Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

833
Vragen van het lid Recourt (PvdA) aan de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over marktwerking in het notariaat (ingezonden 11 november 2011).
Antwoord van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
2 december 2011).
Vraag 1
Kent u het bericht «Kritiek op gildesysteem bij toelating notarissen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoeveel notarissen hebben het afgelopen jaar tevergeefs geprobeerd een
standplaats te verwerven?
Antwoord 2
Tot op heden zijn in 2011 bij de Commissie van Deskundigen Notariaat 64
ondernemingsplannen ter beoordeling ingediend. Daarvan is er 1 weer
ingetrokken en is over 5 negatief geadviseerd.
Vraag 3
Bent u nog steeds de mening toegedaan dat het beperken van het aantal
notarissenkantoren geen beperking van de marktwerking is?2 Zo ja, waarom
is het weren van notarissen die zelf het ondernemingsrisico op een krimpende markt durven te nemen, geen beperking van de marktwerking? Zo nee,
wat is uw mening nu dan wel?
Antwoord 3
Het stellen van formele en kwalitatieve eisen aan het ambt en beroep van
notaris is per definitie een beperking van de marktwerking. In mijn antwoord
op de door u aangehaalde eerdere vragen (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2010–2011, nr. 1348) heb ik tot uitdrukking willen brengen dat
het gegeven dat er in een bepaalde periode geen nieuwe notariskantoren bij
zijn gekomen niet automatisch betekent dat de markt voor notarisdiensten
daardoor minder concurrerend is geworden. In de betreffende periode was er
1
2

ah-tk-20112012-833
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Financieele Dagblad, 9 november 2011.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 1348.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

namelijk sprake van een teruglopende vraag naar notarieel werk. De logische
consequentie daarvan is dat bestaande notariskantoren meer met elkaar
moeten concurreren om aan opdrachten te komen. Dezelfde situatie doet zich
ook nu nog voor.
Vraag 4
Zijn u andere markten bekend waar vanwege tegenvallende economische
omstandigheden, nieuwe toetreders tegen hun zin kunnen worden geweerd?
Zo ja, welke markten zijn dat? Zo nee, wat zegt dat dan over de markt van het
notariaat?
Antwoord 4
Binnen het werkterrein van het ministerie van Veiligheid en Justitie is de
markt voor gerechtsdeurwaarders op een vergelijkbare wijze gereguleerd als
de markt voor notarissen. Voor beide beroepsgroepen geldt dat er bij hun
werkzaamheden publieke belangen in het spel zijn die vergen dat naast
commerciële belangen ook het maatschappelijk belang van continuïteit van
de dienstverlening wordt meegewogen bij de benoeming tot gerechtsdeurwaarder of notaris.
Vraag 5
Waaruit blijkt dat de onpartijdigheid van de notaris beïnvloedt wordt door zijn
financiële positie? Hoeveel gevallen zijn u bekend van notarissen die
vanwege tegenvallende financiële resultaten hun onpartijdigheid hebben
verloren?
Antwoord 5
Deze vraag refereert aan een uitspraak die in het aangehaalde FD-artikel
wordt toegeschreven aan de woordvoerder van de Koninklijke Notariële
Beroepsorganisatie. Het is mij niet goed duidelijk wat met deze uitspraak
wordt bedoeld. Vast staat dat een notaris zijn werk onafhankelijk en onpartijdig moet verrichten. Dat is de wettelijke plicht van een notaris, en staat
geheel los van de vraag wat diens financiële positie is. Overigens heb ik geen
aanwijzing dat notariskantoren die te maken hebben met tegenvallende
financiële resultaten in de praktijk eerder geneigd zijn tot malafide
handelingen.
Vraag 6
Deelt u de mening van de Commissie van Deskundigen Notariaat dat de
toegang tot de markt van het notariaat beperkt moet kunnen worden als de
marktomstandigheden daartoe noodzaken? Zo ja, betekent dit dan niet dat de
marktwerking nooit optimaal kan zijn? Zo nee, hoe verhoudt dit zich dan tot
de opvattingen van de Commissie van Deskundigen Notariaat?
Antwoord 6
Zoals gesteld in mijn antwoord op vraag 3 is in een gereguleerde markt per
definitie geen sprake van volkomen vrije marktwerking. Waar het om gaat is
dat de beperkingen die aan de marktwerking worden gesteld gerechtvaardigd
worden door de publieke belangen die aan de orde zijn. De eis dat een nieuw
kantoor na drie jaren kostendekkend moet kunnen draaien dient ter bescherming van de (potentiële) klanten van dat kantoor, en heeft nadrukkelijk niet
als doel om bestaande kantoren te beschermen tegen nieuwkomers. Anders
gezegd, ook in een neergaande markt kan met succes een aanvraag worden
gedaan om een nieuw kantoor te vestigen, mits het ondernemingsplan
plausibel maakt dat het nieuwe kantoor in drie jaar tijd voldoende klanten aan
zich weet te binden om kostendekkend te zijn. Uiteraard is het zo dat dit in
een krimpmarkt in het algemeen moeilijker aan te tonen zal zijn dan in een
groeimarkt. Uitsluitend in die zin hebben de marktomstandigheden invloed
op de toegang tot het notariaat.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de notaris vanwege zijn publieke taken en bij het
gebrek aan echte marktwerking weer beter een volledig publieke ambtenaar
kan worden? Zo ja, hoe gaat u dit bewerkstelligen? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Ik deel deze mening niet. Ik ben in het algemeen tevreden over de manier
waarop de markt voor notarissen op dit moment is gereguleerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3