Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1532
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Minister van Financiën over Chinese
schaduwbanken (ingezonden 4 maart 2014).
Antwoord van Minister Dijsselbloem (Financiën) (ontvangen 26 maart 2014).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Chinese schaduwbanken bedreigen wereldeconomie»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Hoe beoordeelt u de in het artikel opgeworpen stelling dat Chinese schaduwbanken een gevaar voor de wereldeconomie vormen? Bent u het met Mark
Carney van de Bank of England eens dat de extreme kredietgroei in China
een gevaar voor de wereldeconomie kan vormen?
Hoe reageert u op de explosieve groei van schaduwbanken in China in de
afgelopen vijf jaar? Hoe groot is de groei van het schaduwbankwezen
wereldwijd en in Nederland de afgelopen vijf jaar (geschoond voor de invloed
van intra-company stromen van niet-financiële multinationals)? Hoe groot is
deze sector in Nederland en de EU als percentage van het BBP?
Antwoord 2 en 3
Schaduwbanken in China
China kent sinds 2009 een sterke toename in kredietgroei, wat geleid heeft tot
de opbouw van risico’s in het Chinese financiële systeem. Volgens onofficiële
bronnen is een substantieel deel van dat krediet verstrekt door zogenaamde
«schaduwbanken», dat wil zeggen door instellingen die niet onder het
reguliere financiële toezicht vallen. Dit bemoeilijkt het in kaart brengen van de
risico’s.
De sterke groei van krediet en van schaduwbanken vormt in de eerste plaats
een risico voor China zelf. Hoewel het belang van China voor de financiële
markten in vergelijking met bijvoorbeeld de Verenigde Staten nog beperkt is,
neemt de invloed van de Chinese economie op de wereldeconomie desalniettemin toe. In financieel opzicht is China een relatief gesloten land, waar

1

ah-tk-20132014-1532
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.nu.nl/economie/3715997/chinese-schaduwbanken-bedreigen-wereldeconomie.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

kapitaal niet zonder beperkingen naar toe kan stromen. Het risico op
besmetting via financiële kanalen is dan ook relatief beperkt. Een groeivertraging van de Chinese economie wordt via handelskanalen echter wel gevoeld
in de rest van de wereld. Dat effect is met name significant voor opkomende
economieën, doordat China een grote grondstoffenimporteur is. Als echter
ook andere opkomende economieën hinder ondervinden van deze economische tegenwind, kunnen ook ontwikkelde economieën last krijgen van de
groeivertraging. Verhoogde alertheid is dan ook geboden.
Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) houdt mede zicht op dit soort risico’s
en heeft de afgelopen periode verschillende malen gewezen op de ontwikkelingen in China. Zo wordt in de laatste beoordeling van de Chinese economie
(in een zogenaamde «Artikel IV-consultatie») aandacht besteed aan de sterke
stijging van uitstaand krediet en aan de groei van de schaduwbanksector. Ook
de Financial Stability Board (FSB) wijst op de groei van de schaduwbanksector in China, waarbij ook aandacht wordt gevraagd voor het gebrek aan
goede gegevens.
Groei van het schaduwbankwezen
De FSB publiceert jaarlijks een Global Shadow Banking Monitoring Report,
waarin de belangrijkste ontwikkelingen met betrekking tot de schaduwbanksector worden geanalyseerd. De FSB definieert schaduwbankieren als het
systeem van kredietbemiddeling via activiteiten en entiteiten buiten het
reguliere bankwezen. De FSB kiest voor een zeer brede maatstaf om de
schaduwbanksector in kaart te brengen: de sector «overige financiele
instellingen» (OFI’s). Dit zijn alle financiële instellingen behalve banken,
verzekeraars en pensioenfondsen. De FSB maakt deze conservatieve schatting
bewust om een zo breed mogelijk beeld te verkrijgen. OFI-statistieken zijn
bovendien in grote mate internationaal vergelijkbaar. Nadeel van de
OFI-maatstaf is echter dat hierbij ook veel instellingen worden meegenomen
die geen schaduwbank zijn, waardoor een zeer vertekend beeld ontstaat. Veel
instellingen die als OFI worden gekwalificeerd, houden zich namelijk niet
direct bezig met kredietbemiddeling of zijn niet verbonden met een financiële
onderneming. Bovendien staan veel van deze instellingen indirect al onder
toezicht.
Uit het Global Shadow Banking Monitoring Report 2013 blijkt dat de omvang
van de OFI-sector wereldwijd zou zijn toegenomen van ongeveer USD 61
biljoen eind 2007 tot USD 71 biljoen eind 2012.2 In Nederland zou de
OFI-sector in ongeveer dezelfde periode zijn gegroeid van EUR 2,6 biljoen
naar EUR 3,2 biljoen.3 Als percentage van het BBP heeft Nederland op basis
van de in het rapport gehanteerde (zeer ruime) definitie een relatief grote
OFI-sector: in Nederland is het zo’n 550% van het BBP, in het eurogebied
185% van het BBP.4
DNB hanteert een nauwkeurigere schatting van de omvang van de schaduwbanksector, waarbij wordt gecorrigeerd voor intra-company stromen van
niet-financiële multinationals. DNB schat de omvang van het schaduwbankwezen in Nederland volgens deze nauwe definitie op ongeveer 1.000 miljard
euro, dus zo’n 165% van het BBP.5 Dit bestaat voornamelijk uit concern- en
houdstermaatschappijen van buitenlandse financiële instellingen (ca. 500
miljard euro), special purpose vehicles (SPV’s) voor het securitiseren van
overwegend Nederlandse hypotheken (ca. 330 miljard euro) en financieringsmaatschappijen (ca. 128 miljard euro). Er bestaan vooralsnog geen internationaal vergelijkende statistieken die inzicht geven in de omvang van de
schaduwbanksector op basis van deze nauwere definitie.
Vraag 4
In hoeverre heeft deze groei te maken met verscherpte regelgeving voor
banken? Zijn er aanwijzingen dat banken de verscherpte financiële regelgeving ontwijken door schaduwbankactiviteiten te ontplooien?

2

Global Shadow Banking Report 2013, FSB.
Het Schaduwbankwezen: een verkenning voor Nederland, DNB Occasional studies (november
2012).
4
Global Shadow Banking Report 2013, FSB.
5
Het Schaduwbankwezen: een verkenning voor Nederland, DNB Occasional studies (november
2012).
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Ik heb geen aanwijzingen om dit op dit moment te veronderstellen. Zoals
hiervoor aangegeven, wordt de ontwikkeling van de schaduwbanksector
zowel nationaal als internationaal nauwgezet gevolgd.
Vraag 5
Deelt u de mening dat hogere eisen voor de buffers van schaduwbanken en
internationale harmonisatie van regelgeving belangrijke middelen zijn om
ontwijking van regels via schaduwbanken te voorkomen? Bent u bereid in
Europees verband en op verdere internationale schaal te pleiten voor meer
regulering en toezicht op schaduwbanken?
Antwoord 5
Schaduwbankinstellingen en -activiteiten zorgen voor alternatieve financieringsbronnen voor de reële economie, maar kunnen ook een bron zijn van
systeemrisico. Gezien het zeer internationale karakter van de schaduwbanksector ben ik voorstander van een internationaal gecoördineerde aanpak, die
gericht is op een effectieve en proportionele regulering van de schaduwbanksector. Nederland participeert dan ook in diverse werkgroepen van de FSB
om tot internationale aanbevelingen te komen, die vervolgens kunnen
worden uitgewerkt in concreet Europees en/of nationaal beleid.
Vraag 6
Wat is de reactie van het kabinet op het door de Europese Commissie
geformuleerde advies voor betere controle op schaduwbankieren?6 Hoe staat
het met uw toezegging om de Kamer middels een aparte brief over de
aanpak van schaduwbankieren te informeren als de voorstellen van de
Europese Commissie en de Financial Stability Board (FSB) meer zijn
uitgekristalliseerd?7 Wilt u in deze brief ingaan op hoe de verschillende
voorstellen die internationaal (EC, FSB) en nationaal (DNB) zijn gedaan om
schaduwbankieren beter te reguleren worden omgezet in beleid?
Antwoord 6
Voor de kabinetsreactie op de mededeling schaduwbankactiviteiten verwijs ik
naar het BNC-fiche dat op 11 oktober 2013 naar de Kamer is gestuurd.8
Tijdens het algemeen overleg van 7 november 2013 heb ik aangegeven de
Kamer op de hoogte te houden van de lopende internationale trajecten en
mogelijk in een aparte brief nader op het onderwerp schaduwbankieren in te
gaan zodra er nadere en meer concrete voorstellen liggen. Momenteel lopen
er nog verschillende internationale trajecten en is nog onduidelijk of en
wanneer de Europese Commissie met nadere voorstellen komt. Zodra hier
meer duidelijkheid over is, zal ik de Kamer middels een aparte brief nader
informeren over dit thema.

6

COM(2013), Shadow Banking – Addressing New Sources of Risk in the Financial Sector, 614
Final, 14, link: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=COM:2013:0614:FIN:EN:PDF
7
Zie «Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 7 november 2013, over de Begrotingsraad / Eurogroep / Ecofin Raad.» Link: http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
verslagen/detail.jsp?id=2013Z20213&did=2013D47713
8
Kamerstukken II, 2013/2014, 22 112 nr. 1713 (11 oktober 2013).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3