Herhaalmeting Kennis over de
AOW-partnertoeslag

Een internetonderzoek in opdracht van het
ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid
Uitgevoerd door: Intomart GfK bv

Projectnummer: 21095
Datum: 28-5-2009

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

INHOUD
Pagina
Samenvatting

4

Hoofdstuk 1.

Inleiding

6

Hoofdstuk 2.

Kennis over AOW, AOW-partnertoeslag en pensioen

7

2.1

Kennis over de AOW is niet veranderd

7

2.2

AOW-partnertoeslag is bekender, maar kennis over het jaartal

2.3
Hoofdstuk 3.

van de afschaffing is afgenomen

10

Kennis over pensioen op gelijk niveau

14

Acties rond afschaffen AOW-partnertoeslag en economische
crisis

16

3.1

Weinig maatregelen bij afschaffen AOW-partnertoeslag

16

3.2

Weinig extra verdieping in pensioen door economische crisis

17

Hoofdstuk 4.

Informatiebehoefte is beperkt

18

Hoofdstuk 5.

Campagne is begrijpelijk, het bereik is beperkt

21

BIJLAGEN:
1. Onderzoeksverantwoording

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Samenvatting
Intomart heeft in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) in
maart en april 2009 een herhaalmeting uitgevoerd naar de ontwikkeling van de kennis en
informatiebehoefte van de Nederlandse bevolking over de AOW, het pensioen en de AOWpartnertoeslag. Het onderzoek vond plaats door middel van een online enquête onder 1002
personen uit het internetpanel van Intomart GfK tussen de 35 en 57 jaar oud. De resultaten van
dit onderzoek worden in het rapport vergeleken met de resultaten van het onderzoek over de
kennis van de AOW-partnertoeslag dat in mei en juni 2008 is uitgevoerd.
Per thema schetsen wij hieronder de belangrijkste resultaten van het onderzoek. De genoemde
verschillen zijn statistisch significant1 in vergelijking met het onderzoek van vorig jaar.
Kennis over de AOW is niet veranderd
De helft van de burgers (51%) vindt dat ze genoeg weten over de AOW. Bij de vorige meting
vond iets minder dan de helft (45%) van de burgers dat ze genoeg weten over de AOW. Men
geeft nu vrijwel dezelfde antwoorden op de vraag ‘hoeveel weet u van de AOW?’ als vorig jaar.
De antwoorden op de vraag of men kan aangeven wat de hoogte is van de AOW, verschillen
vrijwel niet met vorig jaar.
AOW-partnertoeslag is bekender, maar kennis over het jaartal van de afschaffing is
afgenomen
Van alle ondervraagden zegt 28% te weten wat de AOW-partnertoeslag is, vorig jaar was dit
21%. Het aantal Nederlanders dat weet dat de AOW-partnertoeslag wordt afgeschaft is gelijk
gebleven. De kennis over het jaartal waarin de toeslag wordt afgeschaft is gedaald. Vorig jaar
wist 12% van de burgers dat de AOW-partnertoeslag in 2015 wordt afgeschaft, tegenover 6%
dit jaar.
Kennis over het pensioen op gelijk niveau
Het deel van de Nederlanders dat aangeeft dat er een verschil is tussen pensioen en AOW is
ten opzichte van de vorige meting vrijwel gelijk gebleven. Twee op vijf Nederlanders (41%)
weet nu hoeveel inkomsten zij vanaf hun 65e zullen krijgen. Vorig jaar wist ruim een derde
(36%) dit.

1

Daarbij wordt een betrouwbaarheid van 95% gehanteerd.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Informatiebehoefte is beperkt
De informatiebehoefte is vrijwel gelijk gebleven ten opzichte van de vorige meting. Bijna de
helft van de Nederlanders geeft aan voldoende informatie te hebben over de AOW. Voor de
AOW-partnertoeslag is dit lager: 30% geeft aan voldoende informatie te hebben. Ongeveer een
derde van de bevolking zou graag meer informatie krijgen. Dit geldt voor de informatie over de
AOW, het pensioen, de AOW-partnertoeslag en de gevolgen van het verdwijnen hiervan. 56%
van burgers die meer informatie willen, zou deze informatie via internet willen verkrijgen. Net
als vorig is dit de meest genoemde bron, alleen lag het percentage destijds hoger (61%).

Hieronder vindt u de resultaten samengevat van onderwerpen die alleen in het huidige
onderzoek zijn behandeld.
Economische crisis
Iets meer dan de helft (51%) van de ondervraagden maakt zich enigszins tot veel zorgen over
de financiële situatie na hun 65e gezien de huidige economische crisis en financiële situatie in
Nederland. 15% van de Nederlanders zegt zich, vanwege de huidige economische crisis en
financiële situatie in Nederland, meer dan voorheen in de financiële situatie na hun 65e te
verdiepen.
Campagne is begrijpelijk, het bereik is beperkt
13% van de burgers heeft de afgelopen 8 maanden informatie gezien, gehoord of gelezen over
het afschaffen van de AOW-partnertoeslag. Het bereik van de informatie is het hoogst (83%)
via artikelen. 16% van de ondervraagden heeft één van de getoonde, of soortgelijke
advertenties in de afgelopen acht maanden gezien. Minder dan ééntiende (7%) heeft de
getoonde banner in de afgelopen acht maanden gezien. Ruim tweederde van de ondervraagden
(67%) vindt de boodschap van de advertentie en de banner (zeer) begrijpelijk.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

1.

Inleiding

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft in juni 2008 een onderzoek
laten uitvoeren naar de kennis en informatiebehoefte van de Nederlandse bevolking over de
AOW en de AOW-partnertoeslag. De aanleiding voor dit onderzoek was dat de AOWpartnertoeslag in 2015 wordt afgeschaft. Het onderzoek diende als input voor de communicatie
over de afschaffing van de AOW-partnertoeslag en gaf een eerste waarde aan van de
bekendheid van de AOW-partnertoeslag en het afschaffen daarvan. In maart/april 2009 heeft
een tweede meting plaatsgevonden om de ontwikkeling van de kennis over pensioenen, AOW
en AOW-partnertoeslag in kaart te brengen.
Methode
De doelgroep van het onderzoek bestond uit de inwoners in Nederland tussen de 35 en 57 jaar
oud. Het onderzoek is uitgevoerd door mensen te bevragen via internet (CAWI). De steekproef
is getrokken uit het Internetpanel van Intomart GfK. Daarbij is een zo groot mogelijke landelijke
representativiteit nagestreefd en is er gequoteerd op kenmerken die van belang zijn voor het
beleid van SZW en relevant voor de AOW-partnertoeslag, namelijk leeftijd, geslacht, opleiding
en etniciteit.De uiteindelijk repons bestaat uit 1002 gecompleteerde interviews. De resultaten
zijn gewogen naar populatieverhoudingen op leeftijd, geslacht, etniciteit en opleiding. Voor
opleiding voldoet de verhouding aan die van de Nederlandse populatie. De verhoudingen van
de kenmerken zijn gelijk gehouden aan die van vorig jaar, om de uitkomsten met elkaar te
kunnen vergelijken.
Opzet van het rapport
De opzet van het rapport is als volgt. In hoofdstuk 2 kunt u informatie vinden over de
ontwikkeling van de kennis van burgers over de AOW, de AOW-partnertoeslag en het pensioen.
Hoofdstuk 3 beschrijft acties rond afschaffen AOW-partnertoeslag en economische crisis. Het
vierde hoofdstuk gaat in op informatiebehoefte en in hoofdstuk 5 wordt de bekendheid en
begrijpelijkheid van de campagne beschreven. In de bijlage is de onderzoeksverantwoording
opgenomen. In de rapportage is gestreefd naar een optimale afstemming tussen volledigheid
en beknoptheid. Hiertoe worden alle resultaten tekstueel beschreven en deel geïllustreerd door
grafieken en tabellen. In de tekst zijn de totalen beschreven en omwille van de
overzichtelijkheid worden alleen de statistisch significante verschillen2 tussen de vorige meting
en de huidige meting en tussen de onderscheiden doelgroepen weergegeven.

2

Daarbij wordt een betrouwbaarheid van 95% gehanteerd.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

2.

Kennis over AOW, AOW-partnertoeslag en pensioen

Om een goede indicatie te krijgen over de huidige kennis van burgers over de AOW, de AOWpartnertoeslag en het pensioen, zijn een aantal vragen over deze onderwerpen gesteld.
Allereerst werd gevraagd naar aanwezige kennis over de AOW en hoe de persoon aan deze
kennis is gekomen. Hierna volgden een aantal vragen en stellingen over de AOW, de AOWpartnertoeslag en de afschaffing hiervan. Vervolgens werd de respondent gevraagd naar hun
kennis over hun pensioen en hun verwachte inkomsten na hun 65e. In dit hoofdstuk worden
achtereenvolgens de resultaten over de huidige AOW-, de AOW-partnertoeslag- en over de
pensioenkennis beschreven. De resultaten worden vergeleken met de resultaten van vorig jaar.

2.1

Kennis over de AOW is niet veranderd

Er is een verschuiving te zien in hoe men de AOW omschrijft ten opzichte van de vorige meting.
De AOW wordt door minder burgers als ‘Algemene ouderdomswet’ (in sommige gevallen nog
aangevuld met een beschrijving) omschreven. Vorig jaar was dit bijna tweederde (64%), nu
ruim de helft (54%). Meer Nederlanders omschrijven de AOW ‘Oudedagvoorziening, pensioen
of geld voor mensen boven de 65’; dit jaar 20% tegenover 12% vorig jaar. Één op de vijf
(20%) omschrijft de AOW als ‘Oudedagvoorziening, pensioen of geld voor mensen boven de 65.
‘Een uitkering voor mensen vanaf 65’ wordt door 17% van de mensen genoemd.
Tabel 2.1: Omschrijving van de AOW
Omschrijving AOW

2009

2008

Algemene ouderdomswet (eventueel met een beschrijving)
Oudedagvoorziening/(ouderdoms)pensioen/geld voor mensen boven de 65
Een uitkering voor mensen vanaf 65
anders namelijk,
Arbeidsongeschiktheidswet
Weet niet/geen mening

54%
20%
17%
7%
6%
1%

64%
12%
15%
2%
6%
0%

De hoeveelheid kennis over de AOW is vrijwel gelijk gebleven. De verschillen tussen de te
onderscheiden doelgroepen is ook vrijwel gelijk gebleven ten opzichte van de vorige meting.
Mannen geven ook dit jaar vaker aan heel veel te weten over de AOW en burgers tussen de 46
en 57 jaar zeggen meer van de AOW te weten dan burgers in de leeftijd 35-45 jaar. Lager
opgeleiden zeggen (veel) minder te weten van de AOW dan midden en hoger opgeleiden.
Meer burgers vinden dat zij genoeg weten over de AOW, 51% tegenover 45% vorig jaar. Het
aantal ondervraagden dat weet of zij recht hebben op AOW is gelijk gebleven (86%). Nu geven
niet-westerse allochtonen vaker aan dat zij dit niet weten dan autochtonen; respectievelijk 28%
tegenover 12%.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Bijna driekwart van de Nederlanders (74%), als gevraagd wordt naar wanneer zij AOW krijgen,
geeft aan vanaf hun 65e AOW te ontvangen. Dit was vorig jaar 51%. Mannen noemden vaker
’65 jaar’ als het moment wanneer zij AOW krijgen dan vrouwen, dit jaar zijn het de vrouwen die
dit vaker noemen. ‘Vanaf mijn pensioenleeftijd’ wordt door 17% van de burgers genoemd.
Vorig jaar lag dit percentage 10% hoger. 8% specificeerde tijdens de vorige meting een jaartal
vanaf wanneer zij AOW krijgen, dit is hetzelfde gebleven. De groep respondenten tussen de 35
en 45 jaar noemt nu vaker ‘vanaf mijn pensioenleeftijd’ (20% versus 13%). De groep
respondenten tussen de 46 en 57 jaar noemt in beide jaren vaker een specifiek jaartal (dit jaar
11% tegenover 6%).
Tabel 2.2: Het krijgen van AOW
Wanneer krijgt u AOW?

2009

2008

65 jaar
Als ik met pensioen ga/mag/vanaf mijn pensioenleeftijd
Jaartal genoemd (2012 - 2036)
over … jaar (8 jaar - 29 jaar)
Anders namelijk,
Weet niet/geen mening

74%
17%
8%
7%
6%
1%

51%
27%
8%
7%
4%
1%

Er bestaat nog steeds veel onduidelijkheid over de hoogte van de AOW. Ruim 2 op de 5
Nederlanders die niet weten of zij recht hebben op AOW (42%), denkt, net als vorig jaar, dat
de hoogte van de AOW 70% van het laatstverdiende loon bedraagt. Ook weet bijna de helft
van de ondervraagden (46%) niet wat de hoogte is van de AOW. Dit is gelijk aan de vorige
meting.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Er zijn acht stellingen voorgelegd aan de respondenten. Dit zijn dezelfde stellingen als vorig
jaar. Ondervraagden hebben aangegeven of deze juist of onjuist zijn. Deze stellingen zijn in
onderstaand figuur weergegeven, in de bovenste staaf staan de resultaten van dit jaar,
daaronder die van vorig jaar:
Afbeelding 2.2: Stellingen over de AOW

De AOW is een uitkering

Alle mensen ouder dan 65 krijgen een AOW-uitkering

Iedere Nederlander bouwt AOW op

83%

12% 5% 2009

82%

13% 5%

75%

19%

7%

2009

78%

16% 6%

2008

68%
70%

Als je Nederland tijdelijk verlaat, dan bouw je in die
periode ook geen AOW op

Alleen mensen die hebben gewerkt ontvangen AOW als
ze 65 worden

De AOW is speciaal voor arbeidsongeschikten

2008

23%

9%

20%

10% 2008

2009

49%

22%

29%

2009

53%

18%

29%

2008

19%

72%

9%

20%

74%

6%

2009
2008

5%

90%

5% 2009

4%

93%

3% 2008

Alleen mensen die nooit hebben gewerkt krijgen AOW 3%

91%

6%

3%

93%

4% 2008

1%

95%

4% 2009

onjuist

1%

95%

4%

weet niet

De AOW is alleen voor mensen met lage inkomens

0%

20%

40%

60%

80%

2009

2008

juist

100%

Op totaalniveau zijn er geen significante verschillen. De verschillen tussen de huidige meting en
de vorige meting op het niveau van de te onderscheiden doelgroepen is hieronder beschreven.
•

•

Niet westerse allochtonen zegen nu vaker niet te weten of de stelling ‘AOW is speciaal
voor arbeidsongeschikten’ juist of onjuist is. 20% tegenover 6% westerse allochtonen
en 3% autochtonen.
Op de stelling dat alle mensen ouder dan 65 een AOW-uitkering krijgen, zeggen
westerse allochtonen nu vaker dan autochtonen dat deze stelling niet juist is; 33%
tegenover 18%.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Op de vraag ‘Hoe bent u aan uw kennis over de AOW zijn gekomen?’, noemt, net als vorig jaar,
ruim een derde van de Nederlanders de krant als informatiebron. Ook kennis opgedaan via
anderen (vrienden, familie, bekenden, collega’s) is gelijk gebleven (33%). Ook de werkgever
(24%) en het pensioenfonds (20%) worden veelvuldig als bron genoemd, vorige jaar werden
deze beide bronnen door 18% van de Nederlanders genoemd.

2.2

AOW-partnertoeslag is bekender, maar kennis over het jaartal van de
afschaffing is afgenomen

Van alle Nederlanders zegt 28% te weten wat de partnertoeslag is, dat is een toename van 6%
ten opzichte van vorig jaar. De diverse bevolkingsgroepen verschillen nu nauwelijks in hun
antwoordpatroon. Eerder wisten autochtonen, vaker dan westerse allochtonen, wel wat de
AOW-partnertoeslag is (23% tegenover 13%). Vergelijkbaar met vorig jaar zegt ruim éénderde
van de burgers (34%) er wel eens van gehoord te hebben.
Figuur 2.3: Bekendheid AOW-partnertoeslag. Weet men wat de toeslag is?

28%

Ja, dat weet ik

22%

30%

Ja, wel eens van
gehoord

34%
2009 (n=1002)
42%

Nee, dat weet ik
niet

44%

0%

10%

20%

30%

40%

2008 (n=997)

50%

Bijna twee vijfde (39%) van de Nederlanders die weten wat de AOW-partnertoeslag is, of er
wel eens van gehoord hebben omschrijft de AOW-partnertoeslag nu als ‘extra AOW bij een
jongere partner’. Vorig jaar omschreef de helft van deze burgers dit als dusdanig. De groep
ondervraagden tussen de 35 – 45 jaar omschrijft de AOW-partnertoeslag dit jaar vaker als ‘geld
dat jijzelf of je partner krijgt als een van beiden overlijdt’ (4% tegenover 1% van de groep
tussen de 46 -57).

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Ook over de AOW-partnertoeslag werden een aantal stellingen voorgelegd, identiek aan
voorgaand onderzoek. In de bovenste staaf staan de resultaten van dit jaar, daaronder die van
vorig jaar:

Figuur 2.4: Stellingen over de AOW-partnertoeslag

De toeslag is alleen voor mensen die getrouwd zijn of samenwonen

58%

12%

52%
Mensen die 65 worden en een partner met weing inkomen, krijgen
naast AOW uitkering ook toeslag tot de partner 65 jaar wordt

>65 jaar krijgen boven op de AOW een toeslag voor hun partner

18%

44%

38%

17%

45%

27%

De toeslag is alleen voor partners zonder inkomen

De AOW-partnertoeslag is alleen voor vrouwen

De AOW-partnertoeslag is alleen voor gezinnen met kinderen

34%

37%

28%

De AOW-partnertoeslag is alleen voor huishoudens met weinig
inkomen

13%

30%

2008

31%

42%

26%

46%

44%

39%

20%

37%

43%

56%

35%

9%

54%

37%

2%

69%

28%

1%

68%

31%

1%

68%

31%

1%

65%

34%

40%

60%

2009
2008

17%

20%

2008
2009

9%

0%

2009

80%

2009
2008
2009
2008
2009
2008
2009
2008

juist
onjuist
weet niet

100%

Over het algemeen zijn er weinig verschuivingen in de uitkomsten. De meest opvallende
verschillen staan hieronder beschreven.
•

•

Op de vraag of de toeslag alleen voor partners zonder inkomen is, geeft 44% van de
Nederlanders aan dat dit onjuist is. Ten opzichte van vorig jaar is dit een toename van
7%.
Meer burgers geven aan dat de stelling ‘Mensen boven de 65 jaar krijgen boven op de
AOW een toeslag voor hun partner’ onjuist is. Dit jaar 31% ten opzichte van 26% vorig
jaar.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

•
•

•

Ruim de helft (58%) van de ondervraagden meent dat de toeslag alleen is voor mensen
die getrouwd zijn of samenwonen. Vorig jaar was dit ongeveer de helft (52%).
Niet westerse allochtonen denken nu vaker dan autochtonen dat de AOWpartnertoeslag alleen voor gezinnen met kinderen is (4% versus 1%). Tijdens de vorige
meting dachten westerse allochtonen dit vaker dan autochtonen (4% tegenover 0%).
De vorige meting liet zien dat meer autochtonen dan westerse allochtonen dachten dat
de stelling ‘mensen die 65 worden en een partner hebben die weinig inkomen heeft,
naast de AOW ook een toeslag kunnen krijgen tot de partner 65 wordt’ (18% versus
8%). Westerse allochtonen gaven vaker dan autochtonen aan niet te weten of deze
stelling juist of onjuist is. Nu is er geen verschil in antwoordpatroon tussen de
bevolkingsgroepen.

Vorig jaar wist één op de vijf Nederlanders dat de AOW-partnertoeslag wordt afgeschaft. Dit
percentage is ondanks een campagne gelijk gebleven. Van degenen die weet dat het wordt
afgeschaft, weet nu 32% het goede jaartal – in 208 was dit nog 57%. Het totale aantal
Nederlanders dat het juiste jaartal weet van de afschaffing is daarmee gedaald van 9% in 2008
naar 6% in 2009.
Figuur 2.5: Bekend dat AOW-partnertoeslag wordt afgeschaft

81%

Nee

79%

2009
19%

Ja

2008

21%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Aan de ondervraagden die hebben aangegeven dat zij weten dat de AOW-partnertoeslag wordt
afgeschaft (n=201) zijn een aantal vervolg vragen over dit onderwerp gesteld. Deze resultaten
zijn hieronder beschreven.
•
•

40% van deze ondervraagden denkt dat zij nog in aanmerking zouden komen voor een
partnertoeslag als deze zou blijven bestaan, vorig jaar was dit 31%.
De afschaffing van de partnertoeslag heeft volgens de ondervraagden de meeste
gevolgen voor mensen die na de afschaffing 65 jaar worden. Dit werd zowel vorig als
dit jaar veruit het meest genoemd en de percentages zijn ook vrijwel gelijk (77%).

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

•

•

De krant (37%) is het meest genoemde antwoord op de vraag hoe men te weten is
gekomen dat de AOW-partnertoeslag wordt afgeschaft. Vorig jaar werden zowel de
krant als de radio het vaakst genoemd, met beide 23%. De krant is een belangrijkere
bron geworden, de radio is minder belangrijk geworden. Nu noemt 11% de radio. Eén
op de tien (9%) burgers is via de werkgever te weten gekomen dat de AOWpartnertoeslag wordt afgeschaft. Vorig was dit 3%. Opmerkelijk is dat nu 35% van de
niet westerse allochtonen aangeeft deze kennis toevallig op het internet te zijn
tegengekomen, terwijl slechts 3% van de autochtonen dit antwoord geeft.
Ruim éénvijfde (23%) weet al langer dan twee jaar dat de AOW-partnertoeslag wordt
afgeschaft, dit is een toename van 7% ten opzichte van vorig jaar. 12% weet dit nu
sinds ongeveer twee jaar, tegenover 5% vorig jaar. Vorig jaar wist 38% van de
ondervraagden dit sinds een paar maanden of korter, nu weet 19% dit sinds een paar
maanden of korter.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

2.3

Kennis over pensioen op gelijk niveau

Het merendeel (meer dan 80%) van de Nederlanders geeft aan dat er een verschil is tussen
pensioen en AOW. Dit is niet hoger dan in de voorgaande meting.
Op de vraag ‘Wat is het verschil tussen pensioen en AOW?’, geeft bijna de helft van de burgers
(47%) het antwoord ‘Pensioen bouw je op via je werkgever’. Vorig jaar was dit 20%. Bijna
tweevijfde van de burgers (39%) formuleert een antwoord zoals ‘Pensioen bouw je zelf op, je
bent er zelf verantwoordelijk voor of moet je zelf regelen’, tegenover 31% vorig jaar. Ten
opzichte van de vorige meting wordt ‘De AOW is van de regering/staat’ nu door burgers vaker
genoemd (23% tegenover 15% in 2008). De overige verschillen staan in de figuur hieronder.
Figuur 2.6: Verschillen tussen pensioen en AOW

Pensioen bouw je op via je werkgever

47%

20%

Pensioen bouw je zelf op/ je bent er zelf verantwoordelijk voor/moet je zelf
regelen

31%

39%

28%

AOW krijgt iedereen/is een recht

28%

AOW is van de regering/overheid/staat

23%

15%

Hoogte kan verschillen. Hangt van aantal factoren af zoals inkomen, en hoe
lang je werkt

9%

Anders namelijk

9%

Het pensioen is een aanvulling op je basisinkomen

5%

8%

5%

De AOW is een uitkering
De AOW is een basisinkomen

2%

Weet niet/geen mening

2%

18%

8%

1%

De hoogte van de AOW is voor iedereen hetzelfde/ het is een vast bedrag

27%

2009 (n=830)

12%

3%

0%

2008 (n=855)

4%
10%

20%

30%

40%

50%

Bijna drievijfde van de ondervraagden (59%) weet niet hoeveel inkomsten zij vanaf hun 65e
zullen krijgen. Dit was vorig jaar nog 64%.
De meeste genoemde bronnen als antwoord op de vraag ‘weet u uit welke bronnen u
inkomsten zal krijgen na u 65e?’ zijn, net als afgelopen jaar, pensioen en AOW. Autochtonen
zeggen nu vaker dan niet westerse allochtonen AOW te krijgen (77% tegenover 63%). Vorig
jaar gaven autochtonen vaker dan westerse allochtonen aan AOW te krijgen (78% tegenover
66%).

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Tabel 2.7: Inkomstenbronnen
Inkomstenbronnen na 65e

2009

2008

Ik krijg een pensioen dat ik via mijn werk heb opgebouwd
Ik krijg AOW
Ik heb zelf gespaard en krijg daar inkomsten uit (bv. lijfrente, beleggen etc.)
Via mijn ex partner/pensioen van mijn ex partner
Via mijn partner
Via een bijstandsuitkering
Anders namelijk,
Ik weet het niet

82%
75%
40%
3%
25%
2%
3%
6%

82%
76%
38%
3%
24%
0%
3%
6%

De verwachtingen, van de burgers die (ongeveer) weten hoeveel inkomsten zij zullen krijgen na
hun 65e, omtrent de inkomsten per maand verschillen weinig met de vorige meting. Zichtbare
verschillen zitten in het aantal ondervraagden dat verwacht meer te krijgen dan nu. 1%
verwacht veel meer inkomsten te ontvangen dan dat zij nu per maand krijgen, dit was vorig
jaar 3%. Vorig jaar verwachtte 9% iets meer te ontvangen, nu is dat 6%. Opmerkelijk is dat
dit jaar 18% van de mensen met een lage opleiding aangeeft dat de inkomsten afhankelijk zijn
van de situatie, tegenover 7% van de midden opgeleiden en 10% van de hoog opgeleiden.
Op de vraag ‘Hoe bent u aan uw kennis over uw inkomenspositie na uw 65e gekomen?’ noemt
77% het pensioenfonds, tegenover 73% vorig jaar. Mannen geven nu vaker dan vrouwen aan
deze kennis via het pensioenfonds te hebben verkregen. Burgers met een leeftijd tussen 35 en
45 jaar geven nu vaker dan oudere mensen tussen 46 en 57 aan deze kennis via de werkgever
te hebben verkregen (40% tegenover 24%).
Tabel 2.8: Kennis inkomstenpositie
Kennis inkomstenpositie na 65e

2009

2008

Van mijn pensioenfonds
Via de werkgever
Anders namelijk,
Uit de krant
Ik heb informatie op internet gezocht
Ik hoorde het van anderen (vrienden, familie, bekenden, collega's)
Van de radio
Ik kwam de informatie op internet toevallig tegen
Weet niet

77%
31%
19%
13%
13%
11%
4%
2%
2%

73%
35%
12%
13%
13%
12%
4%
1%
5%

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

3.

Acties rond afschaffen AOW-partnertoeslag en economische crisis

Er zijn in het huidige onderzoek vier nieuwe vragen aan de respondenten voorgelegd over het
treffen van mogelijke maatregelen vanwege de afschaffing van de AOW-partnertoeslag en over
de economische crisis. De resultaten daarvan staan hieronder beschreven.
3.1

Weinig maatregelen bij afschaffen AOW-partnertoeslag

20% van de ondervraagden, die weten dat de AOW-partnertoeslag wordt afgeschaft, heeft
maatregelen getroffen om de gevolgen van het verdwijnen van de AOW-partnertoeslag op te
vangen en 8% is dit van plan. Mannen hebben vaker dan vrouwen maatregelen getroffen (26%
tegenover 13%). Het afsluiten van een lijfrente of koopsompolis die men anders niet had
afgesloten en meer sparen dan men anders zou doen, zijn de meest genoemde reeds getroffen
maatregelen; respectievelijk 38% en 31%.
Nederlanders tussen de 46 en 57 jaar hebben niet vaker maatregelen getroffen dan mensen in
de leeftijdsgroep 35 - 45. Ook geven de oudere mensen vaker ‘nee’ als antwoord op de vraag
of zij overwegen maatregelen te treffen (53% tegenover 44%).
Figuur 3.1: Soorten maatregelen welke men getroffen heeft, of overweegt te treffen om de
gevolgen van het verdwijnen van de partnertoeslag op te vangen

lijfrente of koopsompolis
afgesloten/afsluiten die ik
anders niet had
afgesloten/zou afsluiten

38%

24%

Ik heb meer gespaard/van
plan meer te sparen dan ik
anders zou doen

31%

Mijn partner is van plan tot
latere leeftijd door te werken
dan hij of zij anders had
gedaan

51%

21%
22%

Ik ben van plan tot latere
leeftijd door te werken dan ik
anders had gedaan

heeft maatregelen
getroffen (n=39)

19%

35%
overweegt maatregelen
te treffen (n=51)

19%

Anders, namelijk

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

De groep die overweegt maatregelen te treffen bestaat uit degenen die weten dat de
partnertoeslag wordt afgeschaft en dit overwegen, en uit degenen die, nu ze weten dat de
partnertoeslag wordt afgeschaft, dit overwegen. Van de ondervraagden die niet weten dat de
AOW-partnertoeslag wordt afgeschaft, overweegt 5% maatregelen te treffen nu ze weten dat
deze toeslag in 2015 wordt afgeschaft. De meest genoemde maatregelen die men overweegt te

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

treffen zijn: meer te sparen dan men anders zou doen (51%) en tot latere leeftijd door te
werken dan men anders had gedaan (35%).
3.2

Weinig extra verdieping in pensioen door economische crisis

Iets meer dan de helft (51%) van de ondervraagden maakt zich enigszins tot veel zorgen over
de financiële situatie na hun 65e gezien de huidige economische crisis en financiële situatie in
Nederland. 15% van de laag opgeleiden geeft aan zich veel zorgen te maken, tegenover 7%
van de midden- en 5% van de hoogopgeleiden. Ook maken niet westerse allochtonen zich
vaker geen zorgen (25%) dan de andere bevolkingsgroepen. Van de westerse autochtonen
maakt slechts 4% zich geen zorgen, van de autochtonen maakt 13% zich geen zorgen.
15% van de Nederlanders zegt zich, vanwege de huidige economische crisis en financiële
situatie in Nederland, meer in de financiële situatie na hun 65e te verdiepen. Mannen verdiepen
zich meer in de hun financiële situatie dan vrouwen, 17% versus 13%. Ook verdiepen mensen
tussen de 46 en 57 jaar zich meer, 20% tegenover 11% van de burgers in leeftijdsgroep 35 45 jaar.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

4.

Informatiebehoefte is beperkt

Het doel van de eerste meting was te achterhalen in hoeverre het Nederlandse publiek
voldoende geïnformeerd was of meer informatie zou willen krijgen over de AOW, het pensioen,
de AOW-partnertoeslag en de afschaffing hiervan. In dit onderzoek zijn dezelfde vragen als in
2008 gesteld. De ontwikkelingen in het informatiebezit en de informatiebehoefte kunnen op
deze manier in kaart worden gebracht. De resultaten worden hieronder beschreven en
vergeleken met de resultaten van vorig jaar.
Bijna de helft van de burgers (46%) zegt over voldoende informatie over hun inkomenspositie
na hun 65e te beschikken. Dit aantal is gelijk aan de vorige meting. Mannen zeggen nu vaker
voldoende informatie te hebben dan vrouwen; 52%, tegenover 41%. De doelgroepen
verschillen nauwelijks in hun antwoordenpatroon ten opzichte van vorig jaar.
Wanneer er gevraagd wordt of men over voldoende informatie over de AOW beschikt, zijn de
resultaten vergelijkbaar met de vorige meting. 46% van de Nederlanders vindt dat zij over
voldoende informatie beschikken. Mannen zeggen dit jaar vaker voldoende informatie te
hebben dan vrouwen. Westerse allochtonen hebben nu meer kennis over de AOW dan vorig
jaar.
30% van de Nederlanders zegt over voldoende informatie over de AOW-partnertoeslag te
beschikken. Dit is ondanks de campagne vrijwel gelijk aan de eerdere meting. Er zijn dit jaar
significant minder burger die vinden niet voldoende informatie over de AOW-partnertoeslag te
hebben (50% nu versus 56% vorig jaar). De niet-westerse allochtonen zeggen relatief vaker
onvoldoende informatie te hebben over de partnertoeslag dan westerse allochtonen en
autochtonen; 66% versus 46% en 49%. Vorig jaar waren het vaker de westerse allochtonen
die ten opzichte van de autochtonen aangaven over onvoldoende informatie te beschikken;
72% versus 53%.
31% van de Nederlanders zou graag meer informatie krijgen over de inkomenspositie na de
65e, vorig jaar was dit 36%. Midden- (34%) en hoog opgeleiden (35%) hebben nu meer
behoefte aan extra informatie dan lager opgeleiden (22%). Vorig jaar gaven laag- (20%) en
midden opgeleiden (17%) vaker dan hoog opgeleiden (10%) aan het niet te weten.

Net als vorig jaar wil ongeveer een derde van de burgers meer informatie krijgen over de AOW.
Allochtonen hebben minder vaak behoefte aan informatie dan westerse- en niet westerse
allochtonen (56% wil geen informatie bij de autochtonen tegenover 40% bij de westerse en
34% bij de niet-westerse allochtonen).
Het aantal Nederlanders dat wenst meer informatie te ontvangen over wat het voor hen
betekent dat de AOW-partnertoeslag stopt is iets gedaald ten opzichte van vorige jaar. Middenen hoger opgeleiden willen relatief vaker ‘graag meer informatie over wat het voor hen

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

betekent dat de AOW-partnertoeslag stopt’ dan lager opgeleiden. Vorig jaar antwoordden de
hoger opgeleiden relatief vaker dat zij niet meer informatie wilden over dit onderwerp.
27% van de Nederlanders heeft aangegeven graag meer informatie te willen krijgen over wat
men kan doen om de gevolgen van het verdwijnen van de AOW-partnertoeslag op te vangen.
Vorig jaar gaf éénderde van Nederlanders aan hier meer informatie over te willen krijgen. De
niet westerse allochtonen (40%) stellen extra informatie vaker wel op prijs, tegenover 25% van
de autochtonen. Vorig jaar stelden de niet westerse allochtonen extra informatie vaker wel op
prijs, ten opzichte van de autochtonen én de westerse allochtonen. (47% versus respectievelijk
32% en 31%).
In onderstaand figuur staan de vragen over of men voldoende informatie heeft en de vragen
over informatiebehoefte samengevat. In de bovenste staaf staan de resultaten van dit jaar,
daaronder die van vorig jaar:
Figuur 4.1: Stellingen over informatie bezit en informatiebehoefte
Heeft voldoende informatie over inkomenspositie na
65ste

46%

36%

18%

2009

45%

40%

15%

2008

46%

36%

18%

2009

44%

39%

17%

2008

15%

2009

Heeft voldoende informatie over AOW

Graag meer informatie krijgen over AOW

52%

33%

Graag meer informatie over wat het betekent dat AOWpartnertoeslag stopt

37%

51%

12%

2008

33%

55%

12%

2009

9%

2008

54%

37%
Graag meer informatie krijgen over inkomenspositie na
65ste

Heeft voldoende informatie heeft over AOWpartnertoeslag

Graag meer informatie over wat doen om de gevolgen
van het verdwijnen van de partnertoeslag op te vangen

32%

51%

17%

2009

36%

48%

16%

2008

30%

50%

19%

2009

28%

56%

17%

2008

27%

59%

14%

2009

10%

2008

56%

34%
0%

•
•

20%

40%

60%

80%

ja
nee
weet niet

100%

Op de vraag ‘heeft u voldoende informatie over de AOW-partnertoeslag’? antwoordde
vorig jaar 56% van niet, nu precies de helft.
27% van de burgers wil graag meer informatie over wat men kan doen om de gevolgen
van het verdwijnen van de partnertoeslag op te vangen, tegenover 34% die dit tijdens
de vorige meting aangaf. Ook geeft 14% nu aan het antwoord op deze vraag niet te
weten, versus 10% in 2008.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Aan de respondenten die bij de voorgaande vragen één of meerdere keren hebben aangegeven
dat zij meer informatie willen verkrijgen, is gevraagd via welke kanalen zij geïnformeerd willen
worden. Van deze respondenten (n=447) gaf 56% aan via internet informatie te willen
ontvangen. Dit was vorig jaar 61%. Via de werkgever en via een folder zijn daarna de meest
genoemde kanalen, dit is ongewijzigd gebleven. Hoger en midden opgeleiden prefereren de
verzekeraar als informatiekanaal ten opzichte van de laag opgeleiden (41% en 35% versus
20%). Hoog opgeleiden worden liever via de krant geïnformeerd dan laag opgeleiden; 44%
tegenover 20%.
Tabel 4.2: Informatiekanalen
Wenselijke kanalen voor meer informatie over pensioen/AOW/AOWpartnertoeslag
Internet
Via de werkgever
Via een folder
Via de verzekeraar
Krant
Radio en TV
Anders namelijk,
Door posters op straat
Weet niet

2009

2008

56%
47%
43%
35%
34%
32%
6%
3%
0%

61%
50%
45%
37%
3700%
30%
9%
1%
1%

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

5.

Campagne is begrijpelijk, het bereik is beperkt

In dit hoofdstuk ligt de focus op de resultaten van de (aanvullende) informatiecampagne. Er is
gevraagd voor soort informatie men in de afgelopen acht maanden heeft gezien, gehoord of
gelezen. Ook is er specifiek gevraagd of men getoonde, of soortgelijke, informatie heeft gezien,
gehoord of gelezen.
13% van de burgers heeft de afgelopen acht maanden informatie gezien, gehoord of gelezen
over het afschaffen van de AOW-partnertoeslag. Meer dan driekwart (78%) geeft aan dit niet
gezien, gehoord of gelezen te hebben. Eén op de tien mensen geeft aan het niet te weten.
Ondervraagden in de leeftijdsgroep 46 - 57 jaar hebben de afgelopen acht maanden vaker
informatie gezien (15%) dan mensen in de leeftijdsgroep 35 - 45 jaar (10%). Ook zijn
autochtonen meer geïnformeerd dan niet westerse allochtonen (14% versus 5%).
Aan ondervraagden die de afgelopen acht maanden informatie hebben gezien is de volgende
vraag gesteld: ‘Wat voor soort informatie heeft u de afgelopen acht maanden gezien, gehoord
of gelezen over het afschaffen van de AOW-partnertoeslag?’. In onderstaand figuur staat het
bereik van de verschillende soorten informatie:
Figuur 5.1: Bereik van de informatie. Wat voor soort informatie heeft u gezien, gehoord of
gelezen?

Een artikel

83%

Een
advertentie

14%

Een
radiospot

13%

Een banner
op een
website

4%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Hoog opgeleiden hebben relatief vaker dan midden opgeleiden een artikel gelezen/gezien (95%
versus 75%).

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Figuur 5.2: Advertenties

Figuur 5.3: Banner

16% van de Nederlanders heeft één van de getoonde, of een soortgelijke advertentie, de
afgelopen 8 maanden gezien. Mensen in de leeftijdsgroep 46 - 57 jaar hebben deze vaker
gezien (19%) dan mensen in de leeftijdscategorie 35 - 45 jaar (12%). Opvallend is het feit dat
24% van de niet westerse allochtonen aangeeft deze, of soortgelijke advertentie gezien te
hebben, terwijl 14% van de autochtonen dit aangeeft. 7 % van de Nederlanders heeft de
afgelopen 8 maanden de getoonde banner gezien. 86% heeft deze niet gezien en 7% geeft aan
het niet te weten.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Figuur 5.2: Vragen over de campagne

Heeft de afgelopen 8 maanden informatie gezien ,
gehoord of gelezen over het afschaffen van de AOWpartnertoeslag

13%

78%

9%

Heeft de afgelopen 8 maanden onderstaande
advertentie gezien

15%

76%

9%

ja
nee
weet niet

Heeft de afgelopen 8 maanden onderstaande banner
gezien

6%

0%

86%

20%

40%

7%

60%

80%

100%

Er is aan de burgers gevraagd of zij de boodschap van de getoonde advertentie en banner
begrijpelijk vinden. Tweederde van de ondervraagden vindt de boodschap (zeer) begrijpelijk, de
boodschap wordt door 6% (zeer) onbegrijpelijk gevonden. 3% van de laag opgeleiden vindt
deze zeer onbegrijpelijk, tegenover 1% van de midden opgeleiden.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

BIJLAGE 1
Onderzoeksverantwoording

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

In opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft Intomart
een online onderzoek uitgevoerd onder het Intomart panel. Het betrof een onderzoek onder
1002 personen.
De resultaten zijn gerapporteerd volgens de volgende thema’s: kennis AOW, AOWpartnertoeslag en pensioen, informatiebehoefte en de resultaten van een aanvullenden
informatiecampagne. De resultaten zijn uitgesplitst naar de volgende groepen, die van belang
zijn voor het beleid van SZW en relevant voor het onderwerp, namelijk leeftijd (35-45 en 4657), geslacht (m/v), etniciteit (autochtoon, westerse allochtoon en niet-westerse allochtoon),
opleiding (laag = geen, basisonderwijs of LBO/VMBO, midden = MAVO/VMBO, MBO,
HAVO/VWO, hoog =HBO/WO) en inkomen (laag (onder 24.000), midden (24.000-59.000) en
hoog (59.000 of meer)). Verder zijn de resultaten uitgesplitst naar pesonen die wel of geen
recht zouden hebben op de AOW-partnertoeslag. Hiervoor zijn de volgende groepen
gehanteerd:
1-mensen zonder partner
2- mensen met een evenoude partner
3-mensen met een jongere partner die minder verdient dan 1150 euro (deze personen zouden
een AOW-partnertoeslag krijgen voor hun partner, als de toeslag nog bestond)
4-mensen met een jongere partner die meer verdient dan 1150 euro
5-mensen met een oudere partner, waarbij de respondent minder verdient dan 1150 euro (hier
krijgt de partner voor de respondent een AOW-partnerteoslag, als de toeslag nog bestond)
6-mensen met een oudere partner, waarbij de respondent meer verdient dan 1150 euro
7 – mensen waar een deel van de informatie voor ontbrak en die dus niet goed in te delen
waren.
Uitvoering van het onderzoek
De doelgroep van het onderzoek wordt gevormd door de Nederlandse bevolking tussen de 35
en 57. Voor deze meting is een steekproef getrokken uit het internetpanel van Intomart GfK.
Om een zo groot mogelijke landelijke representativiteit te waarborgen is de steekproef
getrokken volgens de landelijke populatieverhoudingen naar geslacht, leeftijd, etniciteit en
opleiding. Het veldwerk liep van woensdag 26 maart t/m dinsdag 14 april.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Zowel de steekproef als de weging vond plaats op basis van de onderstaande tabel:
oplcat

etncat

AUTOCHTOON

GESLACHT

Mannen

Vrouwen

NIETWESTERSE
ALLOCHTOON

WESTERSE
ALLOCHTOON

GESLACHT

GESLACHT

lftcat

lftcat

Mannen

lftcat

Vrouwen

lftcat

Mannen

lftcat

Vrouwen

lftcat

1,00

2,00

3,00

35-45

Table N %
3,4%

Table N %
9,8%

Table N %
7,3%

46-57

4,2%

9,2%

7,3%

35-45

2,4%

11,2%

6,3%

46-57

5,1%

10,0%

4,9%

35-45

,9%

1,5%

,6%

46-57

,5%

,8%

,4%

35-45

1,2%

1,3%

,5%

46-57

,8%

,7%

,2%

35-45

,2%

1,1%

1,0%

46-57

,3%

1,0%

,9%

35-45

,2%

1,3%

,8%

46-57

,4%

1,3%

,7%

De vragenlijsten is opgesteld door Intomart en door SZW geaccordeerd. Intomart heeft deze
vervolgens in de CAWI-omgeving geprogrammeerd. De respondent krijgt bij CAWI via e-mail
een uitnodiging voor het onderzoek, in de e-mail is een link opgenomen naar de vragenlijst.
Door op de link te klikken opent het onderzoek automatisch en kan de respondent zelf via de
computer de vragenlijst invullen.
Door de gelijkmatige respons is slechts een kleine correctie door weging noodzakelijk. De
berekende weegfactoren hebben een minimale waarde van 0,18 en een maximale waarde van
2,07. Figuur 1 geeft de frequentieverdeling van de weegfactoren grafisch weer. Hier is ook
goed te zien dat verreweg het grootste deel van de weegfactoren zich rond de 1 bevindt.

herhaalmeting kennis over de AOW-partnertoeslag

Rapportage
In de rapportage is gestreefd naar een optimale afstemming tussen volledigheid en
beknoptheid. In de begeleidende tekst bij de grafieken zijn de totalen beschreven en omwille
van de overzichtelijkheid alleen de statistisch significante verschillen3 tussen de vorige- en de
huidige meting en tussen de onderscheiden doelgroepen weergegeven.
Het totale aantal respondenten in dit onderzoek bedraagt 1002; dit aantal zal in verreweg de
meeste gevallen voldoende zijn om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. Toch kan het
voorkomen dat een relatief groot lijkend verschil niet statistisch significant is; reden daarvoor is
dat soms een te gering aantal personen de vraag heeft beantwoord (bijvoorbeeld door een
selectie in de vragenlijst) om nog een betrouwbare uitspraak te kunnen doen, of dat het
verschil toch te klein is. Het omgekeerde kan ook voorkomen; een ruime responsbasis kan
ervoor zorgen dat een relatief gering verschil toch statistisch significant is.
Tenslotte
Het onderzoek is uitgevoerd door Intomart GfK, dat behoort tot de internationale GfK-groep.
Intomart GfK is gecertificeerd door Lloyd’s Register Quality Assurance volgens de normen van
NEN-EN-ISO 9001. Tevens worden de richtlijnen van de MOA (MarktOnderzoekAssociatie) en
ESOMAR (European Society for Opinion and Marketing Research) in acht genomen. Deze
richtlijnen zijn bij Intomart GfK op te vragen.

3

Daarbij wordt een betrouwbaarheid van 95% gehanteerd.