Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 1074

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 oktober 2023
In deze brief geef ik mijn reactie op het «BIT-advies Doorontwikkelen
Applicatielandschap Bekostiging d.d. 25 september 2023» van het
Adviescollege ICT-toetsing (hierna: Adviescollege). Het BIT-advies stuur ik
mee als bijlage bij deze brief.
Ik dank het Adviescollege voor het onderzoek en de adviezen. Bij het tot
stand komen van het advies heeft het Adviescollege de mogelijkheid
gegeven aan DUO en het ministerie om te reageren op de bevindingen.
Dat heb ik op prijs gesteld. Het BIT-advies is zeer kritisch over de
voortgang van het IT-project en de gemaakte technologiekeuzes. Het
Adviescollege is van mening dat DUO zich klem heeft gezet en dat
vernieuwing van de ICT-systemen langer gaat duren en meer geld gaat
kosten dan geraamd. Dat vind ik zorgwekkend. De constateringen van het
Adviescollege neem ik uiterst serieus, de adviezen neem ik over. DUO
maakt daarom dit najaar met het project pas op de plaats en laat een
grondige analyse uitvoeren over hoe het beste verdergegaan kan worden
met de doorontwikkeling van het applicatielandschap bekostiging. In deze
brief geef ik een toelichting op de opvolging van de adviezen.
Aanleiding
Doel van het project «Doorontwikkelen Applicatielandschap Bekostiging»
(DAB) is om de ICT-systemen (het «applicatielandschap») te moderniseren
waarmee de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) de bekostigingsprocessen1 uitvoert voor alle onderwijssectoren. Het is een meerjarig project.
Doel van het project is om met het nieuwe systeem de continuïteit van de
dienstverlening beter te waarborgen, (wets-)wijzigingen beter te accommoderen en meer gebruiksgemak te leveren voor medewerkers van DUO.
Het systeem is operationeel voor het mbo, vo en ho. De overgang van het
1

kst-26643-1074
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Focus van het project ligt op de processen voorzieningenplanning, bekostiging en verantwoording

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1074

1

oude systeem naar het nieuwe systeem is geruisloos verlopen voor de
onderwijsinstellingen. Medewerkers van DUO zijn tevreden over het
nieuwe systeem. De bekostiging is te allen tijde gegarandeerd.
Het Adviescollege heeft het onderdeel «bekostiging» van het project voor
het eerst getoetst in 2021. Mijn ambtsvoorganger heeft in haar reactie2
aangegeven niet alle adviezen op te volgen. In het commissiedebat DUO
d.d. 7 april 2022 (Kamerstuk 26 643, nr. 847) heeft u daar uw zorgen over
geuit. Ik heb in het debat toegezegd het Adviescollege uit te nodigen voor
een vervolgtoets. Die vervolgtoets heeft inmiddels plaatsgevonden.
Bijgevoegd BIT-advies is het resultaat van dat onderzoek. In het BIT-advies
geeft het Adviescollege 2 adviezen. Die volg ik beide op.
Advies 1: blijf professionalisering goed begeleiden
Het Adviescollege concludeert dat bij het DUO-brede professionaliseringstraject (via het transitieplan) op managementniveau goede stappen zijn
gezet. De transitie is nog niet voltooid. DUO volgt het advies op om de
bereikte resultaten ook toe te passen op tactisch en operationeel niveau.
Het Adviescollege wijst terecht op het belang van goed beheer en
onderhoud. DUO is bezig met een herijking van het calculatiemodel voor
beheer en onderhoud met als doel om achterstalligheid zoals bij het oude
componentenlandschap is ontstaan, te voorkomen.
Advies 2: kies een nieuwe aanpak bij bekostigen
Het Adviescollege vindt dat de voortgang van het IT-project achterblijft op
de planning, met de gekozen oplossing niet het gewenste resultaat bereikt
wordt en het terugvalscenario tekortschiet. Al met al concludeert het
Adviescollege dat DUO zich heeft klemgezet. Het College adviseert om 3
maatregelen te nemen. Dat advies neem ik over, want het doel van de
vernieuwing was juist om een klem door verouderde ICT te voorkomen. Ik
licht de maatregelen en de opvolging daarvan hieronder toe.
Zorg voor continuïteit van de bekostiging
Continuïteit van de dienstverlening heeft bij DUO altijd de hoogste
prioriteit. Voor de sectoren vo, mbo en ho zijn grote delen van het nieuwe
systeem gereed en in productie genomen. Met het oog op de continuïteit
van de bekostiging zal voor de genoemde sectoren de bekostiging met het
nieuwe systeem plaatsvinden. De verdere ontwikkeling van het nieuwe
systeem voor de sector po is intussen gepauzeerd.
DUO investeert in het oude systeem om dit geschikt te houden als
terugvaloptie voor po en die onderdelen die nog niet geïmplementeerd
zijn voor de andere sectoren. DUO is bezig met het wegwerken van
hacktest-, security- en ADR-bevindingen, en het up-to-date brengen van
programmaversies. Daarnaast werkt DUO aan het op orde brengen van de
documentatie.
Kies een beheerste vernieuwingsaanpak
De zorgen van het Adviescollege zijn aanleiding om samen met een
externe partij zo snel mogelijk een fundamenteel onderzoek te laten doen
naar de verdere ontwikkeling van het applicatielandschap. Met dit
onderzoek sluit ik aan bij het advies van het Adviescollege. Dit onderzoek
betreft in ieder geval analyse van de herbruikbaarheid van de oude
IT-systemen en de mogelijkheden om het proces bekostigen te vereenvoudigen en daarmee wellicht ook de oplossingsrichting. Tevens kijkt het
2

Kamerstuk 26 643, nr. 792

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1074

2

onderzoek naar de geschiktheid van Blueriq als platform. Ik verwacht aan
het einde van dit jaar de uitkomsten van het onderzoek. Op basis van dat
onderzoek zal besluitvorming plaatsvinden over de verdere ontwikkeling
van het applicatielandschap. De uitkomsten zal ik delen met uw Kamer.
Investeer in ontwikkel- en beheerdeskundigheid
Terecht geeft het Adviescollege aan dat de organisatie voldoende ervaring
en kunde moet hebben, om zowel te kunnen zorgdragen voor de
vernieuwing als voor de continuïteit. DUO heeft daarom het team
versterkt op het gebied van testen en kwaliteit in het algemeen. Verder
investeert DUO in de kwaliteit van de software o.a. via training van
medewerkers, tooling en het verbeterde gebruik van kaders bij de
ontwikkeling van het IT-systeem.
Tot slot waardeer ik het aanbod van het Adviescollege voor een vervolgonderzoek. Het Adviescollege betrek ik graag al in een vroeg stadium bij
de uitkomsten van de analyse en de besluitvorming over de verdere
ontwikkeling van het IT-systeem. In overleg met het Adviescollege wordt
een geschikt moment voor een vervolgonderzoek bepaald.
Conform de toezegging3 blijft uw Kamer de halfjaarlijkse voortgangsrapportages over het IT-project DAB ontvangen.
Mede namens de Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs,
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf

3

Kamerstuk 26 643, nr. 847

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1074

3