Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 229

Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en Antigua en Barbuda inzake de uitwisseling
van informatie betreffende belastingen; Mexico
City, 2 september 2009

Nr. 3

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 22 december 2009
Binnen de vaste commissie voor Financiën1 hebben enkele fracties de
behoefte om over het verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en
Antigua en Barbuda inzake de uitwisseling van informatie betreffende
belastingen (Kamerstuk 32 229, nr. 1), enkele vragen en opmerkingen voor
te leggen.
De vragen en opmerkingen zijn op 10 december 2009 aan de staatssecretaris van Financiën voorgelegd. Bij brief van 17 december 2009 zijn ze
door hem beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Blok
De Adjunct-griffier van de commissie,
Van den Berg

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Ten Hoopen
(CDA), ondervoorzitter, Weekers (VVD), Blok
(VVD), voorzitter, Van Haersma Buma (CDA),
De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp
(CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP),
Tony van Dijck (PVV), Luijben (SP), Spekman
(PvdA), Cramer (ChristenUnie), Kalma (PvdA),
Van der Burg (VVD), Ouwehand (PvdD), Gesthuizen (SP), Blanksma-van den Heuvel (CDA),
Tang (PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap
(GroenLinks) en Linhard (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Pieper (CDA),
Aptroot (VVD), Remkes (VVD), De Vries (CDA),
Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), Elias (VVD),
De Pater-van der Meer (CDA), Pechtold (D66),
Kant (SP), De Roon (PVV), Ulenbelt (SP),
Heerts (PvdA), Anker (ChristenUnie), Van der
Veen (PvdA), Nicolaï (VVD), Thieme (PvdD),
Karabulut (SP), Smilde (CDA), Heijnen (PvdA),
Roefs (PvdA), Van Gerven (SP), Vendrik
(GroenLinks) en Smeets (PvdA).

KST139532
0910tkkst32229-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 229, nr. 3

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
idshalve wordt verwezen naar de vragen gesteld in het verslag van het
schriftelijk overleg bij het verdrag met Bermuda inzake de toegang tot
onderlinge overlegprocedures in verband met winstcorrecties tussen
verbonden ondernemingen (Kamerstuk 32 228, nr. 1).
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de fractie van de SP hebben met belangstelling kennisgenomen van de tax information exchange agreement (hierna: TIEA) met
Antigua en Barbuda. Wel vragen deze leden zich af waarom er nu zo
massaal verdragen worden gesloten, terwijl het verdragsbeleid pas
volgend jaar wordt besproken? Worden TIEA’s daarin ook besproken? In
hoeverre zijn de TIEA’s tot op heden effectief gebleken in het tegengaan
van belastingontduiking? In hoeverre zijn de TIEA’s tot op heden effectief
gebleken in het tegengaan van belastingontwijking? Op wiens initiatief
zijn de onderhandelingen gestart voor het verdrag met Antigua en
Barbuda?
Is er voor de te sluiten informatie uitwisselingsverdragen naast het OECDmodel ook gekeken naar het UN-model voor de TIEA? Zo nee, waarom
niet? Wat zijn volgens de staatssecretaris de voor- en nadelen van het
UN-model voor de TIEA? Vindt de staatssecretaris het wenselijk dat een
informatie-uitwisselingsverdrag het mogelijk maakt dat er niet alleen
informatie wordt uitgewisseld over belastingontduiking, maar ook over
belastingontwijking? In hoeverre is dat op basis van de recent gesloten
verdragen mogelijk?
Moet er voor een informatieverzoek bij Antigua en Barbuda sprake zijn
van een vermeend strafbaar feit? Zo ja, gaat het dan om een strafbaar feit
volgens de wetgeving van de vragende partij? Zijn er recentelijk verdragen gesloten waarbij het ook een vereiste is dat er sprake is van een
vermeend strafbaar feit volgens de wetgeving van de gevraagde partij?
Bestaat de IBC Act nog op basis waarvan het openbaren van gegevens
met betrekking tot bank- en trustactiviteiten strafbaar is? Tot hoever terug
kunnen gegevens worden opgevraagd in Antigua en Barbuda?
Waarom wordt er bij artikel 2 gesproken over «territorial jurisdiction»?
Wat is de functie van het woord territorial? Zijn er mogelijkheden denkbaar waarbij een staat wel de mogelijkheid heeft de gevraagde informatie
te leveren, maar dat op grond van artikel 2 niet hoeft te doen?
Klopt het dat er naast een verdrag voor uitwisseling van informatie over
belastingen met Antigua en Barbuda ten behoeve van Nederland ook een
verdrag voorligt ten behoeve van de Nederlandse Antillen? In dat verband
vragen de leden van de fractie van de SP zich af welke verdragen er gaan
gelden voor de BES-eilanden. Blijven de verdragen die nu zijn afgesloten
tussen de Nederlandse Antillen en andere landen van toepassing op de
BES-eilanden na de staatkundige wijziging? Moeten er in de toekomst
afzonderlijke verdragen worden gesloten voor de BES-eilanden, gezien
het feit dat zij volgens de huidige plannen een afwijkend belastingstelsel
krijgen? Is er bij de onderhandelingen rekening gehouden met de op
handen zijnde staatkundige hervorming? Zo ja, op welke manier? Zo nee,
waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 229, nr. 3

2

II Reactie van de staatssecretaris
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
Voor de beantwoording van de vragen van de leden van de fractie van de
PvdA wordt verwezen naar de beantwoording van de vragen die zijn
gesteld in het verslag van het schriftelijk overleg bij het verdrag met
Bermuda inzake de toegang tot onderlinge overlegprocedures in verband
met winstcorrecties tussen verbonden ondernemingen (Kamerstuk
32 228).
Vragen van de leden van de SP-fractie
Het verheugt mij dat de leden van de SP-fractie met belangstelling hebben
kennis genomen van de TIEA die is gesloten met Antigua en Barbuda.
Deze leden vragen zich waarom er nu massaal verdragen worden
gesloten, terwijl het verdragsbeleid pas volgend jaar wordt besproken.
Ook vragen deze leden of de TIEA’s daarbij ook worden besproken.
Transparantie en informatie-uitwisseling zijn dit jaar op het hoogste politieke niveau in de internationale belangstelling gekomen. Daaruit is de
bereidheid van (voormalige) belastingparadijzen voortgekomen om op
basis van verdragen informatie te gaan uitwisselen. Nederland, dat de
afgelopen tien jaar in dit kader zeer actief is geweest binnen de OESO, kon
bij deze opgebloeide belangstelling niet achterblijven. Ik ben dan ook blij
dat we binnen een jaar een nagenoeg volledig netwerk van verdragen
over gegevensuitwisseling hebben kunnen opbouwen door de diverse
zwarte gaten in te vullen in onze mogelijkheden om informatie te
verkrijgen van andere landen. In de in het voorjaar aan uw Kamer aan te
bieden notitie verdragsbeleid zal zeker aandacht worden besteed aan de
TIEA’s maar de belastingverdragen zullen het voornaamste onderwerp
van de notitie zijn, ook al omdat, zoals ik net schreef, het netwerk van
TIEA’s al goeddeels sluitend is.
Het fenomeen TIEA’s is betrekkelijk nieuw en ik ben ervan overtuigd, dit in
antwoord op vraag van de leden van de SP-fractie ter zake, dat zij effectief
zullen blijken te zijn bij het bestrijden van belastingontduiking. Naar mijn
mening zijn TIEA’s een goede eerste stap in een proces dat verder zal
gaan. Zo zal in de toekomst gestreefd moeten worden naar een breder
gebruik van automatische gegevensuitwisseling. Maar ik constateer met
genoegen dat de huidige verdragen al vóór hun inwerkingtreding een
positieve bijdrage leveren aan de bestrijding van het zwartsparen gezien
de grote aantallen inkeerders in de afgelopen maanden.
Op de vraag wie het initiatief heeft genomen tot de onderhandelingen kan
ik antwoorden dat Antigua and Barbuda zich bij de OESO heeft gemeld als
belangstellende voor een multilaterale aanpak omdat het de menskracht
en middelen ontbeerde om op eigen kracht een groot aantal verdragen te
sluiten. Nederland heeft in het kader van het Zuid-Caribische project de
besprekingen gevoerd namens een aantal andere OESO landen (waaronder Ierland, Denemarken, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk en
Zweden). De Nederlandse Antillen en Aruba hebben zich bij dit project
aangesloten.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SP-fractie of ook
gekeken is naar het VN model voor TIEA’s wil ik er op wijzen dat dit model
nog in ontwikkeling is en dat het daarom niet in aanmerking is genomen.
Bovendien zijn de normen van transparantie en gegevensuitwisseling
vooral opgehangen aan de bestaande OESO-instrumenten, te weten het
TIEA-modelverdrag en artikel 26 van het OESO-modelverdrag ter voorkoming van dubbele belasting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 229, nr. 3

3

Voorts vragen de leden van de SP-fractie of het wenselijk is dat niet alleen
informatie wordt uitgewisseld over belastingontduiking, maar ook over
belastingontwijking en of dat mogelijk is op basis van de recent gesloten
verdragen. Er bestaat internationaal wel consensus over het aanpakken
van belastingontduiking maar niet over hoe met belastingontwijking moet
worden omgegaan. Belastingontwijking is op zich niet strafbaar, maar er
kan ook op dit terrein via administratieve bijstand als voorzien in dit
verdrag informatie worden uitgewisseld om een juiste heffing te verzekeren.
De leden van de SP-fractie vragen of bij een informatieverzoek sprake
moet zijn van een vermeend strafbaar feit en zo ja, of het dan gaat om een
strafbaar feit volgens de wetgeving van de vragende partij. Ook wordt
gevraagd of er recentelijk verdragen zijn gesloten waarbij het ook een
vereiste is dat er sprake is van een vermeend strafbaar feit volgens de
wetgeving van de aangezochte partij.
Bij de verdragen – ook de recent gesloten verdragen – is het wettelijk
kader van de vragende partij van belang voor de vraag of en zo ja, welke
informatie mag worden opgevraagd. Informatie kan worden opgevraagd
die voor de belastingheffing van nog openstaande jaren van belang is.
Hierbij kan het ook gaan om vermeend strafbare feiten.
Wat betreft de vraag of de International Bussines Companies Act nog
bestaat, merk ik op dat alle landen die een TIEA sluiten zich verplichten
om hun wetgeving aan te passen, voor zover deze de informatie-uitwisseling belemmert. In het kader van het Global Forum on Transparency and
Exchange of Information zullen in 2010 peer reviews worden gestart die
de effectiviteit van wetgeving en uitvoering zullen toetsen en waar eventueel adviezen over verbeteringen uit zullen voortvloeien.
Voorts wordt gevraagd tot hoever terug de gegevens worden opgevraagd
in Antigua en Barbuda. De gegevens die worden opgevraagd moeten van
belang zijn voor nog openstaande belastingaanslagen. De termijn die
hiervoor geldt is de termijn die geldt voor navordering. Voor niet-strafrechtelijke belastingzaken is het alleen mogelijk om informatieverzoeken te
doen die betrekking hebben op belastingtijdvakken die beginnen op of na
de datum van inwerkingtreding van dit Verdrag. Voor strafrechtelijke
belastingzaken is het belastingtijdvak niet van belang en kan informatie
worden opgevraagd voor zowel belastingtijdvakken die liggen vóór, als na
de datum van inwerkingtreding van het Verdrag.
De leden van de SP-fractie vragen verder naar de functie van het woord
«territorial» in de term «territorial jurisdiction», opgenomen in artikel 2
van het Verdrag. Het gaat hierbij om de fysieke beschikbaarheid van gegevens op de eilanden Antigua en Barbuda. Als de gegevens aldaar niet
voorhanden zijn, hoeft de gevraagde informatie niet te worden verstrekt.
De vraag of er mogelijkheden denkbaar zijn waarbij een staat wel de
mogelijkheid heeft de gevraagde informatie te leveren, maar dat op grond
van artikel 2 niet hoeft te doen, kan dan ook negatief worden beantwoord.
Dit laat overigens onverlet, zoals naar aanleiding van de meer specifieke
vraag inzake het verdrag met de Caymaneilanden beschreven, dat er naar
mijn opvatting wel een verplichting bestaat om via op het eiland aanwezige personen die toegang tot de elders voorhanden informatie hebben,
informatie te verkrijgen. Dit is met name het geval wanneer Nederland
niet in staat is de gegevens van een betrokken derde land te krijgen op
basis van een verdrag met dat land.
De vraag van de leden van de fractie van de SP of er een TIEA voorligt
tussen Antigua en Barbuda en de Nederlandse Antillen kan ik bevestigend
antwoorden. Op 29 oktober 2009 is dit verdrag ondertekend. Het onderhandelen en afsluiten van verdragen is de eigen verantwoordelijkheid van
de Nederlandse Antillen. Desalniettemin is de uiteindelijke goedkeuring

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 229, nr. 3

4

en bekrachtiging van een verdrag een Koninkrijksaangelegenheid (in het
kader van de buitenlandse betrekkingen). Doordat de Nederlandse
Antillen als waarnemer bij de besprekingen met Antigua and Barbuda
aanwezig waren en deel hebben genomen aan het Zuid-Caribische
project, komt de tekst nagenoeg overeen met het door Nederland bereikte
verdrag.
Vervolgens vragen deze leden welke verdragen gaan gelden voor de BES
eilanden na de staatkundige hervormingen van de Nederlandse Antillen.
Wegens het beginsel van zogenoemde statenopvolging zullen de door de
Nederlandse Antillen afgesloten verdragen van rechtswege van toepassing blijven op de BES eilanden.
Daarenboven is in de Belastingwet BES in het formeelrechtelijk hoofdstuk
(hoofdstuk VIII, titel 9, afdeling 2) geregeld dat Nederland ook informatie
kan verstrekken aan andere landen indien Nederland in Europa met dat
derde land een belastingverdrag of een TIEA heeft, maar sprake is van
informatie met betrekking tot personen op de BES eilanden. De BES
eilanden vallen buiten de territoriale reikwijdte van thans in het Europese
deel van het Koninkrijk geldende door Nederland in Europa gesloten
belastingverdragen (inclusief TIEA’s) zijn alleen van toepassing in het in
Europa gelegen deel van het Koninkrijk. Door voornoemde bepaling in de
Belastingwet BES wordt maakt het op deze wijze feitelijk mogelijk dat de
Belastingdienst toch informatie met betrekking tot personen op de BES
eilanden kan opvragen en kan doorsturen naar bevoegde autoriteiten van
derdelanden op basis van een eenzijdige uitbreiding.
Vervolgens vragen de leden van de SP-fractie of er in de toekomst afzonderlijke verdragen voor de BES eilanden gesloten moeten worden. Bij
nieuwe verdragsonderhandelingen zal Nederland aangeven dat de BES
eilanden en Nederland één land in het Koninkrijk vormen en tot haar
territoriale gebied behoren. Hierdoor wordt in beginsel gestart met het
uitgangspunt dat het te onderhandelen verdrag ook voor de BES eilanden
van toepassing zal zijn. Het fiscale stelsel op de BES eilanden is anders
dan het fiscale stelsel in het Europese deel van het (toekomstige) land
Nederland. Het is aan de toekomstige verdragspartner om te beoordelen
of hij er mee akkoord gaat dat het te onderhandelen verdrag ook voor de
BES eilanden van toepassing zal zijn, gezien het afwijkende fiscale stelsel
dat op de BES eilanden zal gaan gelden. Tenslotte kan de vraag van de
leden van de SP-fractie of bij de verdragsonderhandelingen van Nederland met Antigua en Barbuda rekening is gehouden met de op handen
zijnde staatkundige hervormingen bevestigend worden geantwoord. Zoals
reeds hierboven is gemeld, hebben de Nederlandse Antillen met Antigua
en Barbuda een TIEA gesloten. Deze overeenkomst zal na de staatkundige
hervormingen – door statenopvolging – van toepassing zijn tussen de BES
eilanden en Antigua en Barbuda. Er was dus geen reden om tijdens de
onderhandelingen tussen Nederland en Antigua en Barbuda de betreffende TIEA tot de BES eilanden uit te breiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 229, nr. 3

5