Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

528
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat over het ontbreken van informatie op
verpakkingen t.b.v. recycling (ingezonden 3 september 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) (ontvangen 30 oktober 2019).
Vraag 1
Kent u het onderzoek van Natuur & Milieu «Duurzaamheid verpakkingen in de
supermarkt»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de algehele conclusie dat de afvalstroom van verpakkingen in
Nederland onnodig groot en complex is, waardoor sortering en recycling
onnodig ingewikkeld, duur of zelfs onmogelijk wordt? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 2
Ik streef naar een circulaire verpakkingsketen waarbij het niet enkel om
recycling gaat, maar waarbij het proces begint met een circulair ontwerp van
de verpakking zodat deze aan het einde van de keten weer gerecycled en
teruggebracht kan worden in de keten.
In het kader van de producentenverantwoordelijkheid heeft het bedrijfsleven
per 1 januari 2019 tariefdifferentiatie ingevoerd. De verwachting is dat deze
maatregel de recyclebaarheid van verpakkingen zal verbeteren.
In dit kader zijn er ook afspraken gemaakt in het Plastic Pact, enerzijds om
minder plastic te gebruiken en anderzijds om de verpakkingen zodanig te
ontwerpen zodat deze gerecycled kunnen worden. Daarnaast zie ik dat de
producenten in de tweede ronde van de brancheverduurzamingsplannen
werken aan structurele verduurzaming van de verpakkingsketen.

1

ah-tk-20192020-528
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Natuur en milieu, 28 augustus 2019, Ontbreken informatie op verpakkingen staat recycling in
de weg (https://www.natuurenmilieu.nl/nieuwsberichten/verpakkingen-zorgen-voor-veel-afvalen-zijn-te-vaak-niet-te-recyclen/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Als het gaat om recycling, wordt 78% van alle verpakkingen in Nederland
gerecycled.
Dat neemt niet weg dat veel consumentenverpakkingen door combinatie van
verschillende materialen en de toevoeging van additieven complex is. Dit
bemoeilijkt hoogwaardige recycling en hergebruik van deze verpakkingen. Die
conclusies uit het rapport deel ik. Op alle onderdelen van de keten moeten
stappen gezet worden zodat er geen onnodig materiaal wordt gebruikt en dat
consumentenverpakkingen minder complex en goed recyclebaar worden.
Vraag 3
Wat vindt u ervan dat vooral de recycling van kunststof verpakkingen
achterblijft? Deelt u de mening dat het gescheiden inzamelen van de helft van
de plastic verpakkingen en het recyclen van de helft daarvan onvoldoende
resultaten zijn?
Antwoord 3
De voorstelling dat in Nederland slechts de helft van de helft van de
verpakkingen wordt gerecycled, is incorrect en volgt ook niet uit het rapport.
In Nederland wordt 50% van de kunststof verpakkingen gerecycled. Daarmee
loopt Nederland in Europa op kop. Ik wil de wettelijke recyclingdoelstelling
zoals die is opgenomen in het verpakkingenbesluit verder verhogen. Daarbij
dien ik rekening te houden met de verbeterde meetmethode zoals die volgt
uit de EU-richtlijn. Ik zal uw Kamer daar binnenkort over informeren.
Vraag 4
Hoe verhouden deze resultaten zich tot het door u afgesloten Plastic Pact?
Antwoord 4
Zoals gemeld in het antwoord op vraag 3 wordt in Nederland 50% van de
kunststof verpakkingen gerecycled. In het pact heb ik afgesproken dat dat in
2025 70% moet zijn, conform de verbeterde meetmethode zoals die volgt uit
de EU-richtlijnen. Hier hebben de koplopers zich aan gecommitteerd.
Momenteel wordt geïnvesteerd in de uitbreiding van de sorteer- en (mechanische en chemische) recyclingcapaciteit voor kunststoffen in Nederland.
Daarnaast wil ik de wettelijke recyclingdoelstelling in het verpakkingenbesluit
verhogen. Daarmee zorg ik ervoor dat de doelen voor alle producenten
ambitieus zijn. Binnenkort informeer ik uw Kamer over de recycledoelen voor
verpakkingen.
Vraag 5
Deelt u de conclusie dat de grote hoeveelheid verschillende soorten
materialen in verpakkingen het voor consumenten moeilijker maakt om bij te
dragen aan de circulaire economie? Deelt u de conclusie dat er een ontsnappingsclausule in de wet zit, waardoor esthetische eisen van de fabrikant
(marketing) kunnen leiden tot onduurzame verpakkingen (alhoewel dit
volgens de vragenstellers geen tegenstelling hoeft te zijn)?
Antwoord 5
Ik zie dat bedrijven hun verpakkingen willen verduurzamen en minder plastic
willen gebruiken. Alleen pakt deze ontwikkeling niet altijd positief uit. In hun
inzet om het gebruik van plastic terug te dringen, gebruiken bedrijven
combinatieverpakkingen van verschillende materialen, die in de praktijk
recycling verder bemoeilijken.
Om die reden is er in het Plastic Pact afgesproken dat plastic producerende
bedrijven onderzoek doen naar innovatieve plastic monomaterialen die de
juiste eigenschappen hebben en moeilijk recycleerbare plastic- en combinatieverpakkingen kunnen vervangen.
Wat betreft de tweede vraag, dienen producenten voor de verduurzaming van
verpakkingen iedere keer per specifiek product een brede afweging te maken
op basis van de aard en functionaliteit van het product en de verpakking. De
wettelijke essentiële eisen verplichten producenten dit te doen.
Ik deel de visie dat deze eisen nog te veel ruimte laten. Deze eisen dienen op
EU-niveau te worden aangescherpt en dat is nu ook aan de orde. De
Europese Commissie is momenteel bezig met een onderzoek naar de
effectiviteit van deze eisen om vervolgens te kijken hoe deze aangescherpt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

kunnen worden. Dit is ook het juiste niveau voor de aanscherping. Nederland
is voorstander van de aanscherping en zet zich daarvoor in.
Vraag 6
Deelt u de conclusie dat door incomplete, onduidelijke of ontbrekende
instructies slechts iets meer dan de helft (55%) van de verpakkingen een voor
de consument toereikende aanduiding heeft in welke afvalbak een bepaalde
verpakking moet?
Antwoord 6
Ik heb geen onderzoek gedaan naar instructies op verpakkingen, maar heb
geen reden om aan de cijfers van Natuur en Milieu te twijfelen. In mijn ogen
heeft Natuur en Milieu een gedegen onderzoek gedaan.
Ik streef ernaar dat afvalscheiding voor de burger eenvoudig en begrijpelijk
wordt. In ongeveer 80% van de gemeenten met bronscheiding wordt
verpakkingsafval nu via PMD ingezameld. Ik wil dat de combinatie van
PMD-inzameling voor bronscheidende gemeenten het algemene uitgangspunt
wordt en om dit te bereiken werk ik hiervoor samen met de VNG en het
verpakkende bedrijfsleven. Als PMD-inzameling de standaard is, hoeven
consumenten ook niet uitgebreid geïnstrueerd te worden. Alle verpakkingen,
mits leeg, horen dan in de PMD-bak/zak. De enige uitzonderingen hierop zijn
glas en oud-papier, stromen waarvan de consument al decennia gewend is ze
te scheiden.
Vraag 7
Wat vindt u ervan dat een aanzienlijk deel van de verpakkingen (9–22% plus
verpakkingen die door bijvoorbeeld een etiket niet recyclebaar zijn) helemaal
niet recyclebaar zijn?
Antwoord 7
Ik wil toe naar een situatie waarin alle verpakkingen recyclebaar zijn.
Daarvoor zijn de producentenverantwoordelijkheid en de tariefdifferentiatie
belangrijke instrumenten. In het Plastic Pact heb ik 100% recyclebaarheid in
2025 afgesproken. Het percentage uit dit Natuur en Milieurapport is lager dat
het percentage dat uit een eerdere studie van de Wageningen Universiteit
naar voren is gekomen. Daar werd gesproken over 28% niet recyclebareverpakkingen.
Vraag 8
Kunt u aangeven in welke mate bedrijven doen wat er beloofd wordt in de
brancheverduurzamingsplannen (uit de Raamovereenkomst Verpakkingen)?
Welke mogelijkheden ziet u om deze plannen effectiever te maken? Is het
algemeen verbindend verklaren van deze plannen bijvoorbeeld een manier
om ze effectiever te maken?
Antwoord 8
Ik heb geen mogelijkheid ze algemeen verbindend te verklaren, omdat een
branche niet een erkende entiteit is in het Besluit beheer verpakkingen. Als
onderdeel van het wettelijke kader, werk ik wel aan het aanscherpen van de
essentiële eisen op EU-niveau zodat de inspectie hier beter op kan handhaven.
De brancheverduurzamingsplannen bevatten daarnaast de ambities van het
bedrijfsleven zelf, deze worden door het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken
gemonitord.
Vraag 9
Herinnert u zich uw toezegging bij het debat over de begroting van het
ministerie Infrastructuur en Waterstaat 2019 om met het bedrijfsleven in
gesprek te (blijven) gaan over de recyclebaarheid van verpakkingen en
eenduidige informatie voor de consument? Wat hebben deze gesprekken
opgeleverd?
Antwoord 9
Er is sindsdien onder andere het Plastic Pact NL afgesloten. Dit is het
rechtstreekse gevolg van de bedoelde gesprekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 10
Bent u van plan u in te zetten voor hogere Europese doelstellingen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 10
De Europese recyclingdoelstellingen voor 2025 en 2030 zijn één jaar geleden
vastgesteld. Ik wil als het gaat om de Nederlandse doelstellingen ambitie
tonen en de koploperspositie van Nederland binnen de EU behouden.
Daarnaast pleit ik waar mogelijk voor het aanscherpen van Europees beleid.
Ik zal uw Kamer op korte termijn informeren over de recyclingdoelstellingen
voor verpakkingen.
Vraag 11
Bent u van plan – vooruitlopend op het Europese traject – de Nederlandse
wetgeving («Essentiële Eisen») aan te passen, waardoor producenten altijd
een uniform afvalscheidingslogo opnemen op de verpakking en stoppen met
onnodige verpakkingen en verpakkingen bestaande uit meerdere materialen?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
De essentiële eisen zijn opgenomen in EU-regelgeving en dienen op
Europees niveau te worden aangepast. Daarvoor is een traject gestart. Wat
betreft het afvalscheidingslogo, het verminderen van verpakkingen en het
vereenvoudigen van verpakkingen, verwijs ik u naar mijn antwoorden op de
vragen 5, 6 en 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4