Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 933

De rol van maatschappelijke organisaties bij
ontwikkelingssamenwerking

Nr. 17

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 november 2010
Met verwijzing naar het verslag van het Schriftelijk Overleg van de vaste
commissie voor Buitenlandse zaken van 27 mei 2010 (kamerstuk 31 933,
nr. 14), en conform de toezegging in de brief van 23 april 2010 (31 933,
nr.13) om u te informeren over de toekenning van subsidiegelden in het
kader van het Medefinancieringsstelsel II (MFS II 2011–2015) kan ik u als
volgt berichten.
De beoordeling vond plaats in twee fasen.
In de Kamerbrief van 23 april 2010 werd de uitslag van de eerste fase
uiteengezet en toegelicht. Van de 43 aanvragen die werden ontvangen,
vielen er 23 af. In 20 van de 23 gevallen zijn de indienende allianties een
bezwaarprocedure gestart. In drie gevallen is de alliantie in het gelijk
gesteld en uitgenodigd deel te nemen aan de tweede fase. Het betreft hier
de voorstellen die zijn ingediend door de penvoerders Health Action
International (HAI), International Union for the Conservation of Nature
(IUCN) en de organisatie Women in Europe for a Common Future (WECF).
Op één bezwaar is nog niet beslist. Dit is het bezwaar van het
KNCV/Tuberculosefonds. 16 Bezwaren zijn afgewezen.
Bij een van de drie nagekomen voorstellen (WECF) is de beoordeling nog
niet afgerond. Van de 22 beoordeelde aanvragen scoorden er drie niet
voldoende om voor subsidie in aanmerking te komen. In 19 gevallen is
wel een subsidie toegekend. Voor de volledige lijst van allianties die
meededen in fase II en de aan hen toegekende bedragen verwijs ik naar
Bijlage I.1

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

kst-31933-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Met deze subsidieverlening is een bedrag gemoeid van € 425 miljoen per
jaar gedurende vijf jaar. Dit is in overeenstemming met het in juni 2009 in
de subsidieregeling gepubliceerde subsidieplafond. Wel heb ik bij de
toekenning een begrotingsvoorbehoud gemaakt. Pas als de begroting
voor 2011, met de daarin op basis van het Regeerakkoord voor te stellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 933, nr. 17

1

bezuinigingen, is goedgekeurd, kunnen de definitieve subsidiebedragen
worden vastgesteld.
Ik heb besloten de zogenoemde «bandbreedte» , een extra subsidiebedrag
van ten hoogste € 75 miljoen per jaar, dat bij voldoende kwaliteit en
budgettaire ruimte additioneel beschikbaar kon worden gesteld, niet toe
te kennen. Hoewel de kwaliteit van de ingediende voorstellen gemiddeld
genomen hoog was, laat de lagere begroting een dergelijke extra
toekenning de komende jaren niet toe.
Doelstelling MFS
Conform de beleidsnotitie «Maatschappelijke organisaties: Samenwerken,
Maatwerk, Meerwaarde» (31 933, nr. 1), besproken met uw Kamer in het
Algemeen Overleg van 20 mei 2009 (31 933, nr. 3) is de overkoepelende
doelstelling van het MFS II het leveren van een bijdrage aan armoedebestrijding middels de opbouw en de versterking van het maatschappelijk
middenveld in het Zuiden.
Het bevorderen van onderlinge samenwerking binnen het maatschappelijk middenveld is een andere belangrijke doelstelling van het MFS II.
Middels de alliantievorming hebben de maatschappelijke organisaties
hieraan actief invulling gegeven. Dat is prijzenswaardig. Uit de voorstellen
blijkt tevens dat een professionaliseringsslag is gemaakt doordat de
programma’s beter aansluiten op de lokale context waarin zij worden
gerealiseerd. Ook valt op dat de programma’s in hoge mate zijn
afgestemd op wat andere donoren doen. Ik spreek hiervoor graag mijn
waardering uit.
Beoordeling
In de tweede fase van de procedure hebben de allianties in hun programmavoorstellen moeten aangeven op welke wijze zij aan de doelstellingen
van MFS II invulling zullen geven. De voorstellen werden specifiek op
zeven aspecten beoordeeld:
– contextanalyse (per land van operatie)
– doel en strategie
– beoogde resultaten
– monitoring, verantwoording en evaluatie
– harmonisatie en complementariteit
– doelmatigheid
– duurzaamheid
Voor deze fase van beoordeling waren per voorstel maximaal 100 punten
te verdienen, waarbij een totaal van minder dan 60 tot automatische
afwijzing heeft geleid.
Om de kwaliteit, objectiviteit en consistentie van de beoordelingen
maximaal te kunnen garanderen doorliep elke beoordeling vier stadia. De
score van het beoordelingsteam werd getoetst door een controleteam.
Vervolgens werden de scores van beide teams besproken in een centrale
projectgroep die de beoordeling vaststelde.
Voor de onderwerpen «contextanalyse» en «harmonisatie en complementariteit» is door de beoordelingsgroepen gebruik gemaakt van bij
relevante ambassades en beleidsdirecties vergaarde informatie.
De uiteindelijke ambtelijke beoordelingsrapporten zijn voorgelegd aan een
Externe Adviescommissie, onder voorzitterschap van de heer Wim
Deetman, voor toetsing op kwaliteit, consistentie en objectiviteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 933, nr. 17

2

Monitoring en evaluatie
Bij monitoring en evaluatie van het programma vormt de centrale
doelstelling van het MFS II, te weten armoedebestrijding middels de
opbouw en versterking van het maatschappelijk middenveld in het
Zuiden, de toetssteen waaraan de resultaten worden gemeten.
De richtlijnen voor evaluatie zijn aangescherpt. Aan het eind van de
subsidieperiode moeten evaluaties zijn verricht die representatief zijn voor
75% van het gesubsidieerde programma. Alle subsidieontvangers zullen
de komende maanden nul-metingen verrichten opdat de resultaten ten
opzichte van de uitgangssituatie in alle fasen die het programma
doorloopt inzichtelijk kunnen worden gemaakt. De Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) zal de allianties ondersteunen en toezien op de kwaliteit van de evaluaties. De resultaten van de
evaluaties worden openbaar gemaakt.
Mix van thema’s
Bij de beleidskeuzes die ten grondslag liggen aan het MFS II is bewust
gekozen voor selectie op kwaliteit, en niet op basis van thematische
oriëntering binnen de doelstelling van de versterking van het maatschappelijk middenveld. Versterking van het maatschappelijk middenveld in het
Zuiden kan middels een breed scala aan activiteiten worden bereikt. Het
stond aanvragers, zolang zij binnen de termen blijven van het subsidiebeleidskader, derhalve vrij de thema’s te kiezen waarop zij willen werken.
In de Kamerbrief van 23 april 2010 is een overzicht gegeven van de
thema’s die de voorstellen beslaan en die doorgingen naar fase 2. Daaruit
bleek dat er binnen het MFS II een breed scala aan thema’s aan bod komt.
Dat beeld is na afronding van fase II niet veranderd.
Externe Adviescommissie
De Externe Adviescommissie heeft in de tweede fase vooral het gevolgde
beoordelingsproces getoetst, en in mindere mate (zoals in de eerste fase)
de individuele beoordelingsrapporten. De Adviescommissie heeft kwaliteit
en consistentie van het beoordelingsproces onderzocht en de onafhankelijkheid van de beoordeling. Daarnaast is een representatieve steekproef
van vier voorstellen nader onderzocht.
De Externe Adviescommissie komt tot de algemene conclusie «dat de
beoordeling van de aanvragen in het kader van MFS-II over het algemeen
voldoet aan in redelijkheid te stellen eisen van kwaliteit, consistentie en
onafhankelijkheid.»
De Adviescommissie doet vier algemene aanbevelingen. De eerste
aanbeveling heeft betrekking op een betere kalenderplanning voor het
beoordelingsproces, waarbij de (zomer)vakantieperiode met oog op
beschikbare personeelscapaciteit vermeden zou moeten worden. Mocht er
in de toekomst opnieuw van een vergelijkbaar, ambtelijk uitgevoerd
beoordelingsproces sprake zijn, dan zal ik mij die aanbeveling graag ter
harte nemen. Twee van de aanbevelingen hebben betrekking op respectievelijk de groepsdynamiek binnen de beoordelingsteams en de instructie
van de beoordelaars. Aan beide is voorafgaand aan – en tijdens het
beoordelingsproces veel aandacht besteed. Daarmee was de consistentie
in de beoordeling gewaarborgd. Dat neemt niet weg dat ik het advies van
de commissie om hier in een eventueel toekomstig geval nog specifieker
op toe te zien, met name op het punt van het groepsproces, graag opvolg.
De laatste aanbeveling heeft betrekking op de wenselijkheid van het door
de interne accountantsdienst van het Ministerie periodiek te verrichten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 933, nr. 17

3

onderzoek aangaande de naleving van de integriteitscode van het
Ministerie. Voor zover dit nog niet gebeurt, zal ik erop toezien dat hierop
actie wordt ondernomen.
Op twee punten zijn de opmerkingen voor het Ministerie aanleiding
geweest nadere actie te ondernemen:
– in die gevallen waar de financiële expert van de projectgroep ook had
deelgenomen aan een beoordelingsteam, zijn de betreffende beoordelingen opnieuw door een andere financiële expert uitgevoerd;
– er zijn toelichtingen opgesteld voor die beoordelingsrapporten waarin
bij finalisering de projectgroep scores die in eerdere stadia van
beoordeling werden geïndiceerd, heeft gewijzigd.
Op deze punten is de nadere actie naar tevredenheid van de Adviescommissie uitgevoerd.
Het rapport van de Externe Adviescommissie treft u aan als Bijlage II1.
Verdeelsleutel
In het Subsidiebeleidskader is bepaald dat de verdeling van de
beschikbare middelen plaats vindt aan het einde van fase 2. Die
toekenning heeft nu plaats gevonden. Omdat het aangevraagde bedrag,
ruim € 2.9 miljoen, het beschikbare bedrag met bijna 40% overtrof, was
het daarbij nodig op de aangevraagde bedragen een correctie toe te
passen. Daarbij was de kwaliteit van het voorstel zoals dat tot uiting kwam
in het in deze fase behaalde aantal punten, richting gevend. Ook de mate
waarin aan de beoogde onderlinge samenwerking binnen het maatschappelijk middenveld vorm is gegeven, woog mee in de uiteindelijke
toekenning. Na deze weging was om binnen de budgettaire marges te
blijven nog een generieke correctie van ruim 11% noodzakelijk.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 933, nr. 17

4