aan
van
doorkiesnummer
datum
onderwerp

Vaste Commissie voor Veiligheid en Justitie
D.A. Klok
06-10471863
8 oktober 2015
Rondetafelgesprek locatiebeleid Rechtspraak

Meerjarenplan Rechtspraak
De voorzitter van de Raad voor de rechtspraak dankt de Vaste Commissie voor Veiligheid en Justitie
voor de uitnodiging voor dit rondetafelgesprek over het locatiebeleid Rechtspraak, en is graag bereid
zijn standpunt mondeling toe te lichten.
Inleiding
De Rechtspraak moet tegelijkertijd moderniseren (digitaliseren), investeren in kwaliteit, de werkdruk
aanpakken en tegemoet komen aan de vraag van de regering om fors te bezuinigen (van 32 mln. euro in
2016, oplopend tot 88 mln. euro in 2020). Het samenvallen van deze opgaven is voor de Rechtspraak
een enorme uitdaging. Daarom hebben de presidenten en de Raad voor de rechtspraak gezamenlijk het
Meerjarenplan (hierna: MJP) opgesteld.
Uitgangspunten voor dit MJP zijn dat er blijvend moet worden geïnvesteerd in kwaliteit van
rechtspraak, dat we investeren in medewerkers en niet in gebouwen en dat de financiële middelen
toereikend dienen te zijn. Met – afgezet tegen de geldende huisvestingsnormen – een overschot van
100.000 vierkante meter kantooroppervlak, oplopend naar 130.000 vierkante meter door de
digitalisering, stelt de Rechtspraak zich op het standpunt geen leegstand te willen financieren.
Gevolgd proces
In september jl. vonden consultaties door de Rechtspraak plaats van onder andere politici en het
regionaal en lokaal openbaar bestuur, de medezeggenschapsorganen van de Rechtspraak, de
Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, het Openbaar Ministerie, vertegenwoordigers van de Orde
van Advocaten. In een eerder stadium zijn de minister van Veiligheid en Justitie en de minister van
Wonen en Rijksdienst betrokken bij de planvorming.
Verder zijn natuurlijk de medewerkers betrokken bij de totstandkoming van het MJP. Zo hebben de
presidenten in maart en april dit jaar in alle gerechten MJP-workshops gehouden waar in totaal circa
700 medewerkers aan hebben deelgenomen.
Toegankelijkheid
De Rechtspraak hecht eraan dat zaken die dicht bij de burger staan ook na uitvoering van het MJP dicht
bij de burger worden behandeld. Voor strafzaken met gedetineerden vindt de Rechtspraak het
aanvaardbaar dat deze niet in alle zittingsplaatsen worden behandeld, omdat gedetineerden worden
vervoerd en slachtoffers die zaken met gedetineerden bijwonen de reiskosten naar de zitting vergoed
krijgen conform de bestaande regeling. Daarnaast is de Rechtspraak van mening dat zittingen in zaken
tussen veelal professionele partijen eerder op enige afstand kunnen worden gehouden dan zittingen in
zaken tussen particulieren. Om die reden zijn de handelszaken ondergebracht in het volledige pakket.
Dit betekent dus dat een inwoner van Texel voor zijn of haar familiezaak of politierechterzaak niet naar
Haarlem hoeft te reizen, maar onverminderd in Alkmaar terecht kan. Het betekent dat een inwoner van

datum
onderwerp
pagina

8 oktober 2015
Rondetafelgesprek locatiebeleid
Rechtspraak
2 van 2

Emmen voor een geschil met de energieleverancier of bij een beroep tegen de OZB net als nu gewoon
in Assen terecht kan en daarvoor niet naar Groningen hoeft te reizen.
Financiën
De presidenten van de gerechten en de Raad voor de rechtspraak hebben voldoende onderzocht welke
zittingsplaatsen het meest in aanmerking komen voor concentratie van werkplekken en verkleining van
het zaakspakket en het daarop aanpassen van het gerechtsgebouw. Er zijn daarom, behalve voor het
arrondissement Limburg, geen businesscases opgesteld. In een later stadium worden wel nadere
financiële analyses opgesteld voor alle zeven zittingsplaatsen. Het werken met ramingen is gebruikelijk
voor situaties waarin wordt vooruitgekeken naar verwachte opbrengsten over vier tot acht jaar. De
opgestelde ramingen zijn gebaseerd op referentieprojecten, rekenregels van het Rijksvastgoedbedrijf,
bestaande contracten, et cetera en komen daarmee overeen met ramingen die ten grondslag liggen aan
vergelijkbare meerjarenramingen.
Al met al ligt er met het voorgenomen MJP een stevig plan waarmee vooral geïnvesteerd wordt in de
kwaliteit van rechtspraak. Hier wordt in het MJP structureel in geïnvesteerd, investeringen die voor een
groot deel gedekt worden uit besparingen op huisvesting. Vanaf 2020 blijft er, ook indien de
huisvestingsplannen van het MJP worden uitgevoerd, toch een structureel tekort bestaan van 32 miljoen
euro. Gegeven dit resterende grote financiële vraagstuk is het onverantwoord dat leegstand of
suboptimale huisvesting wordt gefinancierd ten koste van de kwaliteit van rechtspraak.
Als de landelijke politiek bereid is de Rechtspraak daarvoor financieel te compenseren, blijkend uit de
behandeling van de VenJ-begroting, dan is de Rechtspraak vanwege het feit dat de huisvestingsplannen
in de eerste plaats financieel gedreven zijn, bereid zijn meerjarenplannen te heroverwegen. Tot het
moment van de begrotingsbehandeling worden er om die reden geen onomkeerbare stappen gezet. Voor
die afweging geldt dat bij ongewijzigd beleid — het in stand houden van de huidige zaakspakketten in
de zeven zittingsplaatsen — het structurele tekort van de Rechtspraak oploopt van 32 miljoen euro naar
52 miljoen euro in de 2020 en daarna.

mr. F.C. Bakker
Voorzitter