Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 460

Project SPEER

Nr. 4

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 september 2008
Met deze brief informeer ik u, volgens het eerder met u overeengekomen
format (Kamerstuk 31 460, nr. 1), over de voortgang binnen het
programma SPEER. Achtereenvolgens komen de doelstellingen, de planning, de financiën, de risico’s en de aansturing en beheersing van het
programma SPEER aan de orde. Verder bied ik u een geactualiseerd beeld
van de voortgang van het project Finad.
Doelstellingen
Het programma SPEER kent vier doelstellingen. Hieronder worden bij elk
van de doelstellingen de belangrijkste mijlpalen, besluiten en eventuele
aanpassingen in de reikwijdte beschreven.
– Invoering van een defensiebrede paarse keten
Eind 2013 dient er sprake te zijn van een gesloten logistieke keten, van
depots in Nederland tot operationele eenheden in de missiegebieden. In
deze keten moet het personeel effectief en doelmatig kunnen werken,
ondersteund door geautomatiseerde informatiesystemen. Informatie
moet eenduidig en snel beschikbaar zijn. Processen, procedures en gegevens over inkoop, bevoorrading en financiën worden gestandaardiseerd.
– Ondersteuning van het besturingsmodel
In lijn met het besturingsmodel geeft de Commandant der Strijdkrachten
(CDS) leiding aan de operationele commando’s die belast zijn met de
gereedstelling van de afzonderlijke operationele eenheden. De CDS is ook
verantwoordelijk voor de inzet van eenheden, die steeds vaker gezamenlijk worden ingezet. De logistieke ondersteuning van de gereedstelling en
van het (joint) optreden in wisselende samenstelling is met SPEER beter
mogelijk. De CDS kan zijn rol als corporate operator beter invullen. Voor
de hoofddirecteur Financiën en Control is SPEER een essentieel hulpmiddel om het financieel beheer te verbeteren. De directeur Defensie
Materieel Organisatie (DMO) is in het besturingmodel verantwoordelijk

KST121783
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

1

voor de logistieke processen. Dienstverlening aan de commandanten is
beter mogelijk door stroomlijning van deze processen.
– Programmaopbrengsten
Met de invoering van Enterprise Resource Planning (ERP) wordt een
grotere efficiency bereikt in de materieellogistieke en financiële
processen. Deze grotere efficiency levert uiteindelijk een besparing op van
1030 VTE’n op de personeelsexploitatie en jaarlijks € 80 miljoen op de
materieelexploitatie. Eerder heb ik u gemeld (Kamerstuk 30 800X, nr. 28)
dat door een herfasering ruim 60 procent (668 VTE’n) van de totaal
beoogde VTE’n en 25 procent van de besparing op de materieelexploitatie
(€ 20 miljoen) in de periode tot en met 2013 zal worden bereikt. De besparing op de materieelexploitatie komt volledig uit het materieellogistieke
domein. Van de besparing op de personeelsexploitatie komen 468 VTE’n
uit het materieellogistieke domein en 200 VTE’n uit het financieeleconomische domein.
– Verbetering IV-beheer
De verbetering van het IV-beheer is vooral gericht op een betere beheersing van de beheerskosten. De besparingen worden bereikt door per 2013
een groot aantal oude informatiesystemen (o.a. alle bevoorradingssystemen van de operationele commando’s) uit te laten faseren.
De benodigde ERP-functionaliteiten zijn in omvang zo groot dat het niet
verantwoord is deze in één keer op te leveren. Defensie werkt daarom met
deelleveringen, de zogenaamde kernels. De eerste deellevering betreft de
ERP-functionaliteit voor operationele eenheden (kernel 1-functionaliteit).
De tweede deellevering betreft de ERP-functionaliteit voor de bedrijven
van DMO en het Commando Dienstencentra (CDC) (kernel 2-functionaliteit, toegespitst op bevoorrading en transport). Voordat een dergelijke
kernel beschikbaar wordt gesteld, wordt een meerjarig traject ter voorbereiding doorlopen. Dit traject bestaat uit visieontwikkeling (het vaststellen
van te realiseren bedrijfsdoelstellingen), het opstellen van een
bedrijfsvoeringsblauwdruk (het vormgeven van processen en procedures)
en het vervolgens inregelen van het ERP-systeem. Het standaardiseren en
integreren van processen binnen Defensie (inclusief het herijken van
verantwoordelijkheden, taken en rolpatronen) krijgt in dit traject gestalte.
De status bij de uitvoering van deze activiteiten is thans als volgt:
Tabel 1: Voortgang in het ontwikkelproces
Te ontplooien activiteiten voor levering kernel

Status activiteiten bij ontwikkeling van
kernel 1 functionaliteit

Status activiteiten bij ontwikkeling van kernel
2 functionaliteit

Visieontwikkeling, vaststelling te realiseren
doelstellingen
Ontwerp bedrijfsvoeringsblauwdruk
Configuratie van het ERP-pakket (instellen van
gebruiksparameters)

Februari 2004 voltooid

Voorjaar 2008 voltooid

Maart 2006 voltooid
Oktober 2007 voltooid

Voorjaar 2008 gestart
Nog geen activiteiten ontplooid

Omdat het aantal organisatie-eenheden waar het ERP-systeem wordt
ingevoerd zo groot is, zal het systeem niet tegelijkertijd overal worden
ingevoerd. De introductie (live-gang) gebeurt daarom in fasen. Om dit
migratieproces goed te kunnen beheersen wordt bij de invoering van ERP
een aantal principes gevolgd:
(a) Leg eerst het fundament, bouw dan verder
De financiële functionaliteit van het ERP-systeem vormt de ruggengraat
van het gehele systeem. Daarom wordt eerst het financiële deel van het
ERP-systeem ingevoerd. Nadat is aangetoond dat dit deel van het systeem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

2

goed functioneert, kan de eerste materieellogistieke functionaliteit worden
ingevoerd. Om deze reden is er een apart project Finad ingesteld.
(b) Beperk het aantal afhankelijkheden binnen het projectmanagement
ERP-systemen worden gekenmerkt door complete procesketens van een
integrale IV-ondersteuning te voorzien (van depot tot schuttersput). In een
dergelijke procesketen moeten meerdere eenheden nauw met elkaar
samenwerken. Er is sprake van een groot aantal onderlinge afhankelijkheden. Om deze afhankelijkheden goed te kunnen besturen is er niet per
organisatie-eenheid maar per keten een projectorganisatie ingericht. In
plaats van zestig afzonderlijke migratieprojecten (situatie tot eind 2006)
zijn er daarom drie ketenprojecten ingesteld, namelijk de keten Grond
Gebonden Optreden, de Maritieme keten en de Luchtketen.
(c) Voorkom dat de vervuiling uit oude systemen terug komt in het
nieuwe ERP-systeem
Omdat de diverse defensieonderdelen nu nog verschillende, niet gekoppelde informatiesystemen gebruiken, is de kans dat er overlappingen
bestaan tussen de bestanden van deze systemen vrij groot. Het kan daardoor voorkomen dat bijvoorbeeld een bevoorradingsartikel dat onder
twee verschillende benamingen voorkomt in twee verschillende systemen
en daarom ook twee keer wordt besteld. Dergelijke vervuiling dient niet
terug te keren in het nieuwe ERP-systeem. Daarom wordt bij het overhevelen van gegevens gecontroleerd of dergelijke vervuiling nog steeds
voorkomt (en zonodig geëlimineerd). Alle migratieprojecten worden
verplicht gecontroleerd. Daarvoor is een afzonderlijk dataproject ingesteld.
(d) Creëer leereffecten door ERP-functionaliteiten eerst op kleine schaal te
beproeven (het Madurodam-principe)
Binnen het programma SPEER gebruiken de migratieprojecten de meeste
middelen. De ERP-functionaliteiten worden dan ook eerst op kleine schaal
(bijvoorbeeld een fregat, een NH90-helikopter of een depot) beproefd
alvorens zij op grote schaal worden ingevoerd (het zogenaamde Madurodam-principe). Per ketenproject worden daarom drie tranches onderkend. In de eerste tranche wordt het Madurodam-principe toegepast op
kernel 1 (ERP-functionaliteiten voor operationele commando’s), in de
tweede tranche wordt het Madurodam-principe toegepast op kernel 2
(ERP-functionaliteiten voor de bedrijven van DMO en CDC) én pas na een
succesvolle toepassing van het Madurodam-principe kan aan de derde
tranche (opschaling) worden begonnen.
Het gebruik van deze vier principes heeft geleid tot instellen van vijf
migratieprojecten. De status van deze projecten is thans als volgt:
Tabel 2: Voortgang in het migratieproces
Te ontplooien activiteiten bij de migratie

Status

Kleinschalige invoering Finad
Grootschalige invoering Finad

Voltooid per 1 januari 2008
Voltooid per 11 juni 2008, Nazorgperiode begonnen
Voorbereidingen begonnen

Kleinschalige invoering kernel 1 functionaliteit in ketens
Grond Gebonden Optreden, Maritieme keten en
Luchtketen (eerste tranche)
Kleinschalige invoering kernel 2 functionaliteit in ketens
Grond Gebonden Optreden, Maritieme keten en
Luchtketen (tweede tranche)
Grootschalige invoering kernel 1+2 functionaliteit in
keten Grond Gebonden Optreden, Maritieme keten en
Luchtketen (opschalen)

Nog geen activiteiten ontplooid

Nog geen activiteiten ontplooid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

3

Te ontplooien activiteiten bij de migratie

Status

Inrichten faciliteiten voor datamigratie (dataproject)

Voltooid: faciliteiten voor datamigratie zijn beschikbaar gesteld.
Vanuit dataprojecten kan nu
ondersteuning worden geboden aan
drie ketenprojecten

Samenhang
In figuur 1 wordt de samenhang tussen de hoofdactiviteiten geschetst.
Allereerst gaat het om het voorbereidingstraject: Het gaat hier om de
visie, het opstellen van de bedrijfsvoeringsblauwdruk, het inregelen
(configuratie) van het ERP-systeem en het migratieproces.
Figuur 1: De klassieke ERP voortbrengingsketen

In figuur 2 is de complexiteit door het werken met deelleveringen (kernel 1
met ERP-functionaliteiten voor operationele commando’s) en kernel 2 met
ERP-functionaliteiten voor DMO- en CDC-bedrijven) weergegeven. Een
aantal fasen in het voortbrengingsproces wordt dus twee keer doorlopen.
Er was sprake van een gemeenschappelijk visieontwikkelingsproces (visieontwikkeling kernel 1 en 2). Het opstellen van een bedrijfsvoeringsblauwdruk (respectievelijk ontwikkeling blauwdruk kernel 1 en het ontwikkeling
blauwdruk kernel 2) en het inregelen van het ERP-systeem (respectievelijk
configuratie kernel 1 en het configuratie kernel 2) is voor iedere deellevering apart doorlopen. Het ontwikkelen van de bedrijfsvoeringsblauwdruk voor kernel 2 is verdeeld over twee projecten: te weten het project
High Level Design en het project Detailontwerp. In het eerste project is
een globaal ontwerp van de toekomstige bedrijfsvoering gemaakt. Gesignaleerde problemen uit het al eerder doorlopen proces van visieontwikkeling (visieontwikkeling kernel 1 en 2) zijn opgelost. In het tweede project
wordt dit globale ontwerp nader uitgewerkt op grond van een aantal
ERP-prototypes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

4

Figuur 2: De klassieke ERP voortbrengingsketen toegespitst op de deelleveringen
(kernel 1 en kernel 2) binnen het programma SPEER

In figuur 3 is het migratieproces weergegeven. De laatste stap uit het
voortbrengingsproces (migratie) valt uiteen in vijf trajecten: Een
voorbereidingstraject (project data), het project Finad en de drie ketenprojecten (de keten Grond Gebonden Optreden, de Maritieme keten en de
Luchtketen). Het project Finad valt uiteen in twee deeltrajecten, namelijk
Finad kleinschalig en Finad Grootschalig, Ieder ketenproject valt weer
uiteen in drie deeltrajecten, te weten Tranche 1, beproeven kernel 1
volgens Madurodam-principe; Tranche 2, beproeven kernel 2 volgens
Madurodam-principe en Opschalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

5

Figuur 3: De migratie

In figuur 4 wordt duidelijk dat er naast de activiteiten binnen het
programma SPEER, ook wordt gewerkt aan het voorbreiden van het in
beheer nemen van het ERP-systeem (exploitatievoorbereiding). Parallel
aan dit klassieke ERP voortbrengingsproces wordt de beheerorganisatie
ingericht (Kwartier maken, Beheren kernel 1, Beheren kernel 2). Aldus
ontstaat een volledig beeld van de huidige scope van het programma
SPEER dat gebaseerd is op een investeringsbudget van € 241 miljoen.
Dit schema vormt de grondslag voor de voortgangsrapportage en de
rapportage over de product- en budgetrealisatie binnen het programma
SPEER.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

6

Figuur 4: Samenhang programma-activiteiten SPEER

De voortgang van het programma SPEER wordt per project in figuur 5
weergegeven door verschillende kleuren. De donkerblauwe blokken in dit
schema representeren de activiteiten die al zijn voltooid. De lichtblauwe
blokken representeren de activiteiten die nog niet zijn voltooid. De roze
blokken zijn activiteiten die nog moeten beginnen.
Figuur 5: Voortgang binnen het programma SPEER

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

7

Planning
De meerjarenplanning van het programma SPEER is weergegeven in
figuur 6. De komende periode zal vooral in het teken staan van de toepassing van het Madurodam-principe binnen het materieellogistieke functiegebied. Grootschalige implementaties zijn voor het komende jaar niet
voorzien. De stand van zaken per project is als volgt:
– Project Finad
Het project Finad betreft de vervanging van de financieel-economische
systemen door ERP. In 2008 zijn de volgende resultaten bereikt. In januari
2008 is bij het CDC een pilot uitgevoerd. Finad is op kleine schaal ingevoerd bij het dienstencentrum Defensie Personele Diensten en bij het
Centraal Betaalkantoor Defensie. Naar aanleiding van deze pilot zijn in het
voorjaar van 2008 verschillende audits uitgevoerd. Hierbij zijn problemen
geïdentificeerd op het gebied van dataconversie, performance, beveiliging
en nazorg. Deze problemen zijn vervolgens in het voorjaar van 2008 opgelost. Op 11 juni 2008 is het project Finad volledig «live» gegaan. Finad is
bij alle defensieonderdelen volledig ingevoerd en functioneert in technische zin zoals het zou moeten. In de beginperiode had het personeel dat
met Finad werkt last van een aantal performanceproblemen (te lange
responstijden van het ERP-systeem). De voorraad «te betalen facturen»
nam daardoor meer toe dan verwacht. Alle performanceproblemen zijn in
juli 2008 opgelost. Door de strakke procesbewaking van het ERP-systeem
(bijvoorbeeld onvolledige betaaldossiers kunnen niet meer leiden tot
verwerving en/of betaling) bleef de werkvoorraad facturen toenemen.
Onvolledige dossiers moesten alsnog worden gecompleteerd. Intussen is
extra personeel ingehuurd om de werkvoorraad facturen snel te verminderen. De tijdelijke vertraging in de factuurverwerking was voorzien. Leveranciers zijn hierover vooraf geïnformeerd. Helaas kon niet worden voorkomen dat er bij leveranciers irritaties zijn ontstaan over de late betaling
van facturen.
In het najaar van 2008 is er nog een proefjaarafsluiting met het ERP-systeem voorzien. Dit is een belangrijke toetssteen voor het functioneren van
het ERP-systeem. De ervaringen zullen worden gebruikt om de uiteindelijke jaarafsluiting 2008 in SAP eveneens tot een goed einde te brengen.
Het ERP-systeem draagt bij aan verbetering van het beheer. Er gaat een
preventieve werking van uit. Er kunnen bijvoorbeeld geen inkooporders
worden afgesloten voordat er budget beschikbaar is gesteld. Het
ERP-systeem dwingt het volgen van de juiste procedures af. Er is ook een
correctieve werking. Er kunnen bijvoorbeeld geen facturen worden
betaald als het betaaldossier onvolledig is. De verwachting is dat de
omvangrijke werkvoorraad facturen in het najaar van 2008 weer zal zijn
teruggebracht naar normale proporties.
Het project Finad draagt niet alleen bij aan de verbetering van het financieel beheer maar heeft ook gevolgen voor andere projecten van het
programma SPEER. Ook de drie ketenprojecten (keten Grond Gebonden
Optreden, Maritieme keten, Luchtketen) kunnen nu worden uitgevoerd.
Met de uitvoering van deze ketenprojecten zal ook het materieelbeheer bij
Defensie structureel worden verbeterd. Tenslotte kan door de invoering
van Finad een van de grootste legacy-systemen, namelijk het geïntegreerde verplichtingen, kas en kostenadministratie (GVKKA) in 2009
uitfaseren.
– Projecten Maritieme keten en Luchtketen
Aan boord van het schip Hr.Ms. van Amstel wordt een proef uitgevoerd
waarmee de functionaliteit van kernel 1 wordt gevalideerd. Met deze
beproeving wordt ook invulling gegeven aan één van de aanbevelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

8

uit de audits van de firma SAP (test het ERP-systeem met live data). De
invoering van ERP in deze keten is al voorbereid in de vorm van het
aantrekken van partners die de begeleiding van het migratietraject zullen
verzorgen. Net als in de luchtketen en bij het dataproject zullen de nadere
overeenkomsten1 met deze partners binnenkort worden getekend. Dit kan
binnen de bestaande mantelovereenkomsten en bestaande budgetten
worden gerealiseerd. Daarmee kan het migratieproces in deze ketens
feitelijk beginnen. Door het gebruik van het Madurodam-principe zullen in
2009 enkele eenheden live-gaan. Het gaat dan om de introductie van
ERP-functionaliteit bij drie schepen en een aantal walorganisaties bij het
Commando Zeestrijdkrachten (CZSK). Bij het Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK) zal de NH90 het eerste wapensysteem zijn dat zal worden
ondersteund met ERP-functionaliteiten.
– Project keten Grond Gebonden Optreden
De voorbereiding van de migratie van de keten Grond Gebonden
Optreden is voltooid. De werkzaamheden starten begin 2009. In deze
keten is een relatief groot aantal partijen bijeen gebracht, namelijk het
Commando Landstrijdkrachten (CLAS), het korps Mariniers, de Koninklijke
Marechaussee en de Defensie Verkeer- en Vervoersorganisatie (DVVO) van
het CDC. Ook in deze keten zal het Madurodam-principe al in 2009 kunnen
worden toegepast.
– Het Dataproject
Vanuit het dataproject wordt intussen volwaardige ondersteuning
geboden aan de drie ketenprojecten. De inspanningen zijn erop gericht te
voorkomen dat de vervuiling uit oude systemen van marine, landmacht
en luchtmacht in het nieuwe ERP-systeem terecht komt. Dit kan leiden tot
het wegwerken van overlappingen zoals artikelen en leveranciers die in
meerdere systemen onder verschillende coderingen voorkomen. Hierdoor
wordt direct een bijdrage geleverd aan de verbetering van het materieelbeheer.
– Het project High Level Design Materieel Logistiek
In het project High Level Design Materieel-logistiek (HLD MATLOG) is, ter
voorbereiding op de ontwikkeling van functionaliteit (met informatievoorziening te ondersteunen bedrijfsfuncties) voor bedrijven van het DMO
en het CDC (kernel 2-functionaliteit), een globaal ontwerp gemaakt van de
toekomstige bedrijfsvoering bij deze bedrijven. Hiermee zijn de gesignaleerde problemen in het eerdere proces van visieontwikkeling (2003/2004)
opgelost. Destijds ging de aandacht vooral uit naar de aanpassing van het
organogram (invoeren nieuw besturingsmodel), maar kwam de procesinrichting en -besturing nauwelijks aan de orde. Het project HLD MATLOG
is in het voorjaar van 2008 voltooid.

1

– Project Detailontwerp en Bouw
In het najaar van 2008 zullen de voorbereidingen voor het project Detailontwerp en Bouw beginnen. In dit project zal de ontbrekende functionaliteit voor bedrijven van het DMO en het CDC (kernel 2) worden geleverd.
Dit project moet in 2011 zijn voltooid. Urgente behoeften zullen eerder
worden ingevuld. De eerste levering van kernel 2 (versie 2.1) is daarom
voorzien in 2010, terwijl de tweede deellevering van kernel 2 (versie 2.2) is
voorzien in 2011.

Het werkpakket dat is aanbesteed omvat drie
componenten: de invoering van kernel
1-functionaliteit volgens het Madurodamprincipe, het voorbereiden van de invoering
van kernel 2-functionaliteit volgens het
Madurodam-principe en het definiëren van de
behoefte aan interfaces na de invoering van
kernel 2 (vaststellen van de aansluitpunten
met de bestaande systemen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

9

Figuur 6: meerjarenplanning SPEER

Financiën
In de periode tot en met 2007 zijn SPEER-budgetten vooral gebruikt voor
het uitwerken van het nieuwe besturingsmodel, het instellen van de
programma-organisatie, het opzetten van de architectuur, het opleveren
van kernel 1 (inclusief het aanpassen van oude systemen in het Project
Aanpassingen Legacy Speer), het voorbereiden van de migratie van het
project Finad en het inrichten van de ERP-beheerorganisatie. De komende
periode zal het investeringsbudget worden aangewend voor de ontwikkeling van kernel 2 (project Detailontwerp en Bouw) en de invoering van
ERP in het materieellogistieke domein (projecten keten Grond Gebonden
Optreden, Maritieme Keten, Luchtketen en het dataproject). In tabel 3
worden de kasrealisatie en de raming van de voorziene investeringenuitgaven in het programma SPEER weergegeven.
Tabel 3: SPEER-investeringen (in miljoenen euro) t/m 2013
T/m 2008

2009

2010

2011

2012

2013

Totaal:

142,2

30,5

25,0

19,5

16,8

7,0

241,0

In tabel 4 wordt een beschrijving van de scope van het programma SPEER
gegeven. Het investeringsbudget van € 241 miljoen is gebaseerd op deze
scope.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

10

Tabel 4: Scope activiteiten bij investeringsbudget programma SPEER
(Hoofd)activiteit

In scope programma SPEER

Visieontwikkeling

De beantwoording van alle bedrijfsvoeringsvragen die gevolgen
hebben voor de inrichting van het ERP-systeem.
Het ontwikkelen van een bedrijfsvoeringsblauwdruk voor de
bevoorradingsketen (volledig), onderhoudsketen (alleen
processen ten behoeve van de operationele commando’s) en de
processen van begrotingsopstelling,realisatie en
-verantwoording.
Het configureren van het ERP-systeem volgens de scope die in
de bedrijfsvoeringsblauwdruk is vastgelegd.
De invoering van ERP-technologie in de gehele krijgsmacht voor
wat betreft de processen van begrotingsopstelling, -realisatie
enverantwoording.
De invoering van ERP-technologie in de gehele bevoorradingsketen (inclusief CDC- en DMO-bedrijven).
De invoering van ERP-technologie in een beperkt deel van de
onderhoudsketen (alleen CZSK en CLSK).
Het «kwartier maken» bij de inrichting van de beheerorganisatie.
De nazorg, gedurende een beperkte periode.

Ontwikkelen blauwdruk
bedrijfsvoering

Configuratie ERP-systeem
Migratie

ERP-beheer
Gebruik ERP-systeem

Bij het uitvoeren van het project Finad heeft het programma te maken
gehad met enkele tegenvallers. Naar aanleiding van een pilot-project bij
het CDC (kleinschalige invoering van Finad) is besloten om de performance te verbeteren, functionele verbeteringen aan te brengen en om de
nazorgorganisatie te versterken.
Ik kan mijn eerdere toezegging om te rapporteren over de budgetrealisatie
op projectniveau (Kamerbrief 31 460, nr. 1) op dit moment niet nakomen.
Er zijn namelijk nog geen besluiten genomen over de toekenning van
budgetten per project.
Risico’s
In het voorjaar (Kamerstuk 31 460, nr. 1) meldde ik u dat de drie grootste
risico’s voor de invoering van ERP zijn:
–
–

–

de beschikbaarheid van voldoende kundige defensiemedewerkers
(zowel burger als militair) om het programma te kunnen uitvoeren;
de uitwerking van de definitieve koppeling tussen het financieelmaterieellogistieke domein en het P&O domein, inclusief de koppeling
tussen de daarbij horende IV-systemen SAP en Peoplesoft;
de verdere uitwerking van de benodigde beveiligingsmaatregelen om
SAP defensiebreed in het materieel-logistieke domein te kunnen
invoeren.

Voor het eerste risico geldt dat Defensie de komende jaren behoefte heeft
aan personeel met SAP-kennis. De programma-organisatie SPEER kent
problemen bij de werving van personeel met SAP-kennis. De behoefte aan
dit personeel neemt toe. Indien dit risico niet kan worden verminderd, zal
het bereiken van de programma-doelstellingen zeker vertraging oplopen.
Voor het tweede risico geldt dat de definitieve koppeling tussen het financiële domein (waar het SAP-systeem wordt gebruikt) en het P&O domein
(waar het Peoplesoft-systeem wordt gebruikt) intussen is gerealiseerd.
Verder onderzoek naar de definitieve koppeling tussen het materieellogistieke domein en het P&O domein is nog gaande. Hierbij worden
verschillende opties onderzocht.
Voor het derde risico geldt dat voor alle beveiligingsproblemen bij de
live-gang van Finad intussen een oplossing is gevonden. Deze oplossing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

11

zal naar verwachting binnenkort worden geaccrediteerd door de
Beveiligingsautoriteit van Defensie.
Aansturing en beheersing
De governance-structuur van het programma SPEER kent twee besturingsniveaus. Naast de twee opdrachtgevers, te weten de SecretarisGeneraal en de Commandant der Strijdkrachten, is er één eindverantwoordelijke functionaris (supervisor) die rechtstreeks aan de
Secretaris-Generaal rapporteert. Deze supervisor stuurt bij ERP-gerelateerde zaken een aantal beleidsverantwoordelijken aan. De beleidsverantwoordelijken zoals de directeur DMO formuleren de behoeftestellingen richting de programma-organisatie SPEER en formuleren
tevens de migratieplanning. De supervisor stuurt tevens de programmaorganisatie SPEER rechtstreeks aan. De programma-organisatie levert
diensten op het gebied van opleidingen, architectuurontwikkeling en de
inrichting van het ERP-systeem (ontwikkeling blauwdruk, configuratie van
het ERP-systeem). De supervisor SPEER stemt het aanbod van de
programmaorganisatie en de vraag van de beleidsverantwoordelijken op
elkaar af. Daarnaast heeft hij de bevoegdheid om uiteenlopende
behoeften van beleidsverantwoordelijken onder een noemer te brengen
en als voorstel ter besluitvorming aan te bieden. Om deze processen goed
te laten verlopen, consulteert de supervisor de belangrijkste commandanten en directeuren in het Strategisch Adviescollege SPEER. Dit college
komt tweemaandelijks bijeen. Voorafgaand aan belangrijke beslissingen
(bijvoorbeeld over de beleidsdoelstellingen die het programma SPEER
moet bereiken) worden afzonderlijke themabijeenkomsten georganiseerd.
Draagvlak en communicatie zijn belangrijk. Deze governance-structuur
heeft tot dusverre voldaan aan de verwachtingen en wordt daarom niet
gewijzigd. De ontwikkelingen binnen het programma SPEER worden ook
door mij actief gevolgd en bewaakt.
Architectuur
Op initiatief van het onderzoeksbureau Gartner (2001) wordt het
programma SPEER «onder architectuur» uitgevoerd. Het «werken onder
architectuur» moet er toe leiden dat veranderingen in samenhang worden
uitgevoerd, dat de nieuwe informatievoorziening toekomstvast is en dat
de overgangsfase ordelijk verloopt.
Beheersing
Omdat het programma SPEER een hoog innovatief karakter heeft, worden
er op belangrijke momenten audits en contra-expertises uitgevoerd.
Onlangs is bij de grootschalige invoering van het project Finad gebruik
gemaakt van de diensten van de Audit Dienst Defensie (ADD), het Expertise Centrum (HEC) en de firma SAP. Deze onderzoeken hebben geleid tot
een verdere aanscherping van het risicomanagement bij de invoering van
het project Finad. Door deze ingrepen kon de invoering van het project
Finad volgens planning worden gerealiseerd. Tenslotte meld ik u dat er
binnenkort een nieuwe supervisor voor het programma SPEER zal
aantreden. Luitenant-generaal b.d. H. Sonneveld zal per 1 oktober 2008
worden opgevolgd door Vice-admiraal J. van der Burg.
De staatssecretaris van Defensie,
J. G. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 460, nr. 4

12