Departementaal I-plan Defensie

Versie
Datum
Status

1.0
5 oktober 2022
Definitief

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

Colofon

Bestuurstaf
Chief Information Office
Locatie

Den Haag - Plein-Kalvermarktc.
Kalvermarkt 32 's-Gravenhage

Postadres

Kalvermarkt 38
2511 CB 'S-GRAVENHAGE
MPC 58B

Contactpersoon

@mindef.nl
Versie

1.0

Pagina 2 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

Inhoud

1

Inleiding—5

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7

Prioritaire doelstellingen—6
Basis op orde—6
Informatiehuishouding—6
Informatiegestuurd optreden—7
Goed werkgeverschap—8
Arbeidsextensiviteit—8
Doorontwikkeling decentraal CIO-stelsel—8
Relatie tot I-strategie Rijk—9

3

Financiële paragraaf—10

4

Refertes—11

Pagina 3 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

Inleiding

Naar aanleiding van verschillende documenten en onderzoeken, waaronder de
Kabinetsreactie commissie Elias, de Beleidsreactie onderzoeken IV-governance Rijk
en het Besluit toekomst Bureau ICT-toetsing (BIT), is aan de Tweede Kamer
toegezegd dat departementen een meerjarig informatieplan opstellen (kamerstuk
26643, nr. 656). In het Besluit CIO-stelsel (2020) is het meerjarig departementaal
informatieplan (I-plan) verankerd en zijn de taken voor de departementale CIO, de
departementale CISO, CIO-Rijk en CISO-Rijk hieromtrent opgenomen.
Het interdepartementale CIO-beraad heeft het Kwaliteitskader Meerjarige
Departementale Informatieplannen vastgesteld dat op 1 januari 2022 in werking is
getreden. Dit kwaliteitskader bevat een nadere uitwerking van de inhoud van het
informatieplan en het proces van aanlevering.
Ieder departement levert jaarlijks een departementaal I-plan op met daarin de
prioritaire doelstellingen op het gebied van de informatievoorziening van het
ministerie voor de komende drie tot vijf jaren. Een indicatief aantal hierbij is tussen
de vijf en acht doelstellingen.
Het doel van het departementale informatieplan is niet een overzicht van alle
lopende projecten, maar inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen en plannen op
het gebied van de IT en digitalisering.

Pagina 4 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

1

Inleiding

Zoals aangegeven in de Defensienota 2022 worden landen wereldwijd
geconfronteerd met verschillende en toenemende dreigingen. Steeds vaker blijkt er
sprake van een hybride machtsstrijd: desinformatie beïnvloedt dagelijks onze
democratieën en toenemende cyberaanvallen zijn een continue bedreiging voor
vitale infrastructuur en processen.
Om de veiligheid samen met bondgenoten te kunnen verdedigen, transformeert
Defensie naar een moderne, technologisch hoogwaardige organisatie met een sneller
reactievermogen, groter aanpassingsvermogen en betere gevechtskracht, handelend
op basis van de beste informatie.
Om keuzes te maken, brengt Defensie focus aan. Allereerst wordt de basis van de
krijgsmacht versterkt. Daarmee worden de gereedheid, inzetbaarheid en
wendbaarheid zo snel mogelijk verhoogd. Concreet betekent dit het verbeteren van
de arbeidsvoorwaarden voor het personeel, een verdere versteviging van de
bedrijfsvoering en versterking van de operationele ondersteuning van de
gevechtseenheden.
Met het oog op de toekomst moet Defensie noodzakelijke moderniseringen
doorvoeren. Dat betekent dat over de hele linie ingezet wordt op informatiegestuurd
optreden, automatisering en robotisering, cyber(security), elektronische
oorlogvoering en de (aanwezigheid in) de ruimte.
Deze doelen worden gerealiseerd langs 6 actielijnen:
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Krachtige ondersteuning
Een goede werkgever, verbonden met de samenleving
Versterken van specialismen
Meer Europese samenwerking
Innoverend vermogen en nieuwe domeinen
Informatiegestuurd optreden

Het voorliggende meerjarig informatieplan van Defensie geeft inzicht in de
belangrijkste prioriteiten op het gebied van IT en digitalisering voor de periode 2022
– 2025.

Pagina 5 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

2

Prioritaire doelstellingen

De prioritaire doelstellingen volgen uit de 6 actielijnen. De IT-prioriteiten lopen door
alle actielijnen heen, waarbij het zwaartepunt ligt op actielijn 6, informatiegestuurd
optreden.
2.1

Basis op orde
Een belangrijke voorwaarde voor informatiegestuurd optreden is het moderniseren
van de IT-infrastructuur van Defensie. De infrastructuur vormt de basis voor alle IT
van Defensie en omvat de datacentra, netwerken, werkplekken en mobiele
middelen.
De infrastructuur vormt de ruggengraat voor informatiegestuurd optreden met alle
technische voorzieningen om gegevens te verzamelen, op te slaan, te verwerken en
te delen. De infrastructuur is niet alleen voor de operationele inzet van belang, maar
ook voor de reguliere bedrijfsvoering en ondersteuning. De hele organisatie moet
continu informatiegestuurd werken door ervoor te zorgen dat de juiste informatie op
het juiste moment op de juiste plaats is. De omvang en het belang van ITvoorzieningen zijn daarom de afgelopen jaren steeds groter geworden en dat stelt
steeds hogere eisen aan de IT-infrastructuur.
De toenemende afhankelijkheid van IT stelt steeds hogere eisen aan de continuïteit,
beveiliging en wendbaarheid van IT. Defensie investeert daarom in de modernisering
van de IT-infrastructuur voor alle gebruiksomstandigheden. Dit gebeurt samen met
de markt. Onder andere met het programma Grensverleggende IT (GrIT) voor het
statische en ontplooide domein en met het programma FOXTROT voor het mobieltactische domein. Het programma Vernieuwing HR en het programma HR-IT moeten
de HR-processen moderniseren en daarmee werving, ontwikkeling en behoud van
personeel ondersteunen met moderne en flexibele processen en systemen.
De integrale bedrijfsvoering voor logistiek en financiën wordt gemoderniseerd. Het
huidige ERP-systeem bij Defensie is gebaseerd op gedateerde processtandaarden en
SAP-software. Er is besloten te migreren naar de nieuwe versie van SAP, te weten
SAP S/4HANA. Programma ROGER voert dit uit en zorgt daarmee voor verbeteringen
en grote veranderingen in de bedrijfsvoering van Defensie. Er is gekozen voor een
aanpak waarbij het systeem eerst technisch wordt overgebracht naar S/4HANA,
waarna gefaseerd optimalisaties en standaardisaties plaatsvinden. Uit het eerdere
vooronderzoek is gebleken dat deze aanpak het beste aansluit bij de behoeftes van
Defensie.

2.2

Informatiehuishouding
Ook de informatiehuishouding van de defensieorganisatie wordt gemoderniseerd.
Informatie moet vindbaar en bruikbaar zijn. Defensie wil daarmee de wendbaarheid
verbeteren. Snel de juiste informatie vinden en gebruiken zal besluitvorming
versnellen en het reactievermogen verbeteren. Daarmee versterkt Defensie zowel de
commando- als de bedrijfsvoering.
Daarnaast helpt een betere informatiehuishouding om transparanter te zijn.
Defensie wil transparant zijn en investeert daarom in het voldoen aan de Wet open
overheid (Woo). De informatiehuishouding wordt verbeterd door te investeren in
informatiemanagement en archivering, waaronder de missie-archieven.

Pagina 6 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

Defensie stimuleert het intern en extern delen van niet-vertrouwelijke informatie en
investeert in de modernisering van de IT-systemen die deze doelstellingen
ondersteunen.
Besluitvorming voor het uitvoeren van de taken van Defensie moet plaatsvinden op
basis van betrouwbare en actuele informatie. Dit maakt ook de
informatievoorziening aan het parlement en de samenleving beter. Voor de
inspanningen op dit gebied sluit Defensie aan bij het Rijksbrede programma Open op
Orde en zal een verouderd IT-systeem voor documentmanagement worden
vervangen.
2.3

Informatiegestuurd optreden
Militaire conflicten digitaliseren. Wapensystemen worden steeds meer uitgerust met
digitale technieken waaronder slimme sensoren, navigatie, systemen voor dataopslag en data-verwerking en communicatiesystemen om verbindingen op te
bouwen. De hoeveelheid data neemt enorm toe, maar ook de complexiteit om deze
systemen te gebruiken en onderhouden. De informatietechnologie (IT) die relevant
is voor Defensie zal zich de komende jaren snel blijven ontwikkelen.
De defensieorganisatie moet informatie sneller verkrijgen dan de tegenstander.
Informatiedominantie is essentieel om effectief te kunnen optreden. Sneller en
slimmer verkrijgen van informatie is van groot belang, om vervolgens de informatie
te verwerken, selecteren en analyseren en doelgericht te verspreiden.
Commandanten kunnen hierdoor gericht beslissen en sturen en zo succesvol
optreden in conflicten en crises: dat is de kern van informatiegestuurd optreden.
De IT-infrastructuur wordt onder andere met de programma’s GrIT en FOXTROT
zodanig gemoderniseerd dat informatie snel en veilig verwerkt en uitgewisseld kan
worden en de koppelingsmogelijkheden met partners worden vergroot. De mobiele
communicatiemiddelen worden vervangen, zodat eenheden beter veilig met elkaar
en met internationale partners en bondgenoten kunnen communiceren.
Data
Defensie investeert in moderne ondersteunende systemen en software die op de ITinfrastructuur beschikbaar wordt gesteld. Daarbij worden ook technologieën voor
data science en Artificial Intelligence (AI) beschikbaar gesteld. Defensie ontwikkelt
kaders en richtlijnen met oog voor juridische en ethische afwegingen. Defensie
werkt samen met kennisinstellingen, industrie, NAVO en EU om nieuwe kansen op
dit vlak te benutten.
Omdat de kwaliteit van data randvoorwaardelijk is om moderne data-technologieën
in te kunnen zetten heeft Defensie de datagovernance geactualiseerd. De
datagovernance regelt de taken en verantwoordelijkheden voor het beheer en de
verspreiding van data.
Cyber
Defensie moet opgewassen zijn en blijven tegen de almaar groeiende
cyberdreigingen. Dit stelt hoge eisen aan de digitale weerbaarheid. Realisatie van
het cyber uitvoeringsplan draagt bij aan het verhogen van de cyber readiness van
Defensie.
Door invoering van het NIST-framework wordt een robuuste aanpak van de digitale
weerbaarheid bereikt. Het inrichten van een SOC-toren (Security Operating Center)
leidt tot een goede interne organisatie voor de digitale weerbaarheid.

Pagina 7 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

2.4

Goed werkgeverschap
Defensie voert tussen nu en 2025 stapsgewijs een nieuw HR-model in. De ITsystemen die nodig zijn om het nieuwe HR-model te ondersteunen, worden
gemoderniseerd.
De personele vulling van de IT-organisatie staat onder druk: er zijn kwalitatieve en
kwantitatieve tekorten om de ambities te realiseren. Vooral de behoefte aan ITcapaciteit voor beheer en ontwikkeling van bedrijfsvoeringssystemen, data (science)
en cyber is groot. Maar ook voor projectmanagement, technologie voor verbindingen
(connectivity) en militaire IT is er de komende jaren steeds meer behoefte aan
deskundig IT-personeel.
De door Defensie gewenste extra profielen zijn schaars op de arbeidsmarkt, mede
omdat de vraag naar IT-professionals in de markt sneller toeneemt dan het aanbod
en er de komende jaren veel kennis zal uitstromen door natuurlijk verloop. Hierdoor
is er sprake is van krapte op de arbeidsmarkt die voor Defensie voelbaar is. Het
werven, opnemen en inwerken van medewerkers kost tijd. Pas na het volledig
inwerken van nieuw personeel kunnen zij bijdragen aan de instandhouding en
vernieuwing van de IT van Defensie. Het rapport Defensie Duurzaam Digitaal stelt
dat een toename van personeel noodzakelijk is. Defensie zet hierop in met werving,
opleiding in eigen huis via de IT-academy en samenwerking met het bedrijfsleven.
Defensie wil hiermee uitbreiding van het IT-personeel bij de defensieonderdelen en
JIVC realiseren. De vraag naar mensen en middelen zal daarom geleidelijk en
stapsgewijs opgelost moeten worden. Het programma Vernieuwing HR en het
programma HR-IT moeten de HR-processen moderniseren en daarmee werving,
ontwikkeling en behoud van personeel een impuls geven.

2.5

Arbeidsextensiviteit
Door intensiever gebruik te maken van kennis, innovatie en nieuwe technologie kan
Defensie arbeidsextensiever worden. Automatisering, digitalisering en robotisering
kunnen helpen om bepaalde soorten werk veiliger en makkelijker te maken.
Daardoor kunnen mensen zich concentreren op zaken die menselijke vaardigheden
vereisen, zoals interactie, inlevingsvermogen en ethische afwegingen. De komende
jaren investeert Defensie in technologie en werkwijzen die het werk van onze
mensen veiliger maken. Doel is om de mensen van Defensie in staat te stellen zich
te concentreren op die taken waar menselijke interactie onvervangbaar is. Bij het
arbeidsextensiever werken zal in het begin het accent liggen op de ondersteunende
processen. Defensie voert projecten uit om robotisering toe te passen voor
administratieve taken en doet experimenten om medewerkers veiliger en gezonder
te laten werken.

2.6

Doorontwikkeling decentraal CIO-stelsel
De ambities van Defensie op het gebied van Informatie & Informatietechnologie I&T
zijn hoog: we streven naar een informatiegestuurde, technologisch hoogwaardige
krijgsmacht. In de Defensienota 2022 is gekozen voor een ambitieuze versnelling
van de digitale transformatie. Dit uit zich in modernisering van I&T, een versnelling
van investeringen op IGO inclusief cybersecurity en onderliggend hieraan personele
groei bij JIVC en Defensieonderdelen om het benodigde realisatie- en
absorptievermogen op te bouwen. De ambities stellen hogere en andere eisen dan
voorheen aan de Defensieorganisatie en aan de inrichting van de IT-functie in het
bijzonder. Defensie richt een CIO-stelsel in, waarin er naast een departementale CIO
ook CIO’s decentraal bij defensieonderdelen worden onderkend. Dit is een van de
verbeteringen in de IT functie en randvoorwaardelijk om ambities te kunnen
realiseren.

Pagina 8 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

De (decentrale) Chief Information Security Officer (CISO) en de Chief Data Officer
(CDO) zijn eveneens onderdeel van het CIO-stelsel.
2.7

Relatie tot I-strategie Rijk
De onderwerpen uit de IT-strategie Defensie (referte 5) en dit I-plan komen terug in
de I-strategie Rijk. Thema’s als I in het hart van beleid, digitale weerbaarheid, ITlandschap op orde, informatiehuishouding (Open op orde), data (science) en
algoritmen, markt en innovatie sluiten op elkaar aan.
Daarbij geldt dat Defensie altijd zal moeten afwegen welke interoperabiliteit
prevaleert indien er sprake is van strijdigheid. Defensie moet zowel met NATOpartners als met andere departementen kunnen samenwerken en informatie kunnen
delen. De verbeterde IT-infrastructuur vanuit programma GrIT en het programma
Federated Mission Networking (FMN) voorzien daarvoor in de noodzakelijke ITmiddelen. Ook stelt Defensie hoge eisen aan de cyberweerbaarheid vanwege de
dreiging van statelijke actoren. Hierdoor is het niet altijd mogelijk gebruik te maken
van rijksbrede voorzieningen. Defensie zal echter zoveel mogelijk gebruik maken
van de voorzieningen die rijkbreed beschikbaar zijn en zich zoveel mogelijk
conformeren aan rijksbrede afspraken over interoperabiliteit.

Pagina 9 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

3

Financiële paragraaf

De defensiebegroting vertoont een stijgende lijn maar ondanks dat moeten er
prioriteiten gesteld worden.
Er zullen hierbij afwegingen plaatsvinden tussen vernieuwing, beheer en onderhoud.
De uitwerking van die prioriteiten valt uiteen in verschillende projecten en
programma’s die defensiebreed worden uitgevoerd. Deze programma’s en projecten
om de doelen van het I-plan te bereiken zijn opgenomen in de Defensiebegroting.
Bij de uitwerking van de plannen naar investeringen worden het reguliere
planningsproces1 en het Defensie Materieel Proces (DMP) gehanteerd, en de Kamer
vervolgens via die lijn geïnformeerd.
De komende tijd worden de prioriteiten verder uitgewerkt in een intern strategisch
IT-plan. Dit zal de basis vormen voor het I-plan Defensie dat in 2023 aan de Kamer
wordt aangeboden.

1

PS&IB-proces (planningssystematiek en investeringsbeheer)

Pagina 10 van 11

Definitief | Departementaal I-plan Defensie |

4

Refertes

1. Kabinetsreactie naar aanleiding van Commissie Elias – Brief Parlementair
onderzoek ICT-projecten bij de overheid - Tweede Kamer, vergaderjaar
2014–2015, 33 326, nr. 13
2. Beleidsreactie onderzoeken IV-governance Rijk en Besluit toekomst BIT Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 643, nr. 656
3. Besluit van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties van 18 december 2020, nr. 2020-0000730468, tot
vaststelling van een kader houdende de organisatie-inrichting van het CIOstelsel binnen de Rijksdienst (Besluit CIO-stelsel Rijksdienst 2021) –
Staatscourant 22 december 2020 – nr 62488
4. Het interdepartementale CIO-beraad heeft met het Kwaliteitskader
Meerjarige Departementale Informatieplannen vastgesteld dat op 1 januari
2022 in werking is getreden. Dit kwaliteitskader bevat een nadere
uitwerking van de inhoud van het informatieplan en het proces van
aanlevering.
5. IT-strategie. In 2019 is de IT strategie 2019 – 2024 (Naar een informatiegestuurde, technologisch hoogwaardige en toekomstbestendige krijgsmacht)
uitgebracht
6. Defensienota 2022. Defensienota 2022: Sterker Nederland, veiliger Europa.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 124, nr. 1
7. Maatregelennota Defensie 2022. 20 juli 2022 kenmerk BS2022014950
8. Defensie Duurzaam Digitaal inclusief bijlage strategisch P-plan. Integrale
analyse van vraag en aanbod IT en consequenties voor investeringen, exploitatie (financiën) en personeel op de korte en de lange termijn 2 april
2021. Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 125, nr. 118
9. Programma Grensverleggende IT (GrIT)
10. Concept Defensiestrategie DataScience en Artificial Intelligence ; roadmap
2023-2025
11. Defensie Cyberstrategie. Investeren in digitale slagkracht voor Nederland

Pagina 11 van 11