Bijlage 1: Proces- en effectevaluatie Innovatieregeling intensieve veehouderij - overige
conclusies
Algemeen
Ondanks de positieve waardering voor de innovatieregelingen is het gebruik van de regeling
in de periode 2005 tot en met 2007 gedaald van 53 naar 18 aanvragen per jaar. Als
verklaringen worden genoemd het aanwezige “stuwmeer” bij de eerste openstelling in 2005
(nadat de regeling een aantal jaren niet was opengesteld), de in 2007 ingevoerde voorwaarde
van samenwerking, de slechte economische situatie in de intensieve veehouderij en het onder
druk komen staan van het imago van de regeling vanwege de beperkte kans op
projecthonorering en het moeilijk kunnen inschatten van de slagingskans op subsidie.
Tenslotte is de innovatieregeling relatief beperkt bekend bij ondernemers. Dienst Regelingen
heeft meer in algemene zin gecommuniceerd over deze regeling (via persberichten en
vakbladen).
Inhoud van de regeling
Het afronden van het project binnen een termijn van drie jaar gaf in bepaalde gevallen
problemen, zoals bij het vertraagd afkomen van vergunningen en het nog niet geregeld zijn
van cofinanciering. Voorts werd de ‘samenwerkingseis’ in de module ‘Samenwerking bij
innovatie’ als beperkend ervaren. Samenwerking wordt gezien als een middel en niet als doel
op zich om tot innovaties te komen. De voorkeur wordt er aan gegeven in ieder geval beide
modules open te stellen. Tenslotte werd de verplichting tot publiceren van resultaten direct na
afloop van het project door een kwart van de ondervraagden als een concurrentienadeel
ervaren.
De aanvraagprocedure
De aanvraagprocedure werd in het algemeen als vrij zwaar ervaren, omdat veel
(gedetailleerde) gegevens gevraagd worden. Vaak schakelen primaire ondernemers om die
reden externe deskundigen in. De administratieve lasten worden als (zeer) zwaar ervaren.
Tegelijkertijd vindt een ruime meerderheid dat de administratieve lasten opwegen tegen de
hoogte van de verkregen subsidie.
Het systeem van openstellingen wordt door een meerderheid positief gewaardeerd.
Verschillende betrokkenen bij innovatieprojecten geven de voorkeur aan meerdere
openstellingsmomenten per jaar om snel voortgang te kunnen blijven maken. De aanvraag- en
beoordelingsprocedure is in het algemeen duidelijk voor de doelgroep. Wel worden
knelpunten rond het criterium innovativiteit gesignaleerd. Dit omdat het lastig is voor
aanvragers de innovativiteit van hun project ten opzichte van bestaande projecten in te
schatten.
Rond de bezwaarschriften procedure is er onvrede omdat niet opnieuw inhoudelijk naar de
aanvraag gekeken wordt. Dit is een gevolg van het werken met de tendersystematiek, waarbij
de ingediende aanvragen op basis van kwaliteit door een beoordelingscommissie worden
gerangschikt.
Uitvoering projecten
Inherent aan risicovolle projecten werden de projectuitvoerders tijdens de uitvoering vaak
geconfronteerd met onvoorziene omstandigheden. De technische realisatie bleek in veel
projecten weerbarstiger dan oorspronkelijk gedacht.
In andere gevallen ging van vigerende wet- en regelgeving een remmende werking uit op de
projectrealisatie. Verder veranderde het economisch perspectief tijdens de looptijd van

sommige projecten door wijzigingen in de marktvraag of -prijzen. Het noopte de
projectuitvoerders om flexibel op veranderende omstandigheden in te spelen.
Een algemeen punt van kritiek is de geringe communicatie met LNV/Dienst Regelingen na de
startfase (aanvraag/beoordeling). De projectuitvoerders missen een meer inhoudelijke
interactie tijdens de uitvoering van het project. Dit geldt met name voor die projecten waar
primaire ondernemers de initiatiefnemers zijn.

Bijlage 2: Evaluatie regeling Praktijknetwerken en het programma Netwerken in de
veehouderij - Overige conclusies
Toegankelijkheid en aanvraagprocedure
Het programma Netwerken in de Veehouderij was een voor veehouders goed toegankelijk
instrument. Wageningen UR (WUR) heeft zowel in de netwerkbegeleiding als bij de
inhoudelijke ondersteuning een belangrijke rol gespeeld. In het algemeen kon men met die
systematiek goed uit de voeten. De aanvraagprocedure was laagdrempelig met een actieve rol
van de netwerkbegeleiders bij het opstellen van de projectplannen. De persoonlijke
consultatie van de aanvragers bood een toege voegde waarde binnen de
beoordelingsprocedure.
De regeling Praktijknetwerken werd in het algemeen als duidelijk ervaren. Een beperkt aantal
bedrijven vond de criteria voor meerdere uitleg vatbaar. De aanvraagprocedure is door de
aanvragers als vrij zwaar ervaren. Er moesten veel gegevens worden aangeleverd. De
kwaliteit van veel aanvragen was matig, het aantal goedgekeurde aanvragen viel tegen; dit
leidde tot onderuitputting van het budget. Oorzaak was dat er een vrij uitgebreid projectplan
ingediend moest worden. Externe ondersteuning werd veelal wel ingeschakeld.
De mogelijkheid om het projectidee van te voren te laten toetsen door Dienst Regelingen was
maar bij weinigen bekend, maar wordt wel positief beoordeeld. Het ontbreken van de
mogelijkheid van persoonlijke raadpleging van de netwerken werd als een gemis ervaren in de
beoordelings- en selectieprocedure.
Bij niet goedgekeurde aanvragen konden de afgewezenen zich veelal niet vinden in de
afwijzingsgronden en werd de mogelijkheid van een persoonlijke toelichting gemist.
Communicatie
Het programma “Netwerken” was vrij goed bekend geraakt onder de veehouders in de periode
2004 – 2007. Er is veel aandacht besteed aan communicatie en voorlichting. De regeling
“Praktijknetwerken” had nog maar een beperkte bekendheid onder veehouders. De regeling is
pas in 2007 voor het eerst opengegaan. Vooral brancheorganisaties en kennisleveranciers
waren actief in het uitdragen van de regeling.
Bij zowel het programma als de regeling vormde de melkveehouderij de grootste groep
aanvragers. WUR en De Landbouwvoorlichting (DLV) waren het meest betrokken bij de
begeleiding van de netwerken.
Systematiek van openstelling
Over de systematiek van periodieke openstellingen bij de Regeling “Praktijknetwerken” is
men in het algemeen tevreden. Het biedt de mogelijkheid om de beste projecten te selecteren.
Wel werd de suggestie gedaan om de regeling twee maal in plaats van één maal per jaar open
te stellen.
Kwaliteit van begeleiding
De deelnemers zijn veelal zeer tevreden over de kwaliteit van de netwerkbegeleiding als de
inhoudelijke ondersteuning.
De regeling draagt in positieve zin bij aan de intensiteit en kwaliteit (meer strategische en
vertrouwelijke onderwerpen) van de samenwerking binnen de netwerken.

Van de regeling gaat een positieve impuls uit op vernieuwingsprojecten. Zonder die
ondersteuning zou meer dan de helft van de projecten geen doorgang hebben gevonden.