Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 420

Noodpakket banen en economie

Nr. 134

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSECRETARIS VAN SOCIALE
ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 september 2020
Op 28 augustus jl. heeft het kabinet een omvangrijk steun- en herstelpakket ter ondersteuning van de economie gepresenteerd (Kamerstuk
35 420, nr. 105). Het kabinet verlengt de steunmaatregelen, waaronder de
NOW-subsidie voor werkgevers om banen en expertise te behouden en
de Tozo voor zelfstandigen met negen maanden. Daarnaast zet het kabinet
in op investeringen om werkgelegenheid te behouden en creëren. Verder
trekt het kabinet € 1,4 miljard uit voor een sociaal pakket. Deze brief bevat
een nadere uitwerking van dit aanvullend sociaal pakket, dat loopt tot
1 juli 2021.
De coronacrisis heeft grote gevolgen voor de arbeidsmarkt. In bepaalde
sectoren verdwijnen banen. Dit kan langdurig of zelfs permanent zijn. Ook
is sprake van een verschuiving van werkgelegenheid van de ene sector
naar de andere. In sommige sectoren blijft de werkgelegenheid relatief
ongemoeid. Ook zijn er sectoren waar nog vacatures zijn.
Tegen deze achtergrond wil het kabinet mensen die nu in onzekerheid
verkeren de zekerheid bieden dat ze aanspraak kunnen maken op
passende begeleiding bij het zoeken naar nieuw werk en inkomen.
Uiteraard binnen de randvoorwaarde van uitvoerbaarheid en de budgettaire kaders. Om dit te realiseren reserveert het kabinet gedurende de
periode waarvoor de maatregelen gelden (oktober 2020 tot en met 2022)
in totaal € 683 miljoen voor ondersteuning en begeleiding naar nieuw
werk en € 199 miljoen voor scholing en ontwikkeladviezen.
De inzet hierbij is dat mensen zo veel mogelijk direct naar nieuw werk
gaan en dat zij daarbij waar nodig gericht geholpen worden. Het kabinet
deelt deze Kamerbrede wens uit de motie Asscher (Kamerstuk 35 570,
nr. 22) tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen (Handelingen II
2020/21, nr. 3, debat over de Algemene Politieke Beschouwingen).
Werknemers van bedrijven die grootschalig worden gereorganiseerd of in
branches waar de werkgelegenheid sterk is teruggelopen, worden hierbij

kst-35420-134
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

1

geholpen door de werkgevers(organisaties) en vakbonden. Daarbij kan
direct een beroep worden gedaan op bijvoorbeeld scholingsmogelijkheden.
Voor werkzoekenden die daarnaast extra ondersteuning nodig hebben,
heeft het kabinet samen met werkgevers, werknemers, gemeenten en
UWV een nieuwe aanpak ontwikkeld. Die aanpak houdt in dat de
werkzoekende vroegtijdig bij één «loket» terecht kan, waarbij wordt
bekeken wat het beste aansluit op wat hij nodig heeft. Regionale
mobiliteitsteams zullen de werkzoekende en de werkgevers daarbij
helpen.
Mensen die hun werk al kwijtgeraakt zijn en WW ontvangen worden door
UWV ondersteund in het vinden van werk. Mensen die na afloop van de
WW-periode geen baan hebben gevonden of die geen WW-rechten
hebben opgebouwd, stromen door naar de bijstand die wordt uitgevoerd
door gemeenten. Het kabinet investeert daarom fors extra in de
begeleiding door UWV en gemeenten van deze werkzoekenden.
Het kabinet maakt concrete werkafspraken met vakbonden en werkgevers
in de Stichting van de Arbeid over de nieuwe werkwijze. Daarnaast wordt
een stuurgroep ingericht waarin sociale partners, UWV, VNG, SBB, MBO
Raad en betrokken departementen vertegenwoordigd zijn. Deze nieuwe
aanpak wordt schematisch weergegeven in bijlage 1.
Vier bouwstenen
Om werkzoekenden goed te kunnen ondersteunen investeert het kabinet
in totaal € 1,4 miljard in vier bouwstenen van het aanvullend sociaal
pakket:
• Intensieve ondersteuning en begeleiding naar nieuw werk
Het kabinet ondersteunt werkzoekenden waar dat nodig is naar ander
werk. Hierbij wordt maatwerk verleend. Het kabinet investeert in de
dienstverlening door UWV en gemeenten, in regionale mobiliteitsteams en heeft bijzondere aandacht voor zelfstandigen en kwetsbaren
op de arbeidsmarkt.
• Scholing en ontwikkeling voor behoud van werk
Een nieuwe toekomst zoeken of je aanpassen aan de nieuwe omstandigheden betekent dat mensen zich moeten oriënteren op nieuw werk
en soms hun expertise moeten aanpassen of hun competenties
uitbreiden. Daarom wordt geïnvesteerd in (om)scholing en ontwikkeladviezen. De ondersteuning verloopt direct via het individu, de
(toekomstige) werkgever of via sectoraal maatwerk. Ook de regionale
teams kunnen werkzoekenden wijzen op en ondersteunen bij de
aanvraag van deze scholingsinstrumenten.
• Bestrijding van jeugdwerkloosheid
Schoolverlaters worden meer dan anderen geraakt door de afnemende
werkgelegenheid, doordat zij zijn aangewezen op vrijkomende of
nieuwe banen. Met een gerichte aanpak zet het kabinet in op het
bestrijden van jeugdwerkloosheid.
• Aanpak van armoede en schulden
Door de coronacrisis neemt het aantal mensen in armoede en met
problematische schulden naar verwachting toe. Daarom maakt het
kabinet middelen vrij om mensen via gemeenten te kunnen ondersteunen. Daarnaast wordt een waarborgfonds ingericht om mensen met
problematische schulden te helpen.
Deze vier bouwstenen van het aanvullend sociaal pakket worden hierna
toegelicht. Daarnaast gaat deze brief in op regelingen voor eerder
uittreden en hoe het kabinet invulling geeft aan maatwerk op lokaal en
regionaal niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

2

Een tabel met een financieel overzicht van de uitwerking van het
aanvullend sociaal pakket is in de bijlage opgenomen.
Moties en toezeggingen
Het kabinet geeft met deze brief ook invulling aan de motie van het lid
Segers (over een waarborgfonds voor mensen met problematische
schulden) (Kamerstuk 35 570, nr. 24), de motie van de leden Van
Weyenberg en Pieter Heerma (over investeringen in het kader van
van-werk-naar-werktrajecten) (Kamerstuk 35 420, nr. 46), de motie van het
lid Van Brenk (over de begeleiding van werk naar werk en het verkrijgen
van werk) (Kamerstuk 35 420, nr. 54) en de motie van het lid Kuzu (over
preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting onder
jongeren) (Kamerstuk 24 515, nr. 566). Verder geeft het kabinet met deze
brief invulling aan een aantal toezeggingen aan uw Kamer. Zo wordt in
deze brief ingegaan op de mogelijkheid van regionaal maatwerk bij de
uitwerking van de steunmaatregelen en doen we ook de toezeggingen
gestand over jongeren in de bijstand. Daarnaast is aan uw Kamer
toegezegd om een stand van zaken te geven rond NL Leert Door en de
plannen voor de aanpak jeugdwerkloosheid. Ook aan die toezeggingen
wordt met deze brief invulling gegeven.
Nadere uitwerking aanvullend sociaal pakket
1. Intensieve ondersteuning en begeleiding naar nieuw werk
Het kabinet ondersteunt werkzoekenden waar dat nodig is in het
behouden van werk of het vinden van ander en goed werk. De inzet is dat
zoveel mogelijk mensen direct van de ene baan naar de andere baan
gaan, zonder in een uitkering terecht te komen.
Werknemers van bedrijven die grootschalig worden gereorganiseerd of in
branches waar de werkgelegenheid sterk is teruggelopen, worden
ondersteund door de werkgeversorganisaties en vakbonden. Daarbij kan
direct gebruik worden gemaakt van bijvoorbeeld scholingsmogelijkheden.
Ook kan ondersteuning, scholing en begeleiding naar ander werk via
sectorale samenwerkingsverbanden plaatsvinden.
Werkzoekenden die meer ondersteuning nodig hebben kunnen vroegtijdig
bij een «loket» terecht dat het beste aansluit op wat zij nodig hebben.
Hiertoe investeert het kabinet in regionale mobiliteitsteams.
Mensen die hun werk al zijn kwijtgeraakt en WW ontvangen worden door
UWV ondersteund in het vinden van nieuw werk. Mensen die na afloop
van de WW-periode geen baan hebben gevonden of mensen zonder
WW-rechten stromen door naar de bijstand uitgevoerd door gemeenten.
Het kabinet investeert fors extra in de begeleiding door UWV en
gemeenten van deze werkzoekenden.
Daarnaast heeft het kabinet bijzondere aandacht voor zelfstandigen en
kwetsbaren op de arbeidsmarkt. Met deze aanpak geeft het kabinet ook
invulling aan de motie Van Weyenberg/Heerma en de motie Van Brenk.
Deze onderdelen van de ondersteuning en begeleiding worden hierna
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

3

a. Ondersteuning via sectorale samenwerkingsverbanden
De doelgerichte ondersteuning, scholing en begeleiding naar ander werk
kan plaatsvinden via samenwerkingsverbanden van sectoren. Het kabinet
investeert hier in. Aan werkenden die hun baan dreigen te verliezen
kunnen samenwerkingsverbanden van sectoren, sociale partners, O&O
fondsen en andere betrokkenen via een subsidieregeling (apart compartiment als onderdeel van NL leert door) met cofinanciering maatwerktrajecten aanbieden. Het kabinet stelt hier € 72 miljoen voor beschikbaar. De
maatwerktrajecten kunnen voorzien in scholing, maar ook in bredere
arrangementen gericht op ondersteuning van werkenden: ontwikkeladvies, EVC en begeleiding naar ander werk in beroepen en sectoren waar
kansen liggen.
b. Regionale mobiliteitsteams
Voor de regionale mobiliteitsteams voor van-werk(loosheid)-naar-werk
begeleiding, reserveert het kabinet in totaal € 195 miljoen. Vakbonden,
werkgeversorganisaties, UWV en gemeenten kunnen een beroep doen op
deze middelen voor hun deelname aan deze teams. Sociale partners
verbinden hun sectorale en regionale initiatieven aan het werk van de
mobiliteitsteams en kunnen subsidie ontvangen voor de organisatie van
deze mobiliteitsteams. Het budget wordt ingezet in de 35 arbeidsmarktregio’s.
Een aanzienlijk deel van deze middelen kan ingezet worden voor
(om)scholing van werk naar werk aanvullend op beschikbare middelen uit
o.a. de O&O fondsen. Ook kan er een beroep worden gedaan op de
tijdelijke extra middelen in de arbeidsmarktregio’s voor kortdurende bijen omscholing via praktijkleren mbo, waarbij werken gecombineerd wordt
met het doen van een deel van een mbo-opleiding. Hiervoor is
€ 63 miljoen gereserveerd. Dit is in aanvulling op de mogelijkheid om een
volledige diplomagerichte opleiding te doen via de bbl, die door het
Ministerie van OCW wordt bekostigd. Zowel in het tweede steunpakket als
in het steun- en herstelpakket is, als onderdeel van de aanpak jeugdwerkloosheid, voorzien in middelen voor het realiseren van extra
bbl-leerbanen.
c. Investeringen in dienstverlening UWV en gemeenten
Het kabinet investeert tijdelijk in de re-integratiebudgetten van gemeenten
voor dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Hiervoor wordt
€ 270 miljoen gereserveerd. Hiermee kunnen zij de hogere instroom in de
bijstand opvangen. Een additionele verhoging van de middelen voor
re-integratie stelt gemeenten in 2021 in staat om de dienstverlening aan
mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen, te intensiveren. Hiervoor wordt € 50 miljoen beschikbaar gesteld. Daarnaast
worden via de reguliere systematiek aanvullende middelen vrijgemaakt
voor dienstverlening van het UWV aan onder andere WW-gerechtigden.
Voor werkgeversdienstverlening bij het UWV wordt € 11 miljoen
gereserveerd. Gemeenten en UWV zullen deze middelen inzetten voor
hun reguliere werkgevers- en werkzoekendendienstverlening, ook in het
kader van de regionale mobiliteitsteams.
d. Bijzondere aandacht voor zelfstandigen en werknemers met een
arbeidsbeperking
De beschreven regionale dienstverlening biedt ondersteuning aan
mensen die dat nodig hebben om de stap naar nieuwe werk te kunnen
zetten. De gedachten gaan logischerwijs al snel uit naar mensen die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

4

werkzaam zijn in het onderste segment van de arbeidsmarkt, waaronder
mensen met een migratieachtergrond. Ook bij mensen in het hogere
segment kunnen kennis en vaardigheden echter niet langer goed
aansluiten bij de vraag van de arbeidsmarkt. De uitwerking van de
maatregelen zal waar mogelijk zo ingericht worden dat deze ook aansluit
op de behoeften van zelfstandigen. Zelfstandigenloketten van (al dan niet
samenwerkende) gemeenten en zelfstandigenorganisaties kunnen hierbij
adviseren. Hiervoor is € 7 miljoen beschikbaar.
De crisisdienstverlening beoogt ook mensen met een arbeidsbeperking,
die onder de banenafspraak vallen en met werkloosheid worden bedreigd
of hun baan zijn verloren bij de arbeidsmarkt, betrokken te houden. Als de
arbeidsmarkt weer aantrekt kunnen ze daardoor sneller regulier werk
vinden. Hiervoor is tijdelijk, in aanvulling op de genoemde maatregelen in
het kader van crisisdienstverlening, € 36 miljoen beschikbaar gesteld
binnen het aanvullend sociaal pakket.
2. Scholing en ontwikkeling voor behoud van werk
Juist tijdens een economische neergang is scholing en ontwikkeling
urgent. Structurele veranderingen op de arbeidsmarkt kennen vaak een
hoger tempo tijdens een crisis, waardoor de noodzaak voor (om-)scholing
en het leren van nieuwe vaardigheden toeneemt om aan het werk te
kunnen blijven of om nieuw werk te kunnen vinden. Daarom wordt
geïnvesteerd in doelgerichte ondersteuning, begeleiding en scholing.
Als directe crisismaatregel is eerder dit jaar reeds het crisispakket NL leert
door gestart. Het doel van het pakket NL leert door is om de gevolgen van
de crisis te helpen verzachten door mensen te ondersteunen om zich te
(her)oriënteren op hun actuele mogelijkheden op de arbeidsmarkt en bij
het ontwikkelen van hun kennis en vaardigheden. Dit crisispakket,
bestaande enerzijds ontwikkeladviezen en anderzijds online scholing,
wordt in 2021 voortgezet. Met de mogelijkheid om gratis online scholing
te volgen en/of kosteloos een ontwikkeladviestraject te volgen bij een
gekwalificeerd loopbaanadviseur ondersteunt het kabinet zowel
werkenden als niet-werkenden in de coronacrisis bij het verkennen en het
maken van een (eventuele) volgende loopbaanstap of het uitbreiden van
hun kennis en vaardigheden.
Het kabinet investeert in het aanvullend sociaal pakket € 199 miljoen in
ontwikkeling en scholing. In de uitwerking van de investering in ontwikkeling en scholing wordt zoveel mogelijk gebruikgemaakt van bestaande
regelingen en de infrastructuur waarin het kabinet al voor de Coronacrisis
in heeft geïnvesteerd.1 Het uitgangspunt is dat mensen, afhankelijk van
hun positie en behoefte, ondersteuning kunnen krijgen. Niet iedereen
heeft daarbij dezelfde ondersteuning of middelen nodig. Dat kan (1) direct
voor mensen zelf, (2) rechtstreeks via de (nieuwe) werkgever of (3) via
maatwerktrajecten die door samenwerkingsverbanden van sociale
partners aangedragen worden.
Scholing en ontwikkeling waarop mensen rechtstreeks een beroep kunnen
doen
Het eerste deel van de ondersteuning komt direct beschikbaar voor
werkenden en werkzoekenden. Het gaat om de volgende maatregelen:

1

Onder meer de Slim-regeling, het Ontwikkeladvies 45+ en het scholingsbudget WW. Bij de
eerste reactie op de crisis is hier ook gebruik van gemaakt bij de ontwikkeling van NL leert door
(met inzet van ontwikkeladvies en met inzet van scholing).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

5

•

Uitbreiding ontwikkeladviezen.
In 2021 kunnen in totaal 40.000 werknemers, werkzoekenden,
flexwerkers, zelfstandigen en zzp’ers gebruikmaken van een extra
tijdvak voor ontwikkeladviezen van de regeling NL leert door. Het
kabinet trekt in 2021 € 30 miljoen euro uit voor dit extra tijdvak.
Vanaf 2022 wordt – naast het persoonlijk leer- en ontwikkelbudget
STAP – het ontwikkeladvies ingezet als gericht instrument voor
mensen die niet vanzelfsprekend eigen regie kunnen pakken en de weg
naar middelen voor om- her- en bijscholing weten te vinden.
• Financiering van scholing
Het gedeelte van NL leert door dat ziet op de subsidie van (online)
scholing is begin september gepubliceerd.2 Een voorwaarde van de
regeling is dat het aanbod moet bijdragen aan het behouden van werk
of het versterken van de arbeidsmarktpositie. De regeling maakt
onderscheid in drie soorten scholingsaanbod. Deelnemers kunnen
straks op een laagdrempelige manier kennis en vaardigheden
ontwikkelen via 1) leerpakketten en/of abonnementen, 2) cursussen en
trainingen volgen die gericht zijn op verbeteren van vaardigheden en
vakgerichte bijscholing, 3) of vakgerichte modules volgen als eerste
stap of oriëntatie op eventuele omscholing. Deze scholing moet
worden afgesloten met een erkend certificaat. Het is naar verwachting
vanaf dit najaar voor individuen mogelijk gebruik te maken van in
totaal tussen de 50.000 en 80.000 kosteloze (online) scholingstrajecten.
Het kabinet investeert met het aanvullend sociaal pakket nog eens
€ 30 miljoen in een tweede tranche van de regeling NL leert door met
inzet van scholing, wat naar verwachting neer komt op 80.000
trajecten.3 Via deze regeling wordt een breed aanbod van arbeidsmarktrelevante (online) scholing kosteloos beschikbaar gesteld. Deze
tweede tranche is specifiek beschikbaar voor opleiders en opleiderscollectieven en fungeert tevens als overbrugging tot het STAP-budget
gereed is per 1 januari 2022.
De subsidieregelingen uit het pakket NL leert door worden gemonitord en
geëvalueerd. Ik verwacht de eerste resultaten van de monitor ontwikkeladviezen nog voor het einde van dit jaar te ontvangen. Uw Kamer wordt
geïnformeerd over de resultaten van de monitors en de effectevaluatie.
Scholing en ontwikkeling via werkgevers en samenwerkingsverbanden
Bij scholing en ontwikkeling van werkenden die op zoek zijn/moeten naar
een nieuwe baan, is een belangrijke rol weggelegd voor werkgevers,
zowel de huidige werkgever als de toekomstige werkgever. Om snel aan
de slag te kunnen gaan in een andere sector is vaak omscholing nodig.
Aanvullend aan onderstaande maatregelen is in 2020 en 2021 ook nog het
reguliere budget van de SLIM-regeling beschikbaar voor ondersteuning
en leercultuur op de werkvloer. Het gaat hierbij om de volgende maatregelen via werkgevers:
• Stimulering van intersectorale scholing. Het kabinet trekt € 37,5 miljoen subsidie uit voor omscholing bij mkb-bedrijven in kraptesectoren. De werkgever ontvangt subsidie voor 50 procent van de
kosten en draagt zelf zorg voor de overige 50 procent, bijvoorbeeld uit
eigen middelen of via het O&O fonds. Met de regeling worden
ongeveer 10.000 plekken gecreëerd. Deze middelen kunnen ook
worden ingezet voor leren op het werk via bbl-trajecten.
• Versterking basisvaardigheden. Door de crisis neemt het aantal
subsidieaanvragen voor scholingstrajecten in basisvaardigheden (taal,
rekenen en digitale vaardigheden) door werkgevers naar verwachting
2

Stcrt. 2020, nr. 46170. Vanaf 1 oktober is het voor opleiders en opleiderscollectieven mogelijk
zich in te schrijven. Vanaf 2 november kunnen samenwerkingsverbanden zich inschrijven.
3
Als vervolg op de eerste tranche die start per 1 oktober 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

6

aanzienlijk toe. Het kabinet verhoogt het budget in 2021 met € 6 miljoen, waarmee zodat het aantal toekenningen in 2021 kan worden
verdrievoudigd.
Zoals hiervoor onder «intensieve ondersteuning en begeleiding naar
nieuw werk» is toegelicht, investeert het kabinet ook in doelgerichte
ondersteuning, scholing en begeleiding naar ander werk via samenwerkingsverbanden van sectoren.
In lijn met de verwachting dat de instroom in de WW zal toenemen,
reserveert het kabinet € 23,5 miljoen in 2021 voor het scholingsbudget
WW van het UWV.4 Om UWV in staat te stellen WW-gerechtigden zo goed
mogelijk te ondersteunen richting werk worden de voorwaarden
aangepast om beter in te spelen op de veranderingen op de arbeidsmarkt.
Hiermee wordt meer ruimte geboden voor maatwerk.
3. Bestrijding van jeugdwerkloosheid
Regionale aanpak jeugdwerkloosheid
Voor elke arbeidsmarktregio zijn middelen voorzien voor coördinatie van
een eigen regionale aanpak jeugdwerkloosheid. Hiervoor is ca.
€ 4 miljoen beschikbaar. Zij kunnen daarbij in de eerste plaats gebruik
maken van verschillende generieke budgetten uit het steun- en herstelpakket. Zo is de investering in de dienstverlening van gemeenten en UWV
en de aanvullende crisisdienstverlening als hierboven besproken ook
bedoeld om kwetsbare met werkloosheid bedreigde jongeren en jongeren
die werkloos worden snel weer aan het werk te krijgen.
Jongeren die al werkloos zijn en als gevolg van beperkt opgebouwde
WW-rechten zijn ingestroomd in de bijstand, kunnen weer aan het werk
geholpen worden met de extra middelen voor gemeentelijke dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Deze middelen kunnen ook aangewend
worden voor ondersteuning van jongeren die geen recht op een bijstandsuitkering hebben, waaronder jongeren die sinds de crisis buiten beeld
geraken. Aanvullend is specifiek voor een aanpak gericht op schoolverlaters € 342 miljoen vrij gemaakt, die hieronder wordt toegelicht.
Schoolverlaters worden meer dan anderen geraakt door de afnemende
werkgelegenheid, doordat zij zijn aangewezen op vrijkomende of nieuwe
banen. Hiermee geven we ook invulling aan de motie van het lid Kuzu.5
Regio’s zullen ondersteuning krijgen bij de vormgeving van hun regionale
aanpak jeugdwerkloosheid en bij kennisuitwisseling. Daarbij zullen ook de
koepels van scholen en gemeenten een rol vervullen. Over de opzet en
voortgang van de aanpak jeugdwerkloosheid blijven we met de landelijke
partners in gesprek. Daar betrekken we ook jongerenorganisaties bij, zoals
toegezegd door de Staatssecretaris van SZW, in reactie op mondelinge
vragen van het lid van Dijk (PvdA) op 1 september jl. (Handelingen II
2019/20, nr. 95, mondelinge vragen van het lid Peters over meer jongeren
in de bijstand).
De aanpak borduurt voort op eerdere crisisaanpakken en de lessen die
daar geleerd zijn. Bij de vormgeving van de aanpak hebben we tevens
gebruik gemaakt van de voorstellen van de jongerenbonden, waar de
leden Peters en Palland (CDA) ook aandacht voor hebben gevraagd.
Verder geven we met deze uitwerking invulling aan de toezegging die de
Staatssecretaris van Sociale Zaken op 1 september heeft gedaan in reactie
op mondelinge vragen van het lid Peters (CDA).

4
5

Een deel van dit budget wordt gereserveerd voor uitvoeringskosten van het UWV.
Kamerstuk 24 515, nr. 566.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

7

Inzet op kwetsbare schoolverlaters
Het zijn vooral laagopgeleide schoolverlaters voor wie het in crisistijd
extra moeilijk is om een baan te vinden. Dan gaat het om jongeren zonder
startkwalificatie als gevolg van een beperking uit het praktijkonderwijs
(pro) en voortgezet speciaal onderwijs (vso) en voortijdig schoolverlaters
(vsv). Opleidingsniveau is echter niet de enige factor die een rol speelt.
Ook schoolverlaters uit het mbo uit de beroepsopleidende leerweg (bol)
en jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond kennen een
moeilijke start. Voor hen zetten we in op doorleren dan wel ondersteuning
naar werk. Dit vraagt aanpassing van rollen en een nauwere samenwerking tussen scholen en gemeenten, wat het reguliere takenpakket te
buiten gaat.
Om uitvoering te geven aan drie maatregelen, die in elkaars verlengde
liggen en tezamen een integrale aanpak vormen voor een vloeiende
overgang van school naar werk, krijgen scholen en gemeenten ca.
€ 80 miljoen vanuit het aanvullend sociaal pakket:
• Laatstejaars mbo-studenten en leerlingen uit het pro/vso worden
begeleid om verder door te leren dan wel de overgang naar werk te
maken in vroege afstemming met de gemeente. Leerlingen kunnen
ook ondersteuning krijgen bij het vinden van een stage/leerbaan met
oog voor de volgende stap in de loopbaan en met specifieke aandacht
voor het tegengaan van stagediscriminatie van jongeren met een
niet-westerse migratieachtergrond. Hiervoor krijgen mbo-instellingen
en pro/vso-scholen extra financiering.
• Voor kwetsbare schoolverlaters die uitstromen uit het onderwijs
verstrekt het kabinet extra middelen aan gemeenten voor begeleiding
naar werk, zo mogelijk in combinatie met bij-/omscholing ter verbetering van hun inzetbaarheid op de arbeidsmarkt. Daarbij kunnen
gemeenten ook gebruik maken van het eerdergenoemde budget voor
praktijkleren in het mbo, waarbij werken gecombineerd wordt met het
doen van een deel van een mbo-opleiding.
• Voor kwetsbare schoolverlaters zonder baan wordt voorzien in nazorg,
zodat ze naar de juiste instantie doorverwezen kunnen worden voor
ondersteuning terug naar school of werk. Hiervoor ontvangen
gemeenten aanvullende middelen vanuit het aanvullend sociaal pakket
om hier samen met scholen invulling aan te geven. Dit geld is niet
alleen bedoeld voor nazorg voor jongeren die komend schooljaar
uitstromen, maar ook om daar waar nodig ondersteuning te bieden
aan kwetsbare jongeren die afgelopen schooljaar zijn uitgestroomd.
Voor doorleren, wat resulteert in een langere verblijfsduur in het
onderwijs, is € 263 miljoen gereserveerd in het aanvullend sociaal pakket.
Het gaat om onderwijsbekostiging, meerkosten voor de subsidieregeling
praktijkleren (voor het realiseren van extra bbl-leerbanen door
werkgevers) en studiefinanciering.
Aandacht voor jongeren buiten beeld
Niet alle jongeren zijn in beeld bij onderwijsinstellingen of gemeenten.
Om inzicht te krijgen in die jongeren, heeft het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid samen met gemeenten een werkwijze
ontwikkeld waarmee gemeenten maandelijks een rapport kunnen
ontvangen waarin staat welke jongeren buiten beeld zijn. Dit zijn actuele
gegevens. Gemeenten kunnen op basis hiervan bij deze jongeren langs de
deur om met hen in gesprek te gaan over hun situatie en begeleiding
aanbieden naar een (leer)baan. Jongerenwerkers hebben de ervaring om
van deze jongeren het vertrouwen te winnen en hen te motiveren om
weer te gaan zoeken naar werk, met ondersteuning van de gemeente. Ze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

8

vallen dan onder de reguliere dienstverlening aan werkzoekenden, dus
kan de gemeente ook ondersteuning aanbieden op andere leefgebieden
(bijvoorbeeld schuldhulpverlening). We ondersteunen gemeenten bij het
implementeren van deze nieuwe werkwijze.
Ruim de helft van alle gemeenten heeft zich inmiddels aangesloten.
Gemeenten zijn enthousiast over de mogelijkheden van de functionaliteit.
Het is aan colleges om te bepalen of zij de extra middelen voor gemeentelijke dienstverlening willen benutten om jongeren, die tijdens deze crisis
buiten beeld raken, weer op de radar te krijgen. Daarbij kunnen de extra
middelen voor praktijkleren mbo uit het aanvullend sociaal pakket
aangewend worden om voor hen een leerbaan te realiseren als bij- en
omscholing wenselijk is voor een betere inzetbaarheid op de arbeidsmarkt. Ook een werkfittraject kan onderdeel uitmaken van een
praktijkleerroute.
4. Aanpak van armoede en problematische schulden
Het kabinet verwacht dat het aantal mensen met problematische schulden
zal toenemen als gevolg van de coronacrisis, evenals het aantal mensen
met een risico op armoede. Hierbij komen ook nieuwe groepen in beeld
waaronder bijvoorbeeld zelfstandig ondernemers die eerder geen
schulden hadden. Het kabinet vindt dit zorgelijk en ziet het tegengaan van
armoede en problematische schulden als een belangrijke voorwaarde om
ervoor te zorgen dat mensen deel kunnen nemen in onze samenleving en
om mensen aan het werk te houden of te helpen. Aanpak van schulden
moet vroegtijdig gebeuren. Gebeurt dit niet, dan dreigt er een stapeling
van kwetsbaarheden. Om de juiste ondersteuning te kunnen bieden
reserveert het kabinet in totaal € 146 miljoen. Deze middelen zijn onder
meer bestemd voor het gemeentelijk schuldenbeleid en de bijzondere
bijstand om zo gemeenten de mogelijkheid te geven om mensen van
dichtbij te ondersteunen in het geval van armoede en problematische
schulden.
Om problematische schulden sneller te kunnen afwikkelen, wordt een
waarborgfonds ingericht. Hiermee wil het kabinet mensen met problematische schulden ondersteunen. Met dit fonds wordt het gemakkelijker om
saneringskredieten in te zetten. Met saneringskredieten kunnen de
schuldeisers in een keer gedeeltelijk worden betaald tegen finale kwijting
van de restschuld. De uitwerking zal in overleg met betrokken partijen
waaronder de NVVK, kredietbanken en Schuldhulpmaatje plaatsvinden.
Het streven is uw Kamer vóór het einde van het jaar over de uitwerking te
informeren. Hiermee wordt invulling gegeven aan de motie van het lid
Segers.
Daarnaast zet het kabinet in op een versnelde en geïntensiveerde
schuldenaanpak. Afgelopen zomer heeft het kabinet, in samenwerking
met VNG en Divosa, rondetafelgesprekken georganiseerd over dit
onderwerp. Met de vele betrokkenen, Rijk, VNG, Divosa, NVVK, uitvoeringsorganisaties, private partijen en maatschappelijke organisaties, is
besproken hoe bestaande maatregelen kunnen worden opgeschaald en
versneld zodat meer mensen snel geholpen kunnen worden. Hierbij is
specifieke aandacht besteed aan nieuwe doelgroepen die door de crisis in
financieel zwaar weer komen, zoals zelfstandig ondernemers, flexwerkers
en jongeren. De gesprekken hebben geleid tot een aantal concrete
afspraken en acties. Ook de komende tijd blijft de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid in nauw overleg met gemeenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

9

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal de Tweede
Kamer op 28 september informeren over de uitkomsten van de rondtafelgesprekken. Die dag vindt ook een online vakcongres plaats waar de
uitkomsten van de rondetafelgesprekken en de gemaakte afspraken en
acties gepresenteerd zullen worden.
5. Regelingen voor eerder uittreden
Tijdens het debat in de Tweede Kamer over het Pensioenakkoord
(Handelingen II 2019/20, nr. 92, item 3) (14 juli 2020) is de motie van het lid
Gijs van Dijk (PvdA) en Smeulders (GL) aangenomen.6 In deze motie
wordt de regering verzocht te onderzoeken in hoeverre sectoren per
1 januari 2021 gebruik kunnen maken van de subsidieregeling voor zware
beroepen. Het kabinet begrijpt de wens om de subsidie voor eerder
uittreden gelijk te laten lopen met de fiscale drempelvrijstelling7 voor
eerder uittreden. Daarom willen wij het mogelijk maken om in het eerste
aanvraagtijdvak (vanaf juni 2021) van de Maatwerkregeling Duurzame
Inzetbaarheid & Eerder Uittreden (MDI&EU) subsidie toe te kennen voor
activiteiten rondom eerder uittreden die vanaf 1 januari 2021 plaatsvinden. Daarbij gelden wel enkele voorwaarden. Zo moet een subsidieaanvraag zijn ingediend voor de afloop van de subsidiabele activiteit of
het subsidietijdvak. Ook is het voor de aanvrager belangrijk zich te
realiseren dat dat er pas een aanspraak op subsidie ontstaat op het
moment van subsidieverlening.
Maatwerk op lokaal en regionaal niveau
De heer Stoffer (SGP) vroeg aandacht voor maatwerk bij de bestrijding
van het coronavirus. Als we maatregelen nemen, richten we die op de
regio’s waar dat het meest nodig is. Daarbij kiezen we kiezen voor
maatregelen met een maximaal effect op de virusverspreiding, en
waarmee de maatschappelijke en economische impact zo beperkt
mogelijk blijft. De extra maatregelen die het kabinet vorige week voor de
Randstad heeft aangekondigd illustreren die aanpak. Daarnaast houdt het
kabinet bij de bestrijding van de economische gevolgen van de coronamaatregelen rekening met de mate waarin bedrijven, sectoren of regio’s
zijn getroffen. Zo zijn veel regelingen zodanig vormgegeven, dat bedrijven
die veel omzetverlies lijden ook meer steun ontvangen. Dat geldt
bijvoorbeeld voor de NOW en de TVL. Ook bij de investeringen voor de
begeleiding naar werk, zoals in deze brief gepresenteerd, houdt het
kabinet rekening met hoe hard regio’s getroffen worden door de crisis. Op
al deze manieren probeert het kabinet maatwerk te bieden.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
B. van ‘t Wout

6
7

Kamerstuk 32 043, nr. 529.
Wetsvoorstel Bedrag ineens, RVU en verlofsparen, beoogde inwerkingtredingsdatum 1-1-2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

10

Bijlage 1:

schematisch overzicht van ondersteuning en begeleiding naar
nieuw werk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

11

Bijlage 2:

financieel overzicht van het aanvullend sociaal pakket

in € mln.

2020

2021

2022

2023

2024

Cum.

Totaal aanvullend sociaal pakket

149

714

392

88

42

1.385

1.

Intensieve ondersteuning en begeleiding naar nieuw werk
Re-integratiebudget gemeenten
Additionele impuls re-integratiebudget gem.
Werkgeversdienstverlening UWV
Regionale mobiliteitsteams en extra crisisdienstverlening regio
Praktijkleren in het mbo
Tijdelijke impuls re-integratie banenafspraak
Ondersteuningstrajecten zelfstandigen
Tegemoetkoming SW-bedrijven

104
40
–
–
11
–
2
1
50

351
90
50
11
109
63
21
6,5
–

228
140
–
–
75
–
13
–
–

0
–
–
–
–
–
–
–
–

0
–
–
–
–
–
–
–
–

683
270
50
11
195
63
36
7,5
50

2.

Scholing en ontwikkeling voor behoud van werk
NL leert door: ontwikkeladviezen
NL leert door: scholing
Werkgeverssubsidie intersectorale scholing
Werkgeverssubsidie basisvaardigheden
NL leert door: scholing via...samenwerkingsverbanden
Scholingsbudget WW

0
–
–
–
–
–
–

181
30
21
37,5
6
62,5
23,5

18
–
9
–
–
9
–

0
–
–
–
–
–
–

0
–
–
–
–
–
–

199
30
30
38
6
72
24

3.

Bestrijding van jeugdwerkloosheid
Begeleiding door scholen en gemeenten
Regionale aanpak
Reservering langere verblijfsduur onderwijs

13
9
3,5
–

104
70
0,5
33

100
–
–
100

88
–
–
88

42
–
–
42

346
79
4
263

4.

Aanpak van armoede en problematische schulden
Gemeentelijk schuldenbeleid
Bijzondere bijstand
Versnellen brede schuldenaanpak
Waarborgfonds

23
15
5
3
–

78
30
10
8
30

45
30
15
–
–

0
–
–
–
–

0
–
–
–
–

146
75
30
11
30

5.

Diversen

9

2

1

0

0

12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 134

12