Informatiedocument
Stop Straatintimidatie

1

Vrouwen, meisjes en leden van de LGBTQ+ community worden
regelmatig geïntimideerd op straat. Zij worden bijvoorbeeld
uitgescholden, krijgen agressieve seksueel expliciete opmerkingen
te horen of worden een tijdje achtervolgd.
Stop Straatintimidatie zet zich in voor beleid rondom dit probleem.
Wij vinden namelijk dat iedereen ongehinderd over straat moet
kunnen gaan in onze samenleving. Wij werken met lokale en
nationale politici aan beleid bestaande uit monitoring,
bewustwording en afstraffing van straatintimidatie.

2

Ontstaan
stichting
Stichting Stop Straatintimidatie is
opgezet door Gaya Branderhorst. In
2014 startte zij met bekende en
onbekende Nederlanders een
burgerinitiatief om straatintimidatie
te beboeten.
Fun fact: ‘straatintimidatie’ werd dat
jaar genomineerd als woord van
het jaar door de Van Dale. In 2016
werden wij uiteindelijk een stichting.

3

Bestaansrecht
“Allen die zich in Nederland bevinden, worden in
gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie
wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke
gezindheid, ras, geslacht, of op welke grond dan ook,
is niet toegestaan”. Het artikel is een uitwerking van
het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens.
De stichting ontleent haar bestaansrecht aan
artikel 1 van de Nederlandse Grondwet.
Vrouwen worden regelmatig geconfronteerd met
denigrerende, dreigende en/of seksueel agressieve
opmerkingen en uitingen, puur op basis van hun
geslacht. Onderzoek toont ook aan dat vrouwen die
regelmatig straatintimidatie ervaren daar op de
lange termijn negatieve psychosociale gevolgen
van ondervinden. Om deze redenen hebben de
Verenigde Naties in 2013 straatintimidatie erkend als
een mensenrechtenschending.

4

Missie

Visie

Stop Straatintimidatie heeft als missie het
uitbannen van straatintimidatie in
Nederland. Wij doen dit door middel van de
volgende activiteiten:

Een samenleving waarbinnen iedereen in
Nederland gelijke toegang heeft tot de
publieke ruimte, en zich daarin met een veilig
gevoel kan bewegen zonder belemmering of
hinder van derden.

Maatschappelijke discussie
Een maatschappelijke discussie op gang
brengen over straatintimidatie door middel
van media optredens en gerichte acties en
campagnes
Politiek draagvlak
Politiek draagvlak voor het strafbaar stellen
van straatintimidatie bewerkstelligen door
middel van actieve lobby
Luisterend oor
Een platform bieden voor slachtoffers om
hun ervaring te delen en de ernst van
straatintimidatie in kaart te brengen

5

Ons team
De kern van Stop Straatintimidatie bestaat uit
een bestuur en een comité van aanbeveling.
Wij zijn voor 100% een vrijwilligersorganisatie,
alle leden werken onbezoldigd. Daarnaast zijn
wij enorm gesteund door een groep
vrijwilligers die hun tijd of geld doneren.
Ons team bestaat uit 9 leden, waarvan 5 actief.

6

Lieke Lorea Gaminde
Adviseur + expert

Lotte Feenstra
Marketing + content creator

Emmi Schumacher
Penningmeester + expert

Anastasiya Dusanska
Aanspreekpunt gemeenten +
projectleider Den Haag

Anneke de Rond
Strateeg + projectleider
Rotterdam

Antoinette Faber
Projectmedewerker

7

8

FAQ
Wat is straatintimidatie?
Veel vrouwen, meisjes, mensen uit de LHBTIQA+ gemeenschap, mensen met een beperking en
mensen met een zichtbaar religieuze uiting worden regelmatig geïntimideerd op straat. Zij
worden bijvoorbeeld uitgescholden, krijgen agressieve seksueel expliciete opmerkingen te horen
of worden een tijdje achtervolgd.
Er wordt vaak gezegd dat er een dunne lijn is tussen flirten en straatintimidatie. Wij zijn het daar
niet mee eens, omdat flirten totaal iets anders is dan straatintimidatie. Een onbekende vrouw
uitschelden voor “hoer” of reduceren tot een seksueel object is niet hetzelfde als een
toenaderingspoging. Straatintimidatie is een manier om vrouwen hun ‘plaats’ te wijzen, een
manier om hen te laten weten: “Je kan rondlopen, studeren, werken, maar je blijft een vrouw. En
dus hebben wij wat over je te zeggen.”
Flirten wordt als iets leuks ervaren en straatintimidatie als vervelend, beangstigend of onveilig.
Wij definiëren straatintimidatie onder deze drie pijlers:
1. Het is seksueel getint: verbaal en/of non-verbaal
2. Het is indringend en/of opdringend: verbaal en/of non-verbaal
3. Het is herhalend

9

FAQ
1. Het is seksueel getint: verbaal en/of non-verbaal
Verbale seksuele straatintimidatie wil zeggen dat de pleger een seksueel getinte opmerking
maakt of een seksueel getinte vraag stelt.
Wil je mijn stikkie likken voor € 5,00? Wat ben jij een lekkere meid! Zullen we een baby maken?
Non-verbale seksuele straatintimidatie wil zeggen dat de pleger seksuele handgebaren of
geluiden maakt.
Kus- of kreungeluiden, handgebaren als aftrekken, fluiten of sissen.
Slachtoffers zien seksuele straatintimidatie niet als compliment, maar als beangstigend en
objectiverend. Ze zijn bang dat woorden omslaan naar daden en dat zij worden aangerand of
verkracht.

10

FAQ

11

FAQ

12

FAQ
Wat doen jullie eraan?
Wij zetten in op proactief beleid tegen straatintimidatie. Wij dringen o.a. aan op onderzoek,
monitoring en voorlichting over straatintimidatie aan scholieren en politie. Sommige daders
moeten consequenties ervaren voordat zij hun gedrag aanpassen. Daarom stellen we tevens
voor dat de overheid een boete oplegt aan mensen die zich schuldig maken aan
straatintimidatie.
Het voordeel van een boete is dat deze ter plekke kan worden opgelegd door een politieagent.
Maar ook bij afwezigheid van de agent kan een slachtoffer de politie bellen. De agent kan dan
bewijs gaan verzamelen. Zelfs als dit niet gevonden wordt, worden daders zo in ieder geval vaker
aangesproken op hun gedrag. Er hoeft dus geen aangifte gedaan te worden door het slachtoffer.
Wanneer de agent een boete uitschrijft, kan hiertegen wel een procedure worden aangespannen
door de dader. Dan ligt de last van een procedure aanspannen dus niet bij het slachtoffer, maar
bij de dader.

13

FAQ
Is een verbod geen symboolpolitiek?
Een verbod op straatintimidatie is niet moeilijker te handhaven dan talloze andere verboden.
De meeste inbrekers worden niet op heterdaad betrapt. Grofvuil dumpen gebeurt helaas ook
meestal straffeloos. De reden dat de overheid toch een boete instelt, is omdat men een
signaal wil afgeven dat dit ongewenst gedrag is. Straatintimidatie lijkt subjectiever dan
bijvoorbeeld grofvuil dumpen; de één trekt zich iets sneller aan dan de ander. Maar een verbod
op grond van een ervaring van een slachtoffer is ook niet nieuw; denk aan het verbod op
belediging of bedreiging. Dit is een strafbaarstelling die ziet op een gevoel dat mensen krijgen.
Bovendien hindert grofvuil de één ook meer dan de ander. Er wordt een boete ingesteld omdat
de grote meerderheid het erover eens is dat grofvuil dumpen ongewenst gedrag is. Deze
consensus bestaat ook voor straatintimidatie. Dus waarom staat daar dan nog geen boete
op?
Ons voorstel geeft de politie meer handvatten om plegers van straatintimidatie aan te
spreken en waar mogelijk te laten voelen in hun portemonnee dat hun gedrag wordt gezien als
schade toebrengend aan de maatschappij. De overlast die miljoenen meisjes en vrouwen
ervaren van straatintimidatie, weegt voor velen van hen veel zwaarder dan bijvoorbeeld
hondenpoep op de stoep (waar al wel een boete op staat).
Wat sommigen symboolpolitiek noemen, vinden wij een belangrijk signaal dat dit gedrag niet
thuishoort in onze maatschappij.

14

FAQ
Valt straatintimidatie niet onder het verbod op belediging?
De meeste aspecten van straatintimidatie zijn (net) niet te vatten onder het verbod op
bedreiging of op belediging. Dit geldt zelfs voor het uitschelden voor ‘hoer’, omdat dit naar de
letter genomen een aanduiding voor een beroep is. Herhaaldelijk “Wil je seks?” in het gezicht
van iemand zeggen, kan naar de letter ook opgevat worden als een toenaderingspoging.
Zo wordt dit gedrag echter niet ervaren door vrouwen. Zij voelen zich vernederd, zo niet
bedreigd. Mannen die dit gedrag vertonen, weten dit ook. Het doel van straatintimidatie is niet
versieren, maar intimideren. Daarnaast moet voor belediging en bedreiging aangifte worden
gedaan. Een boete kan sneller door een agent opgelegd worden. Het slachtoffer hoeft dan
geen procedure in.
Moet je een sociaal probleem niet anders oplossen dan met een boete?
Met alleen een boete kom je er inderdaad niet. Wij richten ons daarom ook op voorlichting en
lobbyen naast een boete altijd voor monitoring en bewustwording.
Inzetten op zowel strafbaarstelling als bewustwording is hoe we vrijwel ieder sociaal probleem
aanpakken in Nederland. Er bestaan bijvoorbeeld veel projecten om kwestbare groepen
jongeren niet in de criminaliteit terecht te laten komen. Dat wil niet zeggen dat we oplichting
en stelen dus niet meer strafbaar hoeven te stellen. Het beste tegenmiddel is een juiste
opvoeding. Maar waar die faalt, is strafbaarstelling een noodzakelijk middel.

15

FAQ
Hebben enkel vrouwen last van straatintimidatie?
Nee, natuurlijk niet. Straatintimidatie kan een ieder overkomen. Vrouwen zijn wel de grootste
groep die last heeft van straatintimidatie. Maar ook de LGBTQ+ gemeenschap heeft er veel
mee te maken. Net zoals mensen met een duidelijk religieuze uiting als hoofddoek of keppel, of
mensen met een beperking krijgen te maken met straatintimidatie.
Mogen mannen dan niets meer zeggen tegen vrouwen?
Natuurlijk wel. We hebben het over intimidatie, niet over een wederzijdse flirt. Een biertje
aanbieden, voor laten gaan bij de deur, een complimentje over de outfit? Dat kan nog altijd even
goed. Vraag wel even of iemand daar zin in heeft. Krijg je een nee als antwoord, stop dan gelijk.
Flirten is totaal iets anders dan straatintimidatie. Een onbekende vrouw uitschelden voor “hoer” of
reduceren tot een seksueel object is niet hetzelfde als een toenaderingspoging. Straatintimidatie
is een manier om vrouwen hun ‘plaats’ te wijzen, een manier om hen te laten weten: “Je kan
rondlopen, studeren, werken, maar je blijft een vrouw. En dus hebben wij wat over je te zeggen.”
Zijn er onderzoeken beschikbaar?
Zeker! Je vindt de onderzoeken op onze website (straatintimidatie.nl/onderzoeken).

16

FAQ
Wat kan ik doen als ik slachtoffer ben van straatintimidatie?
We willen nadrukkelijk benoemen dat er als slachtoffer niet veel is wat je kunt doen.
Straatintimidatie is iets wat je overkomt en niet iets dat je zelf uitlokt. Straatintimidatie gebeurt
namelijk zonder wederzijdse toestemming. Wat je eventueel wel zou kunnen doen als het je
overkomt is de pleger aanspreken op zijn gedrag als je je daar veilig bij voelt. Niets zeggen is
ook oké. Voel je je echt onveilig kijk dan of er een iemand in de buurt is waar je naar toe kunt of
bel 112. Daarnaast is het goed om melding te maken bij je gemeente of bij de politie. Op die
manier krijgen zij inzicht in waar het probleem zich afspeelt en kunnen ze maatregelen nemen.
Wat kan ik doen als ik straatintimidatie zie gebeuren?
Als omstander kun je veel betekenen voor een slachtoffer. Je hoeft niet altijd de held uit te
hangen en de pleger aan te spreken, mag natuurlijk wel, maar het kan ook iets simpels zijn
zoals bijvoorbeeld even oogcontact maken met het slachtoffer. Of vraag of ze oké is. Als je een
persoon de hele tijd ziet staren naar iemand en je ziet dat zij er ongemakkelijk van wordt dan
kun je bijvoorbeeld ook even een stapje naar voren zetten en tussen de pleger en het
slachtoffer gaan staan. Doe in ieder geval iets. In het ergste geval heb je de situatie verkeerd
geïnterpreteerd en is er niets aan de hand. Is er wel sprake van straatintimidatie dan heb je in
ieder geval iemand het gevoel gegeven dat ze niet alleen is.

17

18

Andere tips
1. Het stoppen van straatintimidatie en geweld
tegen meisjes en vrouwen begint bij het
geloven en erkennen van slachtoffers. De
oorzaken van dit geweld moeten we
aanpakken bij de kern, schadelijke sociale
normen moeten we veranderen en
slachtoffers verdienen gerechtigheid.

5. Willen mensen om je heen nog weleens
zeggen dat als een vrouw intimidatie
meemaakt, ze vast iets heeft gedaan om dat
'uit te lokken'? Spreek ze erop aan.
Straatintimidatie is nooit de schuld van het
slachtoffer.

2. Lees je in! Leer meer over straatintimidatie
en geweld tegen vrouwen en wat we er met
z'n allen tegen kunnen doen.

6. Vertelt een vriend of vriendin je dat ze een
vorm van straatintimidatie hebben
meegemaakt? Steun ze en vraag wat je voor
hen kan doen.

3. Praat over geweld tegen vrouwen met je
familie en vrienden. Maak het bespreekbaar.
Spreek je bijvoorbeeld uit op social media.
Laat je stem horen en zeg nee tegen geweld
tegen meisjes en vrouwen.

7. Hoe staat de politieke partij waar je op stemt
tegenover straatintimidatie? Proberen ze er
actief iets tegen te doen? Let er bij de
volgende verkiezingen eens op wat hun
standpunten over dit onderwerp zijn.

4. Steun organisaties die zich uitspreken tegen
geweld tegen vrouwen. Dit kan bijvoorbeeld
met een donatie, maar dat hoeft natuurlijk
niet. Posts liken, delen en opslaan op social
media vergroot het bewustzijn bij je volgers en
is heel waardevol.

8. Hoor je een politicus een uitspraak doen
over straatintimidatie die het probleem
bagatelliseert of opzij schuift? Stuur ze een
mail. Politici zijn vaak makkelijker te bereiken
dan je denkt.
19

Andere tips
9. Stuur jouw gemeente een brief of e-mail
met de vraag wat zij actief doen om
straatintimidatie tegen meisjes en vrouwen
stoppen.
10. Voelt straatintimidatie als iets waar je soms
in de krant over leest, maar wat verder niet
zoveel met jouw leven te maken heeft?
Realiseer je dat achter elke statistiek echte
mensen zitten, en dat je nooit weet wat
iemand voelt wanneer zij zich door de
openbare ruimte beweegt.
11. Wil je als man iets doen tegen
straatintimidatie of geweld tegen vrouwen,
maar weet je niet waar je moet beginnen?
Neem eens een kijkje op de website van
Emancipator! Zij werken aan het veranderen
van de maatschappelijke normen voor
mannen en mannelijkheid en hoe mannen bij
kunnen dragen tegen geweld tegen vrouwen.

12. Als je op straat ziet gebeuren dat iemand
lastig wordt gevallen, of als je merkt/denkt/ziet
dat het slachtoffer steun nodig heeft, spreek
die persoon dan aan en vraag iets als: gaat
het?
13. Stuur jouw gemeente een brief of e-mail
met het verzoek om de straten van jouw
woonplaats veilig te maken voor vrouwen.
Jouw gemeente kan zich bijvoorbeeld
aansluiten bij het Safe Streets project van UN
Women.
14. Melden helpt! Om zelf hulp te krijgen en ook
om te voorkomen dat anderen hetzelfde
overkomt. In Nederland bestaan diverse
meldpunten voor verschillende vormen van
geweld tegen vrouwen en meisjes. Je vind de
meldpunten op
geweldtegenvrouwenmelden.nl.

20

Wat jij kunt doen
Deel jouw verhaal
Deel je ervaring met je omgeving, online en eventueel met de politie/handhavers of je eigen
gemeente. Hoe meer we straatintimidatie onder de aandacht brengen, hoe meer mensen voelen
dat ze er niet alleen voor staan, dat ze dergelijk gedrag niet hoeven te accepteren en dat ze
gesteund worden door anderen. Dit geldt voor slachtoffers van straatintimidatie, maar ook
omstanders.
Deel onze do’s & don’ts
“Mag je als man dan niets meer tegen een vrouw zeggen?” Natuurlijk wel. Deel onze flyer (je vindt
‘m op onze website) die helder uitlegt wat wel en niet acceptabel gedrag is. Voor de mensen die
het nog niet helemaal begrijpen.
Stem op de juiste politici
Wij zijn als stichting politiek neutraal en houden ons enkel bezig met het onderwerp
straatintimidatie. Verdiep je in de partijprogramma’s om te zien wie zich met straatintimidatie
bezighoudt.

21

Wat jij kunt doen
Schrijf een werkstuk
Ben je scholier of student en zoek je informatie over Stop Straatintimidatie voor een spreekbeurt,
werkstuk, onderzoek of scriptie? Super goed dat je interesse hebt in de strijd tegen
straatintimidatie! Wij denken dat het ontzettend belangrijk is om je medescholieren en studenten
te betrekken bij dit onderwerp. Download ons document voor meer informatie over onze stichting
en het werk dat we doen.
Spreek je gemeente aan
Voel jij je onveilig in jouw dorp of stad? Stuur dan onze voorbeeldbrief naar jouw burgemeester en
vraag hem/haar in actie te komen tegen straatintimidatie.
Download de StopApp
De StopApp biedt de mogelijkheid om seksuele straatintimidatie in Rotterdam op een
eenvoudige, veilige en anonieme manier te melden.
Met de app wordt de omvang en concentratie van straatintimidatie in kaart gebracht. Deze
informatie is belangrijk in gesprekken die de gemeente Rotterdam heeft met handhavers, media
en politici. Niemand kan dan nog ontkennen dat het allemaal wel meevalt.

22

Wat jij kunt doen
Spreek je uit als omstander
Een tip voor iedereen die straatintimidatie ziet gebeuren: vraag aan het slachtoffer of ze oké is.
“Gaat het?” Dit is de Nederlandse versie van wat men in Amerika aanmoedigt om te zeggen tegen
slachtoffers van straatintimidatie (“You ok?”).
Vragen of het gaat aan het slachtoffer, geeft haar het gevoel dat ze niet alleen is en doet dus af
aan de intimidatie die ze zojuist heeft meegemaakt. Het geeft ook een signaal aan de dader dat
zijn gedrag niet normaal is, zonder hem aandacht of een reden tot escalatie te geven.
Spreek je uit als slachtoffer
Afhankelijk van de situatie en van je persoonlijkheid, kun je soms wat zeggen van
straatintimidatie. Je hoeft je afkeuring zeker niet altijd in te houden.
Wanneer iemand intimiderende opmerkingen maakt terwijl hij in functie is, kun je zijn baas
aanspreken. Zo heeft een ondertekenaar PostNL eens gemaild over een postbode die haar
intimideerde. PostNL pakte dit goed op en gaf de man een reprimande.

23

24

Let’s get social

Email
stop@straatintimidatie.nl

Instagram
@stopstraatintimidatie

Twitter
@straatintimidat

Website
www.straatintimidatie.nl

Facebook
@straatintimidatie

LinkedIn
@stopstraatintimidatie