Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

444
Vragen van de leden Langkamp en
Van Velzen (beiden SP) aan de
staatssecretaris van Justitie en de
minister voor Jeugd en Gezin over de
dood van een 17-jarige jongen in
justitiële jeugdinrichting De
Hartelborgt. (Ingezonden
30 december 2008)
1
Bent u bekend met het feit dat een
17-jarige jongen, die verbleef in
justitiële jeugdinrichting De
Hartelborgt, tijdens de kerstnacht is
overleden?1
2
Kunt u aangeven waarom deze
jongen eerder onwel is geworden en
wat de uiteindelijke doodsoorzaak
was van deze jongen?
3
Kunt u aangeven wanneer duidelijk
werd dat deze jongen een medisch
probleem had en hoe er vanaf toen
gehandeld is? Kunt u ook aangeven
wanneer de ouders op de hoogte
werden gesteld van de ernst van de
situatie en hoe er verder met hen
gecommuniceerd is?
4
Is dit incident gemeld bij de Inspectie
Jeugdzorg en gaat de inspectie dit
incident onderzoeken?
5
Is het u bekend dat deze jongen een
MultiSysteemTherapie zou krijgen?
Is het waar dat deze therapie in De

KVR38113
2080908820
0910tkkvr444
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Hartelborgt nog niet aan hem
gegeven werd? Is het waar dat hij
deze therapie thuis zou hebben
kunnen krijgen?
6
Waarom zat deze jongen na acht
maanden nog steeds in justitiële
jeugdinrichting De Hartelborgt?
7
Hoe lang is de gemiddelde wachttijd
voor jongeren in een justitiële
jeugdinrichting voordat zij geplaatst
kunnen worden in een psychiatrische
behandelinstelling?
8
Hoe is de situatie in de justitiële
jeugdinrichting De Hartelborgt
veranderd sinds het bijzonder
kritische rapport van de Inspectie
Jeugdzorg, Inspectie van het
Onderwijs, Inspectie voor de
Gezondheidszorg en de Inspectie
voor de Sanctietoepassing van
september 2007?2 Is de conclusie
uit dat rapport, te weten «De
belangrijkste reden voor de
kwalificatie «ernstig» is dat op alle
gebieden de uitwerking en uitvoering
van het inrichtingsbeleid tekortschiet,
waardoor de kans op onveilige
situaties toeneemt» nog steeds van
toepassing? Heeft dit tekortschieten
op alle gebieden invloed gehad op de
situatie van de betreffende 17-jarige
jongen? Zo ja welke?
1

www.nu.nl, «Tiener sterft in
gevangenishospitaal», 27 december 2008.
2
Veiligheid binnen De Hartelborgt, september
2007, 24 587, nr. 232.

Nader antwoord
Nader antwoord van staatssecretaris
Albayrak (Justitie) (ontvangen
27 oktober 2009) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nrs. 1319 en 1404
Op 30 januari 2009 heb ik uw Kamer
de antwoorden toegezonden op de
vragen die de leden Langkamp en
Van Velzen (beiden SP) hebben
gesteld over het overlijden van een
17-jarige jongen die door de Justitiële
Jeugdinrichting De Hartelborgt mede
uit veiligheidsoverwegingen was
doorverwezen naar het Penitentiair
Ziekenhuis te Scheveningen. Het
betrof een gedetineerde aan wie een
PIJ-maatregel was opgelegd1. In het
antwoord op vraag 4 heb ik u gemeld
dat het Penitentiair Ziekenhuis de
Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) op de hoogte had gesteld van
het incident. Naar aanleiding van de
melding heeft de IGZ een onderzoek
ingesteld. Het rapport is op 1 oktober
jl. vastgesteld. Aangezien het rapport
gegevens bevat die tot de persoon
van de overledene zijn te herleiden,
heeft de IGZ ervan afgezien het
rapport openbaar te maken.
De IGZ heeft het rapport bij brief aan
de nabestaanden toegezonden en
heeft aangeboden het rapport
persoonlijk te komen toelichten. Ook
de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)
heeft contact opgenomen met de
familie. Het rapport ligt uit
privacy-overwegingen ter
vertrouwelijke inzage, alleen voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

945

leden, bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.
Conclusies IGZ
Op basis van het medisch dossier
concludeert de IGZ dat de
behandeling en verwijzing door de
medische dienst van De Hartelborgt
in overeenstemming waren met de in
de huisartsgeneeskunde gebruikelijke
zorg. Er heeft echter geen
rechtstreeks contact plaatsgevonden
tussen de huisarts van de inrichting
en een arts van het Penitentiair
Ziekenhuis. Verder concludeert de
IGZ dat de arts van het Penitentiair
Ziekenhuis zich weliswaar voldoende
heeft ingezet en ingespannen, maar
tekort is geschoten bij het
onderkennen van de ernst van het
ziektebeeld. Bij een snellere
verwijzing naar een tweedelijns
zorginstelling was de kans op een
fatale afloop mogelijk kleiner
geweest.
Volgens de IGZ is het Penitentiair
Ziekenhuis niet voldoende toegerust
om acute zorg te leveren. Een
ziekenhuis dient minstens te
beschikken over acht
basisspecialismen. Aangezien het
Penitentiair Ziekenhuis niet beschikt
over al deze basisspecialismen, kan
het Penitentiair Ziekenhuis volgens
de IGZ dan ook het beste omschreven
worden als een kliniek, zoals een
«zelfstandig behandelcentrum», met
low care klinische voorzieningen.
Maatregelen IGZ
De IGZ heeft de volgende
maatregelen opgelegd:
• De ziekenhuisarts en zijn collegae
dienen nascholing te volgen in acute
geneeskunde en met name in acute
zorg op het terrein van KNO en
longziekten.
• Het Penitentiair Ziekenhuis dient
zich in naam en uitingen te profileren
als zorgcentrum of kliniek met
benoemde functies en niet als
ziekenhuis.
• Het Penitentiair Ziekenhuis moet
een limitatieve lijst met opname
indicaties versturen aan haar
verwijzers en deze lijst opnemen op
de website.
• De Dienst Justitiële Inrichtingen
moet een beleid voeren dat leidt tot
het uitsluitend verwijzen van medisch
stabiele patiënten naar het
Penitentiair Ziekenhuis en alleen voor
een aantal omschreven indicaties.
Reactie
Bij een snellere verwijzing naar een
tweedelijns zorginstelling was de
kans op een fatale afloop mogelijk
kleiner geweest, aldus de IGZ. Ik
betreur de tragische afloop zeer en

zal alles in het werk stellen om
herhaling te voorkomen.
Met voorrang wordt gewerkt aan het
zeker stellen dat patiënten die acute
medische zorg nodig hebben niet
worden doorverwezen naar het
Penitentiair Ziekenhuis. Hiervoor is
onder meer de maatregel van de IGZ
bedoeld die voorschrijft dat er een
limitatieve lijst wordt opgesteld met
opname-indicaties voor
doorverwijzing naar het Penitentiair
Ziekenhuis. De website van het
Penitentiair Ziekenhuis wordt hierop
aangepast en de lijst met
opname-indicaties wordt verzonden
aan de instellingen die patiënten
doorverwijzen. Naast de
DJI-inrichtingen maken ook
ketenpartners uit de strafrechtsketen,
zoals de politie en het Openbaar
Ministerie gebruik van de diensten
van het Penitentiair Ziekenhuis,
alsmede de internationale tribunalen
(UNDU, ICC) die zijn gevestigd op de
locatie Scheveningen van de
Penitentiaire Inrichting Haaglanden.
Verder zijn er inmiddels afspraken
gemaakt voor het volgen van de door
de IGZ voorgeschreven nascholing
door de artsen van het Penitentiair
Ziekenhuis. Via deze nascholing
worden deze artsen voldoende
toegerust om een goede diagnose te
kunnen stellen op het gebied van
KNO en longziekten. Hierdoor kan in
het geval dat een patiënt vanuit een
inrichting ten onrechte naar het
Penitentiair Ziekenhuis is vervoerd
tijdig worden doorverwezen naar een
burgerziekenhuis voor spoedeisende
hulp.
Het Penitentiair Ziekenhuis dient zich,
aldus de IGZ, in naam en uitingen te
profileren als zorgcentrum of kliniek
met benoemde functies en niet als
ziekenhuis. Vroeger was een
«ziekenhuis» geen duidelijk
omschreven begrip, maar een
algemene aanduiding voor een
«inrichting voor onderzoek,
behandeling en verpleging van
zieken’. Vandaar dat destijds vrijelijk
gekozen kon worden voor de naam
«Penitentiair Ziekenhuis’. Gegeven de
eisen die thans gelden voor
algemene ziekenhuizen, zal ik mij
conform de maatregel van de IGZ
beraden op een adequate benaming
voor de medische zorg die in het
huidige Penitentiair Ziekenhuis wordt
verleend. Ik wijs er overigens met
nadruk op dat het kiezen voor een
andere naam, niets zegt over de zorg
die binnen het huidige Penitentiair
Ziekenhuis wordt geleverd. In het
Penitentiair Ziekenhuis worden

stabiele patiënten opgenomen die
niet-spoedeisende somatische zorg
nodig hebben. Het Penitentiair
Ziekenhuis biedt als enige kliniek in
Nederland voldoende beveiliging om
met name beheers- en
vluchtgevaarlijke gedetineerden op te
kunnen nemen. Daarnaast is het
ziekenhuis zowel qua faciliteiten als
qua kennis en ervaring
gespecialiseerd in de zorgverlening
aan bijzondere groepen, zoals eet- en
drinkstakers en patiënten met TBC.
DJI beraadt zich intern reeds langer
op de organisatie van de tweedelijns
medisch-somatische zorg, waaronder
de zorg die wordt verleend door het
Penitentiair Ziekenhuis. Het rapport
van de IGZ is aanleiding om ook de
voorstellen die binnen DJI zijn
ontwikkeld met betrekking tot het
Penitentiair Ziekenhuis versneld ter
hand te nemen. Ik verwacht de
uitkomsten van de voorstellen van
DJI eind van dit jaar.
DJI moet volgens de IGZ een beleid
voeren dat leidt tot het uitsluitend
verwijzen van medisch stabiele
patiënten naar het Penitentiair
Ziekenhuis en alleen voor een aantal
omschreven indicaties.
Ik ben het hiermee eens. Zoals onder
meer is vastgelegd in het
«Vademecum Medische
Verstrekkingenpakket2» geldt als
beleidsuitgangspunt dat een patiënt
in het geval van een acute
zorgbehoefte met ziekenhuisindicatie
geplaatst wordt in een
burgerziekenhuis. Overplaatsing
vanuit een burgerziekenhuis naar het
Penitentiair Ziekenhuis vindt pas
plaats, indien de toestand van de
patiënt dat toelaat en het past binnen
het zorgaanbod van het Penitentiair
Ziekenhuis. Is er geen acute
zorgbehoefte, dan wordt de patiënt
direct geplaatst in het Penitentiair
Ziekenhuis tenzij daar geen tijdig
zorgaanbod beschikbaar is. Indien de
toestand van de patiënt het toelaat,
wordt hij teruggeplaatst in de
justitiële inrichting van herkomst. Ik
constateer dat het bestaande beleid
in overeenstemming is met de
opvattingen van de IGZ. In dit
concrete geval zijn helaas medische
inschattingsfouten gemaakt.
Ik vertrouw erop u met het
bovenstaande voldoende te hebben
geïnformeerd.
1

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nr. 1404.
2
Dienst Justitiële Inrichtingen, januari 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

946