3
Vragenuur: Vragen Jan Vos
Vragen van het lid Jan Vos aan de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het
bericht "Damen praat met Rosneft over levering schepen".

De heer Jan Vos (PvdA):
Voorzitter. Nederland kent een bloeiende scheepvaartindustrie met hoogwaardige expertise en veel werkgelegenheid
voor onze inwoners. Dat is onder andere het geval in Zeeland, een provincie die hard getroffen is in de jaren van
crises door bedrijven die failliet gingen. Het Nederlandse
scheepsbouwbedrijf Damen lijkt nu een prachtige opdracht
in de wacht te gaan slepen bij het Russische bedrijf Rosneft
voor de levering van een aantal schepen. Dat is goed
nieuws. Het zou gaan om honderden arbeidsplaatsen. Maar
op dit moment is er wel sprake van een aantal door de
Europese Unie opgelegde sancties aan Rusland. Tevens
gaat het hierbij om exploratie van de Noordpool. Die
Noordpool is een van de weinige plekken op deze aarde
met een prachtige natuur en waar de mensen nog heel
weinig invloed hebben gehad op die natuur. Die Noordpool
moeten we dan ook een beetje beschermen nu oliebedrijven
daar en masse op lijken af te stormen om het laatste restje
fossiele grondstoffen uit de grond te pompen. Mijn vraag
aan de minister is dan ook of zij in gesprek is met het
scheepvaartbedrijf Damen. Er zou namelijk een vergunning
moeten worden afgegeven alvorens Damen tot levering
kan overgaan. Als zij in gesprek is, heeft zij dan een standpunt ingenomen in die gesprekken? Is zij van mening dat
de voorgenomen levering valt onder de sancties die zijn
opgelegd door de Europese Unie?

Minister Ploumen:
Ik dank de heer Vos voor zijn vraag. Ik moet het precies
formuleren. Mij is niets bekend van een voorgenomen
levering, terwijl ik toch in gesprek ben met onder andere
Damen, niet alleen over exportmogelijkheden in brede zin,
maar ook over de vraag wanneer eventuele opties onder
sancties zouden vallen. Bedrijven willen natuurlijk fatsoenlijk
handel drijven en weten dat Nederland heel strikt vasthoudt
aan die sancties — dat zou iedereen moeten doen — en
informeren dus soms of voorgenomen plannen mogelijk
zijn. Dat heet een sondage. Zo'n officiële sondage is niet
ingediend door Damen. Het bedrijf heeft slechts breed
geïnformeerd naar de reikwijdte van de sancties. Die hebben
wij ook gemeld. Ons uitgangspunt is dat wij ons daar strikt
aan houden; dat is van groot belang. Dat weet het
bedrijfsleven; dat wil het zelf ook. Niet alleen bepaalde
goederen vallen onder die sancties, maar ook bepaalde
typen technische samenwerking vallen hieronder. Daarom
luistert het zo nauw. Het is dus onmogelijk om in den brede
een oordeel uit te spreken, want het bedrijf heeft geen
sondage ingediend. Gaat het dat doen, dan leggen wij de
sondage langs de meetlat van de sancties. Valt die onder
de sancties, dan is het einde oefening, zo niet, dan gaan
wij de zaak bekijken en onderzoeken of we onder voorwaarden een vergunning kunnen verlenen. Echter, ik weet niet
wat hun plan is, om het maar even huiselijk te zeggen, dus
ik kan het nu ook niet beoordelen. Wat ik wel weet, is dat

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Jan Vos

wij de sancties strikt handhaven en dat het Nederlandse
bedrijfsleven zich daar als vanzelfsprekend in voegt.
De heer Jan Vos (PvdA):
Als de minister dan zo'n gesprek heeft, geeft zij dan alleen
informatie? Of vertelt Damen Shipyards ook iets over wat
er van zijn kant op het spel staat? Is er bijvoorbeeld sprake
van een boring die meer dan 150 meter diep is, om maar
een willekeurig technisch punt uit die regeltjes te pakken?
Meldt zij dan ook in dat gesprek dat de Noordpool een
prachtig natuurgebied is, dat op dit moment aan heel veel
politieke machtsstrijd overgeleverd is? Meldt zij ook wat
het standpunt van de Nederlandse regering is in dezen,
namelijk dat de natuur daar beschermd moet worden? In
tegenstelling tot sommige van onze Nederlandse bedrijven,
ook oliebedrijven, heeft Rosneft namelijk niet zo'n goede
staat van dienst als het gaat om milieu en natuur. Er zijn
dramatische dingen gebeurd bij dat bedrijf.
Minister Ploumen:
Misschien moet ik even iets zeggen over Rosneft om het
geheel in perspectief te plaatsen, ook van de sancties. De
heer Vos refereerde aan andere opvattingen die je kunt
hebben over wat het bedrijf wel of niet goed doet. Rosneft
is een bedrijf dat in het kader van de sancties gelist is. Dat
betekent dat financiële transacties met dat bedrijf, zoals
geld uitlenen via financiële instellingen, niet mogelijk zijn.
Rosneft is als financiële partij dus gelist. Mochten er leveringsaanvragen worden ingediend, dan spelen al die
dimensies een rol in het wel of niet toekennen van een
vergunning of in het wel of niet positief reageren op een
sondage naar het type producten of diensten, maar ook
naar de afzender of eindgebruiker daarvan. In de gesprekken
met de bedrijven lopen wij feitelijk de sancties na. Vervolgens laten wij het in eerste instantie aan het bedrijf om na
te gaan of de gesprekken die zij voeren met mogelijke
leveranciers over bepaalde goederen en diensten wel of
niet onder die sancties vallen. Als zij denken dat dit niet zo
is, kunnen zij wederom een sondage indienen.
De heer Jan Vos (PvdA):
Ik dank de minister voor haar antwoorden. De PvdA zal de
ontwikkeling van de werkgelegenheid en de kansen van
werknemers in Zeeland en de rest van Nederland scherp
in het oog houden, evenals de staat van de natuur op de
Noordpool. Ik vermoed dat wij nog weleens komen te
spreken over deze kwestie.
De heer Teeven (VVD):
Je moet natuurlijk nooit vragen van collega's becommentariëren — dat zal ik ook zeker niet doen — maar ik ben wel
wat in verwarring geraakt. Ik vroeg mij af of hier soms de
staatssecretaris van I en M stond, maar toen dacht ik: nee,
dit is toch echt de minister voor Buitenlandse Handel.
Daarom stel ik, mede naar aanleiding van de vragen van
collega Vos, de volgende vraag. Heeft de minister indicaties
of signalen dat het bedrijf Damen Shipyards het sondagesysteem — dat wordt al jaren toegepast, ook bij Damen —
niet goed begrijpt, dat het dingen vergeet te vertellen aan
het ministerie van Buitenlandse Zaken of dat het de
gevoeligheden niet begrijpt? Heeft de minister daar signalen
van? Als ik naar collega Vos luister, krijg ik toch een beetje
die indruk. Ik ken deze minister als iemand vol ambitie en

8 september 2015
TK 109

109-3-1

realiteitszin. Heeft de minister voor Buitenlandse Handel
signalen dat Damen Shipyards het allemaal verkeerd doet?
Minister Ploumen:
Het verheugt mij dat de heer Teeven mij na het reces toch
nog weet te herkennen. Dat is alvast een goed begin van
zijn vraag. Het is helder. De Nederlandse bedrijven voegen
zich naar de sancties en willen daarover graag informatie
krijgen. Het lijkt allemaal heel simpel, maar het ligt altijd
wat ingewikkelder dan het lijkt: valt het nu wel of niet onder
de sancties? Daarvoor winnen ze soms advies in. Dat doen
ze soms bij het ministerie en soms gaan ze zelf op onderzoek uit. Ik ken Damen Shipyards als een bedrijf dat staat
voor de werkgelegenheid — enorm belangrijk — en dat op
een verantwoorde manier zijn werk wil doen. Ik heb geen
aanwijzingen dat het niet zou begrijpen wat het belang is
van de sancties en van het vergunningenproces dat daarbij
hoort.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw antwoorden en dank voor uw komst
naar de Kamer.
Ik geef het woord aan mevrouw Hachchi van de fractie van
D66.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Jan Vos

8 september 2015
TK 109

109-3-2