Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

33 529

Gaswinning

Nr. 215

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 januari 2016
Op verzoek van de vaste commissie voor Economische Zaken stuur ik uw
Kamer hierbij een overzicht van het meetprogramma en alle instrumenten
die daarvoor worden ingezet in het kader van de gaswinning in Groningen
(bijlage 1). Daarbij ga ik specifiek in op het gebruik van tiltmeters. Hiermee
geef ik invulling aan mijn toezegging uit het plenaire debat over de
gaswinning in Groningen van 1 juli 2015 (Kamerstuk 33 529, nr. 198).
Het overzicht in bijlage 1 laat zien dat er allerlei instrumenten en
technieken beschikbaar zijn om bodembewegingen te meten. Afhankelijk
van het verschijnsel dat men wil onderzoeken wordt een geschikt
instrument – of een combinatie van instrumenten – geselecteerd. Voor het
meten van de sterkte van een aardbeving wordt bijvoorbeeld een
drie-componenten seismometer gebruikt en niet een tiltmeter of een
GPS-station. Voor het meten van zeer langzaam verlopende bodemdaling
door grondwaterwinning of gaswinning wordt de techniek van waterpassing als de beste techniek gezien, omdat die techniek geschikt is om
grote gebieden te «bemeten». Soms wordt deze techniek gecombineerd
met radarmetingen vanuit satellieten (interferometrie) en lokale
GPS-metingen. Voor het meten van grondversnellingen zijn versnellingsmeters geschikt. Voor het meten van de reactie van gebouwen op
aardbevingen worden gebouwsensoren gebruikt. Voor het meten van
veranderingen in de scheefstelling van een gebouw kunnen tiltmeters
worden ingezet.
Voor de specifieke situatie van het Groningse aardbevingsgebied heeft
NAM een studie- en meetplan opgezet. Dit plan wordt van tijd tot tijd
bijgesteld op grond van nieuwe informatie en inzichten en is goedgekeurd
door SodM. In het eerste plan van december 2012 werd voorzien dat alle
bovengenoemde meettechnieken (inclusief tiltmeters) zouden worden
ingezet om zo veel mogelijk aspecten van bodembewegingen te meten.
Op grond van de ervaringen met de diverse meettechnieken heeft NAM
het studie- en meetplan geactualiseerd. Daarbij heeft men vooralsnog

kst-33529-215
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 529, nr. 215

1

afgezien van het inzetten van tiltmeters. Niet omdat deze instrumenten
niet nuttig zijn, maar omdat men met een combinatie van andere
technieken vergelijkbare en/of relevantere informatie verkrijgt.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 529, nr. 215

2

Bijlage 1

Overzicht meetprogramma en -instrumenten
Doel

Type meter

Micro-seismiciteit
Compactie reservoirgesteente
Compactie reservoirgesteente

Diepe boorgatstations (3.000 m)
RTCM (continu)
Observatieputten / Formation Subsidence Monitoring Tool
Observatieputten
Gps

3
26
12

KNMI versnellingsmeters
KNMI boorgatstations

69
69

TNO gebouwsensoren

310

Reservoirdruk meting
Horizontale en verticale bodem
beweging
Grondversnelling
Aardbeving locatie en magnitudebepaling
Gebouwbeweging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 529, nr. 215

aantal
3
1

3