Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 561

Structuurvisie Windenergie op Zee (SV WoZ)

Nr. 12

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 november 2014
Tijdens het vragenuur van 30 september jl. (Handelingen II 2014/15, nr. 7,
item 5) heb ik toegezegd om na te gaan of alle relevante studies ten
aanzien van wind op zee beschikbaar zijn voor uw Kamer. Daarnaast heeft
de vaste commissie voor Economische Zaken verzocht om een afschrift
van mijn reactie op de brief van de Nederlandse Windenergie Associatie
ten aanzien van het gebruik van bestaande vergunningen voor wind op
zee (9 oktober) en een reactie op het rapport van CE Delft en Ecofys
«Argumenten in het maatschappelijke debat en politieke besluitvorming
rond windenergie op zee» (9 oktober). Tenslotte heeft u aangegeven een
jaarlijkse rapportage te willen ontvangen over de implementatie van
windenergie (13 oktober). In deze brief behandel ik deze vier onderwerpen.
Studies ten aanzien van wind op zee
Tijdens het vragenuur refereerde het lid Van Tongeren naar een studie van
DNV-GL naar de kostenbesparing van het net op zee die niet openbaar
beschikbaar zou zijn. Het betreft de review «Netontwerp en uitrolstrategie
TenneT Wind op Zee» van DNV-GL. De publieksversie van deze review is
sinds de zomer voor iedereen beschikbaar via de internetsite van TenneT1.
Voor de volledigheid heb ik deze studie ook bijgevoegd bij deze brief (zie
bijlage 1)2.
Daarnaast vroeg het lid Van Tongeren om een onderbouwing van de
kostenbesparing van 1,2 miljard euro die gerealiseerd wordt door het
gebruik van een kleine strook binnen de 12-mijlszone bij de gebieden voor
de Noord-Hollandse en Zuid-Hollandse kust. Dit bedrag is gebaseerd op
de berekening van ECN in het kader van de haalbaarheidsstudie
windenergie op zee binnen de 12-mijlszone. Ik heb ECN gevraagd een
1

http://www.tennet.eu/nl/fileadmin/downloads/Grid-Projects/Wind_op_Zee/
Review_Netontwerp_en_uitrol_TenneT_Wind_op_Zee__DNV_GL_.pdf
2
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

kst-33561-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 561, nr. 12

1

publieksversie van de achterliggende berekeningen op haar internetsite te
plaatsen. Ook deze studie heb ik bijgevoegd bij deze brief (zie bijlage 2)3.
De kostenbesparing van 1,2 miljard euro is als volgt opgebouwd.
Uitgangspunt is het ontwerp van TenneT voor het net op zee, waarbij
platforms worden gebruikt waarop 700 MW aan windenergievermogen
kan worden aangesloten. Dit betekent dat in de gebieden 700 MW of een
veelvoud daarvan gerealiseerd moet worden4. Het in het geheel niet
gebruiken van de 12-mijlszone zou betekenen dat de resterende gebieden
voor de Noord-Hollandse en Zuid-Hollandse kust bij lange na niet groot
genoeg zijn voor (meerdere) parken van 700 MW. Hierdoor zou in het
gebied Noord-Hollandse kust geen windpark en in het gebied
Zuid-Hollandse kust slechts 1 windpark van 700 MW gerealiseerd kunnen
worden. Dit is een verlies van 1.400 MW ten opzichte van de uitrolstrategie van het kabinet. Deze 1.400 MW moet dan in verder weg gelegen
gebieden gerealiseerd worden (Hollandse Kust West en IJmuiden Ver).
Deze gebieden hebben, zoals blijkt uit de berekeningen van ECN, hogere
kosten per kWh. Als een windpark van totaal 700 MW niet in het gebied
Zuid-Hollandse Kust (deelgebied Oost) wordt gerealiseerd maar in een
verder uit de kust gelegen gebied binnen het gebied Hollandse Kust
(deelgebied West) leidt dit tot circa 0,5 miljard euro aan hogere kosten.
Verplaatsing van een windpark van totaal 700 MW uit het gebied
Noord-Hollandse Kust naar IJmuiden Ver kost circa 0,7 miljard euro extra.
De totale kostentoename van het volledig buiten de 12-mijlszone blijven,
is daarmee 1,2 miljard euro. In onderstaande tabel is deze berekening
weergegeven.
Tabel 2: toelichting kostentoename bij gebruik louter buiten de 12-mijlszone
Gebied

A: Extra
kosten
(€/MWh)

B: Aantal
MW

C:
Vollasturen
per jaar

D: Subsidieduur
(jaar)

Totaal
(mld €)
A*B*C*D

Zuid-Hollandse kust
(west) in plaats van
Zuid-Hollandse kust
Oost (park B)
IJmuiden Ver in
plaats van Hollandse
kust (park B)

12 (=1,2
ct/kWh)

700

4.000

15

0,5

16 (=1,6
ct/kWh)

700

4.000

15

0,7

Totaal

1,2

Brief van NWEA
Op 7 oktober 2014 heeft de vaste commissie voor Economische Zaken
verzocht om een afschrift van mijn reactie op de brief van de Nederlandse
Windenergie Associatie. De brief van NWEA is ontvangen op 11 juli 2014
en de daarbij horende bijlagen zijn ontvangen op 29 juli 2014. NWEA heeft
in de brief verzocht om een constructieve dialoog over haar voorstel.
Mijn ministerie heeft het voorstel herhaaldelijk op hoog niveau besproken
met NWEA en met individuele bedrijven. Daarbij is aangegeven dat het
voorstel van NWEA niet voldoet aan de voorwaarden voor de meest
kosteneffectieve uitrol voor windenergie op zee en geen versnelling
oplevert voor de uitvoering van het energieakkoord. Mijn bezwaren tegen
het voorstel heeft NWEA niet weg kunnen nemen. Een en ander heb ik
toegelicht in mijn brief van 26 september 2014 (Kamerstuk 33 561, nr. 11).
3
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 33 561, nr. 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 561, nr. 12

2

Aangezien ik, zoals gevraagd door NWEA, de dialoog met NWEA en
individuele bedrijven ben aangegaan, was een schriftelijke reactie niet
nodig. Ik kan u daarom geen afschrift sturen van mijn reactie aan NWEA.
Reactie op het rapport van CE Delft en Ecofys
Op 7 oktober 2014 heeft de vaste commissie voor Economische Zaken
verzocht om een reactie op het rapport van CE Delft en Ecofys
«Argumenten in het maatschappelijke debat en politieke besluitvorming
rond windenergie op zee».
In het rapport van CE Delft en Ecofys zijn zes maatschappelijke kostenbatenanalyses (MKBA’s) over windenergie geanalyseerd. Hieruit blijkt dat
er drie belangrijke factoren zijn die de kosten en baten van wind op zee in
hoge mate beïnvloeden:
1. Het effect van wind op zee op het terugdringen van de CO2-emissies;
2. De veronderstelde ontwikkeling van de kosten van wind op zee;
3. De veronderstelde ontwikkeling van de elektriciteitsprijs.
Daarnaast wordt in het rapport aangegeven dat de scope van de studie
belangrijk is. Klimaat en kostenreductie zijn veelal mondiale of Europese
vraagstukken, terwijl de MKBA vaak een nationale scope heeft.
Ik vind dat het rapport van CE Delft en Ecofys een nuttige toevoeging
geeft aan de bestaande analyses over wind op zee. Zoals in het rapport
ook wordt opgemerkt, dienen MKBA’s als onderbouwing voor de
besluitvorming, maar vraagt de besluitvorming zelf om een politieke
afweging. Voor deze politieke afweging is inzicht in de verschillende
factoren en in de invloed van deze factoren op de totale kosten en baten
van groot belang. Deze studie levert hier een waardevolle bijdrage aan,
doordat ze drie belangrijke factoren onderscheidt en voor deze factoren
een gedegen en objectieve beschrijving geeft van de verschillende
manieren waarop deze factoren in een MKBA kunnen worden
opgenomen. Hieruit blijkt onder andere dat de wijze waarop deze drie
factoren worden meegenomen bepalend is voor de mate waarin de
verhouding tussen kosten en baten positief of negatief is. Tegelijk is
vooraf in het algemeen niet één enkele goede manier aan te geven hoe
deze factoren meegenomen moeten worden in een MKBA. Dat is
afhankelijk van de specifieke situatie en de vraag die men met een MKBA
wil beantwoorden.
Ik ben het eens met deze conclusies. De vraag bij welke vragen of
(voorgenomen) besluiten een MKBA een geschikt hulpmiddel is, is naar
mijn mening in de studie onderbelicht gebleven. Ik zie een MKBA als een
geschikt hulpmiddel voor bijvoorbeeld besluitvorming over de hoogte van
(Europese) doelen voor CO2-reductie en hernieuwbare energie. Dan
spelen immers factoren als CO2-reductie en energieprijzen een onderscheidende rol. Voor de besluitvorming over wind op zee is een MKBA
naar mijn mening echter geen geschikt hulpmiddel. Als een doel voor
hernieuwbare energie eenmaal is vastgesteld, dan gaat het niet meer
zozeer om de maatschappelijke wenselijkheid van een specifieke
technologie, zoals wind op zee, op zichzelf, maar om de vergelijking van
wind op zee ten opzichte van andere vormen van hernieuwbare energie.
Het niet stimuleren van wind op zee betekent immers dat andere vormen
van hernieuwbare energie gestimuleerd zullen moeten worden om toch
aan de doelstelling te voldoen. Een MKBA waarin wind op zee geïsoleerd
wordt onderzocht, zonder daarbij een vergelijking te maken met alternatieven die nodig zijn om de doelstelling te halen, is dan geen logisch
instrument. Uitzondering is wanneer een MKBA wordt ingezet om
specifiek een vergelijking te maken tussen twee alternatieven, zoals het
bouwen binnen en buiten de 12-mijlszone van wind op zee. Dat heb ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 561, nr. 12

3

gedaan met de studie van Decisio, die ik op 26 september naar uw Kamer
heb gestuurd (Kamerstuk 33 561, nr. 11).
Jaarlijkse rapportage over de implementatie van windenergie
In het Energieakkoord is voorzien in een jaarlijkse informatievoorziening
onder de verantwoordelijkheid van de Borgingscommissie van de heer
drs. E.H.T.M. Nijpels. Deze informatievoorziening bestaat uit drie
elementen:
1. De jaarlijkse Voortgangsrapportage Energieakkoord;
2. Monitoring van afspraken en resultaten via o.a. het dashboard;
3. Afgesproken tussenevaluaties, waarvan de eerste in 2016 is gepland.
Daarnaast geeft de Nationale Energie Verkenning jaarlijks een beeld op
hoofdlijnen van het doelbereik op het gebied van reductie van broeikasgassen, hernieuwbare energie en energiebesparing.
Mijn inzet is erop gericht dat de jaarlijkse Voortgangsrapportage die onder
de verantwoordelijkheid van de Borgingscommissie wordt opgesteld in de
informatiebehoefte van de Kamer zal voorzien. Deze rapportage zal dus
ook de actuele stand van zaken omtrent de uitrol van windenergie op zee
gaan bevatten. De eerstvolgende rapportage is medio 2015 voorzien.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 561, nr. 12

4