Staatsblad
van het Koninkrijk der Nederlanden
Jaargang 2010

0

30
Besluit van 23 december 2009 tot wijziging van
het Besluit personenvervoer 2000 in verband
met de invoering van concessies voor het
personenvervoer van en naar de
Waddeneilanden Vlieland, Terschelling, Ameland
en Schiermonnikoog
Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Op de voordracht van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat van
1 juli 2009, nr. CEND/HDJZ-2009/772, Hoofddirectie Juridische Zaken;
Gelet op artikel 2, tweede lid, van de Wet personenvervoer 2000;
De Raad van State gehoord (advies van 23 juli 2009, nr. W09.09.0229/IV);
Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Verkeer en
Waterstaat van 21 december 2009, nr. CEND/HDJZ-2009/1482, Hoofddirectie Juridische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:

ARTIKEL I
Het Besluit personenvervoer 2000 wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 1 wordt als volgt gewijzigd:
1. In onderdeel f wordt het woord «schip» vervangen door: passagiersschip.
2. Onder vervanging van een punt aan het slot van onderdeel k door
een puntkomma, worden twee onderdelen toegevoegd luidende:
l. veerboot: veerboot als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van het
Binnenvaartbesluit;
m. Verordening (EG) 1370/2007: Verordening (EG) nr. 1370/2007 van het
Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2007 betreffende het
openbaar personenvervoer per spoor en over de weg en tot intrekking van
Verordening (EEG) nr 1191/69 van de Raad en Verordening (EEG)
nr. 1107/70 van de Raad (PbEU L 315).

Staatsblad 2010

30

1

B
Na artikel 7 wordt een artikel ingevoegd luidende:
Artikel 7a
1. De artikelen 1, 12 tot en met 14, 19, eerste en tweede lid, 23, eerste en
tweede lid, 25 eerste, tweede en derde lid, 26, eerste lid met uitzondering
van de zinsnede «bedoeld in artikel 20, tweede en derde lid», 27, 28 tot en
met 29a, 31 tot en met 32a, 33 tot en met 37, 38 met uitzondering van het
tweede en derde lid, 39, 40, 41, 43, 43a tot en met 43c, 44, 45, 46, 49, 70,
71, 72, 73, 74, 87 met uitzondering van het vierde lid, 88, eerste lid, 89, 90
tot en met 93, 97, 98, 100, 101, 102, 105 en 106 van de wet en de artikelen
1, 2, 10, eerste lid, 11, 31, 33, 34, 39, 44 tot en met 46, 48, 49, 51, 52 en 53
van dit besluit zijn van overeenkomstige toepassing op voor een ieder
openstaand personenvervoer met of zonder een dienstregeling per
veerboot of passagiersschip dat wordt verricht tussen twee of meer
aanlegplaatsen gelegen aan de Waddenzee, met inbegrip van de
verbindingen met de Noordzee en met havens die in open verbinding
staan met de Waddenzee, waarbij Vlieland, Terschelling, Ameland of
Schiermonnikoog met het vasteland wordt verbonden.
2. Met het in het eerste lid genoemde personenvervoer wordt tevens
bedoeld vervoer van personen die zich verplaatsen per motorrijtuig,
bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel c, van de Wegenverkeerswet
1994, met uitzondering van vrachtauto’s als bedoeld in artikel 1.1 van de
Wet wegvervoer goederen. De bedoelde motorrijtuigen kunnen voorzien
zijn van een aanhangwagen.
3. Onze Minister verleent concessies voor het personenvervoer, bedoeld
in het eerste lid, voor de duur van ten hoogste 15 jaar nadat daartoe een
aanbesteding is gehouden. Artikel 5, derde lid, van Verordening (EG)
1370/2007 is daarbij van toepassing.
4. Onze Minister kan in afwijking van het derde lid, de in dat lid
genoemde concessie voor de eerste maal verlenen zonder dat daartoe een
aanbesteding is gehouden, indien die concessie voldoet aan een van de
kenmerken bedoeld in artikel 5, vierde lid, van Verordening (EG)
1370/2007.
Indien Onze Minister een concessie als bedoeld in de eerste volzin
verleent, wordt het programma van eisen, bedoeld in artikel 44 van de
wet, voorafgaand aan de concessieverlening gepubliceerd.
5. Voor de toepassing van de artikelen van de wet en het besluit op het
vervoer, bedoeld in het eerste lid, wordt gelezen voor:
a. trein: het in het eerste lid bedoelde vervoer;
b. station, stations, halteplaats of perron: de in het eerste lid bedoelde
aanlegplaatsen;
c. aanbesteding van een concessie of concessies: verlening van een
concessie of concessies;
d. aanbestedingsreglement: reglement;
e. auto, bus, trein, metro, tram of via geleidesysteem voortbewogen
voertuig: het in het eerste lid bedoelde vervoer;
f. openbaar vervoer: het in het eerste lid bedoelde vervoer.
6. De plicht te gedogen, bedoeld in artikel 35 van de wet, geldt voor het
in het eerste lid bedoelde vervoer ten aanzien van het gebruik door de
concessiehouder van de haveninfrastructuur waaronder wordt verstaan:
a. haventerreinen;
b. aanleginrichtingen.

Staatsblad 2010

30

2

ARTIKEL II
1. Het openbare-dienstcontract inzake het vervoer tussen het vaste land
en het betreffende Waddeneiland dat bestaat tussen Onze Minister,
gemeente Vlieland, gemeente Terschelling, gemeente Ameland of
gemeente Schiermonnikoog en de betreffende reder vervalt op het
moment dat op grond van artikel 7a van het Besluit personenvervoer 2000
onherroepelijk een concessie is verleend voor het personenvervoer tussen
het vaste land en dat betreffende Waddeneiland.
2. In afwijking van artikel 7a Besluit personenvervoer 2000 geldt het in
artikel 19, eerste lid, van de Wet personenvervoer 2000 bedoelde verbod
niet voor het in artikel 7a, eerste lid, Besluit personenvervoer 2000
bedoelde personenvervoer tot het moment dat op grond van artikel 7a
van dat besluit onherroepelijk een concessie is verleend voor het
personenvervoer tussen het vaste land en dat betreffende Waddeneiland.
3. Van het moment dat op grond van artikel 7a Besluit personenvervoer
2000 onherroepelijk een concessie is verleend voor het personenvervoer
tussen het vaste land en dat betreffende Waddeneiland wordt mededeling
gedaan in de Staatscourant.

ARTIKEL III
Het advies van de Raad van State is openbaar
gemaakt door terinzagelegging bij het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.
Tevens zal het advies met de daarbij ter inzage
gelegde stukken worden opgenomen in de
Staatscourant.

Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van
uitgifte van het Staatsblad waarin het wordt geplaatst.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de bijbehorende nota van
toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.
’s-Gravenhage, 23 december 2009
Beatrix
De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
J. C. Huizinga-Heringa
Uitgegeven de derde februari 2010
De Minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

STB12881
ISSN 0920 - 2064
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Staatsblad 2010

30

3

NOTA VAN TOELICHTING
1. Algemeen
Het onderhavige besluit bevat een wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 (hierna: Bp2000). De wijziging betreft het van toepassing
verklaren van bepaalde artikelen van de Wet personenvervoer 2000
(hierna: Wp2000) en het Bp2000 op de in artikel 7a Bp2000 aangewezen
verbindingen van personenvervoer naar de eilanden Vlieland,
Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog.
Hierdoor kan een concessie met exclusieve werking worden verleend
voor het personenvervoer tussen het vasteland en betreffende Waddeneiland. Personenvervoer over water op de Waddenzee is door artikel 7 van
het Bp2000 uitgezonderd geweest van de werkingssfeer van het Bp2000.
De opname van deze verbindingen in het Bp2000 vloeit voort uit de
wens van alle betrokken partijen om tot een structurele regeling te komen
voor de bootdiensten van en naar de Waddeneilanden.
2. Totstandkoming wettelijk kader
§ 2.1 Historie
De Waddeneilanden zijn voor hun verbinding met het vasteland in
belangrijke mate aangewezen op de bootdiensten. Het kabinet heeft in
1985 de bootdiensten tussen het vasteland en de Waddeneilanden
aangemerkt als schakels in wegverbindingen met zowel een vervoersfunctie als een brugfunctie (Nota zoute veren, Kamerstukken II 1984/85,
16 318, nr. 13, pag. 5 e.v.).
In 1985 is door het kabinet na overleg met de Kamer over de Nota zoute
veren besloten dat een wettelijke regeling van de waddenveren op dat
moment uit dereguleringsoogpunt niet wenselijk was en dat door middel
van convenanten de overlegstructuur tussen betrokken partijen zou
worden verbeterd. Dit heeft geresulteerd in het sluiten van de overeenkomst tot structurering van het overleg inzake de bootdiensten naar
Ameland en Schiermonnikoog d.d. 4 december 1985 en de overeenkomst
tot structurering van het overleg inzake de bootdiensten naar Terschelling
en Vlieland d.d. 17 september 1987.
In 1998 heeft de Minister van Verkeer en Waterstaat in het kader van de
behandeling van de Wet vervoer binnenvaart (Kamerstukken II 1997/98,
25 412, nr. 5) aangegeven dat een adequate vervoersvoorziening
gehandhaafd zou blijven tegen redelijke tarieven. Door de Europese
liberaliseringrichtlijn binnenvaart moest de exclusieve positie van de
veerdienst, voor wat betreft het goederenvervoer in de Wet vervoer
binnenvaart worden geschrapt. De minister heeft toen, na zorgen vanuit
de Tweede Kamer over de personenvervoerverbinding, aangegeven dat
de personenvervoerverbinding door de toenmalige overeenkomsten
voldoende gewaarborgd was. Daarnaast is wel aangegeven dat gelet op
de ontwikkelingen in het personenvervoer en de Europese regelgeving in
goed overleg met de betrokken partijen moest worden bezien of moest
worden overgegaan op een andere methode dan de toenmalige overeenkomsten.
Vanuit dit vertrekpunt zijn gelijkluidende openbare-dienstcontracten
(OD-contracten) opgesteld. Deze OD-contracten zijn onder meer opgesteld
ter overbrugging van een periode waarin wordt toegewerkt naar
concessiewetgeving voor deze verbindingen om de verbinding te
waarborgen zoals in die toenmalige overeenkomsten (overwegingen J, K
en L en artikel 7 van de betreffende OD-contracten).
Deze gelijkluidende OD-contracten zijn getekend tussen:
a. de Minister van Verkeer en Waterstaat, de gemeente Vlieland en B.V.
Terschellinger Stoomboot Maatschappij (TSM), op 20 juni 2006;

Staatsblad 2010

30

4

b. de Minister van Verkeer en Waterstaat, de gemeente Schiermonnikoog en Wagenborg Passagiersdiensten B.V., op 20 juni 2006;
c. de Minister van Verkeer en Waterstaat, de gemeente Ameland en
Wagenborg Passagiersdiensten B.V., op 20 juni 2006;
d. de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, de gemeente
Terschelling en B.V. Terschellinger Stoomboot Maatschappij (TSM), op
19 december 2007.
Deze openbare-dienstcontracten omvatten bepalingen over de inhoud
van de bootdienst en stelt eisen aan de bootdienst, zoals de dienstregeling, kwaliteitseisen aan schepen en bemanning, tarieven, het gebruik
van infrastructuur, medegebruik van de aanleginrichtingen door derden,
klantenpanel en klachtenloket. Er is geen openbare-dienstcontract tot
stand gekomen met betrekking tot de veerverbinding tussen het vasteland
en Texel.
§ 2.2 Noodzaak totstandkoming concessies
Uitgangspunt
Het kabinet acht het van belang dat de vervoersverbindingen tussen het
vasteland en de Waddeneilanden in stand blijven op een zodanige wijze
dat deze verbindingen voor het publiek en de eilandbevolking toereikend
zijn. De toereikendheid van de verbinding is met name gelegen in
reguliere, structurele, betaalbare, betrouwbare en financieel gezonde
bootdiensten gedurende het hele jaar, ook in de perioden waarin het
vervoersaanbod (vraag van de reiziger naar vervoer) gering en de
exploitatie niet of nauwelijks rendabel is. Om dit te kunnen garanderen is
in de OD-contracten een inspanningsverplichting voor de Minister van
Verkeer en Waterstaat opgenomen om tot een concessiesystematiek voor
de waddenveren te komen, waarbij is bepaald dat nog zou worden
onderzocht of de concessiesystematiek naast personenvervoer ook
goederenvervoer zou betreffen.
De verbindingen naar de Friese eilanden
Voor deze verbindingen gelden al sinds de tachtiger jaren
OD-contracten waarbij de staat partij is en zich verantwoordelijk heeft
gevoeld voor de waarborg van een continue en betrouwbare verbinding.
De huidige veervoorzieningen tussen het vaste land, Vlieland,
Terschelling, Ameland of Schiermonnikoog zijn zelfvoorzienend en niet
afhankelijk van enige overheidssubsidie. Om te kunnen zorgen voor een
toekomstvaste zelfvoorzienendheid van deze bootdiensten, uit het
oogpunt van doelmatigheid en doeltreffendheid en gelet op de instandhouding van voor het publiek toereikende diensten, wordt het noodzakelijk geacht een concessiestelsel in te voeren. Deze noodzaak wordt
mede bevestigd door een in opdracht van het Ministerie van Verkeer en
Waterstaat uitgevoerd onderzoek. Belangrijkste conclusies van dat
onderzoek zijn:
– In een situatie van een openbaar dienstcontract zonder exclusief recht
voor de huidige reder, ligt toetreding van concurrenten op de verbindingen naar Terschelling en Ameland in de rede. Als de nieuwe reders er
in slagen voldoende marktaandeel te veroveren, zal het maatschappelijk
gewenste kwantiteits-, kwaliteits- en prijsniveau van de dienstverlening
mogelijk alleen geleverd kunnen worden als de overheid daarvoor een
subsidie aan de reder die het contract uitvoert betaalt.
– In een volledig vrije markt situatie schat het onderzoeksbureau de
kans hoog in dat het maatschappelijk gewenste kwantiteits-, kwaliteits- en
prijsniveau van de dienstverlening op termijn niet gehandhaafd blijft.
Gesteld kan worden dat zonder het exclusieve recht dat de concessie
geeft, concurrenten in drukke tijden «de krenten uit de pap kunnen halen».

Staatsblad 2010

30

5

De duur van de overtocht is lang waardoor de interactie met de vaste wal
beperkt is en er daardoor meer ruimte ontstaat voor derden deze diensten
ook aan te bieden. Hierdoor kunnen de dienstregeling (de frequentie) en
de tarieven op minder rendabele tijden onder druk kunnen komen te
staan, waardoor niet aan het gestelde uitgangspunt kan worden voldaan.
Het verschil in aantal passagiers tussen de minst drukke maand januari en
de drukste maand juli of augustus is aanzienlijk. Op de lijn naar Vlieland
en op de lijn naar Schiermonnikoog is het aantal passagiers tot ongeveer
één vijfde beperkt in de minst drukke maand ten opzichte van de meest
drukke maand, op de lijn naar Terschelling en Ameland komt dat neer op
ongeveer één zesde van de passagiers.1 De afvaarten dalen, dankzij de
openbare-dienstcontracten, niet evenredig ten opzichte van de aantallen
passagiers.
In een volledig vrije marktsituatie zijn vervoerders niet gehouden aan
een met de overheid afgesproken kwantiteits-, kwaliteits- en prijsniveau.
De vervoerder zal in een verlieslatend seizoen tarieven kunnen verhogen
of zelfs afvaarten kunnen schrappen. De opbrengsten in relatie tot de
kosten in het laagseizoen maken aannemelijk dat er schade ontstaat aan
het te borgen publiek belang van een reguliere, betrouwbare en
betaalbare dienstverlening.
Concessieverlening en het daaruit vloeiende exclusieve recht zorgen
ervoor dat de veren zichzelf kunnen redden en het gehele jaar een
bepaalde frequentie in de bootdienst kunnen onderhouden, omdat zij op
deze manier de niet-rendabele seizoenen kunnen compenseren met de
rendabele seizoenen. Dit stelsel van concessies stelt de rederijen aan wie
een concessie is verleend in staat om ook gedurende de wintermaanden
de beoogde continuïteit en het beoogde kwaliteitsniveau in stand te
houden.
Een concessiestelsel zorgt er tot slot tevens voor dat doelmatigheidswinsten ook ten gunste van de maatschappij vallen. In tegenstelling tot
een openbaar dienstcontract wordt de vervoerder namelijk niet alleen
gestimuleerd om een efficiënte bedrijfsvoering te voeren, maar ook om
een goede service te leveren en een betaalbaar prijsniveau te hanteren,
wil hij na afloop van een concessieperiode weer een goede kans maken
om als beste uit de bus te komen.
De verbinding naar Texel

1

Voor deze berekening zijn de aantallen
opgegeven passagiers door de rederijen uit
2007 gebruikt.

De verbinding naar Texel is buiten deze wijziging van het Bp2000
gehouden. De verbinding naar Texel wordt door rederij TESO (Texels
Eigen Stoomboot Onderneming) onderhouden. De constructie van deze
veerverbinding is uniek in Nederland en bestaat al ruim 100 jaar. De
waarborg van een continue en betrouwbare verbinding van Texel met het
vaste land ligt vast via twee sporen. Allereerst via de bedrijfsstructuur van
de rederij; een groot deel van de aandeelhouders is bewoner van het
eiland of heeft een tweede huis op het eiland. De eilandbewoners hebben
op deze manier voldoende inspraak in de kwaliteit van de dienstverlening
van rederij TESO. Bewoners en tweede huiseigenaren hebben een direct
belang bij een kwalitatief goede vervoersverbinding, die voor een ieder
open staat tegen een redelijke prijs, het gehele jaar door. Niet alleen voor
henzelf maar ook voor forensen en toeristen, die naar het eiland komen en
van wie veel eilandbewoners voor hun inkomsten afhankelijk zijn. Het
tweede spoor is een verankering van deze uitgangspunten in de statuten,
waarbij gemaakte winst moet worden aangewend voor de verlaging van
de tarieven, verbetering van het vervoer dat voor een ieder open staat of
aanverwante doeleinden, waardoor de continuïteit van de onderneming
wordt gewaarborgd.
De afstand is relatief kort waardoor er een hoogfrequente verbinding
kan worden gevaren. Er is geen financiering van de overheid nodig en er
vindt ook geen financiering plaats. Door deze situatie is er geen econo-

Staatsblad 2010

30

6

mische en publieke noodzaak om voor deze verbinding een exclusief recht
op te nemen in het Besluit personenvervoer 2000.
Blijkens de brieven van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
aan de Tweede Kamer van 26 mei 2008 (Kamerstukken II 2007/08, 23 645,
nr. 205) hebben de gemeente Texel en rederij TESO aangegeven invoering
van concessiewetgeving voor de verbinding naar Texel niet nodig te
achten en wensen daarom niet onder een regeling, zoals is neergelegd in
artikel 7a voor de andere eilanden te vallen, daar de situatie anders is dan
bij de Friese eilanden. De overige Waddeneilanden hebben aangegeven
geen bezwaar te hebben tegen een afwijkende situatie voor de verbinding
naar Texel. Dit standpunt is door de Staatssecretaris van Verkeer en
Waterstaat overgenomen, gelet op de waarborg van het beleidsuitgangspunt (Kamerstukken II 2007/08, 23 645, nrs. 205, 224 en 230). De
waarborg van een continue en betrouwbare verbinding van Texel met het
vaste land wordt in dit geval ook zonder een exclusief recht bereikt.
3. Inhoud van de wijziging
§ 3.1 Wettelijke grondslag
Voor de invoering van een concessiestelsel is een wettelijke grondslag
noodzakelijk. De Wp2000 biedt die grondslag. Artikel 2, tweede lid, geeft
de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur vormen van
vervoer, die overeenkomst vertonen met een van de vormen van vervoer
in het eerste lid van dat artikel, geheel of gedeeltelijk onder de werkingssfeer van de Wp2000 te brengen.
Artikel 7a van het Bp2000 geeft uitwerking aan artikel 2, tweede lid, van
de Wp2000 ten behoeve van de verruiming van de werkingssfeer van de
wet voor vormen van personenvervoer van en naar in het artikel
genoemde Waddeneilanden. De in artikel 7a genoemde artikelen van de
wet en dit besluit zijn uitsluitend van toepassing op vervoer, bedoeld in
het eerste lid van dit artikel.
§ 3.2 Concessieverlening
De Minister respectievelijk de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft een inspanningsverplichting op basis van de openbaredienstcontracten de eerste concessies voor het personenvervoer tussen
het vasteland en de Waddeneilanden Vlieland, Terschelling, Ameland en
Schiermonnikoog te verlenen na een onderhandse gunning aan de
rederijen die momenteel de verbindingen onderhouden (OD contracten
van 20 juni 2006, en 19 december 2006 en Kamerstukken 2007/08, 23 645,
nrs 205, 224 en 230). Deze inspanning vloeit voort uit het feit dat die
rederijen de afgelopen jaren grote investeringen hebben gedaan om hun
vloot veilig, comfortabel en toegankelijk te maken of te houden, met de
verwachting hier enige tijd mee te kunnen varen. Aanpassing van het
Besluit personenvervoer 2000 in combinatie met het toekomstige
programma van eisen bij het proces tot de concessieverlening schept
duidelijkheid richting zowel de huidige en als de potentiële toekomstige
vervoerders. De toekomstige concessieverlener streeft na de onderhandse
gunning naar het creëren van een gelijk speelveld voor alle geïnteresseerden, zodat zowel huidige als toekomstige vervoerders een eigen
bedrijfseconomische afweging kunnen maken.
Voor wat betreft de verbinding van Harlingen naar Terschelling is er een
aanbieder naast de openbare dienst. Een afweging heeft plaatsgevonden
tussen het algemene belang dat met de introductie van de concessiesystematiek is gediend en de gevolgen die die systematiek voor individuele
belangen kan hebben.

Staatsblad 2010

30

7

Ook op deze verbinding is het voornemen aan de reder, met wie een
openbare-dienstcontract is gesloten, onderhands te gunnen, omdat deze
aanbieder op dit moment de concessie het best kan uitvoeren.
Uitgangspunt daarbij is het handhaven of zelfs verbeteren van het huidige
voorzieningenniveau. Het gaat om een betrouwbare dienstregeling, met
meerdere afvaarten per dag gedurende het hele jaar voor een acceptabele
prijs. Naast een snelbootdienst dient ook een reguliere veerdienst geschikt
voor het vervoer van motorrijtuigen te varen. Aan de schepen worden
bepaalde eisen van veiligheid en betrouwbaarheid gesteld. De reder
waarmee een openbare-dienstcontract is gesloten voldoet nu al aan het
minimale voorzieningenniveau.
De eerste concessies vormen een overgangssituatie naar de aanbesteding van deze diensten, zodat de rederijen die momenteel de verbindingen onderhouden hun materieel kunnen afschrijven en zich op een
aanbesteding kunnen voorbereiden.
Deze (zittende) rederijen zijn:
a. TSM voor de verbindingen tussen het vasteland en Terschelling en
tussen het vasteland en Vlieland en
b. Wagenborg Passagiersdiensten B.V. voor de verbindingen tussen het
vasteland en Ameland en tussen het vasteland en Schiermonnikoog.
Voor iedere verbinding naar een Waddeneiland zal één concessie
worden verleend of er zal gezocht worden naar een bundeling van
verbindingen per concessie (bijvoorbeeld twee concessies met per
concessie twee verbindingen). Achterliggende gedachte hierbij is dat uit
het in opdracht van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat uitgevoerde
onderzoek is gebleken dat bepaalde verbindingen verlieslatend en andere
winstgevend zijn. Om het toekennen van subsidie te voorkomen, dient de
verbindingen zo via concessies toe te delen, dat kruissubsidiëring tussen
verbindingen mogelijk is en elke concessie voldoende rendabel is. Voorts
kan een bundeling van verbindingen per concessie kostenefficiency
bevorderen, bijvoorbeeld door één reserveschip voor twee verbindingen
aan te houden.
De concessie zal worden verleend voor de exploitatie van voor een
ieder openstaand personenvervoer tussen het vasteland en één of meer
Waddeneilanden. De concessie kan een maximale duur van 15 jaar
hebben. Beheer en onderhoud van de aanleginrichtingen en haventerreinen, voor zover eigendom van de Staat, blijft de verantwoordelijkheid
van de Staat.
§ 3.3 Reikwijdte van de concessieverplichting
Omdat er naast deze bootdiensten ook ander vervoer op de Waddenzee
plaatsvindt, moeten er kaders worden gesteld voor het vervoer dat onder
de exclusieve werking van de concessieverplichting valt. Na verlening van
de concessie mag het in de concessie geregelde vervoer niet (meer) door
derden worden verricht.
Voor een ieder openstaand
De concessieverplichting heeft betrekking op voor «een ieder
openstaand» vervoer. Dergelijk vervoer valt hiermee onder de concessieverplichting. Het voor «een ieder openstaan» houdt in dat de vervoerder
een openbaar aanbod doet. De aanvaarding van dat aanbod door
bijvoorbeeld het tarief te voldoen, verplicht de vervoerder de reizigers te
vervoeren op de wijze, zoals dat in de concessie is aangegeven. Een ieder
die dat wenst kan gebruik maken van het vervoer.
Voor «een ieder openstaand» betekent niet dat de middelen van het
vervoer onder alle omstandigheden voor een ieder toegankelijk moeten

Staatsblad 2010

30

8

zijn. Het betekent wél dat een openbaar aanbod van vervoer is gedaan dat
door de enkele aanvaarding van de reiziger leidt tot een vervoerovereenkomst en daarom tot een vervoerplicht voor de vervoerder en tot
tariefbetaling door de reiziger (Kamerstukken II 1984/85, 18 985, nrs. 1–3).
Doorslaggevend bij het vervoer van en naar het Waddeneiland is niet of
er daadwerkelijk een kaartje wordt verkocht. Zo moet bijvoorbeeld een
combinatiearrangement dat aangeboden wordt door een accommodatieverschaffer op het eiland, door een vervoerder dan wel aangeboden door
een reisbureau of reisagentschap als vallend onder het begrip «voor een
ieder openstaand» worden aangemerkt. Daarom valt het vervoer van en
naar het eiland dat deel uitmaakt van het combinatiearrangement onder
de concessieverplichting. Dit vervoer mag derhalve alleen worden
aangeboden door de concessiehouder.
Een illustrerend voorbeeld uit de eerder aangehaalde toelichting is dat
dit «voor een ieder openstaand» vervoer bijvoorbeeld ook een door een
club georganiseerde pendeldienst tussen twee of meer gemeenten tijdens
de spitsuren omvat wanneer in feite iedereen daar gebruik van kan
maken. Ook geven de Kamerstukken aan dat «voor een ieder openstaand»
vervoer met zich brengt dat ook als een verbinding vanaf een vast
vertrekpunt regelmatig slechts een rechtstreekse vervoersvoorziening
biedt naar een attractiepunt, dus geen haltes tussentijds aandoet, dit ook
onder deze definitie valt. Gelet op het voorafgaande wordt aan «een ieder
openstaand» vervoer een ruime uitleg gegeven.
Verschil tussen voor een ieder openstaand vervoer en besloten vervoer
Het onderscheid tussen voor een ieder openstaand vervoer en ander
vervoer is vooral gelegen in het hoofdmotief van het vervoer.
Deze redeneerlijn wordt doorgetrokken naar het vervoer van en naar de
Waddeneilanden. Uit het bovenstaande is af te leiden dat het volgende
vervoer in ieder geval niet onder de reikwijdte van de concessieverplichting valt:
a. Vervoer waarbij het hoofdmotief van het vervoer op recreatie is
gericht: het vervoer heeft niet tot doel om personen te vervoeren via een
min of meer directe lijn tussen het Waddeneiland en het vasteland. De
vaartijd is hierbij een belangrijke indicatie. Indien de vaartijd ruimschoots
de vaartijd van de concessiehouder overschrijdt (inclusief de vaartijd van
de langzame boot), is het hoofdmotief op recreatie gericht.
b. Vervoer van een beperkte groep bij elkaar horende personen. Dit is
bijvoorbeeld het geval als een passagierschip voor een bedrijfsuitje of
bruiloft wordt afgehuurd. Daarmee is het vervoer zelf gericht op «het
dagje uit». Hieruit valt af te leiden dat vervoer van personen van en naar
de Waddeneilanden, uitgevoerd door of in opdracht van bijvoorbeeld een
vereniging, dat op zich zelf een beperkte groep bij elkaar horende mensen
kan inhouden, wél concessieplichtig is als het lidmaatschap voor een
ieder openstaat en daarmee tot gevolg heeft dat ook het vervoer voor een
ieder openstaat.
c. Project transporten, zoals transporten voor bijvoorbeeld onderhoudswerkzaamheden waarbij asfaltmachines gezamenlijk met personeelsbusjes van uitvoerders worden getransporteerd.
Per veerboot of passagiersschip
Verder wordt de reikwijdte van de concessie bepaald door de afbakening van de concessieverplichting tot passagiersschepen en veerboten.
Deze definities sluiten aan bij de definities van passagiersschip en
veerboot in het Binnenvaartbesluit. Daarmee kunnen verbindingen met
kleinere schepen die 12 of minder personen vervoeren, zonder concessie
worden verricht of onderhouden.

Staatsblad 2010

30

9

Vervoer tussen de eilanden
Op zichzelf staand vervoer tussen eilanden valt niet onder de reikwijdte
van de concessie, immers een dergelijke verbinding verbindt niet de vaste
wal met een eiland. Wanneer een verbinding naar een Waddeneiland via
een ander eiland wordt onderhouden, valt deze echter weer wel onder de
concessieverplichting.
§ 3.4 Ontheffingen
Het van overeenkomstige toepassing bepaalde artikel 29 van de
Wp2000 geeft door middel van een ontheffing de mogelijkheid om een
uitzondering op het exclusieve recht op exploitatie binnen het domein van
een concessieverplichting te maken. Met de ontheffing is beoogd naast
het geconcessioneerde vervoer andere vormen van dat vervoer mogelijk
te maken.
Een situatie waaraan gedacht kan worden, is dat een vervoerbehoefte
ontstaat waaraan de vervoerder aan wie een concessie is verleend, niet
kan voldoen.
Bij de beslissing op een ontheffingaanvraag wordt door de Minister van
Verkeer en Waterstaat afgewogen of de vervoersvoorziening waarvoor
ontheffing wordt gevraagd een zodanige gelijkenis vertoont met het
vervoer waarvoor een concessie is verleend dat daarmee een onevenredig
afbreuk wordt gedaan aan de exploitatie van de concessie. Indien dit
laatste het geval is, kan de ontheffing geweigerd worden (artikel 29, vierde
lid). Voor de wijze waarop een ontheffingsaanvraag wordt beoordeeld kan
nader beleid worden vastgesteld.
§ 3.5 Positie van het vrachtvervoer
Voor de concessieverlening van de veerverbindingen van en naar de
Waddeneilanden wordt aansluiting gezocht bij de Wp2000. Deze wet
vormt een kader voor personenvervoer, daardoor kan de concessie voor
de veerverbindingen van en naar het betreffende Waddeneiland alleen
personenvervoer omvatten. Dit is in lijn met de genoemde OD-contracten
waarin is aangegeven dat de concessiesystematiek in ieder geval het
personenvervoer gaat omvatten. De infrastructurele component van het
vervoer alsmede het goederen- dan wel vrachtwagenvervoer valt als
zodanig buiten de wetgeving.
Het vervoer van personen direct gerelateerd aan het vervoer van de
vracht, zoals een vrachtwagenchauffeur valt als zodanig niet onder de
concessie.
Een minimale borging van het goederenvervoer, zoals opgenomen in de
eerder genoemde OD-contracten, is voldoende voor de continuïteit
daarvan.
Een minimale borging van het goederenvervoer kan blijvend aanvullend
geregeld worden in een aanvullend OD-contract voor wat betreft het
goederenvervoer. Met degene aan wie een concessie voor het personenvervoer verleend wordt, kan tevens een aanvullend OD-contract gesloten
worden waarin acceptatie van goederenvervoer geregeld wordt. Zo wordt
voor het goederenvervoer een adequate oplossing gevonden zonder dat
er exclusiviteit op grond van een wettelijk kader nodig is.

Staatsblad 2010

30

10

4. Verhouding met het Europees recht
§ 4.1 De concessie
De toekenning van een recht aan rederijen om met uitsluiting van
anderen gedurende ten hoogste 15 jaar voor een ieder openstaand
personenvervoer te verrichten tussen het vaste land en het betreffende
Waddeneiland is een OD-contract in de vorm van een concessie. Dit is een
concessie zowel op grond van nationale wetgeving als op grond van
Europees recht. In Europees rechtelijke zin geldt dat het exploitatierisico
voor het onderhouden van de veerverbinding bij de rederijen ligt. De
rederijen ontvangen geen subsidie en komen ook niet voor subsidie in
aanmerking. Zij ontvangen slechts een vergoeding van de gebruiker voor
de door hen verrichte dienst. Daarmee zijn de concessies te kwalificeren
als een concessie in Europeesrechtelijke zin (artikel 1, vierde lid, van
Richtlijn nr. 2004/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van
31 maart 2004, betreffende de coördinatie van de procedures voor het
plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten1;
hierna: Richtlijn 2004/18/EG).
§ 4.2 Concessieverlening
Op concessies naar Europees recht zijn de bepalingen van de aanbestedingsrichtlijn (Richtlijn 2004/18/EG) niet van toepassing. Er is daarmee een
vrije keus in toepasselijke procedures. De concessies voor de veerverbindingen hoeven derhalve niet overeenkomstig de in de richtlijn voorgeschreven procedures te worden aanbesteed.
Aanbesteding van de concessie

1

PbEU 2004, L 134, p. 114.
PbEU 2007, L 315; deze verordening treedt
in werking op 3 december 2009.
3
Richtlijn nr. 2006/87/EG van 18 december
2006 van Europees Parlement en de Raad tot
vaststelling van de technische voorschriften
voor binnenschepen en tot intrekking van
Richtlijn 82/714/EEG van de Raad (PbEU
L 389).

Verordening (EG) nr. 1370/2007 van het Europees Parlement en de Raad
van 23 oktober 2007, betreffende het openbaar personenvervoer per
spoor en over de weg en tot intrekking van de Verordening (EEG)
nr. 1191/69 van de Raad en Verordening (EEG) nr. 1107/70 van de Raad
(hierna: Verordening (EG) 1370/2007)2 geeft voor concessies naar
Europees recht voor openbaar personenvervoer per spoor en over de weg
regels omtrent de gunning. Deze verordening is niet van toepassing op
personenvervoer over binnenwater. Wel biedt deze verordening ruimte
voor de lidstaten om bepalingen uit de verordening van toepassing te
verklaren op het openbaar personenvervoer over binnenwateren. De
Waddenzee wordt op grond van bijlage I bij Richtlijn 2006/87/EG3
aangewezen als binnenwater. Dit blijkt op nationaal niveau uit artikel 1
van Binnenvaartwet (definitie binnenwateren) in combinatie met artikel
1.2 van de Binnenvaartregeling. Daarom is voor de verlening van de
concessies voor de Waddeneilanden aansluiting gezocht bij Verordening
(EG) 1370/2007 en is een aanbesteding analoog aan artikel 5, derde lid,
van die verordening, beoogd. Deze openbare aanbestedingsprocedure
staat open voor alle exploitanten en dient open en eerlijk te verlopen, met
inachtneming van de beginselen van transparantie en niet-discriminatie.
Dit artikel geeft verder aan dat er na de indiening van inschrijvingen en
nadat er een eventuele selectie is gemaakt onderhandeld kan worden over
de meest geschikte manier om te voldoen aan specifieke of complexe
behoeften.

2

Onderhandse gunning van de concessie
Het vierde lid van het artikel 7a van het Besluit personenvervoer 2000
creëert een uitzondering op het derde lid. In het vierde lid wordt aan de
minster de mogelijkheid geboden om de eerste concessie onderhands te
verlenen. Deze mogelijkheid wordt om onderstaande redenen geboden.

Staatsblad 2010

30

11

Het in artikel 7a geregelde vervoer is vervoer dat valt onder artikel 51,
eerste lid, van het EG-verdrag. In het laatst genoemde artikel is bepaald
dat dit vervoer geregeld wordt door de bepalingen daaromtrent in het
EG-verdrag. De Raad is op grond van artikel 71, eerste lid, bevoegd tot het
tot stand brengen van secundaire gemeenschapswetgeving. Secundaire
gemeenschapswetgeving met betrekking tot de wijze waarop concessies
voor het personenvervoer over binnenwateren moeten worden gegund
ontbreekt vooralsnog. Dit laat daarmee de mogelijkheid van onderhandse
gunning open. De Europese wetgever biedt zoals hiervoor reeds is
aangegeven wel de mogelijkheid om Verordening (EG) 1370/2007 van
toepassing te verklaren op dergelijk vervoer.
Daarnaast aanvaardt het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen in zijn jurisprudentie dat er geen aanbestedingplicht bestaat
voor concessies van zeer geringe economische betekenis. Leidend hierbij
is dat deze geringe betekenis tot gevolg heeft dat geen enkele buitenlandse onderneming in de concessie is geïnteresseerd.1 Dan wordt het
handelsverkeer tussen de lidstaten geacht niet te worden belemmerd, en
zal er geen sprake zijn van schending van het Europees recht.2 Deze lijn
ligt ook ten grondslag aan een onderhandse gunningsmogelijkheid voor
concessies voor personenvervoer met een geringe waarde of bescheiden
afstand, aldus overweging 23 van Verordening (EG) 1370/2007. Verordening (EG) 1370/2007 biedt een mogelijkheid voor het onderhands
gunnen van kleine openbare-dienstcontracten, die de vorm aan kunnen
nemen van een concessie voor openbaar personenvervoer.
Tegen deze achtergrond en met het oog op de inspanningsverlichting
daartoe in het OD-contract is in het vierde lid van artikel 7a van het Besluit
personenvervoer 2000 expliciet de gunning van de eerste concessie voor
de veerverbindingen van en naar de Waddeneilanden onderhands
mogelijk gemaakt, mits daarbij binnen de randvoorwaarden van artikel 5,
vierde lid, van Verordening 1370/2007 wordt gebleven. Artikel 5, vierde lid,
van de verordening geeft aan dat bevoegde instanties kunnen opteren
voor onderhandse gunning van openbare dienstencontracten, dat de
vorm aan kan nemen van een concessie, met hetzij een geschatte
gemiddelde waarde van minder dan een miljoen euro, hetzij een jaarlijks
aantal kilometers dat lager ligt dan 300.000. Wanneer een OD-contract
onderhands wordt gegund aan een kleine of middelgrote onderneming
kan deze drempel worden verhoogd naar minder dan 600.000 kilometers.
Zowel rederij TSM, die de vaarverbindingen onderhoudt naar Vlieland
en Terschelling als rederij Wagenborg, die de vaarverbindingen onderhoudt naar Ameland en Schiermonnikoog, komen niet boven deze
km-drempels uit.
Concessieduur

1
2

HvJEG, 21 juli 2005, Zaak C231/03 Coname.
HvJEG, 21 september 1999, Zaak C-44/98.

Ook voor wat betreft de maximale concessieduur wordt aansluiting
gezocht bij Verordening (EG) 1370/2007. Deze verordening geeft aan dat
concessies voor openbaar personenvervoer altijd eindig moeten zijn. In
artikel 4, derde lid, van de verordening wordt voorzien in maximale
termijnen voor openbaar personenvervoer onder andere per bus of per
trein. Voor dergelijk vervoer per trein wordt een maximale termijn voor de
concessie aangegeven van 15 jaar. Indien er aanzienlijke investeringen zijn
gepleegd in materieel kan men, rekening houdend met de afschrijvingstermijn en het feit dat de exploitant dit materieel zelf ter beschikking stelt
en dat dit materieel noodzakelijk is voor de uitvoering van de dienst, een
concessie nog eens met de helft van de totale concessieduur verlengen.
Er is een parallel te trekken tussen investeringen in treinmaterieel en
investeringen in boten, zoals deze worden ingezet voor de verbindingen
van en naar de Waddeneilanden. De huidige reders hebben in het nabije
verleden aanzienlijke investeringen gepleegd om hun vloot toegankelijk te
maken en te laten voldoen aan de eisen van deze tijd. Daarom ligteen

Staatsblad 2010

30

12

analogie met de termijn voor treinconcessies in de rede en is gekozen
voor een maximale termijn van 15 jaar. Voor de verbindingen naar de
Waddenveren wordt daarmee niet aangesloten bij de mogelijkheid in
Verordening (EG) 1370/2007 om de concessieduur met nog eens de helft
te verlengen tot 22,5 jaar.
§ 4.3 Transparantie
Omdat openheid over de dienstverlening in het belang is van de
betrokkenen zal de onderhandse gunning open en transparant worden
vormgeven. Er is daarom gekozen voor het opstellen van een programma
van eisen en publicatie daarvan. Voor het opstellen van dit programma
van eisen worden in ieder geval consumenten en betrokken overheden
geconsulteerd. Hierdoor wordt inzichtelijk wat er van de reders verwacht
wordt en waar de (zittende) rederijen hun aanbod op moeten baseren.
5. Overgangsrecht en inwerkingtredingsbepaling
Artikel II van het besluit regelt overgangsrecht. Dit houdt in dat zo lang
er geen concessie is verleend de bestaande OD-contracten blijven gelden.
Pas op het moment dat een concessie onherroepelijk is verleend, komt het
betreffende OD-contract te vervallen.
Het tweede lid, van artikel II van het besluit betreft het in stand houden
van de huidige situatie tot op het moment dat er daadwerkelijk onherroepelijk een concessie is verleend. Zonder deze bepaling zou er uitsluitend
vervoer mogen worden verricht met een concessie. De huidige verbindingen zouden in gevaar komen zolang geen concessie onherroepelijk is
verleend.
Om geen onzekerheid te laten bestaan over het moment waarop een
concessie onherroepelijk is verleend voor het betreffende Waddeneiland,
wordt hiervan mededeling gedaan in de Staatscourant.
6. Administratieve lasten, bedrijfs- en markteffecten
§ 6.1 Berekening administratieve lasten
In totaal gaat het om de introductie van een viertal concessies die
geïntroduceerd worden met deze wijziging van het Bp2000. Voor de
berekening van de administratieve lasten is de nulmeting voor de Wet
personenvervoer 2000 van maart 2007 als grondslag gebruikt.
Omdat er bepalingen uit de Wp2000 nieuw van toepassing worden op
dit vervoer, vindt er een kleine verhoging van de administratieve lasten
plaats welke op jaarbasis op € 2044,68 wordt geschat.
Situatie vóór inwerkingtreding besluit
Voorheen was er geen wet- of regelgeving van toepassing op het
aanbieden van veerverbindingen tussen vaste land en Waddeneilanden.
Vervoer gebeurde op basis van contracten, waarmee partijen vrijwillig
instemden. Er was dan ook geen sprake van administratieve lasten.
Situatie na inwerkingtreding besluit
De invoering van concessiesystematiek voor de waddenveren heeft
gevolgen voor de administratieve lasten ten aanzien van de hierna
volgende informatieverplichtingen aan de overheid.

Staatsblad 2010

30

13

a. Inschrijven concessie
Om een concessie gegund te krijgen zal er door de vervoerder een
offerte moeten worden opgesteld. Voor de waddenveren wordt uitgegaan
van maximaal 4 concessies. Het voornemen is de eerste concessie
onderhands te gunnen. Er wordt daarmee slechts 1 offerte per concessie
ingediend. Na onderhandse gunning van de eerste concessie wordt voor
opvolgende concessies een aanbestedingsprocedure gevolgd. Er wordt
voor de berekening van de lasten in geval van een aanbesteding
uitgegaan van een gemiddelde van 2 bieders per concessie. In de
nulmeting van de Wet personenvervoer 2000 staat een handelingstijd van
4200 minuten tegen een tarief van € 45,00 per uur voor het aanvragen van
een concessie. De verwachting is dat opstellen van een offerte voor een
waddenveren-concessie eenvoudiger is dan voor een openbaar vervoerconcessie. Dienstregelingen en vervoerplannen zijn eenvoudiger te maken
voor een verbinding met twee vaste vertrek- en aankomstpunten. Daarvan
afgeleid neemt de aanvraag van een concessie ongeveer 2400 minuten in
beslag. Dit betekent per inschrijver een bedrag van € 1800,–. Voor 4
concessies met in totaal 8 biedingen, € 14.400,– per concessieverleningsmoment. De duur van een dergelijke concessie is langer dan die van
overig openbaar vervoer: maximaal 15 jaar tegenover maximaal 8 jaar,
waardoor deze kosten minder frequent zullen worden gemaakt. Het totaal
bedrag kan dan ook over deze tijd, gemiddeld 10 jaar, worden verdeeld:
€ 180,–. Tevens speelt mee dat er minder concessies te vergeven zijn,
waardoor frequentie van het opstellen van offertes ook lager ligt dan
regionaal OV. Deze lasten zijn structureel.
b. Informatie ten behoeve van controle op de uitvoering van de concessie
Gedurende de looptijd van de concessie zal de concessiehouder
periodiek informatie moeten verstrekken aan de concessieverlenende
overheid, zodat deze de uitvoering van de concessie kan monitoren. In de
oude situatie moeten de rederijen, die partij zijn bij het openbaredienstcontract ook bepaalde informatie verstrekken aangaande uitvoering
van het contract. Het is de verwachting dat de aard en de hoeveelheid van
de informatie met de concessie wel zullen veranderen en mogelijk
toenemen. De lasten worden geschat op € 597,28 per jaar uitgaande van
maximaal 4 concessies en informatieverstrekking per kwartaal (kosten
€ 37,33 voor informatieverstrekking gebaseerd op nulmeting Wp2000.)
Deze lasten zijn structureel.
c. Overdracht personeel
Bij overgang van de concessie zal het personeel van de oude concessiehouder worden overgenomen door de nieuwe concessiehouder. Om één
en ander soepel te laten verlopen, zal de zittende concessiehouder voor
het aflopen van de concessie een personeelsopgave moeten aanleveren.
Dit is een administratieve handeling, die met behulp van het personeelsbestand redelijk eenvoudig kan worden gedaan. De lasten worden
hiervoor geschat op 60 minuten per keer tegen een tarief van € 18,60. De
lasten voor maximaal 4 concessies worden geschat op € 74,40. Omdat de
concessies gemiddeld voor 10 jaar worden uitgegeven zullen deze kosten
één keer in de tien jaar voorkomen. Deze lasten zijn structureel.

Staatsblad 2010

30

14

Administratieve lasten na inwerkingtreding besluit

Kosten concessiehouder
op jaarbasis per
concessie

kosten voor de sector op
jaarbasis (uitgaande van
2 biedingen per concessie en
te verlenen 4 concessies)

Inschrijven concessie

€ 180,–

€ 1.440,–

Verstrekken van informatie aan de
concessieverlener ten behoeve van
controle op de uitvoering van de
concessie

€ 149,32

€

597,28

Overdracht personeel

€

€

7,44

Totaal

€ 331,18

1,86

€ 2.044,72

Behalve de administratieve lasten zijn er weinig aanvullende bedrijfseffecten. Rederijen die nu openbaar personenvervoer aanbieden op de
verbindingen, zullen na concessieverlening dit niet meer kunnen doen
zonder concessie. Een toets van het Adviescollege administratieve lasten
is achterwege gelaten daar de administratieve lasten onder de € 10.000,–
blijven.
§ 6.2 Markteffecten
De voorgestelde wetgeving voorziet in een concessiesystematiek voor
de waddenveren, waardoor de concessie voor het onderhouden van een
veerverbinding tussen vaste land en een waddeneiland periodiek via
aanbesteding op de markt zal komen. Voor de eerste concessie is een
onderhandse gunningsmogelijkheid gecreëerd. De concessietermijn is
maximaal 15 jaar. Een systeem van concessieverlening wordt vormgegeven omdat een situatie van concurrentie óp het water voor de vier
Friese eilanden onwenselijk wordt geacht. Door concessies te verlenen
nadat een aanbesteding heeft plaatsgevonden ontstaat een situatie van
concurrentie óm het water. Door concessies wordt het maatschappelijke
belang van een continue en betrouwbare verbinding ook in de winter,
wanneer er minder vraag is beter geborgd, dan zonder regulering van de
veerdiensten. De huidige situatie, waarbij er met één rederij een
OD-contract is gesloten is niet optimaal. Deze situatie laat ruimte voor
cherrypickers en andere rederijen, zonder dat zij aan de continuïteits- en
kwaliteitseisen behoeven te voldoen waaraan de rederij, met wie het
contract gesloten is, wel moet voldoen. Daardoor kan de continuïteit en
betaalbaarheid van de veerdiensten onder druk komen te staan.
Door de wetgeving zal er per verbinding één rederij actief zijn in het
openbaar personenvervoer tussen vaste land en eiland. Dit is reeds het
geval voor drie verbindingen. Voor de verbinding naar Terschelling is per
18 augustus 2008 een tweede aanbieder van openbaar personenvervoer.
Deze situatie zal na het gunnen van de concessie terugkeren naar de
situatie van vóór 18 augustus 2008.
De dienstverlening zal na het gunnen van de concessie niet verslechteren. Door middel van concessie zal erop worden toegezien dat de
kwaliteit van de veerdiensten minstens op hetzelfde peil als nu blijft. In de
toegankelijkheid zal worden voorzien door een toereikende dienstregeling
in de winter te waarborgen. Ook kan door middel van de concessie meer
invloed op de tarieven worden uitgeoefend. In de concessievoorwaarden
zal nadruk worden gelegd op kwaliteitsborging en efficiency. Zo zullen er
duidelijke prikkels worden opgenomen om de concessiehouder te
stimuleren om gedurende de hele looptijd van de concessie kwalitatief en
kwantitatief goede prestaties te leveren in de dienstverlening. Ook kunnen
er eisen worden gesteld aan efficiency om gedurende de looptijd een
aanvaardbare tariefstelling te borgen. De concessieverlener zal tijdens de

Staatsblad 2010

30

15

looptijd van de concessie sturen op deze concessievoorwaarden en het
concessiebeheer zodat volledig aan het uitgangspunt, dat deze verbindingen voor het publiek en de eilandbevolking toereikend zijn, kan worden
voldaan. Door introductie van de concessiesystematiek wordt voorkomen
dat de winterdienstregeling en de tarieven onder druk komen te staan.
Door concessiesystematiek kunnen de veerdiensten zelfvoorzienend
blijven.
Rederijen, die nu openbaar personenvervoer aanbieden en geen
concessie zullen krijgen zullen andere activiteiten moeten gaan
ontplooien. In de voorgestelde wetgeving is de personeelsparagraaf van
de Wp2000 van toepassing verklaard. Dit houdt in dat bij overgang van de
concessie personeel en CAO’s moeten worden overgenomen door de
nieuwe concessiehouder. In de OD-contracten is met de gemeenten en de
rederijen is een inspanningsverplichting opgenomen die inhoudt dat er
bepalingen inzake personeel in de concessiewetgeving zouden worden
opgenomen. Dit brengt de rechtsbescherming van het personeel in lijn
met de rechtsbescherming van personeel in het regionale openbaar
vervoer.
7. Uitvoering en handhaving
De Minister van Verkeer en Waterstaat is concessieverlener voor een
viertal concessies van en naar de Waddeneilanden. Het feitelijk beheer
van deze concessies zal worden verzorgd door Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat ziet reeds toe op de uitvoering van de OD-contracten, zoals deze zijn
afgesloten vooruitlopend op de wetgeving. Handhaving van de concessie
is onderdeel van het concessiebeheer. Dit betreft niet alleen handhaving
van de concessie ten opzichte van derde partijen maar ook handhaving
van de voorschriften die aan een concessie worden verbonden en waar de
concessiehouder zich aan heeft te houden. Periodiek overleg tussen
concessieverlener en concessiehouder zal onderdeel uitmaken van de
voorschriften van de te verlenen concessie.
Op grond van artikel 93 van de Wp2000 is de Minister van Verkeer en
Waterstaat bevoegd bestuursdwang toe te passen om de verplichtingen
die bij of krachtens de Wp2000 zijn gesteld te handhaven. Dit betreft niet
alleen handhaving van de aan de concessie gestelde voorschriften (artikel
32 van de Wp2000), dit betreft tevens handhaving van het exclusieve recht
van de concessie bij het constateren dat er inbreuk op de concessie wordt
gepleegd (artikel 19 van de Wp2000).
Een overtreding van artikel 19 van de Wp2000 is tevens een economisch
delict, als omschreven in de Wet op de Economische Delicten (WED).
Artikel 32 Wp2000 geeft de concessieverlener de mogelijkheid om een
voorschrift aan de concessie te verbinden waarin de grondslag is te
vinden voor een bonus malus regeling. Deze bepaling betreft de invoering
van de mogelijkheid van een stelsel van financiële prikkels in de concessiesystematiek ten einde de vervoerder te stimuleren bepaalde prestaties
te leveren.
8. Raadpleging Overlegorgaan Personenvervoer
Een ontwerp van het onderhavige besluit is tevens voor advies
voorgelegd aan het Overlegorgaan Personenvervoer (OPV). Het OPV heeft
op 19 december 2008 een rapport van bevindingen uitgebracht (kenmerk:
OVW-OPV/2008-760)
Op verzoek van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft het
OPV een uitgebreide consultatie gehouden, bestaande uit de leden van
het OPV en andere belanghebbenden: verschillende rederijen en de
Waddeneilandgemeenten. Hiervoor is gekozen omdat het wijzigingsbesluit invloed heeft op die specifieke partijen die niet of nauwelijks in de
leden van het OPV zijn vertegenwoordigd. Het uitgangspunt van instand-

Staatsblad 2010

30

16

houding van toereikende, reguliere, structurele betaalbare vervoersverbindingen tussen vaste land en Waddeneiland wordt door alle partijen
onderschreven. De meerderheid van de deelnemers stemt in met het
ontwerp van het wijzigingsbesluit. Eén partij, Eigen Veerdienst
Terschelling, heeft aangegeven te adviseren concessiewetgeving niet in te
voeren.
Het rapport van het OPV heeft geleid tot enkele opmerkingen en
aanpassingen. Deze zijn hieronder weergegeven. Het rapport stipt aan dat
door een partij wordt aangegeven dat concessiewetgeving de belangen
van reizigers schaadt. Belangen van reizigers en eilandbewoners worden
door de invoering van concessiewetgeving juist in acht genomen. Door
introductie van concessiesystematiek worden de belangen van bewoners
en reizigers beter geborgd, waardoor deze belangen adequaat wordt
meegenomen in de besluitvorming omtrent concessieverlening. Reizigersinspraak krijgt een formele positie door de van overeenkomstige
toepassingverklaring van artikelen omtrent consumenteninspraak.
Naar aanleiding van opmerkingen in het rapport van twee partijen is het
overgangsrecht aangepast en is de toelichting aangepast met betrekking
tot de onderhandse gunning.
De opmerking uit het rapport van het OPV omtrent de reikwijdte van de
concessie voor zover dit motorrijtuigen betreft, heeft geleid tot een
toevoeging in de toelichting in paragraaf 3.3 «de reikwijdte van de
concessie». Motorrijtuigen die verbonden zijn aan het personenvervoer
zullen onder de concessie blijven vallen omdat op die manier het huidige
voorzieningenniveau kan worden gehandhaafd. De lijst van het vervoer
dat in ieder geval is te kwalificeren als besloten vervoer is uitgebreid met
een voorbeeld van project vervoer. Tevens is aan de positie van het
vracht(wagen)vervoer toegevoegd dat personen die hier direct aan te
relateren zijn, ook door de vrachtvervoerder mogen worden vervoerd.
9. Voorhangprocedure
Bij brieven van 13 maart 2009 van de staatssecretaris van Verkeer en
Waterstaat aan de voorzitters van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer
der Staten-Generaal (Kamerstukken II, 23 645, nr. 286) heeft de in artikel
107 van de Wet personenvervoer 2000 voorgeschreven overlegging aan
de Staten-Generaal plaatsgevonden.
Er zijn hierop schriftelijke vragen ingediend door de vaste Kamercommissie Verkeer en Waterstaat bij brief van 9 april 2009. Deze vragen zijn
beantwoord bij brief van 28 april 2009 (Kamerstukken II, 23 645, nr. 290) en
hebben niet geleid tot inhoudelijke aanpassingen van het besluit.
De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
J. C. Huizinga-Heringa

Staatsblad 2010

30

17