Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 904

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 april 2012
Hierbij zend ik u het verslag van de vergadering van de Informele Ecofin
Raad van 31 maart 2012 te Kopenhagen.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

kst-21501-07-904
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 904

1

Verslag van de informele Ecofin van 30 en 31 maart 2012 te
Kopenhagen
Tijdens de informele Ecofin is gesproken over het Meerjarig Financieel
Kader (MFK) 2014–2020. De Commissie heeft haar voorstel voor het MFK
toegelicht, dat op weerstand stuitte bij veel lidstaten, waaronder
Nederland. Nederland en andere lidstaten hebben aangegeven dat het
Commissievoorstel minimaal 100 miljard euro (in betalingen 2011 prijzen)
te hoog is. Verder is gesproken over samenwerking tussen de eurozone
lidstaten en de lidstaten van de EU als geheel, over de economische
vooruitzichten en financiële stabiliteit in de EU, en, mede op voorstel van
Nederland, van gedachten gewisseld over alternatieven voor een
financiële transactiebelasting. Ook is gesproken over de resolutie van
financiële instellingen, de verordening voor kredietbeoordelaars (CRA III)
en de inzet van de EU voor de voorjaarsvergadering van het IMF en de
G20-vergadering van ministers van Financiën en presidenten van de
Centrale Banken.
1. Meerjarig Financieel Kader
Tijdens de informele Ecofin Raad heeft een oriënterend debat plaatsgevonden over het MFK 2014–2020. Er is met name gesproken over de
omvang van het MFK en een nieuw Eigen Middelen Besluit.
De Europese Commissie heeft haar voorstel betreffende het MFK
2014–2020 toegelicht, dat op weerstand stuitte bij veel lidstaten,
waaronder Nederland. Er is hier uitgebreid inhoudelijk over gesproken.
Nederland heeft aangegeven dat het Commissievoorstel minimaal 100
miljard euro (in betalingen 2011 prijzen) te hoog is. Ook andere lidstaten
brachten dit punt naar voren met als argument dat de EU begroting de
bezuinigingsinspanningen van de lidstaten moet reflecteren. Verder wenst
Nederland de huidige korting minimaal te behouden, evenals de huidige
perceptiekostenvergoeding. Voor Nederland is deze inzet belangrijk om de
hoofddoelstelling, een substantiële vermindering van de afdrachten, te
realiseren, maar ook om de relatieve netto-positie ten opzichte van
vergelijkbare landen te verbeteren.
Wat betreft het nieuwe Eigen Middelen Besluit heeft Nederland aangegeven geen voorstander te zijn van nieuwe eigen middelen, net als enkele
andere lidstaten. Nederland hecht eraan dat een eventuele financiële
(transactie)belasting niet ingezet wordt als eigen middel en ziet
vooralsnog geen voordelen in het nieuwe BTW-voorstel.
2. Samenwerking tussen de eurozone en de EU als geheel
Nu de eurozone verdere stappen zet op het gebied van onder andere
budgettaire discipline en economische coördinatie, heeft het Deens
voorzitterschap de samenwerking tussen de eurozone en de EU als geheel
aan de orde gesteld tijdens de informele Ecofin.
Ten eerste is gesproken over de wenselijkheid van een Europa «op twee
snelheden». De Nederlandse inzet richt zich binnen de Eurozone op
sterkere budgettaire discipline en, waar noodzakelijk en wenselijk,
nauwere samenwerking en coördinatie op economisch terrein tussen
eurolanden. Sommige niet-eurolanden willen daar, met het oog op
toekomstige toetreding, in mee en anderen niet. Verschillen tussen de
eurozone landen en andere EU landen is dan soms onvermijdelijk.
Nederland is voorstander van samenwerking en harmonisering in de EU
als geheel, echter als dit niet mogelijk blijkt te zijn op bepaalde punten kan
er gekeken worden naar samenwerking op het gebied van de eurozone of
de eurozone uitgebreid met enkele lidstaten. Overzicht en consistentie
tussen alle verschillende initiatieven en structuren binnen de EU blijven
behouden door bijvoorbeeld een sterke rol voor de Commissie om alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 904

2

initiatieven te overzien en consistentie te bewaren en bij verdergaande
samenwerking zoveel mogelijk te kiezen voor bestaande verdragsstructuren en zo min mogelijk voor nieuwe intergouvernementele structuren.
Verder is het belangrijk om de drempel voor niet-deelnemende landen om
in een later stadium alsnog bij initiatieven aan te haken, zo laag mogelijk
te houden.
Voor Nederland is het zeer belangrijk dat verschillende samenwerkingsverbanden binnen de EU de interne markt niet ondermijnen. De regeringsleiders en staatshoofden van 25 EU-lidstaten, waaronder alle eurolanden,
hebben tijdens de Europese Raad van 2 maart jl. de intentie uitgesproken
om het verdrag aangaande stabiliteit, bestuur en coördinatie in de EMU te
ratificeren. Hierin is afgesproken om waar wenselijk en noodzakelijk vaker
gebruik te maken van de communautaire middelen die beschikbaar zijn
om de economische coördinatie en samenwerking tussen eurolanden te
versterken. Op verzoek van onder andere Nederland is hierbij expliciet
gesteld dat de interne markt, bij uitstek een gelegenheid van de gehele
EU, niet mag worden ondermijnd.
3. Economische vooruitzichten en financiële stabiliteit
Tijdens dit agendapunt is voornamelijk gesproken over de economische
vooruitzichten en de risico’s waarmee deze omgeven zijn en de grootste
risico’s voor de financiële stabiliteit. Als belangrijkste risico’s kwamen naar
voren: 1) een mogelijke verslechtering van de Europese schuldencrisis, 2)
zwakke mondiale economische groei en 3) verregaande deleveraging van
banken. Factoren die onlangs voor een verbeterd vertrouwen in de markt
hebben gezorgd zijn: 1) de gemaakte afspraken op het gebied van
governance, zoals het verdrag aangaande stabiliteit, coördinatie en
governance, 2) budgettaire en structurele maatregelen genomen door
enkele eurozone lidstaten, 3) de aankondiging en implementatie van de
drie jarige «longterm refinancing operation» (LTRO) van de Europese
Centrale Bank en 4) de overeenkomst van het tweede Griekse leningenprogramma, inclusief de geslaagde PSI operatie. Voor Nederland is het nu
belangrijk dat landen doorgaan met de structurele hervormingen die ze
hebben aangekondigd en dat ze hun begroting op orde brengen en
houden.
4. Financiële transactiebelasting
Ook de financiële transactiebelasting (FTT) is besproken tijdens de
informele Ecofin Raad. Het doel van de bespreking was om alternatieven
voor de FTT te bespreken. Tijdens de Ecofin Raad van 13 maart werd
besloten om het voorstel van de Commissie verder te analyseren, terwijl
ook alternatieven op de financiële transactiebelasting zullen worden
bekeken.
Nederland heeft tijdens de informele Ecofin aangegeven dat een FTT niet
een efficiënte manier is om een goede bijdrage van de financiële sector
aan de publieke middelen te bewerkstelligen, zoals ook beschreven in de
kabinetsreactie op de CPB evaluatie Financiële Transactiebelasting
(kenmerk FM/2012/167M). Daarnaast draagt een FTT niet bij aan een
stabielere financiële sector. Een stabielere financiële sector kan beter door
middel van regulering worden bereikt dan door een FTT.
Echter, het kabinet onderschrijft wel de genoemde doelen van een FTT:
een bijdrage van de financiële sector aan de publieke middelen en het
verbeteren van de financiële stabiliteit. Aangezien het kabinet beide
doelen onderschrijft, is Nederland voorstander van het analyseren van
alternatieven voor een FTT. Er is tijdens de informele Ecofin kort
gesproken over onder andere een Financial Activity Tax, een Europese
bankenbelasting en een Stamp Duty. Naar verwachting zullen de
alternatieven op latere Ecofin Raden aan de orde komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 904

3

5. Resolutie financiële instellingen
De Ecofin Raad heeft kort gesproken over crisismanagement in de
financiële sector. Er is voornamelijk gesproken over het richtlijnvoorstel
dat de Europese Commissie in voorbereiding heeft met betrekking tot
crisismanagement van financiële instellingen. De Commissie heeft de
stand van zaken geschetst omtrent het richtlijnvoorstel. Het voorstel wordt
binnenkort verwacht.
De Nederlandse visie op dit onderwerp is onder andere toegelicht in het
BNC fiche dat aan de Kamer is verzonder naar aanleiding van een
mededeling van de Europese Commissie (zie Kamerstukken II 2010–2011,
22 112, nr. 1101). Nederland steunt de ontwikkeling van een Europees
raamwerk, en zal zich actief inzetten in de aankomende onderhandelingen
hierover.
6. Verordening kredietbeoordelaars (CRA3)
Tijdens de informele Ecofin is van gedachten gewisseld over twee
deelonderwerpen aangaande de verordening kredietbeoordelaars (CRAIII),
namelijk de verplichte rotatie van kredietbeoordelaars en het gebruik van
ratings uit derde landen. Nederland verwelkomt in algemene zin de
voorstellen van de Commissie op het gebied van kredietbeoordelaars, met
name om over-afhankelijkheid te verminderen en transparantie te
verbeteren. Nederland heeft nog wel zorgen bij enkele elementen uit het
voorstel, zoals bijvoorbeeld het roulatiesysteem. Het Nederlandse
standpunt is verwoord in het BNC-fiche (Kamerstukken 2011–2012, 22 112,
nr. 1298) dat aan uw Kamer is gezonden en met u is besproken in het AO
van 16 februari 2012.
Met betrekking tot de verplichte rotatie van kredietbeoordelaars heeft
Nederland aangegeven niet op voorhand tegenstander te zijn van een
rotatiesysteem. Nederland heeft echter wel zorgen bij de wijze waarop het
rotatiesysteem is vormgegeven en is van mening dat diepgaander
onderzoek naar effecten en risico’s ervan wenselijk is. Dit punt werd ook
door enkele andere lidstaten opgebracht.
Met betrekking tot het gebruik van ratings uit derde landen is Nederland
voorstander dat het huidige systeem wordt aangepast zodat het effectiever en meer voorspelbaar wordt. Elke keer als er een wijziging van de
regelgeving in het derde land of in Europa plaatsvindt, dient het regime in
het derde land getoetst te worden aan het Europese regime. Dit brengt
onzekerheid met zich mee voor de markten en kan de relatie met derde
landen verslechteren. Met name omdat wijzigingen in Europa bijna altijd
navolging zullen moeten vinden in het derde land om ratings uit die
landen in Europa te laten voor regelgevende doeleinden.
Naar aanleiding van de vragen tijdens het Algemeen Overleg van
22 maart jl. ga ik hier nader in op het punt van «politieke inmenging» ten
aanzien van het proces van ex ante goedkeuring van methodologieën
door ESMA. Dit specifieke onderdeel van de verordening is niet expliciet
aan de orde gekomen tijdens de informele Ecofin. Zoals ik in het debat,
alsook in het BNC-fiche, heb aangegeven, betreft het de schijn van
politieke inmenging die ik vrees. Dit speelt bij kredietbeoordelaars omdat
ook landen – naast beursgenoteerde ondernemingen – een belang hebben
bij een bepaalde rating. Deze wordt gebaseerd op een methodologie van
een kredietbeoordelaar. Als die methodologie moet worden goedgekeurd
door ESMA kan de schijn ontstaan dat landen hier invloed op proberen uit
te oefenen, en dit zal mogelijk tot onrust leiden in de markt. Bijvoorbeeld
als ESMA de invoering van een methodologie tegenhoudt en achteraf
blijkt dat die methodologie een negatief effect op de rating van een
bepaalde lidstaat heeft gehad. Ik benadruk hierbij dat het dus niet gaat om
daadwerkelijke beïnvloeding, maar dat alleen al de schijn ervan
voldoende kan zijn om tot onrust te leiden. Dit kan vervolgens afbreuk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 904

4

doen aan de perceptie van de onafhankelijkheid van ESMA. Deze staat
voor mij buiten enige twijfel en dat wil ik ook zo houden. Ik ben op zich
niet tegen enige ex ante rol van ESMA, maar dit zou dan meer procesmatig moeten zijn. Niet het goedkeuren van de methodologie, maar van
het proces dat een kredietbeoordelaar doorloopt om tot een methodologie
te komen. Ook bij het productontwikkelingsproces (PoP) van de AFM gaat
het om een procesmatige beoordeling en niet een ex ante goedkeuring.
Daarnaast heeft Nederland bij het PoP geen specifiek eigen belang (de
AFM zal immers geen PoPs van lidstaten bekijken), dus van de schijn van
politieke inmenging kan per definitie geen sprake zijn. Alternatief voor een
procesmatige rol zou zijn dat ESMA van aanstaande wijzigingen van
methodologieën of van nieuwe methodologieën enige tijd voor de
invoering in kennis wordt gesteld. Een zogenaamde notificatieplicht voor
kredietbeoordelaars. Zoals toegezegd zal ik kijken hoe een compromisvoorstel tegemoet komt aan de geuite zorgen. Overigens is de schijn van
inmenging niet het grootste bezwaar tegen ex ante goedkeuring. De
perceptie van een goedkeuringsstempel die van de geschetste rol van
ESMA uitgaat, is een grotere zorg. Hierdoor wordt de afhankelijkheid van
kredietbeoordelingen mijns inziens juist vergroot, in plaats van
verminderd.
7. Voorbereiding IMF jaarvergadering en G20 bijeenkomst
Tijdens de informele Ecofin is gesproken over de inzet van de EU voor de
voorjaarsvergadering van het IMF en de G20-vergadering van ministers
van Financiën en centralebankpresidenten. De inzet voor beide vergaderingen is op ambtelijk niveau in een schriftelijke procedure afgestemd.
Nederland steunt deze inzet.
De EU zal pleiten voor hernieuwde aandacht voor mondiale onevenwichtigheden en roept landen op om de afgesproken hervormingen van de
regulering in de financiële sector te implementeren. De EU bevestigt de al
toegezegde bijdragen van de eurolanden en een aantal andere EU-landen
voor uitbreiding van de middelen van het IMF en roept andere G20-landen
en financieel sterke IMF-leden op om hetzelfde te doen. De EU geeft aan
verdere versterking van het surveillanceraamwerk van het IMF te steunen.
Tot slot spreekt de EU uit zich in te spannen voor een zo spoedige
ratificatie van de in 2010 overeengekomen quota- en governance
hervormingen van het IMF en zich constructief op te stellen in de
herziening van de formule die de stemgewichten bij het IMF bepaalt.
De Nederlandse inzet voor de jaarvergadering van het IMF zal uitgebreid
worden toegelicht in de geannoteerde agenda die voor het Algemeen
Overleg van 18 april a.s. ten behoeve van de IMF/Wereldbank voorjaarsvergadering zal worden verspreid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 904

5