Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-28

Defensieraad

Nr. 82

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 september 2012
De EU-ministers van Defensie komen op 26 en 27 september a.s. op
Cyprus informeel bijeen. De volgende onderwerpen staan op de agenda.
GVDB-agenda
De Raad Buitenlandse Zaken heeft 23 juli jl. conclusies aangenomen over
het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid (GVDB), onder
verwijzing naar het recente rapport van de Hoge Vertegenwoordiger over
de stand van zaken op dit terrein. De Raadsconclusies vestigen de
aandacht op de totstandkoming en de uitvoering van GVDB-missies en
operaties. De Europese samenwerking op het gebied van veiligheid en
defensie heeft ten doel gezamenlijk slagvaardig te kunnen optreden bij de
preventie en de bestrijding van conflicten en bedreigingen. Het is daarbij
van belang om instrumenten van extern beleid, waaronder militaire
middelen, doelgericht en samenhangend in te zetten. Met het oog op de
versterking van de samenhang binnen het GVDB en de stroomlijning van
de besluitvorming kijkt Nederland uit naar de adviezen ter verbetering van
de crisismanagementprocedures die voor eind 2012 worden verwacht.
Verder is er het vooruitzicht dat de Europese Raad zich in december 2013
zal buigen over de defensieaspecten van het GVDB. De bijeenkomsten van
de EU-ministers van Defensie zullen het komend jaar mede in het licht
worden geplaatst van deze top.
Veiligheidssituatie zuidelijke regio
De ministers bespreken de veiligheidssituatie in de zuidelijke regio, in het
bijzonder in relatie tot de Sahel en Libië. De Raad Buitenlandse Zaken van
23 maart jl. stemde in met het Crisis Management Concept voor een
civiele GVDB advies- en trainingsmissie in de Sahel, met een operationele
nadruk op Niger (EUCAP Sahel/Niger). Deze civiele missie zal de gendarmerie, de politie en de nationale garde ondersteunen, in het bijzonder bij
de bestrijding van terrorisme en georganiseerde criminaliteit. Nederland
neemt vooralsnog niet deel aan deze missie. In het Crisis Management
Concept waren de militaire coup van 22 maart jl. in Mali en de daarop

kst-21501-28-82
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-28, 82

1

volgende ontwikkelingen nog niet in beschouwing genomen. De EU heeft
daarom het voornemen te inventariseren hoe ze de Malinese overheid en
de ten hulp geroepen ECOWAS kan steunen bij het oplossen van het
conflict in het noorden van het land. Mogelijk leidt dit tot uitbreiding van
de GVDB-activiteiten. Nederland wil een verdere verslechtering van de
veiligheidssituatie in Mali en de grotere regio voorkomen en steunt een
samenhangende aanpak door de EU in het kader van de Sahel-strategie.
Ten aanzien van Libië treft de EU voorbereidingen voor een Crisis
Management Concept dat toegesneden wordt op de verbetering van de
grensbewaking.
Operaties
De ontwikkelingen in de Hoorn van Afrika zijn eveneens onderwerp van
gesprek. De defensieministers bespreken of de veiligheidssituatie in
Somalië noopt tot de aanpassing van de operatie en van missies van de
EU in deze regio. De bestrijding van de piraterij, waaraan de EU sinds
2008 met operatie Atalanta een militaire bijdrage levert, verloopt
succesvol. Nederland is zeer actief in Atalanta en overweegt in 2013
opnieuw bijdragen te leveren. Nederland beschouwt daarnaast de inzet
van Vessel Protection Detachments als een effectief instrument ter
bescherming van koopvaardijschepen. Op verzoek van de EU heeft
Nederland de afgelopen periode met succes een autonoom opererend
Vessel Protection Detachment (AVPD) ingezet voor de bescherming van
schepen in het kader van het World Food Programme. Nederland heeft de
inzet tot eind oktober verlengd. Duitsland zal deze taak overnemen.
Nederland wil voorts bijdragen leveren voor de regionale maritieme
capaciteitsopbouw als onderdeel van een geïntegreerde aanpak van de
piraterijbestrijding. De EU is bezig met de opbouw van een nieuwe civiele
missie onder de naam EUCAP Nestor. Deze missie zal zich vooral richten
op de versterking van de kustwachtcapaciteit in de regio. Nederland levert
de Deputy Head of Mission en beziet of het aanvullend staffunctionarissen
kan leveren. Tot slot worden de voortgang en de resultaten van de
trainingsmissie EUTM in Oeganda besproken. Nederland levert geen
bijdrage aan deze missie. EUTM is succesvol geweest in het opleiden en
trainen van Somalische rekruten en in het opbouwen van een Somalisch
regeringsleger. De EU zal zich, mede op basis van een strategische
beschouwing in oktober, beraden over de toekomst van deze missie.
Naast de operatie en missies in de Hoorn van Afrika wordt stilgestaan bij
operatie EUFOR Althea in Bosnië-Herzegovina. Met ingang van
1 september jl. kent deze operatie een nieuwe en verkleinde opzet, waarbij
de nadruk wordt verlegd van het executieve deel van het mandaat naar
capaciteitsopbouw en training. Het executieve mandaat van de missie
loopt af in november. Voorafgaand hieraan zal worden bezien of dit
mandaat moet worden verlengd. Nederland is voorstander van de
verlenging van het executieve mandaat, omdat het van mening is dat
Bosnië-Herzegovina nog niet voldoet aan de «5+2»-voorwaarden.
Nederland neemt met drie militairen deel aan de operatie.
Capaciteiten
Nederland steunt de initiatieven van de EU ter bevordering van de
Europese defensiesamenwerking. Deze zijn ook bekend als het «Gent
proces». Tijdens de bijeenkomst op Cyprus staat onder andere de vraag
centraal hoe dit proces op de langere termijn kan worden bestendigd. Het
EDA vervult een belangrijke functie in het Gent proces: het doet
voorstellen om capaciteiten doelmatiger en doelgerichter te gebruiken en
zoekt naar mogelijkheden om lidstaten en partners gezamenlijk nieuwe
capaciteiten te laten ontwikkelen. Nederland neemt actief deel aan deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-28, 82

2

activiteiten en steunt nieuwe initiatieven voor pooling and sharing, maar
onderstreept tegelijk dat de lidstaten zelf de drijvende kracht zijn bij de
totstandkoming van concrete samenwerkingsvormen. Het EDA moet de
lidstaten daarbij zoveel mogelijk ondersteunen. Nederland brengt deze
benadering al in de praktijk in het initiatief ter versterking van de Europese
tankvliegtuigcapaciteit (Air to Air Refueling). Er bestaat in Europa een
groot tekort aan dergelijke vliegtuigen en de Europese tankervloot bestaat
uit veel verschillende typen vliegtuigen. Nederland heeft samen met
Frankrijk en Duitsland de leiding genomen in het initiatief, daarbij
ondersteund door het EDA. De activiteiten die onder Nederlandse leiding
worden verricht, betreffen het in kaart brengen en definiëren van een
gezamenlijke behoefte aan nieuwe strategische tankvliegtuigcapaciteit in
de periode na 2020. Deze periode sluit aan bij de nationale plannen ter
vervanging van de KDC-10. Verschillende landen hebben interesse
getoond voor een gezamenlijk verwervingstraject. Bij verwerving van
hetzelfde type vliegtuig is samenwerking mogelijk in de gehele levenscyclus van het materieel en op vele terreinen (onderhoud, opleiding en
training, inzet).
EU Battlegroups
De vulling van het rotatieschema van de EU Battlegroups vraagt al enige
tijd de aandacht. De afgelopen periode heeft de Dienst voor Extern
Optreden van de EU onderzocht hoe kan worden voorkomen dat er gaten
vallen en hoe een betere vulling van het rooster mogelijk is. Dit heeft
geleid tot voorstellen voor een gestructureerdere aanpak van de vulling
en voor meer flexibiliteit bij de samenstelling en de inzet van de EU
Battlegroups. Deze voorstellen worden op Cyprus besproken, mede in het
licht van de Battlegroup Coordination Conference van 19 september 2012.
Nederland verwelkomt nieuwe initiatieven die bijdragen aan EU Battlegroups aantrekkelijker maken en die de doelmatigheid bij de gereedstelling en de inzet van EU Battlegroups vergroten. Nederland zal in de
tweede helft van 2013 een Viking-peloton (ongeveer 30 man en elf
voertuigen) gereedhouden voor een door het Verenigd Koninkrijk geleide
EU Battlegroup. In de tweede helft van 2014 houdt Nederland twee
infanteriecompagnieën, aangevuld met gevechtssteun, logistieke steun en
twee transporthelikopters (totaal ongeveer 400 man), gereed voor de door
België geleide EU Battlegroup. U wordt in afzonderlijke brieven geïnformeerd over deze toezeggingen, in het licht van de geldende afspraken.
De minister van Defensie,
J. S. J. Hillen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-28, 82

3