Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

161
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over de onthulling over steun Turkije aan Al Qaeda (ingezonden 22 september
2014).
Antwoord van Minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) (ontvangen
1 oktober 2014)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de onthulling van de tot voor kort nog Amerikaanse ambassadeur in Turkije over de steun van de regering Erdogan aan Al
Qaeda en andere radicaal-islamitische rebellenbewegingen in Syrië?1
Antwoord 1
Het kabinet heeft kennisgenomen van de uitspraken van de voormalige
Amerikaanse ambassadeur, zoals weergegeven in de pers.
Vraag 2 en 3
Klopt het dat voormalig ambassadeur Ricciardone stelt dat Turkije openlijk
samenwerkte met Al Nusra en andere radicaal-islamitische rebellenbewegingen, zoals Ahrar al-Sham en dat Turkije niet gebogen heeft voor de druk van
de VS om deze steun te staken?
Hoe beoordeelt u deze schokkende onthulling van de heer Ricciardone, die tot
eind juni van dit jaar ambassadeur was in Turkije?
Antwoord 2 en 3
De uitspraken zijn op persoonlijke titel gedaan en voor rekening van de heer
Ricciardone zelf.
Vraag 4
Bent u naar aanleiding van deze onthulling bereid contact met de heer
Ricciardone op te nemen, alsmede met de Amerikaanse regering?
Antwoord 4
Nee. Zie ook het antwoord op vragen 2 en 3.

1

ah-tk-20142015-161
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/turkey/11093478/Turkish-government-cooperated-with-al-Qaeda-in-Syria-says-former-US-ambassador.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 5
Klopt het bovendien dat Turkije zijn luchtruim en grondgebied gesloten houdt
voor militaire operaties van de internationale coalitie tegen IS?2 Hoe
beoordeelt u deze blokkade?
Antwoord 5
De Turkse president Erdogan heeft op 23 september jl. in New York kenbaar
gemaakt dat Turkije bereid is de coalitie militair of logistiek te steunen.
Vraag 6
Klopt het dat Turkije aangegeven heeft in het kader van de bestrijding van IS
ook niet bereid te zijn wapens te leveren aan gematigde rebellen, om IS te
bestrijden? Hoe beoordeelt u deze houding in relatie tot de voortdurende
berichtgeving over leveranties en het doorlaten van grote hoeveelheden
wapens door Turkije richting niet-gematigde rebellen in Syrië en Irak?
Antwoord 6
Nee. Turkije steunt, huisvest en faciliteert delen van de politieke en militaire
gematigde Syrische oppositie.
Vraag 7
Wat vind u ervan dat Turkije de grenzen heeft opengezet voor stromen
jihadisten en wapens richting Syrië en Irak, maar nu het luchtruim en zijn
grondgebied sluit voor optreden van de coalitie tegen IS?
Antwoord 7
De suggestie dat Turkije de grenzen heeft opengezet voor jihadstrijders en
wapens richting Syrië en Irak deelt het kabinet niet. Daarnaast heeft president
Erdogan gezegd de operaties tegen ISIS te zullen ondersteunen.
Vraag 8
In hoeverre werpt deze blokkade logistieke en militair-operationele belemmeringen op voor de strijd tegen IS, die naar verwachting jaren kan gaan duren?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 5.
Vraag 9
Heeft u kennisgenomen van de berichtgeving3 dat IS betrekkelijk ongehinderd
rekruteert in Turkije, en dat IS-aanhangers openlijk hun zwarte vlaggen uit
hun ramen en auto’s hangen, zonder dat de Turkse politie er ook maar iets
tegen doet?
Antwoord 9
Ja.
Vraag 10
Hoe beoordeelt u de video die gepubliceerd is over een bijeenkomst van
jihadisten in Istanbul die in de open lucht oproepen tot steun aan de
terreurbeweging IS? Heeft u ook begrip voor de vragen die door de Turkse
oppositie gesteld zijn over hoe dit zomaar kan gebeuren zonder dat de
autoriteiten ingrijpen?
Antwoord 10
In algemene zin zij opgemerkt dat er helaas in veel landen, waaronder ook
Nederland, bij bepaalde segmenten van de bevolking sympathie bestaat voor
de abjecte ideeën van ISIS. Het kabinet verwerpt iedere steun of steunbetuiging aan de deplorabele ideologie en acties van ISIS.

2

http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/09/11/Turkey-refuses-U-S-permission-forcombat-missions-against-ISIS-.html
3
http://www.elsevier.nl/Buitenland/achtergrond/2014/9/Zo-kan-IS-onbekommerd-terroristenrekruteren-in-Istanbul-1598254W/?masterpageid=158493&utm_content=
buffer33dfa&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 11
Klopt het dat de Turkse regering alle negatieve berichtgeving over IS
verboden heeft? Zo ja, hoe beoordeelt u dat?
Antwoord 11
Dat is het kabinet niet bekend.
Vraag 12, 13 en 14
Hoe beoordeelt u de berichtgeving4 over Turkije als «zwarte economie» voor
illegale olie-export door IS, met autoriteiten die de andere kant uitkijken
omdat ze er zelf van profiteren?
Deelt u de schattingen van experts dat IS met olie-export via Turkije tussen
de 1 en 2 miljoen dollar per dag verdient, hetgeen een grote inkomstenbron
vormt voor de terroristische organisatie?
Klopt het dat Turkije tot dusver ongevoelig is gebleken voor druk door de VS
om op te treden tegen het smokkelnetwerk van de terreur-olie? Hoe beoordeelt u dit? Bent u bereid de Amerikanen bij te staan in het opvoeren van de
druk?
Antwoord 12, 13 en 14
Het kabinet zijn geen aanwijzingen bekend dat de Turkse staat oliesmokkel
vanuit Syrië of Irak zou gedogen. Zoals bekend is de grens tussen Turkije
enerzijds en Irak/Syrië anderzijds honderden kilometers lang, en loopt deze
deels door onherbergzaam terrein. Illegale verkoop van olie vormt een van de
bronnen van inkomsten voor ISIS. Schattingen over de waarde ervan lopen
uiteen.
Vraag 15
Klopt het dat Westerse inlichtingendiensten de trucks met terreur-olie vanuit
IS-gebied Turkije in kunnen zien rijden? Is het bombarderen van die trucks
inderdaad «een optie»?
Antwoord 15
Het kabinet kan in het algemeen geen mededelingen doen over inlichtingeninformatie.
Vraag 16
Klopt het dat Turkije zelfs de verklaring die op 11 september jl. opgesteld is in
Saudi-Arabië om landen in de regio te committeren in de strijd tegen IS, niet
ondertekend heeft noch de verklaring van de conferentie van de anti-IS
coalitie in Parijs? Waarom niet? Hoe beoordeelt u dit?
Antwoord 16
Turkije was een van de eerste landen die zich uitsprak voor de internationale
bestrijding van ISIS. Ook heeft Turkije ISIS op de lijst van terroristische
organisaties geplaatst. Het land ondervindt grote gevolgen van de opkomst
van ISIS: alleen al medio september zijn vermoedelijk meer dan 130.000
Syrische Koerden de grens tussen Syrië en Turkije overgestoken, op de vlucht
voor het geweld van ISIS in Noord-Syrië. Ook werden 49 medewerkers en
familieleden van het Turkse consulaat-generaal in Mosul (Irak) ruim drie
maanden gegijzeld door ISIS; deze gijzeling speelde nog ten tijde van de
verklaring van Jeddah van 11 september. Kort na het begin van de internationale operaties tegen ISIS kondigde de Turkse president Erdogan aan dat
Turkije bereid is de coalitie militair of logistiek te steunen. Evenwel ziet Turkije
zich genoodzaakt een enigszins voorzichtige positie in te nemen gezien de
humanitaire druk en mogelijke repercussies in eigen land.
Vraag 17
Komt Turkije zijn verplichtingen op basis van VN-Veiligheidsraadresoluties om
op te treden tegen de terroristische organisatie IS volgens u voldoende na?

4

http://www.nytimes.com/2014/09/14/world/middleeast/struggling-to-starve-isis-of-oil-revenueus-seeks-assistance-from-turkey.html?_r=1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Antwoord 17
Het kabinet heeft geen reden om aan te nemen dat Turkije zijn verplichtingen
op basis van VN-Veiligheidsraadresoluties om op te treden tegen ISIS
onvoldoende nakomt. Ook uit het feit dat Turkije ISIS op de lijst van
terroristische organisaties heeft geplaatst, blijkt dat het de bestrijding van
ISIS serieus neemt.
Vraag 18
Kunt u een land, een bedrijf of een persoon noemen in de regio van het
Midden-Oosten die zaken doet met IS en daarvoor gewaarschuwd of gestraft
is?
Antwoord 18
Op iedere VN-lidstaat rust de plicht de financiering van ISIS tegen te gaan. De
openbare VN Al-Qaeda sanctielijst bevat recente voorbeelden van personen
tegen wie maatregelen zijn getroffen vanwege hun steun (financieel of
anderszins) aan ISIS.
Vraag 19 en 20
Deelt u de mening dat de onthulde steun aan Al Qaeda, alsmede het
onvoldoende optreden tegen IS en de blokkades ten aanzien van de
bestrijding van IS, een NAVO-bondgenoot onwaardig zijn?
Blijft u volhouden dat het kabinet «geen indicaties» heeft voor steun van
Turkije aan jihadisten?
Antwoord 19 en 20
Het kabinet heeft geen aanwijzingen dat Turkije steun verleent aan jihadistische groeperingen zoals ISIS. Het kabinet is evenmin van mening dat Turkije
de strijd tegen ISIS belemmert. Turkije onderschrijft de noodzaak van de
bestrijding van ISIS en heeft aangekondigd steun te zullen verlenen aan de
strijd van de coalitie tegen ISIS.
Vraag 21
Deelt u de mening dat deze eerste publiekelijke onthulling van een hoge
(voormalige) Amerikaanse diplomaat, een politieke «gamechanger» van
jewelste is? Welke consequenties bent u bereid hieraan te verbinden?
Antwoord 21
Zie het antwoord op vragen 1, 2 en 3.
Vraag 22
Deelt u de opvatting dat er sprake is van een crisis binnen de NAVO met
lidstaat Turkije? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 22
Nee. De NAVO-bondgenoten zijn eensgezind in hun veroordeling van ISIS. De
NAVO heeft in deze crisis overigens geen militair-operationele rol.
Vraag 23
Bent u bereid alsnog te pleiten voor onafhankelijk internationaal onderzoek
naar de steun van Turkije aan jihadisten in Syrië en Irak, alsmede bovengenoemde kwesties te agenderen in de NAVO en de EU?
Antwoord 23
Nee, daartoe ziet het kabinet geen noodzaak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4