Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1105
Vragen van de leden Leijten en Van Gerven (beiden SP) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het inzichtelijk maken van de bij
zorgverzekeraars gedeclareerde zorg in relatie tot de zorguitgaven (ingezonden
23 december 2016).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 1 februari 2017). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2016–2017, nr. 929.
Vraag 1
Wat is uw reactie op de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) terecht heeft
geweigerd DIS-gegevens over gedeclareerde zorgproducten per zorgaanbieder openbaar te maken?1
Antwoord 1
De uitspraak betekent dat de NZa naar het oordeel van de rechter het
specifieke verzoek van Open State Foundation om informatie openbaar te
maken over gedeclareerde zorgproducten per zorgaanbieder uit het DIS
terecht heeft geweigerd, omdat zij anders de Wet Openbaarheid van Bestuur
(Wob) zou hebben overtreden. De NZa mag op basis van de Wob geen
bedrijfs- en fabricagegegevens verstrekken die vertrouwelijk zijn meegedeeld
ten behoeve van de uitvoering van haar wettelijke taken.
De uitspraak over DIS-gegevens over gedeclareerde zorgproducten per
zorgaanbieder doet niets af aan het belang om voor patiënten en verzekerden
inzicht in de ziekenhuistarieven te vergroten. Zie hierover mijn brief aan uw
Kamer van 3 november 2016, waarin ik toelicht dat ik de NZa heb gevraagd
daartoe een traject voor te bereiden.2
Vraag 2, 3
Wat zegt het naar uw mening over de transparantie van het huidige
zorgstelsel wanneer zelfs de prijs wordt aangemerkt als «bedrijfs- en
fabricagegegeven» en daarmee als vertrouwelijke bedrijfsinformatie?

1

https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/zoeken-in-uitspraken/tekstuitspraak.html?id=89791&print=1
2
Kamerstuk 32 620, nr. 181.

ah-tk-20162017-1105
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Wat vindt u ervan dat informatie over betaalbare en toegankelijke zorg en die
daarmee het algemeen belang dient, niet opvraagbaar is middels de Wet
openbaarheid van bestuur (Wob) omdat deze wordt aangemerkt als vertrouwelijke bedrijfsinformatie?
Antwoord 2, 3
De Afdeling rechtspraak van de Raad van State is van oordeel dat in dit
geval, gelet op de samenhang van de prijs van een DBC-zorgproduct met de
andere verzochte gegevens, ook de prijs als een bedrijfs- en fabricagegegeven moet worden aangemerkt.
Mijn transparantiebeleid is erop gericht dat patiënten en verzekerden bij het
kiezen van een behandeling effectief inzicht hebben in alle informatie die voor
hen van belang is op het gebied van zowel de kwaliteit als de prijs van zorg.
Er is in de afgelopen jaren belangrijke vooruitgang geboekt, maar verbetering
is nog steeds nodig. Ik heb op het gebied van prijstransparantie de NZa
verzocht een traject voor te bereiden op basis waarvan burgers inzicht krijgen
in de zorgtarieven van een ziekenhuis, kliniek, of andere aanbieder, en de NZa
heeft dit ook toegezegd. De NZa heeft naar aanleiding van de uitspraak
aangegeven voor transparantie te zijn van prijzen, kwaliteit en toegankelijkheid van zorg.3 Ook geeft de NZa aan in 2017 serieuze stappen te zullen
zetten om hier samen met alle betrokken partijen aan te werken.
Vraag 4
Zijn, aangezien de Afdeling van oordeel is dat zorgaanbieders informatie
vertrouwelijk hebben meegedeeld, ook de twee zorgverzekeraars en de
ziekenhuisgroep die onlangs tarieven hebben bekend gemaakt, strafbaar?
Antwoord 4
De uitspraak van de Afdeling gaat over openbaarmaking van gegevens in het
kader van de Wob. De Wob is alleen van toepassing op bestuursorganen en
niet op zorgaanbieders en verzekeraars (behalve op academische ziekenhuizen).
Vraag 5, 6
Hoe verhoudt de uitspraak van de Afdeling zich tot de door ook u gewenste
transparantie over ziekenhuistarieven? Staat deze uitspraak het verder inzicht
geven in die tarieven in de weg? Kunt u uw antwoord toelichten?
Betekent de uitspraak van de Afdeling dat u de wetgeving die het openbaar
maken van ziekenhuistarieven en/of DIS-gegevens in de weg staat, gaat
aanpassen? Kunt u uw antwoord nader toelichten?
Antwoord 5, 6
De uitspraak staat niet in de weg aan mijn wens om voor patiënten en
verzekerden te komen tot inzicht in de tarieven die zorgaanbieders hanteren.
De NZa heeft aangegeven hiertoe in 2017 serieuze stappen te zullen zetten.
Aanpassing van wetgeving is niet aan de orde. Zie verder het antwoord op
vraag 1.
Vraag 7
Toont de uitspraak van de Afdeling aan dat transparantie op gespannen voet
staat met marktwerking in de zorg waarbij de concurrentiepositie en
vertrouwelijke bedrijfsinformatie prevaleert boven het algemeen belang? Kunt
u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7
Nee, de uitspraak toont enkel aan dat de NZa bij de openbaarmaking van
gegevens waarover zij op grond van specifieke bestuursrechtelijke bevoegdheden beschikt zich dient te houden aan de Wob en dat de i.c. bedrijfs- en
fabricagegegevens, die door natuurlijke personen of rechtspersonen
vertrouwelijk aan de overheid, i.c. de NZa, zijn meegedeeld, niet openbaar
worden gemaakt.

3

https://www.nza.nl/publicaties/nieuws/NZa-voor-transparantie-op-een-zorgvuldige-wijze/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 8
Is het openbaar maken van DIS-gegevens indien deze niet herleidbaar zijn
naar individuele zorgaanbieders of zorgverzekeraars volgens deze uitspraak
van de Afdeling ook in strijd met de Wet openbaarheid bestuur (Wob)?
Antwoord 8
De Afdeling heeft zich in deze uitspraak niet uitgelaten over niet tot individuele zorgaanbieders of verzekeraars te herleiden DIS-gegevens. Voor een
algemeen inzicht in de kosten per behandeling of per aandoening publiceert
de NZa dergelijke prijsinformatie op opendisdata.nl, zoals vermeld in de
Kamerbrieven van 10 augustus 2016 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2015–2016, nr. 3405) en 27 oktober 2015 (Kamerstuk 29 248, nr. 289).
Vraag 9, 10
Wat is uw reactie op de uitspraak van de Open State Foundation dat de
uitspraak van de Afdeling aantoont dat de wet inmiddels door de realiteit is
ingehaald aangezien burgers, zorgverzekeraars en zorginstellingen zelf inzicht
in de zorgkosten moeten regelen?4
Wat is voorts uw reactie op de volgende opmerking van de Open State
Foundation: «De afgelopen jaren hebben we gezien dat de Nederlandse
Zorgautoriteit geen millimeter beweegt naar transparantie»?
Antwoord 9, 10
Zoals ik in mijn brief van 3 november 2016 aan uw Kamer heb toegelicht, is
mijn transparantiebeleid erop gericht dat patiënten en verzekerden effectief
inzicht hebben in alle informatie die van belang is bij het kiezen van een
behandeling. Dat vergt naast inzicht in kwaliteit ook inzicht in de tarieven die
zorgaanbieders hanteren.5 Het is bijvoorbeeld voor patiënten zeer relevant
om te weten welke financiële gevolgen een behandeling voor hen heeft.
Daarom heb ik de NZa gevraagd om een gestructureerd traject te ontwerpen
voor een stapsgewijze openbaarmaking van alle prijsgegevens in de curatieve
zorg. De NZa bereidt dit nu voor en heeft aangegeven in 2017 serieuze
stappen te zullen zetten.

4
5

https://openstate.eu/nl/2016/12/uitspraak-raad-van-state-in-zaak-prijstransparantie-ziekenhuizen/
Kamerstuk 32 620, nr. 181.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3