Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3867
Vragen van de leden Omtzigt (Omtzigt), Nijboer (PvdA), Grinwis
(ChristenUnie), Maatoug (GroenLinks), Stoffer (SGP), Dassen (Volt) en Inge
van Dijk (CDA) aan de Staatssecretaris van Financiën en de Minister-President
over de Uber-files en aanverwante zaken (ingezonden 18 juli 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 5 september 2022).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de volgende berichten: «Hoge ambtenaren
Belastingdienst schonden regels om Uber te bevoordelen» in het Financieele
Dagblad van 12 juli 2022, «De Belastingdienst schond de regels ten gunst van
Uber» in Trouw van 12 juli 2022, «De Belastingdienst leek wel een bondgenoot van miljardenbedrijf Uber» in Trouw van 12 juli 2022, «Hoe Uber een
gewillige medestander vond in de Nederlandse Belastingdienst» in het
Financieele Dagblad van 14 juli 2022 en «Volledig vrijgeven «bidbook» voor
overhalen Unilever niet nodig» in de Leeuwarder Courant van 15 juni 2022?
Antwoord 1
Ja, ik heb hier kennis van genomen.
Naar aanleiding van deze berichtgeving doet de Belastingdienst onderzoek
naar deze casus. Dit onderzoek acht ik van belang om de juiste informatie te
achterhalen. De bevindingen van het onderzoek worden op dit moment
getoetst door onafhankelijke experts, die niet zijn verbonden aan een
advieskantoor of de Belastingdienst. De resultaten hiervan verwacht ik in
september te ontvangen. Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht van
artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) heb ik niet alle
vragen kunnen beantwoorden en kan ik ook de resultaten van het onderzoek
niet openbaar maken. De fiscale geheimhoudingsplicht van artikel 67 AWR is
een belangrijke bouwsteen in ons fiscale stelsel. Anderzijds vormt het
informatierecht van artikel 68 Grondwet één van de pijlers van ons parlementaire stelsel. Tussen de twee uitersten die hieruit voortvloeien (openbare
inlichtingenverstrekking en géén inlichtingenverstrekking), bestaat ook een
tussenvorm, namelijk het vertrouwelijk verstrekken van inlichtingen aan de
Kamer in een besloten commissievergadering. Hoewel het in beginsel niet
gebruikelijk is om met de Kamer in discussie te treden over individuele
belastingplichtigen, kan dit anders zijn in zaken die tot grote maatschappelijke
ophef hebben geleid. Naar mijn mening is daar in dit geval sprake van.
Daarom bied ik uw Kamer en de Eerste Kamer een vertrouwelijke briefing

ah-tk-20212022-3867
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

aan. In deze briefing kan op deze casus, uw vragen en de conclusies van dit
onderzoek nader worden ingegaan.
Vraag 2
Hoeveel verzoeken om uitwisseling van informatie heeft de Nederlandse
Belastingdienst sinds 2014 gekregen van andere belastingautoriteiten op
basis van door Nederland gesloten belastingverdragen, het multilaterale
administratievebijstandsverdrag, de Europese administratieve bijstandsrichtlijn en de Europese btw-fraudeverordening, en wat is de gemiddelde
doorlooptijd van deze verzoeken?
Antwoord 2
Hieronder heb ik een overzicht opgenomen van de aantallen verzoeken over
de jaren 2014 tot en met 2021.
Jaar

Totaal

2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021

2.173
2.058
2.104
2.239
1.964
2.042
1.618
1.507

De automatische uitwisseling van gegevens tussen EU-landen de afgelopen
jaren is fors toegenomen. Ik juich dit toe. Ik verwijs in dit verband ook naar
de brief van de toenmalige Staatssecretaris van Financiën van 1 februari 2019
aan uw Kamer1.
Indien een informatieverzoek aan alle criteria voldoet wordt de gevraagde
informatie verstrekt indien deze binnen de Belastingdienst aanwezig is. Op
basis van de daarvoor internationaal overeengekomen termijnen welke zijn
opgenomen in artikel 5a, eerste lid, Wet op de internationale bijstandsverlening (WIB), dient deze informatie binnen twee maanden te worden verstrekt.
Indien dit niet het geval is wordt de informatie door de Belastingdienst
opgevraagd bij degene die de informatie wel in het bezit heeft, waarna de
informatie aan het verzoekende land wordt verstrekt. In die gevallen bedraagt
de termijn voor uitwisseling zes maanden.
Landen kunnen in onderling overleg andere termijnen afspreken. Dit gebeurt
in de praktijk bijvoorbeeld bij complexe verzoeken en/of verzoeken waarbij de
te verstrekken informatie omvangrijk is. Bij dat soort verzoeken is het van
belang de informatiehouder voldoende tijd te geven om de gevraagde
informatie zo volledig mogelijk aan te leveren op een wijze zoals gevraagd
door het verzoekende land. In overleg met het verzoekende land kan in
dergelijke gevallen overigens ook worden besloten dat het efficiënter en
effectiever is om de informatie te verkrijgen via een multilaterale controle
(MLC). Dit kan een al lopende MLC zijn, maar ook een nieuw op te starten
MLC.
Voor wat betreft de daadwerkelijke doorlooptijden kan worden opgemerkt,
dat in de peer review door het Global Forum (OECD)2 over de jaren 2014–
2017 Nederland beoordeeld is op de kwaliteit en doorlooptijden van de
afhandeling van de verzoeken. Geoordeeld is dat Nederland voldoet aan alle
gestelde criteria.
Vraag 3
Wat zijn de redenen voor eventuele vertraging in de afhandeling van
informatie-uitwisselingsverzoeken door de Nederlandse Belastingdienst en in
hoeveel gevallen is door Nederland om uitstel gevraagd, en om welke
redenen?

1

https://www.grensoverschrijdendwerken.nl/images/kamerbrief-over-het-verslag-van-deeuropese-commissie-over-automatische-uitwisseling-van-inlichtingen-op-het-gebied-vand_1.pdf
2
https://www.oecd.org/netherlands/global-forum-on-transparency-and-exchange-of-informationfor-tax-purposes-the-netherlands-2019-second-round-fdce8e7f-en.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 3
In zijn algemeenheid kan ik zeggen dat de behandeling van binnenkomende
informatieverzoeken plaatsvindt op basis van de WIB bij de heffing van
belastingen. Als een verzoek om inlichtingen wordt ontvangen, beoordeelt de
Belastingdienst of dit verzoek voldoet aan de daarvoor internationaal
overeengekomen criteria. Hierbij wordt onder andere getoetst of het verzoek
voldoende individualiseerbaar is, er mag namelijk geen sprake zijn van een
zogenoemde «fishing expedition». Ook wordt beoordeeld of er een belang is
voor de belastingheffing in het verzoekende land en of dat land de gebruikelijke mogelijkheden om de informatie in eigen land te verkrijgen heeft benut.
Als het verzoek niet aan alle criteria voldoet wordt het verzoek in principe
afgewezen. Als het verzoek niet volledig is wordt het verzoekende land
verzocht om een nadere toelichting.
Indien het verzoek aan alle criteria voldoet wordt de gevraagde informatie
verstrekt indien deze binnen de Belastingdienst aanwezig is. Op basis van de
daarvoor internationaal overeengekomen termijnen welke zijn opgenomen in
de WIB, dient deze informatie binnen twee maanden te worden verstrekt.
Indien dit niet het geval is wordt de informatie door de Belastingdienst
opgevraagd bij degene die de informatie wel in het bezit heeft, waarna de
informatie aan het verzoekende land wordt verstrekt. In die gevallen bedraagt
de termijn voor uitwisseling zes maanden.
Landen kunnen in onderling overleg andere termijnen afspreken. Dit gebeurt
in de praktijk bijvoorbeeld bij complexe verzoeken en/of verzoeken waarbij de
te verstrekken informatie omvangrijk is. Bij dat soort verzoeken is het van
belang de informatiehouder voldoende tijd te geven om de gevraagde
informatie zo volledig mogelijk aan te leveren op een wijze zoals gevraagd
door het verzoekende land. In overleg met het verzoekende land kan in
dergelijke gevallen overigens ook worden besloten dat het efficiënter en
effectiever is om de informatie te verkrijgen via een multilaterale controle
(MLC). Dit kan een al lopende MLC zijn, maar ook een nieuw op te starten
MLC.
In hoeveel gevallen er door Nederland een verzoek om uitstel is gevraagd en
om welke reden kan ik niet beantwoorden. Op dossierniveau vindt registratie
plaats van een eventueel verzoek om uitstel en de achterliggende reden
daarvan. Het is niet mogelijk om deze informatie op gestructureerde wijze uit
het systeem te halen.
Vraag 4
Kan bij de beantwoording van vragen 2 en 3 een uitsplitsing worden gemaakt
tussen uitwisselingsverzoeken waarbij de informatiehouder/belastingplichtige
overigens zekerheid vooraf heeft gekregen door middel van een advance
pricing agreement (APA)/advance tax ruling (ATR) van de Nederlandse
Belastingdienst over een investering in Nederland en alle overige uitwisselingsverzoeken?
Antwoord 4
Deze informatie is niet systematisch aanwezig. Er wordt door de Belastingdienst niet bijgehouden welke uitwisselingsverzoeken zien op een advance
pricing agreement (APA)/advance tax ruling (ATR) die ziet op een investering
in Nederland en overige uitwisselingsverzoeken.
Vraag 5
Bij hoeveel multilaterale belastingcontroles, al dan niet in EU-verband, is de
Nederlandse Belastingdienst sinds 2014 betrokken als coördinator?
Antwoord 5
Nederland heeft in de periode van 2014 tot en met heden 55 multilaterale
belastingcontroles geïnitieerd en daarbij opgetreden als coördinator.
Daarnaast heeft Nederland meegewerkt aan 90 door andere landen geïnitieerde onderzoeken. De hiervoor genoemde onderzoeken hebben betrekking
op directe belastingen, omzetbelasting en accijns.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 6
Hoeveel Europese subsidie is er gegaan naar de door Nederland geleide
multilaterale belastingcontroles in het kader van het Fiscalis 2020-programma
(Verordening (EU) 1286/2013) en wat is het gemiddelde subsidiebedrag per
belastingcontrole?
Antwoord 6
De Europese Commissie vergoedde binnen het Fiscalis 2020-programma de
internationale reis- en verblijfskosten, en dagvergoedingen in het kader van
multilaterale controles (hierna MLC’s).
De 55 door Nederland geleide MLC’s vonden binnen Nederland plaats,
waardoor er geen aanspraak gemaakt kon worden op voorgenoemde
vergoedingen.
Wel is het zo dat bij de MLC’s waar Nederland een leidende rol had er soms
ook vervolgbijeenkomsten in het buitenland plaatsvonden. Zo vond er op
23 oktober 2014 een MLC in Maastricht plaats op het gebied van transfer
pricing (Nederland in de lead) die leidde tot een vervolgbijeenkomst in
Osnabrück (Duitsland in de lead) op 25 februari 2015. De Nederlandse
Belastingdienst kon voor die laatste bijeenkomst in Osnabrück aanspraak
maken op voorgenoemde Europese vergoedingen.
In totaal ontving Nederland binnen dat kader 92.854,21 euro van de Europese
Commissie in de periode 2014–2021. Deze vergoedingen golden voor
61 bijeenkomsten in het buitenland waar 148 medewerkers van de Nederlandse Belastingdienst naar toe reisden. Gemiddeld bedroeg de vergoeding
daarmee 627,39 euro per reis.
Vraag 7
Kunt u de in het kader van het Fiscalis 2020-programma opgestelde handleidingen voor multilaterale belastingcontroles (i.c. de MLC Guide for Tax
Auditors en de MLC Management Guide) openbaar maken?
Antwoord 7
De Nederlandse Belastingdienst is auteur noch eigenaar van de beide
genoemde documenten. De Europese Commissie is auteur en eigenaar van
genoemde documenten welke door de Europese Commissie vooralsnog niet
openbaar zijn gemaakt. Het is aan de Europese Commissie om te bepalen
welke documenten zij openbaar maken.
Vraag 8
Hoe wordt een onderneming door de Belastingdienst op de hoogte gesteld
van de uitkomsten van de multilaterale belastingcontrole?
Antwoord 8
Een MLC is een samenwerkingsvorm tussen belastingdiensten van verschillende landen waarbij de landen samenwerken door gelijktijdig op nationaal
niveau een belastingcontrole uit te voeren over hetzelfde onderwerp. De door
de landen individueel uit te voeren controle wordt volgens nationaal
geldende regels in elk afzonderlijk land aangekondigd aan de in de MLC
betrokken ondernemingen. Hierbij kan tevens melding worden gemaakt van
het feit dat die controle onderdeel uitmaakt van een MLC. Aan het einde van
de MLC worden de betrokken ondernemingen op nationaal niveau door de
belastingdienst van het betreffende land op de hoogte gesteld van de
uitkomsten van het nationale onderzoek volgens nationaal geldende regels.
Vraag 9
Hoe is de geheimhouding gewaarborgd door de Nederlandse Belastingdienst
van de inlichtingen die worden verkregen van andere landen in het kader van
een multilaterale belastingcontrole?
Antwoord 9
Het proces ligt vast in de WIB. In de praktijk toetst het Central Liaison Office
(CLO) van de Belastingdienst na ontvangst van een informatieverzoek uit het
buitenland of het informatieverzoek aan de geldende criteria voldoet. Het
verzoek moet bijvoorbeeld voldoende individualiseerbaar zijn en er moet
sprake zijn van een heffingsbelang in de verzoekende staat. Indien de
Belastingdienst beschikt over de gevraagde gegevens wordt het verzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

afgehandeld. Ingeval de Belastingdienst niet over de informatie beschikt
wordt op grond van artikel 8, eerste lid, WIB jo. artikel 5 WIB jo. hoofdstuk
VIII, afdeling 2, AWR een onderzoek ingesteld bij de informatiehouder.
De informatiehouder kan zowel de belastingplichtige op wie het informatieverzoek ziet betreffen, als een derde. Daarnaast kunnen de bevoegde
autoriteiten van één of meer andere staten overeenkomen om gelijktijdig, elk
op het eigen grondgebied, bij één of meer personen ten aanzien van wie zij
een gezamenlijk of complementair belang hebben, controles te verrichten en
de aldus verkregen inlichtingen uit te wisselen (art. 8a WIB). Dit wordt een
MLC genoemd. Een MLC wijkt af van een regulier onderzoek in die zin dat bij
een MLC de bevoegde autoriteiten nauw samenwerken. Dit kan betekenen dat
één land wordt aangewezen als woordvoerder van de staten die deelnemen
aan de MLC, bijvoorbeeld het land waarin het hoofdkantoor van de onderzochte entiteit gevestigd is. Verder is niet ongebruikelijk dat de deelnemende
staten onderling hun tactiek en belangen bepalen en met elkaar delen. Ook
kan met het oog op een efficiënt verloop van de MLC voorafgaand aan het
eigenlijke onderzoek een bijeenkomst worden georganiseerd met de
belastingplichtige of informatiehouder waarin deze een toelichting geeft op
de fiscale onderwerpen waarop de MLC betrekking heeft.
De vertrouwelijkheid van een informatieverzoek of MLC is verankerd in
bilaterale en multilaterale verdragen, zoals artikel 26 van het OESO Modelverdrag. Deze interstatelijke geheimhouding heeft als doel om de controlestrategische belangen van de verzoekende staat te beschermen. In de
toelichting op artikel 26 van OESO Modelverdrag is aangegeven dat de plicht
tot geheimhouding ook de briefwisseling tussen de betrokken bevoegde
autoriteiten betreft. Vervolgens wordt nader gepreciseerd dat het alleen om
de brieven zelf gaat en niet om de in de brieven vermelde informatie.
Uitdrukkelijk wordt aangegeven dat er door de aangezochte staat een
minimum aan informatie, afkomstig uit het officiële verzoek om informatie,
aan de belastingplichtige of een informatiehouder moet worden gegeven om
deze in staat te stellen de verzochte informatie te verstrekken dan wel zich
tegen de verstrekking te kunnen verzetten.
Een informatieverzoek kan gaan over een individuele belastingplichtige, maar
kan ook de vorm hebben van een derdenonderzoek, waarbij informatie bij
een administratieplichtige over een derde (de belastingplichtige in de
verzoekende staat) wordt opgevraagd. Los van de interstatelijke geheimhoudingsplicht geldt in een dergelijk geval ook de eventuele nationale fiscale
geheimhoudingplicht.
Artikel 28 van de WIB verklaart artikel 67 AWR van overeenkomstige
toepassing op inlichtingen die in het kader van wederzijdse bijstand van een
bevoegde autoriteit van een andere staat zijn verkregen, alsmede op
inlichtingen die onder meer bij een onderzoek als bedoeld in artikel 8 van de
WIB verkregen zijn. Artikel 67 AWR bevat een vergelijkbare nuance als artikel
26 van het OESO Modelverdrag. Niet elke bekendmaking over de persoon of
zaken van een ander is verboden, maar alleen die bekendmaking die niet
noodzakelijk is voor de uitvoering van de belastingwet, in dit geval in het
kader van wederzijdse bijstand. Het hangt dus van de individuele feiten en
omstandigheden van het geval af welke informatie er kan worden gedeeld
met belanghebbende.
Vraag 10
Valt de volgende in het bezit van de Belastingdienst zijnde kennis verkregen
in het kader van een multilaterale belastingcontrole onder de geheimhoudingsplicht van de Belastingdienst, in het bijzonder in het geval waarin de
deelnemende landen géén toestemming hebben gegeven om deze informatie
met de onderneming te delen:
– de door andere landen ingenomen voorlopige standpunten met betrekking tot de aanwezigheid van een vaste inrichting;
– de onderhandelingstactiek/ruimte van andere landen in het kader van een
te bereiken compromis; en
– de voorlopige (dus niet-definitieve) uitkomsten van de multilaterale
belastingcontrole?
Antwoord 10
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar mijn antwoord op vraag 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

Vraag 11
Hoe duidt u een situatie waarin de Belastingdienst de in vraag 10 onder (a),
(b) of (c) genoemde kennis informeel en vertrouwelijk meedeelt aan de
onderneming die voorwerp is van de multilaterale belastingcontrole?
Antwoord 11
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar mijn antwoord op vraag 9.
Vraag 12
Is het Central Liaison Office (CLO) van de Belastingdienst/kantoor Almelo
verantwoordelijk voor het geven van opvolging aan informatieuitwisselingsverzoeken van andere landen, ook als de gevraagd informatie
zich niet in de dossiers van de Belastingdienst bevindt, en zo ja, kondigt het
CLO een administratief onderzoek aan bij de onderneming en voert het CLO
het administratief onderzoek bij de onderneming uit?
Antwoord 12
Het CLO is binnen de Belastingdienst aangewezen als bevoegde autoriteit
voor de uitwisseling van informatie met buitenlandse fiscale autoriteiten. In
die hoedanigheid is het CLO verantwoordelijk voor het geven van opvolging
aan informatieverzoeken van andere landen.
Na ontvangst beoordeelt het CLO of het buitenlandse informatieverzoek
voldoet aan de criteria voor de informatie-uitwisseling. Getoetst wordt op
rechtmatigheid en volledigheid van het verzoek (zie ook het antwoord op
vraag 9). Als de gevraagde informatie zich niet bevindt in de dossiers van de
Belastingdienst, dan wordt door de Belastingdienst een administratief
onderzoek aangekondigd en uitgevoerd. Na het verkrijgen van de informatie
van de informatiehouder wordt vervolgens via CLO het buitenlandse
informatieverzoek beantwoord.
Vraag 13
Wat zijn de geldende voorschriften of beleidsregels voor het in kennis stellen
van de belastingplichtige/informatiehouder van het feit dat bij het CLO van de
Belastingdienst/kantoor Almelo een uitwisselingsverzoek is binnengekomen,
en is het de Belastingdienst toegestaan om de belastingplichtige/
informatiehouder in kennis te stellen van het bestaan van een uitwisselingsverzoek (ruim) vóórdat een administratief onderzoek wordt aangekondigd/
ingesteld om die informatie te verkrijgen?
Antwoord 13
Er zijn geen specifieke voorschriften of beleidsregels voor het in kennis
stellen van de belastingplichtige/informatiehouder van het feit dat bij het CLO
van de Belastingdienst een uitwisselingsverzoek is binnengekomen. De
praktijk is dat de belastingplichtige/ informatiehouder pas bij de aankondiging
van het onderzoek op de hoogte wordt gebracht van het feit dat er een
inlichtingenverzoek bij CLO is binnengekomen. Verder verwijs ik naar mijn
antwoord op de vragen 9 en 12.
Vraag 14
Wordt een belastingplichtige/informatiehouder door de Nederlandse
Belastingdienst in kennis gesteld van de wijze waarop de landen, die het
uitwisselingsverzoek hebben gedaan, de uitgewisselde informatie zullen gaan
gebruiken, waaronder de fiscale controle en handhavingsstrategie (bijv. het al
dan niet opleggen van boetes)?
Antwoord 14
De Belastingdienst kan verzoeken om een terugmelding van het resultaat van
het gebruik van de verstrekte gegevens. Deze informatie wordt dan niet
gedeeld met de informatiehouder of belanghebbende.
Vraag 15
Wat is de rol van het Aanspreekpunt Potentiële Buitenlandse Investeerders
(APBI) van de Belastingdienst, de corporate dienst Vaktechniek (CDVT) van de
Belastingdienst en de concerndirectie Fiscale en Juridische Zaken (FJZ) van
de Belastingdienst bij de behandeling van informatie-uitwisselingsverzoeken
van andere landen en multilaterale belastingcontroles, en zijn de functionaris-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6

sen van het APBI, de CDVT en/of FJZ competent om de behandeling van
informatie-uitwisselingsverzoeken te bespreken met de informatiehouder/
belastingplichtige?
Antwoord 15
De (coördinatie van de) behandeling van informatie-uitwisselingsverzoeken
van andere landen is binnen de Belastingdienst gecentraliseerd, waarbij aan
het CLO een spilfunctie is toebedeeld. Het CLO speelt ook een rol bij de
uitwisseling van informatie binnen MLC’s. Het CLO neemt in voorkomende
gevallen contact op met het lokale behandelteam binnen de Belastingdienst.
In dit proces hebben het Aanspreekpunt Potentiële Buitenlandse Investeerders (APBI), de corporate dienst Vaktechniek (CDVT) en de concerndirectie
Fiscale en Juridische Zaken (FJZ) geen rol.
Vraag 16
Hoe duidt u een situatie waarin de Belastingdienst (a) een belastingplichtige/
informatiehouder onmiddellijk informeert over een binnengekomen uitwisselingsverzoek, (b) aan de belastingplichtige/informatiehouder toezegt voorlopig
geen opvolging aan het uitwisselingsverzoek te geven teneinde
belastingplichtige/informatiehouder in staat te stellen om eventueel nadelige
economische gevolgen van de uitwisseling te voorkomen en (c) de
belastingplichtige/informatiehouder informeert over de fiscale controle- en
handhavingsstrategie van de landen die het uitwisselingsverzoek hebben
gedaan?
Antwoord 16
Er zijn geen specifieke voorschriften of beleidsregels voor het in kennis
stellen van de belastingplichtige/informatiehouder van het feit dat bij het CLO
van de Belastingdienst een uitwisselingsverzoek is binnengekomen. De
genoemde situatie onder a) doet zich in de praktijk niet voor. De genoemde
situaties onder b) en c) vind ik onwenselijk. Verder verwijs ik naar mijn
antwoord op vraag 9.
Vraag 17
Bent u bereid om, mede naar aanleiding van de Uber Files, in een beleidsbesluit een beschrijving en invulling te geven van de uitwisseling van informatie
op verzoek en van multilaterale belastingcontroles, zoals bijvoorbeeld het
Duitse Ministerie van Financiën (BMF) doet (zie Guidance note on mutual
administrative assistance through exchange of information in tax matters
(BMF circular of 29 May 2019 – IV B 6 S 1320/07/10004:008, BStBI 2019, blz.
480), respectievelijk Guidance note on coordinated external tax audits with
tax administrations of other states and territories (BMF circular of 6 January
2017 – IV B 6 – S 1315/16/10016:002, BstBI 2017, blz. 89))?3
Antwoord 17
In Nederland zijn de wettelijke bepalingen inzake de informatie-uitwisseling
opgenomen in de WIB. De bepalingen met betrekking tot gezamenlijke audits
worden met ingang van 1 januari 2023 ook in de WIB opgenomen als gevolg
van de implementatie van Richtlijn (EU) 2021/514 in nationale wetgeving.4
Voorts scoort Nederland goed in de internationale peer review van de OECD5
inzake informatie-uitwisseling. Vooralsnog zie ik geen reden voor een apart
beleidsbesluit.
Vraag 18
Hoe kijkt u, mede in het licht van de Uber Files en de verwachte toename van
het aantal multilaterale belastingcontroles in de toekomst, aan tegen het idee
om, naar analogie van de verantwoordelijkheid van het College Internationale
Fiscale Zekerheid (IFZ) ten aanzien de afgifte van belastingrulings, een college
in het leven te roepen dat verantwoordelijk is voor de centrale coördinatie

3

https://www.bzst.de/EN/Businesses/Joint_Audit/joint_audit_node.html#js-toc-entry2.
Kamerstuk 36 063
5
https://www.oecd.org/netherlands/global-forum-on-transparency-and-exchange-of-informationfor-tax-purposes-the-netherlands-2019-second-round-fdce8e7f-en.htm
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

7

van multilaterale belastingcontroles met het oog op het waarborgen van de
naleving van de (internationale) procedurevoorschriften?
Antwoord 18
Binnen de Belastingdienst vindt reeds een centrale coördinatie plaats van
multilaterale belastingcontroles. Dit gebeurt door de Coördinatiegroep
Internationale Controle Activiteiten6. Deze coördinatiegroep is aangewezen
om internationale boekenonderzoeken qua inhoud en proces te coördineren
en begeleiden. Hiermee zijn voor het waarborgen van de naleving van
(internationale) procedurevoorschriften voldoende controlemechanismen
ingericht. De waarborgen worden periodiek in een regiegroep besproken. Ik
zie geen noodzaak tot het opzetten van een nieuw college.
Vraag 19
Kan een overzicht worden gegeven van de wijze waarop «het belang voor de
Nederlandse economie» de afgelopen tien jaar door de Belastingdienst is
ingevuld in het kader het afgeven van belastingrulings door het APBI van de
Belastingdienst, en kan daarbij tevens aandacht worden besteed aan de
gehanteerde (macro-)economische criteria en de overige criteria (bijv. het al
dan niet legale karakter van de te ontplooien activiteiten)?7
Antwoord 19
Het APBI is eerste aanspreekpunt binnen de Belastingdienst voor bedrijven
die nog niet (of slechts beperkt) in Nederland hebben geïnvesteerd en voor
ondersteuning bij relatief omvangrijke vervolginvesteringen. Voor alle
onderwerpen waar het APBI zekerheid vooraf over geeft gelden uiteraard de
kaders van wet- en regelgeving, beleid, jurisprudentie en internationale
afspraken.
Vanaf 1 juli 2019 is het Besluit vooroverleg rulings met een internationaal
karakter van kracht. In dit Besluit is geregeld dat alle vaststellingsovereenkomsten, waaronder die door het APBI aan het College IFZ zijn voorgelegd,
moeten worden beoordeeld en goedgekeurd door het College IFZ. Daarnaast
zijn in paragraaf 2.5 van dat Besluit de rol en taken van het APBI vastgelegd.
Als een potentiële buitenlandse investeerder wordt aangemerkt, de investeerder overweegt een eerste substantiële (fysieke) investering in Nederland te
doen, het werkgelegenheid oplevert in Nederland en die ook aan de volgende
kenmerken voldoet:
– De centrale leiding van de investeerder dan wel van het concern waarvan
de investeerder deel uitmaakt bevindt zich buiten Nederland; en
– De investeerder heeft nog geen activiteiten in Nederland ontplooid die
meer omvatten dan hulp- en ondersteunende werkzaamheden.
Het APBI kan bij het hanteren van deze investeringseis rekening houden met
de omvang van de investering in alle relevante opzichten en – meer in het
algemeen – met het belang voor de Nederlandse economie. Onder oude
besluiten – dus voor 1 juli 2019 – gold het criterium een minimale investering
van € 4,5 mln.
Indien sprake is van (een vermoeden van) illegale activiteiten zal mede op
basis van het Besluit Fiscaal Bestuursrecht vooroverleg worden geweigerd.
Voorbeelden hiervan zijn betrokkenheid bij witwassen, steekpenningen,
ernstige vermogensdelicten of terrorisme.
Vraag 20
Heeft de Belastingdienst voldoende expertise in huis om te beoordelen of een
investering van belang is voor de Nederlandse economie? Zo ja, waar bestaat
deze expertise uit?
Antwoord 20
Het APBI beoordeelt conform paragraaf 2.5 van het Besluit vooroverleg
rulings met een internationaal karakter of sprake is van een substantiële
(fysieke) investering die werkgelegenheid oplevert in Nederland. Daarbij kan

6

https://download.belastingdienst.nl/belastingdienst/docs/
leidraad_toezicht_grote_ondernemingen_dv4231z3fd.pdf, pagina 32
7
Zie par. 2.5 van het Besluit rulings met een internationaal karakter, 12 juni 2019, nr. 2019/13003.
Stcrt. 2019, 35519.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

8

het APBI kan rekening houden met de omvang van de investering in alle
relevante opzichten en – meer in het algemeen – met het belang voor de
Nederlandse economie. Het APBI vormt een aanspreekpunt voor investerende
ondernemingen, waarna de fiscale behandeling binnen de Belastingdienst
plaatsvindt binnen de kaders van wet, beleid, jurisprudentie en internationale
afspraken. Bovendien, zo blijkt uit antwoord 19 moeten alle gevallen waarin
de Belastingdienst internationale zekerheid vooraf geeft, ook die gevallen
waar het APBI bij is betrokken, ter beoordeling en goedkeuring worden
voorgelegd aan het College IFZ. Daarmee is naar mijn mening de expertise
meer dan voldoende geborgd.
Vraag 21
Speelt het (door de Belastingdienst veronderstelde) belang van een investering voor de Nederlandse economie enkel een rol bij het afgeven van
belastingrulings aan buitenlandse investeerders in Nederland, of speelt het
belang van een investering voor de Nederlandse economie direct of indirect
óók een rol bij de behandeling door de Belastingdienst van uitwisselingsverzoeken en de wijze waarop door de Belastingdienst met een buitenlandse
investeerder wordt omgegaan in het kader van een multilaterale belastingcontrole?
Antwoord 21
Alle buitenlandse investeerders, ongeacht het belang van de investering,
kunnen verzoeken om zekerheid vooraf. Of het APBI al dan niet betrokken is
heeft geen invloed op de fiscale behandeling. Zoals ik in de antwoorden op
voorstaande vragen heb aangegeven is het APBI alleen een eerste aanspreekpunt voor investerende buitenlandse ondernemingen. De latere fiscale
behandeling vindt binnen de Belastingdienst doorgaans plaats door anderen
dan het APBI binnen de kaders van wet, beleid, jurisprudentie en internationale afspraken. Overigens is het APBI wel bevoegd om afspraken met
belastingplichtige te maken. Zoals uit antwoord 19 blijkt, moeten alle gevallen
waarin de Belastingdienst internationale zekerheid vooraf geeft, ook die
gevallen waar het APBI bij is betrokken, ter beoordeling en goedkeuring
worden voorgelegd aan het College IFZ. Bij de behandeling van uitwisselingsverzoeken of bij een multilaterale belastingcontrole speelt het belang voor de
Nederlandse economie geen enkele rol.
Vraag 22
Is er volgens u, mede in het licht van de Uber Files, aanleiding om het
functioneren van het APBI, de CDVT en FJZ te evalueren (en in de toekomst
al dan niet periodiek), en de taken en de verantwoordelijkheden van de
stafdiensten CDVT en FJZ in het organisatiebesluit van de Belastingdienst te
omschrijven?
Antwoord 22
Ik heb geen aanleiding het Organisatiebesluit Directoraten-Generaal Belastingdienst, Toeslagen en Douane 2021, noch de Uitvoeringsregeling Belastingdienst 2003 aan te passen, ook niet in het licht van de Uber Files.
Vraag 23
Behoort het tot het takenpakket van de Netherlands Foreign Investment
Agency (NFIA) om aanwezig te zijn bij, dan wel actief te participeren in
gesprekken tussen de Nederlandse Belastingdienst en een onderneming
waarin individuele fiscale aangelegenheden van de onderneming worden
besproken?
Antwoord 23
De NFIA heeft als taak om buitenlandse bedrijven aan te trekken naar
Nederland, hen te helpen bij vervolginvesteringen in ons land of hen voor
Nederland te behouden bij een heroverweging van de strategie. Dit doet de
NFIA onder andere door bedrijven te informeren over alle voor het bedrijf
relevante aspecten van het Nederlandse investeringsklimaat. Hieronder valt
ook het informeren van bedrijven over het belastingklimaat in Nederland in
algemene zin en het introduceren van bedrijven bij relevante partijen die hen
van verdere informatie kunnen voorzien (liaison functie). Voor specifieke
belastingzaken verwijst NFIA door naar de bevoegde instantie. Bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

9

Belastingdienst betreft dit het APBI. Tijdens gesprekken met bedrijven waarbij
ook een vertegenwoordiger van de Belastingdienst aanwezig is wordt
gehandeld conform de fiscale geheimhoudingsplicht. Dit wil zeggen dat geen
vertrouwelijke fiscale gegevens met NFIA worden gedeeld en dat bespreking
van bedrijfsspecifieke fiscale zaken separaat tussen Belastingdienst en bedrijf
plaatsvindt. Voor zover belastingplichtige in gesprekken met de NFIA en het
APBI fiscale informatie deelt, geldt ook voor de NFIA artikel 67 AWR.
Vraag 24
Kunt u de in 2015 geldende interne gedragscode van de NFIA openbaar
maken alsmede de meest recente versie?8
Antwoord 24
Voor de NFIA geldt volgens het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
de algemene Integriteitscode Rijk. Dit was ook in 2015 het geval. Aanvullend
daarop is in 2014 voor NFIA intern een specifieke Code of Conduct over
omgang met fiscale zaken opgesteld (zie bijlage II – «Economic diplomacy
and fiscal investment climate – code of conduct for NFIA).
Naast de algemene Integriteitscode Rijk hanteert de NFIA een eigen algemene
Code of Conduct, welke ook op de website van de NFIA is gepubliceerd9.
Vraag 25
Valt een afgevaardigde van de NFIA die een gesprek bijwoont van een
onderneming en de Belastingdienst waarbij indiviudele fiscale aangelegenheden van die onderneming worden besproken, onder de fiscale geheimhoudingsplicht van art. 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (Awr)?
Antwoord 25
De fiscale geheimhoudingsplicht van artikel 67, eerste lid, AWR is van
toepassing op eenieder die in het kader van de uitvoering van de belastingwet de beschikking krijgt over fiscale gegevens en geldt dus ook voor de
fiscale informatie die NFIA hoort bij het bijwonen van een gesprek met het
APBI en belastingplichtige.
Vraag 26
Hoe verhoudt de opstelling van de Nederlandse Belastingdienst in de
Uber-casus zich tot de overeengekomen richtsnoeren binnen de Groep
gedragscode/Code of Conduct Group (business taxation)?
Antwoord 26
De Gedragscodegroep is een Europees politiek overlegorgaan dat tot stand is
gekomen op basis van een afspraak tussen de lidstaten, met als doel om te
voorkomen dat er schadelijke belastingconcurrentie op het gebied van
preferentiële fiscale regimes (zoals de innovatie box) binnen de EU plaatsvindt. De Gedragscodegroep heeft criteria ontwikkeld om deze schadelijke
belastingconcurrentie te identificeren. Deze criteria zien met name op de
opzet van de wetgeving van de lidstaten zelf, en niet zozeer op de toepassing
ervan door belastingdiensten.
Vraag 27
Zijn er andere Europese landen die zich ten aanzien van Uber niet gehouden
hebben aan deze richtsnoeren? Zo ja, welke?
Antwoord 27
Ik heb hierover geen signalen ontvangen en ga hier niet over. Zoals omschreven is in vraag 26 heeft de Gedragscodegroep criteria ontwikkeld om
schadelijke belastingconcurrentie te identificeren. In de Gedragscodegroep
wordt beoordeeld of landen zich aan deze criteria houden.

8

Gedoeld op de interne gedragscode van de NFIA waaraan wordt gerefereerd in Handelingen II,
5 juli 2017, TK 96, 96-8-9.
9
https://investinholland.com/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

10

Vraag 28
Overweegt u, gezien de capaciteitsproblemen bij de hersteloperatie van de
toeslagenaffaire, om in overleg met de Staatssecretaris van Financiën –
Toeslagen en Douane de collega’s van het APBI in te zetten bij deze hersteloperatie?
Antwoord 28
Nee, vanwege de specifieke vaardigheden en kennis bij beide afdelingen zal
dit niet gebeuren.
Vraag 29
Is er ooit in de afgelopen acht jaar vanuit de politiek een hint, suggestie,
opdracht of andere vorm van sturing geweest om iets te doen waar specifiek
het bedrijf Uber baat bij zou hebben, en zo ja, welke actie(s) was/waren dat?
Antwoord 29
Momenteel vindt hiernaar een inventarisatie plaats. Zodra deze is afgerond
wordt de Kamer geïnformeerd.
Vraag 30
Kunt u een overzicht geven van alle contacten van Ministers, Staatssecretarissen en topambtenaren (DG en hoger) aan de ene kant en met vertegenwoordigers van Uber aan de andere kant sinds 2012?
Antwoord 30
Momenteel vindt hiernaar een inventarisatie plaats. Zodra deze is afgerond
wordt de Kamer geïnformeerd.
Vraag 31
Kunt u een overzicht geven van alle ontmoetingen waarbij Minister, Staatssecretarissen en/of topambtenaren aanwezig waren en ook mevrouw Kroes en
er gesproken is over Uber sinds 2012? Kunt u over elk van deze bijeenkomsten zoveel mogelijk informatie geven?
Antwoord 31
Momenteel vindt hiernaar een inventarisatie plaats. Zodra deze is afgerond
wordt de Kamer geïnformeerd.
Vraag 32
Zijn er e-mails, notities over andere zaken bij de rijksoverheid (vanaf 2012)
waarin zowel de naam van mevr. Kroes als Uber genoemd worden? Zo ja,
kunt u die aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 32
Momenteel vindt er een inventarisatie plaats hiernaar. Zodra deze is afgerond
wordt de Kamer geïnformeerd.
Vraag 33
Kunt u de interne nota met belnotitie over de aanbieding van een bidbook
aan Unilever, het bidbook en de bijbehorende coverletter openbaar maken op
grond van art. 68 van de Grondwet, en zo nee, wilt u de weigering en dus
een beroep op de uitzonderingsgrond van art. 68 van de Grondwet voorleggen aan het kabinet en met redenen omkleed aangeven waarom de stukken
niet aan de Kamer ter beschikking worden gesteld?
Antwoord 33
Eerder is uw Kamer geïnformeerd over het bidbook en de reden om het niet
openbaar te maken (zie brief van de Minister-President10 d.d. 12 december
2018, brief van de Minister Wiebes11 11 september 2018). Inmiddels is over
het openbaar maken van het bidbook Unilever met de daarbij behorende
coverletter en belnota de Wob-procedure afgerond en heeft de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State in hoger beroep bij uitspraak van

10
11

2018/19, Kamerstuk 32 637, nr. 340
2017/18, Kamerstuk 32 637, nr. 315

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

11

15 juni 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:1699) geoordeeld dat het openbaar maken
van het bidbook geweigerd mag worden omdat openbaarmaking de
economische en financiële belangen van de Staat schaadt. Het aan uw Kamer
openbaar verstrekken van het bidbook met coverletter en belnota op grond
van artikel 68 Grondwet zou afbreuk doen aan de uitspraak en de achterliggende reden waarom het bidbook niet openbaar is gemaakt, te weten een
goede en effectieve acquisitie door de NFIA. Indien gewenst, kunnen de
stukken door de Minister van Economische Zaken en Klimaat wel vertrouwelijk ter inzage aan uw Kamer ter beschikking worden gesteld.
Vraag 34
Wilt u de stukken als bedoeld in vraag 29 die u niet openbaar maakt, ter
vertrouwelijke inzage leggen bij de Tweede Kamer?
Antwoord 34
Ja. Ik verwijs naar het antwoord op vragen 29 tot en met 32.
Vraag 35
Kunt u deze vragen een voor en voor 20 augustus 2022 beantwoorden?
Antwoord 35
Ik heb de vragen een voor een beantwoord en verstuur de beantwoording in
het Kamerreces aan de Kamer.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Alkaya (SP), ingezonden 13 juli 2022 (vraagnummer 2022Z15008), van de
leden Marijnissen en Leijten (beiden SP), ingezonden 14 juli 2022 (vraagnummer 2022Z15050), van het lid Romke de Jong (D66), ingezonden 14 juli 2022
(vraagnummer 2022Z15055) en van het lid Azarkan (DENK), ingezonden
15 juli 2022 (vraagnummer 2022Z15097)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

12