Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 416

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 1 september 2014
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft een aantal vragen
en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en Milieu
over de brief van 26 mei 2014 over het ontwerpbesluit tot wijziging van
het Reglement rijbewijzen i.v.m. de invoering van het T-rijbewijs
(Kamerstuk 29 398, nr. 412).
De vragen en opmerkingen zijn op 30 juni 2014 aan de Minister van
Infrastructuur en Milieu voorgelegd. Bij brief van 29 augustus zijn ze door
hem beantwoord.
De waarnemend voorzitter van de commissie,
Van Dekken
Adjunct-griffier van de commissie,
Jansma

kst-29398-416
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 398, nr. 416

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave
1. Inleiding
2. Algemeen
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het ontwerpbesluit tot wijziging van het Reglement rijbewijzen in
verband met de invoering van het T-rijbewijs. Deze leden hebben met
betrekking tot het voorliggende ontwerpbesluit nog een aantal vragen.
De leden van de PvdA fractie zijn verheugd dat de regering een T-rijbewijs
gaat invoeren. Hiermee wordt de verkeersveiligheid in Nederland
verbeterd en een langgekoesterde wens van de leden vervuld. De leden
kunnen instemmen met het voorstel van de regering behoudens één
onderdeel. Daarover hebben de leden nog enkele vragen.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie vragen of de eisen voor het theorie-examen
voor de rijbewijscategorie T die in artikel 64a staan beschreven, overeenkomen met de eisen voor andere categorieën rijbewijzen. Kan zowel voor
het theorie-examen als het praktijkexamen worden aangegeven in
hoeverre rekening wordt gehouden met de speciale kenmerken van de
voertuigen die onder categorie T vallen, zoals breedte, zwaarte en grootte,
zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Kan verder worden aangegeven hoe met de problematiek rond de
combinatie van jonge leeftijd van de bestuurders met speciale kenmerken
van de betreffende voertuigen wordt omgegaan, in zowel het theorieexamen als het praktijkexamen, zo vragen deze leden.
De leden van deze fractie lezen in artikel 64f dat degene die het examen
doet kennis van en inzicht in de invloed van het eigen rijgedrag op de
milieuproblematiek moet hebben. De leden van deze fractie vragen wat
hier de toegevoegde waarde van is. Daarnaast vragen deze leden of deze
eis ook geldt bij de examens voor andere categorieën rijbewijzen. Zo ja,
wat is het doel daarvan, zo vragen de leden van deze fractie.
De leden van deze fractie vragen of het rijbewijs categorie T internationaal
erkend wordt, opdat gebruikers in de grensstreek geen problemen hebben
met het rijden van de betreffende voertuigen in het buitenland.
De leden van deze fractie hebben voorts vragen over de leeftijd waarop
iemand de rijopleiding voor het T-rijbewijs mag starten. Waarom voorziet
het voorstel in de mogelijkheid voor bestuurders die 15 jaar en 6 maanden
oud zijn om het theorie-examen af te leggen? Klopt het dat voor een
beginnend bestuurder voor andere categorieën deze leeftijd op 17 jaar
ligt? Zo ja, waarom is dan niet gekozen voor 15 jaar, zo vragen de leden
van deze fractie.
Met betrekking tot het aanbod van rijopleidingen voor het behalen van het
T-rijbewijs vragen de leden van deze fractie of er zicht is op voldoende
aanbod vanuit de markt. Zijn er voldoende rijscholen bereid om deze
opleiding aan te bieden zodat er ook marktwerking ontstaat tussen de
verschillende rijscholen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 398, nr. 416

2

De leden van de PvdA-fractie vragen waarom er in het voorstel geen
duidelijke overgangstermijn is opgenomen voor houders van een
certificaat van vakbekwaamheid die een T-rijbewijs willen aanvragen. Kan
de regering de afwezigheid van deze overgangstermijn toelichten, gelet
op het feit dat er voor houders van B-rijbewijs die een T-rijbewijs willen
aanvragen wel een overgangstermijn geldt van 10 jaar?
Deze leden vragen voorts om een reactie van de regering op de stelling
dat het ten behoeve van goede handhaving nuttig zou zijn dat spoedig,
bijvoorbeeld binnen één of twee jaar, alle certificaathouders een
T-rijbewijs hebben.
II Reactie van de Minister
Bij brief van 26 mei 2014 (Kamerstuk 29 398, nr. 412) heb ik u in het kader
van de voorhangprocedure op grond van artikel 2b van de Wegenverkeerswet 1994 het ontwerpbesluit tot wijziging van het Reglement
rijbewijzen, het Besluit rijonderricht motorrijtuigen 2009 en het Arbeidsomstandighedenbesluit in verband met de invoering van de rijbewijsplicht
voor bestuurders van landbouw- en bosbouwtrekkers en motorrijtuigen
met beperkte snelheid, en enkele wijzigingen van technische aard (verder:
het ontwerpbesluit) voorgelegd.
Met belangstelling heb ik van de door u gestelde vragen kennisgenomen.
Ik hoop dat ik met de hieronder opgenomen beantwoording die vragen
voldoende heb beantwoord, zodat het ontwerpbesluit kan worden
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie vragen of de eisen voor het theorie-examen
in artikel 64a overeenkomen met de eisen voor andere categorieën
rijbewijzen. Kan worden aangegeven in hoeverre rekening wordt
gehouden met de speciale kenmerken van de voertuigen die onder de
T-categorie vallen?
In artikel 64a zijn de hoofdlijnen opgenomen voor het theorie-examen
voor de rijbewijscategorie T. Bij het formulering van deze eisen is nauw
aangesloten bij de eisen zoals die in de artikelen 60a tot en met 64 van het
Reglement rijbewijzen zijn vastgesteld voor de overige rijbewijscategorieën. Net zoals het geval is bij de overige rijbewijscategorieën worden
deze algemeen geformuleerde eisen verder uitgewerkt in een ministeriële
regeling. De voorbereiding van de ministeriële regeling die de nadere
eisen zal geven voor het theorie-examen voor de rijbewijscategorie T is
door het CBR opgepakt. Het CBR heeft hierbij constructief en intensief
samengewerkt met alle betrokkenen, te weten STOAS Wageningen
Vilentum Hogeschool, Cumela Nederland, Stichting Bevordering
Verkeerseducatie (SBV), BOVAG, Eigen Verladers Organisatie (EVO),
FEHAC, Aequor, VRB, Branchevereniging VHG (voor hoveniers en
groenvoorziening), BMWT, Transport en Logistiek Nederland (TLN
Nederland), FAM, HMT, de AOC Raad, Fedecom, VVN, LTO Nederland,
Politie, IBKI, RDW, Mechan-Connect Group BV en verschillende potentiële
uitgevers van lesmateriaal.
Op deze manier is verzekerd dat bij de uitgewerkte eisen specifiek
rekening is gehouden met de speciale kenmerken van het voertuig, zoals
breedte, zwaarte en grootte. Bij het theorie-examen kunnen hiervoor de
volgende voorbeelden worden genoemd:
De kandidaat:
– kan benoemen en uitleggen wat de risico’s zijn voor de bestuurder en
de medeweggebruiker(s) die door de eigenschappen en de toestand
van de voertuigen worden veroorzaakt, en op welke wijze het gedrag
van de bestuurder hierop kan worden afgestemd (afbakening: type

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 398, nr. 416

3

–

–

–

voertuigen, afmetingen en massa, uitzwaaieffect, verwisselbare
uitrustingsstukken en verwisselbaar getrokken machine);
kan benoemen aan welke permanente- en gebruikseisen een motorvoertuig en een aanhangwagen moeten voldoen en welke technische
aspecten van het voertuig voor de bestuurder van belang zijn voor een
veilig gebruik ervan (hierbij gaat het in dit examen alleen om de eisen
voor de LBT en MMBS);
heeft kennis van en inzicht in de veiligheidsaspecten bij het gebruik
van het motorvoertuig en de aanhangwagen op de openbare weg
(hierbij gaat het in dit examen weer specifiek om veiligheidsaspecten
rondom de LBT en MMBS);
kan de belangrijkste oorzaken van verkeersongevallen en de betrokkenheid van LBT’s en MMBS’en daarbij benoemen.

Bij het praktijkexamen is gekozen voor een voertuigcombinatie bestaande
uit een LBT met aanhangwagen, die wat afmetingen en gewicht betreft
recht doet aan de dagelijkse praktijk (omschreven in artikelen 77a en 81a).
Ook tijdens het rijden van de verschillende routes wordt aandacht besteed
aan alle facetten die het rijden met een LBT of MMBS met zich meebrengt,
waaronder het rijden op verschillende soorten wegen zowel binnen als
buiten de bebouwde kom. De bijzondere aandacht voor de speciale
kenmerken blijkt ook duidelijk uit de omschrijving van het meest
gewenste gedrag zoals opgenomen in de rijprocedure.
Vooruitlopend op de definitieve vaststelling van de ministeriële regelingen
waarin de exameneisen zullen worden geregeld zijn de volledige
toetsmatrijs en de rijprocedure te vinden op www.cbr.nl, zodat de branche
voldoende voorbereidingstijd heeft. Hierbij wordt wel aangetekend dat de
eisen pas definitief zijn op het moment dat ze zijn vastgelegd in de
regelgeving en die is gepubliceerd.
De leden van de VVD-fractie vragen verder hoe wordt omgegaan met de
problematiek rond de combinatie van jonge leeftijd van de bestuurder met
de speciale kenmerken van de betreffende voertuigen, zowel in het
theorie- als het praktijkexamen.
Vooropgesteld zij dat de eisen voor het theorie- en het praktijkexamen
voor geëxamineerden van alle leeftijdsklassen hetzelfde zijn. Wel is er
tijdens die examens extra aandacht voor de hoge risico’s en voor
risicobewustzijn. Bij het theorie-examen kunnen hiervoor de volgende
voorbeelden worden genoemd:
De kandidaat:
– kan benoemen en uitleggen welke risico’s verbonden zijn aan de eigen
zichtbaarheid voor andere weggebruikers (vooral bij afslaan); Kan
benoemen en uitleggen welke factoren een rol spelen bij het uitoefenen van de bestuurderstaak, vooral in relatie tot andere weggebruikers;
– kan benoemen en uitleggen op welke manier factoren zoals vermoeidheid, lichamelijke en geestelijke gesteldheid, rijervaring en het gebruik
van alcohol, drugs en medicijnen van invloed zijn op het menselijke
gedrag bij het besturen van een motorvoertuig;
– kan benoemen en uitleggen welke risico’s verbonden zijn aan de
aanwezigheid en het gedrag van andere verkeersdeelnemers en hoe
hier rekening mee gehouden moet worden;
– kan benoemen en uitleggen welke risico’s er zijn als gevolg van weg-,
zicht- en weersomstandigheden en hoe het gedrag hieraan aangepast
moet worden;
– kan benoemen welke de risico’s zijn ingeval van betrokkenheid bij een
ongeval en bij pech onderweg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 398, nr. 416

4

Tijdens het praktijkexamen wordt van de kandidaat verwacht dat hij zich
bewust is van de risicos van het rijden op de openbare weg, de gevolgen
van zijn eigen rijgedrag en dan helemaal met deze uitzonderlijke
voertuigen. Vooral voor jongere bestuurders is dit een erg belangrijk
component. In de rijprocedure is er dan ook extra aandacht voor
risicobewustzijn, gevaarherkenning en het eigen rijgedrag.
Ook hier geldt dat vooruitlopend op de definitieve vaststelling van de
ministeriële regelingen waarin de exameneisen zullen worden geregeld
de volledige toetsmatrijs en de rijprocedure te vinden zijn op www.cbr.nl,
zodat de branche voldoende voorbereidingstijd heeft. Hierbij wordt wel
aangetekend dat de eisen pas definitief zijn op het moment dat ze zijn
vastgelegd in de regelgeving en die is gepubliceerd.
In artikel 64a, onderdeel f, van het Reglement rijbewijzen lezen de leden
van de VVD-fractie dat degene die examen doet kennis van en inzicht in
de invloed van het eigen rijgedrag op de milieuproblematiek moet
hebben. De leden van deze fractie vragen wat hier de toegevoegde
waarde van is, of deze eis ook geldt bij de examens voor de overige
rijbewijscategorieën en wat dan daarvan het doel is.
Genoemde eis geldt ook voor alle andere rijbewijscategorieën. Basis voor
deze eis is de wens dat toekomstige rijbewijshouders aandacht hebben
voor de gevolgen van besturen van motorrijtuigen voor het milieu en van
mogelijkheden om zo milieuvriendelijk te rijden als mogelijk is. Dit is lijn
met de voor de overige rijbewijscategorieën in bijlage II bij richtlijn nr.
2006/126/EU van het Europees parlement en de Raad van 20 december
2006 betreffende het rijbewijs (L 403, de derde rijbewijsrichtlijn)
opgenomen eis dat regels voor milieuvriendelijk gebruik van het
desbetreffende motorrijtuig in het theorie-examen moet worden getoetst.
Zoals is aangegeven is bij de formulering van artikel 64a zo veel mogelijk
aangesloten bij de eisen zoals die voor de overige rijbewijscategorieën
gelden. Daarnaast heeft de Tweede Kamer ook gepleit voor de wenselijkheid om het T-rijbewijs onder de werking van de derde rijbewijsrichtlijn
te brengen. In dat kader is het wenselijk dat de eisen voor het theorieexamen T zoveel mogelijk in lijn zijn met de algemene eisen die voor alle
andere rijbewijscategorieën gelden. Er is derhalve geen reden om deze eis
niet ook op te nemen voor het theorie-examen voor de rijbewijscategorie
T.
De leden van deze fractie vragen of het rijbewijs categorie T internationaal
erkend wordt, opdat gebruikers in de grensstreek geen problemen hebben
met het rijden van de betreffende voertuigen in het buitenland.
Ik ben voornemens om in overleg te treden met andere Europese landen
om wederzijds het T-rijbewijs te erkennen. Zodra het wetsvoorstel door de
Eerste Kamer zal zijn aanvaard, zal ik hiermee een begin maken.
De leden van deze fractie hebben voorts vragen over de leeftijd waarop
iemand de rijopleiding voor het T-rijbewijs mag starten. Waarom voorziet
het voorstel in de mogelijkheid voor bestuurders die 15 jaar en 6 maanden
oud zijn om het theorie-examen af te leggen?
De minimumleeftijd die zal gelden voor het behalen van het rijbewijs voor
de categorie T zal komen te liggen op 16 jaar. Dat is dezelfde leeftijd die
ook geldt voor het besturen van bromfietsen. Voor het vaststellen van de
minimumleeftijd voor het afleggen van het theorie-examen is daarom
aangesloten bij de minimumleeftijd voor het afleggen van het theorieexamen voor bromfietsen.
Klopt het dat voor een beginnend bestuurder voor andere categorieën
deze leeftijd op 17 jaar ligt? Zo ja, waarom is dan niet gekozen voor 15
jaar, zo vragen de leden van deze fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 398, nr. 416

5

Zoals hierboven is aangegeven, ligt de minimumleeftijd voor het afleggen
van het theorie-examen niet voor alle rijbewijscategorieën op 17 jaar. Er
is, ter uitvoering van de aankondiging in mijn brief van 9 februari 2012
(Kamerstuk 29 398, nr. 317, blz. 2), gekozen voor 15 jaar en zes maanden.
Hiervoor heb ik toegelicht waarom hiervoor is gekozen.
Met betrekking tot het aanbod van rijopleidingen voor het behalen van het
T-rijbewijs vragen de leden van de VVD-fractie of er zicht is op voldoende
aanbod vanuit de markt. Zijn er voldoende rijscholen bereid om deze
opleiding aan te bieden, zodat er ook marktwerking ontstaat tussen de
verschillende rijscholen?
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel heeft niet alleen overleg
plaatsgevonden met de huidige opleiders van het trekkercertificaat, te
weten STOAS Wageningen Vilentum Hogeschool, Stichting Bevordering
Verkeerseducatie (SBV) en de AOC-raad, maar ook met BOVAG en FAM
(Federatie Autorijschool Managers) en opleiders voor vrachtwagens en
heftrucks. Omdat het geven van rijlessen aan de markt is, is het, net zoals
bij de andere rijbewijscategorieën, uiteindelijk aan de opleider zelf of deze
ook gaat opleiden voor het T-rijbewijs. Op basis van de signalen die ik tot
nu toe heb ontvangen verwacht ik dat er meerdere rijscholen in deze voor
hen nieuwe markt zullen stappen.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom er in het voorstel geen
duidelijke overgangstermijn is opgenomen voor houders van een
certificaat van vakbekwaamheid die een T-rijbewijs (trekkercertificaat)
willen aanvragen. Kan de regering de afwezigheid van deze overgangstermijn toelichten, gelet op het feit dat er voor houders van B-rijbewijs die
een T-rijbewijs willen aanvragen wel een overgangstermijn geldt van 10
jaar?
Er is voorzien in overgangsrecht voor houders van het certificaat van
vakbekwaamheid voor jeugdigen die een T-rijbewijs willen aanvragen. Dit
is evenwel geregeld op wetsniveau en wel in artikel IV van het voorstel
van wet tot wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 en de Wet rijonderricht motorrijtuigen 2009 in verband met de invoering van de rijbewijsplicht voor landbouw- en bosbouwtrekkers en motorrijtuigen met
beperkte snelheid (T-rijbewijs) (Kamerstuk 33 781, nr. 2, verder: het
wetsvoorstel). Op basis van dat artikel hebben houders van genoemd
certificaat één jaar de tijd om dat certificaat om te wisselen in een
T-rijbewijs. Gedurende dat jaar mogen ze overigens met dat certificaat een
motorrijtuig van de rijbewijscategorie T besturen. Inmiddels is door de
branche al op ruime schaal hieraan bekendheid gegeven en worden
personen die niet beschikken over zo’n certificaat en evenmin over een
rijbewijs B, maar die wel beroepsmatig motorrijtuigen van de rijbewijscategorie T besturen, in de gelegenheid gesteld alsnog het certificaat te
halen zodat dat certificaat, nadat genoemd wetsvoorstel door de Eerste
Kamer is aanvaard, tot wet is verheven en in werking is getreden, binnen
één jaar na de datum van inwerkingtreding kan worden omgewisseld voor
het T-rijbewijs. De (langere) overgangstermijn voor houders van een
B-rijbewijs die een T-rijbewijs willen aanvragen hangt samen met de
reguliere geldigheidsduur van rijbewijzen.
Deze leden vragen voorts om een reactie van de regering op de stelling
dat het ten behoeve van goede handhaving nuttig zou zijn dat spoedig,
bijvoorbeeld binnen één of twee jaar, alle certificaathouders een
T-rijbewijs hebben.
Zoals hierboven is aangegeven is in artikel IV van het wetsvoorstel een
overgangstermijn van één jaar opgenomen. Deze termijn is vastgesteld in
overleg met politie en openbaar ministerie enerzijds en de betrokken
brancheorganisaties anderzijds. Dat de duur van deze overgangstermijn
op één jaar is gesteld, is enerzijds het gevolg van de wens vanuit politie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 398, nr. 416

6

en openbaar ministerie om vanuit een oogpunt van handhaving deze
termijn zo kort mogelijk te houden, en daarmee de periode dat bepaalde
artikelen uit de Wegenverkeerswet 1994, zoals bijvoorbeeld de lagere
limiet voor de beginnende bestuurder, niet van toepassing zijn op houders
van genoemd certificaat, zo kort mogelijk te laten duren, en anderzijds de
wens om houders van zo’n certificaat een redelijke omwisselingstermijn
te geven.
Voor de toelichting dat voor de omwisseling van een voor de datum van
inwerkingtreding verkregen rijbewijs B in een rijbewijs voor B en T 10 jaar
geldt, verwijs ik naar de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
(Kamerstuk 33 781, nr. 3, blz. 14).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 398, nr. 416

7