Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

917
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de Ministers van Defensie en van
Buitenlandse Zaken en de Minister-President over de besluitvorming over
geheimhouding burgerslachtoffers in Irak in 2015. (ingezonden 8 november
2019).
Antwoord van Minister Bijleveld-Schouten (Defensie), mede namens de
Minister-President, de ministers van Buitenlandse Zaken, voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Justitie en Veiligheid
(ontvangen 25 november 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 845.
Vraag 1 en 8
Op welke wijze heeft het Ministerie van Defensie de operatie in Hawija in juni
2015 gevolgd en op welk moment zijn diverse waarnemingen of feiten over
deze operatie gemeld aan respectievelijk de Minister van Defensie, de
Minister van Buitenlandse Zaken, de Minister van Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking en de Minister-President?
Is het juist dat de toenmalige Ministers van Buitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking niet van de feiten op de
hoogte waren? Zo nee, op welke wijze waren ze ingelicht?1
Antwoord 1 en 8
Het kabinet verwijst naar de passage over de informatiepositie van ministeries in de begeleidende Kamerbrief en de antwoorden op de Kamervragen
van het lid Diks (GroenLinks) over de aanwezigheid van informatie op
ministeries over de burgerdoden bij het Nederlandse bombardement op
Hawija (specifiek de antwoorden op de vragen 2–8), ingezonden op 7 november, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 916

1

ah-tk-20192020-917
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Werd Rutte geïnformeerd over burgerdoden Irak? «Staat me niets van bij» https://nos.nl/artikel/
2309316-werd-rutte-geinformeerd-over-burgerdoden-irak-staat-me-niets-van-bij.html
Bert Koenders, destijds Minister van Buitenlandse Zaken, reageert stelliger: «Ik kan me er niets
van herinneren. Ik ben er absoluut niet over ingelicht. Als je het over dit soort aantallen slachtoffers hebt, vergeet je dat niet. Dat zou alle alarmbellen af doen gaan.»
Ook de toenmalige Minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Lilianne Ploumen, is verbaasd:
«Ik ben niet persoonlijk geïnformeerd over de gebeurtenissen, over de Nederlandse betrokkenheid bij de aanval.» Net als Koenders weet ze niet of er ambtelijk wél informatie is uitgewisseld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 2
Kunt u aangeven op welke besluitvormingsmomenten in juni 2015 een
bespreking is gevoerd over het bombardement in de Iraakse stad Hawija en
over de berichten dat daarbij burgers om het leven zijn gekomen en gewond
zijn geraakt? Zo ja, op welke datum is die bespreking of op welke data zijn die
besprekingen gevoerd?
Antwoord 2
Het kabinet verwijst naar de passage over de informatiepositie van ministeries in de begeleidende Kamerbrief en de antwoorden op de Kamervragen
van het lid Diks (GroenLinks) over de aanwezigheid van informatie op
ministeries over de burgerdoden bij het Nederlandse bombardement op
Hawija (specifiek de antwoorden op de vragen 2–8), ingezonden op 7 november 2019 met Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 916.
Zoals in het feitenrelaas van 5 november jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 663) staat
vermeld is op 9 juni 2015 de Minister van Defensie gebrieft over de Nederlandse wapeninzet in Hawija op basis van het eigen After Action Report
(AAR) en de eerste informatie van CENTCOM. Hoewel het zeer waarschijnlijk
is dat bij de Nederlandse wapeninzet in Hawija burgerslachtoffers zijn
gevallen is tot op de dag van vandaag is nog altijd niet zeker of en zo ja
hoeveel burgerslachtoffers er precies zijn te betreuren.
Vraag 3, 4, 5, 6 en 11
Klopt het dat de Ministers, die wisten van de burgerslachtoffers die tijdens de
operaties in Irak zijn gevallen, samen een vaste onderraad van het kabinet
vormen?
Klopt het dat het hier gaat om de Raad voor Defensie en Internationale
Aangelegenheden, of is het de raad die in 2012 de Raad voor de Inlichtingenen Veiligheidsdiensten heette? Zo nee, welke raad is het dan wel geweest?
Als het niet een onderraad van het kabinet betreft, ging het om een
ad-hocverband?
Is het mogelijk dat de zaak uitsluitend is besproken in de Stuurgroep Missies
en Operaties? Kunt u dit, indien dat zo is, toelichten? Zo ja, welke functionarissen hebben hierover gesproken en zijn die besprekingen met u gedeeld?2
Is het juist te veronderstellen dat de onderraad Raad Inlichtingen en
Veiligheid het voorval in Hawija heeft besproken? Zo ja, wanneer? Wie waren
daarbij aanwezig? Zo nee, in welk organisatieverband is de bespreking
gevoerd?
Antwoord 3, 4, 5, 6 en 11
In de SMO van 4 juni 2015 meldde het Ministerie van Defensie dat met een
aanval van Nederlandse F-16»s een vehicle borneIED faciliteit was vernietigd.
Het kabinet verwijst hierbij ook naar de passage over de informatiepositie van
ministeries in de begeleidende Kamerbrief en de antwoorden op de Kamervragen van het lid Diks (GroenLinks) over de aanwezigheid van informatie op
ministeries over de burgerdoden bij het Nederlandse bombardement op
Hawija (specifiek de antwoorden op de vragen 2–8), ingezonden op 7 november 2019 met kenmerk 2019Z21418.
De toenmalige onderraden die onder andere zagen op missies en operaties
waren de Raad voor Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (RIV) en de Ministeriële Commissie Veiligheid (MCV). In de RIV hadden standaard zitting de
Minister-President, de Vice-Minister-President, de Minister van Buitenlandse
Zaken, de Minister van Defensie, de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en de Minister van Justitie en Veiligheid. In de MCV
hadden standaard zitting de Minister-President, de Vice-Minister-President, de
Minister van Buitenlandse Zaken, de Minister van Defensie en de Minister van
Justitie en Veiligheid. Op basis van de verslagen kan worden vastgesteld dat
niet specifiek is gesproken in de toenmalige vaste onderraden van het kabinet
over de Nederlandse wapeninzet in Hawija.

2

Handelingen debat «Burgerdoden bij Nederlandse luchtaanval in Irak» d.d. 5 november 2019.
Minister Bijleveld: «Het is normaal beleid dat de ministeries in dit geval geïnformeerd zijn. Net
zoals er nu vergaderingen zijn van de Stuurgroep Missies en Operaties, was dat in die tijd ook
aan de orde. De ministeries zijn dus op de hoogte gesteld. Ik kan op dit moment even niet
aangeven wie of wat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

De huidige onderraden die zien op missies en operaties zijn de Raad
Veiligheid en Inlichtingen (RVI) en de Raad voor Defensie en Internationale
Aangelegenheden (RDIA). In de RVI hebben standaard zitting de MinisterPresident, de Minister van Buitenlandse Zaken, de Minister van Defensie, de
Minister van Justitie en Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. In de RDIA hebben standaard zitting de Minister-President,
de Minister van Buitenlandse Zaken, de Minister van Defensie, de Minister
van Financiën, de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Minister van Economische Zaken en de Minister voor Basis- en
voortgezet onderwijs en media. De voortgangsrapportage van 13 april 2018
(Kamerstuk 27 925, nr. 629), waarin de Kamer is geïnformeerd over de
uitkomsten van de onderzoeken van het OM naar gevallen waarbij er
mogelijk sprake was van burgerslachtoffers ten gevolge van Nederlandse
wapeninzet, is behandeld in de RVI van 10 april 2018 en vervolgens doorgeleid naar de eerstvolgende ministerraad.
Vraag 7 en 12
Klopt het ook dat de Minister-President, die in de media meldt zich de kwestie
niet te kunnen herinneren, betrokken was bij de beslissing om de aanval op
Hawija geheim te houden?3
Is op de besluitvormende vergadering besloten de feiten over burgerslachtoffers geheim te houden? Op welke wijze is het besluit geformuleerd?
Antwoord 7 en 12
Nee, van een dergelijke beslissing is nooit sprake geweest.
Vraag 9 en 10
In welk besluitvormingsgremium is besloten over uw plan, over het recente
plan van de Minister d.d. 4 november 2019, om transparanter te zijn over
voorvallen met burgerslachtoffers?
Bent u bereid relevante passages uit de notulen van die bijeenkomst(en) aan
de Kamer te sturen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9 en 10
De Minister van Defensie heeft de Kamer in het algemeen overleg van 28 mei
jl. over de voortgangsrapportage strijd tegen ISIS 2019 (Kamerstuk 27 925, nr.
653) reeds toegezegd om na de zomer met een brief te komen over de
haalbaarheid van meer transparantie. De concept-Kamerbrief van 4 november
jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 670) is niet besproken in de SMO of in een
ministeriële onderraad. De brief is op onderdelen afgestemd met het
Ministerie van Justitie en Veiligheid en op ambtelijk niveau ter informatie
gedeeld met de ministeries van Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken en
Justitie en Veiligheid.

3

«Rutte zegt niets te hebben geweten over doden Hawija» https://www.nrc.nl/nieuws/2019/11/07/
bombardement-rutte-zegt-niets-te-hebben-geweten-over-doden-hawija-a3979464

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3