Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

>

Retouradres

Deze brief wordt ter bevestiging van de gemaakte afspraken verzonden aan: de
zorgaanbieders, de zorgkantoren, de IGZ, het CIZ, de NZa, het Zorginstituut Nederland,
Actiz, BTN, de LOC, de NPCF, V&VN, Verenso ,Zorgverzekeraars Nederland en Coziek

Directoraat Generaal
langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg
Bezoekadres:
Parnassusplein 5
2511 VX Den Haag

T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
www.rijksoverheid,nl
Inlichtingen bij
Manon Koster
Project secretaris
Waardigheid en Trots

Datum
Betreft

2 november 2015
Waardigheid en Trots, ruim baan voor verpleeghuizen
met ambitie

Geachte

M +31(0)6-50203303
kwaliteitWlz@minvws.nl
Kenmerk
143097
Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermelding van de datum
en het kenmerk van deze
brief.

1. Aanleiding
Op 10 februari 2015 heb ik het plan ‘Waardigheid en Trots, liefdevolle zorg voor
onze ouderen’ gepresenteerd. Aan de uitvoering van het plan werken de NPCF,
LOC, V&VN, Verenso, Actiz, BTN, IGZ, Zorgverzekeraars Nederland en het
Zorginstituut in de Taskforce Verpleeghuizen samen. Eén van de onderdelen in het
plan is het geven van ruimte aan verpleeghuislocaties die de ambitie hebben om
best practice te worden. Samen met de leden van de Taskforce heb ik alle
verpleeghuizen in mei 2015 opgeroepen om daartoe met de cliëntenraad en de
verpleegkundige-adviesraad afgestemde voorstellen in te zenden. U heeft daar
gehoor aangegeven en daar ben ik zeer blij mee.
1.1 Doelstelling ‘Waardigheid en Trots
Als mensen aangewezen zijn op verpleeghuiszorg mag de cliënt van de aanbieder
van zijn keuze verwachten dat, bij alle aspecten die te maken hebben met het
leven van de cliënt, men zich zo veel als mogelijk aanpast aan de wensen van de
cliënt en zijn naasten. Zorg thuis zolang dat enigszins mogelijk en gewenst is, zorg
zo thuis als mogelijk als dat onvermijdelijk is. Bejegening, aandacht, service en
zorg moeten aansluiten bij wat de cliënt nodig heeft en wil. De naasten van de
cliënt krijgen alle ruimte om de cliënt te blijven helpen. Zij praten samen met de
cliënt mee over wat nodig is voor de cliënt. Niet de cliënt past zich aan de regels
en routines van de aanbieder aan, maar de instelling en de professionals doen al
het mogelijke voor de cliënt, om deze een waardige laatste woonplaats te bieden:
zo thuis als mogelijk.
Bovenstaande betekent dat de relatie tussen cliënt, zorgverlener en informele zorg
centraal staat. Dit vergt een fundamentele verschuiving van perspectief en
vergroting van de invloed van cliënten en professionals. Alle andere partijen
moeten daar dienend aan zijn. Veel zorgaanbieders zijn hoog gemotiveerd om
inhoudelijk en organisatorisch te vernieuwen. Er zijn reeds diverse goede
voorbeelden die laten zien wat mogelijk is. Tegelijkertijd lopen sommige
aanbieders aan tegen (vermeende) regels en tradities of ontbreekt het aan kennis
en kunde. Aan hen wil ik de ruimte bieden om hun ambitie te realiseren.
Pagina 1 van 4

Samengevat is de visie: kwaliteit door de ogen van de cliënt, de deuren wagenwijd
open voor mantelzorgers, trotse zorgverleners en ruim baan voor goede
verpleeghuizen met ambitie. De voorstellen die de verpleeghuizen hebben gedaan
willen de visie in de praktijk brengen.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Generaal
Directie Langdurige Zorg

1.2 Visie in de praktijk brengen, resultaten uitdragen
In ‘Waardigheid en Trots, liefdevolle zorg voor onze ouderen’ is aangegeven dat
ambitieuze zorgaanbieders de ruimte krijgen om:
aan Nederland te laten zien dat in de verpleeghuizen duizenden kwetsbare cliën
ten professionele zorg krijgen van betrokken professionals en vrijwilligers die
bovendien graag willen innoveren;
aan andere verpleeghuizen te laten zien hoe de vernieuwing in de praktijk ge
stalte krijgt en een daarmee als voorbeeld te dienen;
bij te dragen aan de ontwikkeling van beleid en het aanpakken van belemmerin
gen. Waar mogelijk wordt het geleerde vertaald naar wet- en regelgeving als
dit leidt tot betere zorg voor de cliënt.

-

-

-

1.3 Samenwerking overheid, ZBO’s en zorgaanbieders
Op 3 juli jI. heeft u uw voorstel gepresenteerd aan o.a. een afvaardiging van leden
van cliëntenraden en professionals. De voorstellen zijn bezien op de twee
voornaamste doelstellingen van ‘Waardigheid en Trots namelijk het versterken
van de positie van de cliënt (en zijn naasten) en van de professional. Op 21juli jI.
heb ik bekend gemaakt dat de voorstellen van 60 zorgaanbieders opgenomen
konden worden in het programma ‘Waardigheid en Trots’, zonder dat regelruimte
nodig was. Deze groep is inmiddels uitgebreid tot 73 zorgaanbieders, die
inmiddels zijn gestart met de uitvoering. Indien gedurende de uitvoering blijkt dat
regels voor deze aanbieders belemmerend werken wordt bezien of, en zo ja welke
ruimte alsnog geboden wordt.
De voorstellen van de andere zorgaanbieders, waaronder dat van u, vroegen om
regelruimte per 2016. In de periode na 21 juli jI. is de regelruimte uitgewerkt en
met u besproken tijdens bijeenkomsten op 11, 15 of 24 september, of in een
individueel gesprek. Op basis hiervan is de benodigde ruimte:
1. zodanig uitgewerkt dat gestart kan worden,
2. of zijn afspraken gemaakt voor een verdere gezamenlijke verkenning en
ontwikkeling.
Met deze brief bevestig ik uw deelname aan het programma ‘Waardigheid en
Trots’. Deze brief wordt ter bevestiging van de gemaakte afspraken ook verzonden
aan de zorgkantoren, IGZ, CIZ, NZa, Zorginstituut, Actiz, BTN, LOC, NPCF, V&VN,
Verenso en Zorgverzekeraars Nederland. Ook is deze brief aan Coziek gericht.
U krijgt door middel van deze brief de facilitering, toegang tot kennis en ervaring
en de benodigde ruimte zoals die is beschreven in de bijlage. Cruciaal hierbij is dat
alle partijen commitment uitspreken naar de betreffende deelnemende
zorgorganisaties. Gezamenlijk wordt gewerkt aan de fundamentele verschuiving
van perspectief en vergroting van de invloed van cliënten en professionals.
2. Uitvoering ‘Waardigheid en Trots’
2.lRegelruimte alleen is niet genoeg, maar helpt wel
Voor fundamentele verandering is meer nodig dan aanpassing van regelgeving.
Het is een weg van meerdere jaren, omdat het een verandering in houding,
Pagina 2 van 4

cultuur, gedrag en kennis betreft. Dit zijn weinig ‘pakbare’ elementen die met
regelgeving alleen niet veranderen. Andersom kunnen regels wel (gevoelde)
belemmeringen oproepen die vernieuwing tegenhouden of (andersom) de juiste
prikkels aanbrengen om de vernieuwing te stimuleren.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

U heeft met andere verpleeghuizen voorstellen gedaan om de kwaliteit van zorg te
verbeteren en aangegeven dat daarvoor ruimte nodig is. Het betreft onder andere
het meten en verantwoorden van kwaliteit, toegang tot de zorg (indicatiestelling)
en het meer persoonsgericht maken van de bekostiging. In de bijlagen is per
(sub)onderwerp aangegeven welke zorgaanbieders voorstellen hebben gedaan,
wat de doelstelling is en welke ruimte wordt geboden. Ook is hierbij aangegeven
naar welke punten bij de evaluatie in elk geval gekeken zal worden.
Voor de realisatie van een aantal voorstellen zal mogelijk aanvullende regelruimte
nodig zijn waarbij wordt afgeweken van de Wet langdurige zorg, Wet
maatschappelijke ondersteuning 2015, de Jeugdwet, de Zorgverzekeringswet of
de daarop gebaseerde regelgeving. Om dit mogelijk te maken zal zo spoedig
mogelijk een algemene maatregel van bestuur worden opgesteld waarover met
alle betrokken partijen zal worden overlegd. De algemene maatregel van bestuur
zal ook naar het parlement worden gezonden.
2.2Kennis, Ieren en monitoring
U gaat laten zien hoe goede zorg door de ogen van de cliënt wordt vormgegeven.
Monitoring van de ervaringen is een voornaam onderdeel van dit programma,
zodat de kennis onderling kan worden gedeeld. Een belangrijke voorwaarde voor
succes van het programma is dat u anderen laat leren van uw ervaringen. Het
betreft leerervaringen, valkuilen, successen en zorgen (mci. eventuele problemen
in regelgeving).

Het is niet de bedoeling om door de monitoring extra administratieve lasten te
realiseren of een nieuw verantwoordingsproces op gang te brengen. Op een
laagdrempelige manier zullen de ervaringen van deelnemers worden verzameld en
gerapporteerd. Deze rapportages worden o.a. gebruikt voor landelijke
beleidsvorming. Via deelname aan Zorgkaartnederland.nl wordt de cliëntervaring
transparant gemaakt.
2.3 Ondersteuning programma W&T

Leren van elkaar
Zorgaanbieders met een vergelijkbare ambitie en inzet trekken samen op in
themagroepen van tien tot vijftien zorgaanbieders zodat u kunt leren van de
ervaring van anderen. U wordt ondersteund door het organiseren van niet
aanbieder-gebonden activiteiten, kennisuitwisseling met anderen en de
wisselwerking met landelijke partijen. Deze ondersteuning wordt geboden door in
elk geval één van de leden van de TaskForce Waardigheid en Trots’, een
medewerker van VWS en een themacoördinator van ‘InVoorZorg!’. U ontvangt
binnenkort een uitnodiging voor uw themagroep.
-

Alle partijen zijn nodig
Hiervoor is aangegeven dat de doelstelling van ‘Waardigheid en Trots’ het
bereiken is van een fundamentele omslag in de zorg, waardoor de cliënt en zijn
behoeften en wensen centraal komen te staan. De zorgaanbieders die voorstellen

-

Pagina 3 van 4

hebben gedaan voeren deze voorstellen zelfstandig uit. Daarbij is een
samenwerkingsverband nodig met de zorgkantoren, de inspecteurs van IGZ, het
CIZ en andere partijen. Ook is inzet nodig van o.a. de NZa, het Zorginstituut en
de accountant van de zorgaanbieder. Al deze partijen hebben op enige wijze hun
steun uitgesproken om van de geselecteerde voorstellen een succes te maken. De
uitvoering van de voorstellen kan consequenties hebben voor de werkwijze van
ketenpartners. Gedurende de looptijd van deze voorstellen is er ruimte om deze
processen anders in te richten. tn de bijlagen is dit verder uitgewerkt.
-

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Blijvende vernieuwing
Het programma is gericht op het doorvoeren van een blijvende vernieuwing. De
leerervaringen worden verzameld en besproken door landelijke partijen. Op deze
manier wordt er zorg voor gedragen dat de leerervaringen bijdragen aan de
ontwikkeling van landelijke regelgeving zodat alle cliënten hiervan gaan profiteren.
Ook kunnen eventuele problemen waar u mee te maken krijgt gedurende de
looptijd aan de orde worden gesteld. Bij de start wordt uitgegaan van een looptijd
van twee jaar.
-

Tot slot
Ik ben blij met de enorme ambitie en inzet die u toont. De omslag die u nastreeft
wordt gedeeld en ondersteund door de partijen die in deze brief zijn genoemd.
Alleen gezamenlijk kan van deze belangrijke omslag een succes worden gemaakt.
Ik zie uit naar de resultaten!
De staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

drs. M.]. van Rijn

Pagina 4 van 4

Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

>

Retouradres

Bijlage Toelichting op de ruimte voor:
Meten en verantwoorden van kwaliteit (CQ en risico-indicatoren
vervangen door instrument van de aanbieder zelf)
-

Relatie Waardigheid en Trots’
De kwaliteit die een zorgaanbieder levert moet van goed niveau zijn en daarvoor
is het nodig dat een instelling zijn kwaliteit in beeld heeft, leert van hetgeen goed
of minder goed is gegaan en doet wat nodig is om de kwaliteit te verbeteren. De
raad van bestuur moet in control zijn en leiderschap tonen, professionals moeten
zicht hebben op de beroepsstandaarden, de wijze waarop zij daaraan voldoen en
streven naar voortdurende verbetering. Het in beeld brengen van de geleverde
kwaliteit is derhalve een vitaal onderdeel van het kwaliteitsbeleid van de
Datum 16 september 2015
Betreft Waardigheid en trots, bieden regelruimte aan verpleeghuizen
die best practice willen worden
zorgaanbieder. Diverse zorgaanbieders hebben voorgesteld om de huidige
meetsystemen om te vormen naar systemen die meer aansluiten bij de praktijk
van de zorgverlening en de cliëntervaring meer centraal stellen. Dit sluit aan op de
doelstelling uit ‘Waardigheid en Trots om te komen tot een nieuw kwaliteitskader.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Bezoekadres:
Parnassusplein 5
2511 VX Den Haag
www.rijksoverheid.nl
Contactpersoon
A.G. Pomp

coordinator strategie
langdurige zorg
T
M

070-3406210
+31(0)6-21101895

ag.pomp@minvws.nl
Exemplaarnummer

Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermelding van de datum
en het kenmerk van deze
brief.

Zorgaanbieders
Alliade, Amstelring, Archipel Zorggroep, AriënsZorgpalet, Crabbehoif, De Gouden
Leeuw, De Hoven, De Lange Wei, De Leyhoeve, De Oude Pastorie, Evean,
Florence, Ijsselheem, Inovum, Insula Dei Huize Kohlmann, Magenta Zorg,
Markenheem, NiKo, Omring, Opella, Playade, Present (vh AV Zorggroep), Rosa
Spier Huis, Saxenburgh Groep, Sensire, Stichting De Leystroom, Stichting
Hanzeheerd, Stichting Humanitas, Stichting Icare, Stichting Interzorg NoordNederland, Stichting Maasduinen, Stichting Pieters en Bloklands Gasthuis, SZMK,
Vilente, Woonzorg Flevoland, ZorgAccent, Zorgfederatie Oldenzaal, Zorggroep
Maas en Waal, Zorggroep Raalte, Zorgstroom, Zorggroep Ter Weel, Zorgspectrum,
Zorgverlening Het Baken en ZZG Zorggroep.
Toelichting ruimte voor de aanbieder
De hierboven genoemde zorgaanbieders krijgen de ruimte om hun voorstellen uit
te voeren. Zij hoeven met ingang van 2016 geen CQ metingen uit te voeren en
hoeven ook de risico-indicatoren aan de IGZ niet aan te leveren. In de plaats
daarvan werken de aanbieders aan een nieuwe manier van meten en
verantwoorden van kwaliteit door een vorm van zelfevaluatie. Onderdeel van die
zelfevaluatie is in ieder geval de cliëntervaring en medewerkerervaring. In de
desbetreffende themagroepen kunnen zorgaanbieders ervaringen hieromtrent
delen en indien nodig met de IGZ e.a. bespreken. Ook doen de aanbieders mee
aan Zorgkaartnederland.nl. De ervaring van de zorgaanbieders zal zoveel mogelijk
worden gebruikt bij de ontwikkeling van een nieuw kwaliteitskader waaraan de
landelijke partijen werken. De planning is dat dit kwaliteitskader en de
vervangende informatieset uiterlijk oktober 2016 bekend zijn.
Met de zorgkantoren en de IGZ is afgesproken dat deze meewerken en of
bijdragen aan het door de aanbieder gekozen instrument. De zorgkantoren en de
IGZ stellen in de verantwoording door de zorgaanbieders geen aanvullende of
andere eisen maar houden het bij het door de zorgaanbieder zelf in te richten
manier van meten en verantwoorden van kwaliteit. Dat betekent dat de
zorgkantoren voor genoemde aanbieders de CQ niet verplicht stellen of eisen dat
Pagina 1 van 13

er een onafhankelijk getoetst of erkend kwaliteitsysteem moet worden gehanteerd
door de zorgaanbieder. De NZa biedt de zorgkantoren hier de ruimte voor.
De IGZ accepteert deze manier van zelfevaluatie door de zorgaanbieders die in de
plaats komt van de aanlevering van de risico-indicatoren. Uiteraard blijft het
verdere toezichtinstrumentarium van de IGZ van kracht. De zelfevaluatie op het
gebied van kwaliteit is geen onderdeel van de accountantscontrole.
Indien een aanbieder gedurende de afgesproken looptijd van 2 jaar (2016 en
2017) besluit af te zien van (verdere) deelname, dan gelden de verplichtingen als
tevoren.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Evaluatie
•
welke methoden passen de zorgaanbieders toe? Wat zijn de verschillen tussen
deze methoden?
•
Welke inhoudelijke resultaten rapporteren de zorgaanbieders?
•
Wat zijn de ervaringen bij de implementatie? Welke coaching hebben de
professionals nodig bij toepassing?
•
Wat is de ervaring van de cliënten en hun sociale omgeving en hoe is de
betrokkenheid geborgd?
•
Zijn er gevolgen voor de administratieve lasten?
•
Is het instrument zelfevaluatie bruikbaar voor de ketenpartners (IGZ,
zorgkantoren, accountants en ZINL)?
•
Een kosten/baten analyse.

Pagina 2 van 13

Bijlage Toelichting op de ruimte voor:
Voorstellen zorgverlenlng BOPZ: beweglngsrulmte voor de dIent
-

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Relatie ‘Waardigheid en Trots’
Diverse zorgaanbieders hebben aangegeven de bewegingsruimte voor cliënten
met dementie te willen vergroten. Een aantal wil meer domotica inzetten. Het
bieden van fysieke ruimte kan botsen met de BOPZ. Tegelijkertijd is onderdeel van
‘Waardigheid en Trots’ dat de cliënt en zijn sociale omgeving in overleg met de
professionals een afweging moeten kunnen maken tussen kwaliteit van leven en
veiligheid.
Zorgaanbieders
Amsta, De Leyhoeve, Joris Zorg, Magenta Zorg, Omring, Opella, Present, RSZK,
Stichting Cicero Zorggroep, Stichting Hervormde Wooncentra Ede, Stichting Tante
Louise-Vivensis, Vivent, Zorggroep Elde, Zorggroep Liante, Zorggroep Raalte,
Zorgspectrum het Zand en Zorgstroom.
Toelichting ruimte voor de aanbieder
Het betreft twee onderdelen.
1. Ruimte bieden aan cliënten
Ten eerste betreft het zorgaanbieders die meer ruimte bieden aan cliënten zodat
de cliënten meer kwaliteit van leven ervaren. Het bieden van ruimte (bijvoorbeeld
open deuren) kan soms leiden tot grotere risico’s op incidenten.
De bestaande regelgeving biedt deze ruimte. Hiervoor is het nodig dat
zorgaanbieders a) duidelijke en heldere afspraken maken met de familie over de
ruimte die de cliënt krijgt en welke risico’s dat impliceert en b) dit vastlegt in het
zorgplan. Er zijn aanbieders die deze werkwijze al toepassen. Er zijn ook
aanbieders die hierbij een steun in de rug nodig hebben. Voor deze aanbieders
wordt onderstaande georganiseerd:
De afspraken over ruimte en risico’s voor cliënten worden op organisatieniveau
(dus algemeen overeengekomen beleid en niet op individueel cliëntniveau) aan
de IGZ gemeld.
De IGZ bevestigt dit aan de aanbieder met een brief.
-

-

Evaluatie
•
Lukt het de zorgaanbieders om met de cliënten en hun familie duidelijke
afspraken te maken?
•
Lukt het de zorgaanbieders om deze afspraken voldoende helder vast te
leggen?
•
Hoe worden de risicoafwegingen door de cliënt, sociale omgeving en de
professional gemaakt?
•
Wat is de bijdrage van meer bewegingsvrijheid voor de cliënt in termen van
kwaliteit van leven?
•
Doen er zich (toch) calamiteiten voor? Hoe worden deze geëvalueerd en wat
wordt ervan geleerd? Hoe is dan de reactie van de familie?
2. Duidelijkheid over inzet van domotica
Ten tweede betreft het de grotere inzet van de domotica om de bewegingsruimte
van de cliënt met dementie te vergroten. Het is zaak om duidelijkheid te krijgen
over wat onder domotica wordt verstaan, hoe dat is vorm te geven en hoe zich dat
naar wet- en regelgeving vertaalt (zowel vrijheidsbeperkende maatregelen als
Pagina 3 van 13

privacy). Met de aangegeven zorgaanbieders zal een ontwikkelgroep worden
gestart. Onderdeel van deze ontwikkelgroep is in beeld brengen van welke regels
er zijn en hoe verplichtend deze zijn. Dit betreft onder andere de registratie van
voor meerdere cliënten (collectief) in te zetten domotica. Dit vanwege de
ervaringen dat er vaak meer mag dan wordt aangenomen.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Evaluatie
•
Zoals hiervoor, aanvullend voor wat betreft de domotica: welke domotica
wordt ingezet, en hoe effectief is deze? Maakt de keuze in de soort van
domotica verschil?

Pagina 4 van 13

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg

Bijlage
HACCP

-

-

-

Toelichting op de ruimte voor:

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Relatie ‘Waardigheid en Trots’
Wonen in een verpleeghuis moet zijn zoals thuis, maar dan professioneel. Enkele
zorgaanbieders geven aan dat ze het toepassen van de Hazard Analysis and
Critical Control Point (HACCP) hierbij als knellend te ervaren. Knellend omdat de
HACCP het creëren van een huiselijke sfeer in de instelling voor de cliënt in de
weg staat en daarnaast leidt tot overbodige registraties.
Zorgaanbieders
Amsta, De Hoven, De Leyhoeve, Opella, RSZK, WVO Zorg, Vivent, Zorgverlening
Het Baken.
Toelichting ruimte voor de aanbieder
HACCP is voor zorginstellingen verplicht via het Warenwetbesluit, dat op zijn beurt
weer zijn grondslag vindt in EU wet- en regelgeving. Op grond daarvan moet de
zorgaanbieder 7 kernpunten uit de HACCP naleven. Vanuit de HACCP zijn twee
Hygiënecodes opgesteld: de Hygiënecode voor de voedingsverzorging in
woonvormen (de lichte variant) en de Hygiënecode zorginstellingen en Defensie
(de zware variant). Verklaart een zorgaanbieder één van de codes van toepassing
dan zijn alle daaruit voortvloeiende registraties verplicht voor de medewerkers.
Met de aangegeven zorgaanbieders zal een ontwikkelgroep worden gestart.
Onderdeel van deze ontwikkelgroep is in beeld brengen van welke regels er zijn,
hoe verplichtend deze zijn en welke ruimte beschikbaar is.

Evaluatie
Nog nader in te vullen.

Pagina 5 van 13

-

Bijlage Toelichting op de ruimte voor:
Zorgplan anders inrichten
-

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Relatie ‘Waardigheid en Trots’
In ‘Waardigheid en Trots’ is opgenomen dat de cliënt of zijn vertegenwoordiger de
regie heeft over het opstellen, evalueren en bijstellen van het zorgplan. De
noodzakelijke vernieuwing is dat het gaat om een voortdurend gesprek tussen
professional en cliënt. Zij dienen voortdurend samen te bezien hoe kwaliteit van
leven is te realiseren. Wanneer een cliënt verminderde regie heeft, gaat het
gesprek over het zorgplan 66k over het ondersteunen in het voeren van regie in
plaats van het overnemen van die regie. Enkele zorgaanbieders hebben
voorstellen gedaan om het zorgplan zo in te richten dat dit hierbij beter aansluit.
Zorgaanbieders
Amaris, De Hoven, De Leyhoeve, Protestantse interkerkelijke stichting
zorgverlening Hendrik Ido Ambacht.
Toelichting ruimte voor de aanbieder
De wettelijke eisen die worden gesteld aan het zorgplan zijn beperkt. In de Wlz
staat dat de zorgaanbieder een bespreking organiseert met de cliënt over
onderstaande onderwerpen:
de doelen van de zorgverlening en de wijze waarop die worden bereikt;
wie de zorgverleners zijn;
hoe de cliënt zijn leven wil inrichten en de ondersteuning van de zorgaanbieder
daarbij.
De uitkomsten van de bespreking worden vastgelegd in een zorgplan. Tweemaal
per jaar worden de afspraken geëvalueerd en geactualiseerd. In het besluit
Langdurige zorg zijn onderwerpen benoemd waaraan in de bespreking (zoals
vastgelegd in de Wlz) in ieder geval aandacht moet worden besteed.
-

-

-

Het toezicht van de IGZ richt zich op de vraag of er een zorgplan is, dat aansluit
bij de wetgeving en hier methodisch mee wordt omgegaan. De IGZ zal samen met
VWS een brief aan de zorgaanbieders sturen waarin staat waaraan een zorgplan
volgens de regelgeving moet voldoen en dat er geen overige regels zijn. Deze
brief zal beschikbaar zijn voor alle zorgaanbieders aangezien inhoud alle
zorgaanbieders betreft. De zorgkantoren stellen voor deze groep geen aanvullende
eisen aan het zorgplan.
Daarnaast wordt ondersteuning geboden aan een aantal zorgaanbieders die
voorstellen hebben gedaan om zorgplannen te verbeteren. Het doel is:
van elkaars inzichten in de trajecten met het zorgplan/zorgleefplan Ieren
de verbeter trajecten te volgen
het delen van goede resultaten met anderen
-

-

-

Evaluatie
Nog nader in te vullen.

Pagina 6 van 13

Bijlage Toelichting op de ruimte voor:
Indicatiestell ing
-

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Relatie ‘Waardigheid en Trots’
Met de Wlz wordt de omslag gemaakt van financieringswet naar zorgwet, daarbij
staat de cliënt centraal en is de professional in positie om de cliënt daarbij te
ondersteunen en de benodigde zorg te bieden. In toenemende mate kan ook
verpleeghuiszorg thuis worden geboden. Daartoe zijn in de Wlz instrumenten
opgenomen zoals het VPT, MPT en PGB. Zorgaanbieders ondersteunen de cliënt
om zo lang mogelijk thuis te blijven, ook als de cliënt is aangewezen op Wlz-zorg.
Om zorgaanbieders daartoe beter in staat te stellen is het zaak dat zij hun
potentiële cliënten goed kennen en met hen de mogelijkheden van Wlz-zorg
bespreken (intramuraal, MPT en VPT). De zorgaanbieders kunnen de indicatie zo
voorbereiden en een advies geven aan het CIZ dat het CIZ snel en in
samenspraak tot een besluit komt. Indien dan uiteindelijk opname in een
intramurale instelling onvermijdelijk is geworden, behoeft dit meestal geen nieuw
indicatiebesluit meer, alleen een andere leveringsvorm. Dit proces kan dan goed
voorbereid en snel verlopen.
Zorgaanbieders
Magentazorg/Het expertisecentrum Dementie, NNCZ, Norschoten, Opella,
Stichting De Zorgboog, Vilente, WelThuis en ZuidOostZorg. Tevens worden uit de
verlening van het experiment regelarme instellingen Zorgcentra Pantein en De
Zorgboog hieraan toegevoegd.
Toelichting ruimte voor de aanbieder
Bovenstaande zorgaanbieders krijgen de benodigde ruimte om het hiervoor
geschetste Wlz doel te realiseren. Zorgaanbieders streven ernaar om de cliënt (die
voldoet aan de toeganscriteria van de Wlz) zo lang mogelijk thuis te laten wonen.
Intramurale opname is aan de orde als de professionals in overleg met de cliënt
en zijn omgeving constateren dat opname niet meer is uit te stellen.
Zorgaanbieders maken gebruik van de instrumenten die reeds in het kader van
het experiment regelarme instellingen (Erai) zijn ontwikkeld (daarop is geen
variatie mogelijk). Dat wil zeggen dat de zorgaanbieder advies geeft aan het CIZ,
die dat advies toetst en omzet in een formeel besluit. De zorgaanbieders bereiden
daarmee het besluit voor. Het CIZ stelt formeel de indicatie vast en kan afwijken
van het advies van de aanbieder. Omdat voorgestelde werkwijze veel vraagt van
de processen en de inhoudelijke kennis bij de aanbieders, zullen de ervaringen
van zorgaanbieders die op dit onderwerp hebben geparticipeerd in Erai worden
gebruikt. Cliënten mogen geen nadeel ondervinden van deze wijziging. Als het
aanbieders niet lukt om de indicaties zodanig voor te bereiden dat het CIZ deze
zonder veel aanpassingen kan vaststellen en de cliënt toch nadeel ondervindt,
wordt door de ketenpartners afgewogen of voortzetting van de nieuwe werkwijze
in het belang van de cliënt is. Indien een aanbieder gedurende de afgesproken
looptijd van het project van 2 jaar (2016 en 2017) besluit af te zien van (verdere)
deelname, dan gelden de verplichtingen als tevoren
Evaluatie
•
Lukt het de zorgaanbieders om de verpleeghuiszorg thuis vorm te geven?
•
Lukt het de zorgaanbieders om indien het thuis niet langer gaat, de cliënt snel
Pagina 7 van 13

•
•
•
•
•

een plaats te bieden? Gaat deze overgang dan soepeler (vanuit het perspectief
van de cliënt en zijn omgeving?).
Hoe vaak wijkt het oordeel van het CIZ af van het advies van de
zorgaanbieders?
Is er onderscheid tussen cliënten die reeds zorg ontvangen en cliënten die
voor het eerst een beroep op de Wlz doen?
Hoe ontwikkelen de administratieve lasten zich?
Wat zijn de belangrijkste lessen voor zowel aanbieders als het CIZ bij het
verbeteren van het indicatieproces.
Een kosten/baten analyse

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directoraat Generaal
Directie Langdurige Zorg

N.B. enkele zorgaanbieders hebben ook aangegeven de BOPZ-indicatie te willen
uitvoeren, Op dit verzoek wordt niet ingegaan. De BOPZ-indicatie kan leiden tot
onvrijwillige zorg. Deze indicatie is reeds vergemakkelijkt door deze van de
rechter naar het CIZ over te brengen. Deze toets wegnemen van een
onafhankelijk orgaan gaat te ver.

Pagina 8 van 13

Bijlage Toelichting op de ruimte voor:
Persoonsvolgende bekostiging: binnen de instelling
-

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Relatie ‘Waardigheid en Trots’
In Waardigheid en Trots is aangegeven dat betere kwaliteit met name betekent
dat de positie van de cliënt en de professional versterkt moeten worden. Als een
cliënt in een instelling gaat wonen wordt hetgeen de cliënt nodig heeft en wil
opgenomen in zijn/haar zorgplan. De cliënt heeft echter weinig middelen om de
uitvoering van het zorgplan of aanpassingen in het zorgplan zeker te stellen. De
cliënt op enige wijze zeggenschap geven over de middelen die voor hem/haar
beschikbaar zijn, betekent een overdracht van regie-functie van de zorgaanbieder
naar de cliënt en daarmee een versterking van de positie van de cliënt.
Zorgaanbieders
Archipel Zorggroep, Beweging 3.0, Hilverzorg, NiKo, Noorschoten, Opella,
Stichting Careaz, Vivium, Woondroom zorg, Stichting Zuidzorg en PGU/FZLP
(samenwerkingsverband: de Zorgboog, Zorgroep Manna, Stichting Hanzeheerd,
Laurens, Vitalis, Zorggroep Noordwest-Veluwe, Wittenbergzorg, De Zellingen,
Inovum, Quarijn, Groenhuysen, STMR, Warande).
Toelichting ruimte voor de aanbieder
De middelen waarover de zorgaanbieder beschikt worden verdeeld over de
cliënten. De cliënt, zijn sociale omgeving met daarbij de ondersteuning van de
professionals besluiten over besteding van deze middelen. Het betreft hier het
geven van zeggenschap (regie) van de zorgaanbieder aan de cliënt. Hier vallen de
lastig te beïnvloeden kosten buiten (zoals de kapitaallasten, overhead, enz).
Het betreft de financiële vertaling van het zorgplan waarin de wensen en
behoeften van de cliënt zijn opgenomen. De cliënt kan samen met zijn sociale
omgeving (mede op advies van professionals) invloed uitoefenen op de realisatie
van zijn zorgplan. Hierbij geldt de randvoorwaarde dat de aanbieder richting de
cliënt transparant is over waarop de cliënt aanspraak kan maken. Het niet is
toegestaan om extra betalingen te vragen aan cliënten voor hetgeen binnen het
pakket verzekerde zorg WIz vallen.
Sommige zorgaanbieders willen de cliënt de mogelijkheid bieden om bepaalde
diensten die binnen het integrale pakket van de Wlz vallen, ook buiten de
instelling af te nemen. De voornaamste voorwaarde hieromtrent is dat er goede
afspraken tussen de cliënt (en zijn sociale omgeving) en de zorgaanbieder moeten
worden gemaakt en dat deze zijn opgenomen in het zorgplan. Deze afspraken
betreffen ook de risico’s die de cliënt wil lopen (bijvoorbeeld dagbesteding buiten
de instelling kan als risicovol gezien worden). Mits deze diensten en de risico’s in
het zorgplan zijn opgenomen en onderdeel uitmaken van de verzekerde zorg, is er
geen belemmering om de Wlz-middelen te benutten om de diensten die de cliënt
buiten de instelling wil afnemen te betalen. Er zijn geen belemmeringen met
betrekking tot de rechtmatigheid of de verantwoording over de kwaliteit van zorg.
Wel kan het zijn dat er BTW betaald moet worden over de Wlz middelen waarvoor
de cliënt diensten buiten de instelling wil afnemen. Dat is dan de consequentie van
de keuze van de cliënt, dus het kan zijn dat de extra kosten veroorzaakt door de
keuze van de cliënt voor diensten buiten de instelling door de cliënt gedragen
moeten worden.
Pagina 9 van 13

Er hoeven geen wettelijke voorschriften aangepast te worden en regelruimte is
niet nodig. Vanuit het oogpunt van rechtmatigheid is het van belang dat
aanbieders werken conform de regels die het controle protocol nacalculatie stelt
(Nza). Vanuit het oogpunt van uitvoerbaarheid is het zaak dat bedoeld protocol
tijdig beschikbaar is. De zorgkantoren stellen in de verantwoording door de
zorgaanbieders geen aanvullende of andere eisen. Indien blijkt dat bij de
uitvoering van de voorstellen toch tegen beperkende regelgeving wordt
aangelopen, wordt via de in de brief genoemde faciliteringsgroep bezien hoe
hiermee kan worden omgegaan.

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Evaluatie
Gericht op de cliënt en sociale omgeving:
De cliënt moet kunnen kiezen voor deelname
heeft de cliënt daadwerkelijk meer invloed gekregen op de zorg en
ondersteuning?
Zet de cliënt de middelen anders in dan wanneer de instelling beslist?
Is de cliënttevredenheid toegenomen/afgenomen?
Is er claimgedrag ontstaan?
Wat zijn de gevolgen in de administratieve lasten die de cliënt ervaart?
-

-

-

-

-

-

Gericht op de professional
Lukt het professionals om de cultuur-omslag te maken?
Welke coaching is daarvoor nodig?
Gaan professionals ander gedrag vertonen?
Is de medewerkerstevredenheid toegenomen/afgenomen?
Wat zijn de gevolgen in de administratieve lasten die de professional
ervaart?
-

-

-

-

-

Gericht op de zorgaanbieder/instelling
Lukt het de zorgaanbieder de omslag te maken?
Wat betekent deze omslag voor de governance? (bestuur, management,
enz)
Wat betekent deze omslag voor de stafafdelingen?
Wat betekent deze omslag voor de ICT en de inrichting van de
administratieve processen?
Zijn er extra afspraken nodig om verschillen van inzicht tussen cliënten en
zijn sociale omgeving met de professional tot een goed einde te brengen?
Wat zijn de gevolgen in de administratieve lasten die de instelling ervaart?
Een kosten/baten analyse
-

-

-

-

-

-

-

Gericht op stakeholders
Wat betekent de omslag voor zorgkantoren?
Wat betekent de omslag voor IGZ?
Wat betekent de omslag voor de NZa?
Wat betekent dit voor het Zorginstituut Nederland?
-

-

-

-

Pagina 10 van 13

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
-

.

.

Bijlage Toelichting op de ruimte voor:
Persoonsvolgende bekostiging: in de keten
-

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Relatie ‘Waardigheid en Trots’
Enkele zorgaanbieders hebben aangegeven dat uitgaan van de wens van de cliënt
ook betekent dat een cliënt met een indicatie en met een voorkeur voor een
instelling, moet kunnen kiezen voor de desbetreffende instelling. Dat betekent dat
cliënten die naar deze instellingen willen en er bij die instelling plaatsen
beschikbaar zijn, niet op de wachtlijst komen of naar een andere instelling
moeten, maar toegang krijgen tot de gekozen instelling. Dit is de geld-volgt-klant
methode.
Zorgaanbieders
Dagelijkse leven zorg B.V., Norschoten, Nusantara, Rosa Spierhuis, Stichting De
Koperhorst en Stichting Hervormde Wooncentra Ede.
Toelichting ruimte voor de aanbieder
Geld-volgt-klant is de inzet van het inkoopbeleid van de zorgkantoren met ingang
van 2016. Verpleeghuizen die goede kwaliteit bieden, met een wachtlijst te maken
hebben maar wel extra capaciteit beschikbaar hebben, krijgen ruimere
productieafspraken terwijl de productieafspraken bij andere verpleeghuizen
afnemen. Opvallend is dat de zorgaanbieders die in het kader van ‘Waardigheid en
Trots’ voorstellen hebben gedaan, zorgaanbieders zijn die een specifieke doelgroep
bedienen, zoals bijvoorbeeld mensen met een christelijke of artistieke
achtergrond. Cliënten kiezen juist voor deze zorgaanbieders vanwege hun
verbinding met deze ‘niche’. Zij zijn veelal bereid om langer te wachten, ook als
elders wel een plaats beschikbaar is.
Als de inzet van het inkoopbeleid van de betrokken zorgkantoren succesvol is,
zouden deze niche-aanbieders die een wachtlijst hebben uitbreiding van middelen
moeten krijgen. In beginsel is derhalve geen extra regelruimte nodig om deze
voorstellen te realiseren. Wel is het noodzakelijk om de afspraken die de
zorgkantoren met deze zorgaanbieders maken te monitoren om te bezien of de
middelen inderdaad de cliëntwens volgen en hoe processen hieromtrent kunnen
verbeteren. Ook is het wenselijk om in het kader van dit project een gesprek
hierover te organiseren tussen de betrokken zorgkantoren en zorgaanbieders.
Zoals aangegeven in de uitnodigingsbrief die in mei aan alle aanbieders is
gestuurd, moet de uitvoering van de voorstellen macrobudgettair neutraal
plaatsvinden. Indien blijkt dat bij de uitvoering van de voorstellen toch tegen
beperkende regelgeving wordt aangelopen, wordt via de in de brief genoemde
faciliteringsgroep bezien hoe hiermee kan worden omgegaan.
Evaluatie
•
Lukt het de zorgkantoren en de zorgaanbieders om adequate afspraken te
maken zodat de middelen de cliëntwens volgen?
•
Zijn de wachttijden voor de betrokken cliënten beperkt?
•
Blijft de zorgaanbieder zich richten op sec de niche-doeigroep?
•
Wat kunnen aanbieders en zorgkantoren hiervan leren voor de contractering
(wat zijn de succesfactoren en valkuilen)?

Pagina 11 van 13

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
-.

.

.

Bijlage Toelichting op de ruimte voor:
Bekostiging specialist ouderengeneeskunde buiten de verpleeghuizen
.

-

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg
Directie Langdurige Zorg

Relatie ‘Waardigheid en Trots’
Verpleeghuiszorg zorg wordt in toenemende mate buiten de muren van de
traditionele verpleeghuizen geleverd terwijl de zorgzwaarte van cliënten toeneemt.
Enkele zorgaanbieders geven aan dat de expertise van de Specialist
Ouderengeneeskunde (SO) ook bij cliënten thuis meerwaarde heeft. Dit omdat de
huisartsen die nu verantwoordelijk zijn voor de zorg, niet altijd over toereikende
kennis en ervaring zouden beschikken om dezelfde kwaliteit van zorg te leveren.
Deze zorgaanbieders geven aan dat de SO ook hoofdbehandelaar thuis zou
moeten kunnen zijn.
Zorgaanbieders
Norschoten, Opella, Pleyade, Saffier de residentie, Stichting De Zorgboog,
WelThuis en Zorggroep Liante.
Toelichting ruimte voor de aanbieder
Op de positie van de SO zijn meerdere visies mogelijk. Allereerst is het mogelijk
dat de SO buiten de muren van het verpleeghuis wordt geplaatst als een
vooruitgeschoven post van het verpleeghuis. Een andere mogelijkheid is dat door
de huisarts wordt doorverwezen naar de SO zoals deze ook naar een andere
medisch specialist kan doorverwijzen. Met zorgaanbieders is afgesproken een en
ander te verkennen en af te stemmen met de hierbij verder betrokken partijen.
Doelstelling is om nader te onderzoeken of hiervoor ruimte moet worden
gecreëerd in de experimenteer Amvb onder de Wlz en hoe die ruimte er uit zou
moeten zien. Onderstaande vragen komen hierbij aan de orde:
Wat is de toegevoegde waarde van de SO is samenwerking met de huisarts
voor de cliënt en de zorg die de cliënt ontvangt?
Of en in welke mate moet het hoofdbehandelaarschap worden overgedragen
aan de SO?
Of en in welke mate moet de eindverantwoordelijkheid worden overgedragen
aan de SO?
Hoe worden taken en verantwoordelijkheden tussen huisarts en SO
afgebakend/verdeeld en hoe wordt dit met de cliënt en omgeving
besproken/afgestemd?
Welke manier van bekostigen en vanuit welk domein draagt bij aan de beste
kwaliteit van zorg voor de cliënt?
Wat zijn de effecten op substitutie (minder onnodig doorverwijzen naar
ziekenhuizen)?
Wat betekent dit voor de positionering van de SO en welke capaciteit is nodig
om tot het gewenste resultaat van voor de cliënt te komen?

-

-

-

-

-

-

-

Evaluatie
Nog nader in te vullen.

Pagina 12 van 13

Bijlage Toelichting op de ruimte voor:
Domei noverstijgende bekostiging/dorpsbudget/comm unity care
-

Directoraat Generaal
Langdurige Zorg

Directie Langdurige Zorg

Relatie ‘Waardigheid en Trots’
Enkele zorgaanbieders stellen voor om de middelen van Zvw, Wmo en Wlz zo te
combineren dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen. Zij willen daarmee
bevorderen dat ook mensen die in aanmerking zouden komen voor een Wlz
indicatie voor een verpleeghuis, thuis kunnen blijven wonen. Het bij elkaar
brengen van deze middelen zou continuïteit van zorg voor cliënten bevorderen
(“dezelfde gezichten’ zekerheid voor de cliënt, enz). Ook betekent het een
vloeiende lijn tussen thuis, tijdelijke opvang en uiteindelijk intramurale zorg.
Zorgaanbieders
Norschoten, NNCZ, Opella, Savantzorg, Stichting Cicero, Stichting Elisabeth,
Stichting Mariaoord en Zorggroep Liante.
Toelichting ruimte voor de aanbieder
Het precies uitwerken van de benodigde regelruimte vraagt de inzet en kennis van
vele partijen en personen. VWS start een werkgroep om dit samen met de
betreffende aanbieders nader uit te werken. Doelstelling is om te onderzoeken of
hiervoor ruimte moet worden gecreëerd in de experimenteer Amvb onder de Wlz
en hoe die ruimte er uit zou moeten zien.
Evaluatie
Nog nader in te vullen.

Pagina 13 van 13