Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 371

Kredietcrisis

Nr. 39

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 oktober 2008
Bij brief van 13 oktober 2008 (31 371, nr. 22) hebben de minister-president
en ondergetekende een toelichting gegeven op het voornemen van de
eurolanden om staatsgaranties af te geven op middellang schuldpapier
van banken. Met deze brief wil ik u verslag doen van de Nederlandse
vormgeving van deze garanties.
De regeling
De regeling voor staatsgaranties voor de uitgifte van schuldpapier van
banken gaat donderdag 23 oktober 2008 in en is beschikbaar tot en met
31 december 2009 (zie www.dutchstate.nl). De Staat zal de staatsgaranties
afgeven voor zogenaamd senior unsecured loans. Het betreft nietachtergestelde leningen aan banken zonder onderpandvereiste, met een
looptijd van minimaal 3 en maximaal 36 maanden. Hiermee wordt overlap
met de liquiditeitsfaciliteiten van de ECB zoveel mogelijk voorkomen. De
garantie geldt voor alle houders van het door de banken uitgegeven
genoemde papier.
De maatregel adresseert de liquiditeitsproblemen bij financiële instellingen die zijn ontstaan doordat de markt voor leningen zonder onderpand
is opgedroogd. Fundamenteel gezonde en levensvatbare financiële instellingen konden hierdoor zichzelf niet meer financieren. Met de maatregel
verwacht de regering dat deze markt weer op gang komt, zodat de kredietverlening aan bedrijven en particulieren gewaarborgd blijft.
De garantstelling heeft op zichzelf niet het doel de solvabiliteit van banken
te verbeteren. Een bank krijgt de garantie alleen als ze een toereikende
solvabiliteit heeft. Banken die gebruik willen maken van de garantieverlening dienen op continue basis voldoende gekapitaliseerd te zijn op
niveaus die de toezichthouder nodig acht. Indien nodig kunnen banken
voor risicodragend kapitaal een beroep doen op de overheid, conform de
mededeling van 9 oktober 2008. Het ministerie van Financiën beslist hierover en kan hieraan extra voorwaarden verbinden.

KST124177
0809tkkst31371-39
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 371, nr. 39

1

Procedure en reikwijdte
Banken zullen schriftelijk een aanvraagformulier moeten indienen voor
iedere nieuwe uitgifte waar zij een staatsgarantie voor willen krijgen. De
Nederlandsche Bank wordt geconsulteerd om te beoordelen of een bank
bij aanvraag voldoende solvabel is en de lening past binnen het
liquiditeitsschema van de bank. Hierbij toetst De Nederlandsche Bank of
er sprake is van herfinanciering. Voorwaarden kunnen worden gesteld aan
de structuur van de balans. Tot slot worden eisen gesteld in de corporategovernancesfeer. Bestuurders van banken die gebruik maken van de
garantie verbinden zich vrijwillig tot aanvullende eisen rond corporate
governance met betrekking tot bonussen en vertrekpremies. Wanneer
banken een aanvraag indienen en een garantie toegekend krijgen, moeten
zij de garantie ook afnemen.
Omdat het doel is om de markt weer op gang te brengen, moeten de
leningen goed verhandelbaar zijn. Een grote mate van uniformiteit en
eenvoud is derhalve gewenst. Om deze reden, en om de regeling administratief beheersbaar te houden, wordt het programma beperkt tot de
volgende schuldinstrumenten: commercial paper (CP), certificates of
deposit (CD) en medium term notes (MTN). Zowel de hoofdsom als de
rente van de lening worden gegarandeerd. Leningen in US dollars en
Britse ponden kunnen ook onder de garantstelling worden gebracht.
Uitgangspunt bij de inrichting van de garantiestelling is dat naar een
Europees gelijk speelveld wordt gestreefd. Tijdens de inrichting is daarom
uitvoerig contact geweest met de betrokken ministeries uit andere landen
en heeft tussen de Europese centrale banken (ESCB) overleg plaatsgevonden. Dit garandeert een gelijk speelveld.
Omvang en de prijs
Het richtsnoer van 200 miljard euro als totale omvang van de garantiestelling is gebaseerd op de verwachte financieringsbehoefte van het Nederlandse bankwezen. De Nederlandse regering verwacht dat dit bedrag
voldoende is.
De garantiepremie is afhankelijk van de kredietwaardigheid van de
betrokken banken en wordt gebaseerd op historische credit default swap
spreads of een benadering daarvan, vermeerderd met 50 basispunten.
Voor looptijden tot een jaar wordt een vaste premie van 50 basispunten
gebruikt. De Staat kan dit tarief indien nodig voor nieuwe aanvragen
veranderen, zodat kan worden ingespeeld op ontwikkelingen in de markt.
Uitvoering
De uitvoering zal ter hand worden genomen door het Agentschap van het
ministerie van Financiën. Over het totaal aan verstrekte garanties alsmede
over de in rekening gebrachte garantiepremie zal regelmatig worden
gerapporteerd. Zodra een garantie is verstrekt, zal dit o.a. op de website
van het Agentschap worden vermeld zodat de beleggers hiervan kennis
kunnen nemen.
Met het stellen van een garantie gaat de overheid een garantieverplichting
aan. In de kas-verplichtingenomgeving waarin de Rijksbegroting werkt,
moeten de Kamers de minister van Financiën daarvoor autoriseren. Het
aangaan van een garantieverplichting heeft geen directe budgettaire
gevolgen. Pas op het moment dat een instelling niet meer aan zijn
verplichtingen kan voldoen en de garantie door een derde partij wordt
ingeroepen, is er sprake van een kasuitgave. De kasuitgave is relevant

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 371, nr. 39

2

voor het EMU-saldo. Ook de rentelasten die samenhangen met de financiering zijn relevant voor het EMU-saldo, evenals de te ontvangen
premies. Deze uitgaven en ontvangsten zullen niet relevant zijn voor het
uitgavenkader.
De budgettaire consequenties in de verplichtingensfeer van deze regeling
zullen in de begroting worden verwerkt. Voor 2008 zal dat plaatsvinden in
de tweede suppletoire begrotingswet, die met de Najaarsnota bij uw
Kamer zal worden ingediend. In dit stuk zullen nog geen concrete
kasbedragen (kunnen) worden opgenomen, aangezien op voorhand niet
duidelijk is in welke mate en op welk moment van de garantiestelling
gebruik zal worden gemaakt.
De minister van Financiën,
W. J. Bos

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 371, nr. 39

3