Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 221

Wijziging van de Wet rechtspositie ministers en
staatssecretarissen, de Wet schadeloosstelling,
uitkering en pensioen leden Europees
Parlement, de Provinciewet, de Gemeentewet,
de Waterschapswet en de Algemene
pensioenwet politieke ambtsdragers in verband
met de rechtstreekse betaling van vergoedingen
aan politieke ambtsdragers

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 26 mei 2011
1. Inleiding
Met belangstelling heeft de regering kennis genomen van het verslag van
de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
inzake het voorstel van wet houdende wijziging van de Wet rechtspositie
ministers en staatssecretarissen, de Wet schadeloosstelling, uitkering en
pensioen leden Europees Parlement, de Provinciewet, de Gemeentewet,
de Waterschapswet en de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers
in verband met de rechtstreekse betaling van vergoedingen aan politieke
ambtsdragers.
Meerdere fracties verwijzen in het verslag ook naar hun vragen en
opmerkingen bij het wetsvoorstel TK 32 220.
Verheugd is de regering over de door leden van de fracties van het CDA
en de VVD uitgesproken steun voor de strekking van het wetsvoorstel.
Ook de leden van andere fracties die een inbreng hebben ingeleverd
hadden met belangstelling kennis genomen van het voorstel. De leden
van de SP-fractie geven aan met teleurstelling kennis te hebben genomen
van het wetsvoorstel.
In deze nota gaat de regering in op de vragen en opmerkingen in het
verslag.
De leden van de VVD-fractie vragen een reactie van de regering op hun
veronderstelling dat het verbod van cessie ook geldt voor de leden van
het dagelijks bestuur en de leden van een deelgemeenteraad.
Voorgesteld wordt dat de geldelijke voorzieningen voor politieke
ambtsdragers niet overdraagbaar zijn en uitsluitend in persoon worden
uitbetaald. Dat betreft alle politieke ambtsdragers; dus zowel op het
niveau van het Rijk, provincies, waterschappen als gemeenten en omvat
benoemde bestuurders en gekozen volksvertegenwoordigers. In antwoord
op de vraag van de leden van de VVD-fractie kan geantwoord worden dat

kst-32221-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 221, nr. 6

1

het voorstel betrekking heeft op zowel raadsleden als deelraadsleden.
Deelraadsleden ontvangen hun vergoedingen op grond van artikel 95 van
de Gemeentewet. Toegevoegd wordt aan de Gemeentewet een artikel 97a
waarmee wordt geregeld dat deze vergoedingen niet overdraagbaar zijn.
Dat geldt overigens ook voor vergoedingen die worden toegekend aan
leden van raads- en bestuurscommissies. Opmerking verdient overigens
dat het kabinet voornemens is de deelgemeenten af te schaffen. Een
wetsvoorstel daartoe is in voorbereiding.
2. Onafhankelijkheid van ambtsdragers; de aanleiding en
noodzaak tot het treffen van een wettelijke voorziening
De leden van de CDA-fractie geven aan in het nader rapport te hebben
gelezen dat de regering stelt dat de overheid op dit moment niet
meewerkt aan cessieovereenkomsten waarbij schadeloosstellingen voor
politieke ambtsdragers aan derden worden uitbetaald, aangezien de
betaling van schadeloosstellingen van Kamerleden geschiedt door de
Staten-Generaal zelf. Zij vragen of ook voor alle andere politieke ambtsdragers geldt dat de overheid geen cessieovereenkomsten uitvoert en of
er daarnaast meer categorieën politieke ambtsdragers zijn die hun
bezoldiging ontvangen via een ander orgaan dan de overheid, bijvoorbeeld via de gemeenteraad of provinciale staten.
In zijn advies heeft de Raad van State opgemerkt dat de regering tot op
heden heeft meegewerkt aan de cessie van vorderingen op de Staat der
Nederlanden. In het nader rapport is getracht dit misverstand weg te
nemen. De schadeloosstellingen van Kamerleden worden namelijk niet
door de regering betaald en dus ook niet door het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De betaling van de schadeloosstelling van Kamerleden geschiedt door de loonadministraties van
beide Kamers der Staten-Generaal zelf. De regering heeft begrepen dat
daarbij ook sprake is van betalingen direct aan de partij op basis van aktes
van cessie.1
De vergoedingen van bijvoorbeeld raads- en statenleden worden
uitbetaald door de gemeenten respectievelijk de provincies. In de praktijk
worden bezoldigingen van provincie- en gemeentebestuurders niet aan
derden betaald. Een uitzondering daarop vormen betalingen uit hoofde
van cessieovereenkomsten. Deze overheden gaan er nu van uit dat zij
gehouden zijn de cessieovereenkomsten na te leven.
De leden van de PvdA-fractie geven aan de onafhankelijkheid van
volksvertegenwoordigers van zeer groot belang te achten. Zij constateren
dat de regering waarde hecht aan de onafhankelijkheid van benoemde
ambtsdragers, terwijl die onafhankelijkheid anders gewaarborgd is dan
die van gekozen vertegenwoordigers. Zij vragen of deze onafhankelijkheid, los van de directe betaling naar de mening van de regering
voldoende beschermd is.

1

Aanhangsel Handelingen I, 2007–2008, nr. 3.

Voor zover deze leden met hun vraag hebben willen aangeven dat de
onafhankelijkheid van volksvertegenwoordigers niet op één lijn gesteld
kan worden met die van benoemde bestuurders, zijn wij het daarmee
eens. Zo kan van raadsleden niet het lidmaatschap van de raad worden
ontnomen, behoudens in de gevallen die zijn geregeld in de Gemeentewet
in samenhang met de Kieswet, maar een wethouder die het vertrouwen
ontbeert, kan zonder meer door de gemeenteraad worden ontslagen. Naar
de mening van de regering geldt echter voor zowel volksvertegenwoordigers als benoemde bestuurders dat zij financieel niet afhankelijk
behoren te zijn van hun politieke partij. Op dat punt trekt het wetsvoorstel
daarom één lijn. Voor verdere waarborgen van de onafhankelijkheid van
benoemde bestuurders ziet de regering geen aanleiding. Wel zou nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 221, nr. 6

2

gewezen kunnen worden op de diverse maatregelen in het kader van de
integriteit van politieke ambtsdragers.
3. Reikwijdte van de wet
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de regering om inzicht te geven in
de wijze waarop de vrijheid van de besteding van de bezoldiging van
politieke ambtsdragers in andere Europese landen is geregeld. Deze leden
constateren voorts dat vrijwel alle politieke partijen afdrachtregelingen
kennen. Zij vragen de regering in te gaan op de wijze waarop deze
afdracht geregeld is en de mogelijke invloed hiervan op de onafhankelijkheid van de benoemde politieke ambtsdrager.
Voor het antwoord op deze vragen van de leden van de PvdA-fractie
verwijst de regering naar de beantwoording van de overeenkomstige
vragen bij het wetsvoorstel 32 220. Daarin is onder meer aangegeven dat
de regering geen aanleiding ziet om onderzoek te verrichten naar
regelingen over de besteding van bezoldigingen in Europese landen. Uit
de Code of Good Practice in the field of Political Parties1 van de European
comission for democracy trough law (Venice commission) valt op te
maken dat er in andere Europese landen waarschijnlijk vergelijkbare
regelingen en praktijken voorkomen. De Venice Commission is daar
kritisch over. In de genoemde Code wordt in het kader van partijfinanciering door de commissie het volgende opgemerkt: More controversial a
form of indirect financing is compulsory contributions from members of
parliament, by which they pay a certain amount of their remuneration as a
parliamentarian to the party which they represent.
Arrangements of this sort are frequently laid down in the party statutes.
However, the practice of party taxes is problematic from a constitutional
point of view, as it is questionable whether this form of financing is
compatible with the notion that parliamentarians have a free mandate.
Waar het de Nederlandse regelingen en afspraken over afdrachten betreft,
is de regering van mening dat nakoming van afgesproken afdrachten niet
in rechte kan worden gevorderd en dat deze dus geschieden en ook
dienen te geschieden op basis van vrijwilligheid. Ook het Statuut van de
Leden van het Europees Parlement waarborgt dat afdrachten aan politieke
partijen niet afdwingbaar zijn.2
4. Cessie
De leden van de PvdA-fractie geven aan graag een toelichting van de
regering te ontvangen over de fiscale gevolgen van een cessieovereenkomst met een politieke partij. Hoe wordt de inkomstenbelasting geheven
over inkomen waarvan men door middel van een cessieovereenkomst
afstand heeft gedaan.

1

CDL-AD(2009)021, aangenomen door de
Venice commission op 12–13 december 2008
en 13–14 maart 2009 (http://
www.venice.coe.int/docs/2009/CDLAD(2009)021-e.pdf).
2
Artikel 9, derde lid, Statuut van de Leden
van het Europees Parlement.

De overheden betalen, ook indien zij aan de partij overmaken, de
bezoldigingen en vergoedingen netto uit. Dat betekent dat er afdracht van
loonbelasting geschiedt. Ondanks het feit dat aan de partij wordt betaald,
wordt de vergoeding wel aangemerkt als persoonlijk inkomen van de
betrokken politieke ambtsdrager. De overheden zijn dus ook verplicht de
verschuldigde loonbelasting in te houden. De afdrachtenregeling biedt de
politieke ambtsdragers een mogelijkheid van giftenaftrek. Zij kunnen de
afdrachten bij hun belastingaangifte binnen de fiscale kaders als gift
aftrekken. Daarvoor geldt de algemene regeling voor giftenaftrek. Daarbij
is bepaald dat de Belastingdienst de ontvanger van de gift moet hebben
aangemerkt als «algemeen nut beogende instelling» (ANBI). Ook politieke
partijen zijn als zodanig aangewezen. Overigens geldt deze mogelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 221, nr. 6

3

aftrekbaarheid als gift ook voor afdrachten die niet geschieden op basis
van een cessie.
5. Invoeringstraject
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering een inschatting kan
maken van de duur van het invoeringstraject van het wetsvoorstel. Zij
geven aan te hebben gelezen dat de uitvoerende instanties tijd nodig
hebben om hun administraties aan te passen, omdat de betalingsopdrachten moeten worden gewijzigd en zij vragen nu om welke betalingsopdrachten het gaat.
Indien de voorgestelde wetswijziging in werking is getreden, moeten de
geldelijke voorzieningen in persoon worden uitbetaald. Betaling aan
derden is dan niet meer mogelijk. Het betreft alle betaalopdrachten ter
betaling van de aan het ambt verbonden geldelijke voorzieningen. Dat
betekent allereerst dat de overheden die het betreft hierover geïnformeerd
moeten worden, zodat ze hun betalingssystemen hierop kunnen
aanpassen. Ook dienen zij de volksvertegenwoordigers en andere
politieke ambtsdragers hiervan op de hoogte te stellen. Deze zullen
verzocht moeten worden om de gegevens aan te leveren van hun
persoonlijke betaalrekening waaraan in het vervolg de bedragen zullen
worden overgemaakt.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 221, nr. 6

4