Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 754

Terrorismebestrijding

Nr. 642

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juni 2022
Op 17 en 18 mei jl. bracht ik, samen met de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), een bezoek aan Irak, inclusief
de Koerdische Autonome Regio. De relatie tussen Nederland en Irak is
goed en veelzijdig. Belangrijke thema’s die tijdens dit bezoek centraal
stonden zijn berechting in de regio, bewijsvergaring en berechting van
leden van terroristische organisaties, zoals IS. Verder wil ik voorkomen dat
er alleen aandacht is voor de daders en misdrijven. Daarom heb ik ook
nadrukkelijk aandacht gevraagd voor slachtoffers van IS.
Uw Kamer heeft mij verzocht een brief te sturen over mijn bezoek aan
Irak, voorafgaand aan het commissiedebat op 16 juni. Bij deze voldoe ik
aan uw verzoek.
Iraakse autoriteiten
Mijn bezoek begon met een bezoek aan de voorzitter van de Supreme
Judicial Council van Irak, rechter Faeq Zaidan. In dit gesprek heb ik het
belang van samenwerking met Irak om straffeloosheid tegen te gaan
benadrukt en gesproken over het belang van berechting in de regio.
Daarbij is er een voorkeur voor berechting daar waar de misdrijven
gepleegd zijn. Dhr. Zaidan merkte op dat de dreiging van IS nog steeds
actueel is en onderstreepte de noodzaak van een goede samenwerking in
de strijd tegen terrorisme.
Tevens sprak ik in Bagdad met de National Security Advisor (ONSA) van
Irak, dhr. Qasam Al-Araji. De intentie is uitgesproken om de samenwerking op terrorismebestrijding tussen Nederland en Irak te versterken.
Hier wordt spoedig gevolg aan gegeven middels een inkomend bezoek
van ONSA aan Nederland. Tevens onderzoeken Nederland en Irak de
mogelijkheden om een Memorandum of Understanding inzake
CT-samenwerking te sluiten.
ONSA stelt zich op het standpunt dat landen hun eigen burgers moeten
repatriëren en vervolgen. Eveneens benadrukte ONSA dat Irak alleen

kst-29754-642
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 754, nr. 642

1

(buitenlandse) personen die zich hebben aangesloten bij terroristische
organisaties in Syrië of Irak vervolgt voor misdrijven die begaan zijn op
Iraaks grondgebied.
Van Nederlandse zijde is toegelicht dat Nederland eraan hecht dat
personen die verdacht worden van het plegen van terroristische
misdrijven worden berecht en dat Nederland om die reden een aantal
vrouwen dat zich heeft aangesloten bij IS, heeft teruggehaald. Er is in het
gesprek nadrukkelijk aandacht gevestigd op het belang van berechting in
de regio.
Op basis van de gevoerde gesprekken tijdens mijn bezoek is de conclusie
dat berechting van Nederlandse personen die zich hebben aangesloten bij
terroristische organisaties in Syrië of Irak in Irak vooralsnog geen optie is.
Niettemin blijft het kabinet de mogelijkheden van berechting in de regio
aftasten.
Tijdens beide gesprekken met de Iraakse autoriteiten sprak ik ook over de
steun van het Nederlandse kabinet voor de Yezidi-gemeenschap, bij de
vervolging van de gruwelijke misdaden die tegen hen zijn begaan. De
misdadigers mogen niet ongestraft blijven en daarom sprak ik mijn
erkentelijkheid uit voor de samenwerking ten behoeve van gerechtigdheid.
UNITAD
In Bagdad bracht ik tevens een bezoek aan het bewijsvergaringsmechanisme van de Verenigde Naties ter bevordering van de strijd tegen
straffeloosheid (accountability) van ernstige misdaden gepleegd door IS
(UNITAD). De speciaal adviseur, Christian Ritscher, gaf mij een rondleiding
en toonde mij het indrukwekkende werk dat het forensisch laboratorium
van UNITAD doet in het kader van het vergaren van bewijs van gepleegde
misdrijven door IS. Ik heb opgemerkt hoe cruciaal goede bewijsvergaring
ter plaatse is en ik heb aangekondigd dat Nederland de samenwerking
met UNITAD graag wil intensiveren. Ik wil snel werk maken van het
mogelijk maken van justitiële samenwerking met UNITAD, onder meer
met het oog op vervolging in Nederland. Daarnaast heb ik een bijdrage
van EUR 150.000 toegezegd ter ondersteuning van activiteiten van
UNITAD – ook richting Yezidi-organisaties – die zich met bewijsvergaring
bezighouden. Tevens heb ik toegezegd de mogelijkheden om expertise
vanuit Nederland te leveren te onderzoeken. Dit wordt in afstemming met
het Ministerie van Buitenlandse Zaken opgepakt.
Maatschappelijk middenveld
Tot slot heb ik in Bagdad gesproken met vertegenwoordigers van het
maatschappelijk middenveld over de uitdagingen van de wederopbouw
en het tegengaan van radicalisering in Irak. In het gesprek werd duidelijk
dat Nederland een verschil kan maken waar het gaat om preventie van
extremisme, het uitdragen van mensenrechten en vrouwenrechten, en
accountability.
Koerdische Autonome Regio
Naast Bagdad heb ik een bezoek gebracht aan de Koerdische Autonome
Regio, in het noorden van Irak. Daar sprak ik de premier van de Kurdistan
Regional Government, Masrour Barzani. Ook hij bedankte Nederland voor
de militaire steun aan zijn regio via de Anti-ISIS Coalitie. De dreiging van
terrorisme in de regio is nog niet weg. Voor de Koerdische Autonomie
Regio blijft het van belang om, naast het werk van de veiligheids- en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 754, nr. 642

2

inlichtingendiensten, in te zetten op het aanpakken van grondoorzaken
van instabiliteit en economische instabiliteit.
Yezidi-gemeenschap
Ter afsluiting van mijn werkbezoek sprak ik met vertegenwoordigers van
de Yezidi-gemeenschap. Ik had een bijzonder indringend gesprek met een
aantal Yezidi-vrouwen uit Sinjar die na IS-gevangenschap terug waren
gekeerd naar hun thuisland. Zij vertelden mij over de uitdagingen om hun
levens weer te hervatten, na de gruweldaden die hun waren aangedaan.
Deze verhalen gaan door merg en been.
Vervolgens had ik een rondetafelgesprek met vertegenwoordigers van
maatschappelijke organisaties over het tegengaan van straffeloosheid.
Veel van deze organisaties werken samen met UNITAD in het kader van
bewijsvergaring en spraken de hoop uit voor de oprichting van een
tribunaal. Deze organisaties wezen op de noodzaak van het bewerkstelligen van transitional justice, in de overgang naar een duurzame
toekomst.
Ik heb benadrukt hoezeer Nederland belang hecht aan deze organisaties,
die slachtoffers bijstaan bij het verwerken van de trauma’s. Tevens heb ik
opgemerkt hoe belangrijk het is straffeloosheid tegen te gaan en aan
bewijsvergaring te doen. Ik heb tot slot aangegeven dat de samenwerking
met de Iraakse autoriteiten onontbeerlijk is om straffeloosheid tegen te
gaan. Nederland blijft zich daarom inspannen voor versterking van deze
samenwerking en zoekt daarbij ook nadrukkelijk de samenwerking met
UNITAD.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 754, nr. 642

3