Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 383

Regelgeving Ruimtelijke Ordening en Milieu

Nr. 303

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2018
Vorig jaar hebben bijna 60 bij de kust betrokken organisaties en
overheden het Kustpact ondertekend (Kamerstuk 29 383, nr. 278). Het
Kustpact gaf een antwoord op de maatschappelijke zorg over de waarden
van de kust. In het Kustpact zijn de kernkwaliteiten en collectieve waarden
van de kust opgenomen. Daarbij is afgesproken om op basis van deze
kwaliteiten en waarden een zonering op te stellen die aangeeft waar wel,
waar geen, en waar onder voorwaarden ruimte is voor nieuwe (recreatieve) bebouwing. De nationale belangen van waterveiligheid, natuurbehoud en de drinkwatervoorziening zijn daarbij randvoorwaardelijk voor
ontwikkelingen in de kustzone.
In mijn brief van 13 april jl. (Kamerstuk 34 682, nr. 3) over de Nationale
Omgevingsvisie (NOVI) heb ik aangegeven dat het Kustpact een goed
voorbeeld is van de rol die het Rijk kan spelen bij ruimtelijke opgaven
waar verantwoordelijkheden grotendeels decentraal zijn belegd. In goede
samenwerking zijn afspraken gemaakt die in het beleid van de overheden
worden opgenomen en waar partijen elkaar op kunnen aanspreken.
In deze brief informeer ik u, mede namens de Minister van Infrastructuur
en Waterstaat en de kustpactpartners, over de goede resultaten van de
uitvoering van het Kustpact. Daarbij geef ik u een samenhangend en
positief beeld dat de kwaliteiten en waarden van de kust goed worden
beschermd en zorgvuldig worden ontwikkeld. Dit beeld heb ik opgesteld
op basis van de zonering van de kustprovincies en het advies van het
College van Rijksadviseurs (CRA) dat ik op 14 mei jl. heb ontvangen. Aan
de hand van dat beeld zal ik toelichten hoe ik de afspraken uit het Kustpact
zal uitvoeren, die bij mij zijn belegd. Het betreft de afspraken over de
ruimtelijke regels voor het kustfundament (in het Besluit algemene regels
ruimtelijke ordening, Barro), de gezamenlijke agendavorming voor de
lange termijn en het verwerken van de kernkwaliteiten, de collectieve
waarden en de nationale belangen voor de kust, in de NOVI. Daarbij zal ik
het advies van het CRA betrekken over een kwaliteitsinzet voor de kust in
de toekomst.

kst-29383-303
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 383, nr. 303

1

De uitvoering van de zoneringsafspraken
Alle kustprovincies hebben na of al in aanloop naar het ondertekenen van
het Kustpact, een proces gestart om het ruimtelijk beleid in de kustzone
samen met gemeenten en regionale maatschappelijke organisaties te
actualiseren. De provincies hebben visies of toekomstperspectieven
opgesteld die vervolgens opgenomen zullen worden in de provinciale
omgevingsvisies en verordeningen.
De provincie Noord-Holland heeft in maart 2018 samen met de kustpartners een Toekomstperspectief 2040 en de Strand-zonering 2025 opgesteld.
Voor de duinen gelden meerdere regimes die voldoende bescherming
bieden tegen ontwikkelingen. Op basis van het Convenant NoordHollandse Kust werken de partijen aan de vervolgafspraken. De ontwikkelprincipes voor de kustzone, inclusief de binnenduinrand, zijn opgenomen
in de provinciale omgevingsvisie die onlangs in ontwerp ter inzage is
gelegd.
De provincie Zuid-Holland heeft, in aanloop naar het ondertekenen van
het Kustpact, het ruimtelijk beleid voor de kust geactualiseerd, met een
zonering op basis van de kernkwaliteiten voor het strand, de duinen en
het achterland. Dit is vastgelegd in de visie Ruimte & Mobiliteit (VRM) en
de verordening (januari 2017). Met betrekking tot enkele specifieke
locaties aan de Zuid-Hollandse kust wordt nog discussie gevoerd over de
toepassing van het geactualiseerde beleid. De provincie is in april 2018
een kustcampagne gestart over de toekomstige ontwikkelingen in de
kustzone; de (ruimtelijke) gevolgen van energietransitie en klimaatveranderingen, uitwerking Nationaal Park Hollandse Duinen en NL Delta en de
verstedelijkingsopgave. De resultaten worden in het najaar 2018 in de
provincie besproken en krijgen, waar nodig, een doorwerking in de
provinciale omgevingsvisie.
De provincie Zeeland heeft in oktober 2017 samen met de kustpartners de
Zeeuwse Kustvisie vastgesteld. Daarin is de zonering voor de kust, de
dammen en gebieden aansluitend aan de kust uitgewerkt. Deze zonering
is onverkort opgenomen in de ontwerpen van het provinciale omgevingsplan en de omgevingsverordening, die ter inzage zijn gegaan. De Zeeuwse
stuurgroep Kustvisie, met alle betrokken partijen, werkt op basis van het
convenant de vervolgacties uit.
De provincie Fryslân heeft afgesproken het bestaande terughoudende
beleid voort te zetten ten aanzien van nieuwe recreatieve bebouwing in de
kustzone van de Waddeneilanden. De provincie Fryslân zal bij het
actualiseren van de provinciale omgevingsvisie een zonering uitwerken.
De provincie zal in de eerste helft van 2019 het ontwerp van de
omgevingsvisie in procedure brengen.
Het beeld van de Kust op basis van de zoneringen
Op basis van de zoneringen van de provincies heeft het CRA een advies
uit gebracht «Kwaliteit van de kust» met de ondertitel «Naar een samenhangend beeld van de Nederlandse kust» (zie bijlage 1)1. In dit advies
beperkt het CRA zich niet tot het geven van het beeld alleen, maar biedt
het ook handvatten voor het realiseren van ruimtelijke kwaliteit in het
kustgebied.
Het CRA constateert dat de provincies snel en overtuigend uitvoering
hebben gegeven aan de kustpactafspraken en zijn deels nog met de

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 383, nr. 303

2

uitvoering daarvan bezig. De uitwerkingen zijn per provincie verschillend,
maar kunnen goed in samenhang worden gezien.
De zoneringen bieden een goede basis om de kernkwaliteiten en
collectieve waarden ruimtelijk te borgen. De provincies voeren een
terughoudend beleid voor nieuwvestiging van recreatievoorzieningen en
bieden ruimte voor uitbreiding van bestaande voorzieningen in combinatie met kwaliteitsverbetering. Het strand wordt door de zoneringen
goed beschermd, de ontwikkelingsruimte op het strand is duidelijk en
gelimiteerd. De duinen hebben een goede bescherming op basis van het
provinciale ruimtelijke beleid en de wettelijke bescherming. Daarnaast
voeren de provincies een ontwikkelingsgericht beleid op basis van
gebiedskwaliteiten of profielen.
Voor de binnenduinrand en gebieden meer landwaarts vanaf de duinen,
voeren de provincies een generiek ruimtelijk en kwaliteitsbeleid. Het CRA
vraagt aandacht voor sluipende ontwikkelingen, die de kwaliteit van de
voorzieningen en ook het landschap kunnen aantasten.
Ik ben positief over de ruimtelijke borging van de waarden van het strand
en de duinen. De provincies hebben een eigen zoneringsindeling gekozen,
waarmee maatwerk op regionaal en lokaal niveau is geleverd. In het
algemeen is zichtbaar dat de ruimte voor de waarden van natuur en
landschap hier robuust in zijn opgenomen.
Het beeld dat het CRA heeft samengesteld over de zonering van de
stranden (zie bijlage 2)2 laat zien dat het accent in Zeeland ligt op het
recreatieve gebruik, in Noord-Holland sprake is van een geschakeerde
indeling, en in Zuid-Holland een indeling is met grotere eenheden. De
provincies werken elk met een eigen zonering van de stranden en een
eigen ruimtelijk beleid voor de duinen en gebieden landinwaarts. Deze
indelingen hebben gemeen dat duidelijk wordt gestuurd op het beperken
van de uitbreiding van nieuwe voorzieningen, het duidelijk begrenzen van
natuur- en recreatiestrand en het ontwikkelen met kwaliteit. De ontwikkelingsmogelijkheden zijn concreet begrensd en in balans met de te
beschermen waarden. De openbaarheid en toegankelijkheid van het
strand is mede op basis van het waterstaatkundige beheer, goed geborgd.
In de binnenduinrand en de gebieden landinwaarts voeren de provincies
een regulier omgevingsbeleid en kwaliteitsbeleid, op basis van gebiedsprofielen zoals Zuid-Holland of ontwikkelprincipes in de provinciale
omgevingsvisie zoals in Noord-Holland. De provincie Zeeland heeft de
ontwikkeling in de binnenduinrand in de Zeeuwse Kustvisie betrokken en
stuurt actief op de vitaliteit van vakantieparken, waar ook investeringsmiddelen voor worden ingezet. Ook de provincie Noord-Holland signaleert in
het Toekomstperspectief 2040 een kwaliteitsopgave voor een aantal
oudere recreatievoorzieningen. De provincie Zuid-Holland heeft het
kustbeleid in de provinciale verordening vastgelegd, de provincies
Zeeland en Noord-Holland zullen nog dit jaar het kustbeleid in de
verordeningen vastleggen.
Met de gevolgde aanpak voor de uitwerking van de zoneringsafspraken, is
in alle kustprovincies naar mijn mening een breed en solide draagvlak
ontstaan voor het behoud én de ontwikkeling van de waarden van de kust.
Daarnaast hebben de provincies goed uitwerking gegeven van de
afspraken over de zogeheten pijplijnplannen en hoe deze in het beleid
voor de kust worden betrokken. De provinciale uitwerkingen kunnen
rekenen op steun van de diverse betrokken maatschappelijke organisaties,
die bij de opstelling van deze uitwerkingen waren betrokken.

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 383, nr. 303

3

De kust van nationaal belang
In het Kustpact heb ik met de kustpactpartijen de kernkwaliteiten en
collectieve waarden van de kust onderschreven. Daarbij hebben we
afgesproken dat deze waarden, en de nationale belangen in de kust van
waterveiligheid en drinkwatervoorziening, verwerkt zullen worden in de
NOVI. Het CRA adviseert om de samenhangende kwaliteiten van de kust
als nationaal belang te erkennen. Ik ben het daar mee eens, de maatschappelijke zorg over de kust van de afgelopen jaren heeft aangetoond
dat de waarden van de kust op nationaal niveau worden beleefd. De
samenhangende kwaliteiten en waarden van de kust zal ik in de NOVI als
nationaal belang opnemen, waarmee de inzet en aanpak van de partijen
voor de bescherming én ontwikkeling van de kust in het nationale
omgevingsbeleid doorwerken. De NOVI zal in ontwerp eind dit jaar aan
uw Kamer worden aangeboden.
Doorwerking Kustpact in beleid en regelgeving ten aanzien van de kust
Met de betrokken provincies is een traject gestart om te beoordelen hoe
de regels van het Barro zich verhouden tot de kustzonering in de
aangepaste verordeningen van de provincies. Een eerste uitkomst is dat
de regels voor het kustfundament in het Barro op onderdelen een
belemmering vormen voor bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen die
volgens de provinciale zonering mogelijk zijn. Ik zal in overleg treden met
de Minister van Infrastructuur en Waterstaat en de bij de kust betrokken
overheden om tot een voorstel voor een verbeterde afstemming tussen de
beleidslijn en de ruimtelijke regels te komen, waarmee we de zoneringen
kunnen ondersteunen. Randvoorwaarde blijft dat het nationale belang van
de waterveiligheid voor de kust is gegarandeerd. In het voorjaar van 2019
zal ik uw Kamer een nadere beleidstoelichting en concrete voorstellen
voorleggen.
Ontwikkelingsgericht verder met het Kustpact
Samen met de kustpactpartners wil ik verdere invulling geven aan een
gebiedsgerichte samenwerking vanuit de nationale belangen en het
belang van de ruimtelijke kwaliteit en aantrekkelijkheid van de kust als
landschap.
Het CRA heeft voorstellen gedaan voor het verhogen van de ruimtelijke
kwaliteit van de kust op basis van de zonering. Het CRA beveelt aan dat de
kustpactpartijen de waarden en kwaliteiten operationaliseren in ontwerpprincipes en heeft daar (als schot voor de boeg) al voorstellen voor
gedaan. In de kustprovincies wordt al op basis van kwaliteitsprofielen
gewerkt aan ruimtelijke kwaliteit, het advies van het CRA kan worden
gezien als ondersteuning en aanvulling van die werkwijze.
Met een gebiedsgerichte samenwerking kunnen de regionale opgaven en
de kwaliteitsambitie worden verbonden met de nationale ruimtelijke
opgaven die in de kust zullen spelen (zoals de zeespiegelstijging en de
energietransitie).
Daarbij beveelt het CRA aan om de Nationale Parken, die in het kustgebied liggen, bij deze agenda te betrekken. Over de Nationale Parken
wordt in ander verband al gesproken, waar ik in het kader van de
samenwerking voor de kust niet op vooruit wil lopen.
Het CRA beveelt aan om per kustgebied een dergelijke agenda op te
stellen om ook bij grote nieuwe ontwikkelingen op ruimtelijke kwaliteit te
sturen. Dit kan een impuls zijn om de goede samenwerking van de
partijen in de regio op het gebied van beleid én uitvoering, voort te zetten.
Ik zal uw Kamer eveneens in het voorjaar van 2019 informeren over de
invulling van de gebiedsgerichte samenwerking voor de langere termijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 383, nr. 303

4

Daar zal ik de hiervoor genoemde voorstellen voor de beleidslijn kust en
het Barro bij betrekken.
Monitoring
In het Kustpact is opgenomen dat de ontwikkeling van de recreatieve
bebouwing in de kustzone om monitoring vraagt en dat de Kamer op de
hoogte zal worden gesteld van de resultaten hiervan. Voor het kustfundament wordt in de Monitor Infrastructuur en Ruimte (MIR) van het
Planbureau van de Leefomgeving, de ontwikkeling van woningbouw elke
twee jaar weergegeven. De MIR 2016 heeft daarnaast de ontwikkeling van
bebouwing (woningen en verblijfsreactie) landwaarts van het kustfundament in beeld gebracht. De MIR 2018 verkent aanvullend de seizoensgebonden recreatieve bebouwing in het kustfundament. De MIR zal op
30 augustus 2018 worden gepubliceerd. De Kamer zal de MIR ontvangen.
Afsluiting
De afspraken uit het Kustpact zijn voortvarend in uitvoering genomen en
er is een breed draagvlak ontstaan voor het ruimtelijk beleid voor de kust.
Dat draagvlak is van grote waarde om de opgaven voor de toekomst op te
pakken. Daarbij constateer ik dat er veel ambitie is om te beschermen en
te ontwikkelen met ruimtelijke kwaliteit.
In deze brief zijn daarom voor de korte termijn drie acties aangekondigd.
Ten eerste zullen enkele provincies de zonering voor de kust uit hun
kustvisies in hun provinciale verordening vastleggen. Ten tweede zal ik
het nationale belang van de kust opnemen en uitwerken in het beleidsvoornemen van de NOVI die u eind 2018 tegemoet kan zien. Ten derde zal
ik u in het voorjaar van 2019 informeren over de voorstellen voor de
beleidslijn kust en het Barro. In het verlengde van die laatste actie zal ik
voor de lange termijn, samen met de partners van het Kustpact, een
gebiedsgerichte samenwerking voor de kust uitwerken.
De wijze van samenwerking met en in de regio heeft mij het vertrouwen
gegeven dat we de doelen van het Kustpact van beschermen én ontwikkelen, zullen realiseren.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 383, nr. 303

5