Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 724

Initiatiefnota van het lid Palland over
familiebedrijven

Nr. 16

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 oktober 2021
Op 11 oktober heeft in de vaste Kamercommissie Economische Zaken en
Klimaat het Notaoverleg Familiebedrijven plaatsgevonden. In dat debat
hebben de leden Amhaouch (CDA) en Boswijk (CDA) een motie ingediend
waarin zij de regering verzoeken samen met de agrarische sector ervoor
te zorgen dat het businessplan kenniscentrum bedrijfsovername zo
spoedig mogelijk en uiterlijk voor 1 januari 2022 gefinancierd wordt
(Kamerstuk 35 724, nr. 11). In deze brief geef ik uw Kamer mijn appreciatie
van deze motie.
Ik onderschrijf grotendeels de constatering en overwegingen die in de
motie staan beschreven. De continuïteit van bedrijven in de land- en
tuinbouwsector is van groot belang. Tegen deze achtergrond heeft het
kabinet in 2019 het bedrijfsovernamefonds aangekondigd, waaruit jonge
boeren worden ondersteund om de overname van het gezinsbedrijf en
investeringen in innovatie te financieren. In nauw overleg met Nederlands
Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) en andere betrokken partijen heb ik
ervoor gekozen om van het totale beschikbare budget van € 75 miljoen
voor bedrijfsovername, € 64 miljoen te gebruiken voor de oprichting van
de Garantieregeling Vermogensversterkend krediet (VVK) en € 11 miljoen
voor het opzetten van een opleidings- en coachingstraject.
Van het opleidings- en coachingsbudget is € 4 miljoen gereserveerd voor
onderzoek door NWO SIA, een traject waar het NAJK nauw bij betrokken
is. Daarnaast heb ik op 30 juli 2020 uit het opleidings- en coachingsbudget
een subsidie verstrekt aan het NAJK voor het opstellen van een
businessplan Kenniscentrum Bedrijfsovername. Een kenniscentrum kan
namelijk goed aansluiten bij mijn doelstelling om het bedrijfsovernameproces te versoepelen en het ondernemerschap van de startende
agrarische ondernemer te versterken.

kst-35724-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 724, nr. 16

1

Aan het businessplan zijn vijf voorwaarden gesteld met betrekking tot een
goede verbinding met onderwijs en onderzoek, draagvlak onder partijen
zoals banken en accountants en een financieel rendabel businessmodel
op basis waarvan het kenniscentrum binnen vier jaar onafhankelijk van
subsidie kan functioneren. Het ministerie, NAJK en de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland (LTO) zijn sinds november 2020 met elkaar in
gesprek over het door NAJK opgestelde businessplan. Ik constateer dat er
nog aanpassingen noodzakelijk zijn om aan bovengenoemde voorwaarden te voldoen; het ministerie voert een intensieve dialoog met
NAJK en LTO over het op te richten kenniscentrum.
Ik deel dan ook de intentie van de motie om op korte termijn een
succesvol draaiend Kenniscentrum Bedrijfsovername te hebben. Echter,
de subsidieaanvraag zal naast de toetsing op rechtmatigheid en doelmatigheid, ook aan staatssteunkaders moeten worden getoetst, waarop
goedkeuring door de Europese Commissie moet worden gegeven. Naast
het feit dat het niet realistisch is om te verwachten dat deze procedure
voor begin volgend jaar gereed is, kan ik ook over de uitkomst van deze
subsidieprocedure op voorhand geen uitspraken doen. Daarom zie ik mij
genoodzaakt de Kamer de motie in deze huidige vorm te ontraden.
In zou de motie aan het oordeel van de Kamer kunnen laten als de tekst
van de motie in voldoende mate met bovengenoemde bezwaren rekening
zou houden. Dat wil zeggen: niet vooruitlopen op de uitkomst van een
subsidieprocedure, voldoende tijd om de procedures goed te doorlopen
en een robuust businessplan als voorwaarde voor het kenniscentrum.
Deze motie zie ik in elk geval als een aanmoediging om op zo kort
mogelijke termijn het ook door mij gewenste Kenniscentrum Bedrijfsovername te realiseren.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 724, nr. 16

2