Kwartaalrapportage “corona-inhaalslag
examens” 1e kwartaal 2022
Monitoring plan van aanpak “corona taskforce examenafname”

6 april 2022

Monitoring plan van aanpak examenafname
Doelstelling plan (maart 2021)
• Het zo spoedig mogelijk inhalen van de examens die als gevolg van de twee lockdown-periodes
(2020 en 2021) geen doorgang hebben kunnen vinden;
• Het zo spoedig mogelijk terugdringen van de opgelopen reserveringstermijnen zodat examens weer
binnen de afgesproken kpi gereserveerd kunnen worden. In maart 2021 is in het plan van aanpak
opgenomen dat het streven was om in januari 2022 een gemiddelde reserveringstermijn voor het
eerste B-praktijkexamen te bereiken van 10–14 weken en aan het einde van 2022 een gemiddelde
reserveringstermijn van 7 weken (de afgesproken kpi).
Indicatoren relevant voor de monitoring
Voor het monitoren van de uitvoering van het plan van aanpak examenafname is een aantal indicatoren
van belang:
1. Stand van de in te halen examens: wat is de actuele stand van de in te halen examens (theorieexamens B, praktijkexamens B en rijtesten)? Hoeveel extra examens (ten opzichte van de reguliere
examenafname) zijn er inmiddels afgenomen?
2. Reserveringstermijn: wat is de actuele stand van de reserveringstermijnen (theorie-examens B,
praktijkexamens B en rijtesten)?
3. Slagingspercentage: hoe ontwikkelt het slagingspercentage (praktijkexamen B) zich?
4. Marktontwikkeling: hoe is de ontwikkeling van het aanbod van kandidaten voor een examen? In
welke mate worden er extra rijlessen gegeven om de achterstanden bij rijscholen in te halen?

1. Stand in te halen examens
Stand in te halen examens

Theorieexamens

Praktijkexamens

Rijtesten

Totaal

Totaal in te halen examens als gevolg van lockdowns

456.400

305.300

12.000

773.700

Extra afgenomen examens vanaf maart 2021

-315.800

-10.200

-12.000

-338.000

Totaal nog in te halen examens

140.600

295.100

0

435.700

januari
2020

oktober
2021

november
2021

december
2021

januari
2022

februari
2022

maart
2022

Afgenomen examens B praktijk

35.834

32.722

37.383

35.926

32.952

33.080

37.643

Afgenomen examens B theorie

54.007

90.586

81.639

71.361

69.038

61.312

72.991

Afgenomen rijtesten

1.717

1.458

1.562

1.556

1.416

1.289

1.513

Examenafname

•

•
•

In het plan van aanpak examenafname was het totaal aantal in te halen examens gesteld op
610.000. Dat betrof het volume tot en met 2 maart 2021. De lockdown was echter deels nog niet
opgeheven, waardoor het aantal in te halen examens na 2 maart 2021 verder is opgelopen tot
773.700 examens.
Vanaf 3 maart 2021 is het afnemen van het praktijkexamen B en rijtesten weer toegestaan. Vanaf
28 april 2021 is het afnemen van het theorie-examen B weer toegestaan.
Bij de theorie-examinering is inmiddels al een forse inhaalslag gemaakt en zijn sinds de herstart al
ruim 315.000 examens extra afgenomen. Bij de rijtesten is de inhaalslag in september 2021 al
afgerond.

•

•

•
•

•

•

Bij de praktijkexamens B zijn tot en met maart 2022 door overwerk zo’n 36.500 extra examens
afgenomen. Tegelijkertijd zijn door uitvoering te geven aan het plan van aanpak extra coaches
geworven onder de huidige examinatoren voor het begeleiden van de nieuwe examinatoren in
opleiding. Als gevolg daarvan kunnen zij geen praktijkexamens afnemen.
Daarnaast zien we, in lijn met de landelijke ontwikkelingen, een hoge uitval onder examinatoren met
corona(klachten). Met de verspreiding van de Omikronvariant bereikte dit aantal een piek in
december 2021 en bleef dit cijfer gedurende het gehele eerste kwartaal hoog. De beschikbare
reservecapaciteit, die onder normale omstandigheden wordt ingezet voor extra examens, moet als
gevolg daarvan volledig ingezet worden om te voorkomen dat (veel) examens geannuleerd moeten
worden. Ook dit heeft een dempend effect op het aantal examens dat afgenomen kan worden.
Netto is het aantal in te halen praktijkexamens sinds maart 2021 daardoor met ruim 10.000
afgenomen.
In totaal zijn inmiddels 338.000 examens en rijtesten ingehaald.
In het plan van aanpak is als belangrijkste maatregel aangegeven dat het CBR 100 nieuwe
examinatoren werft en opleidt. De eerste klas met 35 examinatoren in opleiding is op 1 september
2021 gestart. Daarvan is tijdens de opleiding bijna de helft uitgevallen, waardoor in december 2021,
18 nieuwe examinatoren zijn gestart met het afnemen van examens. In januari, februari en april
2022 zijn de volgende klassen met examinatoren in opleiding gegaan. Naar verwachting zullen er in
de komende maanden circa 40 nieuwe examinatoren uit de opleiding stromen.
Het werven van goede nieuwe aspirant-examinatoren is in de huidige arbeidsmarkt een grote
uitdaging. De krappe arbeidsmarkt heeft een aantal effecten. In de eerste plaats is het moeilijk om
geschikte kandidaten voor de opleiding te werven. Tot op heden zijn ruim 8.000 CV’s in de
procedure betrokken, waarvan er uiteindelijk slechts 108 geselecteerd konden worden voor de
opleiding (reeds gestart of startend in de komende maanden). De inspanning die gepleegd moet
worden om geschikte kandidaten te vinden is vele malen groter dan in een reguliere arbeidsmarkt.
Daarnaast is een hoge uitval te zien van examinatoren in opleiding. Deels doordat zij uiteindelijk
niet aan de opleidingseisen konden voldoen en deels doordat zij gedurende de opleiding er zelf
voor kiezen de opleiding niet te continueren bijvoorbeeld omdat zij een aanbod elders krijgen. Het
resultaat hiervan is dat er minder nieuwe examinatoren uit de opleiding stromen dan voorzien. Ook
hierdoor is de totale beschikbare examencapaciteit kleiner dan was voorzien in het plan van
aanpak.
Het CBR blijft in 2022 volcontinu werven en opleiden. Er wordt niet gestopt met werven als het doel
van 100 extra examinatoren is gerealiseerd.

2. Reserveringstermijnen
Reserveringstermijnen
(gemiddeld in weken)

•

•

Norm
(kpi)

januari
2020

oktober
2021

november
2021

december
2021

januari
2022

februari
2022

maart
2022

Min-Max
(in weken)

Praktijkexamen 1e B

7,0

1,4

5,6

6,2

7,7

8,1

12,1

15,7

1 - 23

Praktijkexamen B-her

5,0

1,3

2,7

3,1

3,5

3,3

4,9

6,9

1 - 14

Theorie-examen B

4,0

2,6

6,5

11,3

10,6

9,7

7,5

2,0

1-5

Rijtest

4,0

1,0

1,7

2,0

1,7

1,3

2,0

2,2

1-7

In bovenstaande tabel worden de reserveringstermijnen afgezet tegen de afgesproken kpi.
Daarnaast is weergegeven wat de gemiddelde reserveringstermijnen waren in januari 2020 (als
referentiemaand voor Covid-19). Op dat moment waren alle reserveringstermijnen ruim binnen kpi.
De gemiddelde reserveringstermijnen voor de praktijkexamens liggen in maart duidelijk buiten de
kpi van 7 weken. Er is een grote spreiding van de reserveringstermijnen tussen de examenlocaties
(variërend van 1 tot 23 weken). In vrijwel het hele land zijn de reserveringstermijnen hoog. Op de
website van het CBR is per locatie te zien wat de lokale reserveringstermijnen zijn. Een herexamen
praktijk kan sinds maart op veel examenlocaties niet meer binnen de kpi van 5 weken gereserveerd
worden.

•

•
•

Bij de theorie-examens zijn de gemiddelde reserveringstermijnen in maart fors afgenomen. Dit was
met name het gevolg van het opschalen van de zaalcapaciteit na het vervallen van de 1,5 meter
maatregel per 25 februari. Hierdoor kon de capaciteit van de examenzalen weer opgeschaald
worden. Sindsindsdien kunnen vrijwel alle theorie-examens weer binnen de kpi van 4 weken
gereserveerd worden. Bij de theorie-examens zien we een kleinere spreiding tussen de
examenlocaties varierend van 1 tot 5 weken.
De verwachting is dat de druk op de examinering bij de praktijkexamens groot blijft en tot aan de
zomer verder gaan oplopen. Daarna is de verwachting dat deze langzaam gaan dalen.
Gegeven de hoge mate van onzekerheid over het verloop van het aantal besmettingen, de
mogelijke uitbraak van nieuwe varianten, de ontwikkeling van de marktvraag, de impact van de
oorlog in de Oekraïne op de economie etc., is het niet mogelijk een robuuste prognose te geven
hoe de wachttijd zich gaat ontwikkelen in de komende periode.

3. Slagingspercentage praktijkexamens
Slagingspercentages
Praktijkexamen 1e B

•
•
•

januari
2020

oktober
2021

november
2021

december
2021

januari
2022

februari
2022

maart
2022

50,4%

52,2%

52,3%

54,1%

54,2%

53,5%

51,8%

Het gemiddeld slagingspercentage voor het eerste praktijkexamen B over de hele maand maart
bedraagt 51,8%.
Het percentage is hoger dan voor Covid-19 toen het 50,4% bedroeg, maar laat een dalende trend
zien.
In het plan van aanpak was het streven het slagingspercentage te laten stijgen naar 60% om
daarmee de vraag naar examens fors te verminderen (8.000 examens minder op jaarbasis per
procentpunt stijging van het slagingspercenatge).

4. Marktontwikkeling
Onderzoek onder rijscholen
Inzet capaciteit bij rijscholen
Wachtlijst (in weken)

•
•
•

•

•

januari
2020

oktober
2021

november
2021

december
2021

januari
2022

februari
2022

maart
2022

100%

109%

105%

112%

-

13

6

14

In het plan van aanpak is de aanname gedaan dat de rijscholen 30% meer rijlessen zullen rijden om
de opgelopen achterstand in te halen. Dit zal leiden tot een hogere vraag naar examens.
Indien de marktvraag lager uitkomt zal het aantal in te halen examens ook lager liggen.
Bij een kwalitatief onderzoek medio maart onder 4,7% van de rijscholen blijkt dat het aantal
gerealiseerde rijlessen bij rijscholen 12% boven het normale niveau ligt. De meeste rijscholen rijden
meer lessen, bij sommige rijscholen ligt het rond het reguliere niveau.
Gezien het relatief lage aantal reacties van rijscholen bij een maandelijkse uitvraag is in december
2021 daarom besloten dit onderzoek voortaan eenmaal per kwartaal uit te voeren. Om die reden
heeft in december, januari en februari geen uitvraag plaatsgevonden.
Ook rijscholen kampen met wachtlijsten. Uit onderzoek blijkt dat kandidaten gemiddeld 14 weken
moeten wachten voor zij aan de rijopleiding kunnen beginnen.

5. Klant in beeld
• Het halen van het rijbewijs B in coronatijd verloopt anders en duurt langer. Om klanten goed te
kunnen informeren en begeleiden heeft het CBR in maart 2022 onderzoek verricht onder
kandidaten die geslaagd zijn voor het theorie-examen.
• Het feit dat het behalen van het rijbewijs langer duurt komt deels doordat kandidaten lang moeten
wachten op een plek bij een rijschool en zij minder frequent kunnen lessen omdat de rijschool niet
meer ruimte heeft. Opvallend daarbij is dat veel kandidaten het theorieexamen eerst halen, vaak op

•

•
•

•

advies van de rijschool, voordat zij starten met rijlessen. Zo’n 20.000 kandidaten die het theorieexamen al heeft gehaald volgen nog geen rijles. De belangrijkste redenen daarvoor zijn dat de
rijschool nog geen plaats heeft of omdat de kandidaat (inmiddels) zelf geen tijd of geld meer heeft.
Het CBR adviseert jongeren via social media en de CBR website nu om pas op te gaan voor het
theorie-examen als zij zijn gestart met rijlessen.
Bijna de helft van de kandidaten is niet tevreden met het tempo van de rijopleiding, onder meer door
onderbrekingen door corona en doordat zij eerder een examen bij het CBR hadden gewild.
Opvallend is dat in maart voor bijna de helft van de kandidaten pas na 20 lessen of meer het
examen werd gereserveerd. Het CBR adviseert kandidaten daarom nu via alle kanalen om in goed
overleg met de rijschool tijdig een praktijkexamen te reserveren zodat de langere
reserveringstermijn van het praktijkexamen geen bottleneck hoeft te zijn in het rijbewijstraject.
Zowel bij telefonie als webcare zien we een toename in het contact over de reserveringstermijnen
voor de praktijkexamens.
Het aantal kandidaten dat zich vanwege corona afmeldde voor een examen kende een piek in
januari. In de eerst vier weken van 2022 ontvingen we gemiddeld 1461 afmeldingen per week. In de
laatste vier weken van het kwartaal is dat gedaald tot 857 per week. Dat is nog steeds hoger dan
bijvoorbeeld november 2021 toen het aantal op gemiddeld 437 per week lag. Regulier (pre-corona)
betreft het aantal afmeldingen voor een examen circa 40 per week.
Door de uitval van examinatoren vanwege corona heeft de klantenservice extra ondersteuning
geboden in het afbellen van kandidaten waarbij het examen niet door kan gaan. Kandidaten kunnen
dan in samenspraak met de rijschool een nieuw moment plannen.