Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

32 317

JBZ-Raad

Nr. 507

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID, VOOR
RECHTSBESCHERMING EN VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 februari 2018
Hierbij bieden wij u, mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, de geannoteerde agenda van de bijeenkomst van
de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 8 en 9 maart aan.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
M.G.J. Harbers

kst-32317-507
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 507

1

Geannoteerde agenda van de bijeenkomst van de Raad Justitie en
Binnenlandse Zaken, 8 – 9 maart 2018 te Brussel
I. Gemengd Comité
Gemengd Comité
1. Interoperabiliteit tussen EU informatie systemen
a. Interoperabiliteit verordening (grenzen en visa)
b. Interoperabiliteit verordening (politiële en justitiële samenwerking, asiel en migratie)
= beleidsdiscussie
Op de komende JBZ-Raad staan de twee voorstellen over interoperabiliteit met betrekking tot de EU-Informatiesystemen voor een eerste
beleidsdiscussie op de agenda. In december vorig jaar werd een eerste
presentatie van de voorstellen gegeven door de Commissie. Na ambtelijke
werkgroepen in januari en februari is een eerste (algemene) lezing van
beide voorstellen afgerond. Nederland heeft ten aanzien van de onderhandelingen een behandelvoorbehoud en een algemeen studievoorbehoud
geplaatst.
De voorstellen voor verordeningen scheppen een kader door middel
waarvan interoperabiliteit tussen centrale EU-informatiesystemen wordt
gerealiseerd. Dit moet zorgen voor beter beheer van de buitengrens van
het Schengengebied en voor verhoogde interne veiligheid binnen de
Europese Unie. De Kamer is in februari via de gebruikelijke weg van een
BNC-fiche geïnformeerd over de Nederlandse positie ten aanzien van de
voorstellen (Kamerstuk 22 112, nr. 2479).
II. Immigratie en asiel
Raad niet-wetgevende besprekingen
2. Migratiebeleid: stand van zaken
= uitwisseling standpunten
Voor de bespreking van dit agendapunt heeft het Bulgaars voorzitterschap
een overzicht opgesteld van de implementatie van maatregelen en de nog
te nemen stappen om de vluchtelingen- en migratiestromen te beheersen.
In het discussiedocument signaleert het voorzitterschap dat in 2017,
ondanks dat een dalende trend waarneembaar is van het aantal asielverzoeken en aankomsten van irreguliere migranten in de lidstaten, het
aantal voor beide categorieën nog boven het niveau van 2014 ligt. Het
voorzitterschap concludeert aldus dat de asiel- en migratiedruk lager
wordt, maar dat er nog steeds voldoende uitdagingen liggen. Tegelijkertijd stelt het voorzitterschap dat het niet aannemelijk is dat deze in de
nabije toekomst zal verdwijnen en het daarom van belang is om ons
gezamenlijk te richten op het crisisbestendig te maken van het asiel- en
migratieraamwerk, voor zowel de interne als externe dimensie. Het
voorzitterschap is van mening dat door het verder versterken van de
buitengrenzen, effectieve samenwerking met transitlanden en door het
bieden van de benodigde ondersteuning voor herkomstlanden en de
aanpak van grondoorzaken, de daling van de migratiedruk kan worden
geconsolideerd. Ten slotte benadrukt het Bulgaars voorzitterschap het
belang van een effectieve implementatie van terugkeerbesluiten.
Tevens zal het Bulgaars voorzitterschap de Raad informeren over twee
bijeenkomsten van de EU Integrated Political Crisis Response (IPCR)
High-Level Roundtable on the Central Mediterranean Route and Eastern

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 507

2

Mediterranean Route van 19 februari jl. De geïntegreerde EU-regeling
politieke crisisrespons (IPCR) werd in 2015 geactiveerd om inzicht te
krijgen in de feitelijke situatie en coördinatie van de aanpak van de
Europese migratieproblematiek te versterken. Tijdens de rondetafel over
de Centraal Mediterrane Route werd de situatie in Libië, de implementatie
van het EU Trustfonds voor Afrika, de operaties in de Centrale Middellandse Zee en de samenwerking met Noord-Afrikaanse landen besproken.
Vanwege de weersomstandigheden is het aantal aankomsten nog steeds
laag, maar de EU moet waakzaam blijven. Tijdens deze bijeenkomst werd
gemeld dat sinds de EU-AU-VN top in november 2017 15.000 migranten
uit de detentiefaciliteiten via vrijwillige terugkeer en evacuatie via UNHCR
zijn vertrokken. Tevens meldden IOM, UNHCR en EUBAM extra personele
aanwezigheid in Libië. Tijdens de rondetafel over de Oostelijke
Mediterrane Route werd gesproken over het verder verbeteren van de
situatie in de Griekse hotspots en de migratiedruk vanuit Turkije.
Nederland zal tijdens dit overleg het belang benadrukken van een
geïntegreerde aanpak van de migratieproblematiek, waarbij acties worden
ondernomen op alle punten van de route: in landen van herkomst, transiten opvanglanden en in Europa. In het door het Bulgaars voorzitterschap
verspreidde discussiedocument ontbreekt een cruciaal onderdeel van
deze geïntegreerde aanpak, namelijk de herziening van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (GEAS). Zoals bekend heeft het voorzitterschap een serie hoogambtelijke overleggen belegd om tot een akkoord te
komen over de Dublinverordening, wat zou moeten leiden tot een
spoedige herziening van het gehele GEAS.
III. Veiligheid en Justitie, Grondrechten en Burgerschap
Raad niet-wetgevende besprekingen
3. Samenwerking met de Westelijke Balkan op het gebied van
Interne Veiligheid en Terrorismebestrijding.
= uitwisseling standpunten
Voor de bespreking van de samenwerking met de Westelijke Balkan op het
gebied van interne veiligheid en terrorismebestrijding is nog geen
discussiedocument beschikbaar. Naar verwachting zal een update
gegeven worden over de voortgang van het Western Balkan Counter
Terrorism Initiative, een initiatief van een aantal landen in en rondom de
Westelijke Balkan, dat ondersteund wordt door de Europese Commissie,
de Europese Dienst voor Extern Optreden en de Raad. Nederland steunt
dit initiatief, dat bijdraagt aan een meer gecoördineerde inzet vanuit de EU
en lidstaten in deze regio.
4. (poss.) De rol van JBZ-agentschappen bij terrorismebestrijding
= beleidsdiscussie
Tijdens de JBZ-raad zal naar verwachting aan de hand van een discussiedocument van de Europese Contraterrorisme Coördinator (EU CTC)
worden gesproken over de rol van de JBZ-agentschappen bij terrorismebestrijding. Nederland steunt de stappen die de afgelopen jaren op dit
gebied gezet zijn, in het bijzonder met de inrichting van het European
Counter Terrorism Centre (ECTC) van Europol. Dit heeft bijgedragen aan
een significante toename van gedeelde informatie en – samen met
Eurojust – ondersteuning van gezamenlijke onderzoeksteams (zogeheten
JITs).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 507

3

5. Samenwerking tussen GVDB-missies/operaties en JBZ-agentschappen
= politieke instemming
De Raad zal naar verwachting instemmen met de start van een proefproject voor het realiseren van een «crime information cell» in de
bestaande missie EUNAVFORMED Sophia. EUNAVFORMED staat voor
European Union Naval Force Mediterranean en is een militaire operatie
tegen mensensmokkelaars in de Middellandse Zee. Het proefproject ziet
op het inrichten van een crime information cell in de missie om, conform
mandaat, de informatie-uitwisseling met JBZ-agentschappen te verbeteren. Nederland staat positief tegenover het versterken van de link tussen
interne en externe veiligheid, en deze pilot is daar een mooie uitwerking
van. Gegevensbescherming, mandaat en commandostructuur zijn
belangrijke aspecten van de pilot. Nederland zet in op een goede
waarborging hiervan. Verder acht Nederland het van belang dat de pilot
tijdig wordt geëvalueerd om te bezien wat de meerwaarde is en waar
mogelijke uitdagingen liggen.
6. Richtlijn Passagiersgegevens (PNR): implementatie
= uitwisseling van standpunten
Tijdens de JBZ-Raad zal gesproken worden over de voortgang van de
implementatie van de PNR-richtlijn. De JBZ-Raad zal naar verwachting
uitgenodigd worden te spreken over hoe voortgang bewerkstelligd kan
worden. Nederland zal in het bijzonder het belang van de samenwerking
van de lidstaten in de Informal Working Group on PNR benoemen als een
belangrijke ondersteuning voor de implementatie. Daarnaast zal
Nederland het belang van internationale samenwerking en onderlinge
Europese ondersteuning bij de (tijdige) implementatie van de richtlijn
benadrukken. Daarbij zal Nederland het aanbod voor ondersteuning door
middel van het delen van de Nederlandse centrale technische voorziening
reisgegevens, herhalen.
Het Nederlandse PNR-wetsvoorstel is op 8 januari 2018 bij de Tweede
Kamer ingediend (Kamerstuk 34 861, nr. 3). Inbrengdatum voor het
verslag is vastgesteld op 15 februari 2018. De nota naar aanleiding van het
verslag volgt zo spoedig mogelijk.
7. Europees Openbaar Ministerie verordening: implementatie
= stand van zaken
Naar verwachting zal de Commissie onder dit agendapunt de laatste stand
van zaken met betrekking tot de voorbereidingen voor de feitelijke start
van het EOM toelichten. De Commissie zet erop in dat het EOM operationeel is op 1 november 2020. In dat kader werkt zij momenteel onder
meer aan de benoeming van het selectiepanel van de Europese Hoofdaanklager en de Europese aanklagers, de aanstelling van de interim administratief directeur, de ontwikkeling van een case management systeem en
de voorbereiding van een gedelegeerde handeling inzake gegevensbescherming. Een eerste bijeenkomst van een groep van nationale experts
uit de deelnemende lidstaten die de Commissie gaat adviseren bij deze
voorbereidingen zal plaatsvinden op 14 maart aanstaande.
8. Verbetering van grensoverschrijdende toegang tot elektronisch
bewijs
= uitwisseling standpunten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 507

4

Tijdens de informele JBZ-Raad van 25 en 26 januari jl. (Kamerstuk 32 317,
nr. 504) heeft de Commissie gerapporteerd over de voortgang bij de
uitwerking van een voorstel over toegang tot elektronisch bewijs. Dit
voorstel vormt een uitwerking van de raadsconclusies inzake verbetering
van de strafrechtspleging in de cyber ruimte. De Commissie heeft
aangegeven dat het essentieel is om de toegang tot elektronisch bewijs
over de grens te vereenvoudigen. Nederland onderschrijft dit belang.
Tevens heeft de Commissie aangegeven dat het een complex dossier
betreft dat prioriteit verdient en dat de Commissie hard bezig is om in
maart een voorstel te kunnen presenteren. Nederland is het met de
Commissie eens dat dit dossier prioriteit verdient en heeft in het verleden
aangedrongen op een snelle presentatie van een voorstel. Op dit moment
is er nog geen zekerheid of de Commissie erin zal slagen om het voorstel
nog voor de JBZ-Raad van maart te presenteren. Indien het voorstel niet
wordt gepresenteerd voorafgaand aan de aankomende JBZ-Raad zal
Nederland opnieuw het belang van een spoedige presentatie van het
voorstel benadrukken.
9. Werklunch dag 1 (veiligheid) met als thema «terrorist content
online».
Op 8 maart organiseert het voorzitterschap een werklunch over terroristische content online. Dit volgt onder meer op de bespreking in het
jaarlijkse EU internetforum dat op 6 december 2017 plaatsvond.
JBZ-Ministers spraken met hoge vertegenwoordigers van de internetindustrie over de aanpak van terroristische propaganda en extremistische
boodschappen online. Een deel van de internetindustrie werkt in dit kader
aan technologische oplossingen om het gebruik van hun diensten door
terroristen te doorkruisen, zoals automatische detectie en een «database
of hashes». Daarnaast ondersteunen zij organisaties uit het maatschappelijk middenveld bij campagnes met alternatieve boodschappen.
Evenals de andere lidstaten verwacht Nederland van de internetindustrie
transparantie over de effecten van de maatregelen die ze hebben ingezet
(zoals aantallen verwijderde berichten en accounts en cijfers over het
gebruik van de «database of hashes»). Nederland zal aandacht blijven
vragen voor samenwerking binnen de internetindustrie door deling van
kennis over onder andere automatische detectie, het beschikbaar stellen
van de «database of hashes» voor nieuwe spelers op de internetmarkt en
brede aandacht voor inhoud-monitoring bij de ontwikkeling van nieuwe
applicaties. Ook zal Nederland aandringen op blijvende aandacht voor
eventuele nieuwe wijzen waarop terroristen het internet zullen benutten
nu ISIS steeds meer onder druk staat. Daarnaast zal Nederland aandacht
vragen voor de noodzaak om niet alleen content, maar juist ook de
verspreiders daarvan aan te pakken.
10. Werklunch dag 2 (justitie) met als thema «radicalisering in
gevangenissen».
Op de tweede dag van de Raad staat de lunchbespreking in het teken van
radicalisering in gevangenissen. Nederland waardeert dit initiatief; het is
belangrijk dat we kennis op kunnen doen van elkaars aanpak en geleerde
lessen. Nederland zal in het bijzonder vragen naar ervaringen van de
EU-lidstaten betreffende het monitoren en evalueren van de effectiviteit
van deradicaliseringsinterventies en recidive.
Nederland zal tijdens dit overleg uiteraard ook de eigen aanpak delen. In
Nederland worden verdachten en veroordeelden van terrorisme geplaatst
op de Terroristenafdeling (TA) van de gevangenis. Binnen reguliere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 507

5

Penitentiaire Inrichtingen (PI’s) zijn aandachtsfunctionarissen aangesteld
die het aanspreekpunt vormen in geval er een vermoeden van radicalisering bestaat. Zij hebben een intensieve opleiding gevolgd die is
toegespitst op het herkennen en signaleren van radicaal gedrag in het
gevangeniswezen. De afgelopen jaren is binnen het gevangeniswezen en
de reclassering extra aandacht besteed aan mogelijkheden rondom
deradicalisering en re-integratie van geradicaliseerde personen. Binnen
reclassering bestaat een gespecialiseerd team Terrorisme, Extremisme en
Radicalisering (TER) dat bijdraagt aan het ontwikkelen, inzetten en
evalueren van interventieprogramma’s voor justitiabelen met een
terroristische achtergrond. Daarnaast biedt het Landelijk Steunpunt
Extremisme op vrijwillige basis Exit-trajecten aan. Verder gaan DJI en
Reclassering Nederland de komende periode nieuwe en bestaande
interventieprogramma’s op het gebied van deradicalisering ontwikkelen,
inzetten en evalueren.
Raad wetgevende besprekingen
11. Interoperabiliteit tussen EU informatie systemen
a. Interoperabiliteit verordening (grenzen en visa)
b. Interoperabiliteit verordening (politiële en justitiële samenwerking, asiel en migratie)
= beleidsdiscussie
Zie onder I.1
12. Brussel II bis verordening; herziening
= beleidsdiscussie
Deze discussie betreft het voorstel voor een verordening voor jurisdictie,
erkenning en handhaving van beslissingen in zaken van huwelijksrecht en
ouderlijk gezag en inzake internationale kinderontvoering. Interinstitutioneel dossiernummer: 2016/0190 (CNS). Dit betreft een unanimiteitsdossier. Beide Kamers hebben op grond van artikel 3, vierde lid,
Goedkeuringswet Verdrag van Lissabon een instemmingsrecht op het
uiteindelijke onderhandelingsresultaat.
De besprekingen over de herziening van Verordening Brussel IIa lopen
sinds 30 juni 2016. Onder meer worden de bevoegdheidsregels inzake
ouderlijke verantwoordelijkheid herzien, alsmede de regeling voor de
tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen uit de ene lidstaat in een
andere lidstaat. Daarnaast wordt de regeling voor samenwerking tussen
de contactpunten van de verschillende lidstaten (centrale autoriteiten)
verduidelijkt en worden extra regels opgesteld in aanvulling op het Haags
Kinderontvoeringsverdrag.
Het voorzitterschap vraagt de JBZ-Ministers naar de wenselijkheid van
een bepaling waarin de verplichting wordt geëxpliciteerd om centrale
autoriteiten (C.A.) te voorzien van voldoende middelen en menskracht.
Een dergelijke bepaling is opgenomen in het Commissievoorstel zoals
gepresenteerd in 2016. Daarnaast vraagt het voorzitterschap of er andere
manieren zijn om te waarborgen dat Centrale Autoriteiten in staat blijven
om een mogelijk toenemend aantal zaken in de toekomst te kunnen
blijven behappen.
Het voorstel voor een expliciete verplichting om voldoende financiële en
personele middelen beschikbaar te stellen voor de Centrale Autoriteit is
inmiddels tweemaal besproken op technisch niveau en heeft daar niet
veel bijval ontvangen. Nederland heeft net als veel andere landen begrip
getoond voor de achtergrond van het voorstel. Inderdaad bestaan er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 507

6

problemen in het contact met enkele C.A.»s binnen de Europese Unie,
waarbij de oorzaak lijkt te liggen in onderbezetting. Nederland heeft hier
ook op gewezen in haar reactie op de openbare raadpleging met
betrekking tot Verordening Brussel II bis (bijlage bij Kamerstuk 22 112,
nr. 1891). Nederland onderschrijft kortom, ook vanuit concrete ervaringen,
het belang van voldoende financiële en personele middelen voor het werk
van de Centrale Autoriteiten.
Het oordeel over de voorgestelde bepaling is echter minder positief. Gelet
op het verschil in omvang in taken en werklast tussen de verschillende
autoriteiten blijft de te introduceren verplichting noodzakelijkerwijs
algemeen van aard. De vraag die dit oproept is wat een dergelijke
verplichting zal betekenen in de praktijk. Zeker nu deze verplichting reeds
bestaat op basis van het algemene beginsel van gemeenschapstrouw
neergelegd in artikel 4, lid 3 van het Verdrag betreffende de Europese
Unie. Ondanks de in het verleden reeds gesignaleerde problemen heeft dit
voor zover bekend nog niet geleid tot ingebrekestellingen van lidstaten.
Het is de vraag of dit met een nieuwe bepaling wel zal gebeuren.
Daarbij geldt in meer algemene zin het bezwaar dat het hier en in enkele
andere verordeningen expliciteren van deze reeds algemeen geldende
verplichting kan leiden tot twijfel over de algemene gelding van die
verplichting. Nederland zal, gelet op het belang van de aan het voorstel
ten grondslag liggende zorg, wel pleiten voor het opnemen van een
overweging waarin het belang van voldoende middelen wordt onderstreept.
De inzet van Nederland tijdens het overleg zal voor het overige gericht zijn
op de noodzaak om de kosten van de naleving van de verordening zo laag
mogelijk te houden. Dit kan door het aantal notificatieverplichtingen zo
beperkt mogelijk te houden, door de toepassing van de verordening waar
mogelijk te verhelderen en vereenvoudigen. Maar ook door de verplichtingen van de Centrale Autoriteiten zo duidelijk mogelijk af te bakenen,
waardoor C.A.»s onderling weten wat van elkaar kan worden verwacht.
13. Richtlijn Fraude niet-chartaal Geldverkeer
= algemene oriëntatie
Het richtlijnvoorstel heeft betrekking op de bestrijding van fraude en
vervalsing in verband met niet-chartale betaalmiddelen (andere betaalmiddelen dan contant geld). De voorgestelde richtlijn vervangt het
Kaderbesluit over dat onderwerp uit 2001 (Kaderbesluit 2001/413/JBZ), dat
vanwege technologische en maatschappelijke ontwikkelingen verouderd
is. Met het richtlijnvoorstel wordt beoogd een helder, robuust en
techniekneutraal wettelijk kader te bieden, operationele obstakels die
onderzoek en vervolging bemoeilijken weg te nemen en preventie te
bevorderen. De richtlijn bevat – evenals het huidige Kaderbesluit – een
aantal strafbaarstellingen.
Nieuw ten opzichte van het Kaderbesluit uit 2001 is dat wordt voorgesteld
niet alleen fysieke betaalinstrumenten, zoals creditcards en betaalpassen,
maar ook niet-fysieke betaalinstrumenten onder het bereik van de
strafbaarstellingen in de richtlijn te brengen. Hierbij kan gedacht worden
aan gegevens die gebruikt kunnen worden om een betalingsopdracht te
initiëren – bijvoorbeeld gebruikersnamen, wachtwoorden en pincodes die
gebruikt worden bij internetbankieren – waarmee fraude kan worden
gepleegd. Daardoor vallen ook gedragingen als «carding», «phishing» en
«pharming» onder de voorgestelde strafbaarstellingen. Daarnaast wordt
voorgesteld virtuele valuta («virtual currencies»), zoals «bitcoins», onder
het bereik van de richtlijn te brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 507

7

De richtlijn wordt geagendeerd op de JBZ-raad met het oog op het
bereiken van een algemene oriëntatie. Daaraan wordt op dit moment nog
gewerkt. Nederland heeft het belang van een krachtig strafrechtelijk
instrumentarium om fraude met niet chartaal geld aan te pakken
onderschreven, evenals de techniek-neutrale aanpak, waardoor ook
bovengenoemde nieuwe vormen van fraude onder het bereik van de
richtlijn worden gebracht. Het compromis is naar verwachting in lijn met
de Nederlandse onderhandelingsinzet. Ook de andere lidstaten hebben in
algemene zin een positieve grondhouding aangenomen ten opzichte van
het voorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 507

8