekosten van de
reisdocumenten. De materiele kosten zijn bijna € 8 mln. lager dan
begroot. Dit komt doordat de huisvestingskosten lager zijn uitgevallen dan
begroot. Ook zijn de uitgaven voor de reisdocumenten (RAAS en AS)
minder dan de begroting doordat er vertraging in de start en uitvoering
van diverse activiteiten is opgetreden.
Rentelasten
De begroting van de rentelasten heeft betrekking op de leenfaciliteit
vervanging ICT infrastructuur. De lening is conform de planning afgelost.
Afschrijvingskosten
De totale afschrijvingskosten zijn hoger dan begroot. Dit komt door het
negatieve BIT-advies heeft Minister Plasterk op d.d. 05 juli 2017 besloten
per 15 september 2017 om te stoppen met Operatie BRP. Als gevolg
hiervan is het programma tBRP ook gestopt en is de volledige investering
vroegtijdig afgeschreven. De overige investeringen zijn conform de
planning afgeschreven.
Dotatie voorzieningen
De opslag op tarieven van reisdocumenten voor volwassenen bedraagt in
2017 (vanaf de ingangsdatum van de wijziging van het Besluit paspoortgelden) € 10,44 voor een paspoort en € 8,88 voor een identiteitskaart. Uit
de gerealiseerde opbrengst hiervan wordt er € 3,03 per aangevraagd
paspoort voor een minderjarige en € 13,42 per aangevraagde identiteitskaart voor een minderjarige gebruikt voor de dekking van de hiervoor
genoemde kosten. Het restant van de gerealiseerde opbrengst uit de
opslag op de tarieven voor de reisdocumenten voor volwassenen wordt
toegevoegd aan de egalisatierekening.
Ten opzichte van de begroting is € 3 mln. minder in de egalisatierekening
gestort. Dit komt doordat er meer 5-jarige reisdocumenten zijn uitgegeven
dan het begroot was. In overleg met de opdrachtgever moet gekeken
worden wat de consequenties zijn van de lagere storting.
Resultaat
Over het jaar 2017 is een positief exploitatieresultaat behaald van € 4,7
mln. bij het regulier beheer van de BRP. Conform Besluit Basisregistratie
Personen (BRP) artikel 13 lid 3 wordt dit bedrag verrekend met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

75

gebruikers van de BRP. Dit positieve resultaat is tot stand gekomen door
hogere opbrengsten.
Bij het beheer van de reisdocumenten is een positief exploitatieresultaat
van ruim € 2 mln. behaald. Conform de Dienstverlening overeenkomst
met de opdrachtgever van de reisdocumenten wordt dit bedrag
verrekend. Het positieve exploitatieresultaat wordt vooral veroorzaakt
doordat er zijn minder kosten zijn gemaakt voor de reisdocumenten. Dit
komt doordat de huisvestingskosten lager zijn uitgevallen dan het begroot
was. Ook zijn de uitgaven voor de reisdocumenten (RAAS en AS) minder
dan de begroting doordat er vertraging in de start en uitvoering van
diverse activiteiten plaats heeft gevonden. Ondanks dat er meer
paspoorten zijn verstrekt dan begroot was (+ 622), leidt dit niet tot een
hoger exploitatieresultaat. Dit komt omdat vooral meer 5-jarige reisdocumenten zowel paspoorten als identiteitskaarten zijn verstrekt (+ 453)
waarvan de leges niet kostendekkend zijn. Hoewel er ook meer 10-jarige
reisdocumenten zijn verstrekt (+ 169) en deze meer dan kostendekkend
zijn, leidt de totale toename tot een lager resultaat. Ook zijn de rijksleges
iets lager vastgesteld dan waar in de begroting rekening mee was
gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

76

Balans per 31 december 2017 (bedragen x € 1.000)
Balans per 31 december 2017 (bedragen x € 1.000)
Balans 2017

Balans 2016

Immateriële vaste activa

703

1.074

Materiële vaste activa

906

4.654

Activa

– grond en gebouwen

–

–

– installaties en inventarissen

113

164

– overige materiële vaste activa

711

3.564

– overige materiële vaste activa operatie BRP

–

926

– overige materiële vaste activa in ontwikkeling

82

–

131.075

110.465

–

–

17.640

9.125

586

1.893

Vlottende activa
– Voorraden en onderhanden projecten
– Debiteuren
– Overige vorderingen en overlopende activa
– Liquide middelen

112.849

99.447

Totaal activa

132.684

116.193

Eigen Vermogen

5.400

5.400

– Exploitatiereserve

5.400

5.400

–

–

89.291

68.077

–

–

Passiva

– Onverdeeld resultaat
Voorzieningen
Langlopende schulden
– Leningen bij het MvF

–

–

Kortlopende schulden

37.993

42.716

– Crediteuren

9.384

11.341

– Overige verplichtingen en overlopende passiva

28.609

31.375

Totaal passiva

132.684

116.193

Toelichting:
Immateriële vaste activa
Ten behoeve van de nieuwe infrastructuur worden door ICTU in samenwerking met RvIG en DICTU applicaties ontwikkeld. In 2017 heeft RvIG niet
geïnvesteerd in de immateriële vaste activa.
Materiele vaste activa
Installaties en inventarissen
De investering in installaties betreft de kantoorautomatisering. De
kantoorautomatisering en de inventaris worden gefaciliteerd door
FMHaaglanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

77

Overige materiële activa infrastructuur
RvIG beheert stelsels van identiteitsgegevens en zet daarvoor geautomatiseerde systemen in. Deze systemen werken op ICT-infrastructuur die
bestaat uit hardware, software, datalijnen, technisch beheer, mensen,
processen en afspraken.
Overige materiële activa t.b.v. oBRP
In oktober 2013 zijn operatie BRP en RvIG een constructieve samenwerking aangegaan ter realisatie van operatie BRP en de voorbereiding
van een zachte landing van de nieuwe voorzieningen. Hierbij ligt de
nadruk op het testen en in beheer nemen van de migratievoorzieningen,
de start van de begeleiding van gemeenten en afnemers bij de implementatie van oBRP. Vanwege het negatieve BIT-advies heeft de Minister van
BZK op d.d. 05 juli 2017 besloten per 15 september 2017 te stoppen met
Operatie BRP. Als gevolg hiervan is het programma tBRP ook gestopt en is
de volledige investering vroegtijdig afgeschreven.
Overige materiële activa in ontwikkeling
DICTU zorgt voor de continuïteit van de ICT-infrastructuur (lifecycle
management). DICTU zorgt voor de continuïteit van de ICT-infrastructuur
(lifecycle management). Het betreft hier werkzaamheden die nodig zijn om
niet achter te lopen met software-versies. Hierdoor is de ondersteuning
van de achterliggende leveranciers geborgd. De infrastructuur moet
voldoende actueel zijn zodat ontwikkelingen niet door de infrastructuur
worden belemmerd. In Q1 2018 zal er gestart worden met de activiteiten
in het kader van investeringen in het datacenter.
Debiteuren
De post debiteuren is als volgt opgebouwd:
– De totale vordering op het moederdepartement is € 7,1 mln. Hiervan
heeft € 3,8 mln. betrekking op de BRP staffels (BZK en Logius) en € 3,3
mln. bijdrage van Logius voor het project eNIK.
– De totale vordering op andere ministeries van € 6,8 mln. Hiervan heeft
€ 5,5 mln. betrekking op de rijksleges van de reisdocumenten over
december 2017 die door RvIG via een automatische incasso in januari
2018 geïnd. De overige € 1,3 heeft betrekking op de BRP staffels van
de Nationale Politie.
– De vordering op derden van € 3,7 mln. zijn bedragen voor de BRP
staffels (waterschappen en pensioenverzekeraars).
Overige vorderingen en overlopende activa
De overige vorderingen en overlopende activa zijn:
– De nog te ontvangen bedragen moederdepartement van € 413K zijn
de opdrachten Caribisch gebied en eNIK.
– De nog te ontvangen bedragen derden ad € 172K zijn vooruit betaalde
facturen welke in januari 2018 worden verrekend..
Liquide middelen
RvIG beschikt per 31 december over € 113 mln. aan liquide middelen.
De stand van de liquide middelen per 31 december is hoger dan aan het
begin van het jaar 2017. De toename van de liquide middelen komt door
de vorming van de egalisatierekening ten behoeve van 10-jarige
geldigheid van de reisdocumenten (zie post egalisatierekening € 21 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

78

Eigen vermogen
Het eigen vermogen is in 2017 bijna € 1,2 mln. minder dan de gemaximeerde omvang. Deze wordt vooralsnog niet opgehoogd. In overleg met
de opdrachtgever moet gekeken worden hoe hier mee wordt omgegaan.
Voorzieningen
De opslag op tarieven van reisdocumenten voor volwassenen bedraagt in
2017 (vanaf de ingangsdatum van de wijziging van het Besluit paspoortgelden) € 10,44 voor een paspoort en € 8,88 voor een identiteitskaart. Uit
de gerealiseerde opbrengst hiervan wordt er € 3,03 per aangevraagd
paspoort voor een minderjarige en € 13,42 per aangevraagde identiteitskaart voor een minderjarige gebruikt voor de dekking van de hiervoor
genoemde kosten. Het restant van de gerealiseerde opbrengst uit de
opslag op de tarieven voor de reisdocumenten voor volwassenen wordt
toegevoegd aan de egalisatierekening. Tevens is € 3 mln. minder in de
egalisatierekening gestort. Dit komt doordat er meer 5-jarige reisdocumenten (zowel identiteitskaarten als paspoorten) zijn uitgegeven dan
begroot was en de 5-jarige reisdocumenten niet kostendekkend zijn. In
overleg met de opdrachtgever moet gekeken worden hoe met deze lagere
storting wordt omgegaan.
Langlopende schulden
De materiële vaste activa worden uit de eigen middelen gefinancierd en
voor de post overige materiele vaste activa voor investering infrastructuur
is in 2013 € 10 mln. geleend bij het Ministerie van Financiën. Eind 2017 is
de lening conform de planning afgelost.
Crediteuren
De stand van de post crediteuren per 31 december 2017 is ruim € 9,4 mln.
Deze bestaat uit:
– De schuld aan moederdepartement (€ 0,2 mln.) heeft betrekking op
huisvestingskosten 2017.
– De facturen die nog betaald moeten worden aan andere ministerie
(DICTU) worden in 2018 voldaan.
– De facturen die betrekking hebben op derden zijn de produktiekosten
van de reisdocumenten, maandelijkse berichtenkosten en de inhuur
van externen.
Overige verplichtingen en overlopende passiva
De overige verplichtingen en overlopende passiva bestaan uit:
– Nog te betalen bedragen van moederdepartement van € 10,1 mln.
bestaan uit: reservering vakantiegeld, eindejaarsuitkering, verlofdagen
en vooruit ontvangen bedragen (BSN, tBRP, CMI, enz), het saldo
exploitatie van reisdocumenten, welke in de loop van 2018 worden
verrekend.
– De nog te betalen bedragen aan andere ministeries van € 0,5 mln. zijn
voornamelijk de bedragen die aan DICTU moeten betaald worden.
– De nog te betalen bedragen aan derden van € 18 mln. worden in de
loop van 2018 met de leveranciers verrekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

79

Kasstroomoverzicht over 2017 (bedragen x € 1.000)
Kasstroomoverzicht over 2017 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

1.

2.

(1) Vastgestelde
begroting

(2) Realisatie

(3)=(2)-(1)
Verschil
realisatie en
vastgestelde
begroting

Rekening-courant RHB 1 januari 2017 + stand depositorekeningen

51.590

99.447

47.857

totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)

163.739

167.660

3.921

totaal uitgaven operationele kasstroom (–/–)

– 132.505

– 146.857

– 14.352

Totaal operationele kasstroom

31.234

20.803

– 10.431

totaal investeringen (–/–)

– 6.500

– 101

6.399

–

–

–

Totaal investeringskasstroom

– 6.500

– 101

6.399

eenmalige uitkering aan moederdep. (–/–)

– 4.800

– 4.800

–

eenmalige storting door moederdep. (+)

–

–

–

aflossingen op leningen (–/–)

– 2.200

– 2.500

– 300

beroep op leenfaciliteit (+)

3.000

–

– 3.000

totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
3.

4.

Totaal financieringskasstroom

– 4.000

– 7.300

– 3.300

5.

Rekening-courant RHB 31 dec 2017 + depositorekeningen (1+2+3+4), maximale
roodstand € 0,5 miljoen

72.324

112.849

40.525

Toelichting:
Door toenemende vraag naar paspoorten en dotatie egalisatierekening
zorgen voor een hogere operationele kasstroom.
In 2017 heeft RvIG € 101.000 geïnvesteerd. Deze investering bestaat uit:
€ 66.000 voor installaties en € 35.000 voor infrastructuur. De overige
investeringen in de infrastructuur zijn uitgesteld naar 2018 (zie post
materiële vaste activa in ontwikkeling).
Vanuit het schommelfonds is ad € 4,8 mln. afgedragen aan het Ministerie
van BZK ten behoeve van operatie BRP.
In verband met het financieren van de infrastructuur heeft RvIG, op
27 december 2013 een lening opgenomen ten bedrage van € 10 miljoen
bij het Ministerie van Financiën. De aflossing in 2017 is € 2,5 mln. In 2017
is er geen beroep gedaan op een leenfaciliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

80

Overzicht Doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2017
Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Realisatie

Vastgestelde

2014

2015

2016

2017

begroting
2017

1.100

1.100

1.700

2.430

2.430

– Paspoort (in euro’s) 5 jaar

21,20

21,20

21,20

21,31

21,56

– Paspoort (in euro’s) 10 jaar

37,11

37,11

34,44

34,61

35,03

– Identiteitskaart (in euro’s) 5 jaar

5,30

5,30

5,30

5,33

5,39

– Identiteitskaart (in euro’s) 10 jaar

29,89

29,89

27,22

27,36

27,69

Omschrijving generiek deel
Kostprijzen per product:
*BRP tarief klasse B (in euro’s)
*Reisdocumenten

Omzet per productgroep:
*BRP

20.732

23.672

26.148

33.547

28.037

*Reisdocumenten

84.702

114.017

108.691

111.008

103.719

FTE totaal (excl. externe inhuur)

108

116

156

170

166

Saldo van baten en lasten (%)

0

0

0

0

0

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Begroting

Omschrijving specifiek deel ICT diensten

Kwaliteitsindicatoren

2014

2015

2016

2017

2017

Beschikbaarheid GBA netwerk

100%

99,9%

100%

100%

100%

Beschikbaarheid GBA V

100%

100%

100%

100%

99,9%

Responsetijd GBA V

<3 sec

<3 sec

<3 sec

<3 sec

<3 sec

Beschikbaarheid basisregister

100%

99,9%

100%

100%

99,9%

Beschikbaarheid verificatieregister

100%

99,9%

100%

100%

99,9%

Betrouwbaarheid BSN

100%

99,6%

100%

100%

99,9%

Klanttevredenheid

n.v.t.

7,4

n.v.t

7,4

7,4

Doorlichting

2014

Toelichting;
1. Kostprijzen per product
– Het werkelijke tarief van BRP is gelijk aan de begroting.
– De werkelijke kostprijs van de paspoorten en de identiteitskaarten
is lager dan begroot.
2. Omzet per productgroep
– De omzet BRP bestaat uit in rekening gebrachte staffels aan de
afnemers van de BRP berichtenverkeer.
– De omzet van de reisdocumenten bestaat uit in rekening
gebrachte rijksleges aan de uitgevende instanties.
3. FTE
In 2017 zijn er 4 FTE’s meer dan begroot.
4. Ook heeft in 2017 een nieuw klanttevredenheidsonderzoek plaatsgevonden. Het resultaat hiervan is wederom een 7,4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

81

10. DE SALDIBALANS
Saldibalans per 31 december 2017 van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (HVII)
(bedragen x € 1.000)
Activa

31-12-2017

31-12-2016

874.660

903.280

3.597

2.073

Passiva

31-12-2017

31-12-2016

Ontvangsten ten gunste van
de begroting

150.086

205.998

Rekening-courant
Rijkshoofdboek-houding

728.846

689.602

0

0

Intra-comptabele posten
1)

Uitgaven ten laste van de
begroting

2)

3)

Liquide middelen

4)

Rekening-courant
Rijkshoofdboek-houding

0

0

Rekening-courant RHB
begrotingsreserves

0

0

26.553

10.775

0

0

904.810

916.128

2.861

749

5a)

6)

8)

Vorderingen buiten begrotingsverband

Kas-transverschillen

Subtotaal intra-comptabel

4a)

5)

Begrotingsreserves

7)

Schulden buiten begrotingsverband

25.878

20.528

Subtotaal intra-comptabel

904.810

916.128

Tegenrekening openstaande
rechten

2.861

749

7.127

19.977

0

0

323.472

280.707

Extra-comptabele posten
9)

Openstaande rechten

10)

Vorderingen

11a)

Tegenrekening schulden

12)

Voorschotten

13a)

Tegenrekening garantieverplichtingen

14a)

15)

Tegenrekening andere
verplichtingen

Deelnemingen

Subtotaal extra-comptabel

Overall Totaal

9a)

7.127

19.977

10a)

Tegenrekening vorderingen

0

0

11)

Schulden

323.472

280.707

12a)

Tegenrekening voorschotten

13)

Garantieverplichtingen

2.500

2.500

2.500

2.500

14)

Andere verplichtingen

112.821

162.292

112.821

162.292

0

0

15a)

Tegenrekening deelnemingen

0

0

448.781

466.225

448.781

466.225

1.353.591

1.382.353

1.353.591

1.382.353

Subtotaal extra-comptabel

Overall Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

82

TOELICHTING OP DE SALDIBALANS per 31 december 2017 HVII
Ad 1. en 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2017 waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken en de
contante gelden aanwezig in de kluis van de kasbeheerders.
(Bedragen
in €)
a) Kasbeheerders Rijksdiensten

3.594.898

b) Houders Kleine Kas

1.629

Totaal

3.596.527

Ad a) Kasbeheerders Rijksdiensten
Deze post is gebaseerd op de verantwoording van de kasbeheerder. Deze
post bestaat uit het banksaldo van de kasbeheerder AIVD.
Ad b) Houders Kleine Kas
Het bedrag bestaat uit voorschotverstrekkingen aan houders van een
kleine kas en is gebaseerd op saldoverklaringen van de desbetreffende
kashouders.
Ad 4a. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement.
(Bedragen
in €)
a) Rekening-courant FIN/RHB

728.845.632

Totaal

728.845.632

Ad a) Rekening-courant FIN/RHB
Het saldo vertegenwoordigt de reguliere mutaties met betrekking tot
Hoofdstuk VII.
Ad 6. Vorderingen buiten begrotingsverband
Het bedrag aan vorderingen buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen
in €)
a) Vorderingen Kasbeheerders Rijksdiensten

679.429

b) Te vorderen van ministeries en derden

23.761.559

c) Intra-comptabele voorschotten

1.136.966

d) Overige vorderingen
Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

974.924
26.552.878

83

Ad a) Vorderingen Kasbeheerders Rijksdiensten
Dit bedrag is gebaseerd op de verantwoording van de kasbeheerder en
bestaat uit vorderingen van de kasbeheerder AIVD op diverse ministeries.
Ad b) Te vorderen van ministeries en derden
In dit bedrag zijn de aan diverse departementen en onderdelen van BZK
door te berekenen posten betreffende uitgevoerde dienstverleningsafspraken opgenomen (€ 23,6 mln.).
Ad c) Intra-comptabele voorschotten
Dit bedrag bestaat voornamelijk uit voorschotten aan personeel in
verband met salaris en vergoedingen studiekosten (€ 0,8 mln.) en Loyalis
(€ 0,4 mln.).
Ad d) Overige vorderingen
Deze post bestaat voornamelijk uit vorderingen op een ander begrotingshoofdstuk.
Ad 7. Schulden buiten begrotingsverband
Het bedrag aan schulden buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen
in €)
a) Schulden Kasbeheerders Rijksdiensten

114.197

b) Nog af te dragen loonheffing en sociale premies

23.952.436

c) Overige intra-comptabele schulden

1.811.367

Totaal

25.878.000

Ad a) Schulden Kasbeheerders Rijksdiensten
Dit bedrag is gebaseerd op de verantwoording tot en met 31 december
2017 van de kasbeheerder. Het gaat om het saldo bij de kasbeheerder
AIVD.
Ad b) Nog af te dragen loonheffing en sociale premies
Het gehele bedrag betreft nog af te dragen loonheffing en sociale premies
die in januari 2018 door het ministerie aan de betreffende instanties
worden afgedragen.
Ad c) Overige intra-comptabele schulden
Dit bedrag heeft betrekking op af te dragen BTW (€ 0,1 mln.) en overige
intra-comptabele schulden aan derden (€ 1,6 mln.).
Ad 9. Openstaande rechten
Ad 9a. Tegenrekening openstaande rechten
Het saldo per 31 december 2017 december hieronder per ontstaansjaar en
per artikel gespecificeerd:
Ontstaansjaar

Stand per 1/1

Opgeboekt

Afgeboekt

(Bedragen
in €)

748.695

0

746.883

1.813

2017

0

3.594.141

735.415

2.858.726

Totaal

748.695

3.594.141

1.482.298

2.860.539

2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

84

Artikel

Omschrijving

(Bedragen
in €)

Artikel 2

Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst

Artikel 11

Centraal apparaat

746.077
2.114.462

Totaal

2.860.539

Toelichting:
Artikel 2: Algemene inlichtingen en veiligheidsdienst
Dit betreft de door de door de AIVD aan derden in rekening gebrachte
kosten van veiligheidsonderzoeken.
Artikel 11: Centraal apparaat
Dit betreft het debiteurensaldo van Doc-Direkt en bestaat uit aan departementen doorberekende dienstverlening.
Ad 10. Vorderingen
Ad 10a. Tegenrekening vorderingen
Het saldo per 31 december 2017 wordt hieronder per ontstaansjaar en
artikel gespecificeerd:
Ontstaansjaar

Stand per 1/1

Opgeboekt

t/m 2015

Afgeboekt

(Bedragen
in €)

442.482

0

442.482

0

19.533.553

0

19.533.553

0

2017

0

107.978.461

100.851.595

7.126.866

Totaal

19.976.035

107.978.461

120.827.630

7.126.866

2016

Artikel

Omschrijving

1

Openbaar bestuur en democratie

52.052

2

Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst

394.288

6

Dienstverl. en innov. overheid

151.332

7

Arbeidszaken overheid

11

Centraal apparaat

12

Algemeen

Totaal

(Bedragen in
€)

704.858
5.785.336
39.000
7.126.866

Naar de mate van opeisbaarheid:
Alle vorderingen zijn direct opeisbaar.
Toelichting:
Artikel 1: Openbaar bestuur en democratie
Betreft een vordering (€ 0,05 mln.) op de politieke partij D»66 in verband
met te veel betaalde subsidie betreffende Wet financiering politieke
partijen. Abusievelijk is er 100% uitbetaald terwijl in de beschikking staat
aangegeven dat dit 80% moet zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

85

Artikel 2: Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
Het betreft hier vorderingen met betrekking tot pensioenpremies voor
medewerkers welke gedetacheerd zijn bij Internationale Volkenrechtelijke
organisaties (€ 0,06 mln.), openstaande vorderingen van detacheringen
(€ 0,17 mln.) en suppletie BTW 2017 (€ 0,14 mln.)
Artikel 6: Dienstverlenende en innovatieve overheid
Betreft een vorderingen naar aanleiding van de vaststellingen van
bijdrageverlening aan RVIG (inzake eNiK) en een vordering naar
aanleiding van de subsidieverlening aan KB (Beheer Digitaal Hulpplein)
(€ 0,1 mln.). Daarnaast staat er een vordering open (€ 0,05 mln.) bij ICTU
betreffende een decharge inzake beleidsondersteuning E-ID 2016.
Artikel 7: Arbeidszaken overheid
Het bedrag bestaat met name uit een vordering op Buitenlandse Zaken
van (€ 0,6 mln.) inzake SAIP.
Artikel 11: Centraal apparaat
De openstaande vorderingen betreffen nog van diverse ministers en
baten-lastenagentschappen te ontvangen bedragen op basis van
dienstverleningsafspraken aangaande geleverde plusdiensten of
maatwerk (€ 4,3 mln.).
Artikel 12: Algemeen
Met betrekking tot de aangifte voor de vennootschapsbelasting voor de
onder haar ressorterende agentschappen is er aan de ontvangstenkant
een vordering op UBR opgenomen van € 0,04 mln.
Ad. 12. Voorschotten
Ad. 12a. Tegenrekening voorschotten
De saldi van de per 31 december 2017 openstaande voorschotten en van
de in 2017 afgerekende voorschotten worden hieronder per ontstaansjaar
gespecificeerd:
(Bedragen in €)
Ontstaansjaar

Stand
1-1-2017

Correctie
beginstand

Gecorrigeerde
beginstand

Verstrekt
2017

Afgerekend
2017

Stand
31-12-2017

t/m 2013

6.603.429

0

6.603.429

0

3.928.429

2.675.000

2014

7.302.524

0

7.302.524

0

1.828.491

5.474.033

2015

25.324.755

0

25.324.755

0

9.215.826

16.108.929

2016

241.475.545

456.237

241.931.782

0

187.309.499

54.622.283

2017

0

0

0

252.028.615

7.436.996

244.591.619

Totaal

280.706.253

456.237

281.162.490

252.028.615

209.719.241

323.471.864

In 2017 is de methodiek waarmee het ontstaansjaar van een voorschot
wordt bepaald veranderd. Hierdoor heeft een verschuiving plaatsgevonden tussen de ontstaansjaren binnen de beginstand 2017.
Gezien de gewenste aansluiting van de voorschotbetalingen aan
Loyalis/APG naar uitkeringsjaar in plaats van betaaljaar is de beginstand
van de voorschotten voor wat betreft ontstaansjaar 2016 verhoogd. Dit
bedrag is gepresenteerd als correctie op de beginstand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

86

De saldi van de per 31 december 2017 openstaande voorschotten worden
hieronder per artikel gespecificeerd:
Artikel

Omschrijving

1

Openbaar bestuur en democratie

30.557.793

2

Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst

1.674.374

6

Dienstverlenende en innovatieve Overheid

249.198.341

7

Arbeidszaken Overheid

26.278.741

11

Centraal apparaat

14.451.165

12

Algemeen

1.311.450

Totaal

(Bedragen in
€)

323.471.864

Toelichting:
Artikel 1: Openbaar bestuur en democratie
Het openstaande saldo bestaat uit de bevoorschotting van politieke
partijen (€ 14,6 mln.) op grond van de Wet Financiering politieke partijen
en aan de oorlogsgravenstichting verstrekte voorschotten (€ 3,6 mln.).
Daarnaast heeft de Vereniging Nederlandse Gemeenten (€ 4,8 mln.) en
het A&O Fonds (€ 0,6 mln.) een aantal voorschotten gekregen ter
ondersteuning van de medeoverheden. De gemeente Den Haag heeft de
afgelopen jaren met betrekking tot experimenten bij verkiezingen een
voorschot ontvangen (€ 1,2 mln.).
Artikel 2: Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
De openstaande voorschotten op dit artikel hebben met name betrekking
op de bevoorschotting van Loyalis over de jaren 2015 (€ 0,2 mln.), 2016
(€ 0,6 mln.) en 2017 (€ 0,9 mln.).
Artikel 6: Dienstverlenende en innovatieve overheid.
De openstaande voorschotten bestaan onder andere uit de bevoorschotting aan de stichting ICT Uitvoeringsorganisatie (€ 45,5 mln.) en aan
het baten en lastenagentschap Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RVIG)
(€ 36,5 mln.), ten behoeve van de ontwikkeling en beheer van de e-overheidsvoorzieningen. Daarnaast heeft Logius een aantal voorschotten
(€ 122,4 mln.) die bij dechargeverlening in 2018 zullen worden afgedaan.
Het gaat hier om € 26,4 mln. inzake projecten DigiD Hoog en eID Stelsel
2017, € 14,3 mln. conform overeenkomst Stelseldiensten B&E en
aansluitondersteuning, € 42,4 mln., voor de doorontwikkeling van DigiD,
DigiD machtigen en Assessments voor het jaar 2017 en € 39,3 mln. met
betrekking op overeenkomsten inzake MijnOverheid, Berichtenvoorziening
Burgers en GEB naar GLOBE.
Artikel 7: Arbeidszaken overheid
Het openstaande saldo bestaat grotendeels uit de bevoorschotting van de
stichting Administratie Indonesisch Pensioenen (€ 11 mln.), ten behoeve
van de pensioenen van gepensioneerd personeel uit de voormalige
overzeese gebieden. Ook zijn voorschotten (€ 4,5 mln.) verstrekt aan de
stichtingen Centrum voor Arbeidsverhouding OverheidsPersoneel
(CAOP), Stichting Verdeling Overheidsbijdragen (SVO) en Verbond
Sectorwerkgevers Overheid. Tevens zijn aan diverse organisaties
voorschotten (€ 3,9 mln.) verstrekt met betrekking tot subsidies ter
ondersteuning van de politieke ambtsdragers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

87

Ook staan er nog meerdere voorschotten (€ 5,6 mln.) open betreffende
meerdere opdrachtverleningen aan ICTU. Het bedrag is een opstelsom
van meerdere voorschotbetalingen vanaf 2015 inzake Kennisbank,
Internetspiegel en Vensters. Zodra de doorlopende overeenkomsten zijn
afgelopen (per 31-12-2018) zal de vaststellingen plaatsvinden.
Artikel 11: Centraal apparaat
De openstaande voorschotten op dit artikel betreffen voornamelijk de
bevoorschotting van Loyalis over de afgelopen jaren (€ 13 mln.). De
voorschotten Loyalis zullen na ontvangst en beoordeling van de verantwoordingsinformatie in 2018 en volgende jaren worden afgewikkeld.
Artikel 12: Algemeen
De openstaande voorschotten bestaan onder andere uit de bevoorschotting van het programma NSOB intelligent bestuur (€ 0,33 mln.), van
de Stichting Parlementaire Geschiedenis (€ 0,2 mln.), aan ICTU voor de
Kennisbank (€ 0,08 mln.) en de jaarlijkse subsidie aan SKP (€ 0,35 mln.).
Daarnaast is er een subsidie verstrekt voor overheidsmanager van het jaar
(€ 0,09 mln.) en één incidentele subsidie verstrekt door de Staatscommissie voor een parlementsonderzoek (€ 0,06 mln.).
Ad 13. Garantieverplichtingen
Ad 13a. Tegenrekening Garantieverplichtingen
Het bedrag aan garantieverplichtingen is als volgt opgebouwd:
De opbouw van de stand openstaande verplichtingen is al volgt opgebouwd:
(Bedragen
in €)
Verplichtingen per 1/1
Aangegane verplichtingen in het verslagjaar
inclusief negatieve bijstellingen

2.500.000
0

+/+

2.500.000

Tot betaling gekomen in 2017

0
2.500.000

–/–

Het betreft de verstrekking van een rekening-courantkrediet aan de
Stichting Administratie Indonesische Pensioenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

88

Ad 14. Andere verplichtingen
Ad 14 a Tegenrekening andere verplichtingen
De opbouw van de stand openstaande verplichtingen is al volgt opgebouwd:
(Bedragen
in €)
Verplichtingen per 1/1

162.291.607

Aangegane verplichtingen in 2017

835.644.988

+/+

997.936.595

Tot betaling gekomen in 2017

874.660.021

Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere
begrotingsjaren

10.455.853

–/–

112.820.721

Toelichting:
De toelichting op de aangegane verplichtingen heeft betrekking op de
negatieve bijstellingen die per saldo een omvang hebben van meer dan
10% en of meer dan € 0,1 mln. ten opzichte van de verplichtingenstand
per 31-12-2016.
Artikel 1: Openbaar bestuur en democratie
Hier heeft een negatieve bijstelling van de verplichting plaats gevonden
van € 0,16 mln. met betrekking tot de verkiezingen. Dit bedrag kwam niet
meer tot betaling omdat bepaalde werkzaamheden niet zijn uitgevoerd
omdat de campagne al gereed was.
Artikel 6: Dienstverlenende en innovatieve overheid
Op dit artikel heeft een negatieve bijstelling van € 1,2 mln. plaatsgevonden in verband met het onjuiste kasjaar. Daarnaast is er een
verplichting bijgestelde (€ 0,12 mln.) omdat de inzet van personeel niet op
dit artikel tot betaling is gekomen. Ook is er gedeelte van de verplichting
(€ 0,1 mln.) met betrekking tot de conferentie ICA 2016 afgeboekt omdat
er geen facturen meer worden verwacht. Tot slot heeft er een negatieve
bijstelling plaatsgevonden van € 0,23 mln. betreffende verplichting aan
SDU voor de Staatscourant omdat deze per opdracht wordt afgerekend.
De meerjarige opdracht «DDoS mitigerende maatregelen» met looptijd
van 01-01-2015 t/m 31-12-2019 is opgezegd (€ 3,6 mln.) en is structureel
opgenomen in verschillende opdrachtbrieven.
Artikel 7: Arbeidszaken overheid
Op dit artikel heeft een correctie plaatsgevonden omdat de verplichting
inzake continuering SCP arbeidspanels (€ 0,13 mln.) toegekend aan het
Ministerie van SZW in plaats van opdracht in eerste instantie als subsidie
was geboekt.
Artikel 11: Centraal apparaat
Op dit artikel zijn een aantal bijstellingen op verplichtingen gedaan omdat
de betalingen niet rechtstreeks zijn gedaan op de ingestelde verplichting.
Het gaat hierom detacheringen (€ 0,61 mln.), externe inhuur (€ 0,64 mln.)
en licenties (€ 0,2 mln.) Daarnaast is er een verplichting negatief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

89

bijgesteld omdat de huur van een etage van een pand in Winschoten
gedurende het jaar is opgezegd (€ 0,12 mln.). Daarnaast is bij Doc-direct
een deel van een verplichting afgeboekt (€ 0,16 mln.) vanwege onjuist
kasjaar en een verplichting via digi-inkoop afgewikkeld waardoor de
eerder verplichting (€ 0,19 mln.) afgeboekt moest worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

90

11. WNT VERANTWOORDING 2017 – MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES, HOOFDSTUK 7.
Inleiding
De Wet normering topinkomens (WNT) bepaalt dat de bezoldiging en
eventuele ontslaguitkeringen van topfunctionarissen en gewezen
topfunctionarissen in de publieke en semi-publieke sector op naamsniveau vermeld moeten worden in het financieel jaarverslag. Deze
publicatieplicht geldt tevens voor topfunctionarissen die bij een
WNT-instelling geen – al dan niet fictieve – dienstbetrekking hebben of
hadden. Daarnaast moeten van niet-topfunctionarissen de bezoldiging
(zonder naamsvermelding) gepubliceerd worden indien deze het wettelijk
maximum te boven gaan. Niet-topfunctionarissen zonder dienstbetrekking
echter vallen buiten de reikwijdte van de wet.
Voor dit departement heeft de publicatieplicht betrekking op onderstaande
functionarissen. De bezoldigingsgegevens van de leden van de Top
Management Groep zijn opgenomen in het jaarverslag van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het algemeen
bezoldigings-maximum bedraagt in 2017 € 181.000.
Op 1 juli 2017 is de Evaluatiewet WNT in werking getreden. De Evaluatiewet WNT regelt ondermeer dat de openbaarmakingsverplichtingen niet
langer bij wet, maar in de nieuwe artikelen 5, 5a en 5b van Uitvoeringsregeling WNT zijn geregeld (Staatscourant 2017, nr. 23427). De openbaarmakingsverplichtingen zijn daarbij op enkele onderdelen vereenvoudigd.
Model 3.70 voor de WNT-verantwoording 2017 sluit aan bij de nieuwe
verplichtingen en is daarom ten opzichte van de WNT-verantwoording
2016 op enkele onderdelen gewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

91

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

92

Dhr. R.J.
Barendse

Dhr. B.W.
Bargerbos

Dhr. M.C. van
den Berg

Mevr. A. Berg

Dhr. R.A.C.
Bertholee

Mevr. A.W.H.
Bertram

Mevr. M.C.A.
Blom

Dhr. M.J.
Boereboom

Dhr. J.G. Bos

Dhr. J.A. van
den Bos

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

Dhr. A.H.
Annink

BZK/TMG

BZK/TMG

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

IG IenW

Hoofd
Inspectie JenV

DG SZW tot
15-4-2017.
DG OCW vanaf
15-4-2017.

DG JenV tot
15-5-2017.
DG IenW vanaf
15-5-2017.

DG BZK

DG BZK

DG VWS

DG BZ

Hoofddirecteur
Beleid DEF

Plv. SG JenV

Buitengewoon
Adviseur BZK

Functie

15-11-2017

1-7-2017

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Bezoldiging van (gewezen) topfunctionarissen
Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1 (1)

1,11

1,06 (1,06)

1 (1)

1

1 (1)

1 (1)

1

1,11

1,11

1,11 (1,11)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

162.686
(162.867)

154.136

164.723
(162.550)

162.783
(157.448)

18.811

145.358
(143.309)

159.038
(156.789)

81.885

141.920

150.433

168.182
(169.575)

18.024
(15.844)

17.703

18.012
(15.798)

17.871
(15.587)

2.293

17.460
(15.287)

17.849
(15.646)

8.841

17.485

17.598

18.293
(16.233)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

180.710
(178.711)

171.839

182.735
(178.348)

180.654
(173.035)

21.104

162.818
(158.596)

176.887
(172.435)

90.726

159.405

168.031

186.475
(185.808)

181.000

181.000

181.000

181.000

23.307

181.000

181.000

91.244

181.000

181.000

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 1.735
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 5.475 Deze is
toegestaan o.g.v.
artikel 7.3 eerste lid
WNT (overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

93

Dhr. C. van der DG VWS
Burg

Dhr. M.R.P.M.
Camps

Mevr. G.E.A.
Plv. SG VWS
van Craaikamp

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

SG EZK

DG BZK tot
1-5-2017.
DG SZW vanaf
1-5-2017.

Dhr. G.J.
Buitendijk

BZK/TMG

Buitengewoon
Adviseur BZK

SG BZ

Dhr. H.M.
Brons

Mevr. J.M.G.
Brandt

BZK/TMG

Functie

BZK/TMG

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

1-7-2017

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1,11

1 (1)

1,11 (1,11)

1,06 (1,06)

1,11 (1,11)

1

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

160.054

162.710
(161.918)

163.655
(161.212)

160.550
(156.359)

162.330
(161.440)

84.873

17.871

17.997
(15.790)

17.974
(15.689)

17.837
(15.560)

18.461
(16.204)

8.892

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

177.925

180.707
(177.708)

181.629
(176.901)

178.387
(171.919)

180.791
(177.644)

93.765

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

91.244

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 629
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 2.521
Betrokkene heeft na
haar benoeming bij
BZK/TMG nog
verlofuren verkocht
die waren
opgebouwd als
topfunctionaris bij
BZ. Door de afkoop
van dit verlof toe te
rekenen aan BZ is er
noch bij BZK/TMG,
noch bij BZ sprake
van een
overschrijding van
het individueel
toepasselijk
bezoldigingsmaximum.

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

94

Dhr. M.E.P.
Dierikx

Dhr. J.H.
Dronkers

Dhr. B.E. van
den Dungen

Dhr. W.A. van
Ee

Dhr. M.M.
Frequin

Dhr. A.F.
Gaastra

Dhr. M.P. van
Gastel

Dhr. M.
Gazenbeek

Dhr. W.J.P.
Geerts

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

SG DEF

Plv. SG DEF

ABDTOPconsultant BZK

DG EZK

DG IenW

Plv. SG BZ

DG VWS

DG IenW tot
15-5-2017.
Buitengewoon
Adviseur BZK
vanaf
15-5-2017.

ABDTOPconsultant BZK

Mevr. J.A.A.M. IG VWS
van DiemenSteenvoorde

BZK/TMG

Functie

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

1-7-2017

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1 (1)

1,06

1 (1)

1 (1,08)

1 (1)

1

1 (1)

1,06 (1,06)

1 (1)

1,11 (1,11)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

162.683
(92.602)

137.020

162.311
(160.012)

162.257
(158.987)

164.776
(162.660)

66.884

163.533
(162.844)

164.424
(162.760)

156.573
(170.020)

192.603
(190.334)

17.942
(8.527)

17.397

18.010
(15.795)

17.942
(15.570)

18.019
(15.929)

8.566

18.022
(15.772)

18.021
(15.943)

18.229
(15.613)

18.812
(16.526)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

180.625
(101.129)

154.417

180.321
(175.807)

180.199
(174.557)

182.795
(178.589)

75.450

181.555
(178.616)

182.445
(178.703)

174.802
(185.633)

211.415
(206.860)

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

91.244

181.000

181.000

181.000

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 1.795
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 555
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 1.445
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 30.415
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

95

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Mevr. L.B.J.
van Geest

Dhr. E.
Gerritsen

Dhr. J.C. Goet

Dhr. B. ter
Haar

Mevr. M.J.
Hammersma

Dhr. H.A.
Harmsma

Dhr. P.F.
Hasekamp

Dhr. A.
Haspels

Dhr. P.R. Heij

Naam
instelling

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

DG IenW

DG BZ

DG FIN

Algemeen
Directeur
Rijksdienst
voor Ondernemend
Nederland EZK

SG OCW

DG SZW

DG JenV

SG VWS

Directeur
Centraal
Planbureau
EZK

Functie

1-7-2017

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1,06 (1,06)

1

1 (1)

1,06

1,06 (1,06)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

166.867
(164.709)

81.980

162.965
(162.849)

142.434

165.199
(156.877)

159.038
(156.789)

163.533
(162.849)

162.962
(163.097)

166.047
(164.000)

18.087
(15.867)

8.764

18.024
(15.771)

17.289

18.030
(15.560)

17.849
(15.646)

18.024
(15.771)

18.031
(15.639)

18.075
(15.856)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

184.954
(180.576)

90.744

180.989
(178.620)

159.723

183.229
(172.437)

176.887
(172.435)

181.557
(178.620)

180.993
(178.736)

184.122
(179.856)

181.000

91.244

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 3.954
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 2.229
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 557
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 3.122
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

96

Dhr. A.H.M. de ABDTOPconJong
sultant BZK

Dhr. R.J.A.
Kerstens

Dhr. A.B.C. de
Klerck

Dhr. W.J.
Kuijken

Dhr. C.B.F.
Kuijpers

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

DG I&M tot
1-8-2017.
DG BZK vanaf
1-8-2017.

Buitengewoon
Adviseur BZK

DG BZK

ABDTOPconsultant BZK

Buitengewoon
Adviseur BZK

Dhr. N. van
Hulst

SG AZ

Buitengewoon
Adviseur BZK

BZK/TMG

Dhr. J.P.
Hoogeveen

BZK/TMG

Hoofddirecteur
DJI JenV

Dhr. P.H.A.M.
Huijts

Dhr. P.
Hennephof

BZK/TMG

Functie

BZK/TMG

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1,11 (1,11)

0,75 (0,75)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

1,11 (1,11)

1,06

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

166.440
(164.169)

146.291
(144.546)

148.238
(47.907)

169.266
(167.557)

161.019
(158.690)

134.666
(132.476)

163.897
(162.828)

162.937
(164.952)

162.478

18.061
(15.844)

14.119
(12.396)

17.616
(5.182)

18.147
(15.911)

17.904
(15.700)

17.771
(15.574)

18.024
(15.934)

18.141
(15.918)

18.449

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

184.501
(180.013)

160.410
(156.942)

165.854
(53.089)

187.413
(183.468)

178.923
(174.390)

152.237
(148.050)

181.921
(178.762)

181.078
(180.870)

180.927

181.000

135.750

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 3.501
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 24.660
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 6.413
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 921 Deze is
toegestaan o.g.v.
artikel 7.3 eerste lid
WNT (overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 78
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

97

Dhr. J.F. de
Leeuw

Mevr. M.R.
Leijten

Dhr. J.A.J.
Leijtens

Dhr. R.J.T. van Hoofddirecteur
Lint
IND JenV tot
1-7-2017.
IG NVWA EZ
vanaf 1-7-2017
tot 26-10-2017.
IG NVWA LNV
vanaf
26-10-2017.

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

DG FIN tot
13-1-2017.
Buitengewoon
Adviseur BZK
vanaf
13-1-2017.

SG FIN

ABDTOPconsultant BZK

Dhr. B. Leeftink DG EZK

DG IenW

ABDTOPconsultant BZK tot
1-12-2017.
Buitengewoon
Adviseur BZK
vanaf
1-12-2017.

BZK/TMG

Dhr. R.I.M.
Kuipers

BZK/TMG

IG SZW

Dhr. R.P.
Lapperre

Dhr. M.J.
Kuipers

BZK/TMG

Functie

BZK/TMG

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

21-8-2017

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1,06

1,06 (1,06)

1 (1)

0,42 (0,42)

1,11 (1,11)

1,06

1 (1)

1 (1)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

155.280

162.994
(157.783)

162.710
(160.357)

2.203
(58.333)

163.655
(161.332)

59.378

130.245
(135.456)

162.560
(98.029)

17.655

17.999
(15.643)

17.952
(15.900)

5.861
(6.660)

17.974
(15.766)

6.312

17.760
(15.564)

17.826
(10.395)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

172.935

180.993
(173.426)

180.662
(176.257)

8.064
(64.993)

181.629
(177.098)

65.690

148.005
(151.020)

180.386
(108.424)

181.000

181.000

181.000

8.064

181.000

65.953

181.000

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 629
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

98

Mevr. L.
Mulder

Mevr. I.D.
Nijboer

Mevr. K.H.
Ollongren

Mevr. L.M.C
Ongering

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

Dhr. G.H.O.
van Maanen

BZK/TMG

Dhr. J.T.
Mommaas

Mevr. P.G.
Lugtenburg

BZK/TMG

BZK/TMG

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

SG IenW

Wethouder
gemeente
Amsterdam en
als gevolg
daarvan
ontheven uit
haar functie
als SG AZ. Per
26-10-2017
ontslagen uit
de Rijksdienst.

Plv. SG SZW

SG SZW

Directeur
Planbureau
voor de
Leefomgeving
IenW

Directeur
ABDTOPconsult BZK

Hoofddirecteur
Financiën en
Control DEF

Functie

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

26-10-2017

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1,06 (1,06)

1,11 (1,11)

1

1 (1)

1 (1)

1 (1)

1,06

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

176.429
(174.163)

0 (-50)

136.040

163.382
(158.220)

145.358
(139.524)

181.138
(179.176)

141.922

18.349
(16.452)

3.531
(3.995)

17.195

17.979
(15.724)

17.460
(15.160)

18.528
(16.261)

17.397

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

194.778
(190.615)

3.531
(3.945)

153.235

181.361
(173.944)

162.818
(154.684)

199.666
(195.437)

159.319

De overschrijding is
€ 361
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 18.666
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

181.000

De overschrijding is
€ 13.778
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

3.531 De totale beloning in
2017 bestaat uit de
door de werkgever in
2017 afgedragen niet
op de werknemer te
verhalen premies.

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

99

Dhr. A.C.C.
Rebergen

Dhr. S.
Riedstra

Dhr. G.N. Roes Buitengewoon
Adviseur BZK

Dhr. H.J.I.M.
de Rooij

Mevr. S.M.
Roos

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

DG BZK

Plv. SG EZK

SG JenV

DG BZ

Dhr. K. Putters Directeur
Sociaal en
Cultureel
Planbureau
VWS

DG BZ

Buitengewoon
Adviseur BZK
tot 15-10-2017.
ABDTOPconsultant BZK
vanaf
15-10-2017.

BZK/TMG

Dhr. H. Paul

BZK/TMG

DG OCW

Dhr. M.E.C.
van der Plas

Mevr. A.
Oppers

BZK/TMG

Functie

BZK/TMG

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

1-7-2017

1-7-2017

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1 (1)

1

0,44 (0,51)

1,06 (1,06)

1

1 (1)

1

1 (1,11)

1 (1)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

163.533
(162.957)

150.130

65.326
(78.887)

171.753
(169.498)

74.710

153.369
(148.422)

72.822

164.585
(169.494)

162.696
(163.158)

18.024
(15.983)

17.851

7.863
(7.763)

18.215
(15.972)

8.847

17.611
(15.357)

8.794

18.217
(15.969)

17.986
(15.781)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

181.557
(178.940)

167.981

73.189
(86.650)

189.968
(185.470)

83.557

170.980
(163.779)

81.616

182.802
(185.463)

180.682
(178.939)

181.000

181.000

80.444

181.000

91.244

181.000

91.244

181.000

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 557
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 8.968
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 1.802
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

100

Dhr. S.A.E.
Schrover

Mevr. J.W.
Schuiling

Dhr. J.H.
Schutte

Mevr. M.
Sonnema

Dhr. M.J.W
Sprenger

Dhr. G. van der Hoofddirecteur
Steenhoven
Koninklijk
Nederlands
Meteorologisch Instituut
IenW

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

Buitengewoon
Adviseur BZK
met buitengewoon verlof
zonder behoud
van bezoldiging en
elders
gedetacheerd.

DG EZ tot
26-10-2017.
DG LNV vanaf
26-10-2017.

DG OCW

DG FIN

DG AZ

Nationaal
Coördinator
Terrorismebestrijding en
Veiligheid
JenV

Dhr. H.W.M.
Schoof

BZK/TMG

Functie

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1,11

1 (1)

1 (1)

1,11 (1,11)

1 (1)

1,01 (1)

1,11 (1,11)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

162.734

0 (2.260)

152.631
(50.939)

174.582
(172.314)

161.260
(158.914)

155.433
(151.561)

175.095
(172.810)

17.948

17.535
(4.985)

18.293
(16.044)

17.910
(15.706)

17.749
(15.356)

18.291
(16.145)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

180.682

0 (2.260)

170.166
(55.924)

192.875
(188.358)

179.170
(174.620)

173.182
(166.917)

193.386
(188.955)

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 11.875
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 12.386
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

101

Mevr. J.
ThunnissenTonneman

Dhr. J.J.M.
Uijlenbroek

Mevr. J.G.
Vegter

Dhr. P.W.A.
Veld

Dhr. J.A.
Vijlbrief

Dhr. J. van der ABDTOPconVlist
sultant BZK

Mevr. M.
Vogelzang

Dhr. J.L.M. van Hoofddirecteur
Wesemael
Financiën,
Management
en Control
IenW

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

BZK/TMG

IG OCW

Thesauriergeneraal FIN

ABDTOPconsultant BZK

DG JenV

DG BZK tot
23-1-2017.
DG FIN vanaf
23-1-2017.

Buitengewoon
Adviseur BZK

Dhr. K. van der ABDTOPconSteenhoven
sultant BZK

BZK/TMG

Functie

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

1-9-2017

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

1

1 (1)

1 (1,11)

1,06 (1,06)

1,06 (1,06)

1 (1)

1,11 (1,11)

1 (1)

1,11 (1,11)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

136.040

158.920
(154.054)

159.440
(178.248)

166.861
(164.702)

166.861
(164.702)

162.474
(48.050)

166.440
(164.169)

162.677
(161.831)

138.606
(192.792)

17.195

17.770
(15.573)

17.834
(16.246)

18.087
(15.867)

18.087
(15.867)

17.849
(5.221)

18.061
(15.844)

17.994
(15.848)

12.588
(16.591)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

153.235

176.690
(169.627)

177.274
(194.494)

184.948
(180.569)

184.948
(180.569)

180.323
(53.271)

184.501
(180.013)

180.671
(177.679)

151.194
(209.383)

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

181.000

120.501

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 3.948
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 3.948
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 3.501
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 30.693
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

102

Mevr. A.N.
Wouters

Dhr. A.N. van
der Zande

BZK/TMG

BZK/TMG

Dhr. R. van
Zwol

Mevr. A.A. van Voorzitter
Heur

Mevr. T.
Knoester*

Mevr. C.J. van
Wijk

BZK/TMG

BZK/
Huurcommissie

BZK/
Huurcommissie

BZK/
Huurcommissie

Plv. Voorzitter

Middenmanager

SG BZK

Mevr. J.M. van Algemeen
Zanen-Nieberg Directeur
Auditdienst
Rijk FIN

BZK/TMG

DG VWS

ABDTOPconsultant BZK

Mevr. B.
DG OCW
Wolfensberger

BZK/TMG

Functie

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

1-7-2017

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

1-10-2017

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

0,8 (0,8)

0,94 (0,94)

1 (1)

1 (1)

1

1,11 (1,11)

1,06 (1,06)

1

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

77.220
(22.750)

93.393
(92.550)

113.850
(112.255)

129.160
(160.243)

137.738

183.051
(180.782)

161.653
(159.365)

76.244

12.161
(3.264)

14.300
(12.354)

16.611
(14.441)

13.464
(15.671)

17.244

18.537
(16.271)

17.920
(15.713)

8.730

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

89.381
(26.014)

107.693
(104.904)

130.461
(126.696)

142.624
(175.914)

154.982

201.588
(197.053)

179.573
(175.078)

84.974

144.800

170.944

181.000

135.378

181.000

181.000

181.000

91.244

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

De overschrijding is
€ 7.246
Deze wordt
veroorzaakt door
uitbetaling van
vakantiegeld bij het
ontslag. Dit is
toegestaan op grond
van artikel 7.3 eerste
lid WNT (overgangsrecht).

De overschrijding is
€ 20.588
Deze is toegestaan
o.g.v. artikel 7.3
eerste lid WNT
(overgangsrecht).

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

103

Mevr. J.E. van
den Brink

Dhr. P.
Castenmiller

Dhr. R.
Nehmelman

Dhr. W.M.B.
Stoker

BZK/
Kiesraad

BZK/
Kiesraad

BZK/
Kiesraad

BZK/
Kiesraad

Lid

Lid

Lid

Lid

Lid

Lid

0,08 (0,15)

0,09 (0,15)

0,09 (0,15)

Lid

BZK/
Mevr. W. den
Referendum- Ouden
commissie

BZK/
Dhr. R.J. Renes Lid
Referendumcommissie

0,1 (0,2)

0,05 (0,06)

0,05 (0,04)

0,05 (0,07)

0,03

0,05 (0,07)

0,05

0,3

1 (1)

5.084

34.362

110.347
(108.360)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

0 (30.160)

2.120
(32.071)

9.544
(32.071)

10.846
(32.071)

12.374
(41.688)

5.200
(5.583)

4.632
(3.861)

4.397
(5.181)

3.454

16.611
(14.352)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

nee 4.428 (6.419)

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

BZK/
Dhr. R.A. Koole Lid
Referendumcommissie

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

0,09 (0,15)

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

Lid

BZK/
Mevr. A.B.
Referendum- Blomberg
commissie

BZK/
Mevr. M.C. van Voorzitter
Referendum- der Laan
commissie

Mevr. G.M.M.
Blokdijk

Dhr. R.B.
Andeweg

BZK/
Kiesraad

BZK/
Kiesraad

Dhr. J.G.C.
Wiebenga

BZK/
Kiesraad

Voorzitter

Dhr. M. Bakker Secretarisdirecteur

BZK/
Kiesraad

Functie

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

0 (30.160)

2.120
(32.071)

9.544
(32.071)

10.846
(32.071)

12.374
(41.688)

5.200
(5.583)

4.632
(3.861)

4.397
(5.181)

3.454

4.428 (6.419)

5.084

34.362

126.958
(122.712)

16.290

16.290

14.480

16.290

18.100

9.537

9.239

9.537

6.259

9.537

9.535

54.300

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

104

Mevr. E.L.
Snoeij

Dhr. G.E.L.M.
de Wit

Mevr. A.M.
Zwaneveld

BZK/ Huis
voor
klokkenluiders

BZK/ Huis
voor
klokkenluiders

BZK/ Huis
voor
klokkenluiders

Dhr. P.A.M.
Loven

BZK/ Huis
voor
klokkenluiders

Mevr. C.A.
Nooy

Mevr. J.I.G.J.
Jeurissen

BZK/ Huis
voor
klokkenluiders

BZK/ Huis
voor
klokkenluiders

Naam
(gewezen)
topfunctionaris

Naam
instelling

Bestuurslid

Bestuurslid

Bestuurslid

Bestuurslid

Voorzitter

Secretarisdirecteur

Functie

Datum
aanvang
dienstverband
(indien van
toepassing)

15-10-2017

Datum
einde
dienstverband
(indien van
toepassing)

0,22 (0,22)

0,22 (0,22)

0,22 (0,22)

0,22 (0,22)

0,44 (0,44)

1 (1)

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Omvang Op externe
dienst- inhuurbasis
verband in
(nee; ≤ 12
fte
kalen(+ tussen
dermnd; >
haakjes
12
omvang in
kalen2016)
dermnd)

28.264
(13.057)

28.264
(13.057)

28.264
(13.057)

28.822
(13.057)

48.810
(26.741)

112.985
(44.033)

3.821
(1.624)

3.821
(1.624)

3.821
(1.624)

3.821
(1.624)

6.050
(3.263)

15.141
(6.743)

Beloning
Voorzieplus ningen t.b.v.
onkosten- beloningen
vergoebetaalbaar
dingen
op termijn
(belast)
(+ tussen
(+ tussen
haakjes
haakjes
bedrag in
bedrag in
2016)
2016)

32.445
(14.681)

32.445
(14.681)

32.445
(14.681)

32.643
(14.681)

54.860
(30.004)

128.126
(50.776)

40.222

40.222

40.222

40.222

63.254

181.000

Totale Individueel
bezoldiging toepasselijk
in 2017
bezoldi(+ tussen
gingshaakjes
maximum
bedrag in
2016)

Motivering
(indien
overschrijding)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

105

Voorzitter
commissie/
werkgroep
BZK

BZK

0,4 (0,2)

Datum
Datum einde
Omvang
aanvang dienstverband dienstverband in
dienstverband
(indien van
fte
(indien van
toepassing)
(+ tussen
toepassing)
haakjes omvang
in 2016)
76.203 (25.526)

Beloning plus
onkostenvergoedingen
(belast)
(+ tussen haakjes
bedrag in 2016)
9.884 (3.006) 86.087 (28.532)

Voorzieningen
Totale
t.b.v. beloningen bezoldiging in
betaalbaar op
2017
termijn
(+ tussen
(+ tussen haakjes haakjes bedrag
bedrag in 2016)
in 2016)
72.400

Individueel
toepasselijk
drempelbedrag

De overschrijding is
€ 13.687
Deze wordt veroorzaakt door de betaling
in 2017 als gevolg
van de wijziging
omvang dienstverband van 0,2 in 0,4
met terugwerkende
kracht tot 1 januari
2016.

Motivering

Topfunctionarissen met een bezoldiging van € 1.700 of minder zijn gemarkeerd met ***)

Wanneer op een topfunctionaris een vordering is ingesteld vanwege een onverschuldigde betaling is dit gemarkeerd in de kolom Motivering met
**)

Gewezen topfunctionarissen zijn gemarkeerd met *)

Naast de hierboven vermelde functionarissen zijn er geen andere functionarissen die in 2017 een bezoldiging boven het toepasselijke bezoldigingsmaximum hebben ontvangen, of waarvoor in eerdere jaren een vermelding op grond van de WOPT of de WNT heeft plaatsgevonden of had
moeten plaatsvinden. Er zijn in 2017 geen ontslaguitkeringen betaald die op grond van de WNT dienen te worden gerapporteerd.

Functie

Naam
instelling

Bezoldiging van niet-topfunctionarissen boven het individueel toepasselijk drempelbedrag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

106

Kiesraad

Naam
organisatie

x

Begrotingsartikel

Adviseren van de
Artikel 1
regering en de beide «Openbaar
Kamers der
bestuur en
Staten-Generaal in
democratie»
uitvoeringstechArtikel 11
nische aangelegen- «Centraal
heden die het
apparaat»
kiesrecht of de
verkiezingen
betreffen (artikel A 2
Kieswet)
Optreden als
centraal stembureau
voor de verkiezingen
van de leden van: a.
de Tweede Kamer
(artikel E II, tweede
lid, Kieswet); b. de
Eerste Kamer (artikel
S I, eerste lid,
Kieswet); c. het
Europees Parlement
(artikel Y 9, eerste
lid, Kieswet).

RWT ZBO Functie

711

1.526

2.238

0

Premies

0

Tarieven

Begroting

ZBO/
RWT

ZBO/
RWT

Financiering (realisatiecijfers)
(x € 1.000,–)

ProAppagramma raat
Naar
toezichtvisies/arrangementen

Verwijzing
(URL-link)

http://
Toezicht BZK op
www.kiesraad.nl/ zelfstandige
organisaties

naar website
RWT/ZBO

Verwijzing
(URL-link)

√

Het bestuur
en/of
accountant
verklaart dat de
rechtmatig-heid
op orde is

BIJLAGE 1. TOEZICHTSRELATIES EN ZELFSTANDIGE BESTUURSORGANEN EN RECHTSPERSONEN MET EEN WETTELIJKE TAAK
(VALLEND ONDER MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES)

D. BIJLAGEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

107

Begrotingsartikel

0

10.978

0

Premies

0

Tarieven

Begroting

ZBO/
RWT

ZBO/
RWT

Financiering (realisatiecijfers)
(x € 1.000,–)

ProAppagramma raat

Zorg dragen voor de Artikel 7
10.978
uitvoering van de
«Arbeids-zaken
verplichting tot
Overheid»
voldoening van de
weduwepensioenen
en wezenonderstanden aan de
nagelaten betrekkingen van gewezen
overheidspersoneel
van Indonesië.
Namens de Minister
nemen van
beslissingen ter
uitvoering van de
regelingen en
aangelegenheden
welke verband
houden met
zogenaamde
overzeese pensioenen en uitkeringen.

x

Stichting
Administratie
Indonesische
Pensioenen
(SAIP)

x

RWT ZBO Functie

Naam
organisatie

http://
www.saip.nl/

naar website
RWT/ZBO

Verwijzing
(URL-link)

Toezicht BZK op
zelfstandige
organisaties

Naar
toezichtvisies/arrangementen

Verwijzing
(URL-link)

√ zie punt 1 van
de toelichting

Het bestuur
en/of
accountant
verklaart dat de
rechtmatig-heid
op orde is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

108

Referendumcommissie

Naam
organisatie

x

Begrotingsartikel

De referendumcom- Artikel 1
missie verstrekt
«Openbaar
informatie aan de
bestuur en
kiezer over een aan democratie»
een referendum
Artikel 11
onderworpen wet.
«Centraal
Daarnaast verstrekt apparaat»
de referendumcommissie subsidies ten
behoeve van
maatschappelijke
initiatieven die zich
ten doel stellen het
publieke debat in
Nederland over de
aan het referendum
onderworpen wet te
bevorderen. Ten
slotte stelt de
referendumcommissie per te houden
referendum een
subsidieregeling
vast. In deze
regeling wordt in
ieder geval een
subsidieplafond
vastgesteld. Het
subsidieplafond
bedraagt ten
hoogste € 2 miljoen
per referendum.

RWT ZBO Functie

464

37

502

0

Premies

0

Tarieven

Begroting

ZBO/
RWT

ZBO/
RWT

Financiering (realisatiecijfers)
(x € 1.000,–)

ProAppagramma raat
Naar
toezichtvisies/arrangementen

Verwijzing
(URL-link)

http://
Toezicht BZK op
www.referendum- zelfstandige
commissie.nl/
organisaties

naar website
RWT/ZBO

Verwijzing
(URL-link)

√

Het bestuur
en/of
accountant
verklaart dat de
rechtmatig-heid
op orde is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

109

Huis voor
Klokkenluiders

Naam
organisatie

x

Het Huis voor
klokkenluiders heeft
in de eerste plaats
tot taak het
informeren,
adviseren en
ondersteunen van
werknemers over te
ondernemen
stappen inzake het
vermoeden van een
misstand en in
voorkomende
gevallen
werknemers te
verwijzen naar
bestuursorganen die
belast zijn met
opsporing of
toezicht waar het
vermoeden van een
misstand kan
worden gemeld.
Daarnaast heeft het
Huis voor klokkenluiders tot taak het
verrichten van
onderzoek naar een
vermoeden van een
misstand of de wijze
waarop de
werkgever zich
jegens de
werknemer heeft
gedragen naar
aanleiding van een
melding van een
vermoeden van een
misstand.

RWT ZBO Functie

2.344

2.344

0

Premies

0

Tarieven

Begroting

ZBO/
RWT

ZBO/
RWT

Financiering (realisatiecijfers)
(x € 1.000,–)

ProAppagramma raat

Artikel 7
0
«Arbeids-zaken
Overheid»
Artikel 11
«Centraal
apparaat»

Begrotingsartikel

https://
huisvoorklokken
luiders.nl/

naar website
RWT/ZBO

Verwijzing
(URL-link)

Toezicht BZK op
zelfstandige
organisaties

Naar
toezichtvisies/arrangementen

Verwijzing
(URL-link)

√

Het bestuur
en/of
accountant
verklaart dat de
rechtmatig-heid
op orde is

Toelichting
1) Op het moment van opstellen van dit overzicht was het nog niet
mogelijk om voor de SAIP aan te geven of een rechtmatigheidsverklaring
over het jaar 2017 is verkregen. Het betreft hier zowel rechtmatigheidsverklaringen als verklaring van getrouwheid die voor 2016 zijn afgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

110

BIJLAGE 2. AFGEROND EVALUATIE EN OVERIG ONDERZOEK
De Tweede Kamer heeft gedurende het jaar 2017 het focusonderwerp
«toetsbare beleidsplannen» benoemd. Gezien het demissionaire jaar zijn
in 2017 binnen begrotingshoofdstuk VII geen toetsbare beleidsplannen
opgesteld.
Artikel 1 – Openbaar bestuur en
democratie

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

1.1 Bestuurlijke en financiële verhoudingen
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Interbestuurlijke verhoudingen 2007–2013 http://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/detail?id=2014D08466&did=2014D08466

2014

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Evaluatie herindeling Zuidwest Friesland http://www.rijksoverheid.nl/
documenten-en-publicaties/rapporten/2014/02/01/eindrapport-evaluatiesudwest-fryslan-herindeling-en-bestuurskracht.html

2014

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
Systematiek macronorm onroerende zaakbelasting http://www.rijksoverheid.nl/ 2014
documenten-en-publicaties/rapporten/2014/03/01/rapport-evaluatiesystematiek-macronorm-onroerende-zaakbelasting.html
Gemeentelijke herindelingen: lessen en leerervaringen http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/10/08/
gemeentelijke-herindelingen-lessen-en-leerervaringen.html

2014

Tussenmeting Revitalisering Generiek Toezicht http://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/detail?id=2015D14881&did=2015D14881

2015

Eindevaluatie wet revitalisering generiek toezicht Onderzoek wordt voor de
zomer 2018 aan de Tweede Kamer aangeboden met de Verkenning Toekomst
Toezicht voorzien van een gezamenlijke kabinetsreactie.

2018

Verkenning toekomst toezicht Resultaten worden voor de zomer 2018 aan de
Tweede Kamer aangeboden met de eindevaluatie wet revitalisering generiek
toezicht voorzien van een gezamenlijke kabinetsreactie.

2018

Evaluatie City Deals – vervolg http://agendastad.nl/wp-content/uploads/2017/
12/pbl-2017-evaluatie-city-deals-vervolg-3015.pdf

2017

4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing
1.2 Participatie
1. Ex post onderzoek onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

111

Artikel 1 – Openbaar bestuur en
democratie

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

Evaluatie gemeenteraadverkiezingen verkiezingen http://www.rijksoverheid.nl/ 2014
documenten-en-publicaties/rapporten/2014/09/19/rapportage-campagneeffectonderzoek-gemeenteraadsverkiezingen.html
Evaluatie Europees Parlement verkiezingen http://www.rijksoverheid.nl/
documenten-en-publicaties/rapporten/2014/09/19/rapportage-campagneeffectonderzoek-ep-verkiezing.html

2014

Evaluatie experiment met centrale stemopneming http://www.rijksoverheid.nl/
documenten-en-publicaties/rapporten/2014/09/19/evaluatie-van-deexperimenten-met-een-centrale-stemopneming.html

2014

Evaluatie experiment nieuw stembiljet voor kiezers in het buitenland http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/01/28/
rapport-onderzoek-internetstemmen-voor-kiezers-in-het-buitenland.html

2014

Kamerbrief evaluatie verkiezingen Tweede Kamer 2017, inclusief
2017
o Eindrapport onderzoek hoofdstembureaus ’s-Hertogenbosch
o Rapport GfK – evaluatie Tweede Kamerverkiezing
o Rapport Onderzoek toegankelijkheid stemlokalen
o Rapportage voorlichtingscampagne stemmen vanuit het buitenland
o Rapportage Kwalitatief onderzoek naar de effecten van de informatiecampagne Tweede Kamerverkiezingen 2017 Caribisch Nederland
o Eindrapportage campagne-effectonderzoek Tweede Kamerverkiezingen 2017
o Stembiljet voor de Tweede Kamerverkiezing 2017 gebruikt door kiezers in het
buitenland
o Bijlage Kiezers buiten Nederland
o Rapportage waarnemingsmissie OVSE over de Tweede Kamerverkiezing
2017
o Evaluatie advies Kiesraad over de Tweede Kamerverkiezing 2017
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/06/19/kamerbriefevaluatie-verkiezingen-tweede-kamer-2017
Kamerbrief bij rapportage evaluatie Wet financiering politieke partijen,
2018
inclusief rapporten:
– Het publieke belang van politieke partijen
– De financiering van politieke partijen – een internationale vergelijking
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2018/02/01/kamerbriefbij-rapportage-evaluatie-wet-financiering-politieke-patijen
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

4. Toetsbare beleidsplannen

Evaluatie referendum https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
brieven_regering/detail?id=2016Z08930&did=2016D18428

2016

Niet van toepassing

Jaar van
afronding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

112

Artikel 2 – Algemene Inlichtingen en
Veiligheidsdienst (AIVD)

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

1. Ex post onderzoek onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Evaluatie Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 (WIV) https://
www.aivd.nl/publicaties?ActLbl=commissie-dessens&ActItmIdt=3035

2013

Evaluatie naar de effecten van de opeenvolgende bezuinigingsvoorstellen op
de organisatie en het werk van de AIVD http://www.rekenkamer.nl/Publicaties/
Onderzoeksrapporten/Introducties/2015/05/
Bezuinigingen_en_intensiveringen_bij_de_AIVD

2015

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing

Artikel 6 – Dienstverlenende en
innovatieve overheid

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

6.1 Verminderen regeldruk
1. Ex post onderzoek onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting artikelen 6.1, 6.2 en 6.3 http://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/detail?id=2015D49671&did=2015D49671

2015

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Overzicht maatregelen bedrijven burgers en professionals http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/06/18/
overzicht-maatregelen-bedrijven-burgers-en-professionals.html

2014

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing
6.2 Informatiebeleid en ontwikkeling e-overheidsvoorzieningen
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting artikelen 6.1, 6.2 en 6.3 http://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/detail?id=2015D49671&did=2015D49671

2015

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

113

Artikel 6 – Dienstverlenende en
innovatieve overheid

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

Kamerbrief over evaluatie Landelijke Aanpak Adreskwaliteit, inclusief rapport
2017
«Elke tien minuten..., voortgangsrapport Landelijke aanpak adreskwaliteit
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/11/08/kamerbriefover-evaluatie-landelijke-aanpak-adreskwaliteit-laa
Procesevaluatie door Berenschot van de Rijksbrede «uitrol» van de actieve
openbaarmaking van onderzoeksrapporten. Evaluatie is in 2017 gestart, de
oplevering is in 2018.

2018

Rapportage Tussentijdse Zelfevaluatie Nationaal Actieplan Open Overheid
2016–2018
http://www.open-overheid.nl/wp-content/uploads/2017/08/Midtermzelfevaluatie-NL-NAP-2.pdf

2017

Tussentijdse rapportage van het Independent Reporting Mechanism (IRM) van 2018
het Open Government Partnership (OGP) over het Nationaal Actieplan Open
Overheid 2016–2018. Evaluatie is in het najaar 2017 gestart, de oplevering is in
2018.
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
Open Government Partnership: zelfevaluatierapport Nederland 2014 http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/11/10/opengovernment-partnership-zelfevaluatierapport-nederland-2014.html

2014

Effecten van toptakenwebsites en elf tips om het aandeel digitale transacties te 2014
verhogen http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/
2014/11/01/effecten-van-toptakenwebsites-en-elf-tips-om-het-aandeel-digitaletransacties-te-verhogen.html
Review Open Overheid http://www.opengovpartnership.org/country/
netherlands/progress-report/2013–2014-progress-report-netherlands

2015

Eindverslag Taskforce BID http://www.taskforcebid.nl/fileadmin/bestandentaskforce/documenten/Eindrapportage_Taskforce_BID_web.pd

2015

Evaluatie iNUP http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/rapporten/2014/12/01/eindrapport-i-nup/eindrapport-i-nup.pdf

2015

4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing
6.3 Betrouwbare levering van e-overheidsvoorzieningen
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting artikelen 6.1, 6.2 en 6.3 http://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/detail?id=2015D49671&did=2015D49671

2015

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

114

Artikel 6 – Dienstverlenende en
innovatieve overheid

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

DigiD buitenland * http://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/
2013
evaluatie-pilot-digid-buitenland-deelrapport-gei%CC%88nteresseerdenmeting-2/; http://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/evaluatiepilot-digid-buitenland-deelrapport-gei%CC%88nteresseerden-meting-3/;
http://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/evaluatie-pilot-digidbuitenland-deelrapport-aanbieders-meting-2/; http://kennisopenbaarbestuur.nl/
rapporten-publicaties/evaluatie-pilot-digid-buitenland-deelrapport-aanvragersmeting-2/; http://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/evaluatiepilot-digid-buitenland-deelrapport-pilotlocaties-meting-2/ *De aanvraag van
DIGID is mogelijk bij 13 ambassades.
Evaluatie GDI https://www.digitaleoverheid.nl/planning/voortgang/gdi-monitor/ 2016
4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing
6.4 Burgerschap
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting Burgerparticipatie 2007 – 2011 http://www.rijksoverheid.nl/ 2012
documenten-en-publicaties/rapporten/2012/05/11/rapport-beleidsdoorlichtingburgerparticipatie-2007–2011.html
Kamerbrief Beleidsdoorlichting Burgerschap 2012–2016, inclusief rapport
2017
«Beleidsdoorlichting artikel 6.4 Burgerschap 2012–2016»
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/12/08/kamerbriefbeleidsdoorlichting-burgerschap-2012–2016
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
Regel die bugerinitiatieven http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/rapporten/2014/01/17/regel-die-burgerinitiatieven.html

2013

Rapport Visitatie Prodemos 2014 http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/rapporten/2014/07/01/rapport-visitatie-prodemos-2014.html

2014

Feiten en ontwikkelingen Participatieve en doe-democratie (DRIFT-analyse en
analyse KiN) https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/
detail?id=2016Z13013&did=2016D26743

2016

4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing
6.5 Reisdocumenten en basisadministratie personen
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting kwaliteit Gemeentelijke Basisadministratie/Basisregistratie 2014
Personen 2012–2014 http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
brieven_regering/detail?id=2014Z23380&did=2014D47202
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

115

Artikel 6 – Dienstverlenende en
innovatieve overheid

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

Evaluatie naar de nieuwe wet basisregistratie https://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2016Z07913&did=2016D16217

2016

Kamerbrief over evaluatie Landelijke Aanpak Adreskwaliteit, inclusief rapport
2017
«Elke tien minuten..., voortgangsrapport Landelijke aanpak adreskwaliteit
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/11/08/kamerbriefover-evaluatie-landelijke-aanpak-adreskwaliteit-laa
Kamerbrief over Zelfevaluaties en toezicht op de uitvoering van de wet
basisregistratiepersonen en de paspoortwet bij gemeenten en openbare
lichamen
– Rapport Resultaten zelfevaluatie Basisregistratie Personen (BRP)
2017
– Rapport Resultaten zelfevaluatie paspoorten en Nederlandse identiteitskaarten (PNIK)
– Het Register Paspoortsignaleringen
– Resultaten vergelijkingen Register -Paspoortsignaleringen
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/09/08/kamerbriefover-zelfevaluaties-en-toezicht-op-de-uitvoering-van-de-wetbasisregistratiepersonen-en-de-paspoortwet-bij-gemeenten-en-openbarelichamen
Onderzoek commissie BRP. Commissie is ingesteld november 2017, oplevering 2018
is i 2018.
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

116

Artikel 6 – Dienstverlenende en
innovatieve overheid

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

Identiteit in cijfers http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/
rapporten/2014/12/15/identiteit-in-cijfers.html

2014

Rapportage zelfevaluatie reisdocumenten 2013 http://www.rijksoverheid.nl/
documenten-en-publicaties/rapporten/2014/04/18/rapportage-zelfevaluatiereisdocumenten-2013.html

2014

Evaluatie operatie BPR https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-503714.pdf 2014
Rapportage zelfevaluatie reisdocumenten 2013 http://
www.rijksdienstvooridentiteitsgegevens.nl/
dsresource?objectid=51632&type=org

2014

Resultaten zelfevaluatie Basisregistratie Personen 2014 http://www.rvig.nl/
documenten/rapporten/2014/10/30/resultaten-zelfevaluatie-2014

2014

Evaluatie operatie BRP https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-607273

2015

Review operatie BRP http://www.operatiebrp.nl/sites/operatie-brp/files/
4637%20samenvatting%20van%20Qabrief%20aan%20Buitendijk%20maart%202015%20definitief_0.pdf

2015

Evaluatie operatie BRP https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
brieven_regering/detail?id=2016Z07913&did=2016D16217

2016

Zelfevaluatie BRP https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
brieven_regering/detail?id=2016Z09344&did=2016D19334

2016

Monitor Identiteit 2017
2017
https://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/monitor-identiteit-2017/
Inventarisatie dienstverlening paspoorten en identiteitskaarten
2017
https://kennisopenbaarbestuur.nl/media/255251/inventarisatie-dienstverleningpaspoorten-en-identiteitskaarten.pdf
Inzicht in de kostendekkende heffingen volgens nieuwe transparantievoorschriften van het BBV
https://kennisopenbaarbestuur.nl/rapporten-publicaties/inzicht-in-dekostendekkende-heffingen-volgens-nieuwe-transparantievoorschriften-vanhet-bbv/

2017

Rapportage publieksonderzoek reisdocumentenstelsel: hoe denkt Nederland
over de modernisering?
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/
2017/10/01/rapportage-publieksonderzoek-reisdocumentenstelsel-hoe-denktnederland-over-de-modernisering/
Eindrapportage+onderzoek+reisdocumentenstelsel+BZK.pdf

2017

Zelfevaluatie BRP https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
brieven_regering/detail?id=2017Z11794&did=2017D24649

2017

4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing

Artikel 7 – Arbeidszaken overheid

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

7.1 Overheid als werkgever
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting Integriteit(sbeleid) http://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/detail?id=2014D17318&did=2014D17318

2014

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

117

Artikel 7 – Arbeidszaken overheid

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

Evaluatie protocol flexibel inzetbare pool Koninklijke Marechaussee http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2013/06/17/
aanbiedingsbrief-bij-rapport-evaluatie-flexibele-pool-koninklijkemarechaussee.html

2013

Beleidsevaluatie Stichting Administratie Indonesiche Pensioenen https://
2017
www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2017/03/22/
rapport-saip/Rapport+SAIP_V3.pdf
Kamerbrief over Evaluatie Veilig Publieke Taak en borging resultaten Veilig
2017
publieke taak: Integer en veilig werken, inclusief evaluatie Programma Veilig
Publieke Taak
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/12/19/kamerbriefover-evaluatie-veilige-publieke-taak-en-borging-resultaten-veilige-publieketaak-integer-en-veilig-werken
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig onderzoek
Evaluatie Subsidierelatie CAOP http://www.arbeidenoverheid.nl/media/147622/ 2013
evaluatie-subsidieregeling-caop-2008–2013.pdf
Veilig misstanden melden op het werk: Evaluatie Klokkenluidersregelingen,
Onderzoeksraad Integriteit Overheid en Adviespunt Klokkenluiders http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/07/22/
rapport-evaluatie-klokkenluidersregelingen-onderzoeksraad-integriteitoverheid-en-adviespunt-klokkenluiders.html

2014

Monitor Veilige Publieke Taak 2014 http://www.rijksoverheid.nl/documentenen-publicaties/rapporten/2014/12/18/monitor-veilige-publieke-taak-2014.html

2014

Rapportage vooronderzoek SEOR monitoring en evaluatie effecten WNT
(intern document)

2015

Evaluatie Subsidieregeling Stichting VSO 2013 https://www.tweedekamer.nl/
downloads/document?id=d7f1b95b-0a50–478f-b5e6–25c2c9d36885&title=
Evaluatierapporten%20over%20de%20subsidies%20aan%20het%20
Verbond%20Sectorwerkgevers%20Overheid%20%28VSO%29%20en%20
aan%20de%20Stichting%20Verdeling%20Overheidsbijdragen%20%28
SVO%29%20.pdf

2017

Evaluatie Subsidie Stichting Verdeling Overheidsbijdragen (SVO) https://
www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=d7f1b95b-0a50–478f-b5e6–
25c2c9d36885&title=
Evaluatierapporten%20over%20de%20subsidies%20aan%20het%20
Verbond%20Sectorwerkgevers%20Overheid%20%28VSO%29%20en%20
aan%20de%20Stichting%20Verdeling%20Overheidsbijdragen%20%28
SVO%29%20.pdf

2017

4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing
7.2 Pensioenen, uitkeringen en benoemingsregelingen
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Evaluatie Dijkstal Wetgeving. Evaluatie heeft in 2017 plaatsgevonden. Deze
wordt in 2018 aangeboden aan de Tweede Kamer.

2018

Evaluatie Bijdrage aan ZBO SAIP

2017

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

118

Artikel 7 – Arbeidszaken overheid

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

3. Overig onderzoek
4. Toetsbare beleidsplannen
Niet van toepassing

Artikel 12 – Algemeen

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

Evaluatie Wet openbare manifestaties https://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/detail?id=2015D39515&did=2015D39515

2015

Evaluatie toetsmodel PIA Rijksdienst https://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/detail?id=2016D28918&did=2016D28918

2016

Evaluatie wet college rechten van de Mens. De evaluatie en kabinetsreactie
worden voor de zomer 2018 naar de Kamer verstuurd

2018

Evaluatieonderzoek van de subsidieregeling Stichting Koninklijk paleis

2018

3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

119

BIJLAGE 3. INHUUR EXTERNEN
Ministerie: Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (IV, VII en
XVIII)
Verslagjaar: 2017
Programma- en apparaatskosten (€ x 1.000) (exclusief AIVD)
1. Interim-management

4.200

2. Organisatie- en Formatieadvies

235

3. Beleidsadvies

580

4. Communicatieadvisering

1.235

Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)

6.250

5. Juridisch Advies

377

6. Advisering opdrachtgevers automatisering

85.520

7. Accountancy, financiën en administratieve organisatie

2.639

(Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)

88.536

8. Uitzendkrachten (formatie & piek)

46.401

Ondersteuning bedrijfsvoering

46.401

Totaal uitgaven inhuur externen

141.187

Algemene toelichting op de tabel
Bovenstaand overzicht geeft een beeld van de uitgaven voor inkoop van
adviseurs en tijdelijk personeel conform de rijksbrede definitie in de
Rijksbegrotingsvoorschriften. De agentschappen die zijn opgenomen in
dit overzicht betreffen RvIG, DHC, RVB, UBR, FMHaaglanden, P-Direkt,
SSC-ICT en Logius. De agentschappen verantwoorden de externe inhuur
op basis van kosten. De inhuur voor beleidsgevoelige diensten betreft
4,4%. Het merendeel wordt ingehuurd voor (beleids)ondersteuning
(62,7%) en ondersteuning bedrijfsvoering (32,9%).
Toelichting op het inhuurpercentage 2017
Het gerealiseerde percentage externe inhuur van het kerndepartement en
de agentschappen RvIG en DHC is gemiddeld 4,8%. De agentschappen
met een rijksbrede dienstverlening komen uit op een inhuurpercentage
van gemiddeld 23,0%. Het gerealiseerde percentage externe inhuur voor
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als totaal
komt in 2017 uit op gemiddeld 18,1%. Dit is een aanzienlijke daling ten
opzichte van 23,6% in 2016.
Sturingspercentage 2017 (in € x 1.000)

Heel BZK

Kern+RvIG+
Overige
DHC BLA’s/ SSO’s

Uitgaven ambtelijk personeel

640.049

199.576

440.473

Uitgaven externe inhuur

141.187

9.981

131.206

Totaal personele uitgaven

781.236

209.557

571.679

Percentage inhuur 2017

18,1%

4,8%

23,0%

Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften is de berekening van het
sturingspercentage gewijzigd. Bij de personele uitgaven zijn kosten van
personele exploitatie meegerekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

120

Toelichting op de uitgaven / kosten
Bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties realiseert
het kerndepartement (inclusief DHC en RvIG) ruim onder de 10%-norm
«comply-or-explain» voor inhuur van externen. Dit is niet het geval bij de
rijksbreed opererende agentschappen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (SSO’s). Bij deze agentschappen vindt
inhuur veelal plaats ten behoeve van en in opdracht van andere departementen. Voor dergelijke externe opdrachten geldt dat uit doelmatigheidsoverwegingen gebruik gemaakt wordt van inhuur van externen vanwege
het tijdelijke karakter van de opdrachten en/of de gevraagde specifieke
kennis en expertise. Om deze redenen werken de agentschappen met een
flexibele schil in de personele opbouw. Daarnaast is een aantal van de
shared serviceorganisaties (SSO’s) nog in opbouw. Werkzaamheden die
voorheen door ministeries zelf werden uitgevoerd, zijn of worden
overgeheveld naar de SSO’s. In dit ontwikkelingsproces is extra inhuur te
verklaren; pas na enige jaren kunnen de beoogde schaalvoordelen
worden geïncasseerd. Een transitie naar verambtelijking start zodra de
dienstverlening stabiel genoeg is. Bij verschillende agentschappen zijn
verambtelijkingtrajecten gestart om de inhuur van externen te reduceren.
Bij alle SSO’s is een daling van het percentage externe inhuur ten opzichte
van vorig jaar.
Bij de volgende agentschappen van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties is meer dan 10% externe inhuur noodzakelijk
geweest.
Logius
Logius biedt publieke dienstverleners een samenhangende digitale
infrastructuur die hen in staat stelt met burgers en bedrijven en onderling,
7x24, betrouwbaar, snel, groen en gemakkelijk elektronisch zaken te doen.
Bij Logius vindt inhuur voornamelijk plaats ten behoeve van werkzaamheden voor afnemers, zoals andere uitvoeringsorganisaties en ministeries. Voor sommige opdrachten geldt dat uit doelmatigheidsoverwegingen gebruik wordt gemaakt van externe inhuur vanwege het vaak
tijdelijke karakter van deze opdrachten of omdat de gevraagde specifieke
kennis en expertise niet altijd in huis is. Verder is de afgelopen jaren de
omvang van de opdrachten meer toegenomen dan de beschikbare
capaciteit van de formatie. De combinatie van organisatorische randvoorwaarden (formatie), arbeidsmarktproblematiek (schaarste van
ICT-personeel) en politiek-bestuurlijke urgenties (nieuwe werkzaamheden)
heeft gemaakt dat bij Logius het inhuurpercentage relatief hoog is. In het
kader van het terugdringen van de externe inhuur middels uitbreiding van
de formatie is het sturingspercentage lager dan geprognotiseerd.
Shared Service Center-ICT (SSC-ICT)
SSC-ICT is de ICT-dienstverlener van acht ministeries. SSC-ICT verzorgt de
gemeenschappelijke dienstverlening voor ICT-werkplekdiensten en
verricht de daarbij horende ondersteunende werkzaamheden voor de
verschillende ministeries.
Externe inhuur is noodzakelijk voor diverse grote projecten die in 2017 zijn
uitgevoerd, zoals DWR Next, PMI en Idiplomatie. Het gaat om de
ontwikkeling van diverse nieuwe digitale werkplekken voor de rijksoverheid en een technisch programma waarbij de dienstverlening naar
het nieuwe Overheidsdatacenter (ODC) wordt gemigreerd en daartoe
tegelijkertijd technisch wordt geharmoniseerd. De externe inhuur is in
2017 in fte’s gedaald, deels door verambtelijking en deels door het aflopen
en afbouwen van de lopende projecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

121

P-Direkt
P-Direkt is de shared serviceorganisatie voor de salaris- en personeelsadministratie voor de gehele rijksdienst. P-Direkt werkt voor zijn contactcenter met een flexibele schil met externe capaciteit. Daarmee wordt
bereikt dat enerzijds makkelijker kan worden ingespeeld op klantvragen
(productiecapaciteit kan snel en fors worden opgeschaald) en anderzijds
kan worden afgeslankt om te voldoen aan bezuinigings-/efficiencytaakstellingen in de toekomst.
In het kader van het terugdringen van de externe inhuur breidt P-Direkt de
ambtelijke ICT-capaciteit jaarlijks uit. De formatie blijft gelijk door
efficiencytaakstellingen bij het contact center.
Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR)
UBR ondersteunt het Rijk met adviezen op het gebied van P&O, ICT,
facilitair/huisvesting en inkopen. UBR heeft een flexibele schil nodig om te
voldoen aan de vraag van departementen; de externe inhuur is daarom
hoofdzakelijk vraaggestuurd. De overschrijding van de externe inhuur is
veroorzaakt bij diverse onderdelen binnen UBR waarbij sprake is van
inhuur voor de professionalisering van de bedrijfsvoering, vanwege het
niet invullen van vacatures op middenmanagementniveau, en voor
ondersteuning bij de doorontwikkeling van de informatievoorziening.
FMHaaglanden (FMH)
FMH is de facilitaire dienstverlener voor rijksorganisaties in de regio
Haaglanden. FMH werkt met een flexibele schil om in te kunnen spelen op
de groei en krimp die optreedt als gevolg van de uitvoering van het
Masterplan Den Haag. Bij het aantrekken van tijdelijk personeel wordt
steeds eerst binnen het Rijk gezocht naar oplossingen. Als gevolg van
structureel meer dienstverlening heeft FMH aanpassingen in de organisatie en formatie doorgevoerd. Dit heeft geleid tot de verschuiving van
externe inhuur naar eigen personeel.
Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
Het RVB is een uitvoeringsdienst van het Rijk. Het RVB is een vraaggestuurde dienst, waarbij veelal specifieke en specialistische kennis nodig is.
De inhuur externen bestaat voor het grootste deel uit inhuur ten behoeve
van het primair proces (bv. projectmanagers van bouwprojecten) met het
oog op de eerder genoemde specialistische kennis. In het verleden is
besloten dat het Rijksvastgoedbedrijf op bepaalde terreinen géén of
onvoldoende eigen capaciteit meer heeft en dat dit per project wordt
ingehuurd.
Rapportage overschrijding maximumuurtarief externe inhuur
buiten raamwerkovereenkomsten
In onderstaande tabel wordt weergegeven en toegelicht in hoeveel
gevallen in 2017 door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties buiten de mantelcontracten om externe krachten zijn
ingehuurd boven het voor de organisaties van het Rijk afgesproken
maximumuurtarief van € 225 (exclusief BTW).
Inhuur externen buiten raamwerkovereenkomsten
Aantal overschrijdingen maximumuurtarief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

2017
0

122

BIJLAGE 4. OVERZICHT VAN DE BURGEMEESTERSBENOEMINGEN
IN 2017
Verdeling Kroonbenoemde burgemeesters per 31 december
2017ht
Overzicht verdeling Kroonbenoemde burgemeesters naar politieke kleur en man/vrouw verhouding op 31 december 2017
Partij

Posten

%

Inwoners

%

Man

Vrouw

Totaal

CDA

104

32,0

3.897.453

26,7

75

29

104

VVD

93

28,6

4.768.230

32,7

70

23

93

PvdA

65

20,0

3.690.857

25,3

49

16

65

D66

20

6,2

978.352

6,7

15

5

20

CU

11

3,4

408.817

2,8

10

1

11

Overig

10

3,1

216.416

1,5

8

2

10

GL

9

2,8

193.997

1,3

6

3

9

SGP

9

2,8

237.928

1,6

9

0

9

Geen

4

1,2

189.416

1,3

1

3

4

Totaal

325

243

82

325

14.581.466

Ter vergelijking de verdeling van Kroonbenoemde burgemeesters
per 31 december 2016
Overzicht verdeling Kroonbenoemde burgemeesters naar politieke kleur en man/vrouw verhouding op 31 december 2016
Partij

Posten

%

Inwoners

%

Man

Vrouw

Totaal

CDA

116

34,5

4.471.139

28,9

86

30

116

VVD

94

28,0

4.580.786

29,6

71

23

94

PvdA

72

21,4

4.396.840

28,4

57

15

72

D66

19

5,7

934.551

6,0

16

3

19

CU

11

3,3

391.925

2,5

10

1

11

GL

7

2,1

165.765

1,1

4

3

7

SGP

7

2,1

187.037

1,2

7

0

7

Overig

7

2,1

162.975

1,1

7

0

7

Geen

3

0,9

167.630

1,1

1

2

3

Totaal

336

259

77

336

15.458.648

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 1

123