Eindrapport;
antigeen sneltesten in het VO
7 juli 2021

0

Dit rapport is opgesteld door Drs. I. Westerhof en Dr. P. Bruijning-Verhagen
UMCU UTRECHT, Heidelberglaan 100 Utrecht

1

Contents
Samenvatting .............................................................................................................................. 3
1 Introductie ................................................................................................................................ 5
1.1 Risicogericht testen ............................................................................................................ 5
1.2 Definities ............................................................................................................................ 6
1.3 Betrokken partijen in fase 1 ................................................................................................ 6
1.3.1 Positief geteste leerling of medewerker (index case) ........................................................................... 6
1.3.2 Test-coördinator school ........................................................................................................................ 6
1.3.3 Leerlingen en medewerkers in de testpopulatie .................................................................................. 6
1.3.4 Rol van de testleverancier .................................................................................................................... 6
1.3.5 Rol van het UMCU ................................................................................................................................. 7

1.4 Juridische en beleidskaders ................................................................................................. 7
1.5 Beleidsevaluatie ................................................................................................................. 7
2. Resultaten risicogericht testen .................................................................................................. 8
2.1 Testrondes ......................................................................................................................... 8
2.2 Kenmerken index casus....................................................................................................... 9
2.3 Kenmerken deelnemers testrondes ................................................................................... 10
2.4 Type contact met index casus............................................................................................ 10
2.5 Aanwezigheid klachten bij deelnemers testrondes ............................................................ 11
2.6 Waardering voor testbeleid .............................................................................................. 12
2.7 Ervaringen van scholen ..................................................................................................... 12
2.7.1 Algemene ervaring .............................................................................................................................. 12
2.7.2 Effect op absenties.............................................................................................................................. 12
2.7.3 Administratieve last ............................................................................................................................ 13

3 Conclusies ............................................................................................................................... 14

2

Samenvatting
Inleiding Het UMC Utrecht heeft in opdracht van het ministerie van OCW een evaluatie gedaan

naar de inzet van coronavirus antigeen sneltesten in voortgezet onderwijs. De motivatie voor inzet van
sneltesten is om de besmettingskansen in scholen te verkleinen en fysiek onderwijs meer ruimte te
geven. Voor de evaluatie is gebruik gemaakt van gegevens die zijn verzameld tijdens een proeffase
met risicogericht testen in pilot scholen in de eerste maanden van 2021. Van risicogericht testen is
sprake wanneer antigeen sneltesten worden ingezet in reactie op een besmetting bij een leerling of
medewerker van de school, waarbij de groep die mogelijk is blootgesteld aan de besmettelijke
persoon (de index casus) wordt uitgenodigd voor een sneltest. Testen werden tweemaal aangeboden;
direct na vaststelling van de besmetting en 3-5 dagen later.

Methode Tijdens de proeffase zijn gegevens verzameld over besmettingen in scholen, de uitvoering
van het risico-gericht testen, testresultaten en kenmerken van de geteste groep. Scholen ontvingen
vragenlijsten (bij start, na testronde en einde proeffase) hielden gegevens bij over aantallen
besmettingen. Personen die deelnamen aan het risicogericht testen ontvingen een vragenlijst
toegestuurd; personen met een positieve testuitslag ontvingen een extra vragenlijst. Daarnaast werden
tijdens de proeffase klankbordgroepen georganiseerd met diverse stakeholders en zijn themasessies
georganiseerd waarbij diverse aspecten het testbeleid met betrokken scholen werden besproken.
Resultaten Tussen februari en april 2021 namen in totaal 45 scholen deel, met in totaal 33.274

leerlingen. Gemiddeld namen scholen 9 weken deel. Gemiddeld werden 1 index casus aan de school
gemeld per week (range 0-5). Bij 155 index casussen werden testrondes gestart. In totaal hebben er
2863 scholieren en 774 leerkrachten en medewerkers deelgenomen aan het antigeen sneltesten op
school. Gemiddeld was er 1(range 0-5) testronde per week per school.
In totaal hebben 3648 personen zich laten testen. Bij de testrondes heeft 69,2% van de categorie- 3
contacten toestemming gegeven voor deelname. Voorts hebben 76% en 65,5% van de personen met
toestemming daadwerkelijk deelgenomen aan testen. Dit komt neer op 62,3% van alle categorie 3
contacten. Het percentage categorie 3 contacten dat zich liet testen tijdens de pilot nam licht af over
tijd. Er is geen verschil in deelnamebereidheid zichtbaar tussen de schoolniveaus.
Er werden 24 personen positief getest (0,7%), hiervan werden 17 gedetecteerd tijdens de eerste
testronde. Secundaire besmettingen werden relatief vaker gevonden wanneer de index casus een
docent/medewerker was (33%) dan wanneer het een leerling betrof (6%). Ook het aantal secundaire
besmettingen (attack rate) per index was hoger voor docent/medewerker (22,6%) dan voor leerlingen
(9,2%). Deelnemers die positief testen hadden vaker buiten school contact gehad met de index casus
en hadden vaker klachten dan negatief geteste deelnemers. In totaal rapporteerden 11,1% van de
deelnemers klachten tijdens testafname. Van de categorie 3 contacten die werden getest bleek 14,5%
van de medewerkers en 13,8% van de leerlingen in feite een categorie 2 contact te zijn, omdat zij
binnen 1,5 meter van de index hadden verbleven. Deze personen waren op dat moment niet in
quarantaine. Deze categorie 2 contacten hadden vaker een positieve testuitslag (2,4%) dan overige
contacten.
Scholen waren doorgaans positief over het risicogericht testen. Het meest genoemde argument
hiervoor was dat het gevoel van veiligheid werd vergroot. Wel werd de administratieve last als
minpunt veelvuldig genoemd en een meerderheid van de scholen ervaarden het organiseren van een
testrondes als zeer arbeidsintensief. De gerapporteerde mediane werkdruk was 4 uur (IQR 2-6) per
week. Deelnemers aan de testrondes waren in grote meerderheid tevreden tot zeer tevreden (93,4%).

Conclusies De proef met risicogericht testen heeft veel inzichten opgeleverd over de toegevoegde

waarde en haalbaarheid van testbeleid op scholen. De werkwijze is haalbaar voor scholen, maar
arbeidsintensief. Met name de logistiek rondom testen en toestemmingsprocedure dragen hieraan bij.
Ruim de helft van leerlingen en medewerkers bleek bereid zich te laten testen. Bij de heersende
besmettingsniveaus in de samenleving werd ca. 1 besmet persoon opgespoord per 100 geteste
personen. Secondaire besmettingen werden vooral opgespoord bij eerste testmoment. Uit de
3

vragenlijsten bleek dat de quarantaine regels voor personen met klachten en voor nauwe contacten
niet in alle gevallen werden nageleefd. Dit betrof 10-15% van de ondervraagde contacten.

4

1 Introductie
In opdracht van OCW werd eind Januari 2021 gestart met een proef waarbij sneltesten gericht werden
ingezet in meerdere scholen van het VO en VSO. Deze proeffase (fase 1) was bedoeld om ervaring op
te doen met het sneltestbeleid, processen te optimaliseren en de bijdrage van sneltesten aan
vermindering van SARS-CoV-2 infecties te schatten o.b.v. verzamelde gegevens. Er werd hierbij
gekozen voor een risico-gerichte inzet van sneltesten. Dat wil zeggen dat sneltesten reactief werden
ingezet wanneer een besmetting werd geconstateerd bij een leerling of medewerking, waarbij
personen in de school mogelijk waren blootgesteld aan het virus. De proeffase met risicogericht testen
werd gevolgd door een landelijk beleid van preventief testen (fase 2), waarbij alle leerlingen en
medewerkers de mogelijkheid kregen om proactief tweemaal per week een zelftest af te nemen.
Hierbij is de aanleiding niet langer een geconstateerde besmetting in de school, maar is het
uitgangspunt dat alle leerlingen en medewerkers (ongemerkt) besmet kunnen zijn en op te sporen met
een zelftest. De vroege opsporing voorkomt verdere verspreiding binnen de school. De keuze voor
preventief testen i.p.v. risicogericht testen werd geïnformeerd door modelleringsonderzoek. Dit
modelleringsonderzoek maakte gebruik van gegevens verzameld tijdens fase 1. Het
modelleringsonderzoek is in een apart rapport toegelicht. Een eerste (tussentijds) modelleringsrapport
is opgeleverd op 10 juni 2021 een tweede op 7 juli 2021. Dit rapport behandeld derhalve de resultaten
en inzichten verkregen uit de proef met risicogericht testen. Dit rapport is het laatste in een serie van
4. Drie tussentijdse rapportages werden reeds opgeleverd op 19 februari, 19 maart en 19 april 2021.

1.1 Risicogericht testen
Het doel van het risicogericht sneltesten in het VO is om een uitbraak van het SARS-CoV-2 virus
onder leerlingen en onderwijspersoneel zo snel mogelijk te signaleren en te isoleren, om daarmee
verdere verspreiding van SARS-CoV-2 besmettingen te beperken. Door een grotere uitbraak te
voorkomen, worden klassen minder vaak naar huis gestuurd, en kunnen sluitingen van schoollocaties
worden voorkomen. Ook kan tijdige identificatie en isolatie van besmette personen verspreiding naar
nauwe contacten zoals gezinsleden of vrienden buiten school voorkomen. Zo kan sneltesten bijdragen
aan een veiliger schoolomgeving, en wordt verheffing van de epidemie als gevolg van fysiek
onderwijs mogelijk tegengegaan. De inzet van risicogericht sneltesten vormde een aanvulling op de
bestaande maatregelen ten tijde van de proefperiode, die onverminderd van kracht bleven.
Onderstaande toelichting beschrijft in hoofdlijnen de werkwijze van het risicogericht sneltesten
tijdens de proeffase:
•
•
•
•

•
•

Doel van sneltesten: een uitbraak van het SARS-COV-2 virus onder leerlingen en
onderwijspersoneel zo snel mogelijk te signaleren en isoleren binnen de school, om daarmee
het aantal SARS-COV-2 besmettingen te beperken.
Beleidsvorm; Er wordt gewerkt met risicogericht testen. Het protocol sneltesten wordt
geactiveerd wanneer de school een melding krijgt van een leerling of medewerker die positief
is getest op SARS-CoV-2.
Doelgroep: leerlingen en personeel van de school (onderwijzend personeel, directie en
ondersteunend personeel, ofwel elk contact dat geen leerling is) die op het moment dat het
protocol wordt geactiveerd geen COVID-19 gerelateerde klachten hebben.
Criterium: alle personen die zich gedurende minimaal één lesuur in dezelfde ruimte bevonden
als een positief geteste persoon en zelf geen klachten hebben, komen in aanmerking voor
een sneltest. Dit geldt ook voor onderwijspersoneel dat gedurende één lesuur bij elkaar in
dezelfde ruimte heeft gezeten. Deze groep wordt gedefinieerd als de test-populatie.
Uitvoering testen: de testen worden uitgevoerd door een gecertificeerd testleverancier. Er
wordt gebruik gemaakt van antigeentesten. De testen worden afgenomen door een medisch
professional.
Beleidsevaluatie: in opdracht van OCW worden tijdens de proeffase gegevens verzameld en
geanalyseerd door het UMCU.
5

Uitgangspunten bij de inrichting van het testbeleid zijn verder;
•
•

Het sneltestbeleid wordt zo ingericht dat het minimaal interfereert met het onderwijsproces.
Het sneltestbeleid wordt zo ingericht dat deelname maximaal wordt gestimuleerd.

1.2 Definities
In dit rapport worden de volgende definities gebruikt:
•
•
•
•
•

Index casus: Leerling of medewerker die een positieve testuitslag rapporteert aan de school en
aanleiding is voor het opstarten van testrondes volgens het principe van risicogericht testen
Categorie 3 contacten: De personen die binnen de school in contact zijn geweest met de index
casus en daarmee in aanmerking komen voor risicogericht testen.
Testpopulatie: Categorie 3 contacten die toestemming hebben gegeven voor deelname aan het
risicogericht testen op school.
Test-deelnemers: personen uit de testpopulatie die daadwerkelijk een test ondergaan tijdens
een testronde.
Testronde: een eerste of tweede testmoment dat volgt na een melding van een index casus. De
eerste testronde vindt plaats op de dag van de melding, de tweede testronde na 3 tot 5 dagen

1.3 Betrokken partijen in fase 1
1.3.1 Positief geteste leerling of medewerker (index case)
Leerlingen of medewerkers bij wie de uitslag van een coronatest positief is, worden gevraagd (maar
zijn hiertoe niet verplicht) om dit aan hun school door te geven. De school stelt aanvullende vragen
om in kaart te brengen wanneer de leerling potentieel besmettelijk op school is geweest.
1.3.2 Test-coördinator school
De testpopulatie wordt door de test- coördinator van school gedefinieerd, veelal aan de hand van
lesroosters. De medewerker draagt zorg voor de uitnodigingen aan testpopulatie en voor het
organiseren van de logistiek rondom het testen op de schoollocatie. In het kader van beleidsonderzoek
door UMCU heeft de coördinator enkele vragenlijsten ontvangen.
1.3.3 Leerlingen en medewerkers in de testpopulatie
De testpopulatie bestaat uit categorie 3 overige (niet nauwe) contacten zonder klachten. Hieronder
vallen alle personen die zich gedurende minimaal één lesuur in dezelfde ruimte bevonden als een
positief geteste persoon. Iedereen die binnen 1,5 meter is geweest voor ten minste 15 minuten op een
dag (categorie 2 overige nauwe contacten) wordt aangemerkt als nauw contact. Nauwe contacten gaan
conform BCO protocol in quarantaine en doen niet mee aan de sneltestprocedure. Leerlingen of
medewerkers met COVID-19 gerelateerde klachten eveneens conform BCO beleid thuis te blijven en
zich te laten testen.
Deelnemen aan de sneltest is vrijwillig. De testpopulatie wordt voor een testronde opgeroepen na
toestemming van deelnemer en, indien het personen < 16 jaar betreft, ouders.
1.3.4 Rol van de testleverancier
De testleverancier heeft de scholen die deelnamen aan fase 1 voorafgaand aan de start bezocht en de
beoogde testlocatie gecontroleerd op geschiktheid. Daarbij werden aanbevelingen gedaan ten aanzien
van logistiek en routering, en heeft de testleverancier bestickering aangebracht. Wanneer een
testronde werd geactiveerd bezocht de testleverancier met een gekwalificeerd medisch team de
school. Antigeen sneltesten werden afgenomen bij personen uit de testpopulatie voor wie een
toestemming vooraf was gedocumenteerd en na legitimatie. De antigeen sneltest werd middels een
6

monster uit de neus afgenomen (mid-turbinate nasal sample) en uitgelezen op locatie. De uitslag was
na 15 minuten beschikbaar en werd direct (digitaal) aan de geteste persoon gecommuniceerd. Alle
positieve testuitslagen werden tevens gerapporteerd aan de GGD via het systeem CoronIT.
1.3.5 Rol van het UMCU
Het UMCU had als opdracht het monitoren en evalueren van fase 1. Hiertoe werden tijdens Fase 1
extra gegevens verzameld van zowel de scholen als de personen die sneltesten ondergingen. Voor dat
laatste werd toestemming gevraagd aan betrokken personen en, waar van toepassing, hun
ouders/wettelijk vertegenwoordigers.

1.4 Juridische en beleidskaders
De onderstaande juridische kaders en richtlijnen waren leidend in de opzet en uitvoering van het
risicogericht testen:
•
•
•
•
•
•

Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)
Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkoms (WGBO)
LCI richtlijn inrichting testlocatie.
Wet publieke gezondheid en meldingsplicht COVID-19
Wet medezeggenschap scholen (Wms). MR instemmingsrecht was van kracht op deze
situatie, omdat het gaat om vaststelling of wijziging van regels op het gebied van het
veiligheids-, gezondheids- en welzijnsbeleid.
Generiek kader COVID-19 voor VO en VSO

1.5 Beleidsevaluatie
Bij de evaluatie staan de volgende vragen centraal:
1. Aanvaardbaarheid: Hoe is de deelnamebereidheid van scholen en betrokken leerlingen en
medewerkers.
2. Haalbaarheid: Kunnen testrondes tijdig en efficiënt worden uitgevoerd binnen de huidige
aanpak en rekening houdend met juridische en beleidskaders
3. Effectiviteit: Wat is de potentiële meerwaarde van risicogericht testen op de verspreiding van
SARS-CoV-2?
Voor de evaluatie werd gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
•
•
•
•
•
•

Gegevens van de geteste populatie (o.a. testuitslag, en testgegevens verkregen via
vragenlijsten);
Schoolrapportage testpopulatie en index casus;
Themasessies met contactpersonen deelnemende scholen;
Klankbordgroepen;
Vragenlijst monitoring toestemmingsformulieren VO-raad;
Vragenlijsten UMC Utrecht.

In eerdere rapportages werden diverse resultaten reeds uitvoerig besproken. In deze rapportage
worden de derhalve enkel de aanvullende eindresultaten gepresenteerd, alsmede een overzicht van de
belangrijkste bevindingen en conclusies op grond van deze, en eerdere rapportages.

7

2. Resultaten risicogericht testen
2.1 Testrondes
Tussen februari en april 2021 namen in totaal 45 scholen deel, met in totaal 33.274 (gemiddeld 740
leerlingen per school). Gemiddeld namen scholen 9 weken deel aan de proef (variërend tussen 5-12
weken). De leerlingenbezetting tijdens de studieperiode varieerde van 20-30% begin februari tot 4050% in april. Tabel 1 geeft een overzicht van het risicogericht testen tijdens de pilot. De eerste
testronde vond plaats op 1 februari 2021, de laatste op 23 april 2021. In totaal werden er bij 155
meldingen van een index casus testrondes gestart. Gemiddeld komt dit neer op 1 casus per week per
school (variërend tussen 0 en 5 per week). 18 scholen rapporteerden het totaal aantal meldingen van
besmette personen. Bij 73 van de 150 meldingen (48,7%) werd een testronde opgestart. Als redenen
waarom geen testronde werd opgestart werden door de school genoemd 1) index was niet op school in
besmettelijke periode (n=61; 79,2%); 2) te kleine testpopulatie/onvoldoende toestemmingen (n= 5;
6,5%); en 3) overige/onbekend (n=11; 14,3%).
Tabel 1 overzicht risicogericht testen tijdens fase 1
Aantal participerende scholen:
- Voortgezet onderwijs
- Voortgezet speciaal onderwijs
- PRO Voortgezet onderwijs

5
31
5
9

Aantal index cases
Aantal eerste en tweede testrondes plaatsgevonden
Gemiddeld percentage toestemming categorie 3 contacten*:

155
304
71,6%

Aantal testrondes 1
Aantal deelgenomen:
Gemiddeld percentage deelname uit testpopulatie:
Gemiddeld percentage deelname uit categorie 3 contacten:
Aantal met positieve testuitslag (%):

154
3171
76,0%
56,1%
17 (0,4%)

Aantal testrondes 2
Aantal deelgenomen:
Gemiddeld percentage deelname uit testpopulatie *:
Gemiddeld percentage deelname uit categorie 3 contacten*:
Aantal met positieve testuitslag (%):

150
2564
65,5%
48,2%
7 (0,3%)

Totaal aantal getest tijdens de pilot:
Aantal deelgenomen aan minimaal 1 ronde per index case:
Gemiddeld percentage deelname uit testpopulatie * (aantal):
Gemiddeld percentage deelname uit categorie 3 contacten*:
Aantal met positieve testuitslag (%, range per index case):
* Gebaseerd op de testrondes waarvan de testpopulatie bekend is.

3648
3652
82,7%
62,3%
24 (0,7%, Range 0-11,1%)

Bij de testrondes heeft 62,3% van de categorie 3 contacten toestemming gegeven voor deelname.
Scholen die de toestemmingen voor de pilot zowel schriftelijk als digitaal mogelijk maakten, hadden
een hogere deelname bereidheid (70,6%) in vergelijking met scholen die dit enkel digitaal (53,7%)
danwel schriftelijk (67,4%) de aanboden. In totaal hebben 3648 personen zich laten testen. Tijdens de
eerste en de tweede testronde hebben gemiddeld 76,0% en 65,5% van de personen met toestemming
daadwerkelijk deelgenomen. Dit komt neer op 56,1% en 48,2% van alle categorie 3 contacten. Figuur
1 geeft een overzicht van de daadwerkelijke deelname aan testen van categorie 3 contacten die
toestemming hadden getekend. De deelname is de eerste testronde gemiddeld hoger dan in de tweede
ronde. Gemiddeld nam tijdens de pilot de deelname af met respectievelijk 10% en 25% voor testronde
8

1 en testronde 2. Er is geen significant verschil tussen schoolniveaus in het percentage van categorie 3
contacten dat zich laat testen.

Figuur 1 Percentage van de categorie 3 contacten met daadwerkelijke deelname aan testen
weergegeven per testronde. Gebaseerd op de testrondes waarvan de testpopulatie bekend is.
In totaal waren van de 5.735 afgenomen testen er 24 positief. Het percentage positief geteste personen
van 0,7%, ligt iets hoger dan zou worden verwacht op basis van de achtergrond incidentie in de
samenleving ten tijde van de proef. Dit is in lijn met de verwachting, omdat het hier gaat om personen
met een bekende blootstelling. Het percentage ligt aanzienlijk lager dan wat doorgaans wordt gezien
bij bron-en contact onderzoek (BCO). Daarbij dient te worden opgemerkt dat, anders dan bij het
BCO, het risicogericht testen zich uitsluitend op categorie 3 contacten richt, omdat categorie 2
contacten in quarantaine dienen te gaan. Testen waren vaker positief tijdens de eerste testronde dan
tijdens de tweede testronde.

2.2 Kenmerken index casus
Tabel 3 geeft een overzicht van de kenmerken van de index casus, en de resultaten van de testrondes
per index casus. Deze informatie was voor 151 index casussen beschikbaar. Secundaire besmettingen
werden relatief vaker gevonden wanneer de index casus een docent/medewerker was (22,6%) dan
wanneer het een leerling betrof (9,2%). De secundaire attack rate onder leerkrachten en leerlingen
index casussen was 22.6% (95%CI 10.3-41.5) en 9.2% (95%CI 4.9-16.3), respectievelijk. De
transmissieratio is 2.44 voor leerkrachten versus leerlingen, dit is een significant verschil (p-waarde
<0,05).
Tabel 3 Index casus karakteristieken
Index casus (%)
Leerling (%)*
Docent/medewerker (%)*

120 (79,5%)
31 (20,5%)

Aantal index casus met ten
minste 1 secundaire casus
in de testpopulatie (%)
11 (61,1%)
7 (38,9%)

Gemiddeld aantal contacten uit dezelfde klas in quarantaine (SD)
Gemiddeld aantal overige contacten in quarantaine (SD)
Gemiddeld aantal contacten geïdentificeerd voor testrondes (SD)
* Gebaseerd op de testrondes waarvan de index kenmerken bekend zijn.

Aantal index casus
zonder secundaire casus
in de testpopulatie (%)
109 (82,0%)
24 (18,0%)
0,3 (1,3)
1,7 (2,5)
39 (38)

9

2.3 Kenmerken deelnemers testrondes
De kenmerken van deelnemers aan de testrondes staan vermeld in tabel 4. Deze gegevens zijn
verkregen via vragenlijsten die de deelnemers ontvingen samen met de test-uitnodiging. De
vragenlijst werd ingevuld door 3648 personen. Gemiddeld had 6,4% van de deelnemers al eerder een
SARS-CoV-2 infecties doorgemaakt. Deelnemers die positief testen hadden vaker buiten school
contact gehad met de index casus en hadden vaker klachten dan negatief geteste deelnemers.
Tabel 4 Deelnemer karakteristieken
Alle deelnemers (%)
Leerling (%)
Geslacht (%)
- Vrouw (%)
- Man (%)
- Anders/onbekend (%)
Gemiddelde leeftijd (SD)
Eerder positief getest (%)*
Buiten school in contact geweest met
besmet persoon (%)*
Symptomen tijdens testronde

2873

Aantal met positieve
testuitslag (Secundaire
casussen) (%)
21

Aantal met
negatieve
testuitslag (%)
2852

1439 (50,1%)
1366 (47,5%)
68 (2,4%)
15,8 (1,8)
71 (6,5%)

9 (42,9%)
11 (52,4%)
1 (4,8%)
15,6 (1,7)
0 (0,0%)

1430 (50,1%)
1355 (47,5%)
67 (2,3%)
15,8 (1,8)
71 (6,4%)

86 (7,9%)

3 (27,3%)

83 (7,7%)

287 (10,0%)

11 (52,4%)

276 (9,7%)

775
3
Docent/medewerker (%)
Geslacht (%)
- Vrouw (%)
413 (53,3%)
2 (66,7%)
- Man (%)
346 (44,6%)
1 (33,3%)
- Anders/onbekend (%)
16 (2,1%)
0 (0,0%)
Gemiddelde leeftijd (SD)
43,3 (11,9)
45,3 (9,3)
Eerder positief getest (%)*
39 (6,4%)
0 (0,0%)
Buiten school in contact geweest met
26 (5,2%)
1 (33,3%)
besmet persoon (%)*
Symptomen tijdens testronde
148 (19,1%)
3 (100%)
* Gebaseerd op de deelnemers die deze vraag hebben beantwoord.

772
411 (53,2%)
345 (44,7%)
16 (2,1%)
43,3 (11,9)
39 (6,4%)
25 (5,1%)
145 (18,8%)

Van deelnemers die wel toestemming gaven, maar toch niet meededen met het testen werd gevraagd
wat hier de reden voor was. 26 personen deze vraag. De voornaamste redenen waren 1) recent al
getest (n=8; 30,6%), 2) niet aanwezig (n=4; 15,4%) en 3) niet prettig (n=4; 15,4%). Ook noemde
meerdere personen (n=4; 15,4%) dat zij geen klachten hadden en daarom geen aanleiding zagen voor
een test. Daarnaast gaven tien deelnemers gaven in de vragenlijst aan dat zij het tweede testmoment
hadden gemist omdat de aanmelding hiervoor onduidelijk was.

2.4 Type contact met index casus
Vanaf 15 maart 2021 werd een vraag toegevoegd die betrekking had op het type contact met de index
casus (tabel 5). Deze vraag is door 1384 (38,0%) personen beantwoord. Personen met een positieve
testuitslag hadden vaker nauw contact gehad met de index casus en vaker tijdens pauzes en buiten
school contact gehad.
Tabel 5 Deelnemers en contact met index case.

10

Binnen 1.5 meter gezeten van de
besmette persoon
Contact buiten school
Tijdens de pauze
In dezelfde les gezeten
Anders
Onbekend

Alle deelnemers
(%)

Personen met positieve
testuitslag (Secundaire
casussen) (%)

Personen met
negatieve
testuitslag (%)

196 (14,2%)

6 (33,3%)

190 (13,9%)

19 (1,4%)
102 (7,4%)
760 (54,9%)
70 (5,1%)
237 (17,1%)

1 (5,6%)
3 (16,7%)
4 (22,2%)
1 (5,6%)
3 (16,7%)

18 (1,3%)
99 (7,2%)
756 (22,3%)
69 (5,1%)
234 (17,1%)

Uit dit overzicht blijkt tevens dat ca. 15% van de deelnemers aan het testbeleid dat zich richt op
categorie 3 contacten in feite een categorie 2 contact is (nauw contact binnen 1,5 meter). 10,0% van
de leerkrachten en 5,7% van de leerlingen geeft aan binnen een 1,5 meter van de index te hebben
gezeten. Personen met een positieve testuitslag hebben gemiddeld iets vaker intensief contact (binnen
1,5 gezeten en contact buiten school) gehad met de index in de week voorafgaand aan de test dan
negatief geteste personen.

2.5 Aanwezigheid klachten bij deelnemers testrondes
Uit vragenlijsten afgenomen bij personen ten tijde van de antigeentestafname bleek dat er bij 635
(11,1%) testafnames sprake was van klachten (Figuur 2). De volgende klachten werden voornamelijk
gerapporteerd: klachten: neusverkoudheid (60,6%), vermoeidheid (24,3%), hoofdpijn (25,7%),
keelpijn (22,7%), hoesten (18,9%). Klachten werden gerapporteerd door 14 (58,3%) positief geteste
personen tegenover 621 (10,9%) negatief geteste personen. Dit geeft aan dat aanwezigheid van
klachten bij categorie 3 contacten voorspellend is voor een positieve test (p-waarde <0,001). De
statistische analyse laat zien dat hoofdpijn, hoesten, spierpijn en verhoging significant vaker
voorkomen bij secundaire casussen. Een betere naleving van quarantaine bij klachten kan derhalve het
aantal personen dat met besmetting in school aanwezig is verminderen. In totaal hadden drie, allen
scholieren, een asymptomatische infectie.

Figuur 2 Klachten gerapporteerd tijdens de aanmelding voor de test
Op 15 maart is de vraag toegevoegd of de op dat moment ervaren neusverkoudheid toe te schijven
zijn aan hooikoorts. 77 (46,0%) van de 168 personen met een neusverkoudheid die deze vraag hebben
beantwoord schrijven de klachten toe aan hooikoorts.
11

2.6 Waardering voor testbeleid
In totaal hebben, variërend per vraag, 1889 tot 2027 deelnemers (52-56%) vragen over de waardering
van, en communicatie rondom testbeleid beantwoord. 1889 deelnemers beantwoordden de vraag over
of het goed is dat de school het sneltesten aanbiedt. Van hen gaf 93,4% aan het goed te vinden dat de
scholen de sneltest aanbieden, 2,9% geeft aan neutraal te zijn of het niet te weten en 38 deelnemers
(2,1% van de scholieren en 1,0% van de docenten) vinden het niet goed dat de school dit aanbiedt.
Hierbij dient te worden aangemerkt dat deze resultaten zijn verkregen van personen die wel
toestemming hebben gegevens voor het testbeleid. Het draagvlak onder personen die geen
toestemming gaven voor deelname is onbekend.
Over het algemeen zijn test-deelnemers tevreden over de informatie die zij ontvingen en weten ze
waar ze terecht kunnen met vragen (Figuur 3). Deelnemers waren kritisch over het wachten op de
testuitslag. Meerdere deelnemers gaven aan dat er tijdens het wachten op de uitslag risico was op
verdere virusoverdracht, omdat de testuitslag werd afgewacht in het klaslokaal.

Figuur 3 Stellingen over de communicatie voorgelegd aan deelnemers van de testrondes.

2.7 Ervaringen van scholen
2.7.1 Algemene ervaring
De ervaring van scholen is positief. Een school geeft aan: “Leerlingen en collega's waren op
voorhand wat huivering en sceptisch, maar toen er gebruik van gemaakt kon worden hebben zij dit
als zeer prettig ervaren.“ Door meerdere scholen werd aangegeven dat het gevoel van veiligheid
werd vergroot door de het testen. Bijvoorbeeld: “Blij dat we hebben deelgenomen: je doet er als
school alles aan om zoveel mogelijk leerlingen onderwijs te geven op een voor iedereen zo veilig
mogelijke manier.” En: “De testaanbieder werkte prettig en efficiënt. Geen klachten gehoord van
personeel of leerlingen. Het sneltesten was natuurlijk een goede opmaat naar zelftesten.”

2.7.2 Effect op absenties
Scholen werden bevraagd over het effect van het testbeleid op aantallen absenties. In totaal 12 scholen
hebben de vraag beantwoord. Zes van hen gaven aan weinig tot geen effect te hebben waargenomen
op de absenties. Drie scholen gaven aan een positief effect te hebben waargenomen met minder
absenties. De overige scholen gaven aan dat zij weinig inzicht hadden op het effect risicogericht
testen op de absenties.
12

2.7.3 Administratieve last
Een groot deel van scholen ervaarden het organiseren van een testronde als zeer arbeidsintensief en
sommigen benoemden dat het administratief omslachtig was. De mediane werkdruk was 4 uur (IQR
2-6) per week. Een school geeft aan: “De administratieve rompslomp is veel. Feitelijk heeft niemand
daar die uren voor en je huurt er ook niet zo maar iemand voor in omdat de vereiste inzet fluctueert
met het aantal besmettingen. Daarnaast zijn receptie en verzuimcoordinator al veel tijd bezig met te
woord staan van ouders die een besmetting melden van een gezinslid.”

13

3 Conclusies
De proef met risicogericht testen heeft veel inzichten opgeleverd over de toegevoegde waarde en
haalbaarheid van testbeleid op scholen. De werkwijze is haalbaar voor scholen, maar arbeidsintensief.
Met name de logistiek rondom testen en toestemmingsprocedure dragen hieraan bij. Ruim de helft
van leerlingen en medewerkers bleek bereid zich te laten testen. Bij de heersende besmettingsniveaus
in de samenleving werd ca. 1 besmet persoon opgespoord per 100 geteste personen. Secondaire
besmettingen werden vooral opgespoord bij eerste testmoment. Uit de vragenlijsten bleek dat de
quarantaine regels voor personen met klachten en voor nauwe contacten niet in alle gevallen werden
nageleefd. Dit betrof 10-15% van de ondervraagde contacten.

14