Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 166

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 november 2007
1. Inleiding
Tijdens de plenaire behandeling op 20 juni 2007 van het wetsvoorstel tot
Wijziging van de Zorgverzekeringswet en andere wetten met het oog op
het verzwaren van het premie-incassoregime (Kamerstukken II, 2006/2007,
30 918), heb ik toegezegd u nader te informeren over een structurele
aanpak van de wanbetalersproblematiek (Handelingen der Kamer II,
vergaderjaar 2006–2007, nr. 83, blz. 4509–4524). Met deze brief kom ik mijn
toezegging na.
2. Achtergrond en probleembeschrijving
Met de invoering van de Zorgverzekeringswet (Zvw) zijn alle Nederlanders
verplicht een basisverzekering tegen ziektekosten af te sluiten. Ze betalen
hiervoor een inkomensafhankelijke bijdrage, die geïnd wordt door de
Belastingdienst, en, indien zij achttien jaar of ouder zijn, een nominale
premie, die betaald moet worden aan de zorgverzekeraar waar men is
ingeschreven. Verzekerden met een relatief laag inkomen worden gecompenseerd voor het feit dat ze een veel hogere nominale premie moeten
betalen dan vóór 2006. Dit gebeurt via de zorgtoeslag, die wordt uitbetaald door de Belastingdienst/toeslagen.
De zorgverzekering is een overeenkomst: zorgkosten worden vergoed als
men verzekeringspremies betaalt. Als de verzekerde niet betaalt zou de
verzekeraar, zonder nadere maatregelen, de mogelijkheden en kosten van
incasso afwegen tegen het nemen van het verlies en het royeren van de
verzekerde. Het beleid is er echter op gericht onverzekerdheid zoveel
mogelijk te voorkomen. Ook voor verzekeraars als groep lost royement
het probleem niet op, omdat de geroyeerde wanbetaler over kan stappen
naar een andere verzekeraar (acceptatieplicht) en daar zijn wanbetalersgedrag kan voort zetten. Zowel de verzekeraar als de overheid hebben er
belang bij dat burgers verzekerd blijven en dat ze voor hun verzekering

KST112237
0708tkkst29689-166
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2007

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 689, nr. 166

1

betalen. Daarom zijn met de verzekeraars afspraken gemaakt over het
verzekerd houden van verzekerden.
De afspraken houden in dat de zorgverzekeraar voor een bedrag gelijk aan
6 maandpremies zelf het volledige betalingsrisico loopt en alles in het
werk stelt om betaling af te dwingen. Neemt de schuld verder toe, dan
wordt de zorgverzekeraar daarvoor gecompenseerd vanuit het Zorgverzekeringsfonds. De compensatie is gelijk aan de rekenpremie en wordt
alleen verleend als de verzekeraar de wanbetaler verzekerd houdt tegen
zorgkosten en zijn incasso-inspanningen blijft leveren.Als ondersteuning
van deze afspraak dient het in de eerst alinea genoemde wetsvoorstel tot
wijziging van de Zorgverzekeringswet dat thans behandeld wordt in de
Eerste Kamer. Hierin wordt geregeld dat een verzekerde met betalingsachterstand zijn zorgverzekering niet kan opzeggen.
Tevens zijn bovengenoemde compensatieafspraken inmiddels in het
Besluit zorgverzekering en de Regeling zorgverzekering verankerd. De
compensatie wordt door het College voor zorgverzekeringen uitgevoerd.
Het is echter niet de bedoeling dat mensen die niet betalen «gewoon»
verzekerd blijven; een slechte betaalmoraal kan immers niet worden gehonoreerd.
Daarbij komt dat de compensatie ten laste komt van het Zorgverzekeringsfonds. Het Fonds moet daarvoor gecompenseerd worden door verhoging
van de inkomensafhankelijke bijdrage, wat via de zogenoemde «50/50regel» weer tot verhoging van de nominale premie (van mensen die deze
wél betalen) leidt.
Beide overwegingen maken het noodzakelijk de druk op het (alsnog)
betalen van de nominale premie zo hoog mogelijk op te voeren.
3. Oplossingsrichting.
De oplossing, zoals ik mij die voorstel, bestaat uit twee delen: zo goed
mogelijk gebruik maken van de wettelijke mogelijkheid en uitvoeringsorganisatie, die er nu al is, om wanbetaling tegen te gaan èn, daar waar
de bestaande mogelijkheden tekort schieten, het creëren van aanvullende
maatregelen.

3.1. Benutten van bestaande mogelijkheden
Bestaande mogelijkheden betreffen de incasso door verzekeraars, de
collectieve contracten en de mogelijkheden van de Wet werk en inkomen.
Alledrie deze mogelijkheden worden benut door zorgverzekeraars en
gemeenten en leveren ook resultaat op, zodat schuldtoename wordt voorkomen en bestaande schuld wordt gesaneerd. Het gebruik van deze
instrumenten kan echter intensiever en effectiever. Om die reden zijn er
tussen gemeenten en zorgverzekeraars nieuwe afspraken gemaakt. Zowel
over nieuwe collectieve contracten voor bijstandsgerechtigden en mensen
met lage inkomens als over de informatieverstrekking, via het Inlichtingenbureau, over betalingsachterstand bij bijstandsgerechtigden. In het
bestand dat hierbij gehanteerd wordt, ook voor de informatie-uitwisseling
tussen zorgverzekeraars onderling, worden vanaf 19 november van dit
jaar op dagbasis alle verzekerden bijgehouden die niet hebben gereageerd op een tweede aanmaning.
Ik heb eveneens nieuwe afspraken gemaakt met de zorgverzekeraars.
Zoals aangegeven gaan deze over het doorzetten van de incassoinspanning, het niet royeren van verzekerden met betalingsachterstand en
het compenseren voor premiederving.
Ten slotte zijn zorgverzekeraars zelf bezig een nieuw protocol op te stellen
voor hun gedrag in geval van wanbetaling. In dit nieuwe protocol worden
ook afspraken gemaakt over het tijdig informeren van wanbetalers over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 689, nr. 166

2

de consequenties van hun gedrag – in de vorm van boetes, incasso en
beslag – en over de rechtsbescherming die ze daarbij hebben. De
klachten- en geschillenprocedures die gehanteerd worden, zijn overigens
ook al in de verzekeringspolis opgenomen.
Bij dit protocol wordt geanticipeerd op de in deze brief beschreven wettelijke mogelijkheden van «bronheffing», die moet gaan gelden
vanaf 1 januari 2009. Dit voorkomt dat de afspraken tegen die tijd opnieuw
gewijzigd moeten worden. Bovendien worden wanbetalers alvast geïnformeerd over de maatregelen die op handen zijn.

3.2. Aanvullende maatregelen
De bestaande mogelijkheden blijken bruikbaar voor een deel van de
wanbetalerspopulatie, maar niet voor iedereen. Daarom ben ik van plan
om in de Zvw op te nemen dat voor wanbetalers de plicht om nominale
premie aan de zorgverzekeraar te betalen, voor de nieuwe verplichtingen,
wordt omgezet in een plicht om een bestuursrechtelijke premie aan een
daartoe aangewezen uitvoeringsorgaan te betalen, zodra de premieachterstand een bedrag ter hoogte van zes maandpremies heeft bereikt.
De verzekeraar heeft de wanbetaler aangemeld om compensatie te krijgen
voor de gederfde premie. Door de compensatie heeft de verzekeraar er
geen belang meer bij om de verzekerde (wanbetaler) te royeren. Om het
voor de verzekerde onaantrekkelijk te maken in dit regime terecht te
komen, dient de bestuursrechtelijke premie hoger te zijn dan de hoogste
nominale premie. Gedacht wordt aan 130% van de rekenpremie. Voorts
krijgt het aangewezen uitvoeringsorgaan de bevoegdheid deze bestuursrechtelijke premie op het (netto-)inkomen (box 1, en zo mogelijk 2 en 3,
waarbij ook zal worden nagegaan of vermogen als bron kan worden
aangewezen) van de wanbetaler te laten inhouden (broninhouding) en
aan zich te laten afdragen, en om de zorgtoeslag als bron voor de
bestuursrechtelijke premie naar zich te laten overmaken.
De wanbetaler kan zich uit het bestuursrechtelijke premieregime «vrijkopen» door zijn nog openstaande schuld aan de zorgverzekeraar te
voldoen. Die bestaat uit een bedrag ter hoogte van zes maanden nominale
premie, de wettelijke rente daarover en de incassokosten die de verzekeraar heeft gemaakt. Het zal vaak gaan om een bedrag van zo’n 1000 euro.
Het aangewezen uitvoeringsorgaan stort de geïnde bestuursrechtelijke
premies in het Zorgverzekeringsfonds, waaruit de de compensatie aan de
zorgverzekeraars voor het verzekerd houden van deze wanbetalers zoveel
mogelijk wordt gedekt.
Ik heb derhalve het voornemen om de Zorgverzekeringswet te wijzigen
om een bevoegdheid te creëren om ten behoeve van het Zorgverzekeringsfonds een vervangende premie te innen op inkomen(sbronnen) van
verzekerden die een betalingsachterstand hebben voor de nominale
premie van meer dan zes maandpremies. In deze wetwijziging zullen ook
de taken en bevoegdheden van het uitvoeringsorgaan in deze benoemd
worden.
Procedures, werkwijzen en uitvoeringszaken zullen daarna in lagere regelgeving nader worden uitgewerkt. De zorgtoeslag wordt hierbij beschouwd
als inkomen(sbron). In mijn brief van 2 oktober 2007 aan uw Kamer heb ik
aangegeven, waarom de zorgtoeslag niet in 2008 kan worden stop gezet.
4. Verdere traject
Er is gestart met de voorbereiding van de wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Wet op de zorgtoeslag. Uitgaande van het gebruikelijke tijdpad kan ik dit wetsontwerp medio 2008 aan uw Kamer
aanbieden. Invoering per 1 januari 2009 is daarmee haalbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 689, nr. 166

3

Tevens ben ik de uitvoeringsorganisatie voor de inning van de vervangende premie bij wanbetalers aan het opzetten. Ik wil hierbij zoveel mogelijk gebruik maken van de in de sociale zekerheid en fiscaliteit gebruikelijke oplossingen voor dit soort problemen. Ik ga er vanuit dat de
uitvoering hierdoor soepeler verloopt en met minder lasten gepaard gaat.
Hierdoor moet het mogelijk zijn dat de wettelijke mogelijkheid ook
vanaf 1 januari 2009 effectief wordt toegepast.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 689, nr. 166

4