Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

33 552

Slachtofferbeleid

29 628

Politie

Nr. 86

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 september 2021
De Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: Inspectie) heeft onderzoek
verricht naar de wijze waarop de Individuele Beoordeling (hierna: IB) van
slachtoffers uitgevoerd wordt door de politie1. Met deze brief bieden wij
uw Kamer het Inspectierapport en onze beleidsreactie aan.
Aanleiding: de introductie van de individuele beoordeling
In november 2015 is de EU-richtlijn minimumnormen slachtoffers
vastgesteld, met daarin opgenomen de individuele beoordeling van
slachtoffers.2 De IB is in Nederland geïmplementeerd in het Wetboek van
Strafvordering en het Besluit slachtoffers van strafbare feiten.3
De politie heeft het recht op bescherming van slachtoffers, in samenwerking met het Ministerie van Justitie en Veiligheid en ketenpartners OM
en SHN, vertaald in de werkwijze IB: het systematisch en structureel
beoordelen en beschermen van slachtoffers. Met deze werkwijze wil de
politie systematisch en structureel aandacht hebben voor de (potentiële)
kwetsbaarheid van een slachtoffer, het voorkomen van herhaald slachtofferschap, secundaire victimisatie, intimidatie en/of vergelding opdat de
politie beschermingsmaatregelen kan treffen als dat nodig is. De
werkwijze IB is per 1 juni 2018 landelijk ingevoerd als standaard werkwijze
bij fysieke meldingen en aangiftes. Om de IB in deze fase te kunnen
implementeren is aan de politie structureel het financiële equivalent van
124 fte ter beschikking gesteld.
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Europese richtlijn 2012/29/EU inzake de vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de
ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten (PbEU 2012, L315). In
de Richtlijn is onder meer bepaald dat slachtoffers tijdig moeten worden beoordeeld op hun
kwetsbaarheid en op mogelijke inzet van beschermingsmaatregelen.
3
Besluit van 24 augustus 2016, houdende regels voor de rechten, de ondersteuning en de
bescherming van slachtoffers van strafbare feiten (Besluit slachtoffers van strafbare feiten) Stb.
2016, nr. 310.
2

kst-33552-86
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 552, nr. 86

1

Het onderzoek, conclusies en aanbeveling van de Inspectie
Het onderzoek van de Inspectie richt zich op de eerste fase van de
implementatie van de werkwijze IB binnen de politie, te weten het
uitvoeren van de IB bij slachtoffers van strafbare feiten die zich in persoon
melden op het politiebureau, of van wie op straat een melding of aangifte
wordt opgenomen.4 De Inspectie heeft in kaart gebracht hoe de politie de
IB in de praktijk uitvoert binnen de drie fases van de IB: (1) het bepalen
van de kwetsbaarheid van het slachtoffer, (2) het bepalen van de
specifieke beschermingsbehoefte van het slachtoffer en het inzetten van
passende beschermingsmaatregelen, en (3) het informeren van relevante
functionarissen binnen de politieorganisatie en bij het Openbaar
Ministerie (hierna: OM) en Slachtofferhulp Nederland (hierna: SHN).
Bevindingen en conclusie
De Inspectie stelt vast dat bij de politie sprake is van een goed uitgewerkt
werkproces en breed opgezet implementatietraject. De werkinstructies en
digitale infrastructuur zijn grotendeels op orde. De ontwikkelde training
die aan de eenheden is aangeboden had als doel dat alle doelgroepen op
de hoogte zijn van de nieuwe werkwijze binnen het thema «beoordelen en
beschermen van slachtoffers». De doelgroepen waren vooraf gedefinieerd. Ook wat betreft aantallen medewerkers die getraind moesten
worden en wat betreft de duur.
De Inspectie stelt echter ook vast dat een groot deel van de ondervraagde
medewerkers onvoldoende kennis van de IB heeft om deze goed te
kunnen toepassen omdat zij de ontwikkelde training niet hebben gevolgd.
De wijze waarop de IB in de praktijk wordt toegepast kent grote
verschillen. De Inspectie ziet hiervoor de volgende oorzaken: 1) politiemedewerkers hebben beperkte kennis van de IB door het ontbreken van een
adequate of gevolgde opleiding en 2) de werkwijze IB is gebrekkig in de
organisatie verankerd door het grotendeels ontbreken van sturing en
borging waardoor de werkwijze nauwelijks wordt bijgesteld. Ten slotte
stelt de Inspectie vast dat mede doordat de training maar beperkt is
gevolgd, de beoogde cultuuromslag slechts ten dele lijkt te zijn geslaagd.
Ten aanzien van het contact met ketenpartners OM en SHN constateert de
Inspectie dat de politie soms onvoldoende gebruik maakt van de kennis
en expertise van deze partners en daardoor de slachtoffers ook bijvoorbeeld onvoldoende informeert over de dienstverlening door SHN. Ook de
overdracht naar en het contact met de partners OM en SHN is onvoldoende goed ingeregeld.
De Inspectie concludeert dat met de wijze waarop de politie vormgeeft
aan de IB, onvoldoende systematisch en structureel aandacht wordt
besteed aan de (potentiële) kwetsbaarheid en beschermingsbehoefte van
een slachtoffer. Dit betekent voor de burger die slachtoffer is geworden
van een strafbaar feit dat hij of zij soms onvoldoende goed geholpen
wordt.
Aanbeveling
De Inspectie beveelt de politie aan om een aangepaste strategie te
bedenken om de geconstateerde tekortkomingen in de taakuitvoering te
4

Momenteel is de implementatie van de IB in de eerste fase afgerond. Thans loopt de voorbereiding voor de implementatie van IB Fase 2. IB fase 2 ziet op het beoordelen van kwetsbaarheid van slachtoffers van criminaliteit die via de Regionale Service Centra of in de fase van
opsporing in contact komen met de politie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 552, nr. 86

2

adresseren. Daarbij is het van belang zicht te houden op de uitvoering en
vast te stellen op welk moment de taakuitvoering van de IB is beklijfd en
geborgd. Daarnaast wordt aanbevolen om ervoor te zorgen dat alle
politiemedewerkers met slachtoffercontacten die het aangaat (inclusief
nieuwe medewerkers, ook bij de Intake en Service-balie) over de juiste
opleiding beschikken en dat de aangeleerde kennis over de IB actueel
blijft. De Inspectie vraagt de politie binnen zes maanden na publicatie een
plan aan te leveren over de wijze waarop zij de toepassing van de
werkwijze IB wil verbeteren.
Reactie op de aanbeveling
In de kern richt de aanbeveling van de Inspectie zich op het ervoor zorgen
dat alle politiemedewerkers (inclusief nieuwe medewerkers) over de juiste
opleiding beschikken en ervoor zorgen dat de aangeleerde kennis over de
IB actueel blijft. De politie heeft ons bevestigd dat bij de tweede fase van
de uitrol van de IB binnen de politie (gericht op de opsporing en de
RSC-medewerkers) de leerpunten uit het onderzoek ten aanzien van de
inhoud van de training alsook ten aanzien van de sturing en de
monitoring zullen worden meegenomen.
De politie zal conform de aanbeveling van de Inspectie binnen zes
maanden na publicatie een plan aan leveren over de wijze waarop zij de
uniforme toepassing van de werkwijze IB wil verbeteren.
We hebben de politie verzocht in het plan van aanpak aan te geven op
welke wijze de aanbeveling wordt opgevolgd dat alle politiemedewerkers
(inclusief nieuwe medewerkers) over de juiste opleiding beschikken en
zorgen dat de aangeleerde kennis over de IB actueel blijft.
Tevens hebben we verzocht in het plan aan te geven hoe de geconstateerde tekortkomingen in de taakuitvoering te adresseren, bijvoorbeeld
hoe de inzichten uit registraties in de gesprekken van medewerkers en
leidinggevenden aan de orde kunnen komen. Bij deze inzichten kan
gedacht worden aan opgelegde beschermingsmaatregelen en juiste
registratie in de politiesystemen. Het is immers, ondanks het feit dat
politiemedewerkers allemaal een heel andere achtergrond en ervaring
kunnen hebben, cruciaal dat zij allen op een gestandaardiseerde wijze
werken. Elk slachtoffer verdient immers een gelijke behandeling die niet
afhankelijk mag zijn van een individuele politiemedewerker of een
individuele politie-eenheid. Dit is een principe dat de politie onderschrijft.
Tot slot zal de politie in het plan van aanpak aangeven op welke wijze de
informatie-uitwisseling tussen politie, OM en SHN verder kan worden
verbeterd. Tevens zal worden gekeken naar de behoefte van SHN aan
operationele contactpersonen bij de politie-eenheden.
Overigens is van belang te vermelden dat de politie al tijdens de
uitvoering van het onderzoek verder is gegaan met het ontwikkelen en
verbeteren van de IB en de verspreiding van de kennis binnen de
organisatie. Zo zijn de ketenbrede e-learning en een profcheck in 2021
geheel geactualiseerd. Niet alleen de training voor de IB is ontwikkeld
maar ook intranet en medewerkersbijeenkomsten hebben bijgedragen
aan de verdere verspreiding van kennis over de IB binnen de politie. De
politie heeft daarnaast nog in 2021 en in 2022 verschillende (nieuwe)
activiteiten op de agenda staan:
• De politie is vergevorderd met de implementatie van de politiemonitor.
Dit is een instrument dat de politie inzicht en informatie geeft over de
ervaringen van burgers met de dienstverlening van de politie;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 552, nr. 86

3

•

•
•

De politie is in samenwerking met de wetenschap bezig met het
ontwikkelen van een risicotaxatie instrument (ProVict). Met dit
instrument kan de beoordeling van de kwetsbaarheid van slachtoffers
op een meer gestandaardiseerde wijze plaatsvinden;
Er worden initiatieven uitgewerkt voor IB-trainingen op maat;
Naar aanleiding van het inspectierapport organiseert de Inspectie een
tweetal webinars. Tijdens deze webinars licht de Inspectie de resultaten van het onderzoek toe en is er gelegenheid om met de bij het
onderzoek betrokken inspecteurs in gesprek te gaan. Deze webinars
worden breed binnen de politie bekend gemaakt.

Deze activiteiten onderstrepen het belang dat ook de politie hecht aan de
bescherming van kwetsbare slachtoffers en de voortdurende inzet voor
verbetering van het werkproces.
Afsluitend
Het beeld dat uit het rapport van de Inspectie naar voren komt over de
wijze waarop de IB op dit moment wordt uitgevoerd vinden wij onbevredigend, omdat nog steeds het risico bestaat dat kwetsbare slachtoffers
niet voldoende worden beschermd. Daarom zullen wij met in- en externe
toezichthouders het gesprek hierover met de politie voortzetten om aan
de hand van deze tussentijdse monitoring te volgen hoe er wordt
gestuurd op de beoogde verbeteringen in de taakuitvoering van de IB en
hoe deze worden geborgd. Betere uitvoering door de politie van de IB
langs de lijnen die de Inspectie aangeeft is essentieel om kwetsbare
slachtoffers beter te beschermen.
Het structureel op gestandaardiseerde wijze beoordelen van slachtoffers
op hun kwetsbaarheid betekende voor de politie op onderdelen een
nieuwe taakinvulling, en de implementatie ervan is voor de politie niet
eenvoudig gebleken. Het toepassen van de IB door de politie en de
borging ervan op een wijze waarbij voldoende systematisch en structureel
aandacht wordt besteed aan de (potentiële) kwetsbaarheid en beschermingsbehoefte van een slachtoffer heeft continu aandacht nodig. De
inzichten uit het Inspectierapport zijn hierbij uiterst behulpzaam. Wij zullen
uw Kamer informeren over het op te stellen plan van aanpak en de
voortgang ervan.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 33 552, nr. 86

4