Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1384
Vragen van de leden Kwint (SP) en Van Meenen (D66) aan de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media over de begeleiding van leerlingen in
en de kwaliteit van het particulier onderwijs (ingezonden 8 februari 2018).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 9 maart 2018).
Vraag 1
Acht u het wenselijk dat vrijwilligers op particuliere scholen klanten werven
op school voor hun eigen therapeutische, coaching of remedial teacher
praktijken, ondanks dat dit wettelijk gezien blijkbaar mag? Kunt u uw
antwoord toelichten?1
Antwoord 1
Een particuliere school moet er evenals een bekostigde school voor zorgen
dat leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften passende ondersteuning en
begeleiding krijgen. Dat betekent dat de school moet signaleren welke
leerlingen extra ondersteuning nodig hebben en moet bepalen wat de aard
van deze ondersteuning is. De school moet deze extra ondersteuning ook
daadwerkelijk uitvoeren. De beoordeling of een school aan deze verplichting
voldoet, is aan de Inspectie van het Onderwijs (hierna: inspectie).
Het bovenstaande neemt echter niet weg dat het op de school aanbieden van
aanvullende betaalde diensten, ook in de vorm van therapie, coaching of
remedial teaching, toelaatbaar is en wenselijk kan zijn. Zie verder het
antwoord op vraag 4.
Vraag 2
Hoeveel particuliere scholen zijn er in Nederland, zowel in het basis- als
voortgezet onderwijs?
Antwoord 2
Er zijn in Nederland verschillende typen particuliere scholen. In de uitzending
van De Monitor is stil gestaan bij scholen die zijn aangemerkt als «school in
de zin van artikel 1, onderdeel b, onder 3 van de Leerplichtwet 1969». In
totaal zijn er op dit moment 63 van dergelijke scholen. Daarbij gaat het om 36
scholen voor primair onderwijs en om 11 scholen voor voortgezet onderwijs.

1

ah-tk-20172018-1384
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://demonitor.kro-ncrv.nl/artikelen/vrijwilligers-met-dubbel-belang-op-particuliere-school

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Verder zijn er nog 16 scholen waar zowel primair als voortgezet onderwijs
wordt aangeboden. Naast dit type scholen zijn er ook particuliere exameninstellingen en particuliere internationale scholen.
Vraag 3
Op hoeveel particuliere scholen komt het voor dat vrijwilligers de school als
acquisitieplein mogen gebruiken? Indien u daar geen zicht op heeft, bent u
bereid dit te onderzoeken? Zo ja, wanneer kunt u de resultaten delen met de
Kamer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Ik heb geen zicht op de hoeveelheid scholen waarop aanvullende betaalde
diensten worden aangeboden. Zoals ik in mijn antwoord op vraag 1 heb
aangegeven, is het aanbieden van aanvullende betaalde diensten op scholen
niet verboden. Een onderzoek naar de school als acquisitieplein acht ik
daarom niet zinvol.
Vraag 4
Is er ook sprake van deze gang van zaken op niet-particuliere scholen? Zo ja,
op hoeveel scholen? Indien u daar geen zicht op heeft, bent u bereid dit te
onderzoeken? Zo ja, wanneer kunt u de resultaten delen met de Kamer? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ook op bekostigde scholen worden diverse aanvullende betaalde diensten
aangeboden, variërend van pianolessen tot huiswerkbegeleiding. Ik heb u
onlangs geïnformeerd over het rapport «Licht op Schaduwonderwijs», waarin
de resultaten zijn weergegeven van het onderzoek naar vormen van extra
ondersteuning die leerlingen krijgen buiten het reguliere onderwijs, en de
kosten die hun ouders daarvoor maken.2 Uit dit onderzoek blijkt dat er
diverse legitieme redenen zijn waarom voor samenwerking met externe of
private partijen wordt gekozen. Zo blijkt het voor scholen soms lastig om
huiswerkbegeleiding van goede kwaliteit te organiseren of kunnen scholen
door gebruik te maken van een externe partij tegemoet komen aan de
wensen van een kleine groep ouders. Een separaat onderzoek naar de
hoeveelheid scholen waarop acquisitie plaatsvindt, lijkt mij daarom niet
zinvol.
Vraag 5
Bent u bereid de onderwijswetgeving zodanig te wijzigen dat het niet langer
mogelijk is reclame te maken op scholen voor extra (betaalde) ondersteuning
die scholen zelf zouden moeten aanbieden in zowel particulier als bekostigd
onderwijs? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Zoals ik in het antwoord op eerdere vragen heb aangegeven, is het maken
van reclame voor aanvullende diensten toegestaan. De school dient
noodzakelijke extra ondersteuning echter zelf uit te voeren. Ouders zijn
daarnaast vrij om te kiezen voor aanvullende diensten voor hun kinderen. Een
wetswijziging op dit punt heeft in mijn ogen daarom geen meerwaarde.
Vraag 6
Wat vindt u ervan dat in het artikel van de Monitor over Julie blijkt dat zij na
twee jaar niets geleerd heeft op de particuliere, democratische school waar zij
wegens gezondheidsproblemen naartoe ging, en vervolgens opnieuw moest
starten in de brugklas vwo in het regulier onderwijs? En dat leerlingen
dagenlang zaten te gamen in het «stinkhok»? Is dit wat u betreft kwalitatief
goed onderwijs? Kunt u uw antwoord toelichten?3

2
3

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2017/10/30/licht-op-schaduwonderwijs
https://demonitor.kro-ncrv.nl/artikelen/julie-ging-2-jaar-naar-particuliere-school-maar-leerdeniets

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De inspectie houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs. Naar aanleiding
van diverse signalen heeft de inspectie onderzoek gedaan naar de betreffende
democratische school. Hiervan is een rapport opgemaakt, dat via de website
van de inspectie is te raadplegen.4 De inspectie heeft geen aanleiding gezien
om het onderwijs op de betreffende school als onvoldoende te kwalificeren.
Vraag 7
Bent u het eens dat (democratische) particuliere scholen zich ook moeten
houden aan de kerndoelen zoals deze gelden voor het voortgezet onderwijs?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7
Ja. Om hun leerlingen voor te bereiden op het vervolgonderwijs en de
samenleving, dienen ook particuliere scholen zich te houden aan de
kerndoelen. De inspectie ziet hierop toe.
Vraag 8
Hoe rijmt de eis, zoals gesteld in het «Onderzoekskader 2017 Niet Bekostigd
Voortgezet Onderwijs», waarin staat dat niet bekostigd onderwijs, dus ook
particuliere democratische scholen, moeten voldoen aan een aantal eisen,
waaronder «de school besteedt aantoonbaar aandacht aan de kerndoelen»,
zich met de manier waarop onderwijs gegeven wordt op de betreffende
school in het artikel en andere particuliere (democratische) scholen? Hebben
zij vrij spel? Kunt u uw antwoord toelichten?5
Antwoord 8
Particuliere scholen hebben geen vrij spel. In artikel 1a1 van de Leerplichtwet
1969 zijn diverse eisen opgenomen waaraan particuliere scholen moeten
voldoen. De inspectie houdt zowel op bekostigde als particuliere scholen
toezicht, omdat het voor alle onderwijstypen van belang is om te kunnen
waarborgen dat het onderwijs van voldoende kwaliteit is, dat jongeren
worden voorbereid op het participeren in de samenleving en dat het
onderwijs een grondslag legt voor het volgen van aansluitend vervolgonderwijs.
Bij ieder kwaliteitsonderzoek beantwoordt de inspectie de vraag of de school,
met de manier waarop zij het onderwijs inricht, ten minste voldoet aan de
vereisten die in de Leerplichtwet 1969 aan particuliere scholen zijn gesteld.
Als de inspectie constateert dat niet voldaan wordt aan de wettelijke eisen,
dan volgt een herstelopdracht. Bij scholen die blijvend tekortschieten
adviseert de inspectie de Minister om de school niet langer te erkennen als
school waar de leerplicht kan worden vervuld.
Vraag 9
Acht u het wenselijk dat de school in kwestie het niet noodzakelijk acht voor
leerlingen om een diploma te halen, zodat zij door kunnen stromen naar
vervolgonderwijs? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 9
Het onderwijs op particuliere scholen moet de leerlingen aantoonbaar in staat
stellen om hun onderwijsloopbaan voort te zetten in het vervolgonderwijs op
een niveau dat van de leerling verwacht mag worden. Een diploma is hierin
geen einddoel, maar instrumenteel. De school moet de leerling in de
gelegenheid stellen om deel te nemen aan het staatsexamen of aan een
eindexamen onder verantwoordelijkheid van een andere school voor
voortgezet onderwijs. Het is aan de leerlingen van scholen in de zin van
artikel 1, onderdeel b, onder 3 van de Leerplichtwet 1969 en hun ouders om
de keuze te maken al dan niet een diploma te behalen door middel van het
afleggen van examens.

4

https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwijssectoren/particulier-onderwijs/documenten/
rapporten/2017/02/16/kwaliteitsonderzoek-nbo-po-doe040
5
Inspectie van het Onderwijs: Onderzoekskader 2017 Niet Bekostigd Voortgezet Onderwijs (juli
2017)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Vraag 10
Heeft u ook signalen ontvangen van ouders en/of leerlingen dat de kwaliteit
van particulier, democratisch onderwijs tekort schiet op deze en/of andere
scholen? Zo ja, wat gaat u met deze signalen doen? Zo nee, bent u bereid
met ouders en leerlingen hierover in gesprek te gaan?
Antwoord 10
Er zijn meer signalen geweest. Wanneer dergelijke signalen binnenkomen,
maakt de inspectie de afweging op welke wijze hier het best naar gehandeld
kan worden. Afhankelijk van de risico’s voor de onderwijskwaliteit bepaalt de
inspectie welke actie zij onderneemt. Dat kan een bezoek aan de school zijn,
aangekondigd of onaangekondigd.
Vraag 11
Wat is uw reactie op de vragen die door presentator Teun van de Keuken in
de aflevering worden gesteld? «Is de vrijheid van onderwijs doorgeslagen?
En zijn kinderen daar de dupe van?»
Antwoord 11
Ik hecht veel waarde aan de vrijheid van onderwijs en ik acht het daarnaast
van belang dat kinderen in Nederland goed onderwijs kunnen genieten. Dit is
ook de reden dat de inspectie zowel op het bekostigd als op het particulier
onderwijs toezicht houdt. Indien particuliere scholen niet aan de wettelijke
eisen voldoen, kan de erkenning worden ingetrokken.
Vraag 12
Deelt u de mening dat, gezien de kwetsbare positie van jonge kinderen, een
toetsing op kwaliteit en pedagogisch klimaat ook voor particulier onderwijs
aan de orde is? Deelt u de mening dat niet de vraag of de overheid hiervoor
betaalt maar de vraag of iets in het belang van het kind is, leidend zou
moeten zijn bij het werk van de Inspectie? Zo ja, bent u bereid voorstellen
hiertoe naar de Kamer te sturen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
De inspectie houdt ook toezicht op de kwaliteit van het particulier onderwijs.
Dit ziet onder meer op het schoolklimaat en het pedagogisch-didactisch
handelen van de leraren. Ik deel de mening dat het belang van het kind
leidend moet zijn in de (wettelijke) eisen die aan het particuliere onderwijs
worden gesteld. Dat geldt ook voor het werk van de inspectie, die daar
toezicht op houdt. Het is van belang dat de onderwijskwaliteit wordt
gewaarborgd en dat het onderwijs de grondslag legt voor het volgen van
aansluitend vervolgonderwijs. Dit is daarom reeds in de Leerplichtwet 1969
verankerd.
Vraag 13
Hoe verhoudt het onderwijs zoals dit naar voren komt in de uitzending van
De Monitor zich tot de verplichtingen die meekomen met de leerplicht? Is hier
naar uw inschatting aan voldaan in de casussen die naar voren komen in de
uitzending?
Antwoord 13
Op basis van deze uitzending kan ik niet beoordelen of de betreffende
particuliere scholen al dan niet voldoen aan de wettelijke eisen. Dat is ook
niet aan mij, maar aan de inspectie. De inspectie is bekend met de in de
uitzending aan bod gekomen casuïstiek en heeft deze ook in haar toezicht
betrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4