Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 830 XIV

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en het
Diergezondheidsfonds 2020

Nr. 7

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 10 juni 2021
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de brief van 19 mei 2021 over het rapport Resultaten
verantwoordingsonderzoek 2020 bij het Ministerie van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit en Diergezondheidsfonds (Kamerstuk 35 830 XIV,
nr. 2).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 8 juni 2021.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De griffier van de commissie,
Jansma

kst-35830-XIV-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

1

Vraag 1:
Hoe beoordeelt u de conclusie van de Algemene Rekenkamer dat als in de
toekomst natuurbranden uitbreken, er een reëel risico bestaat dat die niet
snel onder controle kunnen worden gebracht?
Antwoord:
Zoals de Algemene Rekenkamer in het Verantwoordingsonderzoek over
de begroting van het Ministerie van Justitie en veiligheid (JenV) formuleert is de Minister van JenV beleidsmatig verantwoordelijk voor het
stelsel van crisisbeheersing en brandweerzorg. In de bestuurlijke reactie
van de Minister van JenV op het onderzoek van de Algemene Rekenkamer
benadrukt hij onder andere het belang om niet alleen oog te hebben voor
repressieve aspecten van het risico van natuurbranden, maar ook voor
preventie. 1 Hierbij geeft de Minister van JenV tevens aan dat het van
belang is dat de intraregionale samenwerking sterker vorm en inhoud
wordt gegeven
Daarnaast heb ik, tijdens de behandeling van de LNV-begroting voor 2021,
toegezegd om vanuit mijn systeemverantwoordelijk voor het natuurbeleid
over het onderwerp natuurbranden in gesprek te gaan met relevante
partijen. Ik bezie momenteel samen met onder andere de Minister van
Justitie en Veiligheid, veiligheidsregio’s, provincies en natuureigenaren of
aanvullende acties noodzakelijk zijn, mede naar aanleiding van de grote
natuurbranden in De Peel en in de Meinweg in 2020. Hiertoe is dit
voorjaar een eerste, verkennend overleg geweest, waarin onder andere
het toegenomen risico op grote natuurbranden, het belang van preventie
en de taak-en verantwoordelijkheidsverdeling zijn besproken. Voor de
zomervakantie vindt een vervolgoverleg plaats, gericht op het formuleren
van de te ondernemen acties. In de recente Verzamelbrief Natuur
(Kamerstuk 33 576, nr. 247) heb ik uw Kamer over deze aanpak
geïnformeerd.
Vraag 2:
Kunt u alle gemaakte kostenspecificaties met betrekking tot de pluimveesector in verband met de vogelgriepuitbraken geven, rekening
houdend met niet toe te rekenen kosten aan de sector (hobbyhouders/
handelaars)?
Antwoord:
In 2020 is vanuit het Diergezondheidsfonds € 2,849 mln. uitgegeven aan
verdenkingen (€ 200k) en bestrijding (€ 2,649 mln.) van vogelgriep. Dit is
inclusief de kosten voor hobbyhouders en wilde dieren (€ 6k), welke
betaald worden uit de rijksbijdrage aan het DGF. De bestrijdingskosten
worden in onderstaande tabel gespecificeerd.

1

Kamerstuk 35 830 VI, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

2

Bedragen in €

Hobby en wilde
dieren

Houders met 250
dieren of meer

Totaal

Quarantaine ruimingsploegen
Transport personeel en materieel
Verbruiksgoederen (w.o. persoonlijke beschermingsmiddelen)
Inzet dodingsapparatuur op locatie
Huur materieel (doding en ruiming)
Ruimingsploegen
Transport kadavers en dierlijke producten
Ongediertebestrijding
Vaccinatie personeel
Actualisatie waardetabellen
Catering
Tegemoetkoming in schade

3.901,04
2.352,98

10.454,40
27.964,74
51.835,42
289.711,86
21.257,46
191.639,11
54,45
5.458,31
2.063,40
3.862,32
2.413,36
1.985.504,00

10.454,40
27.964,74
51.835,42
289.711,86
21.257,46
195.540,15
2.407,43
5.458,31
2.063,40
3.862,32
2.413,36
2.035.866,02

Totaal

6.254,02

2.642.580,85

2.648.834,87

Vraag 3:
Bent u bekend met tekortkomingen in de nieuwe
EU-diergezondheidswetgeving per 21 april 2021, zoals corridors en
ontheffingen die opeens niet meer kunnen, wat aan het licht kwam bij de
laatste AI-uitbraak in Weert?
Antwoord:
Het instellen van corridors en het verlenen van ontheffingen is ook onder
de nieuwe diergezondheidsverordening mogelijk. In het geval van Weert
zijn er ook ontheffingen en corridors verleend volgens staand beleid. Op
basis van een risicobeoordeling wordt beoordeeld of een corridor wel of
niet verleend kan worden. In verband met de vele aanvragen voor
corridors in het gebied in Weert en de verscheidenheid aan bedrijven in
het gebied heeft die afweging mogelijk wat langer geduurd dan de sector
van LNV gewend is.
Vraag 4:
Hebben de maatregelen die ten grondslag liggen aan de fouten en
onzekerheden in de rechtmatigheid van de verplichtingen plaatsgevonden
in afstemming met het Ministerie van Financiën?
Antwoord:
De fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid van de verplichtingen
hebben voornamelijk betrekking op de comptabele onrechtmatigheid als
gevolg van het niet-naleven van artikel 2.27 van de Comptabiliteitswet
2016 (CW). Voor de getroffen coronacrisismaatregelen (sierteelt, fritesaardappelensector, visserij en aquacultuur) is de Eerste Kamer niet
vooraf separaat geïnformeerd over het in uitvoering nemen van de
crisismaatregelen voordat goedkeuring van de bijbehorende begroting
heeft plaatsgevonden. Met het Ministerie van Financiën heeft vooraf
afstemming plaatsgevonden over deze crisismaatregelen.
Vraag 5:
Kunt u een toelichting geven op de stelling van de Algemene Rekenkamer
dat het IT-landschap bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) de komende jaren nog wel aandacht vraagt? Herkent u dit en kunt
u daarop een toelichting geven?
Antwoord:
Ja, met het stopzetten van de doorontwikkeling en implementatie van
INSPECT in het voorjaar van 2019 kwam ook een einde aan het vooruitzicht dat INSPECT de bestaande, verouderde inspectiesystemen zou gaan
vervangen. Gedurende de (technologische) herbezinning is daarom een
contingency plan opgesteld om de continuïteit van de bestaande

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

3

inspectiesystemen voor langere tijd te borgen en heeft Deloitte de
levensvatbaarheid van de bestaande inspectiesystemen onderzocht. Mede
op basis van deze inzichten is een strategie ontwikkeld en vastgesteld om
de komende jaren stapsgewijs het informatie- en applicatielandschap te
moderniseren. Zie ook Kamerstuk 33 835, nrs. 161 en 171
Vraag 6:
Zijn de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer over het Oracle
BS-systeem allemaal overgenomen?
Antwoord:
Ja, de aanbeveling om als opdrachtgever de oplossing van de tekortkomingen kritisch te volgen is overgenomen. Daarnaast spannen LNV en de
NVWA zich, samen met EZK, in om de dienstspecifieke beheersmaatregelen aantoonbaar en controleerbaar uit te voeren.
Vraag 7:
Hoe kan het dat de NVWA geen herwaardering van het INSPECT-systeem
heeft uitgevoerd, en hiermee niet voldoet aan de verslaggevingsregels als
een bijzondere waardevermindering moet worden doorgevoerd?
Antwoord:
INSPECT werd ontwikkeld als één integrale ICT-oplossing voor alle
primaire activiteiten van de NVWA. Na het stopzetten van INSPECT heb ik
een periode van herbezinning ingelast. Bij het vaststellen van jaarrekening
2019 was de periode van herbezinning nog niet afgerond, waardoor er op
dat moment nog geen duidelijkheid was of en in welke vorm (delen van)
INSPECT hergebruikt konden worden in het toekomstige ICT-landschap.
De tot dan toe opgeleverde functionaliteit van INSPECT werd per
balansdatum 31 december 2019 nog steeds gebruikt. Dit tezamen maakte
dat op basis van de verslagleggingsregels het volledig afwaarderen van
INSPECT niet mogelijk was. Op dat moment ontbrak ook de informatie en
het inzicht voor een betrouwbare gedeeltelijke bijzondere waardevermindering. Om deze reden is er door de NVWA in jaarrekening 2019 geen
herwaardering van INSPECT uitgevoerd. In de jaarrekening 2020 is deze
bijzondere waardevermindering wel uitgevoerd.
Vraag 8:
Kunt u een volledig transparant overzicht publiceren van de onderliggende kostenstructuren over de verschillende diersectoren bij het
vroegtijdig opsporen en bestrijden van ernstige besmettelijke dierziekten?
Antwoord:
In de bijlage ziet u de verdeelsleutel en uitgave per financier voor
bewaking, voorzieningen, verdenkingen, bestrijding en overige kosten2.
Vraag 9:
Kunt u volledige openheid geven over alle gemaakte kosten voor het
ruimen van de nertsen en de specifiek ingebrachte overheidsgelden ten
behoeve hiervan, inclusief indirecte en directe kosten gemaakt door de
NVWA?
Antwoord:
Ik verwacht u in het najaar van 2021 een volledig kostenoverzicht te
kunnen sturen van alle gemaakte kosten bij de bestrijding van COVID-19
bij nertsen. Eventuele beroep- en bezwaarzaken en vertraagde ontvangst
van facturen kunnen ervoor zorgen dat dit overzicht later beschikbaar
komt.
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

4

Vraag 10:
Welke bedragen zijn er uitgegeven aan de veldmedewerkers die 7.300 uur
plus 4.000 overuren hebben gemaakt aan nertsenruiming, waar zijn deze
verantwoord en zijn er ook andere dan veldmedewerkers met nertsenzaken bezig geweest? Zo ja, om hoeveel uren gaat het?
Antwoord:
zie antwoord bij vraag 9
Vraag 11:
Hoe is het uurtarief van 45 euro bepaald met nertsenhouders waarvan de
bedrijven werden geruimd, terwijl het uurtarief voor allround dierverzorgers wordt geraamd op 18,60 euro per uur? Op basis waarvan is 50%
toeslag op zaterdagen en 100% op zon- en feestdagen tot stand gekomen?
Antwoord:
De beste manier om de ruimingen efficiënt uit te kunnen voeren en tevens
rekening te houden met het welzijn van de dieren was door inzet van de
nertsenhouders en hun personeel. Er was op het moment dat besloten
werd te gaan ruimen geen contract met de nertsenhouders en hun
personeel voor de uitvoering van ruimingen. Het was gezien de tijdsdruk
en de noodzaak om snel tot uitvoering van de ruiming over te kunnen
gaan geen mogelijkheid om middels reguliere inkoopprocessen tot een
overeenkomst te komen. Om te zorgen dat het toch mogelijk werd om
nertsenhouders en hun personeel op zeer korte termijn in te zetten is toen,
op basis van overleg met de Nederlandse Federatie Edelpelsdierenhouders (NFE), tot dit uurtarief gekomen. Het tarief van 45 euro is, in
vergelijking met uurtarieven voor andere diensten en in relatie tot de uit te
voeren werkzaamheden, als redelijk beoordeeld. Het werken met
toeslagen voor zaterdagen en zon- en feestdagen is in andere sectoren
een gebruikelijk model.
Vraag 12:
Wat is de reden dat bij de Regeling tegemoetkoming land- en tuinbouwondernemers COVID-19 geen voorwaarden zijn gesteld die verband
houden met de omslag naar de kringlooplandbouw?
Antwoord:
De Regeling tegemoetkoming land- en tuinbouwondernemers COVID-19
ondersteunt in de kern gezonde bedrijven om de sector zo goed mogelijk
door de coronacrisis heen te helpen. Dat is ook nodig om na deze crisis
weer de investeringen te kunnen doen die voor verdergaande verduurzaming (zoals klimaat en gewasbescherming) nodig zijn. De steunmaatregelen zijn bedoeld voor het ledigen van de acute financiële nood die
ontstond door het wegvallen van de vraag door beperkende maatregelen
als gevolg van COVID-193.
Vraag 13:
Hoe kan het dat er geen duidelijke en volledige beschrijving is van het
controlebeleid van de Subsidieregeling sanering varkenshouderijen (Srv)
voor het vergoeden van varkensrechten die worden doorgehaald en voor
de voorwaarde met betrekking tot het aantal rechten dat wordt
doorgehaald?
Antwoord:
RVO maakt bij de controle op de voorwaarden en vereisten van de Srv
gebruik van handleidingen, werkinstructies en toetsingslijsten. De
verschillende onderdelen van het controlebeleid zijn daarmee duidelijk en
3

Kamerstuk 35 442, nr. 3 en Kamerstuk 35 452, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

5

volledig beschreven. Naar aanleiding van het advies van de Algemene
Rekenkamer zal ik van de verschillende onderdelen van het controlebeleid
een samenhangende procesbeschrijving laten opstellen.
RVO maakt gebruik van gegevens die door ondernemers zijn aangeleverd
bij de subsidieaanvraag en controleert deze aan de hand van beschikbare
databestanden, zoals gegevens uit het Identificatie & Registratiesysteem.
RVO heeft ten behoeve van controles die in het kader van de Srv
uitgevoerd moeten worden handleidingen, werkinstructies en toetsingslijsten opgesteld zodat op een eenduidige wijze op de subsidievereisten
en de uitgekeerde subsidies kan worden gecontroleerd. In de in het
antwoord op vraag 15 toezegde procesbeschrijving zal het hiervoor
beschreven proces in samenhang worden gepresenteerd. De controles
zullen niet herhaald worden als deze procesbeschrijving is afgerond.
Vraag 14:
Hoe controleert de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) de
aantallen dieren die door varkenshouders zelf worden aangeleverd?
Antwoord:
RVO vergelijkt en corrigeert indien nodig de aangeleverde aantallen
dieren met gegevens uit de volgende bronnen:
• Gecombineerde Opgave 2019 waarin varkenshouders aan RVO
opgaven hoeveel varkens ze in 2018 gemiddeld hielden per stal en op
een UBN.
• Identificatie & Registratie (I&R). Hierin worden verplaatsingen van
varkens geregistreerd. Dit register gebruikt RVO om te bekijken of de
opgegeven stallocaties (UBN) gekoppeld zijn aan het opgegeven
bedrijf (BRS).
• Register Dierproductie Rechten (RDR). Hierin worden de varkensrechten per bedrijf (BRS) geregistreerd.
• Veesaldokaarten/diertelkaarten. Dit zijn kaarten die varkenshouders in
hun managementsysteem hebben waarin ze de aantallen dieren
registreren. Deze kaarten werden alleen opgevraagd als er verschillen
werden geconstateerd in de aantallen varkenseenheden tussen de
opgave in de aanvraag en de opgave in de GDI.
Vraag 15:
Wanneer kan de Kamer een volledige procesbeschrijving voor de
vergoeding van de varkensrechten in het kader van de Srv verwachten?
Antwoord:
Ik zal uw Kamer uiterlijk in september de procesbeschrijving doen
toekomen.
Vraag 16:
Op welke manier worden de al uitgekeerde subsidies van de Srv gecontroleerd zonder volledige procesbeschrijving en wordt dit achteraf alsnog
gedaan wanneer de procesbeschrijving compleet is gemaakt?
Antwoord:
RVO maakt gebruik van gegevens die door ondernemers zijn aangeleverd
bij de subsidieaanvraag en controleert deze aan de hand van beschikbare
databestanden, zoals gegevens uit het Identificatie & Registratiesysteem.
RVO heeft ten behoeve van controles die in het kader van de Srv
uitgevoerd moeten worden handleidingen, werkinstructies en toetsingslijsten opgesteld zodat op een eenduidige wijze op de subsidievereisten
en de uitgekeerde subsidies kan worden gecontroleerd. In de in het
antwoord op vraag 15 toezegde procesbeschrijving zal het hiervoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

6

beschreven proces in samenhang worden gepresenteerd. De controles
zullen niet herhaald worden als deze procesbeschrijving is afgerond.
Vraag 17:
Op welke wijze gaat u de wenselijkheid van de landbouwvrijstelling
zodoende onderbouwen dat deze voldoet aan de rijksbegrotingsvoorschriften?
Antwoord:
Hoe het volgende onderzoek naar de landbouwvrijstelling wordt vormgegeven ligt in de handen van mijn ambtsopvolger in overleg met de
ambtsopvolger van de Staatssecretaris van Financiën. Dit geldt ook voor
de wijze waarop de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer worden
betrokken. Vanzelfsprekend zullen hierbij de Rijksbreed voorgeschreven
instrumenten worden toegepast. Hoewel het oorspronkelijke doel van de
regeling is vervallen, zou in het voorgenomen onderzoek de vraag kunnen
worden gesteld wat de grootte van de bijdrage van de landbouwvrijstelling is aan de doelen die het Ministerie van LNV nastreeft, zoals een
weerbaar, duurzaam en veerkrachtig land- en tuinbouwsysteem. Ook zou
mede met behulp van de sector na kunnen worden gegaan welke
gevolgen afschaffing van de landbouwvrijstelling zou hebben, naast
impact op de financiering van bedrijfsoverdrachten en de mobiliteit van
landbouwgrond.
Het ligt inhoudelijk niet direct voor de hand dat de landbouwvrijstelling
wordt meegenomen in de herziening van het pachtbeleid, maar ook die
(eventuele) herziening is aan het volgende kabinet (dit onderwerp is
controversieel verklaard door uw Kamer).
Vraag 18:
Ziet u mogelijkheden om de landbouwvrijstelling conform het verzoek van
de Algemene Rekenkamer aan het toetsingskader fiscale regelingen uit de
rijksbegrotingsvoorschriften te laten voldoen? Zo ja, op welke wijze gaat u
dat doen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 17.
Vraag 19:
Waarom is het wenselijk om in 2022 opnieuw onderzoek te doen naar de
landbouwvrijstelling, gelet op het feit dat de Algemene Rekenkamer heeft
vastgesteld dat deze regeling geen specifiek beleidsdoel dient en eerdere
onderzoeken erop wijzen dat doelmatigheidswinst kan worden behaald
door een andere inzet van deze middelen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 17.
Vraag 20:
Op welke manier wordt de landbouwvrijstelling meegenomen in het
herzien van het pachtbeleid?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 17.
Vraag 21:
Bent u bereid om bij het onderzoek naar de landbouwvrijstelling in 2022
expliciet de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer te betrekken die
zien op gevolgen voor financiering van bedrijfsoverdrachten binnen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

7

familiesfeer en voor mobiliteit van landbouwgrond, en om met de sector
na te gaan welke eventuele andere onwenselijke gevolgen te verwachten
zijn?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 17.
Vraag 22:
Welke initiatieven zijn ontwikkeld om te voorkomen dat varkenshouders
die een aanvraag voor de Srv hebben ingediend die aanvraag intrekken?
Antwoord:
Varkenshouders moesten, op grond van de Srv, binnen acht weken na
ontvangst van de positieve subsidiebeschikking voldoen aan de eerste
vereiste, het ondertekenen en indienen van de in de subsidieregeling
opgenomen modelovereenkomst. In de praktijk is gebleken veel varkenshouders de betreffende overeenkomst pas wensten te ondertekenen op
het moment dat er meer zekerheid bestond over de herbestemming van
hun productielocatie. Voor het voeren van overleg en maken van
afspraken over herbestemming van de productielocatie hadden individuele varkenshouders en hun gemeente meer tijd nodig dan de acht
weken die stond voor het ondertekenen en indienen van de modelovereenkomst. Op verzoek van zowel varkenshouders als gemeenten heb ik in
individuele gevallen meer tijd gegeven voor overleg over herbestemming.
Hierdoor is weliswaar vertraging opgelopen in de uitvoering, maar dit is
ten goede gekomen aan het aantal varkenshouders dat uiteindelijk een
getekende overeenkomst heeft ingediend.
Vraag 23:
Waarom is de De Regeling Omgevingskwaliteit en zijn doelmatigheid niet
aangepast toen duidelijk werd dat de Srv tot stand kwam en in werking
werd gesteld? Hoe kan het dat deze regelingen elkaar tegenwerken?
Antwoord:
De Regeling Omgevingskwaliteit (ROK) en de Subsidieregeling sanering
varkenshouderijen (Srv) hebben beide tot doel de geuroverlast voor
omwonenden te verminderen door de productie op varkenshouderijlocaties definitief te beëindigen. Genoemde regelingen werkten elkaar niet
tegen, maar waren complementair aan elkaar. Er is daarom dan ook geen
aanleiding geweest om de ROK aan te passen op het moment dat
duidelijk werd dat de Srv tot stand kwam en in werking trad.
Vraag 24:
Kunt u aangeven welke overweging(en) ten grondslag heeft/hebben
gelegen aan de afweging om akkoord te gaan met het loslaten van de
voorwaarden van het Ontwikkelingsbedrijf Varkenshouderij, waardoor
overgebleven rechten verkocht werden aan varkenshouderijen zonder
eisen te stellen aan geuroverlast? Kunt u een situatie schetsen waarin
deze eisen wel waren gesteld?
Antwoord:
In fase 2 van de Regeling Omgevingskwaliteit (ROK) konden varkenshouders op aanvraag de met fase 1 opgekochte varkenseenheden tegen
gereduceerd tarief kopen van het Ontwikkelingsbedrijf Varkenshouderij,
onder de voorwaarde dat geïnvesteerd werd in innovatieve emissiereducerende technieken en verduurzaming (waaronder dierenwelzijn). In de
regio Zuid kon een aanvrager zo een voordeel van circa € 15 per
varkensrecht behalen, in regio Oost bedroeg dit voordeel circa € 5 per
varkensrecht. Dit financiële voordeel kon daarmee geïnvesteerd worden in
de innovatieve emissiereducerende technieken en verduurzaming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

8

Lopende fase 2 daalde de marktprijs voor varkensrechten, waardoor het te
behalen voordeel via de ROK verminderde.
Daardoor was er onvoldoende animo voor fase 2 van de ROK. Het
Ontwikkelingsbedrijf Varkenshouderij liep hierdoor een reëel financieel
risico. De opbrengst van verkoop van varkenseenheden was noodzakelijk
om de door Rabobank verstrekte lening van € 3 miljoen terug te kunnen
betalen. In overleg is toen besloten de resterende varkensrechten zonder
aanvullende voorwaarden en tegen marktconforme prijs te verkopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 830 XIV, nr. 7

9