Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 096

Wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke
ambtenaren in verband met het verrichten van
werkzaamheden op zondagen en feestdagen

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
1. Algemeen
1.1 Inleiding
Een van de onderdelen van het actieprogramma van de Minister van
Veiligheid en Justitie «Minder regels, meer op straat»1 richt zich op de
versnelling van de afhandeling van veel voorkomende delicten door
samenwerking tussen politie en openbaar ministerie (hierna: OM). Door
de politie en/of het OM wordt in een zo vroeg mogelijk stadium vastgesteld of zaken kunnen worden afgedaan en waar mogelijk wordt direct een
afdoeningsbeslissing genomen. Deze werkwijze staat centraal in het
programma ZSM. ZSM staat hier voor zo snel, slim, selectief, simpel,
samen en samenlevingsgericht mogelijk.
In 2011 is ervaring opgedaan met de ZSM-werkwijze in 5 pilotregio’s en
bij de Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM). Mede op basis
van deze uitkomsten is een landelijke aanpak ZSM ontwikkeld en
uitgerold. Tegelijk met de invoering van de ZSM-werkwijze in elk
arrondissementsparket zijn de werktijden verruimd naar zeven dagen per
week en 14 uur per dag.
1.2 Doel van de wet
De aard en organisatie van de ZSM-werkwijze maken een dagelijkse
openstelling van het OM gedurende het gehele kalenderjaar, van 8.00 uur
in de ochtend tot 22.00 uur in de avond, ook op zaterdagen, zondagen en
feestdagen (7 x 14-uursdiensten) onvermijdelijk.
De huidige rechtspositieregelingen van de rechterlijke ambtenaren en
rechterlijke ambtenaren in opleiding bepalen dat het opdragen van
werkzaamheden op zaterdagen, zondagen en de bij of krachtens de

1

kst-34096-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstukken II, 29 628, nr. 238

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 096, nr. 3

1

Algemene termijnenwet aangemerkte algemeen erkende feestdagen2 niet
mogelijk is, tenzij het dienstbelang dit naar het oordeel van de functionele
autoriteit onvermijdelijk maakt. Voor het werken op zondagen en
feestdagen is dit neergelegd in artikel 40 van de Wet rechtspositie
rechterlijke ambtenaren, voor het werken op zaterdagen in artikel 8c,
vijfde lid, van het Besluit rechtspositie rechterlijke ambtenaren.
Zoals hiervoor al is aangegeven behoort binnen de ZSM-dienst het
werken op zaterdagen, zondagen en feestdagen tot het normale
werkproces bij alle arrondissementsparketten. In deze context is voor het
opdragen van werkzaamheden in de weekeinden en op feestdagen
feitelijk dan ook geen sprake meer van een bijzondere omstandigheid
waarvoor een beroep op het dienstbelang aangewezen is. De voor het OM
werkzame rechterlijke ambtenaren en rechterlijke ambtenaren in opleiding
die in het werkproces van ZSM inzetbaar zijn, draaien mee in de 7 x
14-uursdiensten, ook op zaterdagen, zondagen en feestdagen.
In de vergadering van het Sectoroverleg Rechterlijke Macht (hierna:
SORM) van 27 juni 2013 is daarom overeengekomen dat de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren en het Besluit rechtspositie rechterlijke
ambtenaren in die zin worden gewijzigd dat het mogelijk wordt om de in
de ZSM-diensten in te zetten rechterlijke ambtenaren werkzaamheden op
te dragen op zaterdagen, zondagen en feestdagen zonder dat een expliciet
beroep op het dienstbelang hoeft te worden gedaan. In ieder arrondissementsparket waar met de ZSM-werkwijze wordt gewerkt, wordt gestreefd
naar een beperkt aantal daarvoor geselecteerde functionarissen dat
structureel kan worden ingeroosterd in de ZSM-dienst. Deze selectie vindt
zoveel mogelijk plaats op basis van vrijwilligheid. Het (verwachte)
werkaanbod in relatie tot de inzetbaarheid van de groep die structureel
kan worden ingeroosterd, kan vereisen dat ook anderen dan de aldus
geselecteerde functionarissen incidenteel kunnen worden ingeroosterd,
dan wel in geval van onvoorziene omstandigheden ad hoc kunnen
worden ingezet. Indien de betreffende functionaris in deze gevallen
aangeeft op bepaalde dagen niet te willen werken in verband met het
belijden van zijn godsdienst, zal de werkgever hier zoveel mogelijk
rekening mee houden door functionarissen in te zetten die niet aangeven
daar een bezwaar tegen te hebben.
Daarnaast is in het SORM van 27 juni 2013 afgesproken een toeslag toe te
kennen voor de inzet buiten de reguliere werktijden. Deze afspraak geldt
dus niet alleen voor de zaterdagen, zondagen en feestdagen, maar ook
voor de avonduren op weekdagen. Voorts is afgesproken dat deze
afspraken gelden voor alle in artikel 1, onderdeel b, onder 7, van de Wet
op de rechterlijke organisatie genoemde rechterlijke ambtenaren, voor
zover werkzaam bij een arrondissementsparket, en de eventueel bij deze
parketten werkzame rechterlijke ambtenaren in opleiding.
Met de onderhavige wet wordt invulling gegeven aan deze afspraken voor
zover deze zien op de aanpassing van de Wet rechtspositie rechterlijke
ambtenaren. Het Besluit rechtspositie rechterlijke ambtenaren wordt
gewijzigd met het Besluit rechtspositie ZSM.
In verband met artikel I, onderdeel A, van de Wet van 19 juni 2014 tot
wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en enige andere wetten
in verband met de wettelijke regeling van de centrale verwerking
openbaar ministerie (Stb. 2014, 225) en de wens om ook de hoofdofficieren van justitie, plaatsvervangende hoofdofficieren van justitie, senior
officieren van justitie A, senior officieren van justitie, officieren van
2

Algemeen erkende feestdagen in de zin van deze wet zijn: de Nieuwjaarsdag, de Christelijke
tweede Paas- en Pinksterdag, de beide Kerstdagen, de Hemelvaartsdag, de dag waarop de
verjaardag van de Koning wordt gevierd en de vijfde mei.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 096, nr. 3

2

justitie, substituut-officieren van justitie, plaatsvervangend officieren van
justitie, officieren enkelvoudige zittingen, plaatsvervangend officieren
enkelvoudige zittingen, en de rechterlijke ambtenaren in opleiding die
werkzaam zijn bij het parket centrale verwerking openbaar ministerie in te
kunnen zetten op ZSM-diensten, wordt in artikel I van het onderhavige
voorstel van wet geanticipeerd op de wettekst van artikel 1, onderdeel b,
onder 7, van de Wet op de rechterlijke organisatie zoals die komt te luiden
na 1 januari 2015.
1.3 Wijziging Besluit rechtspositie rechterlijke ambtenaren
Het Besluit rechtspositie rechterlijk ambtenaren wordt in die zin
aangepast, dat het mogelijk wordt hoofdofficieren van justitie, plaatsvervangende hoofdofficieren van justitie, senior officieren van justitie A,
senior officieren van justitie, officieren van justitie, substituut-officieren
van justitie, plaatsvervangend officieren van justitie, officieren enkelvoudige zittingen, plaatsvervangend officieren enkelvoudige zittingen, en
rechterlijke ambtenaren in opleiding, die werkzaam zijn bij een arrondissementsparket ook op zaterdag in te zetten voor ZSM-diensten, zonder dat
hiervoor een beroep op het dienstbelang aangewezen is. Daarnaast zal in
het Besluit rechtspositie rechterlijke ambtenaren geregeld worden dat er
een toeslag wordt toegekend over de uren van de ZSM-dienst die liggen
tussen:
− 18.00 uur en 22.00 uur op maandag, dinsdag, woensdag, donderdag
en vrijdag;
− 08.00 uur en 22.00 uur op zaterdag en zondag en;
− 08.00 uur en 22.00 uur op algemeen erkende feestdagen als bedoeld in
de Algemene termijnenwet.
Over de hoogte van de toeslag worden bij ministeriële regeling regels
gesteld.
2. Financiële gevolgen
De kosten van de invoering van de maatregel, opgenomen in deze wet
worden opgevangen binnen de voor de sector rechterlijke macht
beschikbare middelen.
Administratieve lasten en bedrijfseffecten
Deze wet brengt geen administratieve lasten voor burgers, bedrijven of
publieke professionals met zich. De in artikel 1, onderdeel b, onder 7, van
de Wet op de rechterlijke organisatie genoemde rechterlijke ambtenaren
en de rechterlijke ambtenaren in opleiding, voor zover werkzaam bij een
arrondissementsparket, krijgen een toeslag wanneer zij buiten de
reguliere werktijden worden ingezet. Het regelen van deze toeslagen vergt
alleen enige aanvullende administratieve handelingen voor het OM als
organisatie.
3. Consultatie
Over de inhoud van deze wet is in de Sectorcommissie rechterlijke macht
de ingevolge artikel 51 van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren
vereiste overeenstemming bereikt. Het College van procureurs-generaal,
de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en de Raad voor de
rechtspraak hebben positief geadviseerd over een ontwerp van deze wet3.

3

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 096, nr. 3

3

4. Artikelsgewijs
Artikel I (artikel 40)
Zoals onder 1.2 Doel van de wet is aangegeven, is het thans alleen
mogelijk om de rechterlijke ambtenaren en de rechterlijk ambtenaren in
opleiding werkzaamheden op te dragen op zaterdagen, zondagen en de
bij of krachtens de Algemene termijnenwet aangemerkte erkende
feestdagen als de functionele autoriteit dit vanuit het dienstbelang
onvermijdelijk acht. Voor het werken op zondagen en feestdagen is dit
neergelegd in artikel 40 van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren.
Binnen de ZSM-dienst vormen de uren van 08.00 uur tot en met 18.00 uur
op maandag tot en met vrijdag de reguliere werktijden (het zogenoemde
dagvenster). De uren buiten het dagvenster worden aangemerkt als
onregelmatige uren. Dit zijn de uren:
− gelegen tussen 18.00 uur en 22.00 uur op maandag, dinsdag, woensdag, donderdag en vrijdag;
− de uren gelegen tussen 08.00 uur en 22.00 uur op zaterdag, zondag en
op algemeen erkende feestdagen als bedoeld in de Algemene
termijnenwet.
Dit wijzigingsonderdeel voorziet erin dat hoofdofficieren van justitie,
plaatsvervangende hoofdofficieren van justitie, senior officieren van
justitie A, senior officieren van justitie, officieren van justitie, substituutofficieren van justitie, plaatsvervangend officieren van justitie, officieren
enkelvoudige zittingen, plaatsvervangend officieren enkelvoudige
zittingen, en rechterlijke ambtenaren in opleiding, die werkzaam zijn bij
een arrondissementsparket, ook op zondagen en feestdagen kunnen
worden ingezet voor ZSM-diensten.
Op grond van artikel 19b Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren
kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur voor rechterlijke
ambtenaren en rechterlijke ambtenaren in opleiding nadere arbeidsvoorwaarden worden vastgesteld ten aanzien van het bepaalde in hoofdstuk 3
van de wet (Salaris en andere financiële arbeidsvoorwaarden). Op grond
van dit artikel worden in het Besluit rechtspositie rechterlijke ambtenaren,
regels gesteld over de toeslag die wordt toegekend voor gewerkte uren
buiten het dagvenster ofwel de onregelmatige uren bij inzet voor
ZSM-diensten. Dit zal gebeuren met het Besluit rechtspositie ZSM.
Voor wat betreft de mogelijkheid om hoofdofficieren van justitie,
plaatsvervangende hoofdofficieren van justitie, senior officieren van
justitie A, senior officieren van justitie, officieren van justitie, substituutofficieren van justitie, plaatsvervangend officieren van justitie, officieren
enkelvoudige zittingen, plaatsvervangend officieren enkelvoudige
zittingen, en rechterlijke ambtenaren in opleiding, die werkzaam zijn bij
een arrondissementsparket op zaterdag in te zetten op ZSM-diensten
wordt verwezen naar het Besluit rechtspositie ZSM, dat tegelijkertijd met
onderhavige wet in werking treedt.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 096, nr. 3

4