Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1559
Vragen van het lid Azmani (VVD) aan de Minister en de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie over het bericht «Benefiet ter discussie»? (ingezonden
16 februari 2015).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) mede ondertekend
door de Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Buitenlandse Zaken,
en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 3 maart 2015).
Vraag 1
Bent u bekend met de omstandigheid dat op 8 maart 2015 in Rijswijk een
islamitisch evenement wordt georganiseerd waar omstreden salafistische
predikers uit het buitenland zullen spreken?1
Antwoord 1
Het is mij bekend dat de stichting Rohamaa op 8 maart 2015 een liefdadigheidsgala in Rijswijk zou organiseren. De stichting heeft naar aanleiding van
de ontstane maatschappelijke onrust en het intrekken van de visa van enkele
predikers besloten om het evenement niet door te laten gaan in de oorspronkelijke opzet.
Vraag 2
Bent u bekend met het feit dat een aantal sprekers beschuldigd wordt van
nauwe banden met jihadisten en terroristen? Zo ja, wat vindt u daarvan?
Deelt u de mening dat dit potentieel een risico voor de openbare orde vormt?
Antwoord 2
Over de buitenlandse sprekers op het beoogde evenement van de stichting
Rohamaa op 8 maart 2015 is veel maatschappelijke onrust ontstaan. Van een
aantal van de predikers op dit evenement is bekend dat zij behoren tot de
stroming van de politieke salafisten. Het gaat hier niet om jihadisten, maar
wel om (in beperkte kring) invloedrijke geestelijken. Van sommigen van hen
is bekend dat zij in contact staan met radicaal-islamitische personen of
organisaties. De voorbereidingen van de bijeenkomst in Rijswijk vinden plaats
in een tijdsgewricht dat er in Nederland grote maatschappelijke ongerustheid
bestaat over de risico’s van het jihadisme. Hiermee komen naast vraagstukken rondom de vrijheid van meningsuiting ook vraagstukken rondom de

1

ah-tk-20142015-1559
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

AD/Haagsche Courant, 11 februari 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

openbare orde aan bod. De visa van een drietal sprekers zijn ingetrokken met
het oog op de openbare orde, tegen de achtergrond van de maatschappelijke
onrust, zoals verwoord in een brief van de NCTV.
Vraag 3
Welke mogelijkheden heeft de lokale overheid en rijksoverheid om omstreden
predikers te weren?
Antwoord 3
De rijksoverheid kan in het geval van omstreden predikers die visumplichtig
zijn en een bedreiging vormen voor de openbare orde of de nationale
veiligheid visa niet uitvaardigen of intrekken. Op lokaal niveau heeft de
burgemeester mogelijkheden om voorafgaand aan een evenement of ter
plaatse maatregelen te nemen met het oog op het handhaven van de
openbare orde.
Vraag 4
In hoeverre heeft de overheid voldoende kennis om in te schatten of er
sprake is van predikers die haat prediken of anderszins de openbare orde
verstoren? In hoeverre vindt u het ook een verantwoordelijkheid van
moskeeorganisaties in Nederland om samen met de overheid op te trekken
om te voorkomen dat aan dergelijke predikers een podium wordt geboden?
Antwoord 4
Het bewaken van de openbare orde is een kerntaak van de overheid. In het
geval dat een bijeenkomst waar één of meerdere predikers het woord zullen
voeren, leidt tot maatschappelijke onrust, zoals het geval is in de casus
Rijswijk, komt de openbare orde in het geding. Het is de rol van de overheid
om in dat geval maatregelen te nemen om de openbare orde te handhaven.
Het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) toont hierin ook al verantwoordelijkheid. Zij zijn voornemens hun organisaties en moskeeën te
informeren en adviseren.
Vraag 5
Ziet u mogelijkheden om deze predikers te weren uit het Schengengebied? Is
het bijvoorbeeld mogelijk om geen visa te verstrekken aan deze predikers die
omstreden worden geacht vanwege hun uitlatingen en gedragingen en
daarmee een gevaar zijn voor de openbare orde? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Voor sprekers die visumplichtig zijn, wordt bij de visumaanvraag bij de
ambassade of het consulaat een check gedaan op grond van het Schengen
Acquis. Het Schengen Acquis biedt de mogelijkheid visa af te wijzen of
toegang te weigeren indien sprake is van een bedreiging voor de openbare
orde, nationale veiligheid en/of internationale betrekkingen. Bij de beoordeling hiervan is grote zorgvuldigheid geboden met het oog op de rechtsstatelijkheid. Ook de nadere invulling van maatregel 20f van het Actieprogramma
Integrale Aanpak Jihadisme is hierbij van belang, hiervoor verwijs ik naar de
brief.
Vraag 6
Welke mogelijkheden heeft u wanneer predikers een visum hebben van een
ander land uit het Schengengebied? Ziet u mogelijkheden om hierin met de
andere lidstaten gezamenlijk in op te treken?
Antwoord 6
Nederland kan het afgevende land verzoeken een visum in te trekken. Hierbij
zullen die landen vragen aan welke van de voorwaarden voor afgifte van het
visum niet, of niet meer, wordt voldaan. Dit kan bijvoorbeeld zijn als de
betreffende persoon een gevaar vormt voor de openbare orde of de nationale
veiligheid van Nederland danwel van een andere Schengenlidstaat. Het is
onder meer aan de lokale driehoek en de AIVD om te bepalen of van een
dergelijke situatie sprake is en dat goed te motiveren. Het is en blijft
vervolgens aan de lidstaat die het visum heeft af gegeven om te beslissen al
dan niet gehoor te geven aan een dergelijk verzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Daarnaast kunnen de bevoegde Nederlandse autoriteiten ook zelf visa
intrekken die zijn afgegeven door andere lidstaten. Deze bevoegdheid is
bedoeld om lidstaten de mogelijkheid te geven visumhouders die zich aan
haar grens melden dan wel reeds op haar grondgebied bevinden de toegang
c.q. verder verblijf in de vrije termijn te ontzeggen indien blijkt dat niet meer
aan de voorwaarden voor verblijf wordt voldaan. In die gevallen dient
Nederland het land van visumafgifte van de intrekking in kennis te stellen.
Om te voorkomen dat ongewenste vreemdelingen naar Nederland danwel
een ander Schengenlidstaat afreizen, kan de IND namens de Staatssecretaris
van Veiligheid en Justitie, een vreemdeling laten signaleren. Omdat de
signalering tot doel heeft bepaalde vreemdelingen uit Nederland te weren,
wordt deze opgenomen in het Schengen Informatie Systeem (SIS) voor
toegangsweigering. Dit betekent dat de vreemdeling gedurende de signalering geen toegang kan verkrijgen tot de landen binnen het Schengengebied
en aan de grens zal worden geweigerd, ook als hij of zij (nog) een geldig
visum heeft. Wanneer de betreffende vreemdeling reeds een visum heeft
ontvangen van een andere lidstaat zal voor de signalering wel contact
moeten worden gezocht met de betreffende lidstaat.
Vraag 7 en 8
Welke verantwoordelijkheid kent de organisator van dit evenement? Welke
maatregelen zouden kunnen worden getroffen jegens organisatoren van
evenementen die een podium bieden aan predikers die haat prediken ofwel
standpunten innemen die indruisen tegen de waarden van de Nederlandse
samenleving?
Ziet u eveneens een verantwoordelijkheid voor eigenaars van locaties waar
dergelijke evenementen plaats vinden? Welke maatregelen zouden kunnen
worden getroffen ten aanzien van hen die hier locaties voor beschikbaar
stellen?
Antwoord 7 en 8
Vrijheid van meningsuiting is de essentie van democratie. In onze rechtsstaat
worden dergelijke vrijheden voor iedereen beschermd. Het organiseren van
een evenement zoals in Rijswijk, dat volgens de organisatie bedoeld was om
geld in te zamelen voor liefdadigheidsactiviteiten in landen als Marokko,
Tunesië, Egypte en Turkije, is niet verboden en in het geval van Rijswijk ook
niet vergunningplichtig. Echter, de vrijheid van meningsuiting is niet
onbeperkt. Deze wordt begrensd als de vrijheden van anderen in het geding
komen, als mensen haat of geweld prediken of als de veiligheid in het geding
komt. Voor predikers uit het buitenland die onverdraagzame, anti-integratieve
en/of anti-democratische boodschappen uitdragen en daarmee de openbare
orde bedreigen is in Nederland daarom geen plek.
Voor de verantwoordelijkheid van de overheid en van moskeeorganisaties
verwijs ik naar het antwoord op vraag 4. Wat betreft eventuele maatregelen
tegen de verschaffers van een locatie geldt, dat als zou blijken dat tijdens een
evenement sprake is geweest van het aanzetten tot haat zoals vastgelegd in
artikel 137d Wetboek van Strafrecht, het Openbaar Ministerie kan beoordelen
of alleen degene die aanzette tot haat moet worden vervolgd, of ook degene
die hem eventueel bij de strafbare uitingen heeft geholpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3