Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 925 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2022

Nr. 17

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2021
Het doet mij genoegen uw Kamer de Outlook 2022 aan te bieden, het
jaarbericht van het Agentschap van de Generale Thesaurie van het
Ministerie van Financiën.
De Outlook is de jaarlijkse Engelstalige publicatie van het Agentschap,
waarin informatie is opgenomen voor (potentiële) investeerders, Primary
Dealer-banken en andere geïnteresseerde partijen over de Nederlandse
staatsschuldfinanciering. Naast een terugblik op de financiering van de
staatsschuld in 2021, bevat de Outlook 2022 een beschrijving van de
geschatte omvang en de totstandkoming van de financieringsbehoefte
van de Nederlandse Staat voor 2022 en een overzicht van de manier
waarop het Agentschap van plan is deze in te vullen. Verder worden in de
Outlook 2022 onder andere details over het renterisicokader van het
Agentschap gepresenteerd en wordt de selectie van Primary Dealers (PDs)
bekendgemaakt. Dit zijn de financiële instellingen die voor 2022 zijn
aangesteld voor de afname, promotie en distributie van Nederlandse
staatsleningen.
Uitvoering financieringsplan 2021
Ook voor het Agentschap was 2021 wederom een onstuimig jaar. In de
Outlook 2021 werd aangekondigd dat de – door onzekerheid omgeven –
financieringsbehoefte voor 2021 95,6 miljard euro zou zijn.1 Hiervan zou
het Agentschap rond de 50 miljard euro op de kapitaalmarkt (langlopende
leningen) financieren met de uitgifte van staatsobligaties (Dutch State
Loans). Gedurende het jaar is de inschatting van de financieringsbehoefte
gestegen naar maximaal 114,8 miljard euro in het tweede kwartaalbericht.
De reden hiervoor was de verlenging van de coronasteunmaatregelen.
Om aan deze verhoogde financieringsbehoefte te voldoen is het beroep
1

kst-35925-IX-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 35 570 IX, nr. 39.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IX, nr. 17

1

op de kapitaalmarkt gedurende het jaar verhoogd naar ongeveer
60 miljard euro. Eind 2021 bleek de financieringsbehoefte toch lager uit te
vallen vanwege het sterker dan verwachte economisch herstel. Het beroep
op de kapitaalmarkt is uiteindelijk uitgekomen op 58,1 miljard euro.
Financieringsbehoefte 2022
Voor 2022 wordt de financieringsbehoefte geraamd op 74,5 miljard euro.
Zowel de ontwikkeling van de coronapandemie als de plannen voortkomend uit de kabinetsformatie kunnen voor veranderingen in deze
behoefte zorgen.
De financieringsbehoefte bestaat voor het grootste deel uit herfinanciering van bestaande schuld die in 2022 afloopt, te weten
30,7 miljard euro op de kapitaalmarkt en 20,5 miljard euro op de
geldmarkt. Het geraamde begrotingstekort van 23,3 miljard euro voor
volgend jaar verhoogt de financieringsbehoefte verder.
Invulling financieringsbehoefte 2022
Het Agentschap is voornemens de financieringsbehoefte in 2022 te
financieren door een beroep van 45 miljard euro (nominaal) op de
kapitaalmarkt te doen. De financiering op de kapitaalmarkt in 2022 wordt
als volgt ingevuld:
1) Heropening van de groene staatsobligatie met looptijd tot 15 januari
2040, voor ongeveer 5 miljard euro;
2) Een nieuwe 10-jaars staatsobligatie voor minimaal 12 miljard euro;
3) Een nieuwe 30-jaars staatsobligatie voor minimaal 5 miljard euro;
4) Een nieuwe staatsobligatie met looptijd tot 15 juli 2026, voor minimaal
8 miljard euro;
5) Heropening van de 7-jaars staatsobligatie met looptijd tot 15 januari
2029, die in 2021 voor het eerst is uitgegeven, voor ongeveer
4 miljard euro;
6) Een substantieel gedeelte van het beroep op de kapitaalmarkt,
ongeveer 11 miljard euro, is nader in te vullen. Het Agentschap heeft
de mogelijkheid om bestaande leningen te heropenen of meer uit te
geven in de nieuwe staatsobligaties. Hiermee behoudt het Agentschap
enige flexibiliteit om in te spelen op de vraag van investeerders
gedurende het jaar.
De resterende financieringsbehoefte zal worden ingevuld op de
geldmarkt, voornamelijk met Dutch Treasury Certificates en indien nodig
met nog flexibeler schuldpapier zoals Commercial Paper. Mocht de
financieringsbehoefte significant stijgen of dalen, dan kan het Agentschap
besluiten het beroep op de kapitaalmarkt of de geldmarkt te verhogen of
te verlagen.
Aanscherping renterisicokader
Met bovenstaande invulling van de financieringsbehoefte geeft het
Agentschap invulling aan een verdere aanscherping van het renterisicokader. Door de coronacrisis is het begrotingstekort opgelopen en is de
staatsschuld gestegen. De staatsschuld bedroeg eind 2019
318 miljard euro en bedroeg eind november 366 miljard euro. Dit betekent
dat er over een groter bedrag renterisico wordt gelopen. Als gevolg
hiervan heb ik besloten dit risico verder te mitigeren. Deze conclusie volgt
uit de eerste (interne) tussentijdse evaluatie van het beleidskader voor de
financiering van de staatsschuld dat loopt van 2020 tot en met 2025.2 In

2

Kamerstuk 31 935, nr. 61.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IX, nr. 17

2

2026 zal het beleidskader van artikel 11 in zijn volledigheid worden
doorgelicht.
De genoemde risicomitigering vertaalt zich in eerste instantie in een
lagere grens voor het renterisicobedrag (RRB) – het bedrag waarover
binnen 12 maanden de rente opnieuw moet worden vastgesteld. Dit is een
indicator voor het korte termijn renterisico. Vanaf 2022 zal de limiet op het
RRB 25% van de staatsschuld bedragen, hetgeen in lijn is met andere
Europese lidstaten en tegelijkertijd een acceptabel niveau is om de
staatsschuld efficiënt te kunnen financieren. In 2019 is bij het vaststellen
van het beleidskader besloten de grens op het RRB vast te stellen op 30%
van de staatsschuld. Dit is destijds besloten omdat de overheidsschuld
zich op een lager niveau bevond en er hierdoor voldoende capaciteit was
om het renterisico te dragen. Daarnaast zou de staat bij lage rentes juist
profiteren van een hoog RRB.
Nu de staatsschuld is toegenomen en de onzekerheid in de markt
toeneemt over de mogelijke gevolgen van een afbouw van het
ECB-opkoopprogramma wil ik het renterisico inperken en het RRB meer in
lijn brengen met het Europees gemiddelde.
Daarnaast hanteert het Agentschap vanaf 2022 een iets scherpere
doelstelling voor de gemiddelde looptijd van de schuld. De huidige
doelstelling is om de gemiddelde looptijd te verlengen van 6,6 jaar eind
2019 richting 8 jaar uiterlijk in 2025. Daarmee beoog ik meer budgettaire
zekerheid te creëren door de huidige lage rentes voor langere tijd vast te
leggen. We liggen nu goed op koers om deze doelstelling te halen. Eind
2021 komen we naar verwachting al uit op een gemiddelde looptijd van
7,9 jaar. Dit maakt dat ik een verlenging van de gemiddelde looptijd naar
minimaal 8 jaar wil realiseren. Het Agentschap zal voor aanvang van elk
nieuw kalenderjaar een jaarlijkse looptijdtarget vaststellen die aan deze
doelstelling bijdraagt en inspeelt op de laatste markt- en financieringsontwikkelingen. De looptijdtarget voor 2022 is dan ook minimaal 7,9 jaar,
waarmee de algehele doelstelling van minimaal 8 snel in zicht komt.
PD-selectie 2022
Tijdens het Outlookevenement presenteert het Agentschap de selectie van
partijen die in 2022 als Primary Dealers en als Commercial Paper Dealers
gaan optreden voor de financiering van de Nederlandse staatsschuld. De
selectie van dealers vindt onder meer plaats op basis van de door
geïnteresseerde partijen aangeleverde «businessplannen» en hun
eventuele eerdere prestaties.
In mei 2021 heeft de Europese Commissie bekendgemaakt dat zeven
zakenbanken in de periode 2007 tot en met 2011 betrokken zijn geweest
bij een kartel gericht op de handel in Europese staatsobligaties. Hiervoor
heeft de Commissie drie van deze banken een boete opgelegd. De
betrokken banken die tevens PD van de Nederlandse Staat waren in 2021
(Bank of America, Natixis, Nomura, en NatWest Markets) zijn hier door het
Agentschap kritisch over bevraagd. De betreffende banken hebben onder
meer verklaard en onderbouwd dat mitigerende maatregelen zijn
getroffen en dergelijke misstanden in de toekomst met een grote mate
van zekerheid niet meer plaats zullen vinden. Daarnaast is in de overeenkomsten met de Primary Dealers voor 2022 de mogelijkheid opgenomen
bij dergelijke boetes en/of veroordelingen het Primary Dealerschap te
kunnen schorsen.
Dit jaar zijn 12 van de 13 partijen die in 2021 Primary Dealer waren
opnieuw geselecteerd voor het kalenderjaar 2022. Het gaat om, op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IX, nr. 17

3

alfabetische volgorde: ABN Amro, Bank of America, Barclays, Citigroup,
Goldman Sachs, HSBC France, Jefferies, Natixis, NatWest Markets,
Nomura, Nordea en Rabobank. In 2022 is Société Générale geen PD meer.
Meer details over de financiering van de staatsschuld vindt u in de
Outlook 2022 in de bijlage3. U kunt deze ook raadplegen op de website
van het Agentschap, www.dsta.nl.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IX, nr. 17

4