Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 572

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2021)

Nr. 97

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 2 september 2021
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van 5 februari 2018
inzake het afschrift van het besluit van 30 januari 2018 waarin een
goedkeuring is opgenomen inzake de toepassing van de eigenwoningreserve en een bestaande eigenwoningschuld bij een door partners
gezamenlijke aankoop van een eigen woning en gezamenlijke financiering
van een eigenwoningschuld (Kamerstuk 34 785, nr. 76).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van
31 augustus 2021. Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn
hierna afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
A.A. Freriks

kst-35572-97
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 572, nr. 97

1

Inleiding
Hierbij stuur ik u de antwoorden op feitelijke vragen van 15 maart 2018
over een beleidsbesluit over de toepassing van de eigenwoningregeling
bij partners dat op 5 februari 2018 aan uw Kamer is gestuurd.1 De late
beantwoording van de feitelijke vragen is gelegen in de noodzaak om
deze vragen in samenhang met de huidige regelgeving en overige vragen
op dit terrein te bezien. Dit heeft geresulteerd in een voorgenomen
codificatie van het besluit en enkele aanvullende wijzigingen in de
regelgeving. Voor een nadere toelichting op de materie die in de vragen
aan de orde is, de voorgenomen wijze van codificatie van het besluit en
de aanvullende voorgenomen wetswijzigingen verwijs ik naar de brief met
als onderwerp Voorgenomen wetswijzigingen toepassing eigenwoningregeling bij partners die ik u vandaag gelijktijdig toestuur.
Bij de beantwoording van de vragen is onderscheid gemaakt tussen
enerzijds de vragen over de Wet van 24 april 2017 tot wijziging van Boek 1
van het Burgerlijk Wetboek en de Faillissementswet teneinde de omvang
van de wettelijke gemeenschap van goederen te beperken (Stb. 2017,
nr. 177) – die alleen bezien vanuit fiscaal perspectief beantwoord worden –
en anderzijds de vragen over het beleidsbesluit van 30 januari 2018.
Vragen over de Wet van 24 april 2017 tot wijziging van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek en de Faillissementswet teneinde de omvang van de
wettelijke gemeenschap van goederen te beperken.
Vraag 1
Welke onvoorziene gevolgen zijn opgetreden door de Wet van 24 april
2017 tot wijziging van
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en de Faillissementswet teneinde de
omvang van de wettelijke gemeenschap van goederen te beperken
(hierna: de wet)
Antwoord op vraag 1 en 11
De genoemde wet die met ingang van 1 januari 2018 in werking is
getreden, heeft uitsluitend tot gevolg dat voor personen die op of na
1 januari 2018 in het huwelijk treden, wettelijk sprake is van een beperkte
gemeenschap van goederen in plaats van het tot en met 31 december
2017 geldende wettelijke stelsel van de algehele gemeenschap van
goederen. Zoals ook tijdens de parlementaire behandeling van de
initiatiefwet is aangegeven door de initiatiefnemers en het kabinet2, zijn er
aan de wet geen nieuwe fiscale gevolgen verbonden. Voor de belastingheffing wordt namelijk uitgegaan van het door de echtgenoten gekozen
huwelijksvermogensregime. Mensen hebben net als voorheen de vrijheid
om door het opmaken van huwelijkse voorwaarden af te wijken van het
wettelijke stelsel en daarmee voor een andere huwelijksgoederengemeenschap te kiezen.
Vraag 9
Is bij de invoering van de wet voorzien dat er problemen zouden
ontstaan? Zo nee, hoe kan dit over het hoofd gezien zijn?
Antwoord op vraag 9
Bij de invoering van de wet zijn geen problemen ontstaan.
Vraag 10
Wat was de voorziene opbrengst van de wet? Wordt dit ook gehaald?
1
2

Kamerstuk 34 785, nr. 76.
O.a. Kamerstuk 33 987, nr. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 572, nr. 97

2

Antwoord op vraag 10
Met de wet zijn geen budgettaire opbrengsten beoogd en er doen zich ook
geen budgettaire gevolgen voor.
Vraag 11
Hoeveel mensen zijn benadeeld door de wet?
Antwoord op vraag 11
Zie het antwoord op vraag 1.
Vragen over het beleidsbesluit van 30 januari 2018
Vraag 2
Hoeveel mensen krijgen te maken met een onvoorziene beperking van de
renteaftrek? Hoeveel geld kan dit hen kosten?
Antwoord op vraag 2, 3 en 5
Uit de aard van de vragen maak ik op dat er onduidelijkheid bestaat over
de reikwijdte van het beleidsbesluit. Het beleidsbesluit staat los van de
eerdergenoemde wet. De totstandkoming van deze wet heeft wel geleid
tot meer aandacht voor bepaalde situaties in de sfeer van de eigenwoningregeling. Het beleidsbesluit vloeit primair voort uit de wijzigingen in
de eigenwoningregeling per 1 januari 2013. De uitwerking van de
eigenwoningregeling blijkt namelijk in bepaalde gevallen niet tot de
gewenste uitkomst te leiden. Het gaat daarbij onder meer om de situatie
dat één of beide fiscale partners een eigenwoningreserve of een
bestaande eigenwoningschuld heeft of hebben en de fiscale partners
daarna gezamenlijk een eigen woning aankopen en financieren.
Dit is ook reden geweest om de regeling in breder perspectief te bezien.
Als gevolg hiervan bestaat het voornemen de regeling met ingang van
1 januari 2022 te wijzigen waarbij het beleidsbesluit wordt gecodificeerd
en tevens bepaalde andere aspecten worden aangepast, zoals nader
wordt toegelicht in de gelijktijdig met deze antwoorden verzonden brief
met Kamerstuk 35 572, nr. 98
Vraag 3
Hoe groot is het totale nadeel voor huishoudens van deze onvoorziene
beperking van de renteaftrek?
Antwoord op vraag 3
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Wat zijn de kosten van dit besluit, waarmee niet-gewenste uitkomsten
worden gecorrigeerd?
Antwoord op vraag 4
Het beleidsbesluit heeft geen lastenrelevante budgettaire gevolgen.
Vraag 5
Wordt met dit besluit voor iedereen die met een onterechte beperking van
de hypotheekrenteaftrek te maken krijgt, een oplossing gevonden? Zo
nee, voor welk percentage wel?
Antwoord op vraag 5
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 6
Kunt u uitleggen waardoor deze mensen met een beperking van de
hypotheekrenteaftrek te maken krijgen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 572, nr. 97

3

Antwoord op vraag 6
Zoals tijdens de parlementaire behandeling van het Belastingplan 2018 is
aangegeven3, ging het daarbij om twee aspecten. Enerzijds ging het om
de toepassing van de bijleenregeling waardoor een deel van de schuld
niet als eigenwoningschuld kan worden aangemerkt terwijl het bedrag
van de eigenwoningreserve wel volledig wordt ingezet voor financiering
van de gezamenlijke woning. Anderzijds ging het om het niet volledig
kunnen voortzetten van een onder het overgangsregime vallende
bestaande eigenwoningschuld omdat de fiscale partner die pas na
1 januari 2013 een eigen woning verkrijgt onder het aflossingsregime valt.
Hoewel dat laatste fiscaal gezien ook beoogd is – het overgangsrecht is
niet bedoeld voor nieuwe gevallen – kan dit bij fiscale partners in
bepaalde gevallen tot een niet-beoogde aftrekbeperking leiden, mede
vanwege het feit dat partners in de praktijk bij de financiering van de
eigen woning door de geldverstrekker vaak verplicht worden gezamenlijk
alle schulden voor de eigen woning aan te gaan.
Vraag 7
Welke mogelijke nadelen kleven er aan de door u gedane aanpassing aan
de toerekening van het eigenwoningverleden?
Antwoord op vraag 7
In het beleidsbesluit zijn in de goedkeuring de toepassing van de
bijleenregeling en de toepassing van het overige eigenwoningverleden
aan elkaar gekoppeld. Bij de eventuele beëindiging van het fiscale
partnerschap en aankoop van een nieuwe woning moet de overnemende
partner rekening houden met de helft van het eigenwoningverleden4
terwijl hij hier mogelijk deels geen voordeel van heeft gehad. Het is aan
de fiscale partners om de voordelen van de goedkeuring in het besluit
– geen beperking van de renteaftrek en een hogere eigenwoningschuld
waarvan mogelijk een deel aflossingsvrij – af te wegen tegen het
eventuele nadeel van overname van de helft van het eigenwoningverleden.
Bij voornoemde voorgenomen codificatie van het beleidsbesluit zijn de
genoemde koppeling en de eventueel daarmee samenhangende nadelen
niet langer aan de orde. Zoals wordt toegelicht in de eerdergenoemde
gelijktijdig met deze antwoorden verzonden brief, wordt per onderdeel
een regeling getroffen die los van elkaar toepasbaar zijn.
Vraag 8
Hoeveel uitvoeringskosten levert het besluit de Belastingdienst op?
Antwoord op vraag 8
Het beleidsbesluit heeft bij de Belastingdienst geleid tot aanpassing van
de website en aanvullende opleiding voor medewerkers in de dienstverlening. De kosten hiervoor waren echter beperkt en bedragen afgerond
nul.
Vraag 12
Bent u bereid, gezien de compensatie voor huizenbezitters, ook huurders
te compenseren voor onvoorziene harde stijging van hun huur?
Antwoord op vraag 12
De goedkeuring in het besluit ziet enkel op het in overeenstemming
brengen van het recht op renteaftrek met de beoogde renteaftrek.
3
4

Kamerstukken 34 785, 34 786 en 34 787, nr. 15, p. 34.
Het eigenwoningverleden bestaat in het besluit uit de eigenwoningreserve, het recht op
toepassing van het overgangsrecht voor bestaande eigenwoningschulden, het renteaftrekverleden en een eventuele aflossingsstand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 572, nr. 97

4

Vraag 13
Kunt u aangeven welk recht op hypotheekrenteaftrek er bestaat bij twee
gehuwden die een woning laten bouwen om er samen te gaan wonen,
maar nog voordat de woning klaar is gaan scheiden, waarna één van de
beide partners in het huis zal gaan wonen? Hoe werkt dit uit bij
ongehuwde partners?
Antwoord op vraag 13
Als de gehuwde of ongehuwde partners hebben gekozen voor de
toepassing van de goedkeuring in het besluit, is daarmee het eigenwoningverleden van één of beide fiscale partners bij helfte over de partners
verdeeld. Als de partners uit elkaar gaan, moet ieder van de partners
daarmee rekening houden bij het bepalen van de omvang van de
eigenwoningschuld en de renteaftrek. Het maakt daarbij geen verschil of
er sprake was van een woning in aanbouw of een woning waarin de
partners al hebben gewoond.
Vraag 14
Op welke gronden beoordeelt de Belastingdienst «andere situaties dan
eigendoms- en schuldverhouding 50%-50%»? Welke feiten en omstandigheden zijn hierbij relevant?
Antwoord op vraag 14 en 15
In het beleidsbesluit is de mogelijkheid opgenomen om andere
eigendoms- en schuldverhoudingen voor te leggen aan de Belastingdienst. Partners hebben in een dergelijk geval bewust gekozen voor een
afwijkende eigendoms- en/of schuldverhouding en kunnen daarmee in
veel gevallen de in het besluit bedoelde niet-beoogde beperking van de
renteaftrek ook zonder toepassing van het besluit voorkomen. In die
gevallen moet daarom allereerst worden beoordeeld of de toepassing van
de eigenwoningregeling in die gevallen leidt tot een niet-beoogde
beperking van de renteaftrek zoals bedoeld in het besluit. Mogelijk dat er
in een dergelijk geval sprake is van een wel door de wetgever beoogde
beperking van de renteaftrek, bijvoorbeeld omdat er sprake is van een
lening tussen fiscale partners. Mocht er in een voorgelegde situatie
inderdaad sprake zijn van een niet-beoogde beperking van de renteaftrek
zoals bedoeld in het besluit, dan wordt vervolgens beoordeeld op welke
wijze daarvoor een tegemoetkoming kan worden gegeven.
Met voornoemde voorgenomen codificatie van het beleidsbesluit wordt
de regeling rechtstreeks ook van toepassing op afwijkende eigendoms- en
schuldverhoudingen, zodat een afzonderlijk verzoek ook in die gevallen
niet meer aan de orde is.
Vraag 15
Is in het licht van de constatering van uw ambtsvoorganger dat «partners
in de praktijk bij de financiering van de eigen woning vaak verplicht
worden gezamenlijk alle schulden voor de eigen woning aan te gaan»
(Kamerstukken II, vergaderjaar 2016–2017, 33 978, nr. 29) ook bij andere
eigendomsverhoudingen reden het besluit naar analogie van toepassing
te verklaren?
Antwoord vraag 15
Zie het antwoord op vraag 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 572, nr. 97

5