> Retouradres Postbus 1 3720 BA Bilthoven

Aan de Directeur-Generaal van de
Volksgezondheid
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
drs. A. Berg
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl

Datum
28 februari 2020
Onderwerp Advies n.a.v. OMT COVID-19

Ons kenmerk
0030/2020 LCI/JvD/AT/MM

Geachte mevrouw Berg,

A. Samenvatting situatie

KvK Utrecht 30276683
T 030 274 91 11
F 030 274 29 71
info@rivm.nl

Behandeld door
LCI
T
(030)
F
(030)
lci@rivm.nl

274
274

Bijlage
Deelnemerslijst

Op 27 februari 2020 riep het Centrum voor Infectieziektebestrijding (CIb) van het
RIVM een OMT bijeen om opnieuw te adviseren over de situatie rondom de
COVID-19-uitbraak die zich vanuit China naar diverse andere landen heeft
uitgebreid. Naast de vaste OMT-leden van de Vereniging voor Infectieziekten
(VIZ), het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB), de Nederlandse
Vereniging van Medische Microbiologie (NVMM), het Landelijk Overleg
Infectieziektebestrijding (LOI) en de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
waren ook deskundigen van alle Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ)-regio’s in
Nederland, de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC),
Ambulancezorg Nederland, een regionaal arts consulent, een vertegenwoordiger
van het referentielaboratorium, diverse centra van het RIVM en andere
specialisten (internist-infectioloog, viroloog, artsen-microbioloog) aanwezig.
Achtergrond
Op 24 januari jongstleden werd een OMT bijeengeroepen over de uitbraak van
een nieuw coronavirus – toen nog 2019-nCoV genaamd – in Wuhan in China. Het
virus heeft inmiddels de naam SARS-CoV-2 gekregen, de ziekte wordt COVID-19
genoemd. De WHO heeft op 30 januari 2020 de COVID-19-uitbraak tot Public
Health Emergency of International Concern verklaard. Door vergaande
bestrijdingsmaatregelen lijkt de epidemie in China op zijn retour, maar er zijn
recent enkele nieuwe haarden ontstaan van waaruit de uitbraak zich verder heeft
uitgebreid. Tot 26 februari zijn er wereldwijd 81.128 patiënten met COVID-19
gemeld, waarvan er 2.765 zijn overleden. Het merendeel van de patiënten (96%)
is gemeld in China, maar er is nu ook wijdverspreide transmissie van SARS-Cov-2
in Zuid-Korea (1.261 patiënten, 12 overleden), Iran (139 patiënten, 19
overleden) en Italië (322 patiënten, 10 overleden). Door de wereldwijde
verschillen in de organisatie van de gezondheidszorg en testcapaciteit is er niet
overal een duidelijk beeld van het aantal infecties.
In Nederland is COVID-19 een meldingsplichtige ziekte in groep A, wat betekent
dat artsen en hoofden van laboratoria het vermoeden van de ziekte direct
telefonisch moeten melden bij de GGD. De GGD meldt dit vervolgens direct bij
het RIVM. Tot 27 februari is bij 59 personen, waarbij op grond van de
casusdefinitie een vermoeden was van COVID-19, diagnostiek ingesteld. De
infectie was voor de bijeenkomst van het OMT bij geen van hen bevestigd.
Inmiddels zijn er in Nederland twee patiënten met laboratoriumbevestigde
COVID-19 bekend.
Pagina 1 van 4

7000
4455

Datum
28 februari 2020

Doelstellingen OMT:
Het doel van dit OMT is advies te geven op twee verschillende onderdelen:
1. Bespreken welke scenario’s mogelijk zijn met betrekking tot introductie en
verspreiding van COVID-19 in Nederland en wat de consequenties daarvan zijn
voor de gezondheidszorg.
2. Bespreken van de inhoudelijke aspecten van de preparatie voor mogelijk
grote aantallen patiënten met COVID-19 in de eerste- en tweedelijnszorg in
Nederland.

Ons kenmerk
0030/2020 LCI/JvD/AT/MM

B. Advies
Het OMT benadrukt dat er zo lang mogelijk moet worden ingezet op het inperken
en de kop indrukken van COVID-19. Dit houdt in: het actief en zo vroeg mogelijk
opsporen van verdachte (of bewezen besmette) patiënten en hun contacten en
het treffen van zoveel mogelijk maatregelen om te voorkomen dat de ziekte zich
in Nederland gaat verspreiden. Er zal continu beoordeeld moeten worden in
hoeverre inperking van de verspreiding nog mogelijk is om de proportionaliteit
van maatregelen te kunnen (blijven) verantwoorden.
Indien door snelle verspreiding in Nederland de ziekte niet meer in te perken zou
zijn dan wordt het volgend doel vertragen van de verspreiding (mitigatie). Dit
betekent dat er nu al voorbereidingen getroffen moeten worden vanwege te
verwachten grote aantallen COVID-19-patiënten die een beroep op de
gezondheidszorg kunnen gaan doen.
Voor beide doelen is de continue inzet en versterking van de GGD en extramurale
zorg noodzakelijk om de ziekenhuizen te ontlasten zodat enkel de meest zieke
patiënten opgenomen hoeven te worden. Ondanks het ontlasten van de zorg in
de ziekenhuizen blijven ziekenhuizen een kwetsbare schakel. De situatie in Italië
laat zien dat er grote aantallen patiënten tegelijk kunnen komen en
zorgmedewerkers die besmet kunnen raken waardoor zij zelf niet meer kunnen
werken en patiënten potentieel kunnen besmetten. Rekening houdend met beide
scenario’s (inperking of mitigatie) zijn de volgende adviezen geformuleerd.
Advies met betrekking tot casusdefinitie en diagnostiek
De casusdefinitie – die, naast klinische symptomen ook rekening houdt met waar
de patiënt is geweest en met wie de patiënt contact heeft gehad– wordt op
geleide van wereldwijde ontwikkelingen waar nodig continu aangepast. Het OMT
adviseert om het effect van het verder verruimen van de casusdefinitie op de
capaciteit van de GGD’en en huisartsen te onderzoeken. Dit wordt opgevolgd in
het Responsteam. Verdachte patiënten die op basis van de casusdefinitie getest
worden dienen door de behandelaar direct gemeld te worden bij de GGD en LCI.
Dit geldt voor zowel extra- als intramurale patiënten.
Daarnaast adviseert het OMT om in de ziekenhuizen ook SARS-CoV-2-diagnostiek
in te zetten als dat op grond van de ernst van het ziektebeeld of in het kader van
de behandeling noodzakelijk wordt geacht. Op deze manier kunnen geïnfecteerde
patiënten sneller worden opgespoord en kan overdracht naar medewerkers en
andere patiënten nog efficiënter worden voorkomen. Nosocomiale verspreiding
(naar personeel en patiënten toe) kan vooral in deze vroege fase nog worden
voorkomen en ziekenhuizen moeten nu alle maatregelen nemen die hiervoor
nodig zijn. Naast het RIVM en Erasmus MC zijn een twaalftal andere laboratoria
Pagina 2 van 4

Datum
28 februari 2020

uitgerust om deze diagnostiek uit te voeren. Het OMT heeft een werkgroep
ingesteld onder leiding van de NVMM met het referentielaboratorium
om uitbreiding van de diagnostiekmogelijkheden naar andere daarvoor
geoutilleerde laboratoria verder uit te werken, rekening houdend met mogelijk
beperkte beschikbaarheid van reagentia.

Ons kenmerk
0030/2020 LCI/JvD/AT/MM

Advies met betrekking tot communicatie
Het RIVM communiceert actief met media en het algemeen publiek en geeft
informatie en antwoorden op veelgestelde vragen op de website rivm.nl, sociale
media-kanalen en via persvoorlichting. Voor publieksvragen voert het RIVM actief
webcare uit (beantwoorden van publieksvragen via sociale media) en heeft het
een telefoonnummer beschikbaar. Desalniettemin komen er erg veel
publieksvragen binnen bij GGD-en en huisartsen wat bij hen leidt tot
capaciteitsproblemen. Het OMT adviseert om het algemene telefoonnummer
(088-1351) dat vanaf morgen beschikbaar komt te gebruiken voor vragen van
het algemene publiek. Het OMT adviseert daarnaast, gezien de te verwachte
toename van meldingen om de mogelijkheid te onderzoeken of er een aparte
(landelijke) telefoonlijn kan worden ingesteld die burgers kunnen bellen voor
triage in het kader van mogelijke besmettingen. Het doel hiervan is om de
huisartsen en meldkamers ambulancezorg te ontlasten en daarmee de impact op
triage van andere zorgvragen beheersbaar te houden.
Advies over capaciteit
Er zijn een aantal aandachtspunten met betrekking tot capaciteit van de
gezondheidszorg (in het bijzonder beademingsbedden) bij toename van het
aantal ziektegevallen.
Voorbereiding ziekenhuizen op mogelijke toename zorgvraag
Als COVID-19 zich verder verspreidt zal er opschaling nodig zijn in de
ziekenhuizen. Dit moet naast inhoudelijk ook bestuurlijk worden voorbereid. Er
moeten bijvoorbeeld keuzes gemaakt worden door de bestuurders van de
ziekenhuizen met betrekking tot prioritering van zorg, triage en optimale inzet
van personeel en middelen. Wat betreft het mobiliseren van personeel wordt
aangeraden ook na te gaan hoeveel zorgpersoneel van privéklinieken kan worden
ingezet, dan wel defensie te betrekken. De beperkte aantallen isolatiebedden en
IC-bedden vragen om regio-overstijgende afstemming indien het aantal ernstig
zieke patiënten oploopt.
Daarnaast adviseert het OMT om onder verantwoordelijkheid van de DPG
regionale afspraken te maken over triage, alternatieve locaties voor de
verzorging, verpleging en behandeling van patiënten zoals verpleeghuizen,
kazernes, verpleegcontainers of verpleegtenten en de eventuele voorzieningen
die daar getroffen moeten worden (bijvoorbeeld mogelijkheid tot toediening van
zuurstof). Cruciaal is daarbij de inzetbaar en flexibiliteit van de benodigde
zorgprofessionals en veilige werkomstandigheden en het voorkómen van uitval
door ziekte van zorgmedewerkers.
Voorbereiding in de veiligheidsregio’s
Vanuit het RIVM zal de inhoudelijke informatievoorziening verzorgd worden die
noodzakelijk is voor de voorbereiding voor de verschillende scenario’s in de
mitigatiefase (vertragingsfase). Het OMT acht de DPG verantwoordelijk voor de
vertaling naar regionale opschalingsplannen.
Pagina 3 van 4

Datum
28 februari 2020

Behandeling en kwetsbare groepen
Het OMT heeft een werkgroep ingesteld om zich te buigen over de
behandelmogelijkheden bij COVID-19 en het beleid bij groepen met een mogelijk
verhoogd risico op ernstig beloop. Er zijn een klein aantal geneesmiddelen die
mogelijk effectief zijn bij COVID-19 maar vooralsnog is van geen enkel
geneesmiddel de werkzaamheid in de praktijk wetenschappelijk bewezen. Het
OMT benadrukt dat centrale inkoop van geneesmiddelen c.q. regie op voorraden
nodig kan zijn als het gaat om schaarse middelen.

Ons kenmerk
0030/2020 LCI/JvD/AT/MM

Persoonlijke beschermingsmaatregelen
Er is een wereldwijd tekort aan persoonlijke beschermingsmaatregelen, met name
aan mondmaskers met voldoende bescherming. Ook in Nederland zijn er op dit
moment al problemen met de beschikbaarheid van mondmaskers. Het OMT heeft,
gezien het tekort, een werkgroep ingesteld om zich te buigen over het beleid met
betrekking tot dit aspect van infectiepreventie. Deze werkgroep zal zich op zeer
korte termijn buigen over de type maskers die onder verschillende
omstandigheden verantwoord gebruikt kunnen worden. Gezien de wereldwijde
schaarste adviseert het OMT het college van DPGs mondmaskers in te laten
kopen en de verdeling op regionaal niveau te organiseren. In de media moet
aandacht komen voor het belang van goed gebruik van de schaarse persoonlijke
beschermingsmiddelen en onnodig gebruik moet worden teruggedrongen.

Tot een nadere mondelinge toelichting ben ik gaarne bereid.

Hoogachtend,

Prof. dr. J.T. van Dissel
Directeur CIb

Pagina 4 van 4