Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 839

Jeugdzorg

Nr. 749

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING EN DE
STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 oktober 2020
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Inspectie Justitie en
Veiligheid (hierna: de inspecties) hebben vandaag de voortgangsrapportage «Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd» (bijlage)1
uitgebracht. Deze gaat over de wijze waarop jeugdbescherming en
jeugdreclassering momenteel wordt uitgevoerd. De inspecties gaan in de
rapportage in op de opvolging van de aanbevelingen die zij in het najaar
van 2019 hebben gedaan aan gemeenten, gecertificeerde instellingen
(GI’s) en het Rijk. Met deze brief geven wij de beleidsreactie op de
voortgangsrapportage.
Eerst willen wij onze waardering uitspreken voor de grote betrokkenheid
die wij zien bij iedereen die zich elke dag inzet voor kinderen in moeilijke
omstandigheden. Jeugdprofessionals moeten tijdens de coronacrisis
onder moeilijke omstandigheden hun werk doen en doen dat met veel
inventiviteit.
De inspecties constateren dat gemeentes en GI’s significante stappen
hebben gezet met het opstellen en uitvoeren van verbeterplannen, gericht
op een robuustere jeugdbeschermingsketen. De inspecties constateren
echter ook dat, ondanks die enorme inspanning, er na het uitbrengen van
het rapport in 2019 nog onvoldoende is bereikt voor de situatie op de
korte termijn. De acute en ernstige situatie bij de jeugdbescherming en
jeugdreclassering moet snel en adequaat opgelost worden. Er zijn nog
steeds kinderen die wachten op een jeugdbeschermer, op een tijdig eerste
contact, op een plan van aanpak en tijdig passende jeugdhulp. De
constateringen van de inspecties zijn duidelijk en geven ons reden tot
zorg. Het gaat hier immers over de meest kwetsbare kinderen, waar
sprake is van onveiligheid en/of ernstige ontwikkelingsbedreiging. Daarbij
realiseren we ons ook dat bij deze kinderen vaak sprake is van
1

kst-31839-749
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 839, nr. 749

1

meervoudige en complexe problemen. In de gezinnen waar zij deel van
uitmaken is vaak ook sprake van onderliggende problematiek bij de
ouders (waaronder psychiatrische – en persoonlijkheidsproblematiek,
problemen bij/tussen ouders, schulden). Met het opleggen van een
jeugdbeschermingsmaatregel of jeugdreclassering door de rechter neemt
de overheid de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het kind op
zich. Snel en adequaat handelen is dan noodzakelijk. In deze beleidsreactie gaan wij in op de afspraken die wij, vanuit ieders rol in het stelsel,
hebben gemaakt en op de oplossingen voor de lange termijn.
Rollen en verantwoordelijkheden in de jeugdbeschermingsketen
Met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Branches
Gespecialiseerde Zorg voor Jeugd (BGZJ) en Jeugdzorg Nederland
hebben wij afspraken gemaakt, ieder vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid, om de zorg en ondersteuning te leveren die voor deze groep
nodig is. Gemeenten zijn hierbij verantwoordelijk voor de uitvoering van
de Jeugdwet, het organiseren van jeugdbescherming en jeugdreclassering en de daarbij horende passende jeugdhulp. De GI’s hebben de
verantwoordelijkheid voor de uitvoering van een gerechtelijke maatregel
en bepalen of en, zo ja, welke jeugdhulp is aangewezen bij de uitvoering
van de kinderbeschermingsmaatregel of jeugdreclassering. De jeugdhulpaanbieders leveren hulp, die is afgestemd op de behoefte van de jeugdige
of ouder. Het Rijk houdt als stelselverantwoordelijke toezicht op de goede
uitvoering van de Jeugdwet en waar nodig spreekt het Rijk de diverse
actoren in het jeugdstel aan op de uitvoering van hun wettelijke taken.
Afspraken over doorbraakaanpak
Vanuit deze rollen en verantwoordelijkheden hebben wij de afgelopen
weken indringende en constructieve gesprekken gevoerd met de VNG,
BGZJ en Jeugdzorg Nederland. Alle betrokken partijen zijn het eens dat de
acute problematiek aangepakt moet worden en – zoals de inspecties
hebben aangeven – een doorbraak voor kinderen met een gerechtelijke
maatregel noodzakelijk is. Wij hebben daarom met bovenstaande partijen
de volgende drie afspraken gemaakt:
1. Gemeenten hebben uiterlijk half november 2020 zicht op welke
kinderen met een gerechtelijke maatregel geen tijdige
jeugdbescherming/jeugdreclassering krijgen en/of welke kinderen
met een gerechtelijke maatregel niet tijdig passende jeugdhulp
krijgen. Dit doen gemeenten in samenspraak met de GI’s.
2. Onder regie van de verantwoordelijke gemeente maken lokale teams,
zorgaanbieders en GI’s vervolgens per kind afspraken om jeugdbescherming en passende jeugdhulp te organiseren. Deze individuele
benadering is de kern van de door de inspecties beoogde doorbraakaanpak.
3. Als het op gemeentelijk niveau niet lukt om passende jeugdhulp of
bovenstaande aanpak snel en adequaat te organiseren, zetten
gemeenten ter ondersteuning van bovenstaande doorbraakaanpak
hun eigen regionale expertteams in. Deze teams hebben als taak om
voor kinderen tijdig passende hulp te organiseren, ongeacht de
complexiteit van de zorgvraag en wachtlijsten bij jeugdhulpaanbieders (inclusief Jeugd-GGZ). De expertteams worden ook voor
bovenstaande afspraken ondersteund door het Ondersteuningsteam
Zorg voor de Jeugd (OZJ). Het Rijk faciliteert dit.
De inspecties hebben een termijn van vier maanden genoemd. Bovenstaande afspraken moeten binnen die termijn gaan leiden tot het
volgende beeld:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 839, nr. 749

2

–

–
–
–

Voor alle kinderen is binnen vijf dagen een veiligheidstaxatie opgesteld
op basis van contact met het kind dan wel ouders en/of het sociale
netwerk rond het gezin;
Voor 90% van de kinderen is binnen vijf dagen een vaste
jeugdbeschermer/jeugdreclasseerder beschikbaar;
Voor 90% is binnen zes weken een veiligheidsplan opgesteld;
Voor 75% van de kinderen is binnen 3 maanden een hulpaanbod
opgestart dat bijdraagt aan het opheffen van de onveiligheid/ernstige
ontwikkelingsbedreiging, en/of het verminderen van het recidiverisico.

Wij realiseren ons dat de inspecties indringend hebben verzocht om
voorgaande doelen voor alle kinderen met een maatregel volledig te
realiseren. Gezien de schaarste aan mensen, middelen, hulp en de impact
van de coronacrisis is het volledig realiseren van deze doelen op de korte
termijn niet realistisch. Dit vergt derhalve een zorgvuldige afweging.
Goede triage is daarbij de sleutel. Die zal op basis van duidelijk criteria –
zoals acute onveiligheid, ernstige ontwikkelingsbedreiging, recidiverisico
en rechtstatelijkheid – vormgegeven worden. Omdat er ook kinderen zijn
zonder maatregel maar met ernstige problematiek, gaan partijen over de
gehele breedte van de jeugdhulp met deze triage aan de slag. Dit vraagt
van gemeenten, GI’s en zorgaanbieders om een zorgvuldige afweging en
om te zoeken naar maatwerkoplossingen. Met bovenstaande afspraken
hebben wij een ambitieuze doelstelling afgesproken met de VNG, BGZJ
en Jeugdzorg Nederland, waarbij we nadrukkelijk rekening houden met de
huidige context waarin professionals hun werk moeten doen: het hoge
verloop in de sector vraagt continue aandacht.
Vanuit het Rijk gaan wij de doorbraakaanpak samen met de VNG, BGZJ,
Jeugdzorg Nederland en het OZJ zorgvuldig maandelijks monitoren. Om
onnodige administratieve lasten te voorkomen maken wij hierbij zoveel
als mogelijk gebruik van al beschikbare informatie en structuren (de
accounthoudende regio’s), alsmede van de informatie die inspecties
beschikbaar stellen. De inspecties toetsen kort na het uitbrengen van de
voortgangsrapportage of de doorbraakaanpak in de jeugdregio’s in gang
is gezet. Vervolgens monitoren de inspecties periodiek en op maat of deze
aanpak leidt tot het gewenste resultaat. De inspecties toetsen na vier
maanden het effect van de doorbraakaanpak voor de kinderen met een
maatregel en hun gezinnen (of eerder als de accounthoudende wethouder
dat aangeeft).
Lange termijn aanpak
De inspecties constateren dat voor de langere termijn een positieve
beweging in gang is gezet. De accounthoudende regio’s en de GI’s hebben
met ondersteuning van de VNG verbeterplannen opgesteld per GI. De
VNG en Jeugdzorg Nederland zelf constateren dat de verbeterplannen een
positieve impuls hebben gegeven aan de samenwerking en het gemeenschappelijk oplossen van de knelpunten. Wij hebben de VNG en
Jeugdzorg Nederland gevraagd om zorg te dragen voor de uitvoering van
de verbeterplannen om daarmee een goede basis voor de doorbraakaanpak te realiseren.
Daarnaast zijn we met de GI’s en de VNG in gesprek om de afgesproken
normen (zoals binnen vijf dagen contact met het kind) meer in lijn te
brengen met hetgeen met de jeugdwet wordt beoogd. Daarnaast wordt
op zes plekken in het land in pilots gewerkt aan het vereenvoudigen en
verbeteren van de jeugdbeschermingsketen. Ook wordt onderzocht hoe
de verbinding tussen het jeugddomein en de GGZ voor volwassenen kan
worden verbeterd. Om te komen tot een effectievere jeugdbeschermingsketen is een versnelling ingezet om, zoals uw Kamer is toegezegd, eind

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 839, nr. 749

3

2020 te komen tot een toekomstscenario voor een effectievere
bescherming van jeugd en gezin.2
Tot slot
Wij vinden het noodzakelijk dat gerechtelijke maatregelen zonder uitstel
worden uitgevoerd. Met bovenstaande afspraken geven wij vanuit onze
stelselverantwoordelijkheid invulling aan de aanbevelingen van de
inspecties. Dit doen gemeenten, jeugdhulpaanbieders en GI’s ook vanuit
hun eigen rol en verantwoordelijkheid. Wij zullen u bij het wetgevingsoverleg Jeugd van 23 november 2020 nader informeren over de
voortgang van de doorbraakaanpak.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

2

Kamerstuk 31 839, nr. 730

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 839, nr. 749

4