Op weg naar klantvriendelijk vervoer

Position Paper Zorgverzekeraars Nederland t.b.v. rondetafelgesprek Doelgroepenvervoer
Petra van Leersum, beleidsadviseur zorginkoop a.s.r. (namens Zorgverzekeraars Nederland), 11-01-2017
Dring versnippering van doelgroepenvervoer terug
Het zittend ziekenvervoer in de Zorgverzekeringswet (Zvw) functioneert goed en verzekerden zijn tevreden
over de kwaliteit van het vervoer. Maar het totale aanbod aan doelgroepenvervoer is in Nederland in grote
mate versnipperd. Vanuit verschillende wetten en op verschillende manieren wordt vervoer betaald. Mensen
die aangewezen zijn op doelgroepenvervoer moeten hun vervoer vaak bij verschillende loketten aanvragen,
waarna zij in de praktijk vaak met dezelfde vervoerders dezelfde reisbewegingen maken. Deze versnippering is
slecht voor hulpbehoevende mensen die de vervoersregelingen nodig hebben om te kunnen participeren in de
maatschappij. Zorgverzekeraars zijn voorstander van het terugdringen van deze versnippering.
Huidige situatie
In Nederland worden verschillende vormen van doelgroepenvervoer aangeboden (voor zover mensen geen
gebruik kunnen maken van eigen vervoer of het openbaar vervoer), te weten:
1. vervoer op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo);
2. vervoer op basis van de Jeugdwet;
3. Valys, bovenregionaal vervoer (ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS));
4. zittend ziekenvervoer op basis van de Zorgverzekeringswet (Zvw);
5. vervoer op basis van de Wet langdurige zorg (Wlz);
6. vervoer op basis van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA);
7. vervoer op basis van de Participatiewet;
8. leerlingenvervoer in opdracht van ministerie van Onderwijs (OCW).
Deze vormen van doelgroepenvervoer kennen verschillende opdrachtgevers/financiers. Veel gebruikers van
doelgroepenvervoer maken in de praktijk gebruik van meerdere vormen van vervoer. Bijvoorbeeld: Als een
rolstoelgebruiker een afspraak heeft met een medisch specialist in een ziekenhuis, wordt het vervoer geregeld
door de zorgverzekeraar in het kader van de Zvw. Als dezelfde rolstoelgebruiker bij zijn zus op visite wil die in
hetzelfde ziekenhuis ligt, is hij aangewezen op vervoer door de gemeente op basis van de Wmo.
Dit is natuurlijk erg verwarrend voor de gebruikers. Daarnaast wordt in de huidige contracten met vervoerders
vaak opgenomen dat ritten die betaald worden vanuit verschillende wetten niet met elkaar gecombineerd
mogen worden. Hierdoor rijden vervoerders per financieringsvorm met aparte taxi’s (die vaak niet volledig
bezet zijn), met dezelfde passagiers van en naar vaak dezelfde bestemmingen. Tevens kunnen door de huidige
versnippering gebruikers worden geconfronteerd met meerdere eigen betalingen (in de Zvw gaat het dan om
het eigen risico). De stapeling van eigen betalingen kan voor gebruikers een ongewenste (financiële)
belemmering vormen, die hen weerhoudt om gebruik te kunnen maken van de vervoersregelingen.
Zittend ziekenvervoer op basis van de Zorgverzekeringswet
In artikel 2.14 van het Besluit zorgverzekering is geregeld dat een verzekerde, als hij zorg ontvangt waarvan de
kosten geheel of gedeeltelijk ten laste van de zorgverzekering komen, recht heeft op zittend ziekenvervoer als:
a) De verzekerde nierdialyses moet ondergaan;
b) De verzekerde oncologische behandeling met chemotherapie, radiotherapie of immunotherapie moet
ondergaan;
c) De verzekerde zich uitsluitend met een rolstoel kan verplaatsen;
d) Het gezichtsvermogen van de verzekerde zodanig is beperkt dat hij zich niet zonder begeleiding kan
verplaatsen;
e) Een verzekerde jonger dan 18 jaar zorg ontvangt vanuit de aanspraak wijkverpleging en vervoerd moet
worden naar een verpleegkundig kinderdagverblijf;
f) Een verzekerde (extramurale) geriatrische revalidatiebehandeling (GRZ) moeten ondergaan1.

1 Dit vervoer wordt door zorgverzekeraars sinds 2013 vergoed op basis van een schriftelijk verzoek van VWS in afwachting van een

definitief besluit ten aanzien van het Zorginstituut Nederland advies zittend ziekenvervoer.

1

Op weg naar klantvriendelijk vervoer

Verder is in de wet opgenomen dat het vervoer moet worden vergoed voor alle verzekerden die in verband
met de behandeling van een langdurige ziekte of aandoening langdurig zijn aangewezen op vervoer
(hardheidsclausule). Vervoer voor deze groep kent geen medisch component maar is in het leven geroepen om
te voorkomen dat de kosten van vervoer voor deze verzekerde zo hoog worden dat deze een belemmering
worden om gebruik te maken van de zorg (onbillijkheid van overwegende aard).
Zittend ziekenvervoer is geen medische zorg
Hoewel er op dit moment geen knelpunten zijn bij de uitvoering van zittend ziekenvervoer in de Zvw, is het
goed als er wordt gekeken in hoeverre het vervoer eenvoudiger en efficiënter kan worden uitgevoerd.
Bijvoorbeeld rolstoelgebruikers maken vaak ook gebruik van vervoer betaald uit de Wmo. Eén betalingsvorm
en opdrachtgever voor het vervoer maakt het leven voor deze gebruikers makkelijker. De vraag is dan of dit de
gemeente moet zijn, of de zorgverzekeraar?
Zittend ziekenvervoer in de Zvw betreft puur een vervoersfunctie; er is geen sprake van medische zorg
(behandeling) tijdens het vervoer. In beginsel past deze functie dus niet goed in de Zvw. Vervoer is bij uitstek
een voorziening die mensen in staat stelt deel te nemen aan de samenleving. De functie sluit dus meer aan bij
de doelstellingen van de Wmo.
Advies Zorginstituut Nederland
Het Zorginstituut Nederland heeft in 2014 een advies uitgebracht over het zittend ziekenvervoer in de Zvw.
Hierin adviseert het Zorginstituut om het zittend ziekenvervoer in de Zvw te beperken tot dialyse-,
radiotherapie- en chemotherapiepatiënten, aangevuld met een hardheidsclausule. Het Zorginstituut adviseert
om het vervoer voor rolstoelafhankelijke personen en blinden en slechtzienden uit de Wmo te organiseren en
bekostigen. Hierdoor komt er een scherpere afbakening tussen het domein van gezondheidszorg en het sociale
domein. De regeling zittend ziekenvervoer in de Zvw zou hierdoor meer dan op dit moment het geval is ziekteen behandelinggerelateerd worden. Het advies uit 2014 is nog niet opgevolgd, omdat er op dat moment al veel
wijzigingen plaatsvonden in de Wmo.
Op weg naar klantvriendelijk vervoer
Zorgverzekeraars ondersteunen de gedachte zoals deze is neergelegd in het advies van het Zorginstituut en
zouden misschien wel een stap verder willen gaan:
 In het tegengaan van de versnippering van het doelgroepenvervoer en de stapeling van eigen
betalingen, zou het gehele zittend ziekenvervoer vanuit de Zvw kunnen worden ondergebracht bij de
vervoersfunctie vanuit de Wmo. In dit kader maken rolstoelafhankelijke personen, blinden en
slechtzienden en mensen die gebruik maken van een geriatrische revalidatiebehandeling al
grotendeels gebruik van andere gemeentelijke vervoersvormen.
 Aandachtspunt is wel het doelgroepenvervoer voor dialyse-, radiotherapie- en
chemotherapiepatiënten. Wanneer dit vervoer wordt ondergebracht bij één loket, dienen de
strengere eisen, zoals deze worden gesteld aan dit vervoer ten aanzien van vervoerszekerheid,
accuraatheid en individueel vervoer, goed geborgd te worden. Wanneer dit niet mogelijk is binnen de
Wmo zijn zorgverzekeraars bereid dit vervoer binnen de Zvw te continueren.
 Zorgverzekeraars zijn van mening dat een overheveling van het zittend ziekenvervoer van de Zvw naar
de Wmo kan leiden tot een eenvoudiger en klantvriendelijker doelgroepenvervoer, bovendien
voorkomt het een stapeling van eigen betalingen voor gebruikers.

Voor nadere informatie kunt u terecht bij:
Petra van Leersum, a.s.r. beleidsadviseur zorginkoop vervoer en hulpmiddelen: 06-30449683,
petra.van.leersum@asr.nl
of
Wouter Kniest, adviseur communicatie en public affairs, Zorgverzekeraars Nederland: 06-31048760,
w.kniest@zn.nl

2