Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2262
Vragen van de leden Langkamp en
Smits (beiden SP) aan de minister
voor Jeugd en Gezin en de
staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, mevrouw
Van Bijsterveldt-Vliegenthart, over het
bericht dat de reboundvoorzieningen
voor middelbare scholieren uit hun
jasje groeien. (Ingezonden 26 februari
2009)
1
Wat is uw reactie op het bericht dat
de reboundvoorzieningen voor
middelbare scholieren overvol
zitten?1
2
Wat is de oorzaak dat de vraag naar
deze reboundvoorzieningen
toeneemt?
3
Zijn er wachtlijsten bij de
reboundvoorzieningen? Zo ja, kunt u
hiervan een overzicht geven? Zo nee,
kunt u garanderen dat er geen
wachtlijsten zullen ontstaan?
4
Hoe lang zijn de wachtlijsten, en wat
is de gemiddelde wachttijd voor een
middelbare scholier die naar het
speciaal onderwijs moet?

KVR35803
2009Z03514
0809tkkvr2262
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

5
Wat is volgens u de verklaring dat
steeds minder kinderen in het
regulier onderwijs te begeleiden zijn?
6
Hoe komt het dat bij 1/3 van de
jongeren het niet lukt hen terug te
plaatsen naar het regulier onderwijs?
Hoe groot is deze groep?
7
Hoeveel van deze jongeren zitten
momenteel thuis, terwijl zij wel recht
hebben op onderwijs en begeleiding?
8
Hoe gaat u voorkomen dat de
reboundvoorzieningen geen
wachtkamer van het speciaal
onderwijs worden?
9
Deelt u de mening dat het speciaal
onderwijs versterkt zal moeten
worden?
10
Wat gaat u doen om de zorg aan
jongeren met gedragsproblemen te
versterken?
1

AD.nl, 24 februari 2009: «Opvang voor
lastpakken zit overvol»
http://www.ad.nl/binnenland/3028460/
Opvang_voor_lsquolastpakkenrsquo_
zit_overvol.html

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris Van
Bijsterveldt-Vliegenthart
(Onderwijs, Cultuur en Wetenschap),
mede namens de minister voor
Jeugd en Gezin en de staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, mw. Dijksma
(ontvangen 8 april 2009)
1
Het krantenbericht is bij mij
bekend. Het beeld dat de
reboundvoorzieningen overvol zitten,
herken ik echter niet. Zoals ook in het
artikel zelf is aangegeven, blijkt uit de
meest recente gegevens dat de
reboundvoorzieningen tezamen ten
minste 4.000 plaatsen bieden waar
2.818 jongeren gebruik van
maken (NJi-monitor 2007,
Reboundvoorzieningen voortgezet
onderwijs).
2
De reboundvoorzieningen voorzien
duidelijk in de behoefte om scholen
tijdelijk te ontlasten van
gedragsmoeilijke leerlingen en deze
leerlingen onderwijs én hulp te
bieden. Dit was ook voorzien toen de
vorige minister van Onderwijs
in 2004 besloot om de
samenwerkingsverbanden voortgezet
onderwijs middelen te geven om
deze voorzieningen te realiseren. Met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

4751

de reboundvoorzieningen kregen
scholen de mogelijkheid om jongeren
die vanwege gedragsproblemen
tijdelijk niet te handhaven zijn, een
intensief traject aan te bieden. Dit om
te voorkomen dat deze jongeren de
veiligheid op school aantasten en/of
uit zouden vallen. De afgelopen
jaren hebben steeds meer
samenwerkingsverbanden een
reboundvoorziening ingericht.
Inmiddels beschikken bijna alle
samenwerkingsverbanden (96%) over
een dergelijke voorziening. De
toegenomen beschikbaarheid
verklaart de toename van het aantal
leerlingen dat hiervan gebruik maakt
3
Voor zover mij bekend zijn er op dit
moment geen wachtlijsten bij de
reboundvoorzieningen. Dit wordt
onderschreven door de gegevens uit
de hierboven genoemde NJi-monitor.
Dat er nooit wachtlijsten zullen
ontstaan, kan ik niet garanderen.
4
De Onderwijsinspectie peilt jaarlijks
de omvang van de wachtlijsten voor
het (voortgezet) speciaal onderwijs.
Daarbij wordt een onderscheid
gemaakt tussen onderzoeks- en
aanmeldingslijsten voor leerlingen
die zijn opgenomen in de procedure
voor de indicatiestelling voor het
(voortgezet) speciaal onderwijs en
plaatsingslijsten voor leerlingen die
wachten op een plaats in het
(voortgezet) speciaal onderwijs.
Op 16 januari 2008 stonden voor het
voortgezet speciaal onderwijs 871
leerlingen op een aanmeldingslijst,
740 leerlingen op een onderzoekslijst
en 343 leerlingen op een
plaatsingslijst.
De gemiddelde wachttijd voor een
leerling die zich in de
indicatieprocedure bevindt, varieert
per cluster van het (voortgezet)
speciaal onderwijs. In het schooljaar
2006–2007 bedroeg het gemiddelde
aantal weken wachttijd voor cluster 1:
6,4 weken, voor cluster 2: 15 weken,
voor cluster 3: 7 weken en voor
cluster 4: 9,6 weken.
Het gemiddeld aantal weken
wachttijd voor een leerling die
beschikt over een indicatie voor het
(voortgezet) speciaal onderwijs en
moet wachten op plaatsing bedroeg
in het schooljaar 2006–2007 voor
cluster 1: 0,75 weken, voor cluster 2:
1,3 weken, voor cluster 3: 2 weken en
voor cluster 4: 6,9 weken.

In de tweede voortgangsrapportage
Passend onderwijs die op
24 november 2008 aan u is
toegezonden (2008–2009, 31 479,
nr. 9) heb ik u nader geïnformeerd
over de omvang van de wachtlijsten
in het (voortgezet) speciaal onderwijs.

ook ingeschreven op hun VO-school
en alle inspanningen zijn erop gericht
om de schoolloopbaan voort te zetten
in het regulier onderwijs. Het beeld
dat de reboundvoorzieningen de
wachtkamer voor het speciaal
onderwijs vormen, herken ik niet.

5
Naar mijn inschatting is er sprake van
een combinatie van factoren. Zo
worden gedragsstoornissen nu
sneller herkend, geïndiceerd en
geregistreerd. Ook is onze
samenleving complexer geworden
(problematische gezinssituaties, veel
prikkelrijkere omgeving, minder
structuur), waardoor de kans groter is
geworden dat kleine problemen
uitgroeien tot grotere problematiek.
Aan de andere kant leeft breed de
opvatting dat afwijkend gedrag
eerder dan vroeger als problematisch
wordt ervaren en minder getolereerd
wordt.

9
Ik vind inderdaad dat de kwaliteit van
het speciaal onderwijs moet worden
versterkt. In november vorig jaar
(2008–2009, 31 479, nr. 9) heeft
staatssecretaris Dijksma de Kamer in
de tweede voortgangsrapportage
over Passend onderwijs
geïnformeerd over de ambities ten
aanzien van de kwaliteit en de
manieren waarop het kabinet die wil
realiseren. Leerlingen die
daadwerkelijk zijn aangewezen op
speciaal onderwijs, maar in staat zijn
een regulier diploma te halen,
moeten dat via het speciaal onderwijs
kunnen doen. In die zin moet het
speciaal onderwijs een volwaardig
traject naast het regulier onderwijs
bieden. Mochten leerlingen niet in
staat zijn tot het behalen van een
regulier diploma, dan moet een
school hen effectief toe leiden naar
een duurzame plaats op de
arbeidsmarkt.

6
De belangrijkste reden is dat de
problematiek van deze jongeren toch
complexer en omvangrijker is dan
aanvankelijk gedacht en/of dat deze
jongeren gelet op hun
ondersteuningsbehoeften in een
andere voorziening beter begeleid
kunnen worden. Het overgrote deel
van deze jongeren stroomt dan ook
uit naar het speciaal onderwijs of een
aanverwant traject (Op de Rails). De
groep die niet uitstroomt naar het
regulier onderwijs bedraagt landelijk
gezien ruim 700 jongeren.
7
Van 6% van de jongeren die
uitstroomt, is de bestemming bij de
samenwerkingsverbanden niet
bekend. Mogelijk zit een deel van
deze jongeren thuis. Hierover zijn
geen nadere gegevens beschikbaar.

10
Het bestaande aanbod aan
mogelijkheden en voorzieningen
(reboundvoorzieningen, Op de Rails,
Zorg- en Adviesteams, speciaal
onderwijs) biedt voldoende basis
voor de zorg aan deze groep
leerlingen. Er zijn geen voornemens
om nieuwe maatregelen te nemen.

8
Een minderheid van de jongeren
(ongeveer 20%) stroomt uit naar het
speciaal onderwijs of een daaraan
gelieerd traject («Op de rails»). Dit
percentage is bovendien duidelijk
gedaald ten opzichte van de eerdere
meting (toen was het bijna 30%).
Naar mijn idee slagen
reboundvoorzieningen er daarom
goed in de doelstelling te realiseren
om jongeren zoveel mogelijk terug te
geleiden naar het regulier onderwijs.
De jongeren blijven tijdens hun
verblijf in de reboundvoorziening dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

4752