Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1419
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Financiën over de uitspraak van de Hoge Raad dat de vermogenstaks 2017 en
2018 in strijd zijn met het eigendomsrecht (ingezonden 27 december 2021).
Mededeling van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 24 januari 2022).
Vraag 1
Kent u het bericht over de de uitspraak van de Hoge Raad dat de vermogensbelasting 2017 en 2018, vanwege de heffing op een fictief rendement, in strijd
wordt geacht met het eigendomsrecht?1
Vraag 2
Hoe beoordeelt u deze verregaande en principiële uitspraak, welke consequenties zitten er volgens u aan vast en had het eerder overstappen naar
heffen op basis van gerealiseerd rendement niet voor de hand gelegen?
Vraag 3
Betekent dit dat in beginsel alle vermogensbelastingplichtigen een deel van
de betaalde vermogensbelasting (over de jaren waarin er een heffing plaats
vond over een fictief rendement) kunnen terugvragen, of geldt dat voor een
specifiek deel van de belastingplichtigen?
Vraag 4
Kunt u een inschatting maken van de financiële omvang van mogelijk door
de fiscus terug te betalen vermogensbelasting?
Vraag 5
Welke maatregelen overweegt u nu te nemen om te voorkomen dat dit een al
te grote kostenpost wordt danwel een arbeidsintensief en tijdrovend
terugavetraject?

1

ah-tk-20212022-1419
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

FD, 24 december 2021, «Hoge Raad: vermogenstaks 2017 en 2018 in strijd met eigendomsrecht». (https://fd.nl/politiek/1425071/hoge-raad-vermogenstaks-2017-en-2018-in-strijd-meteigendomsrecht?utm_medium=social&utm_source=app&utm_campaign=earned&utm_content=
20211224&utm_term=app-ios)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 6
Bent u bereid, sneller dan gepland, over te stappen op het heffen van
vermogensbelasting op basis van reëel rendement in plaats van een fictief
rendement?
Vraag 7
Welke obstakels staan een snellere invoering van deze ook in het coalitieakkoord opgenomen aanpassing, eventueel in de weg, en wat is er per obstakel
nodig om dit weg te nemen en/of te verkleinen?
Vraag 8
Bent u bereid iedere vraag afzonderlijk te beantwoorden?
Mededeling
De leden Van der Lee (2021Z24255), Inge van Dijk (2021Z24290), Omtzigt
(2022Z00005), Inge van Dijk en Idsinga (2022Z00071) en Hammelburg
(2022Z00468) hebben vragen gesteld naar aanleiding van het arrest van de
Hoge Raad van 24 december 2021 over box 3. De vaste commissie van
Financiën heeft op 12 januari 2022 verzocht om de gestelde vragen uiterlijk
binnen tien dagen te beantwoorden. Ik verzoek u om uitstel van de gevraagde
beantwoordingstermijn.
Het arrest van de Hoge Raad heeft grote impact en de gevolgen hiervan zijn
voor mij van de grootste prioriteit. We werken met man en macht aan een
werkbare oplossing voor de uitvoering van het arrest. De reden van het
verzoek om uitstel is dat nog niet alle gevolgen van het arrest helder zijn.
Daarnaast is de beoordeling welke oplossingsrichtingen maakbaar en
haalbaar zijn voor de uitvoering, wat oplossingsrichtingen vragen van
burgers en of dit voor hen haalbaar is nog niet afgerond. Om uw Kamer juist
en volledig te kunnen informeren verzoek ik uw Kamer om uitstel van
beantwoording. Ik zal hierna op hoofdlijnen ingaan op welke keuzes nog
gemaakt moeten worden en welke dilemma’s met betrekking tot de oplossingsrichtingen spelen.
Het arrest van de Hoge Raad
De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het sinds 2017 geldende box 3-stelsel in
strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de
Fundamentele Vrijheden (EVRM) en biedt de betrokken burger rechtsherstel.
Het arrest heeft grote uitvoeringstechnische en budgettaire gevolgen. De
Hoge Raad formuleert geen expliciete rechtsregel hoe het werkelijk behaalde
rendement moet worden vastgesteld. Momenteel wordt nog onderzocht op
welke wijze het arrest op dit punt moet worden toegepast.
Wie komen in aanmerking voor rechtsherstel?
Naast de aanslagen van burgers die zijn aangesloten bij de massaal
bezwaarprocedure over de jaren 2017 en 2018, heeft het arrest ook gevolgen
voor alle aanslagen die per 24 december 2021 nog moeten worden opgelegd
en alle aanslagen waarover al wordt geprocedeerd of zal worden geprocedeerd. Ook voor de jaren 2019 en 2020 lopen massaal bezwaarprocedures. De
in deze procedures geformuleerde rechtsvraag is nagenoeg gelijk aan die van
de procedures 2017 en 2018. Het aan de Hoge Raad voorleggen van de box
3-rechtsvraag voor 2019 en 2020 zal daarom niet tot een ander oordeel leiden
dan het oordeel gegeven in het arrest van 24 december 2021 voor wat betreft
het oordeel over het stelsel. Meerdere Kamerleden stelden de vraag of het
arrest ook gevolgen heeft voor burgers die geen bezwaar hebben gemaakt.
De volledige reikwijdte van de groep burgers die in aanmerking komen voor
rechtsherstel is op dit moment nog niet bepaald.
Vormgeving van het rechtsherstel
Voor burgers en de Belastingdienst is het belangrijk dat het herstel van
aanslagen recht doet aan het arrest van de Hoge Raad, tijdig, zorgvuldig en
zo eenvoudig mogelijk gebeurt. Dit is een grote uitdaging voor de Belastingdienst. Voor een uitvoerbare wijze van herstel dient een oplossing te worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

gekozen die voor de verschillende belastingjaren zo eenvormig mogelijk is en
zoveel mogelijk geautomatiseerd en massaal kan worden uitgevoerd.
Verschillende opties voor de vormgeving van de hersteloperatie worden
momenteel in kaart gebracht. Ik verwacht uw Kamer in februari te informeren
over de wijze van herstel.
Budgettaire gevolgen
Het bieden van rechtsherstel heeft grote budgettaire consequenties. De
omvang van de budgettaire gevolgen is onder andere afhankelijk van de
interpretatie van het arrest en de omvang van de groep burgers die in
aanmerking komt voor rechtsherstel. De budgettaire gevolgen van de
verschillende opties worden momenteel in kaart gebracht.
Gevolgen voor de uitvoering
Het arrest heeft daarnaast ook grote gevolgen voor zowel de menskracht als
de ICT-capaciteit van de Belastingdienst. Ook deze gevolgen worden
momenteel nog in kaart gebracht, waaronder de impact op capaciteit,
benodigde middelen en verdrukking van andere werkzaamheden.
Lopende processen
Aangezien het arrest nog niet in de lopende processen en ICT-systemen van
de Belastingdienst is verwerkt, kunnen op dit moment nog geen aanslagen
opgelegd worden conform het arrest van de Hoge Raad. Daarom zijn de
volgende beslissingen genomen ten aanzien van de lopende processen. Bij
gevallen waarin sprake is van inkomen uit box 3, of wanneer de box 3
situaties in het proces van de Belastingdienst niet te isoleren zijn, worden
waar mogelijk tot nader order geen belastingaanslagen en beschikkingen
opgelegd. Hierop worden de volgende twee uitzonderingen gemaakt. Ten
eerste indien sprake is van een verjaringsrisico. Daarvan is sprake als de
verjaringstermijn dreigt te verstrijken, waardoor er geen (navorderings)aanslag meer kan worden opgelegd. Dit geldt onder andere voor de aanslagen
2017 en 2018. Ten tweede indien de burger belang heeft bij de doorgang van
het proces. Dit geldt bij voorlopige aanslagen, verliesverrekening en
middelingsverzoeken.
Zo zijn de voorlopige aanslagen over belastingjaar 2022 op reguliere wijze
afgerond zodat burgers tijdig maandelijks hun teruggaaf kunnen ontvangen
of – in geval van te betalen aanslagen – de aanslag in termijnen kunnen
betalen waardoor eventuele betalingsproblemen worden voorkomen. Deze
aanslagen zijn dus nog niet in overeenstemming met het arrest van de Hoge
Raad, maar hierop hoeft de burger nu geen actie te ondernemen. Deze
aanslagen zullen later bij definitieve aanslag nog worden hersteld. Dit is
gecommuniceerd op de website van de Belastingdienst, het was niet meer
mogelijk dit in de aanslag zelf te communiceren. Momenteel wordt uitgewerkt
op welke wijze tot herstel wordt gekomen van de op of na 24 december 2021
opgelegde definitieve aanslagen en navorderingen. Daarvoor hoeven de
betrokken burgers nu geen actie te ondernemen.
Wetgeving
De wetgeving is momenteel niet in lijn met het arrest van de Hoge Raad. Het
is onwenselijk om deze situatie voort te laten bestaan tot de invoering van de
vermogensrendementsheffing over het werkelijke rendement met de beoogde
inwerkingtredingsdatum 2025. Onderzocht wordt wat de mogelijkheden zijn
om de wetgeving eerder aan te passen.
Vervolgstappen
Het arrest van de Hoge Raad heeft grote gevolgen voor zowel burgers als de
uitvoering door de Belastingdienst. Het is nu van belang om snel, maar ook
zorgvuldig stappen te zetten om tot oplossingen te komen. Daarom zal het
Kabinet over bovenstaande dilemma’s op korte termijn beslissingen nemen,
waar ik uw Kamer over zal informeren. Op basis van die beslissingen zal ik de
gestelde vragen spoedig beantwoorden. Ik kijk ernaar uit om in het door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

vaste commissie voor Financiën voorgestelde schriftelijke overleg met uw
Kamer van gedachten te wisselen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4