Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

684
Vragen van de leden Hijink (SP) en Kuik (CDA) aan de Minister van
Economische Zaken over het bericht dat Groninger winkeliers duizenden
euro’s aan boetes krijgen (ingezonden 23 oktober 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat)
(ontvangen 13 december 2017). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2017–2018, nr. 396.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Gronings conflict over koopzondag loopt uit
de hand»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Acht u het wenselijk dat zowel ondernemers met een eigen pand als
ondernemers die huren, worden verplicht op koopzondag open te gaan en
anders worden beboet?
Antwoord 2
Ik begrijp het belang van winkeliers, verhuurders van panden en het
consumentenbelang om een bepaalde mate van coördinatie te bewerkstelligen in een winkelgebied. De aantrekkelijkheid van een winkelgebied is
immers ook één van de redenen waarom winkeliers, groot en klein, zich juist
daar willen vestigen. Daar tegenover staat het belang van (kleine) winkeliers,
die soms al 60 tot 70 uur in de week werken, en geen dag rust hebben terwijl
zij dit soms wel willen. Ik vind het belangrijkste dat partijen zich redelijk tegen
elkaar opstellen en het goede gesprek met elkaar hierover aan gaan.
Eigenaren van winkelpanden en winkeliers dienen samen te ondernemen in
een winkelcentrum. Het is redelijk dat een winkelier die expliciet akkoord is
gegaan om op overeengekomen tijden zijn of haar winkel te openen,
vervolgens aan deze verplichting gehouden kan worden, contracten zijn er
niet voor niets. Ik wil echter ook dat de keuzevrijheid van de ondernemer om
open te gaan voldoende geborgd is. Met name kleine ondernemers dienen
niet via omwegen gedwongen te worden zeven dagen per week te werken.

1

ah-tk-20172018-684
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://nos.nl/artikel/2197013-gronings-conflict-over-koopzondag-loopt-uit-de-hand.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Ons contractenrecht geeft de vrijheid om sancties (boetes) te verbinden aan
het niet nakomen van contractuele verplichtingen. Als daar gebruik van
gemaakt wordt betekent dit dat ondernemers er niet in onderling overleg
goed uit zijn gekomen. Boetes zijn een laatste redmiddel waarvan ik liever zie
dat deze niet gebruikt hoeven te worden. De ruimte waarin eenzijdige
wijzigingen in de openingstijden mogen worden doorgevoerd is verduidelijkt
door het arrest van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 21 november
20172. Huurder en verhuurder dienen zich redelijk tegenover elkaar gedragen.
Vraag 3
Hoe vaak komt het in Nederland voor dat ondernemers verplicht worden om
open te zijn op koopzondag? Hoe vaak worden in Nederland geldboetes
uitgedeeld als gevolg van het niet openen van een winkel op koopzondag?
Antwoord 3
Uit de recente evaluatie van de Winkeltijdenwet3 blijkt dat een ruime
meerderheid (93%) van de winkeliers aangeeft dat er geen boetebeding in het
huurcontract is opgenomen. Indien er wel sprake is van een boetebeding
geeft 22% aan dat het mogelijk is om onder het boetebeding uit te komen
door middel een onderbouwd verzoek aan de verhuurder. Van de respondenten geeft 4% van de ondernemers aan open te zijn vanwege contractuele
verplichtingen. Er zijn geen cijfers bekend over het aantal gevallen waarin
daadwerkelijk een boete wordt opgelegd.
Vraag 4
Ziet u met ons dat de openstelling zeven dagen in de week voor een kleine
winkelier in moeilijker is dan voor grotere winkels?
Antwoord 4
Een contractuele verplichting om op zondag open te zijn betekent niet
automatisch dat een ondernemer zeven dagen in de week open is of moet
zijn. Daarnaast gaan contractuele verplichting tot openstelling niet altijd over
52 zondagen per jaar, dergelijke verplichtingen kunnen ook slechts één
koopzondag per maand betreffen. Ik ga er bij de beantwoording van de vraag
van uit dat de vragenstellers met «moeilijker» de economische gevolgen van
openstelling bedoelen alsmede de praktische invulling, zoals bijvoorbeeld de
personele bezetting. Hoe moeilijk het is om op zeven dagen open te zijn zal
voornamelijk afhangen van de behaalde omzet op deze dagen, afgewogen
tegen de gemaakte kosten. Zowel voor een grote als kleine winkel kan het
moeilijk zijn op tijdstippen open te zijn waarop nauwelijks omzet wordt
gehaald. De beoordeling of het praktisch moeilijk is, is lastig in te schatten
omdat dit een beeld vereist van de concrete omstandigheden van de
ondernemer. Over het algemeen is het wel zo dat het voor ondernemers die
al personeel in dienst hebben het eenvoudiger is om elke zondag open te
zijn.
Vraag 5
Welke gevolgen heeft verplichte openstelling voor kleine winkeliers en hun
medewerkers? Deelt u de mening dat de druk op arbeidsvoorwaarden met
deze verplichtingen ernstig oplopen?
Antwoord 5
Voor (kleine) winkeliers en hun medewerkers is het belangrijk dat werkgevers
en werknemers in goed overleg met elkaar afspraken maken over het werken
op zondag. Deze afspraken zijn in beginsel niet anders dan de onderlinge
afspraken die worden gemaakt als een werkgever winkelpersoneel nodig
heeft op een andere dag in de week. In sommige cao’s is een zondagtoeslag
overeen gekomen. Daarnaast bevat de Arbeidstijdenwet een strikte regeling
omtrent het werken op zondag. Deze regeling is ook van toepassing in de
detailhandel. Deze waarborgen voorkomen dat de druk op arbeidsvoorwaarden oplopen vanwege verplichte winkelopenstelling.

2
3

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 22 november 2017, ECLI:NL:GHARL:2017:10128
Bijlage bij Kamerstuk 34 647, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 6
Is er sprake van een wurgcontract als een winkelier boetes van 500 euro per
keer krijgt? Zo nee, waarom vindt u dat niet? Zo ja, wat wilt u hier aan doen?
Antwoord 6
Het is niet aan mij maar aan de rechter om een dergelijke clausule of de
hoogte van de boete te kwalificeren als onredelijk. Het Gerechtshof ArnhemLeeuwarden heeft op 21 november 2017 een arrest gewezen waarin grenzen
worden gesteld aan het eenzijdig wijzigen van openingstijden op grond van
het huurcontract.
De rechter wijst op het belang van onderling overleg en op de redelijkheid en
billijkheid. Ik vind het van belang dat er een evenwichtige belangenafweging
plaatsvindt die recht doet aan de concrete situatie. De uitspraak van het
Gerechtshof geeft daarbij meer richting en duiding. Zie ook mijn brief aan uw
Kamer «Toezegging brief over verplichte openstelling van winkels».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3