Verlagen schijfgrens vennootschapsbelasting naar € 200.000 en verhogen laag tarief naar 19%

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

De schijfgrens in de vennootschapsbelasting
(Vpb) wordt verlaagd van € 395.000 naar
€ 200.000 vanaf 2023. Het doel van deze
maatregel is de budgettaire opbrengst van € 1,3
miljard.
In het coalitieakkoord is een taakstellende
opbrengst ‘Grondslag Vpb’ afgesproken van € 1,0
miljard, waarvan een aanzienlijk deel naar
verwachting zou bestaan uit maatregelen die zien
op een minimumniveau aan belastingheffing van
15 procent bij multinationals (Pijler 2), met een
verwachte opbrengst per 2023. Doordat de
invoering van OESO Pijler 2 met een jaar is
uitgesteld, is in 2023 € 1,0 miljard dekking nodig.
Hiervoor wordt de opbrengst van het verlagen
van de schijfgrens in de Vpb ingezet.

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren
4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

De resterende opbrengst wordt vanaf 2023
ingezet voor de kosten als gevolg van het box 3arrest.
Bij de voorjaarsbesluitvorming heeft het kabinet
besloten om de schijfgrens in de Vpb te verlagen
van € 395.000 naar € 200.000 vanaf 2023 met
een budgettaire opbrengst van € 1,3 miljard.
De budgettaire opbrengst bedraagt € 1,3 miljard
vanaf 2023.
Door de verlaging van de schijfgrens in de Vpb
betalen winstgevende bedrijven eerder het hoge
Vpb-tarief van 25,8 procent.
Het doel van de maatregel is de budgettaire
opbrengst van € 1,3 miljard. Naar verwachting
wordt dit doel behaald en is de maatregel
doeltreffend.
Het verlagen van de schijfgrens in de Vpb is een
eenvoudige maatregel die goed uitvoerbaar is
(parameteraanpassing). De verschuldigde Vpb
wordt – zowel in de huidige als in de toekomstige
situatie – automatisch toegepast bij de aangifte.
Deze maatregel vergt dus geen (extra) acties van
de belastingplichtige en heeft geen gevolgen voor
de administratieve lasten. De maatregel is
doelmatig.
Bijkomend gevolg van de maatregel is dat het
minder fiscaal aantrekkelijk wordt om
(ondernemings)activiteiten te verdelen over
meerdere (Vpb-plichtige) lichamen dan wel om
een fiscale eenheid voor de Vpb te verbreken.
Wel heeft het verlagen van de schijfgrens in de
Vpb een negatieve invloed op het Nederlandse
vestigingsklimaat. Het zeer regelmatig aanpassen
van de Vpb-tarieven en tariefschijven komt de
betrouwbaarheid van de overheid niet ten goede.

6.

Evaluatieparagraaf

Het lage Vpb-tarief (inclusief schijfgrens) wordt in
2024 geëvalueerd.

Beperken 30%-regeling
Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

2.

Doel(en)

Beleidsinstrument(en)

Door de onbelaste forfaitaire vergoeding binnen de 30%regeling te maximeren op 30% van de WNT-norm (€ 216.000
bedrag 2022), zal de 30%-regeling naar verwachting meer
aansluiten bij het vergoeden van de werkelijke ETK.
Een ander doel is het behalen van budgettaire opbrengst als
onderdeel van de dekking van de kosten van het box 3 arrest.
Er is gekozen voor een bestaand fiscaal instrument, de
gerichte vrijstelling voor het forfaitair vergoeden van ETK, de
zogenoemde 30%-regeling.
Er vindt per 2024 een aftopping plaats voor ingekomen
werknemers. Dat betekent dat binnen deze regeling nog
maximaal 30% van de WNT-norm (€ 216.000, bedrag 2022) =
€ 64.800 onbelast mag worden vergoed.

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

Er wordt een overgangsregeling van 2 jaar ingevoerd voor
ingekomen werknemers bij wie de regeling uiterlijk in het
laatste tijdvak van 2022 is toegepast. Dat betekent dat deze
werknemers pas per 2026 te maken krijgen met de
aftoppingsmaatregel.
De maatregel leidt tot een budgettaire opbrengst van
structureel € 86 miljoen. De opbrengst wordt ingezet ter
dekking van de kosten van het box 3 arrest.

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

Mogelijk zullen de loonkosten van bedrijven stijgen omdat ze
hun werknemers moeten compenseren.

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

Het huidige forfait lijkt vooral bij ingekomen werknemers met
een hoog loon een ruimere onbelaste vergoeding te bieden
dan waarvan sprake zou zijn bij vergoeding van de werkelijke
ETK. Dit hangt samen met de omstandigheid dat de omvang
van de onbelaste vergoeding ingevolge de 30%-regeling wordt
bepaald op basis van de hoogte van het loon. Met andere
woorden de omvang van de onbelaste vergoeding neemt toe
naarmate het loon hoger wordt. Een groot deel van de ETK,
zoals bijvoorbeeld een taalcursus en de reiskosten naar het
land van herkomst, zal echter niet evenredig toenemen bij
een hoger loon. Door de onbelaste vergoeding binnen de
30%-regeling te maximeren op 30% van de WNT-norm, zal de
30%-regeling naar verwachting meer aansluiten bij het
vergoeden van de werkelijke ETK.
Het betreft een beperkte wijziging in een bestaand instrument
die een budgettaire opbrengst genereert en alleen een
beperkte groep met een hoog loon raakt. Het is een gerichte
maatregel om het forfait meer aan te laten sluiten bij de
werkelijk ETK.
De 30%-regeling wordt in 2024 geëvalueerd. Deze evaluatie
ziet echter hoofdzakelijk op de effecten van verkorting van de
maximale duur. De aftopping wordt per 2024 ingevoerd
waarbij ingevolge het overgangsrecht pas vanaf 2026 alle
gevallen met een loon inclusief vergoeding boven de WNTnorm onder de maatregel vallen. Deze maatregel zal daarom
pas in 2027 geëvalueerd worden.

Algemeen btw-tarief op lachgaspatronen

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)
1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

Het doel van de maatregel is om de gevolgen van de uitspraak
van Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden te repareren. Op grond
daarvan is de levering van N2O patronen - ter zake waarvan
het aannemelijk wordt geacht dat de N2O (ten dele) opgaat in
eetwaren - belast tegen het verlaagde btw-tarief. Reparatie is
met name wenselijk omdat het verlaagde btw-tarief van
toepassing is op een product dat ook wordt gebruikt als
recreatief roesmiddel.
Het algemene btw-tarief wordt opnieuw van toepassing op de
levering van met N2O (lachgas) gevulde patronen.

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

Er zijn géén financiële gevolgen omdat de derving die
resulteert uit de uitspraak van Gerechtshof ArnhemLeeuwarden wordt gecompenseerd door de
reparatiewetgeving.

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

Kopers van lachgaspatronen (die geen btw-aftrek hebben)
krijgen te maken met een kostenverhoging doordat het
algemene btw tarief van toepassing is.

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

De maatregel is doeltreffend als het verlaagde tarief niet
langer van toepassing is op lachgaspatronen.

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

De maatregel is doelmatig omdat het beoogde doel wordt
bereikt met zeer beperkte (neven)effecten

6.

Evaluatieparagraaf

De maatregel behoeft geen evaluatie aangezien het beoogde
doel per definitie wordt bereikt met het onderbrengen van
lachgas onder het verhoogde tarief

Aanscherping CO2-heffing industrie

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)
1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren
4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

Het wetsvoorstel heeft tot doel om een extra emissiereductie
van 4,85 Mton in 2030 bij de belastingplichtigen van de CO2heffing te realiseren. Dit komt bovenop de 16,9 Mton
emissiereductie die volgt uit het klimaatakkoord.
Deze doelstelling wordt gerealiseerd door vanaf belastingjaar
2023 jaarlijks het aantal dispensatierechten voor de CO2heffing extra te verminderen, tot de extra reductie in 2030
4,85 Mton bedraagt.
Naar verwachting geen. Belastingplichtige bedrijven kunnen
naar verwachting de extra emissiereductie realiseren.
Daarmee resulteren er geen belastingopbrengsten uit de
aanscherping.
De industrie zal naar verwachting extra investeren in
verduurzaming.
De ruimte waarbinnen industriële bedrijven broeikasgassen
kunnen emitteren zonder heffing te betalen neemt af met de
bovengenoemde 4,85 Mton in 2030. Over emissies die boven
de emissieruimte uitkomt moet heffing worden betaald.
Bedrijven hebben daarmee een prikkel om de doelstelling te
halen.
Industriële bedrijven ontvangen dispensatierechten voor de
heffing en kunnen deze gedurende een periode van drie
maanden verhandelen. Hierdoor komen de meest efficiënte
reductiemaatregelen tot stand.
Jaarlijks wordt via de Klimaat- en Energieverkenning van PBL
nagegaan of de industrie de nagestreefde emissiereductie in
2030 realiseert.

Uifaseren FOR
Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

Het afschaffen van de oudedagsreserve heeft de
volgende doelen:
1) het komen tot een meer gelijke fiscale
behandeling van arbeid voor werknemers in
loondienst, ondernemers en directeurengrootaandeelhouders,
2) het tegengaan van gebruik voor
belastinguitstel, en
3) er voor zorgen dat reële
oudedagsvoorzieningen extern worden
ondergebracht.
Daarnaast wordt met de Wet toekomst
pensioenen de ruimte vergroot om in de derde
pijler fiscaal gefaciliteerd pensioen op te bouwen.
Dat geldt ook voor ondernemers in de
inkomstenbelasting (IB-ondernemer). Mede in dat
licht heeft de Raad van State geadviseerd om de
oudedagsreserve af te schaffen.

2.

Beleidsinstrument(en)

Bij de voorjaarsbesluitvorming heeft het Kabinet
het advies van de Raad van State overgenomen
om de oudedagsreserve af te schaffen. De
oudedagsreserve wordt afgeschaft in de vorm van
het met ingang van 1 januari 2023 niet meer
fiscaal gefaciliteerd mogen opbouwen van de
oudedagsreserve, waarbij de bestaande reeds
opgebouwde oudedagsreserve nog wel op basis
van de huidige regels kan worden afgewikkeld.

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

De opbrengst van de voorgestelde afschaffing van
de oudedagsreserve in 2023 bedraagt naar
verwachting € 211 miljoen, aflopend tot € 55
miljoen structureel. De lastenrelevante opbrengst
is € 109 miljoen per jaar. De structurele
opbrengst van € 55 miljoen correspondeert met
het belastingvoordeel van aftrek tegen een hoger
tarief dan onttrekking. Daarnaast wordt
belastinguitstel voorkomen, wat een naar voren
halen van belastingopbrengst in de tijd
veroorzaakt. Daardoor is de opbrengst in het
begin hoger (€ 211 miljoen in het eerste jaar). Bij
een schuif in de tijd van belastingopbrengsten
wordt volgens de begrotingsregels de nettocontante waarde van de maatregel bepaald en
omgerekend naar een vlakke reeks die de
lastenrelevante opbrengst weergeeft. Voor deze
maatregel is de lastenrelevante opbrengst € 109
miljoen per jaar.

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

Door het afschaffen van de oudedagsreserve
verdwijnt een belastingvoordeel voor IBondernemers. Hierdoor wordt het minder
gestimuleerd om als IB-ondernemer werkzaam te
zijn en – omdat de prijzen bij toekomstige
opdrachten zullen stijgen - om een IBondernemer in te huren.

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

De oudedagsreserve houdt in dat een IBondernemer onder voorwaarden jaarlijks een deel
van de winst fiscaal gefaciliteerd mag reserveren
voor een oudedagsvoorziening. Deze fiscale
reservering biedt echter geen zekerheid dat
daadwerkelijk zal kunnen worden genoten van

een oudedagsvoorziening. Toevoeging aan de
oudedagsreserve is een papieren handeling
waarvoor – in tegenstelling tot premies voor
lijfrenten – geen middelen aan de onderneming
hoeven te worden onttrokken. De
oudedagsreserve wordt in ongeveer de helft van
de gevallen uiteindelijk niet aangewend voor een
oudedagsvoorziening en heeft daardoor vaak
alleen het effect van belastinguitstel.
Door het afschaffen van de aftrekbaarheid van
toevoegingen aan de oudedagsreserve kan een
meer gelijke fiscale behandeling van arbeid voor
werknemers in loondienst, ondernemers en
directeuren-grootaandeelhouders worden bereikt,
kan het gebruik voor belastinguitstel worden
tegengegaan en kan er voor worden gezorgd dat
reële oudedagsvoorzieningen extern dienen te
worden ondergebracht (zoals ook bij de
afschaffing van pensioen in eigen beheer is
bewerkstelligd).
Daarnaast wordt met de Wet toekomst
pensioenen de ruimte vergroot om in de derde
pijler fiscaal gefaciliteerd pensioen op te bouwen.
Dat geldt ook voor IB-ondernemers.
5.

Nagestreefde
doelmatigheid

SEO Economisch Onderzoek concludeerde in 2017
in de Evaluatie fiscale ondernemingsregelingen
dat in termen van doelmatigheid deze regeling
relatief duur is qua lasten en uitvoeringskosten.
De evaluatie schetst als beleidsalternatief om de
regeling af te schaffen.
Door het afschaffen van de oudedagsreserve
verdwijnt een (ondoelmatig) belastingvoordeel
voor IB-ondernemers. Dit is een eenvoudige
maatregel die bijdraagt aan de geschetste doelen.
De maatregel is goed uitvoerbaar (eenvoudige
structuurwijziging) en complexiteitsverlagend
voor de Belastingdienst.

6.

Evaluatieparagraaf

N.v.t.

Afschaffen middelingsregeling

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)
1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren
4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

De afschaffing van de middelingsregeling heeft als doel om
een stap te zetten in de vereenvoudiging van het
belastingstelsel. Daarnaast heeft de maatregel ook een
budgettaire doelstelling.
De middelingsregeling wordt afgeschaft per 2023. Het laatste
tijdvak waarover nog gemiddeld kan worden is zodoende
2022-2023-2024.
Het afschaffen van de middelingsregeling per 1 januari 2023
levert in 2023 € 62 miljoen, in 2024 € 123 miljoen en
structureel vanaf 2025 € 185 miljoen op.
Belastingplichtigen met sterk wisselende inkomsten, belast in
verschillende schijven kunnen geen aanspraak meer maken op
een middelingsteruggaaf.
In coalitieakkoord is het streven opgenomen om het
belastingstelsel te vereenvoudigen. Dit kan door faciliteiten
die niet of beperkt doeltreffend en doelmatig zijn af te
schaffen.
De middelingsregeling is in 2018 geëvalueerd. Daarin is onder
meer geconcludeerd dat de regeling beperkt doeltreffend en
doelmatig is. De middelingsregeling is in het leven geroepen
om progressienadelen als gevolg van de verschillende
tariefschijven in box 1 te mitigeren. Sinds 2020 zijn er echter
nog maar twee tariefschijven, waardoor alleen mensen die
incidenteel (niet) in de hoogste tariefschijf vallen nog gebruik
kunnen maken van de regeling. Daarnaast worden de
inkomensafhankelijke heffingskortingen, die tevens voor
progressienadelen kunnen zorgen, niet meegenomen in de
middelingsregeling. Daarbij maakt slechts 15% van de mensen
die in aanmerking komt voor een teruggaaf maar gebruik
ervan.
De middelingsregeling is zowel voor de Belastingdienst als
voor belastingplichtige een complexe en tijdrovende regeling.
De uitvoeringskosten en administratieve lasten zijn, zeker
gezien het geringe gebruik van de regeling, hoog (circa € 0,6
miljoen respectievelijk € 2 miljoen). De regeling zou wellicht
doeltreffender kunnen worden gemaakt door de
heffingskortingen te betrekken in de middelingsberekening.
Dit zou echter leiden tot een grote toename in de complexiteit
van de regeling en het belastingstelsel en daarmee zouden
ook de uitvoeringskosten en administratieve lasten
toenemen. De doelmatigheid van de regeling kan daardoor
nog verder onder druk komen. .
Niet van toepassing

Afschaffen schenkvrijstelling Eigen Woning
Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

2.

Doel(en)

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

4.

5.

1

Nagestreefde
doeltreffendheid

Nagestreefde
doelmatigheid

Kamerstukken II 2020/21, 35 572, nr. 95.

2 Kamerstukken II 2021/22, 35 927, nr. 113.

Door afschaffen van de schenkingsvrijstelling eigen woning
(vrijstelling EW) verdwijnt een regeling die volgens de recente
evaluatie door SEO Economisch Onderzoek 1 hoogstens
beperkt doeltreffend en niet doelmatig is. Ander bestaand
beleid is effectiever om dezelfde doestellingen te bereiken.
Ook vergroot de vrijstelling de vermogensongelijkheid binnen
generaties. Afschaffen kan daarmee een bijdrage leveren aan
een toegankelijkere woningmarkt. De budgettaire opbrengst
van afschaffen wordt ingezet ter dekking van andere
maatregelen uit het Coalitieakkoord.
De vrijstelling EW wordt verlaagd per 2023 om zo snel
mogelijk een substantiële stap te zetten richting afschaffing.
De opbrengst daarvan is betrokken in de
voorjaarsbesluitvorming.
In het Coalitieakkoord van 15 december 2021 is afgesproken
om de schenkingsvrijstelling eigen woning per 2024 af te
schaffen. Daarnaast is per brief van 8 maart 2022 2
aangekondigd dat de vrijstelling voorafgaand aan afschaffen
met ingang van 2023 wordt verlaagd tot het bedrag van de
eenmalige verhoogde vrijstelling tussen ouders en kinderen
(in 2022: € 27.231). Dit gebeurt door middel van een
wetswijziging.
Afschaffing van de vrijstelling EW levert structureel € 160
miljoen per jaar op. Het structurele niveau van de opbrengst
wordt na 20 jaar bereikt.
Huishoudens die voorheen zouden kunnen profiteren van de
vrijstelling EW ervaren (beperkte) negatieve financiële
gevolgen omdat zij voortaan belasting moeten betalen
wanneer zij een schenking ten behoeve van de eigen woning
met een waarde hoger dan de reguliere vrijstelling in de
schenkbelasting ontvangen.
Doelstellingen van de vrijstelling EW zijn het verminderen van
de eigenwoningschuld en het verlagen van het percentage
onderwaterhypotheken. Uit de evaluatie van SEO blijkt dat de
vrijstelling hoogstens een beperkt effect heeft op de totale
hypotheekschuld. Onderwaterproblematiek speelt in
Nederland in deze tijd nauwelijks nog een rol.
Door afschaffen verdwijnt een hoogstens beperkt
doeltreffende en niet doelmatige regeling. Daarnaast draagt
afschaffen van de vrijstelling EW bij aan het verkleinen van de
vermogensongelijkheid binnen generaties. De financiële
uitgangspositie van huishoudens die een schenking ontvangen
is namelijk relatief gunstiger ten opzichte van huishoudens
zonder schenking. Dit kan daarmee bijdragen aan een
toegankelijkere woningmarkt.
Uit de evaluatie van de vrijstelling EW blijkt ook dat de
regeling niet doelmatig is. Het tot 100% verlagen van de
maximale verhouding tussen lening en woningwaarde bij het
afsluiten van een hypotheek en de fiscale aflossingseis zijn
effectiever geweest om de doelstellingen te bereiken.
Daarnaast bereiken deze maatregelen een bredere doelgroep.
Bovendien heeft de regeling als nadelig neveneffect dat de
vermogensongelijkheid binnen generaties toeneemt omdat
schenkingen voornamelijk terechtkomen bij een kleine groep
huishoudens die al een relatief goede financiële
uitgangspositie hebben. Door afschaffen van de vrijstelling EW
verdwijnt dit nadelige neveneffect terwijl de
beleidsdoelstellingen van de regeling alsnog nagestreefd

worden door ander beleid.

6.

Evaluatieparagraaf

N.v.t.

Samenhangende wijzigingen Wet belastingen op milieugrondslag en Wet opslag duurzame
energie- en klimaattransitie
Beleidskeuzes uitgelegd in de Energiebelasting
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren
4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

De energiebelasting (EB) en opslag duurzame energie- en
klimaattransitie (ODE) worden aangepast met als doel:
1. Het verbruik van elektriciteit aantrekkelijker maken
t.o.v. aardgas (elektrificatie bevorderen).
2. Het gebruik van aardgas en de daarmee gepaard gaande
CO2-uitstoot te ontmoedigen.
3. De tariefstructuur minder degressief te maken en een
sterkere vergroeningsprikkel te creëren voor partijen die
in de hogere verbruiksschijven vallen.
4. Compenseren van de stijging van de gasprijs die ontstaat
door de bijmengverplichting van groen gas.
5. Vereenvoudiging van het belastingstelsel.
Om de hiervoor genoemde beleidsdoelen te realiseren
worden de volgende aanpassingen gedaan.
•
Om beleidsdoelen 1 t/m 3 te realiseren worden
onderstaande tariefsaanpassingen gedaan:
EB
Tarieven 2023
Tarieven 2030
verbruiksschijf
Elektriciteit
1ste schijf
5,09
6,59
2e schijf
10,05
6,28
3e schijf
3,94
3,41
4e schijf
0,11
0,27
Gas
1ste schijf
42,27
57,12
2e schijf
9,62
32,98
3e schijf
5,11
21,81
4e schijf
3,92
4,90
•
Om beleidsdoel 4 te realiseren wordt de
belastingvermindering van de energiebelasting verhoogd
met € 27,32 (exclusief btw) per aansluiting.
•
Om beleidsdoel 5 te realiseren worden de ODE tarieven
voor 2023 op 0 cent gezet en wordt de EB navenant
verhoogd. Aangezien de tariefstructuur van de EB en
ODE gelijk leidt dit niet tot lastenverschuivingen.
Daarnaast wordt de oploop in de ODE tarieven richting
2030 1-op-1 opgenomen in de EB tariefoploop. Per 2024
komt de ODE te vervallen.
Zie budgettaire paragraaf bij Belastingplan 2023
Er zijn negatieve en positieve financiële gevolgen voor
bedrijven en huishoudens afhankelijk van de specifieke
situatie (o.a. afhankelijk van het energieverbruik; en het
gebruik van elektriciteit t.o.v. gas).
1. Door de tarieven op gas te verhogen en de tarieven op
elektriciteit te verlagen neemt de prikkel tot
elektrificatie toe.
2. Door de tarieven op gas te verhogen neemt de prikkel
om minder gas te verbruiken toe.
3. De tarieven in de hogere verbruiksschijven (2-4) op gas
worden verhoogd waardoor deze dichter komen te
liggen bij het tarief op gas in de eerste schijf. Het tarief
op elektriciteit in de 4e schijf wordt verhoogd waardoor
dit tarief dichter komt te liggen bij de tarieven uit de 2e
en 3e schijf elektriciteit. Door de twee voorgenoemde
maatregelen wordt de energiebelasting minder
degressief.
4. Door het verhogen van de belastingvermindering van de
energiebelasting wordt gecompenseerd voor een stijging
van de gasprijs a.g.v. de bijmengverplichting van groen
gas.

5.

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

Door de ODE te integreren in de EB en per 2024 af te
schaffen wordt de complexiteit van belastingstelsel
verminderd.

De parameterwijzigingen zijn eenvoudig en uitvoerbaar. Het
leidt niet tot een structurele verhoging van de administratieve
lasten voor burgers en het bedrijfsleven. De maartregelen
zullen verschillend uitwerken voor bedrijven en huishoudens
in lijn met de doelen van de maatregelen.
Deze maatregel vormt een element uit een bredere
beleidsmix. Het effect van deze maatregelen zal
gecombineerd worden beoordeeld en geëvalueerd door het
PBL. De energiebelasting wordt integraal periodiek
geëvalueerd.

Aanpassing frisdrankbelasting en bieraccijns

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)
1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren
4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

De maatregel heeft als doel om vanaf 2023 € 300 miljoen
extra budgettaire opbrengst te genereren.
Het uitzonderen van mineraalwater heeft tot doel om dit
gezonde alternatief voor frisdrank relatief goedkoper te
maken.
Voorgesteld wordt om het tarief van de verbruiksbelasting op
alcoholvrije dranken met ingang van 1/1/2023 en 1/1/2024 te
verhogen en tegelijk per 1/1/2024 mineraalwater van de
belasting uit te zonderen. Om ervoor te zorgen dat voor lichte
bieren minimaal eenzelfde tarief blijft gelden als voor
frisdrank, zal het laagste accijnstarief op bier met ingang van
2023 en 2024 met dezelfde bedragen worden verhoogd
€ 300 miljoen per jaar
Vergunninghouders krijgen te maken met een
kostenverhoging. Burgers krijgen te maken met hogere prijzen
van dranken als vergunningshouders de tariefsverhoging
doorberekenen.
De maatregel is doeltreffend indien ze de geraamde extra
budgettaire opbrengsten oplevert. Aangezien bij de
tariefsverhogingen rekening is gehouden met
gedragseffecten, wordt verwacht dat dit doel wordt bereikt.
Grenseffecten zullen door de verhoging mogelijk groter
worden omdat het prijsverschil door de maatregel toeneemt.
Hierdoor kan de doeltreffendheid van de maatregel
verminderen.
De maatregel is doelmatig. Een hoger tarief op frisdrank /
lichte bieren heeft als neveneffect dat deze dranken relatief
duurder worden. Met het uitzonderen van mineraalwater van
de verbruiksbelasting wordt dit gezonde alternatief voor
frisdrank relatief goedkoper als de tariefsaanpassingen in de
verkoopprijzen worden doorberekend.
Tegelijkertijd zijn de administratieve lasten van de
tariefsaanpassing beperkt. Daarnaast heeft deze maatregel
voor het doenvermogen van de burger en verkooppunten
geen gevolgen, aangezien zij veelal niet aan de
administratieve verplichtingen behoeven te voldoen.
Vergunninghouders krijgen te maken met
tariefsaanpassingen. Aangezien dit veelal grote
ondernemingen betreft, is deze maatregel naar verwachting
doenlijk. Zodra (mineraal)water en spuitwater niet meer
worden beschouwd als alcoholvrije drank in de zin van de
Wvad, hoeven producenten van of handelaren voor het
produceren of verhandelen van dat water niet meer aan de
verplichtingen te voldoen die volgen uit de Wvad.
Op dit moment is niet voorzien in een evaluatie van de
voorgestelde maatregelen.

Uitfaseren IACK
Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

De volgende doelen worden met het afschaffen van de IACK
nagestreefd:
1. het vereenvoudigen van het belastingstelsel;
2. het beperken van de verschillen in belastingdruk tussen
een- en tweeverdienershuishoudens met jonge kinderen;
3. het financieren van verschillende maatregelen die relevant
zijn voor de koopkracht van huishoudens.
De IACK wordt gefaseerd afgeschaft in de periode 1 januari
2025 tot en met 31 december 2036. Minstverdienende
partners of alleenstaande ouders met jonge kinderen die
geboren zijn vóór 1 januari 2025 blijven uiterlijk tot en met 31
december 2036 (12 jaar lang) aanspraak maken op de IACK.
Afschaffing van de IACK leidt tot een negatief effect op de
arbeidsparticipatie door minstverdienende partners of
alleenstaande ouders met jonge kinderen. Dit wordt
grotendeels gecompenseerd door de per 2025 beoogde
herziening van de KOT waardoor slechts een beperkt negatief
effect overblijft.
Doordat minstverdienende partners of alleenstaande ouders
met jonge kinderen die geboren zijn vóór 1 januari 2025
aanspraak blijven maken op de IACK worden negatieve
inkomenseffecten door de afschaffing van de IACK
voorkomen.

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren
4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

Zie de budgettaire paragraaf in het Belastingplan 2023
Ouders met (uitsluitend) jonge kinderen die geboren zijn na
31 december 2024 maken geen aanspraak op de IACK
waardoor zij uiterlijk 13 jaar lang maximaal € 2.534 (bedrag
2022) per jaar mislopen aan heffingskorting.
Het afschaffen van de IACK draagt rechtstreeks bij aan de
doelen zoals geformuleerd in onderdeel 1 van dit kader.
Het afschaffen van deze heffingskorting betekent een
vereenvoudiging van het stelsel. Marginale belastingtarieven
komen door het afschaffen meer in lijn met de schijftarieven
die gelden in box 1 voor ouders zonder recht op de IACK.
Verder verkleint de maatregel het fiscale verschil tussen eenen tweeverdieners met jonge kinderen. Tot slot levert het
afschaffen van de IACK structureel 1,7 miljard euro op, een
opbrengst die met weinig onzekerheid omgeven is.

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

Hierbij moet wel worden opgemerkt dat het van belang is te
kijken naar het complete pakket aan koopkrachtmaatregelen
in het regeerakkoord om een oordeel te vellen over het effect
op complexiteit en fiscale behandeling van bepaalde groepen
belastingplichtigen. Het regeerakkoord in zijn totaliteit heeft
voor een- en tweeverdieners met jonge kinderen ongeveer
hetzelfde effect op de koopkracht.
Met het afschaffen van de IACK verdwijnt een regeling die,
gezien de modellen van het Centraal Planbureau, relatief
effectief is in het stimuleren van het arbeidsaanbod, omdat
deze regeling rechtstreeks gericht is op groepen die vrij sterk
reageren op financiële prikkels (minstverdienende partners en
alleenstaande ouders met jonge kinderen, vaak vrouwen).
Hier staat de intensivering in de KOT tegenover, waarmee het
negatieve effect op het arbeidsaanbod nagenoeg geheel
gecompenseerd wordt. De KOT is volgens de modellen per
euro minder effectief dan de IACK, omdat de IACK, in

tegenstelling tot de KOT, gericht een groep ouders bereikt die
relatief sterk reageert op financiële prikkels en omdat het
gebruik maken van formele kinderopvang geen vereiste is.

6.

Evaluatieparagraaf

Dit alles moet afgewogen worden tegen de vereenvoudiging
die bereikt wordt. Met de afschaffing van de IACK wordt een
heffingskorting afgeschaft, waardoor het stelsel eenvoudiger
en transparanter wordt. De uitvoeringskosten zullen dalen
doordat er jaarlijks minder belastingplichtigen in het proces
voor een (voorlopige) aanslag betrokken worden en de
(toezicht)problematiek met betrekking tot de IACK komt vanaf
2037 helemaal te vervallen. Daarnaast zal het beroep op het
doenvermogen van belastingplichtigen afnemen.
Het gefaseerd afschaffen van de IACK biedt een interessante
mogelijkheid om de effectiviteit van deze heffingskorting te
onderzoeken. Dit kan door de arbeidsparticipatie te meten
van ouders die eind 2024 een kind krijgen en deze te
vergelijken met ouders die begin 2025 een kind krijgen. In
principe is het recht op de IACK (voor een periode van 12 jaar)
het enige verschil tussen deze twee groepen, zeker als
gekozen wordt voor een smalle bandbreedte rondom 1
januari 2025. Bij het meten van de effectiviteit moet dan wel
rekening worden gehouden met de verhoging van de KOT,
zoals voorzien in het regeerakkoord. De ouders die de IACK
niet meer krijgen profiteren wel van de intensivering in de
KOT. De ouders die de IACK nog wel krijgen, profiteren ook
van de intensivering in de KOT, wat de effectiviteit van de
IACK zou kunnen beperken.

Btw-nultarief op de levering en installatie van zonnepanelen
Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

De vermindering van administratieve en uitvoeringslasten
voor zonnepaneelhouders en de Belastingdienst is het
primaire doel van de introductie van een btw-nultarief op de
levering en installatie van zonnepanelen en zonnepanelen als
dakbedekking op of in de onmiddellijke nabijheid van
woningen.
Door de toepassing van een btw-nultarief drukt geen btw
meer op de aanschaf en de installatie van de zonnepanelen
waardoor er geen teruggaafbelang ontstaat bij de particuliere
zonnepaneelhouders. Er bestaat daarnaast geen
aanmeldverplichting door de recent geïntroduceerde
registratiedrempel voor btw-ondernemers met een maximale
jaaromzet van € 1.800. Bij de meeste particuliere
zonnepaneelhouders zal een btw-nultarief op de aanschaf en
de installatie van zonnepanelen er toe leiden dat zij geen btwverplichtingen hebben. De administratieve lasten vallen
hierdoor weg en zo kunnen in de meeste gevallen
zonnepanelen op woningen worden geïnstalleerd zonder btwdruk en -verplichtingen.
De invoering van een btw-nultarief op de aanschaf en
installatie van zonnepanelen op woningen resulteert naar
verwachting in een totale derving van € 31 mln. Die derving is
in hoofdzaak aan de volgende punten toe te schrijven:
•
Het vervallen van de (eenmalige) forfaitaire btwheffing die particulieren betalen over de levering
aan het elektriciteitsnet in het jaar van installatie
•
Woningcorporaties en andere verhuurders van
woningen (veelal btw-vrijgesteld) kunnen straks
ook aanspraak maken op het nultarief wanneer zij
zonnepanelen (laten) installeren op woningen. Een
beperkt gedeelte van de woningcorporaties en
andere verhuurders van woningen kan nu de btw
op deze kosten niet in aftrek brengen. In die
gevallen zorgt de introductie van een btw-nultarief
voor een derving.
Voor particuliere zonnepaneelhouders brengt de maatregel
een administratieve-lastenverlichting met zich mee van naar
verwachting € 20 mln per jaar.
Voor het bedrijfsleven heeft deze maatregel naar verwachting
beperkte gevolgen. Leveranciers/installateurs van
zonnepanelen op woningen zullen een btw-nultarief moeten
toepassen in plaats van het nu voor hen gebruikelijke tarief
van 21%. Daarvoor zullen een bedrijven een aanpassing in hun
ICT-systemen moeten doen. De leveranciers en
installatiebedrijven (maar ook administratieve dienstverleners
die deze service aanbieden) kunnen een geringe omzetdaling
ervaren omdat zij niet langer (tegen betaling) de
administratieve afhandeling van de zonnepanelen met de
Belastingdienst hoeven te regelen.
De voorgestelde maatregel is doeltreffend omdat het voor
zowel zonnepaneeleigenaren als de Belastingdienst de
aanzienlijke administratieve/uitvoeringslast grotendeels
wegneemt.
De maatregel leidt tot lagere uitvoeringslasten bij de
Belastingdienst. Voor burgers leidt de maatregel naar
verwachting tot een besparing van circa € 20 mln per jaar. Een
beperkende factor hierbij kan zijn dat ondernemers de
misgelopen opbrengsten uit de administratieve afhandeling
van de btw-aangifte compenseren door hogere prijzen voor
zonnepanelen. De totale besparingen zijn naar verwachting
hoger dan de budgettaire derving en in zoverre is de
maatregel doelmatig.

6.

Evaluatieparagraaf

Na minimaal een jaar na invoering van de maatregel wordt
gemonitord of de maatregel uitwerkt zoals verwacht en welke
eventuele neveneffecten er zijn opgetreden. Bij de ex-durante
evaluatie wordt gekeken naar onderstaande vragen:
•
Melden zonnepaneelhouders zich minder als
ondernemer en hoeveel minder?
•
In hoeverre is de uitvoeringslast voor de
Belastingdienst afgenomen?
•
Wat zien we in de prijsontwikkeling van de levering
en installatie van zonnepanelen op woningen?
•
Komt het geraamde budgettaire effect overeen
met wat we in de data zien.
Behalve deze ex-durante evaluatie zal er uiterlijk 5 jaar na
invoering een ex-post evaluatie plaatsvinden die kijkt naar
doeltreffendheid en doelmatigheid van de maatregel.

het wetsvoorstel delegatiebepaling geen invorderingsrente in specifieke gevallen

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

Het niet in rekening brengen van invorderingsrente kan
thans uitsluitend bij wet worden geregeld. Dit betekent dat
wanneer het niet wenselijk is om invorderingsrente in
rekening te brengen een wetswijziging moet plaatsvinden.
Hierdoor is het lastig om snel in te spelen op de actualiteit en
op korte termijn te realiseren dat in een specifieke situatie
géén invorderingsrente in rekening wordt gebracht.
Deze maatregel beoogt dat sneller een grondslag kan
worden gecreëerd om in specifieke situaties géén
invorderingsrente in rekening brengen, en zodoende sneller
kan worden ingespeeld op de actualiteit. Het gaat hierbij om
situaties waarin het door uitzonderlijke omstandigheden
niet redelijk is om invorderingsrente in rekening te brengen.

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

Het kabinet heeft gekozen voor een delegatiebepaling, zodat
bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald in
welke specifieke situaties géén invorderingsrente in rekening
wordt gebracht. In het Uitvoeringsbesluit Invorderingswet
1990 komen de specifieke situaties te staan waarin géén
invorderingsrente in rekening wordt gebracht.
Deze maatregel zal op zichzelf niet leiden tot additionele
financiële gevolgen voor het rijk, aangezien het thans al via
een wetswijziging mogelijk is om te bepalen dat in een
situatie géén invorderingsrente in rekening wordt gebracht.
Deze maatregel maakt het alleen mogelijk om sneller te
regelen dat er géén invorderingsrente in rekening wordt
gebracht.
Indien op grond van deze maatregel in het eerdergenoemde
besluit wordt geregeld dat er géén invorderingsrente in een
specifieke situatie in rekening wordt gebracht, dan zal dat
wel een negatief budgettair effect hebben voor het Rijk. Het
budgettair effect is afhankelijk van de specifieke situatie.
Deze maatregel zal op zichzelf niet leiden tot financiële
gevolgen voor belastingschuldigen. De maatregel biedt
alleen de mogelijkheid om sneller te regelen dat er géén
invorderingsrente in rekening wordt gebracht.
Indien op grond van deze maatregel in het eerdergenoemde
besluit wordt geregeld dat er géén invorderingsrente in een
specifieke situatie in rekening wordt gebracht, dan zal dat
een positief financieel gevolg hebben voor de
belastingschuldige waarop de specifieke situatie van
toepassing is.
De verwachting is dat sneller wordt gerealiseerd dat in een
specifieke situatie géén invorderingsrente in rekening wordt
gebracht, indien het in rekening brengen van
invorderingsrente in die situatie niet redelijk is. Door de
maatregel is het mogelijk om op korte termijn hiervoor een
wijziging door te voeren en zodoende een wettelijke
grondslag te creëren.
Het op korte termijn realiseren van een grondslag voor het
niet in rekening brengen van invorderingsrente in een
specifieke situatie, wordt bereikt door de mogelijkheid te
bieden dit bij algemene maatregel van bestuur te regelen.
Een wijziging van een algemene maatregel van bestuur is
namelijk sneller te realiseren dan een wijziging van een wet.
Door het sneller kunnen creëren van een wettelijke
grondslag, hoeven er geen andere (tijdelijke) oplossingen
worden ingevoerd.

6.

Evaluatieparagraaf

Er zal door het Ministerie van Financiën worden gemonitord
of de maatregel voldoende is om snel te kunnen ingrijpen en
te realiseren dat er géén invorderingsrente in rekening
wordt gebracht in een specifieke situatie. Voorts zal worden
bekeken of alle specifieke situaties die onder het bereik van
de maatregel vallen ook daadwerkelijk in de algemene
maatregel van bestuur worden opgenomen. De
Belastingdienst zal hierbij actief worden betrokken. Op
welke termijn monitoring plaatsvindt is afhankelijk van of en
hoeveel specifieke situaties in het genoemde besluit worden
opgenomen. Het voornemen is om in ieder geval binnen vijf
jaar te monitoren of de voorgestelde maatregel (voldoende)
werkt.
Er is geen voornemen om na enkele jaren een evaluatie uit
te voeren.

Actualiseren leegwaarderatio

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

De belastingheffing over het rendement op verhuurd
vastgoed in box 3 beter laten aansluiten bij de werkelijke
waarde, zonder dat inbreuk wordt gemaakt op het
waarderingsprincipe van vermogensbestanddelen in box 3 of
strijdigheid met het EVRM zou ontstaan.
Het actualiseren van de percentages van de huidige regeling
leegwaarderatio, overeenkomstig het rapport van SEO
Economisch Onderzoek uit 2022. En het wijzigen van de
regeling leegwaarderatio door tijdelijke contracten uit te
sluiten van de toepassing van deze regeling en in gelieerde
verhoudingen het percentage te verhogen naar 100%.
In het coalitieakkoord is echter opgenomen dat de
leegwaarderatio wordt afgeschaft. De geraamde opbrengst bij
die maatregel bedroeg 100 miljoen euro. Voor de nieuwe
raming wordt uitgegaan van het huidige heffingvrije
vermogen en van het nieuwe box 3-stelsel zoals dat in 2023
gaat gelden. De opbrengst in box 3 is groter dan geraamd voor
het coalitieakkoord, omdat nu wordt uitgegaan van het
nieuwe box 3-stelsel. De opbrengst in de erf- en
schenkbelasting was niet meegenomen bij de raming voor het
coalitieakkoord.
De maatregel betekent gemiddeld een lastenverhoging voor
bezitters van verhuurde woningen in Nederland. Ten opzichte
van het coalitieakkoord is sprake van een lastenverlaging voor
circa 40% van deze vastgoedbezitters doordat de percentages
worden geactualiseerd in plaats van dat de regeling
leegwaarderatio wordt afgeschaft
Uit het onderzoek van SEO Economisch Onderzoek blijkt dat
actualisatie van de leegwaarderatio doeltreffender en
doelmatiger is dan afschaffing. Een actuele leegwaarderatio is
volgens dit onderzoek een doeltreffend instrument om voor
de belastingheffing naar de waarde verhuurd te corrigeren.
Bovendien wordt in het rapport geconcludeerd dat
doeltreffendheid en doelmatigheid van het instrument nog
beter kunnen door naast huurbescherming ook een vast
huurcontract als vereiste op te nemen. Bij een tijdelijk
huurcontract krijgt de eigenaar immers op korte termijn het
volle en onbezwaarde eigendom over de woning, zodat er
vrijwel geen waardedrukkend effect van de verhuurde
toestand is.
Uit het onderzoek van SEO Economisch Onderzoek blijkt dat
de leegwaarderatio goed uitvoerbaar is tegen beperkte kosten
en dit onderzoek levert ook geen aanwijzingen voor
aanzienlijke ongewenste neveneffecten op. Hiermee lijkt een
actuele leegwaarderatio ook aan het doelmatigheidscriterium
te voldoen. Bovendien wordt in het rapport geconcludeerd
dat doeltreffendheid en doelmatigheid van het instrument
nog beter kunnen door naast huurbescherming ook een vast
huurcontract als vereiste op te nemen. Bij een tijdelijk
huurcontract krijgt de eigenaar immers op korte termijn het
volle en onbezwaarde eigendom over de woning, zodat er
vrijwel geen waardedrukkend effect van de verhuurde
toestand is.
De doeltreffendheid van de maatregel kan getoetst worden
zodra er voldoende aangiften binnen zijn. Dit is waarschijnlijk
het geval in 2026. In dat jaar zijn er twee jaren beschikbaar na
invoering, waardoor mogelijk meer inzichtelijk is of de
waarden aansluiten bij de werkelijke waarde.

het wetsvoorstel Wet minimum CO2-prijs industrie

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)
1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

Bedrijven investeringszekerheid geven voor verduurzaming.
Introductie van een minimum CO2-prijs. Dit door een extra
tarief (ter hoogte van de minimumprijs) binnen de CO2heffing industrie. Dit tarief gaat gelden over de vrije voet van
deze heffing.

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

Naar verwachting geen. De relevante EU ETS-prijs bevindt zich
vooralsnog op een ruim hoger niveau dan de minimumprijs.

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

Naar verwachting geen. Zie hierboven.

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

Het wetsvoorstel heeft tot doel om de investeringszekerheid
van bedrijven te doen toenemen. Bedrijven moeten veelal
grote investeringen doen om te kunnen verduurzamen. Om
deze investeringen te verantwoorden worden businesscases
opgesteld. Bij het opstellen van dergelijke businesscases
wordt rekening gehouden met verschillende scenario’s,
waaronder ook scenario’s voor de ontwikkeling van de EU
ETS-prijs. De introductie van een minimum CO2-prijs industrie
zorgt ervoor dat er niet langer rekening hoeft te worden
gehouden met scenario’s waarin de EU ETS-prijs zeer laag is.
Hiermee neemt het aandeel scenario’s toe waarin
verduurzaming tot een positieve businesscase leidt.
Voor de introductie van de minimum CO2-prijs kan worden
aangesloten bij de monitorings- en inningssystematiek van de
bestaande CO2-heffing industrie. De toename in
uitvoeringskosten is daarmee relatief gering.
Jaarlijks wordt via de Klimaat- en Energieverkenning van PBL
nagegaan of de industrie de nagestreefde emissiereductie in
2030 realiseert.

Verhoging tabaksaccijns

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1

1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

De maatregel heeft als doel om in 2040 een gezonde
generatie te hebben, onder andere door het ontmoedigen van
ongezonde keuzes, zonder mensen in hun vrijheid te
beperken.
Voorgesteld wordt de tabaksaccijns zodanig in 2 stappen te
verhogen dat de gemiddelde verkoopprijs voor een pakje
sigaretten van 20 stuks in 2024 op ongeveer € 10 uitkomt.
Ook de accijns op rooktabak en sigaren wordt verhoogd.

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

€ 484 miljoen structurele aanvullende opbrengst vanaf 2025

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

Rokers krijgen te maken met een kostenverhoging

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

Prijsgevoeligheid van rokers (rivm.nl)

De verhoging van de tabaksaccijns draagt bij aan het doel om
in 2040 een rookvrije generatie te hebben.
Het verhogen van de tabaksaccijns is een bewezen effectieve
maatregel om roken te verminderen (zie onder andere IBO
Gezonde leefstijl). Het kabinet kan bedrijven niet
voorschrijven of en in welke mate zij de accijnsverhoging laten
terugkomen in de consumentenprijs. De verwachting is wel
dat zij de verhoging grotendeels doorberekenen, omdat de
accijns al een groot onderdeel is van de totale verkoopprijs.
Daarnaast zullen grenseffecten mogelijk groter worden
aangezien Nederland nu al hogere tabaksprijzen kent dan zijn
buurlanden en dit verschil door de maatregel nog zal
toenemen. Onderzoek door het RIVM 1 naar de
accijnsverhoging in 2020 liet zien dat de grenseffecten dat jaar
beperkt waren (het onderzoek is echter wel met
onzekerheden omgeven vanwege de samenloop met de
tijdelijke, beperkende COVID-19 maatregelen). De
grenseffecten kunnen nadelig zijn voor de doeltreffendheid
van de verhoging.
De maatregel is naar verwachting doelmatig. Een verhoging
van de tabaksaccijns is een parameteraanpassing voor de
Douane die leidt tot extra opbrengsten voor de overheid.
Tegelijk blijven de administratieve lasten van de
accijnsverhoging voor ondernemers beperkt. Van burgers
wordt, naast het betalen van het aankoopbedrag, geen
afzonderlijke handeling gevraagd. De maatregel zal ertoe
leiden dat meer mensen stoppen met roken, mensen minder
gaan roken, mensen overstappen naar andere producten en
minder mensen beginnen met roken. Mensen die (blijven)
roken zijn uiteindelijk meer geld kwijt, wat vooral bij rokers
met minder financiële middelen tot financiële stress kan
leiden, en daarmee tot een verminderd doenvermogen.
Net zoals bij de verhoging van de tabaksaccijns in 2020 zullen
de grenseffecten van deze verhoging worden gemonitord.

Verlagen onbelaste reiskostenvergoeding

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

De kosten van autogebruik en openbaar vervoer zijn sinds de
laatste vaststelling van de onbelaste reiskostenvergoeding in
2006 sterk gestegen.
Het doel van het verhogen van het maximumbedrag van de
onbelaste reiskostenvergoeding is om werkgevers te
stimuleren om een hogere reiskostenvergoeding aan
werknemers te verstrekken. Werknemers krijgen hierdoor
een grotere tegemoetkoming voor de kosten die zij moeten
maken voor zakelijke reizen (inclusief woon-werk).

2.

Beleidsinstrument(en)

De onbelaste reiskostenvergoeding is een gerichte vrijstelling
binnen de werkkostenregeling van de loonbelasting. Deze
gerichte vrijstelling volgt uit artikel 31a, tweede lid, onderdeel
a van de Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB 1964).
Parallel aan de onbelaste reiskostenvergoeding in de
loonbelasting bestaat de aftrekmogelijkheid voor IBondernemers. Op grond van artikel 3.17, lid 1, onderdeel b
van de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) is het ook
mogelijk voor IB-ondernemers om € 0,19 in aftrek te brengen
op de winst voor het huren van een vervoermiddel dat
behoort tot het privévermogen.

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

Verhogen van de maximale onbelaste reiskostenvergoeding
kost naar verwachting € 218 miljoen in 2023 en € 327 miljoen
per jaar vanaf 2024.
De verhoging leidt tot een lastenverlichting voor werknemers
als hun werkgever besluit een hogere reiskostenvergoeding te
verstrekken. Voor werkgevers betekent dit een
lastenverzwaring als zij besluiten de reiskostenvergoeding te
verhogen, omdat hun kosten toenemen. Als werkgevers reeds
een reiskostenvergoeding verstrekken die hoger is dan de
maximale onbelaste reiskostenvergoeding en deze niet als
eindheffingsloon hebben aangewezen, leidt de maatregel tot
een lastenverlichting, omdat minder loonheffing is
verschuldigd. IB-ondernemers en resultaatgenieters die
gebruik maken van de regeling profiteren ook van een
lastenverlichting omdat zij een hoger bedrag in aftrek kunnen
nemen.
Het verhogen van het maximumbedrag van de onbelaste
reiskostenvergoeding biedt werkgevers de mogelijkheid om
een hogere vergoeding te geven voor de zakelijke kosten die
een werknemer maakt. Wanneer het maximumbedrag niet
zou worden verhoogd, is het voor werkgevers duurder om de
reiskostenvergoeding in dezelfde mate te verhogen.
Op basis van een onderzoek uitgevoerd door
onderzoeksbureau Motivaction is de verwachting dat circa
driekwart van de werkgevers door de verhoging van het
maximum onbelaste bedrag zal besluiten om een hogere
reiskostenvergoeding te verstrekken aan werknemers.

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

Er wordt gebruik gemaakt van een bestaande regeling in de
loonheffing. Doordat wordt gewerkt met een forfaitair bedrag
en het niet uitmaakt met welk vervoersmiddel wordt gereisd
is de maatregel goed uitvoerbaar. Het verhogen van het
maximumbedrag vergroot de uitvoeringslast niet.

6.

Evaluatieparagraaf

De onbelaste reiskostenvergoeding wordt dit jaar geëvalueerd
op doeltreffendheid en doelmatigheid. De resultaten van dit
onderzoek zullen in de eerste helft van 2023 naar de Kamer
worden gestuurd. Omdat de verhoging pas per 2023 van
kracht wordt kan deze beleidswijziging nog niet in de
evaluatie meelopen. Daarom zal in 2028 opnieuw een
evaluatie van de onbelaste reiskostenvergoeding plaatsvinden
waarin specifiek aandacht is voor de verhoging. De evaluatie
uit 2023 vormt daarmee tevens een nulmeting voor het
meten van veranderingen in het gebruik van
reiskostenvergoedingen en het reisgedrag van werknemers.

Verhoging vliegbelasting

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)
1.

Doel(en)

De maatregel heeft als doel om vanaf 2023 € 400 miljoen
extra budgettaire opbrengst te genereren.

2.

Beleidsinstrument(en)

Voorgesteld wordt om het tarief van de vliegbelasting met
ingang van 1/1/2023 te verhogen met € 20,20 per
vertrekkende passagier.

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

€ 1.199 miljoen tussen 2023 t/m 2025

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

Vliegmaatschappijen krijgen te maken met een
kostenverhoging per passagier

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

De maatregel is doeltreffend indien ze de geraamde extra
budgettaire opbrengsten oplevert. De raming van de
opbrengsten van de tariefsverhoging is afhankelijk van het
aantal passagiers. Dit aantal is een onzekere factor, mede
gezien de gevolgen van de COVID-pandemie en de actuele
capaciteitsrestricties op Schiphol.
De maatregel is naar verwachting doelmatig. Een hoger tarief
per passagier heeft als neveneffect dat de vliegbelasting
relatief zwaarder drukt op tickets voor korte afstanden. Indien
deze kosten (gedeeltelijk) aan de passagier worden
doorberekend, worden alternatieve vervoersmiddelen
financieel aantrekkelijker. Tegelijk blijven de administratieve
lasten van de tariefsverhoging voor luchthavens en
luchtvaartmaatschappijen beperkt. Van burgers wordt, naast
het betalen van het aankoopbedrag, geen afzonderlijke
handeling gevraagd.
De verhoging van de vliegbelasting loopt mee met de
reguliere evaluatie van de vliegbelasting die gepland staat
voor het jaar 2025.

Verlagen zelfstandigenaftrek

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen
voor het Rijk

Het doel van deze maatregel is om het verschil in fiscale behandeling
tussen werknemers en zelfstandigen te verkleinen. Dit doel sluit ook aan
bij de aanbeveling van de Commissie regulering van werk (Commissie
Borstlap) om te komen tot een meer gelijke behandeling van arbeid.
In het Coalitieakkoord is afgesproken om de afbouw van de
zelfstandigenaftrek, zoals geregeld in het Belastingplan 2020 en het
Belastingplan 2021, te versnellen en verder door te trekken. In de
augustusbesluitvorming is besloten om versneld af te bouwen en het
bedrag verder te verlagen. De afbouw is zo vormgegeven dat de
zelfstandigenaftrek met ingang van 2023 in verschillende stappen
(inclusief de eerdere afbouw van de zelfstandigenaftrek op basis van het
Belastingplan 2020 en het Belastingplan 2021) en wordt verlaagd van
€ 6.310 in 2022 naar € 900 in 2027. De verhoging van de
zelfstandigenaftrek voor starters, de zogenoemde startersaftrek, blijft
overigens ongewijzigd (€ 2.123).
Het budgettaire effect van de voorgestelde afbouw van de
zelfstandigenaftrek is uitgerekend op basis van aangiftegegevens. Hierbij
zijn de structurele kosten van de zelfstandigenaftrek als fiscale regeling
leidend voor de berekening van het budgettaire effect zoals weergegeven
in de tabel.
Tabel 1: Budgettaire effecten maatregelen ‘+’ =
saldoverbeterend/lastenverzwarend

In
prijze
n
Consta
Zelfstandigenaftrek
0
252 504 756 648
2036
nt =
verlagen
Lopend
Tegenover de versnelling van de afbouw van de zelfstandigenaftrek (die
3B. Financiële gevolgen voor ondernemers voor de inkomstenbelasting treft) staat gedurende de
maatschappelijke sectoren
kabinetsperiode een verhoging van de arbeidskorting. Hiervan profiteren
zelfstandigen en werknemers. De verhoging van de arbeidskorting per
2023 zorgt ervoor dat de meeste zelfstandigen er in 2023 niet op
achteruit gaan. Vanaf 2024 staan tegenover de verlagingen van de
zelfstandigenaftrek geen verhogingen van de arbeidskorting meer en
gaan zelfstandigen er over het algemeen op achteruit. Het effect op het
netto-inkomen van de zelfstandige hangt overigens ook af van de mate
waarin die zelfstandige zijn prijzen kan verhogen om de gevolgen van de
lagere zelfstandigenaftrek te dempen.
(Bedragen in mln
euro)

202
2

202
3

202
4

202
5

Stru
c

Struc
in

4.

Nagestreefde
doeltreffendhe
id

Het verlagen van de zelfstandigenaftrek draagt bij aan het verkleinen van
de verschillen tussen werknemers en zelfstandigen. De maatregel is dan
ook doeltreffend.

5.

Nagestreefd
e
doelmatighe
id

Het verlagen van de zelfstandigenaftrek is een eenvoudige maatregel die
goed uitvoerbaar is (parameteraanpassing). De zelfstandigenaftrek wordt
– zowel in de huidige als in de toekomstige situatie – automatisch
toegepast bij de aangifte. Deze maatregel vergt dus geen (extra) acties
van de belastingplichtige en heeft geen gevolgen voor de administratieve
lasten. De maatregel is derhalve doelmatig.

6.

Evaluatiepa
ragraaf

De fiscale ondernemingsregelingen, waaronder de zelfstandigenaftrek,
worden periodiek geëvalueerd. Bij deze evaluaties kan de (versnelde)
afbouw van de zelfstandigenaftrek worden meegenomen.

Inkomensbeleid

Aanvullend koopkrachtbeleid
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

2.

Doel(en)

Beleidsinstrument(en)

Primaire doel van dit pakket aan maatregelen is om de
koopkrachteffecten als gevolg van de hoge energieprijzen
zoveel mogelijk te dempen, met name voor de meest
kwetsbare groepen en middeninkomens. Ook wordt beoogd
de koopkracht in structurele zin te verbeteren voor met
name middeninkomens en om werken meer te laten lonen.
Verder worden er maatregelen genomen die behalve het
financieel dekken van het koopkrachtpakket ook als doel
hebben om het belastingstelsel neutraler te maken, het
verschil in belastingdruk tussen inkomen uit arbeid en
inkomen uit vermogen te verkleinen en om bepaalde
belastingconstructies en fiscaal gedreven gedrag tegen te
gaan.
Compensatie energieprijzen
De verlaging van de energiebelasting uit 2022 wordt
doorgezet en geïntensiveerd. Huishoudens worden
tegemoetgekomen via de belastingvermindering en lagere
tarieven. De geplande schuif in de energiebelasting tussen
elektriciteit en gas uit het Coalitieakkoord wordt met een
jaar uitgesteld. Daarnaast is een deel van het budget (€ 940
miljoen) gereserveerd voor gerichte steun via de
energierekening. Mocht gerichte steun via de
energierekening niet haalbaar zijn, dan wordt de
belastingvermindering verder verhoogd.
De accijnzen worden gedurende de periode januari tot en
met juni met hetzelfde bedrag verlaagd als in 2022. In de
tweede helft van het jaar wordt de vermindering
gehalveerd.
Maatregelen uit het koopkrachtpakket voor Europees
Nederland worden doorvertaald naar Caribisch Nederland.
Er wordt verder € 16 miljoen incidenteel en € 2,4 miljoen
structureel beschikbaar gesteld voor het nemen van
vergelijkbare maatregelen
Werken aantrekkelijker maken/evenwichtig
koopkrachtbeeld
Het tarief eerste schijf in de inkomstenbelasting wordt
verlaagd met 0,12 %-punt. Er wordt structureel € 3,5 miljard
uitgetrokken om de arbeidskorting te verhogen. Het eerste,
tweede en derde knikpunt in de arbeidskorting worden
verhoogd en de arbeidskorting gaat steiler afbouwen.
Verder wordt de doorwerking van de
minimumloonverhoging op de arbeidskorting teruggedraaid.
Neutraler belastingstelsel en aanpak constructies
De zelfstandigenaftrek wordt versneld afgebouwd tot € 1200
in 2026 en € 900 in 2027. Het lage vpb-tarief wordt
verhoogd van 15% naar 19%. Het tarief box 3 wordt met 1%punt per jaar verhoogd naar 34% in 2025 en het heffingvrij
vermogen wordt per 2023 verhoogd naar circa €57.000.
De giftenaftrek voor particulieren wordt vanaf 2023 afgetopt
op € 250.000 per huishouden voor periodieke giften.
Maatregelen voor verhuurd vastgoed, aanpak constructies
en fiscale regelingen moeten nog concreet worden
vormgegeven. Hierbij kan gedacht worden aan het
afschaffen van negatief geëvalueerde fiscale regelingen en
het aanpakken van fiscale constructies die oneigenlijk
gebruik van het belastingsysteem in de hand werken.

De overdrachtsbelasting niet-woningen wordt verder
verhoogd naar 10,4%.
3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk

In de budgettaire paragraaf van het Belastingplan 2023
wordt hier gedetailleerd op ingegaan.

3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

Het primaire gevolg van dit pakket is demping van de
koopkrachteffecten door de hoge energie- en
brandstofprijzen, aangevuld met structurele
lastenverlichting voor met name werkenden.

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

Verder wordt voor huishoudens de lastendruk op inkomsten
uit vermogen hoger door een verhoging van het box 3 tarief,
hoewel de belastingplichtigen met een relatief klein
vermogen ontzien worden door de verhoging van het
heffingvrij vermogen. Voor bedrijven worden de lasten
verhoogd door het verhogen van het verlaagde vpb-tarief en
afschaffen van de doelmatigheidsmarge voor de bepaling
van het gebruikelijk loon.
Compensatie energieprijzen
Door de lagere energiebelasting en accijnzen worden de
effecten van de gestegen energieprijzen gedempt en
daarmee de koopkracht bevorderd. De maatregelen zijn
doeltreffend in de zin dat ze gericht zijn op het verlagen van
de prijs van energie. De doeltreffendheid wordt wel beperkt
doordat een deel van het financiële voordeel bij bedrijven
i.p.v. huishoudens neerslaat.. Daarnaast ishet financiële
voordeel relatief beperkt, zeker voor de kwetsbare groepen.
Verder is de doeltreffendheid van voorgenoemde
maatregelen afhankelijk van de mate waarin het financiële
voordeel van lagere belastingen wordt doorgegeven aan de
consument.
Werken aantrekkelijker maken
De verlaging tarief eerste schijf in de inkomstenbelasting en
verhoging van de arbeidskorting dragen bij aan het verlagen
van de lasten op arbeid en een evenwichtig
koopkrachtbeeld. De maatregelen zijn daarmee
doeltreffend. Het terugdraaien van de doorwerking van de
verhoging van het wettelijk minimumloon op de
arbeidskorting is doeltreffend, omdat hiermee wordt
voorkomen dat het voordeel van het hoger minimumloon
voor werkenden met een benedenmodaal inkomen deels
wordt afgeroomd terwijl werkenden met bovenmodaal
inkomen er juist op vooruit zouden gaan.
Neutraler belastingstelsel en aanpak constructies
De structurele dekkingsopties hebben als primair doel om
opbrengst te genereren om het incidentele en structurele
gedeelte van het koopkrachtpakket te bekostigen. In de
meeste gevallen gaat het om zogenaamde outputdoelen en
zijn de maatregelen dus doeltreffend. De maatregelen zijn
echter ook ingegeven vanuit andere overwegingen, zie
daarvoor de toelichting bij ‘doelmatigheid.’

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

Compensatie energieprijzen
De doelmatigheid van de maatregelen wordt beperkt
omdat ze de energiekosten voor alle huishoudens beperken,
terwijl een deel van deze huishoudens de kostenstijgingen
ook zelf zou kunnen opvangen.
Dat ook bedrijven profiteren van het maatregelenpakket
vermindert de doelmatigheid van de genomen maatregelen.
Dit volgt uit de systematiek van de energiebelasting. Ten
slotte is een risico voor de doelmatigheid dat
belastingverlagingen (zoals accijns) niet volledig worden
doorgegeven aan de consument, waardoor een een deel van
de compensatie bij bedrijven terechtkomt.

Verder kan een lagere belasting op
energie/brandstofverbruik remmend werken op het behalen
van de klimaatdoelstellingen omdat de prikkel om te
verduurzamen of zuinig om te springen met energie wordt
verkleind. Dit effect zal vermoedelijk beperkt zijn aangezien
de energieprijzen veel hoger zijn dan voorheen en het om
een tijdelijke maatregel gaat. Qua uitvoering zijn de
maatregelen wel relatief eenvoudig, wat de doelmatigheid
ten goede komt.
Werken aantrekkelijker maken
Verlaging van het tarief in de inkomstenbelasting is
doelmatig omdat het voor alle groepen de lasten verlaagd
en daarmee bijdraagt aan een evenwichtig koopkrachtbeeld.
Dit geldt ook voor verhogen van de arbeidskorting, omdat
deze zo wordt vormgegeven dat niet-werkenden en
belastingplichtigen met een inkomen van meer dan €
110.000 niet profiteren. Hiermee worden de doelen (werken
laten lonen en lastenverlichting voor lage/middeninkomens)
op een doelmatige manier bereikt. Het terugdraaien van de
doorwerking van de minimumloonsverhoging op de
arbeidskorting is doelmatig omdat hiermee een kostbaar
neveneffect (lastenverlichting voor hoge inkomens) wordt
voorkomen.
Neutraler belastingstelsel en aanpak constructies
De dekkingsopties zijn naar verwachting doelmatig omdat
naast het ophalen van middelen er verschillende positieve
effecten zijn. Als eerste geldt dat het belastingstelsel
neutraler wordt. Zo zorgt de verhoging van het lage vpbtarief en het versneld afbouwen van de zelfstandigenaftrek
voor een betere balans tussen het belasten van
werknemers, IB-ondernemers en dga’s. Het verhogen van
het box 3 tarief en gelijktijdige verlaging van de lasten op
arbeid maakt het verschil in belastindruk tussen vermogen
en inkomen uit arbeid kleiner, terwijl door het verhogen van
het heffingvrij vermogen in box 3 de kleinere vermogens
worden ontzien
Daarnaast worden fiscaal gedreven gedrag en
ontwijkingsconstructies tegengegaan. Versobering van de
giftenaftrek verkleint de kans op belastingconstructies in
deze regeling.
Bijkomend gevolg van de vpb-maatregel is dat het door een
kleiner tariefverschil minder fiscaal aantrekkelijk wordt om
(ondernemings)activiteiten te verdelen over meerdere (Vpbplichtige) lichamen dan wel om een fiscale eenheid voor de
Vpb te verbreken. Wel heeft het verhogen van het lage
tarief in de Vpb mogelijk een negatieve invloed op het
Nederlandse ondernemingsklimaat. Het zeer regelmatig
aanpassen van de Vpb-tarieven komt de betrouwbaarheid
van de overheid niet ten goede.
6.

Evaluatieparagraaf

De meeste maatregelen uit het koopkrachtpakket hebben
een direct effect en zijn tijdelijk van aard. Het is niet
opportuun om maatregelen apart te evalueren. Wel zal in
2023 een onderzoek plaatsvinden naar fiscale crisis- en
stimuleringsmaatregelen, waarbij ook gereflecteerd kan
worden op het huidige pakket. Er is voldoende data
beschikbaar om achteraf vast te stellen wat de
koopkrachteffecten zijn geweest voor verschillende
inkomensgroepen. Voor accijnzen geldt dat er momenteel
een grenseffectenonderzoek wordt gedaan waarin ook de
verlaging wordt meegenomen. Voor de overige structurele
maatregelen (dekkingsopties) geldt dat deze worden
meegenomen in de reguliere evaluaties. Deze vinden eens in
de vijf jaar plaats.

Introduceren twee schijven box 2

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren
4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

Behalen opbrengst ter dekking van rechtsherstel box 3 (1) in
het vermogensdomein, en het tegengaan van belastinguitstel
door winstinhouding (2).
Het introduceren van een tweeschijventarief voor box 2 per
2024. Voor de eerste € 67.000 aan inkomsten uit aanmerkelijk
belang bedraagt het tarief 24,5% en voor het meerdere 31%.
De maatregel heeft een structurele opbrengst van € 80
miljoen per jaar. De lastenrelevante opbrengst, waarbij
rekening wordt gehouden met derving door anticipatie, komt
uit op € 71 miljoen per jaar.
De maatregel betekent gemiddeld een lastenverhoging voor
aanmerkelijkbelanghouders.
De invoering van twee tariefschijven betekent gemiddeld een
lastenverhoging voor aanmerkelijkbelanghouders. Daarmee
levert de maatregel extra inkomsten binnen het
vermogensdomein op voor het Rijk. De maatregel is in dat
opzicht doeltreffend.
Daarnaast wordt het voor aanmerkelijkbelanghouders
aantrekkelijker elk jaar dividenduitkeringen te doen, om
zodoende onder het lage tarief te vallen. Daardoor wordt
belastinguitstel door winstinhouding tegengegaan.
Een tariefverhoging is een eenvoudige manier om budgettaire
opbrengst te behalen. Na aanpassing van de systemen wordt
het tarief automatisch toegepast wanneer de
belastingplichtige aangifte doet. Het vaker uitkeren van
dividend heeft mogelijk meer administratiekosten, maar dit
weegt niet op tegen het voordeel van minder belastinguitstel
door winstinhouding.
De doeltreffendheid van de maatregel kan getoetst worden
zodra er voldoende aangiften binnen zijn. Dit is waarschijnlijk
het geval in 2028. In dat jaar zijn er twee jaren beschikbaar na
invoering, waardoor mogelijk veranderd uitkeringsgedrag
waargenomen kan worden.

Beëindigen vrijstelling bpm bestelauto’s ondernemers, aanpassing grondslag bpm bestelauto’s en
verhoging van het tarief in de motorrijtuigenbelasting voor bestelauto’s ondernemers

Beleidskeuzes uitgelegd
Onderbouwing doeltreffendheid, doelmatigheid en evaluatie (CW 3.1)

1.

Doel(en)

2.

Beleidsinstrument(en)

3A. Financiële gevolgen voor
het Rijk
3B. Financiële gevolgen voor
maatschappelijke sectoren

4.

Nagestreefde
doeltreffendheid

5.

Nagestreefde
doelmatigheid

6.

Evaluatieparagraaf

De maatregel heeft tot doel om in 2030 een CO2-reductie te
realiseren in het bestelauto-wagenpark van 0,7 Mton. Verder
zorgt de maatregel ervoor dat ondernemers net als
particulieren bpm gaan betalen. Het afschaffen van de
ondernemersvrijstelling draagt dan ook bij aan de
vereenvoudiging van de autobelastingen en leidt tot een
budgettaire opbrengst...
Het kabinet heeft gekozen om de vrijstelling van BPM voor
bestelauto’s die op naam worden gesteld van een
ondernemer af te schaffen om de beschreven doelen te
kunnen realiseren. Daarbij wordt overgegaan van de
catalogusprijs naar de CO2-uitstoot als grondslag. De
Algemene Rekenkamer en onderzoeksbureau SEO
concludeerden dat deze vrijstelling een aanzienlijk
belastingderving opleverde. Als beleidsinstrument gaat deze
vrijstelling daarmee met hoge budgettaire kosten gepaard,
terwijl de bestelauto’s, in vergelijking met personenauto’s,
relatief meer CO2, stikstofoxiden en fijnstof uitstoten.
Per saldo leidt de maatregel tot een opbrengst van € 510
miljoen in 2025 en structureel € 65 miljoen per jaar.
De bpm van een nieuwe conventionele bestelauto bedraagt
gemiddeld circa € 13.000 op basis van de netto catalogusprijs,
en die is nu vrijgesteld. Door de maatregel zijn ondernemers
die een conventionele bestelauto kopen vanaf 2025 bpm
verschuldigd op basis van de CO2-uitstoot. De hoogte van het
bedrag per gram CO2-uitstoot per kilometer is zodanig dat de
bpm op een conventionele bestelauto gemiddeld uitkomt op
de gemiddelde bpm wanneer deze op de netto catalogusprijs
berekend zou zijn. Een emissievrije bestelauto blijft ook vanaf
2025 effectief vrijgesteld van bpm doordat voor de grondslag
overgegaan wordt op CO2-uitstoot .
De af te schaffen vrijstelling is een bijzondere regeling waar
alleen ondernemers van gebruik kunnen maken.
Door deze vrijstelling af te schaffen en de belastinggrondslag
aan te passen wordt naar verwachting de emissievrije
bestelauto’s in gebruik, de zogenoemde total cost of
ownership (TCO), snel goedkoper dan conventionele
bestelauto’s. Naar verwachting zal de TCO van emissievrije
bestelauto’s in 2030 over een gebruiksduur van 6 jaar circa
€ 12.000 lager zijn dan de TCO van conventionele
bestelauto’s. Dit vormt een belangrijke prikkel om de CO2uitstoot door het bestelautowagenpark in 2030 met 0,7 Mton
terug te brengen. Voorts wordt verwacht dat de ingroei van
nieuwverkochte emissievrije bestelauto’s in het wagenpark
circa 86% zal worden. De ingroei volgens het basispad is naar
verwachting circa 33% in 2030. Hiermee is de maatregel naar
verwachting doeltreffend.
Het is wellicht mogelijk dat de benodigde ingroei van
emissievrije bestelauto’s voor de beoogde CO2-reductie van
0,7Mton ook behaald zou kunnen worden met een minder
groot verschil in aanschafprijs/TCO tussen emissievrije
bestelauto’s en conventionele bestelauto’s, maar waar dat
omslagpunt ligt is op dit moment lastig te voorspellen.
Doordat de CO2-uitstoot de grondslag wordt, levert de
maatregel op korte termijn geld op, maar structureel niet. Op
(langere) termijn zal deze maatregel ook niet meer nodig zijn
om de ingroei van emissievrije bestelauto’s te bevorderen.
De maatregel wordt uiterlijk in 2029 geëvalueerd. Hierbij
wordt gekeken naar de ontwikkeling van CO2-reductie als
gevolg van de ingroei van emissievrije bestelauto’s in het
wagenpark. Het doel is om in 2030 een additionele CO2-

reductie van 0,7 Mton te realiseren bovenop de
verwachtingen van de Klimaat- en Energieverkenning 2021.
Daarnaast zal gekeken worden naar de doelmatigheid van het
gebruik van de CO2-uitstoot als grondslag voor de bpm en de
daaruit automatisch volgende volledige vrijstelling voor
emissievrije bestelauto’s. Hierbij wordt ook de hogere
verschuldigde motorrijtuigenbelasting voor (elektrische)
bestelauto’s en de ontwikkeling van de tweedehandsmarkt
betrokken.