Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 699

Voorstel van wet houdende maatregelen met
betrekking tot de transitievergoeding bij ontslag
wegens bedrijfseconomische omstandigheden
of langdurige arbeidsongeschiktheid

Nr. 4

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 23 januari 2017 en het nader rapport d.d. 16 maart
2017, aangeboden aan de Koning door de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie.
Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State is cursief
afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 17 november 2016, no. 2016001977, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet houdende maatregelen met betrekking tot
de transitievergoeding bij ontslag wegens bedrijfseconomische omstandigheden of langdurige arbeidsongeschiktheid, met memorie van
toelichting.
Het wetsvoorstel strekt er in hoofdzaak toe de kosten die een werkgever
maakt in verband met het betalen van de transitievergoeding aan een
langdurig arbeidsongeschikte werknemer te compenseren door een
vergoeding.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft opmerkingen over het
voorstel die van dien aard zijn dat zij adviseert het voorstel niet aan de
Tweede Kamer te zenden dan nadat daarmee rekening is gehouden. De
keuze voor de voorgestelde vergoedingsregeling dient te worden
heroverwogen, omdat niet is gekozen voor het wegnemen van de oorzaak
van het probleem, namelijk de cumulatie van financiële verplichtingen bij
ziekte. Dit klemt temeer nu de voorgestelde vergoedingsregeling naar
verwachting relatief kostbaar zal zijn om uit te voeren en veel van het
UWV zal vergen. Daarnaast maakt de Afdeling enkele opmerkingen over

1

kst-34699-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

1

de vormgeving van het voorstel voor de vervangende regeling die bij cao
kan worden getroffen.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van
17 november 2016, nr. 2016001977, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling
advisering van de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde
voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 23 januari 2017, nr. W12.16.0389/III, bied ik U hierbij
mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie aan.
Het voorstel heeft de Afdeling advisering van de Raad van State
aanleiding gegeven tot het maken van inhoudelijke opmerkingen, waar ik
hieronder op inga.
1. Inleiding
Met het wetsvoorstel wordt blijkens de toelichting gepoogd tegemoet te
komen aan zorgen van werkgevers over zowel de hoge kosten die zij
maken in verband met langdurig arbeidsongeschikte werknemers als over
het verschuldigd zijn van de transitievergoeding bij ontslag om bedrijfseconomische redenen.2 Daartoe wordt een vergoedingsregeling voor
werkgevers van langdurig arbeidsongeschikte werknemers voorgesteld.
Tevens wordt voorgesteld dat bij ontslag om bedrijfseconomische
redenen geen transitievergoeding is verschuldigd indien in een collectieve
arbeidsovereenkomst (cao) of regeling namens een daartoe bevoegd
bestuursorgaan voorzieningen zijn getroffen om werkloosheid te
beperken of voorzien wordt in een redelijke vergoeding.
De Afdeling maakt in het hiernavolgende opmerkingen over beide
onderdelen van het voorstel. In punt 2 wordt ingegaan op de voorgestelde
vergoedingsregeling en in punt 3 wordt ingegaan op de voorgestelde
wijziging van de transitievergoeding bij ontslag wegens bedrijfseconomische redenen.
2. Vergoedingsregeling voor werkgevers
a. Aanleiding en achtergrond vergoedingsregeling
Tot 1 juli 2015 kon een werkgever de arbeidsovereenkomst met een
werknemer die gedurende twee jaar onafgebroken arbeidsongeschikt was
geweest met toestemming van het UWV opzeggen zonder dat daarbij
doorgaans een ontslagvergoeding was verschuldigd aan de werknemer.3
Als gevolg van de Wet werk en zekerheid (Wwz) is een werkgever sinds
1 juli 2015 als regel verplicht een transitievergoeding te betalen bij
opzegging of ontbinding van een arbeidsovereenkomst op zijn initiatief.4
Dat geldt ook in het geval dat het beëindiging betreft van de arbeidsovereenkomst met een werknemer die gedurende twee jaar onafgebroken
arbeidsongeschikt is.
Deze transitievergoeding komt bovenop de verplichting van de werkgever
om een werknemer die ten gevolge van ziekte of gebreken niet in staat is
de bedongen arbeid te verrichten 104 weken5 – gedurende welke het
2

Toelichting, paragraaf 1.
Wel kon de werknemer schadevergoeding vorderen van de werkgever in geval van «kennelijk
onredelijk ontslag» maar ontslag zonder toekenning van een vergoeding na twee jaar
arbeidsongeschiktheid werd door de rechtspraak op zichzelf niet kennelijk onredelijk geacht.
4
Artikel 7:673, lid 1, onder a, van het Burgerlijk Wetboek.
5
Het UWV kan besluiten om de periode van 104 weken te verlengen met een periode van
maximaal 52 weken, bijvoorbeeld als blijkt dat de werkgever zijn re-integratieverplichtingen
onvoldoende is nagekomen. De werkgever moet dan ook gedurende deze verlengde periode
het loon doorbetalen en re-integratie nastreven.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

2

opzegverbod geldt6 – het loon door te betalen7 en diens re-integratie te
bevorderen.8
Volgens de memorie van toelichting wordt thans een vergoedingsregeling
voorgesteld voor de werkgever die een transitievergoeding heeft voldaan
bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid omdat het
verschuldigd zijn van een transitievergoeding in dergelijke gevallen door
werkgevers als onrechtvaardig wordt ervaren.9 De Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid heeft eerder reeds opgemerkt dat hij zich de
zorgen van werkgevers aantrekt «die zijn ontstaan als gevolg van de
cumulatie van financiële verplichtingen voor een werkgever bij langdurige
ziekte van een werknemer.»10
De vergoedingsregeling zorgt ervoor dat de kosten van de transitievergoeding die is verschuldigd bij ontslag na langdurige arbeidsongeschiktheid niet voor rekening van de individuele betrokken werkgever
komen. Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) zal een
vergoeding verstrekken aan de werkgever voor de kosten van de
transitievergoeding, alsmede voor de transitie- en inzetbaarheidskosten
die de werkgever daarop in mindering mag brengen.11 De vermindering
van de kosten die een individuele werkgever maakt in verband met
langdurig arbeidsongeschikte werknemers zal worden gefinancierd uit het
Algemeen werkloosheidsfonds (Awf).12 Op deze manier worden de kosten
van transitievergoedingen ten behoeve van langdurige arbeidsongeschikte werknemers gedeeld door alle werkgevers die bijdragen aan het
Awf. Voorgesteld wordt om aan de vergoedingsregeling terugwerkende
kracht te verlenen tot 1 juli 2015.
De Afdeling maakt een drietal opmerkingen over de keuze voor de
vergoedingsregeling om deze kostenreductie voor werkgevers vorm te
geven.
b. Transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid
De gevolgen van het invoeren van de transitievergoeding voor langdurig
arbeidsongeschikte werknemers worden door het voorstel en de
terugwerkende kracht die daaraan wordt verleend in zoverre teruggedraaid dat werkgevers niet individueel de kosten van een dergelijke
vergoeding behoeven te dragen.
Dit roept allereerst de vraag op waarom, in plaats van het verdelen van de
kosten van deze vergoeding over alle werkgevers, er niet voor is gekozen
terug te keren naar de situatie zoals die tot 2015 heeft bestaan, waarin
geen recht op transitievergoeding bestond voor deze groep werknemers.
De Afdeling wijst erop dat indien de cumulatie van kosten voor de
werkgever bij langdurige arbeidsongeschiktheid van de werknemer
bezwaren oproept, het de voorkeur verdient om de oorzaak daarvan zelf
weg te nemen. Deze oorzaak wordt nu niet weggenomen: de kosten voor
de individuele betrokken werkgever worden nu weliswaar verminderd,
maar voor andere werkgevers worden zij verhoogd, boven op de reeds als
zwaar ervaren druk van premies en belastingen op arbeid.

6

Artikel 7:670 van het Burgerlijk Wetboek.
Artikel 7:629 van het Burgerlijk Wetboek.
Artikel 7:658a van het Burgerlijk Wetboek.
9
Toelichting, paragraaf 2, onder «algemeen».
10
Kamerstukken II 2015/16, 34 351, nr. 16, blz. 2.
11
Op grond van artikel 7:673, lid 6, van het Burgerlijk Wetboek.
12
Om de vergoedignsregeling mogelijk te maken wordt de Awf-premie in 2019 verhoogd met
ongeveer 0,5% en structureel met ongeveer 0,1%, toelichting, paragraaf 2, onder «Financiering».
7
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

3

De toelichting stelt dat er geen grond bestaat om een uitzondering te
maken op het verschuldigd zijn van een transitievergoeding bij langdurige
arbeidsongeschiktheid omdat de transitievergoeding een compensatie
voor ontslag is en die vergoeding eveneens ingezet kan worden voor het
vinden van een andere baan.13 Deze twee doelen van de transitievergoeding zijn gebaseerd op de memorie van toelichting van de Wwz.14 De
toelichting maakt echter niet duidelijk waarom de kosten die gemoeid zijn
met het gedurende twee jaar doorbetalen van loon en het verrichten van
inspanningen voor re-integratie niet kunnen worden beschouwd als een
«vervanging» voor de transitievergoeding. Daarmee heeft de werkgever
immers al in aanzienlijke mate bijgedragen aan het opvangen van
inkomensverlies, alsmede aan de mogelijkheid om een andere baan te
vinden. Daarbij komt dat, indien de werknemer na afloop van de wachttijd
nog steeds arbeidsongeschikt is, deze doorgaans in aanmerking komt
voor een uitkering op grond van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA).15 Afhankelijk van de resterende verdiencapaciteit van
de werknemer is dat de inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten (IVA)16 of de regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA).17 Met name wanneer ingestroomd wordt in een
IVA-uitkering zal doorgaans geen sprake zijn van een transitie naar een
andere baan: er is immers geen of slechts zeer beperkt verdiencapaciteit
aanwezig in dergelijke gevallen. De transitievergoeding zal in dergelijke
gevallen niet aangewend hoeven te worden voor de transitie naar andere
arbeid. De stelling dat een uitzondering op het betalen van een transitievergoeding bij een langdurig arbeidsongeschikte werknemer zich slecht
zou verhouden tot het verbod van ongelijke behandeling op grond van
handicap of chronische ziekte,18 overtuigt zonder nadere motivering niet.
Voorts zou de transitievergoeding kunnen komen te vervallen indien de
werkgever in voldoende mate heeft voldaan aan zijn
re-integratieverplichtingen. Dit laatste wordt thans doorgaans reeds
beoordeeld door het UWV in het kader van aanvragen voor een uitkering
op grond van de Wet WIA, alsmede op verzoek van partijen. In de
toelichting wordt gesteld dat dit is overwogen met betrekking tot de
inspanningen voor het zogenaamde tweede spoor (externe plaatsing).19
Niet duidelijk is waarom dit niet ook zou gelden voor de inspanningen in
het kader van het zogenaamde eerste spoor (interne herplaatsing). Ook
hierbij biedt de werkgever immers hulp bij het zoeken van een andere
baan.
In het licht van het bovenstaande maakt de toelichting niet duidelijk
waarom niet is gekozen voor het schrappen van de transitievergoeding bij
langdurige arbeidsongeschiktheid. Op die manier zou de oorzaak van de
cumulatie van financiële verplichtingen van werkgevers bij langdurige
arbeidsongeschiktheid worden aangepakt. Door het invoeren van een
vergoedingsregeling voor de transitievergoeding van zieke werknemers
wordt een nieuwe regeling toegevoegd aan de verschillende reeds
bestaande, in plaats van gekozen voor een aanpak die de werkelijke
oorzaak wegneemt.

13

Toelichting, paragraaf 2, onder «Algemeen».
Kamerstukken II 2013/14, 33 818, nr. 3 blz. 38.
15
Tenzij het UWV besluit om de wachttijd van 104 weken te verlengen met een periode van
maximaal 52 weken, bijvoorbeeld als blijkt dat de werkgever zijn re-integratieverplichtingen
onvoldoende is nagekomen. De werkgever moet het loon dan tevens gedurende deze
verlengde wachttijd doorbetalen.
16
Artikel 47 van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen.
17
Artikel 54 van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen.
18
Toelichting, paragraaf 2, onder «Algemeen».
19
Toelichting, paragraaf 2, onder «Algemeen».
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

4

c. Alternatief: loondoorbetaling bij ziekte
De voorgestelde vergoedingsregeling staat niet op zichzelf als het gaat om
het verminderen van de (financiële) belasting van werkgevers in verband
met loondoorbetaling en re-integratieverplichtingen. In verband met
knelpunten die werkgevers ervaren rondom de loondoorbetalingsverplichting en re-integratieverplichtingen wordt onder meer onderzoek
gedaan door de Sociaal-Economische Raad naar een sluitend stelsel voor
loondoorbetaling bij ziekte20 en is de afgelopen tijd tevens een aantal
maatregelen aan de orde gesteld die de knelpunten en de hoge kosten
voor werkgevers zouden kunnen verminderen.21
Het bovenstaande maakt duidelijk dat het reduceren van de financiële
belasting van werkgevers in verband met langdurig arbeidsongeschikte
werknemers ook anders vorm gegeven kan worden dan door het
schrappen van de transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid. Eveneens zou kunnen worden overwogen om het recht op
doorbetaling van loon tijdens ziekte aan te passen of het onderzoek van
de SER hiernaar af te wachten. De toelichting besteedt aan deze alternatieven om de cumulatie van financiële verplichtingen voor langdurig
arbeidsongeschikte werknemers te reduceren ten onrechte geen
aandacht.
d. Kosten vergoedingsregeling
Uit de toelichting blijkt dat de uitkeringslasten die met de vergoedingsregeling zijn gemoeid, worden begroot op € 180 mln. structureel.22
Daarnaast worden de incidentele uitkeringslasten – vanwege de terugwerkende kracht die aan de vergoedingsregeling wordt toegekend – begroot
op € 970 mln.23 Overigens is niet duidelijk of bij de berekening van dat
bedrag rekening is gehouden met de transitie- en inzetbaarheidskosten
die eveneens worden vergoed.
Daarbij komen nog de uitvoeringskosten. Uit de memorie van toelichting
blijkt dat deze kosten op dit moment nog niet bekend zijn. Over de
omvang van deze kosten zal pas meer duidelijkheid ontstaan wanneer het
UWV een uitvoeringstoets op de lagere regelgeving heeft uitgebracht.24
De Afdeling wijst erop dat te verwachten is dat de uitvoeringskosten
relatief hoog zullen zijn gegeven de omstandigheid dat de voorgestelde
vergoedingsregeling een ander karakter heeft dan de door het UWV
gewoonlijk uitgevoerde uitkeringsregelingen.25 De uitvoeringsstructuur
van het UWV is toegesneden op het regelmatig verstrekken van uitkeringen aan werknemers terwijl de voorgestelde regeling een incidentele
vergoeding aan werkgevers betreft.

20

Kamerstukken II 2015/16, 29 544, nr. 679.
Zo wordt onder meer onderzocht of de loondoorbetalingsverplichting van kleine werkgevers
gedurende het tweede ziektejaar zou kunnen worden gefinancierd via een werkgeverspremie
(Kamerstukken II 2015/16, 29 544, nr. 673, blz. 3) en zijn voorstellen gedaan om de
re-integratieverplichtingen van werkgevers minder belastend te maken (Kamerstukken II
2015/16, 29 544, nr. 717).
22
Toelichting, paragraaf 2, onder «Kosten».
23
Toelichting, paragraaf 2, onder «Kosten».
24
Toelichting, paragraaf 2, onder «Kosten».
25
Uit punt 1 van het advies van de Afdeling advisering van 11 november 2016 over het voorstel
van wet tot wijziging van de Wet arbeid en zorg en enkele andere wetten in verband met de
uitbreiding van het kraamverlof teneinde de band tussen de partner en het kind te versterken
blijkt dat ook bij die regeling het probleem aan de orde is van de hoge kosten en complexiteit
die voor het UWV zijn gemoeid met het betalen van incidentele vergoedingen, Kamerstukken II 2016/17, 34 617, nr. 4.
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

5

Ook uit de uitvoeringstoets van het UWV blijkt dat, omdat het UWV niet
primair is ingericht om incidentele betalingen aan werkgevers te
verrichten, verschillende systemen grondig moeten worden aangepast.
Volgens de uitvoeringstoets zal het uitvoeren van de vergoedingsregeling
een grote impact hebben op het UWV.26 Dit verklaart mede waarom deze
regeling niet eerder uitgevoerd kan worden dan per 1 januari 2019.27
Daarnaast merkt de Afdeling op dat de beslissing om een vergoedingsregeling tot stand te brengen reeds is genomen voordat inzicht bestaat in de
uitvoeringskosten die deze regeling met zich brengt. De toelichting bevat
zelfs geen indicatie van de met de uitvoering gemoeide kosten. Een
zorgvuldige voorbereiding vergt naar het oordeel van de Afdeling dat,
voorafgaand aan de beslissing dat een bepaalde regeling wenselijk wordt
geacht, ook de kosten die met een beoogde regeling zijn gemoeid in
ogenschouw worden genomen.
e. Conclusie
De voorgestelde regeling is erop gericht de cumulatie van financiële
verplichtingen van werkgevers voor langdurig arbeidsongeschikte
werknemers te reduceren. Daartoe wordt voorgesteld om de kosten van
een individuele betrokken werkgever in verband met een transitievergoeding voor dergelijke werknemers te verdelen over alle werkgevers.
Daarmee blijft de cumulatie van financiële verplichtingen voor langdurig
arbeidsongeschikte werknemers in essentie evenwel bestaan. Met het
invoeren van een vergoedingsregeling voor de transitievergoeding van
langdurig arbeidsongeschikte werknemers wordt een nieuwe regeling
toegevoegd aan de verschillende reeds bestaande, in plaats van gekozen
voor een aanpak die de werkelijke oorzaak van de cumulatie van financiële
verplichtingen wegneemt.
Dit klemt temeer nu de voorgestelde regeling naar verwachting relatief
kostbaar zal zijn om uit te voeren en veel van het UWV zal vergen, nu deze
organisatie niet is toegesneden op het verrichten van incidentele
werkgeversbetalingen. Tenslotte is volgens de Afdeling noodzakelijk dat in
de toelichting ten minste een indicatie wordt gegeven van de kosten die
gemoeid zullen zijn met het uitvoeren van de vergoedingsregeling.
De Afdeling adviseert in het licht van het vorenstaande de vergoedingsregeling te heroverwegen.
2. Vergoedingsregeling voor werkgevers
b. Transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid
De Afdeling vraagt waarom er niet voor gekozen is om de oorzaak van de
cumulatie van kosten voor de werkgever bij langdurige arbeidsongeschiktheid van de werknemer weg te nemen. In dat licht merkt de Afdeling
allereerst op dat niet duidelijk is gemaakt waarom er niet voor is gekozen
om het recht op transitievergoeding te laten vervallen voor deze groep.
De reden is enerzijds dat het kabinet het niet wenselijk acht om
werknemers die worden ontslagen en langdurig arbeidsongeschikt zijn
het recht op transitievergoeding te ontnemen, anderzijds dat dit ook niet
mogelijk is op grond van gelijke behandelingswetgeving. Het zou immers
leiden tot strijd met het beginsel van gelijke behandeling. Deze twee
argumenten worden hieronder uitgewerkt.

26
27

Toelichting, paragraaf 5.
Toelichting, paragraaf 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

6

Het kabinet is van mening dat gelet op het doel van de transitievergoeding, namelijk compensatie voor (de gevolgen van) ontslag waarbij de
hiermee gemoeide middelen ingezet kunnen worden voor het vinden van
een andere baan, er geen grond bestaat voor het maken van een
uitzondering op de verplichting voor de werkgever om een transitievergoeding te betalen bij een ontslag om genoemde reden. Ook voor
werknemers die langdurig arbeidsongeschikt zijn, kunnen deze voorzieningen immers van belang zijn voor het zoeken van ander werk. Dat geldt
zowel voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten28 als voor de categorie volledig
arbeidsongeschikten. Het is niet uitgesloten dat de situatie van een
volledig arbeidsongeschikte, bijvoorbeeld een IVA-uitkeringsgerechtigde,
verbetert. Maar ook als geen verbetering optreedt, is het onwenselijk om
deze laatste groep werknemers anders te behandelen. Ook voor hen geldt,
net als voor andere (al dan niet gedeeltelijk arbeidsongeschikte)
werknemers dat de vergoeding dient als compensatie voor (de gevolgen
van) ontslag en bijvoorbeeld ook kan worden aangewend voor (tijdelijke)
compensatie van verlies aan inkomen dat met ontslag gepaard kan gaan.
Daarnaast geldt dat een uitzondering voor langdurig zieke werknemers in
strijd is met het beginsel van gelijke behandeling. Artikel 1 van de
Grondwet en artikel 26 van het internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (BuPo)29 bepalen dat personen in gelijke
gevallen gelijk behandeld dienen te worden. Alle werknemers van wie de
arbeidsovereenkomst wordt beëindigd (of niet wordt voortgezet) hebben
in beginsel recht op een transitievergoeding. Het feit dat langdurig zieke
werknemers reeds geruime tijd arbeidsongeschikt zijn (geweest) en
gedurende die tijd hun loon doorbetaald hebben gekregen, maakt dit niet
anders. De verplichte loondoorbetaling bij (langdurige) ziekte dient
immers een ander doel dan het met de transitievergoeding beoogde doel,
namelijk het stimuleren dat de werkgever zich inspant om ziekte te
voorkomen en zich inspant voor de re-integratie van zieke werknemers.
Ook geldt ingevolge artikel 4 van de Wet gelijke behandeling op grond van
handicap of chronische ziekte, dat geen onderscheid mag worden
gemaakt bij het aangaan en beëindigen van een arbeidsverhouding en bij
de arbeidsvoorwaarden. Het laten vervallen van de verplichting tot
betaling van de transitievergoeding zou dan ook verboden onderscheid
tot gevolg hebben van werknemers met een handicap of chronische ziekte
die in verband daarmee wegens langdurige arbeidsongeschiktheid
worden ontslagen. Deze werknemers zouden in dat geval op grond van
hun handicap of chronische ziekte op een andere wijze worden behandeld
dan andere werknemers in een vergelijkbare situatie.
Naar het oordeel van het kabinet is het dus niet alleen onwenselijk maar
ook niet mogelijk om werknemers die langdurig arbeidsongeschikt zijn en
om die reden worden ontslagen, het recht op een transitievergoeding te
ontzeggen. Dat laatste heeft tot gevolg dat ook het vervallen van de
transitievergoeding indien de werkgever in voldoende mate aan zijn
re-integratieverplichtingen heeft voldaan, zoals de Afdeling oppert, niet
mogelijk is.
Tot slot constateert de Afdeling dat niet duidelijk is waarom niet is
overwogen om ook de kosten van inspanningen die door de werkgever
verricht zijn in het kader van het zogenoemde eerste spoor (interne
herplaatsing) in mindering te brengen op de transitievergoeding. De
28
29

In 2015 had circa 70% van de WIA-aanvragers nog arbeidsmogelijkheden.
De verdragsbepaling uit het BuPo heeft rechtstreekse werking, zodat wettelijke voorschriften
die niet verenigbaar zijn met deze verdragsbepaling buiten toepassing gelaten worden. De
rechter kan aan de hand van deze verdragsbepaling de inhoud van wettelijke bepalingen
toetsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

7

reden hiervoor is dat ook dit strijdig zou zijn met het beginsel van gelijke
behandeling, nu het ook niet mogelijk is om voor andere werknemers
kosten van scholing voor de eigen functie of een andere functie binnen de
organisatie van de werkgever (bijvoorbeeld in het kader van herplaatsing
of functiegerichte scholing) in mindering te brengen op de transitievergoeding.
De memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is met het bovenstaande
aangevuld.
c. Alternatief: loondoorbetaling bij ziekte
Het kabinet heeft er in het kader van het onderhavige wetsvoorstel niet
voor gekozen om het recht op loondoorbetaling bij ziekte aan te passen,
ook omdat daarmee vooruitgelopen zou worden op de uitkomst van het
onderzoek van de SER hiernaar.
d. Kosten vergoedingsregeling
Met betrekking tot de opmerking van de Afdeling dat niet duidelijk is of bij
de berekening van de uitkeringslasten rekening is gehouden met de
transitie- en inzetbaarheidskosten die eveneens worden vergoed, wordt
het volgende opgemerkt. Er wordt een aantal beperkingen aangebracht in
de hoogte van de vergoeding die UWV ter compensatie aan de werkgever
kan verstrekken. Onder meer zal gelden dat niet meer aan compensatie
wordt verstrekt dan de transitievergoeding waar een werknemer recht op
zou hebben op het moment dat de loondoorbetalingsplicht eindigt. Dit
betekent dat niet meer zal worden gecompenseerd dan dit bedrag. Het
kan voorkomen dat er op de transitievergoeding transitie- of inzetbaarheidskosten in mindering zijn gebracht waardoor de werkgever een lager
bedrag aan transitievergoeding aan de werknemer betaalt. Gecompenseerd worden in dat geval de betaalde transitievergoeding én de in
mindering gebrachte kosten, tot een maximum van het bedrag aan
transitievergoeding waarop de werknemer recht zou hebben op het
moment dat de periode van loondoorbetaling bij ziekte eindigt. Dit is
verduidelijkt in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel.
Naar aanleiding van de opmerking van de Afdeling dat in de memorie van
toelichting een indicatie zou moeten worden gegeven van de met de
uitvoering van de vergoedingsregeling gemoeide kosten is, vooruitlopend
op de door UWV te verrichten uitvoeringstoets op de lagere regelgeving,
in de memorie van toelichting een indicatie gegeven van de structurele
uitvoeringskosten. Bij de besluitvorming van het kabinet over dit
wetsvoorstel is met dit bedrag rekening gehouden. Ook is toegelicht
waarom nog geen volledig nader inzicht kan worden gegeven in deze
kosten.
e. Conclusie
Het kabinet ziet – gelet op het voorgaande – geen aanleiding om de
voorgestelde vergoedingsregeling te heroverwegen.
3. Transitievergoeding bij ontslag om bedrijfseconomische redenen
Indien in een cao of regeling door of namens een daartoe bevoegd
bestuursorgaan voor werknemers een vervangende en aan een transitievergoeding gelijkwaardige voorziening is opgenomen, is thans geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

8

transitievergoeding verschuldigd.30 Voorgesteld wordt om deze uitzondering op het verschuldigd zijn van de transitievergoeding voortaan te
beperken tot de gevallen waarin sprake is van ontslag om bedrijfseconomische redenen.31 Daarbij zal niet langer de eis van een gelijkwaardige
voorziening worden gehanteerd.
De Afdeling maakt hierover een tweetal opmerkingen.
a. Vervangende voorziening
Uit het voorstel volgt dat een in een cao opgenomen vervangende
voorziening qua (gekapitaliseerde) waarde niet langer gelijkwaardig hoeft
te zijn aan hetgeen een werknemer aan transitievergoeding zou hebben
ontvangen. Indien in een cao een vervangende voorziening is opgenomen
die bijdraagt aan het beperken van werkloosheid, daaronder mede
begrepen het voorkomen van werkloosheid, of recht bestaat op een
redelijke financiële vergoeding, is een transitievergoeding niet
verschuldigd.32 Het is aan cao-partijen om de inhoud en omvang van de
voorziening te bepalen en door wie deze voorziening is verschuldigd.
De Afdeling wijst erop dat niet altijd even duidelijk zal zijn of een bepaalde
maatregel in een cao bedoeld is als vervangende voorziening. Zo kennen
vele cao’s scholingsregelingen die door een werkgever zouden kunnen
worden beschouwd als een vervangende voorziening voor een transitievergoeding, terwijl de vakvereniging deze kan hebben gezien als slechts
een beperkte aanvullende voorziening die niet gelijkwaardig is aan de
transitievergoeding en deze dus niet kan vervangen. Voorts kan bij
bepaalde voorzieningen onduidelijk zijn of zij voldoen aan de voorgestelde criteria, te weten dat zij bijdragen aan het beperken van
werkloosheid, een redelijke financiële vergoeding, of een combinatie
daarvan. Deze onduidelijkheden kunnen aanleiding geven tot verhoging
van het aantal juridische procedures. Voorts is het voor een goede
verstandhouding tussen de sociale partners van belang dat zij in hun
overleg geen onduidelijkheid laten bestaan over de strekking van hun
afspraken, zeker indien deze zo ver kunnen strekken dat zij het recht op de
wettelijke transitievergoeding buiten werking stellen.
Deze onduidelijkheid kan worden voorkomen door wettelijk te regelen dat
cao’s of regelingen uitdrukkelijk dienen te bepalen dat een bepaalde
maatregel beoogt te dienen als vervangende voorziening voor de
transitievergoeding. Deze regeling sluit dan aan bij de regeling voor het in
mindering brengen van kosten op de transitievergoeding, waar
voorwaarde is dat de werknemer schriftelijk heeft ingestemd met het in
mindering brengen van de gespecifieerde kosten.33
De Afdeling adviseert het voorstel op dit punt aan te passen.
b. Toepassing niet-gebonden werknemers
Het voorstel bepaalt dat een transitievergoeding niet verschuldigd is
indien een werknemer om bedrijfseconomische redenen wordt ontslagen
en op grond van de toepasselijke cao voor hem recht bestaat op een
redelijke financiële vergoeding of daarin een vervangende voorziening is
opgenomen die bijdraagt aan het beperken van werkloosheid. Het

30

Artikel 7:673b, lid 1, van het Burgerlijk Wetboek.
Op grond van artikel 7:669, lid 3, onderdeel a, van het Burgerlijk Wetboek.
32
Toelichting, paragraaf 3, onder «Afwijking bij cao».
33
Artikel 2, lid 1, onder b van het Besluit van 23 april 2015, houdende regels met betrekking tot
de voorwaarden waaronder kosten in mindering mogen worden gebracht op de transitievergoeding (Besluit voorwaarden in mindering brengen kosten op transitievergoeding),
Stb. 2015, 171.
31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

9

voorstel bepaalt niet dat de cao waarin deze voorzieningen zijn
opgenomen algemeen verbindend moet zijn verklaard. Wanneer de
desbetreffende cao niet algemeen verbindend is verklaard, kan de inhoud
ervan wel worden toegepast op werknemers die niet rechtstreeks door de
cao zijn gebonden. De aan de cao gebonden werkgever is zelfs verplicht
de ongebonden werknemer conform de cao te behandelen, tenzij anders
is overeengekomen.34 De niet-gebonden werknemer is evenwel niet
gehouden aan de bepaling die de transitievergoeding vervangt.
De Afdeling wijst erop dat een ongebonden werknemer derhalve in
beginsel de transitievergoeding kan opeisen wanneer hij om bedrijfseconomische redenen wordt ontslagen, ook wanneer een vervangende
voorziening is opgenomen in de cao die is afgesloten voor de bedrijfstak
of onderneming waarin hij werkzaam is. Dit is slechts anders indien de
desbetreffende cao in de arbeidsovereenkomst is geïncorporeerd, doch dit
is lang niet altijd het geval. De Afdeling neemt aan dat deze situatie niet is
beoogd. Zij adviseert daarom in het voorstel uitdrukkelijk te bepalen dat
de werkgever het recht op de vervangende voorziening aan alle
werknemers daadwerkelijk dient te hebben toegekend.
De Afdeling adviseert het voorstel op dit punt aan te passen.
3. Transitievergoeding bij ontslag om bedrijfseconomische redenen
a. Vervangende voorziening
Zoals de Afdeling opmerkt, kan het in sommige gevallen het onduidelijk
zijn of een bepaalde maatregel in een cao bedoeld is als een vervangende
voorziening die in de plaats komt van de transitievergoeding. Naar
aanleiding hiervan is het voorgestelde artikel 7:673b BW aangepast.
Bepaald is nu dat de transitievergoeding niet verschuldigd is, indien dit bij
collectieve arbeidsovereenkomst of regeling door of namens een daartoe
bevoegd bestuursorgaan is bepaald. Gelet hierop kan het tweede lid van
het oorspronkelijke artikel IV (thans artikel VI) komen te vervallen.
b. Toepassing niet-gebonden werknemers
De Afdeling wijst erop dat werknemers die niet gebonden zijn door een
cao waarin een vervangende voorziening is opgenomen als bedoeld in het
voorgestelde artikel 7:673b BW, de transitievergoeding kunnen opeisen bij
een ontslag om bedrijfseconomische redenen. Dat is juist en geldt ook
voor andere cao-bepalingen waarin wordt afgeweken van een wettelijk
voorschrift. Het kabinet meent echter dat het tot de verantwoordelijkheid
van de werkgever behoort om de cao ook van toepassing te laten zijn op
ongebonden werknemers, door een incorporatiebeding in de arbeidsovereenkomst, hetgeen veelal ook gebruikelijk is. Deze opmerking van de
Afdeling heeft dan ook niet geleid tot aanpassing van het wetsvoorstel.
Overige wijzigingen
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om in artikel IV en V een tweetal
technische aanvullingen aan te brengen en om in artikel 7:673e een nieuw
vierde lid toe te voegen waarin wordt voorzien in een langere beslistermijn op bezwaar. De reden voor het opnemen van een bezwaartermijn
van dertien weken is dat UWV inschat dat de heroverweging van de
beslissing over de compensatieregeling niet zorgvuldig gedaan kan
worden in een termijn van zes weken die zou gelden op grond van de
Algemene wet bestuursrecht, gezien de complexiteit en verscheidenheid
34

Artikel 14 van de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

10

aan factoren die in bezwaar aan de orde kunnen komen. Tot slot is de
passage in de memorie van toelichting aangepast over de nadere regels
die met betrekking tot de uitvoering zullen worden gesteld, nu nadere
invulling daarvan tot een aantal wijzigingen leidt ten opzichte van de
eerdere tekst.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet niet te zenden aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal dan nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
J.P.H. Donner
Ik moge U, mede namens de Minister van Veiligheid en Justitie, verzoeken
het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde
memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te
zenden.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 699, nr. 4

11