Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2182
Vragen van het lid De Groot (D66) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Nieuwkoopse stikstofboeren krijgen tonnen
subsidie van Minister Schouten voor project: «Dit moeten we een kans
geven»» (ingezonden 27 januari 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 29 maart 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 1717.
Vraag 1
Klopt het dat vijftig melkveehouders rond de Nieuwkoopse Plasssen 300.000
euro subsidie van het Ministerie van LNV en 200.000 euro subsidie van de
provincie Zuid-Holland krijgen voor een onderzoek naar emissie-arme
melkveehouderij?1
Antwoord 1
Er is behoefte aan kennis en inzicht om de bedrijfsprocessen te verduurzamen, met name op het gebied van ammoniak. Deze kennis is de basis voor
innovatie. Door LNV is voor deze pilot € 300.000 toegezegd, de provincies
Zuid-Holland en Utrecht hebben de bereidheid uitgesproken om ook bij te
dragen maar moeten het bedrag nog vaststellen.
Vraag 2
Klopt het dat als onderdeel van de pilot de benodigde innovatie betaald zou
worden door andere bedrijven door middel van het verleasen van ammoniakuitstoot? Zo ja, hoe verhoudt zich dat tot de subsidies van het ministerie en
de provincie?
Antwoord 2
De intentie is om er voor te zorgen dat de via saldering te verwaarden
maatregelen niet met overheidssubsidie gerealiseerd worden. Zowel in de
nog op te stellen Beleidsregel voor het verleasen vanuit innovatie als bij de
subsidieverlening zal hier aandacht aan worden besteed mede vanwege

1

ah-tk-20202021-2182
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Algemeen Dagblad, 20 januari 2021, «Nieuwkoopse stikstofboeren krijgen tonnen subsidie van
Minister Schouten voor project: «Dit moeten we een kans geven»» (https://www.ad.nl/alphen/
nieuwkoopse-stikstofboeren-krijgen-tonnen-subsidie-van-minister-schouten-voor-project-ditmoeten-we-een-kans-geven~a70d9fc9/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

staatssteunregels. De subsidie vanuit mijn ministerie is gericht op het
vergroten van kennis en niet op het treffen van fysieke maatregelen.
Vraag 3, 4 en 5
Klopt het dat de milieuwinst in de vorm van ammoniakuitstoot wordt
verleaset aan andere bedrijven? Zo ja, wordt deze milieuwinst daadwerkelijk
uitgesloten van de extern salderen-maatregel door de provincie?2
Wordt er helemaal geen stikstofruimte teruggeven aan de natuur, waar in de
eerste berichtgeving nog sprake van was?3
Klopt het dat maar 70% van de verleasde stikstofruimte ingezet kan en mag
worden gedurende de looptijd van de overeenkomst, zoals is toegezegd? Zo
ja, hoe is het mogelijk dat de provincie Zuid-Holland een uitzondering geeft?
Zo nee, hoeveel procent van de verleaste stikstofruimte wordt teruggegeven
aan de natuur?4
Antwoord 3, 4 en 5
Er wordt voor de pilot in de Nieuwkoopse plassen een constructie van
samenhangende regels voorzien waarbij saldering tijdelijk of permanent
mogelijk wordt gemaakt, maar beperkt wordt tot saldering van innovatieruimte. Bij tijdelijke saldering kan er tussen de private partijen sprake zijn van
een leasecontract met een langere termijn. Van belang daarbij is dat niet de
volledige door innovatie verkregen winst zal worden gesaldeerd, maar 56%
hiervan. De overige 44% komt ten goede aan de natuur.
Vraag 6
Rechtvaardigt dit de investering bezien vanuit de afspraken die reeds zijn
gemaakt rondom emissiebeperkingen en -plafonds?
Antwoord 6
De pilot zal uit moeten wijzen of er door middel van het verleasen van een
deel van de bespaarde stikstofreductie een sluitend verdienmodel te maken is
om de innovatie in het gebied te versnellen en daarmee de totale uitstoot te
verlagen.
Vraag 7
Kunt u toelichten hoe deze casus past in de pas aangenomen stikstofwetgeving?
Antwoord 7
Het voorstel voor de Wet stikstofreductie en natuurverbetering dat onlangs is
aangenomen, strekt ertoe de structurele aanpak wettelijk te verankeren. Het
hoofddoel van de structurele aanpak is het realiseren van een gunstige of
– waar dat nog niet mogelijk is – een verbeterde landelijke staat van
instandhouding van stikstofgevoelige soorten en habitattypen. Salderingstechnieken zoals verleasen, die tot doel hebben om – onder voorwaarden –
toestemmingverlening mogelijk te maken, zijn geen onderdeel uit van dit
wetsvoorstel.
Deze werkwijze beoogt echter wel de stikstofemissie versneld te verminderen
en een substantieel deel van die reductie ten goede te laten komen aan de
natuur. De vormgeving van de pilot zorgt ervoor dat de betrokken boeren
gestimuleerd worden een uiterste inzet op stikstofreductie te plegen en hun
bedrijf een gezonde toekomst te geven. Daarnaast ondersteun ik deze boeren
om hun bedrijfsvoering te verduurzamen, waarmee emissies afnemen.
Vraag 8
Op welke manier past deze uitzondering binnen de voorgenomen reductiedoelstelling voor stikstof die reeds binnen de structurele aanpak stikstof is
afgesproken en die geldt voor alle agrarische ondernemers in Nederland? Is
hier sprake van een gelijk speelveld?
2

Algemeen Dagblad, 4 september 2020, «Stikstofprobleem: hebben deze Nieuwkoopse boeren
het Ei van Columbus gevonden?» (https://www.ad.nl/alphen/stikstofprobleem-hebben-dezenieuwkoopse-boeren-het-ei-van-columbus-gevonden~aebaf304/).
3
NOS, 6 januari 2020, «Nieuwkoopse boeren verleasen stikstofruimte aan industrie» (https://
nos.nl/artikel/2363245-nieuwkoopse-boeren-verleasen-stikstofruimte-aan-industrie.html).
4
Kamerstuk 35 334 nr. 44.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 8
De aanpak in deze pilot vind ik belangrijk vanwege de versnelling die deze
kan geven in het optimaal reduceren van stikstofemissie, het toekomstperspectief dat het geeft aan de betrokken boeren en de verlaagde stikstofdepositie op de natuur. Indien de pilot de verwachtingen waarmaakt zal dit het
bereiken van de reductiedoelstelling plaatselijk versnellen.
Vraag 9
Zit er een maximum aan het aantal keer dat de stikstofruimte door deze
ondernemers verleaset mag worden?
Antwoord 9
Er zal bij tijdelijke saldering (met onderliggend leasecontract tussen private
partijen) sprake zijn van een maximale periode dat de ruimte beschikbaar kan
worden gesteld. Deze periode wordt vastgelegd in de provinciale beleidsregels. Het is aan de ondernemer of de ruimte in één keer of in meerdere kleine
delen binnen deze periode beschikbaar wordt gesteld.
Vraag 10
Op welke manier past deze uitzondering op het extern salderen bij het
aangekondigde Omschakelprogramma waarbij integraal bijgedragen moet
worden aan het vergroten van de biodiversiteit, vermindering van externe
inputs en verbeteren van de bodemkwaliteit?5
Antwoord 10
Met het omschakelprogramma beoog ik boeren perspectief te bieden en wil
ik ze stimuleren en ondersteunen om versneld om te schakelen naar
stikstofarme(re) en meer duurzame agrarische bedrijfsvoering.
Het Investeringsfonds is de kern van het Omschakelprogramma, met het
fonds zullen op basis van goedgekeurde bedrijfsplannen achtergestelde
leningen (risicodragend kapitaal) worden verstrekt aan agrarische ondernemers die willen investeren in de omschakeling naar een meer extensieve
en/of meer circulaire bedrijfsvoering. Hierbij wil ik benadrukken dat het echt
om een omschakeling in het bedrijfssysteem moet gaan, het Investeringsfonds ondersteunt de investeringen die nodig zijn voor het realiseren van het
integrale bedrijfsplan voor omschakeling. Dat betekent dat een ondernemer
die bijvoorbeeld enkel een stal renoveert en daarvoor middelen aanvraagt uit
het Investeringsfonds niet in aanmerking zal komen. Over de voorwaarden en
aanmeldingsprocedures van de pilot van het Investeringsfonds zal ik u later
dit voorjaar nader informeren.
De pilot in de Nieuwkoopse plassen heeft een bredere doelstelling dan het
verlagen van de stikstofuitstoot door innovatieve stalsystemen en mestopslag. Ook andere mogelijkheden om in de bedrijfsvoering te komen tot
emissiereductie zijn onderdeel van de pilot. Daarmee zie ik geen spanning
tussen deze aanpak en de doelen van het Omschakelprogramma.
Vraag 11
Komt de verleaste stikstofruimte na de verleaseperiode weer tot de vrije
beschikking van de ondernemer?
Antwoord 11
De afroming van 44% is permanent. Bij het kortstondige verleasen wat in veel
provincies mogelijk is gemaakt komt de volledige ruimte na de verleaseperiode weer terug bij de ondernemer. In de pilot kan slechts 56% van de ruimte
weer teruggaan naar de ondernemer. Daartoe zal de ondernemer dan wel een
aanvraag moeten indienen bij het bevoegd gezag voor een project of plan
waarvoor deze of minder ruimte nodig is.
Vraag 12
Klopt het dat deze ondernemer die stikstofruimte kan gebruiken voor het
vergroten van de veestapel, onder het gebruikelijke voorbehoud van
fosfaatrechten en de regels rondom grondgebondenheid? Zo ja, in hoeverre
zorgt de pilot daarmee voor een versnelling van de reductie van stikstofuit5

Kamerstuk 35 334 nr. 126.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

stoot rondom de Nieuwkoopse Plassen ten opzichte van het huidige
voorgenomen stikstofbeleid?
Antwoord 12
Binnen de specifieke beleidsregels voor de pilot zou het voor een deelnemende veehouder inderdaad mogelijk zijn om met een deel van de bespaarde
emissieruimte zijn bedrijf uit te breiden. Ook voor een eventuele uitbreiding
geldt dat die optimaal stikstofemissie moet reduceren. Door het samenstel
van prikkels, de betrokkenheid van de boeren in het gebied en de afroming
voor de natuur zal er sneller gekomen worden tot investeringen in de
boerderijen in het gebied en tot reductie van de depositie. Daarnaast wordt er
een voorbeeld gegeven voor versnelde verschoning voor de sector als
geheel.
Vraag 13
Deelt u de mening dat subsidiëring van innovatie nodig is om de transitie in
te zetten naar een nieuwe vorm van landbouw waarbij de natuur ook wordt
hersteld? Zo ja, hoe zorgt u dat extern salderen ook daadwerkelijk reductie
oplevert, met inachtneming van de mogelijkheid om te salderen met latente
ruimte? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13
Er zijn verschillende programma’s voor de ondersteuning van innovatie en
transitie in de landbouw, die ik erg belangrijk vind. Daarbij kunt u onder
andere denken aan de Subsidieregeling brongerichte verduurzaming en het
Omschakelprogramma. Daarnaast juich ik initiatieven als in de Nieuwkoopse
plassen toe om andere financieringsbronnen te vinden. Als uit innovaties
ruimte ontstaat om extern te salderen, borgen de beleidsregels intern en
extern salderen dat er daadwerkelijk depositiereductie optreedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4