Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 978

Aanpassing van de Wet normering bezoldiging
topfunctionarissen publieke en semipublieke
sector in verband met de verlaging van het
wettelijke bezoldigingsmaximum van 130% naar
100% van de bezoldiging van een Minister (Wet
verlaging bezoldigingsmaximum WNT)

Nr. 12

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 oktober 2014
Op 8 oktober 2014 heeft de Vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
een hoorzitting belegd over het voorstel van wet verlaging bezoldigingsmaximum WNT en het voorstel van de Reparatiewet WNT. Vervolgens
heeft de Vaste commissie voor Binnenlandse Zaken in zijn brief van
9 oktober 2014 een aantal vragen aan mij voorgelegd met het verzoek een
reactie en antwoord te geven. Graag doe ik dat door middel van deze
brief.
1. De verbetering van de nu geldende wet
Door de Vaste commissie voor Binnenlandse Zaken zijn vragen gesteld
over het moment wanneer het programma van maatregelen voor de
verbeterde uitvoering van de WNT-1 wordt afgerond.
In mijn brief van 10 juli 2014 (Kamerstuk 30 111, nr. 72) heb ik de
maatregelen geschetst die in gang zijn gezet om in aansluiting op de
Aanpassingswet WNT de uitvoering van de WNT-1 te verbeteren. Al deze
maatregelen liggen op koers en zullen nog voor 1 januari 2015 instellingen de benodigde helderheid geven om tot eenduidige uitvoering van
de WNT-1 te komen. De in juni vastgestelde Beleidsregels toepassing
WNT 2014, en het op basis van de Reparatiewet WNT te publiceren
controleprotocol en verantwoordingsmodel zullen instellingen en
accountants de juiste handvatten geven voor de jaarverslaglegging over
het jaar 2014. De tijdige inwerkingtreding van de Reparatiewet WNT is
onder meer om deze reden een noodzakelijke stap om de goede juridische
en technische uitvoering over het jaar 2014 te waarborgen. Daarmee
worden de bij de invoering in 2013 en 2014 gesignaleerde onduidelijkheden opgelost.
De versterking van de voorlichting en andere vormen van ondersteuning
van de naleving van de wet door mijn ministerie, wordt onverminderd
voortgezet.

kst-33978-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 978, nr. 12

1

2. Reactie op de hoorzitting
Met veel interesse heb ik kennisgenomen van de inbreng van de
verschillende organisaties die hebben deelgenomen aan de hoorzitting.
Ten dele hebben deze organisaties het pleidooi bevestigd zoals zij dat
presenteerden in het kader van de consultatiefase. Voor een ander deel
getuigde de inbreng van meer inzicht in de werking van de wet, die
inmiddels bijna twee jaar van kracht is.
De verschillende reacties hebben betrekking op de effecten van de wet
zoals deze thans geldt. Voor zover deze onvermijdelijk zijn en werden
verwacht, zoals de mogelijke tijdelijke beperking van de mobiliteit (door
het overgangsrecht), neem ik daar kennis van; waar deze effecten
onverwacht en van administratieve aard zijn, worden deze zoals hiervoor
aangegeven, opgelost door de Reparatiewet WNT en de daaraan
gekoppelde maatregelen.
Waar de verschillende reacties betrekking hadden op de verwachtingen
over de voorgestelde normverlaging of bezwaren tegen de uitbreiding van
de wet tot alle medewerkers in de (semi)publieke sector, is er aanleiding
voor een nadere reactie. Graag zal ik daarop hieronder ingaan.
3. Ruimte voor uitzonderingen
In de wijze waarop de in het regeerakkoord genoemde uitzonderingsmogelijkheid is vormgegeven, wordt rekening gehouden met de inbreng van
de verschillende deelnemers aan de hoorzitting. Waar tegen de achtergrond van de nu geldende wet niet is gebleken dat openstaande vacatures
niet kunnen worden vervuld, en tot dusver ook geen gebruik is gemaakt
van de bevoegdheid van artikel 2.4 van de wet om individuele uitzonderingen daadwerkelijk toe te staan, moet er rekening mee worden
gehouden, dat het tegen de achtergrond van het verlaagde bezoldigingsmaximum eerder zal voorkomen dat uitzonderingen moeten worden
geaccepteerd. In het regeerakkoord is hierin ook voorzien, en daarin is
uitdrukkelijk aangegeven dat uitzonderingen kunnen worden toegestaan
als dat noodzakelijk is.
Door een bij deze brief gevoegde derde nota van wijzing (Kamerstuk
33 978, nr. 13) wordt een aanpassing van artikel 2.5 in het wetsvoorstel
opgenomen, waarmee het mogelijk zal zijn om niet alleen voor individuele
(kandidaat-)functionarissen een uitzondering te maken, maar ook bij
vacatures voor bepaalde functies bij bepaalde instellingen een uitzondering toe te staan. Ter zake zij verwezen naar de toelichting bij die nota
van wijziging.
4. Evaluatie, onderzoek en rapportage
4.1 Wetsevaluatie
Naar aanleiding van de verschillende vragen over de evaluatie en het
onderzoek in verband met de WNT-2, merk ik het volgende op.
In de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstuk 33 978, nr. 7) heb ik
benadrukt dat het van belang is om de effecten van de WNT-2 nauwgezet
te monitoren. Uiteraard zal ik daarbij gebruik maken van de gegevens die
mij via de jaarlijkse WNT-meldingen op grond van paragraaf 4 van de wet
bereiken. Daarbij is nadrukkelijk ook een grote rol voor de vakministers
weggelegd en de organisaties uit de desbetreffende sectoren.
Daarbuiten zie ik ook het belang in van (extern) onderzoek om een zo
volledig mogelijk beeld van mogelijke arbeidsmarkteffecten in kaart te
brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 978, nr. 12

2

De effecten voor de kwaliteit van de publieke dienst, de mobiliteit op het
totale loongebouw en de bezoldiging van lagere functionarissen zijn
daarbij relevante onderwerpen. Uiteraard voor zover niet afhankelijk van
andere factoren, zoals de algemene economische situatie en de gevolgen
daarvan voor de arbeidsmarkt. Ook voor extern onderzoek geldt evenwel
dat de effecten van de WNT en de verlaging van het bezoldigingsmaximum zich vertraagd voor zullen doen. Tevens ligt het voor de hand
dat dergelijk onderzoek enige tijd in beslag neemt, omdat zij van
toepassing is op de verschillen die zich over een geruime periode zullen
manifesteren. Met zo’n onderzoek zal dan ook een langere tijd gemoeid
zijn.
De mogelijkheden voor extern evaluatief onderzoek laten onverlet, dat in
de wet al is geregeld, dat uiterlijk voor 1 januari 2016, en vervolgens één
keer per vijf jaar een evaluatie aan de Staten-Generaal zal worden
aangeboden. Daar waar enerzijds in de eerste wettelijke evaluatie
redelijkerwijs geen uitspraken kunnen worden gedaan over de werking
van de wet met het verlaagde bezoldigingsmaximum, is het anderzijds
ongewenst eerst de evaluatie die voor 1 januari 2021 dient te zijn
opgeleverd, af te wachten.
Een eerdere evaluatie ligt daarom in de rede. In bijgaande nota van
wijziging wordt om die reden daarin voorzien.
4.2 Jaarlijkse rapportage
De WNT-jaarrapportage over 2013 zal de eerste rapportage zijn die ik
volgens planning in december 2014 overeenkomstig artikel 7.1 van de
WNT aan de Tweede Kamer en de Eerste Kamer zal aanbieden.
Deze jaarrapportage bevat:
− per rechtspersoon of instelling de overschrijdingen van de WNT-1
normen (zowel m.b.t. de bezoldiging als de ontslaguitkering) over 2013
van topfunctionarissen en overige functionarissen;
− de gegevens betreffende de uitzonderingen indien toegepast – dat zijn
er in 2013 echter geen);
− de gegevens betreffende overtredingen en handhaving – deze zijn er
wel en ik zal u daarover in december (naar de stand per november)
informeren.
In de jaarrapportage zal voorts verslag worden gedaan van de uitvoering.
Met name zal een overzicht worden opgenomen van de in 2014 behandelde vragen over de toepassing van de WNT in het verslagjaar 2013,
gerangschikt naar onderwerp en type vragensteller.
In deze rapportage zal verder nadrukkelijk aandacht worden geschonken
aan de verschillende sectoren die onder de WNT vallen. In de bijlage
«analyse van de potentiële impact van de normverlaging» bij de nota naar
aanleiding van het verslag (Kamerstuk 33 978, nr. 7) heb ik zo goed als
mogelijk was al eerste indrukken gerapporteerd. Voor de behandeling van
het onderhavige wetsvoorstel bevat die analyse, met de best mogelijke
precisie, een indruk van de potentiële impact van de voorgestelde
normverlaging. De in december 2014 uit te brengen integrale jaarrapportage zal op dit punt geen nieuwe inzichten bieden.
In dit verband merk ik op, dat met deze eerste WNT-jaarrapportage tevens
uitvoering zal worden gegeven aan mijn toezegging aan de Eerste Kamer
om binnen twee jaar na de inwerkingtreding van de WNT met een (eerste)
evaluatie te komen. Zoals ik ook aan de Eerste Kamer heb gezegd in mijn
toezegging, staat deze evaluatie los van dit voorstel tot verlaging van het
bezoldigingsmaximum als onderdeel van de uitvoering van de
voornemens in het regeerakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 978, nr. 12

3

Waar nu geen evaluatie van sectoren beschikbaar is, zoals door de Vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken wordt gevraagd, kan ik wel verwijzen
naar de «Monitor beloningscodes/cao’s bij WNT» met gegevens uit het
onderwijs over het jaar 2012 (Kamerstuk 33 495, nr. 58). Deze monitor is
onlangs door de bewindspersonen van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
naar de Kamer gestuurd en kan worden gezien als nulmeting.
4.3 Onderzoek uitbreiding van de reikwijdte (WNT-3)
Ook over het voornemen om de reikwijdte van de normering naar alle
functionarissen in de publieke en semipublieke sector uit te breiden, zijn
door de Vaste commissie voor Binnenlandse Zaken vragen gesteld. Op dit
moment wordt hiernaar een beleidsverkenning uitgevoerd. De door u
gestelde vragen over de financiële en maatschappelijke gevolgen en het
aantal mensen voor wie dit direct of indirect gevolgen heeft, spelen
daarbij nadrukkelijk een rol.
De conclusies daarvan zal ik volgens planning in de eerste helft van 2015
aan de Kamer sturen. Het kabinet zal daarbij dan – afhankelijk van de
uitwerkingsrichting die het op basis van de beleidsverkenning zal kiezen –
ook een vervolgproces schetsen, waarbij in de planning rekening zal
worden gehouden met relatie tussen de voorbereiding van die uitwerkingsrichting en de evaluatie van de WNT.
In elk geval zal de invoering van de WNT-3 worden gekoppeld aan de
evaluatie van de WNT-1 en WNT-2. Daartoe zal voorafgaand aan de
behandeling van de WNT-3 een ex-ante evaluatie plaatsvinden – in de
eerste helft van 2016 – en zullen de resultaten van de wetsevaluatie
worden meegenomen in het desbetreffende voorstel voor de WNT-3.
5. Overige onderwerpen
Door de Vaste commissie voor Binnenlandse Zaken is verzocht om de
reacties en bevindingen van het «EAUT-panel», het panel, dat voor de Ex
Ante UitvoeringsToets van WNT-regelgeving is samengesteld. Dit verzoek
heeft zowel betrekking op het voorstel voor de Reparatiewet WNT als voor
het voorstel tot verlaging van het bezoldigingsmaximum WNT. Als bijlage
bij deze brief voeg ik een samenvattend overzicht van de bevindingen van
het EAUT-panel met eveneens een toelichting in hoeverre deze opmerkingen in het wetsvoorstel zijn meegenomen1.
Ik wil daarbij graag nog eens benadrukken dat het EAUT-panel een
informele netwerkorganisatie is en niet gericht op overeenstemming of
het uitbrengen van een gemeenschappelijk advies. Bovendien richt het
EAUT-panel zich nadrukkelijk op uitvoeringsaspecten bij de
WNT-regelgeving. Voor beleidsmatige beoordeling of toetsing van
voornemens en maatregelen zijn andere middelen beschikbaar, zoals de
consultatie die bij dit wetsvoorstel tevoren heeft plaatsgevonden. Het
EAUT-panel is onderdeel van de aanvullende maatregelen die zijn
getroffen om de uitvoering van de WNT te verbeteren. Ik heb u hier in
mijn brief van 10 juli 2014 ook over geïnformeerd (Kamerstuk 30 111, nr.
72). Bij het voorliggend wetsvoorstel zijn de suggesties van het panel
waardevol geweest en vormden met name aanleiding om het overgangsrecht toegankelijker te maken (zie hiervoor de tweede nota van wijziging
en de daarbij behorende toelichting (Kamerstuk 33 978, nr. 9)).
Tot slot merk ik op dat het kabinet voorstelt om deze wet met ingang van
1 januari 2015 in te voeren. Waar de samenleving ter uitvoering van het
regeerakkoord wordt geconfronteerd met veel maatregelen, op verschillende terreinen, is het van belang dat de in dit wetsvoorstel opgenomen
maatregel ook zo spoedig mogelijk wordt ingevoerd.
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 978, nr. 12

4

Uitstel van de invoering zal de verlaging niet zorgvuldiger maken, waarbij
benadrukt zij, dat de evaluatie van de wet in 2015 hoofdzakelijk betrekking
zal hebben op de eerste twee toepassingsjaren 2013 en 2014, en – mede
door het overgangsrecht – maar in beperkte mate de effecten van de
normverlaging kan rapporteren.
Daarom heeft het de voorkeur om de normverlaging thans per 1 januari
2015 in te voeren en deze vervolgens jaarlijks te monitoren aan de hand
van de jaarrapportage.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 978, nr. 12

5