Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 917

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 september 2009
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 7 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Richtlijn ouderschapsverlof (Kamerstuk 22 112, nr. 914);
2. Mededeling inzake motorvoertuigensector (Kamerstuk 22 112, nr. 915);
3. Mededeling inzake duurzame toekomst vervoer (Kamerstuk 22 112, nr.
916);
4. Mededeling betreffende Alzheimer en andere vormen van dementie;
5. Voorstel inzake maatregelen ter bestrijding van neurodegeneratieve
ziekten (Kamerstuk 22 112, nr. 918);
6. Voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende rookvrije
ruimten (Kamerstuk 22 112, nr. 919);
7. Voorstel betreffende een besluit tot instelling Europese microfinancieringsfaciliteit(Kamerstuk 22 112, nr. 920).
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST134340
0809tkkst22112-917
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 917

1

Fiche: Mededeling betreffende Alzheimer en andere vormen van
dementie
1. Algemene gegevens

Titel voorstel: Mededeling van de Commissie betreffende een Europees
initiatief betreffende Alzheimer en andere vormen van dementie
Datum Commissiedocument: 22 juli 2009
Nr. Commissiedocument: COM(2009) 380
Pré-lex:
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_ real.cfm?CL=nl&DosId= 198477
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
12392/09 ADD1 en ADD2
Behandelingstraject Raad: Raad voor Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken, Raadswerkgroep
Volksgezondheid
Eerstverantwoordelijk ministerie: VWS
2. Essentie voorstel
In de EU lijden meer dan 6 miljoen mensen aan Alzheimer en daaraan
gerelateerde neurodegeneratieve aandoeningen (dementie). Door de
toenemende vergrijzing zal dit aantal de komende decennia zowel absoluut als relatief verder stijgen. De aanpak per land verschilt in grote mate.
De mededeling richt zich op de volgende doelen en acties:
• het bevorderen van welzijn op hoge leeftijd door preventie en vroege
diagnose, door dementie mee te nemen in toekomstig preventiebeleid
en welzijnsbeleid van de EU en aanbevelingen voor preventie te
formuleren;
• het verkrijgen van meer kennis over dementie door een gemeenschappelijke Europese inzet op het doen van onderzoek, het verkrijgen van
gegevens en het delen van best practices en het verbeteren van de
Europese statistische en epidemiologische gegevens;
• het ondersteunen van nationale solidariteit met betrekking tot
dementie door het in kaart brengen en verspreiden van best practices
voor de behandeling van en de zorg voor mensen met dementie, het
ontwikkelen van kwaliteitskaders voor zorg voor mensen met dementie
en het steunen van relevante patiëntenorganisaties middels het EU
Diasility Action Plan en «Open coordination»;
• het respecteren van de rechten van mensen met dementie door het
erkennen van de mentale waarde van ouderen, het verminderen van
de taboes rond dementie, het delen van best practices bij het respecteren van de rechten van kwetsbare ouderen en de aanpak van
misbruik van patiënten door het formuleren van aanbevelingen in deze
in het kader van het «Health Programme».
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
De Commissie kondigt een aantal acties aan die aangegeven worden in
punt 2 van dit fiche.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 917

2

Bevoegdheid
De verantwoordelijkheid voor de aanpak van dementie berust in de eerste
plaats bij de lidstaten. Volgens artikel 152 van het EG-Verdrag echter
moedigt de Gemeenschap de samenwerking tussen de lidstaten op het
gebied van gezondheid aan en steunt zij zo nodig hun optreden. Volgens
artikel 165 van het EG-Verdrag coördineren de Gemeenschap en de
lidstaten bovendien hun activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling, teneinde de wederzijdse samenhang van het
beleid van de lidstaten en het beleid van de Gemeenschap te verzekeren.
Deze artikelen vormen in de ogen van Nederland de juiste rechtsgrondslag.
Subsidiariteit
Nederland acht het Europese niveau het juiste niveau om tot een uitwisseling van best practises te komen. Weliswaar kan ook buiten het Europese,
op kleinere schaal, tot een dergelijke uitwisseling gekomen worden, maar
de bestaande Europese instituties bieden daarvoor uitstekende faciliteiten
die hiervoor dan ook kunnen worden benut. Het doen van aanbevelingen
op Europees niveau kan bijdragen aan een versterking van het proces van
open coördinatie en uitwisseling van best practices Op het gebied van
zorg, het voorlichten van het publiek en de positie van mensen met
dementie is een aantal landen in de EU verder dan Nederland. Het delen
van best practices, bijvoorbeeld via open coördination, kan dan van voordeel zijn voor Nederland. Andere landen van de EU kunnen hun voordeel
doen met de kennis en ervaring uit Nederland.
Op het gebied van onderzoek en gezamenlijk programmeren wordt
verwezen naar het Nederlandse standpunt op de aanbeveling van de
Commissie, document (200) 379..
Proportionaliteit
De acties van de Commissie beperken het Nederlandse beleid rond
mensen met dementie niet, maar ondersteunen deze juist. Het voorstel
laat voldoende ruimte voor Nederland om zelf invulling te geven aan het
beleid.
Financiële gevolgen
Geen additionele middelen nodig. Het betreft hier regulier beleid dat ten
laste komt van de VWS-begroting.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Het voorstel heeft in de ogen van Nederland meerwaarde voor de Nederlandse samenleving. Het verbeteren van de zorg voor mensen met
dementie en hun naasten is een van de speerpunten in de (langdurige)
zorg. Dit komt onder meer tot uiting in het plan «Zorg voor mensen met
dementie» (TK 2007–2008, 25 424, nr. 68) en de uitvoering van het
Programma ketenzorg dementie.
Tijdens de EU-peer review Alzheimer’s and other related diseases: coping
with behavioural disorders in the patient’s home in mei 2009 is gebleken
dat Nederland een van de voorlopers is bij het ontwikkelen en in de praktijk brengen van zorgconcepten voor mensen met dementie. Nederland
kan een voortrekkersrol vervullen bij het verspreiden en delen van kennis
en ervaring op dit terrein.
Op het terrein van preventieve gezondheidszorg voor ouderen worden in
Nederland diverse inspanningen geleverd. Hierbij wordt aangehaakt bij
het Healthy Ageing Project van de EU. Nederland kan mogelijkerwijs
bijvoorbeeld zijn voordeel doen met kennis uit het Verenigd Koninkrijk en
Scandinavië.
Het Nationaal Programma Ouderenzorg (ZonMw) beoogt de kwaliteit van
leven bij ouderen te verhogen, onder meer door het doen van weten-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 917

3

schappelijk onderzoek. Vanuit dit perspectief wordt ook meegewerkt aan
de pilot dementie in het kader van Joint Programming (zie standpunt van
Nederland op Commissie aanbeveling 380).
Het waarborgen van de rechten van de cliënt in de zorg, waaronder ook
de mens met dementie, is onderwerp van het wetsvoorstel Wet cliëntenrechten in de zorg, dat nu voor advies bij de Raad van State ligt.
De mededeling van de Commissie past in het beleid rond de zorg voor
mensen met dementie. Waar mogelijk zal Nederland de opgedane kennis
en gehanteerde standaarden verspreiden bij andere lidstaten.
Nu samenwerking wordt gezocht met andere lidstaten op het terrein van
dementie, is het echter vooralsnog niet de bedoeling dat dergelijke
samenwerking naar andere terreinen van de zorg wordt uitgebreid of dat
standaarden een verplichtend karakter krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 917

4