Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 620

Beleidsdoelstellingen op het gebied van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Nr. 133

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 september 2014
Graag geef ik mijn reactie op het rapport Met de kennis van later. Naar
een toekomstgericht zorgbeleid van de Raad voor Volksgezondheid en
Zorg (RVZ). Dat rapport is u 27 mei toegestuurd (kamerstuk 32 620, nr 119)
en op 13 juni jongstleden heeft de vaste commissie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport mij verzocht een reactie te geven op het rapport.
De zorg en het zorgstelsel zijn voortdurend aan verandering onderhevig
onder invloed van maatschappelijke en technologische ontwikkelingen.
Als Minister van VWS voel ik de verantwoordelijkheid om het denken over
de toekomst van de zorg – een toekomst die verder reikt dan de huidige
kabinetsperiode – van goede bouwstenen te voorzien. In dat kader heb ik
de RVZ gevraagd om een scenariostudie te maken over de toekomst van
de zorg. Een goede scenariostudie, zoals deze, helpt onzekerheden te
benoemen, zodat de discussie daarover tijdig(er) kan worden gevoerd. Bij
veel ontwikkelingen zijn er grote onzekerheden in welk tempo en in welke
omvang ze op ons afkomen. De Raad wil met dit advies «het beleid, de
politiek, de spelers in de zorg en de burger aanzetten tot (gezamenlijke)
reflectie op de autonome ontwikkelingen die de komende decennia op de
zorg afkomen, en op hun eigen strategisch handelen waarmee zij op deze
ontwikkelingen anticiperen». Dit rapport sluit daarmee volledig aan bij de
e-healthbrief die u 3 juli jongstleden heeft ontvangen en de daarbij
gepresenteerde publicatie De maatschappij verandert, verandert de zorg
mee?
Inhoud van het RVZ-rapport
Het rapport is opgebouwd uit drie hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk
worden twee scenario’s geschetst, in het tweede hoofdstuk gaat de RVZ in
op trends en onzekerheden en ten slotte komen in hoofdstuk 3 de vragen
naar voren waarover de discussie moet worden gevoerd. Wat opvalt in

kst-32620-133
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 620, nr. 133

1

het RVZ-rapport is dat het beeld wordt geschetst dat de technologische
innovaties hoe dan ook doorgang vinden, maar dat de economische groei
bepaalt wie en hoe we ze in kunnen zetten. De levensverwachting, het
gebruik van de technologische innovaties en de mogelijkheden om eigen
regie te voeren nemen toe bij langdurige economische groei. Dit, terwijl
bij stagnerende economische groei de levensverwachting stagneert, de
eisen en verplichtingen van verzekeraars en maatschappij groter worden
en de persoonlijke regie van mensen kleiner.
Aan de hand van beeldende illustraties wordt een toekomstbeeld
geschetst. Zo vinden we twee beelden van een dag in het leven van Stef.
Het ene beeld volgt het scenario van stagnerende economische groei en
het andere beeld volgt het scenario van langdurige economische groei.
Wat opvalt is dat – hoe dan ook – gezondheid (en zorg) (nog) centraler
komt te staan in het leven. De veranderingen waarover wordt gesproken
zijn groot; printnieren, onderhuidse chips en hun beveiligingsinstellingen,
roltrappen waar bij sommige individuen het licht op rood springt,
huisrobots, verzekeraars en gezondheidscollectieven die gezond gedrag
belonen of bestraffen, en meer.
Reactie op het rapport
Met illustraties maakt de RVZ duidelijk hoe aanstaande technologische
veranderingen gericht op gezondheid(szorg) het leven van iedere burger
raken. Er zal veel gaan veranderen. Dat zal niet altijd gemakkelijk zijn. Het
oude, bekende systeem zal vervangen moeten worden door een gezondheidssector, die gedreven door nieuwe technologie, de weg vrij maakt
voor individueel maatwerk, eigen regie, zorg dichtbij en tijd en aandacht
voor wie dat nodig heeft. Instellingen mogen een minder prominente plek
krijgen, het werk van zorgverleners zal ingrijpend veranderen en de
mogelijkheden voor burgers en patiënten toenemen.
De RVZ noemt een aantal dilemma’s. Eén daarvan is de vraag wie er «aan
de knoppen» zit, zijn dat zorgverleners of patiënten? Ik vind het van
belang dat patiënten zelf over hun eigen informatie beschikken en mede
bepalen of, hoe en waarom er aan knoppen gedraaid wordt. Zoals in onze
e-health brief aangegeven hebben wij de ambitie om ervoor te zorgen dat
zeker 80% van de chronisch zieken binnen vijf jaar direct toegang heeft tot
bepaalde medische gegevens, waaronder medicatie-informatie, vitale
functies en testuitslagen, en deze desgewenst kan gebruiken in mobiele
apps of internetapplicaties. Van de overige Nederlanders betreft dit
minimaal 40%.
Een ander discussiepunt is de vraag welke zorg we uit collectieve
middelen blijven bekostigen. Ik ben van mening dat dit niet louter een
technische vraag is. Het is een vraag waarover we met de hele samenleving in gesprek moeten. We kunnen steeds meer gebreken compenseren; maar wanneer is «goed» ook «goed genoeg»? Ondermeer deze
vraag komt terug in onze publicatie De maatschappij verandert, verandert
de zorg mee?
Ik denk dat de veranderingen wellicht nog sneller gaan dan door de RVZ
geschetst. Immers het tempo waarin technologische innovaties de wereld
de afgelopen jaren hebben veranderend lag hoog. Nu een aantal grote
innovatieve technologische bedrijven zich expliciet gaan toeleggen op
gezondheid(szorg), stel ik mij voor dat het genoemde beeld van de RVZ
niet dat van 2040 is – zoals de RVZ schetst – maar al eerder aan de orde is.
In ieder geval zie ik die toekomst positief tegemoet en zal ik mij er voor
inzetten belemmeringen voor zorgvernieuwing en e-health weg te nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 620, nr. 133

2

Ten slotte
Met de RVZ ben ik van mening dat politici, dat professionals in de zorg,
technologische bedrijven die zich richten op gezondheid(szorg), patiënten
en burgers nu al moeten spreken over de wereld die eraan komt en niet
moeten wachten. Hoe langer wordt gewacht, hoe beperkter de keuzemogelijkheden zijn. Graag nodig ik u uit om met de samenleving en met mij
het gesprek te voeren over deze toekomst. Met de onlangs verstuurde
e-health brief, het RVZ-advies en de publicatie De maatschappij verandert,
verandert de zorg mee? wil ik handvatten bieden voor deze gesprekken.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 620, nr. 133

3