Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 417

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2018
Middels deze brief wil ik uw Kamer informeren over de uitkomsten van
het gesprek dat ik met de sector op 30 mei jl. voerde over huisjesmelkers
en discriminatie op de woningmarkt, zoals ik u toegezegd heb in onze
overleggen in de Kamer over huisjesmelkers op 28 maart 2018 (Handelingen II 2017/18, nr. 66, item 13) en beschikbaarheid en de betaalbaarheid
van woningen op 24 mei 2018 (Handelingen 2017/18, nr. 85, item 4).
Aanleiding voor het gesprek
Op 28 maart jl. stuurde ik uw Kamer een brief over discriminatie op de
woningmarkt1 en het belang van goed verhuurderschap. Hierin kondigde
ik aan met de sector in gesprek te gaan over de aanpak van misstanden in
de verhuursector, met inbegrip van huisjesmelkerij en discriminatie.
Discriminatie is verboden en strafbaar. Aanvullend op bestaande wet- en
regelgeving die burgers daar tegen beschermt, wil het Kabinet in
gezamenlijkheid met de sector inzetten op het stimuleren van goed
verhuurderschap, waaronder de aanpak van discriminatie. Wanneer
specifiek gekeken wordt naar discriminatie op de woningmarkt is het van
belang dat naam of achtergrond geen rol mag spelen bij het al dan niet
kunnen huren van een woning. Wonen is immers een elementaire
voorziening in het opbouwen van een bestaan.
De uitkomsten van het onderzoek van de Groene Amsterdammer over
discriminatie op de woningmarkt noemde ik al ronduit bedroevend. Ruim
90% van de verhuurmakelaars bleek bereid om mee te werken aan
discriminerende verzoeken, concludeerden de journalisten na vijftig
mystery calls naar kantoren in heel Nederland. Dat kan een bewuste

1

kst-32847-417
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 32 847, nr. 334

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 847, nr. 417

1

overtreding zijn, maar ook voortkomen uit de wens om de opdrachtgever
ter wille te zijn of onvermogen van verhuurmakelaars om het gesprek te
keren.
Preventie, bewustwording en het voorkomen van onjuiste beeldvorming
die discriminatie in de hand werkt zijn van groot belang. Daarom zal ik
waar nodig extra inzetten op voorlichting aan verhuurders, intermediairs
en slachtoffers. Zo wil ik stimuleren dat slachtoffers van discriminatie zich
melden bij lokale anti-discriminatievoorzieningen, zij kunnen bijstand en
ondersteuning bieden. Ook kunnen slachtoffers naar het College voor de
Rechten van de Mens voor het indienen van een klacht. De bewijslast ligt
in dat geval bij de andere partij. Waar discriminatie valt te bewijzen, kan
het straf- of civielrecht een rol spelen.
Discriminatie is een breed maatschappelijk probleem, waar een gezamenlijke verantwoordelijkheid ligt om deze stevig aan te pakken. Dat discriminatie hardnekkig en taai is, laat ook het fenomeen van discriminatie op de
arbeidsmarkt en uitzendsector (dat al langer maatschappelijke aandacht
krijgt) zien. Met dezelfde intensiteit als waarop het Ministerie van SZW
met de uitzendsector de aanpak op arbeidsmarktdiscriminatie versterkt2
wil ik afspraken maken de huursector. We verkennen de inzet van
gelijksoortige initiatieven als op het terrein van arbeidsmarktdiscriminatie
met de sector zijn genomen.
Uitkomsten gesprekken met de sector
Inmiddels heeft een gesprek over de waargenomen misstanden op de
woningmarkt en een gezamenlijke inzet daarop plaatsgevonden. Daarbij
waren verschillende georganiseerde partijen uit de sector aanwezig. Met
VBO Makelaar, NVM, IVBN, Vastgoed Belang, VGM NL, Aedes, de
gemeente Amsterdam (namens de studentensteden), VNG, Federatie
Opvang, Woonbond en de LSVb is uitvoerig gesproken over «goed
verhuurderschap».
Partijen hebben zich tijdens dit bestuurlijk overleg uitgesproken tegen de
excessen en ongewenste praktijken in de sector. Misstanden als discriminatie en huisjesmelkerij passen niet bij deze sector, werken ontwrichtend
voor de woningmarkt en maken bewoners en woningzoekenden extra
kwetsbaar. Bovendien moet voorkomen worden dat ongewenst gedrag
van enkele verhuurders en bemiddelaars een optelsom wordt die afbreuk
doet aan het vertrouwen in de verhuursector. Door als georganiseerde
verhuurders en bemiddelaars zowel onderling als met (lokale) overheden
samen te werken wordt beoogd ook effect te hebben op het niet-georganiseerde deel van de sector en daarmee op de sector als geheel.
Werken aan »goed verhuurderschap»
Tijdens het overleg is afgesproken om gezamenlijk verder te werken aan
«goed verhuurderschap», onder meer door afspraken te maken over
preventie, voorlichting, monitoring, (zelf)regulering en het verkennen van
de inzet van praktijkonderzoek. Deze afspraken zullen naar aanleiding van
diverse ongewenste gedragingen in de verhuursector – waaronder
discriminatie op grond van afkomst – betrekking hebben op «goed
verhuurderschap» in den brede. Daarmee wordt expliciet gekozen voor
een positieve insteek. Overigens wordt ook de rol van de huurder in de
uitwerking meegenomen. Met diverse partijen in de sector verken ik
bovendien of aanvulling of aanpassing van wet- en regelgeving gewenst
is.

2

Kamerstukken 29 544 en 30 950, nr. 822

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 847, nr. 417

2

Vervolg: aanpak met de sector in het najaar
Met de sector wordt momenteel een gezamenlijke aanpak voor «goed
verhuurderschap» uitgewerkt. Door samen met de sector te werken aan
een gezamenlijke aanpak van verschillende excessen en misstanden in de
verhuursector, kom ik ook tegemoet aan een aantal aangenomen moties
van uw Kamer. Het gaat onder meer om de motie die het Kabinet oproept
om in samenwerking met gemeenten discriminatie actiever te bestrijden
door overtredingen op te sporen en overtredingen te sanctioneren3, en te
bezien of naming-and-shaming een instrument kan zijn tegen verhuurmakelaars die meewerken aan discriminerende verzoeken4. Bovendien is
verzocht om met gemeenten, verhuurders en corporaties te overleggen
om ongewenste excessen in tijdelijke verhuur te voorkomen5 en om met
gemeenten en de LSVb te overleggen over de aanpak van huisjesmelkers6. Deze moties worden betrokken bij de aanpak die samen met de
sector wordt voorbereid.
Specifiek ten aanzien van discriminatie op de woningmarkt zet mijn
ministerie zich om met de sector en de anti-discriminatievoorzieningen
een voorlichtingscampagne tot stand te brengen. Deze kan zich richten op
het onder de aandacht brengen van de gevolgen van discriminatie op de
woningmarkt en het verhogen van de meldingsbereidheid bij (vermeende)
discriminatie. Het aantal meldingen dat ten aanzien van discriminatie op
de woningmarkt bij lokale anti-discriminatievoorzieningen binnenkomt
wordt gemonitord binnen het Nationaal Actieprogramma tegen Discriminatie.
Brancheorganisaties hebben aangegeven extra aandacht aan het
voorkomen van discriminatie te willen geven. Zo hebben VBO Makelaar
en NVM aangekondigd hier onder meer binnen de opleiding tot makelaar,
de permanente educatie voor actieve makelaars, en bij door henzelf
georganiseerde kennisbijeenkomsten voor leden aandacht aan te
besteden. Van belang is om bij (vermeende) misstanden meer gebruik te
maken van de tuchtmechanismen en geschillenbeslechting die al in de
sector aanwezig zijn.
In de vervolggesprekken die ik met de sector voer wil ik gezamenlijk
verkennen in hoeverre initiatieven die ten aanzien van arbeidsmarktdiscriminatie door de uitzendsector worden genomen, ook denkbaar zijn voor
de huursector om discriminatie op de woningmarkt aan te pakken. Ik jaag
hierin dezelfde aanpak na als de Staatssecretaris van SZW op de aanpak
van arbeidsmarktdiscriminatie. Onderdeel van die verkenning om samen
met het georganiseerde deel van de sector nader op te trekken tegen
discriminatie zijn het toevoegen van een anti-discriminatiebepaling aan de
gedragscodes of lidmaatschapsvereisten van de sector en de inzet van
mysteryguests en mysterycalls.
Graag bericht ik uw Kamer in het najaar over de stand van zaken op de
gezamenlijke aanpak.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

3

Motie van het lid Nijboer c.s., Kamerstuk 32 847, nr. 373
Gewijzigde motie van de leden Azarkan en Nijboer, Kamerstuk 32 847, nr. 402
5
Motie van het lid Ronnes c.s., Kamerstuk 34 775 XVIII, nr. 20
6
Gewijzigde motie van de leden Van Eijs en Ronnes, Kamerstuk 34 775 XVIII, nr. 38
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 847, nr. 417

3