Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 246

Agentschap Dienst Regelingen LNV (DRL)

Nr. 19

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 20 mei 2009

1

De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1 heeft op
22 april 2009 overleg gevoerd met minister Verburg van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit over:
– brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 7 juli 2008 inzake aanbieding Voortgangsrapportage Dienst Regelingen (29 246, nr. 16);
– brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 5 november 2008 inzake antwoorden op schriftelijke vragen van het lid Ouwehand (PvdD) over richtlijnen voor
de opvang van in beslag genomen dieren (Aanhangsel der
Handelingen 2008–2009, nr. 560);
– brief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit d.d. 16 april 2009 inzake antwoorden op schriftelijke
vragen van de leden Jacobi (PvdA) c.s. over het aflopen van
beheersovereenkomsten Provinciale subsidieregeling agrarisch
natuurbeheer (PSAN) (Aanhangsel der Handelingen 2008–2009,
nr. 2370).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter,
Schreijer-Pierik (CDA), Atsma (CDA), voorzitter, Poppe (SP), Waalkens (PvdA), SnijderHazelhoff (VVD), Jager (CDA), Ormel (CDA),
Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van
Velzen (SP), Samsom (PvdA), Van Dijken
(PvdA), Neppérus (VVD), Jansen (SP), Jacobi
(PvdA), Cramer (ChristenUnie), Koppejan
(CDA), Graus (PVV), Linhard (PvdA), Zijlstra
(VVD), Thieme (PvdD), Dibi (GroenLinks),
Polderman (SP) en Elias (VVD).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk
(CDA), Ten Hoopen (CDA), Luijben (SP), Tang
(PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop
(CDA), Pieper (CDA), Koşer Kaya (D66), Van
Leeuwen (SP), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA),
Van Baalen (VVD), Kant (SP), Blom (PvdA),
Ortega-Martijn (ChristenUnie), Van Heugten
(CDA), Brinkman (PVV), Van Dam (PvdA), Ten
Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD), Vendrik
(GroenLinks), Lempens (SP) en Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD).

Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter. Ik heb een aantal punten.
Ten eerste heeft de kruisjesaffaire nog steeds forse gevolgen voor een
groot aantal bedrijven. Je kunt wel zeggen dat het maar tweehonderd en
zoveel zijn op een totaal van zoveel duizend, maar voor die 250 bedrijven
betekent het nog steeds een forse aanslag op hun budget. «Eén kruisje
verplaatsen» is dan «geen kennelijke fout».
Ik heb mij al eens laten ontvallen dat het eigenlijk idioot dat een vergissing, waarbij men in een aantal gevallen niet eens zelf kan controleren of
het kruisje inderdaad niet is geplaatst, voor een aantal bedrijven een ton
of iets minder scheelt. Daar moeten wij gewoon kritischer naar kijken. De
minister zal zeggen: «Inmiddels is er een aantal uitspraken en de mensen

KST130961
0809tkkst29246-19
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

Voorzitter: Schreijer-Pierik
Griffier: Dortmans
Vragen en opmerkingen uit de commissie

1

zijn niet in het gelijk gesteld.» Dat is allemaal waar, maar ik herhaal dat
eenieder de mogelijkheid moet hebben om een vergissing te herstellen. Er
moet dus gewoon een terugkoppeling zijn. Als je iets bestelt op bol.com –
dan gaat het soms maar over € 14 – dan krijg je nog een terugmelding
van wat je hebt besteld en hoeveel dat kost. Wat zou er mis mee zijn om
het in ieder geval zo aan te pakken?
Bovendien is het aan een aantal ondernemers niet uit te leggen, omdat
blijkt dat de Dienst Regelingen (DR) zelf ook weleens fouten maakt en
moet concluderen dat zelfs nadat alle toeslagen zijn betaald, gewoon een
aantal toeslagen c.q. een onderdeel van die toeslagen moet zijn terugbetaald. Als volksvertegenwoordiger van de ondernemers die de dupe zijn
geworden van het niet-plaatsen van een kruisje vind ik dat de Kamer nog
eens naar dit probleem moet kijken.
Ten tweede wil ik het hebben over gebruiksvriendelijkheid van de huidige
aanvraagprocedure. Ik realiseer mij dat er wordt gewerkt aan een
gebruiksvriendelijke macro. Er wordt dus geleerd van fouten uit het
verleden. Wij gaan nu echter iedereen vragen de aanvraag te doen via de
computer. Dat klinkt allemaal prachtig, maar ik ontvang toch signalen dat
ook op die manier zich nog steeds problemen voordoen, ook al heb je de
mogelijkheid om het formulier met hulp van een medewerker van het
LNV-loket in te vullen. Soms is bijvoorbeeld de applicatie helemaal niet
beschikbaar; soms ben je er te lang mee bezig en gaat «de boel op zwart»;
de applicatie werkt zeer traag. Het gaat nog niet van een leien dakje en dat
verdient dus nog de nodige aandacht. De minister zal wel zeggen: «Wij
werken eraan, wij werken eraan.», maar ondernemers zitten met de
gebakken peren. Als wij willen inzetten op de computer, dan moet dat
toch heel goed functioneren. Wil de minister dus toch eens kijken hoe het
wat handzamer kan?
Mensen moeten soms heel lang wachten voordat ze uitsluitsel krijgen
over een bezwaarschrift. Dat levert belemmeringen op voor vervolgtrajecten. Daar moeten wij dus zo langzamerhand wel een modus voor
hebben gevonden. Ik heb begrepen dat de bezwaarschriften uit 2006 pas
heel recent, begin 2009, zijn afgehandeld.
Mijn derde punt gaat natuurlijk over eerder uitbetalen van de toeslagrechten. Ik weet dat wij daarmee een groot beslag leggen op de uitvoeringsdienst, de DR. De minister zal zich zeker de discussie over de vraag of
er voorschotten mochten worden uitbetaald, herinneren. Het bleek dat die
mochten worden uitbetaald. De minister zei toen het allemaal te zullen
bekijken, maar dat ze eventueel bereid was dat te doen. Als wij de zaken
goed kunnen controleren, kunnen wij nu een aanvraag neerleggen in
Brussel. Ik ga ervan uit dat als de computergegevens kloppen en alles
goed werkt, wij die screening moeten hebben kunnen doen en de toeslagrechten eerder moeten uitbetalen, in ieder geval aan de bedrijven die hun
aanvraag via de computer hebben gedaan. Zij worden namelijk geconfronteerd met liquiditeitsproblemen. De roep is helder; wij hebben deze al
gedaan.
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. De Kamercommissie heeft recent
eurocommissaris Fischer-Boel bezocht. Volgens mij heeft de minister het
verslag van dat bezoek ook ontvangen. De eurocommissaris was helder:
als in mei de formulieren worden ingeleverd en de Nederlandse regering
de controle heeft toegepast, dan kan er worden uitbetaald. Daarnaast
weten wij natuurlijk ook dat de minister-president bij het debat over de
kredietcrisis heeft gezegd «als overheid betalen wij de rekeningen op tijd».
Minister Ter Horst heeft vorige week nog gezegd «ik ga een loket maken».
Wij hebben echter al een loket; wij weten wie erachter zit, namelijk de
minister van LNV. Zij weet wat de eurocommissaris heeft gezegd. De
insteek van de CDA-fractie is eigenlijk heel simpel: doe het, minister;
betaal die toeslagrechten eerder uit, want de sector heeft financiële
problemen en liquiditeitsproblemen. Ik roep de minister op deze kans te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

2

pakken, er bij de DR een tandje bij te zetten, ervoor te zorgen dat zo snel
mogelijk wordt gecontroleerd en daarna te dokken!
Ik sluit mij aan bij de woorden van collega Snijder over digitalisering van
een gebruiksvriendelijke aanvraagprocedure in relatie tot de kruisjesproblematiek. Ondanks alle verbeteringen en ondanks de aangekondigde
coulance komt mijn fractie tal van schrijnende gevallen waarvan je je
afvraagt hoe het mogelijk is dat het gebeurt, tegen. Door haar verleden als
fractiewoordvoerder SZW in deze Kamer weet de minister dat als je een
foutje maakte in een uitkeringsaanvraag, iedereen bij de sociale dienst je
hielp. Als dat niet gebeurde, zei de Kamer of een gemeenteraad «wat
krijgen we nu?». De CDA-fractie vindt dat bij de DR precies hetzelfde principe moet gelden. Als mensen volstrekt andere keuzes maken, is het wat
anders, maar als je een foutje maakt en per ongeluk een vinkje vergeet,
dan moet er met coulance en met gezond boerenverstand naar zo’n
aanvraag worden gekeken.
Deels gaat het met de digitalisering de goede kant op, maar wat heb je
aan digitalisering als er geen internet is. In bepaalde delen van Nederland
is geen internet. Wij hebben in Brussel de keuzes voor modulatie en
breedband; zie ook de motie-Atsma. Wil de minister nog eens met staatssecretaris Heemskerk van EZ praten over zijn negatieve brief aan de
Kamer? De CDA-fractie vraagt namelijk een andere houding van het
kabinet, ook van de minister van LNV die natuurlijk ook buitengewoon
graag wil, ook om financiële redenen, dat boeren alles digitaal kunnen
aanvragen.
De DR heeft een behoorlijke inhaalslag gemaakt op het punt van communicatie en informatieverstrekking. Mijn fractie krijgt nog steeds veel
signalen dat ondernemers van het kastje naar de muur en weer terug
worden gestuurd, zoals bij de schadeafhandeling bij de stroomstoring in
de Bommeler- en Tielerwaard of bij tal van bezwaarprocedures. Dat willen
wij niet. Kan de minister de Kamer nog eens berichten hoe en wanneer
precies de DR een klantvriendelijke modeldienst is, die zorgt dat de zaken
op orde zijn en waar boeren met plezier mee bellen omdat zij weten dat ze
snel worden geholpen?
De heer Polderman (SP): Voorzitter. De Kamercommissie heeft enkele
maanden geleden een interessant werkbezoek gebracht aan de DR in
Assen, onder andere naar aanleiding van de kruisjesdiscussie. Wij hebben
daar een heel interessante uitleg over gekregen. Ik hoor graag een
antwoord van de minister op de door de andere fracties gestelde vragen.
Volgens mij krijgt men de zaken redelijk onder controle, maar het kan
natuurlijk altijd beter. Het zal ook beter moeten. Men moet streven naar
een zo goed mogelijke serviceverlening. Was er nu sprake van echt helemaal de kruisjes verkeerd zetten, was het gewoon wat onnozelheid of
onkunde? Ik ben daar voor mezelf nog niet uit, maar ik hoor graag de
mening van de minister. Op zich was ik onder de indruk van de uitleg van
de DR.
Insteek op vooral de digitale afhandeling is natuurlijk prima. 40% levert
het nu digitaal aan, wat betekent dat 60% – in ieder geval meer dan de
helft – nog steeds geen digitale aansluiting heeft en nog steeds dergelijke
formulieren met de hand moet aanleveren. Met de computer zijn fouten
minder makkelijk te maken, maar met de hand ingevulde formulieren zijn
toch gevoelig voor vergissingen. Bij die formulieren moet wat coulanter
worden opgetreden.
De discussie over de vraag of de toeslagen op tijd kunnen worden uitbetaald, is vorig jaar al gevoerd. In de krant stond dat de minister het een
erg lastige problematiek vond. Tja, dat betekent nog niet dat het onmogelijk is. Er is nog wat ruimte. Met name het Nederlands Agrarisch Jongeren
Kontakt (NAJK) benadrukt dat er op tijd moet worden uitbetaald. De jonge
agrariërs zullen de mensen zijn die de gegevens digitaal aanleveren, dus
er moet zo snel als mogelijk worden uitbetaald. Ik vermoed dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

3

minister daar ook naar streeft. Wat vindt zij van de kritische reactie van
collega Koopmans?
Dan kom ik nu bij mijn principiële punt. Is de DR nu eigenlijk voldoende
toegerust voor de toekomstige wijzigingen naar aanleiding van het
gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB)? Het ziet ernaar uit dat de
komende tijd uit Brussel minder budgetten komen. Is de DR daarop
voldoende voorbereid of niet? Als dat niet het geval is, is men onnozel. Je
kunt zien aankomen wat er gaat gebeuren. Met de verandering van het
GLB en met de toekenning van meer bevoegdheden – ik hoop ook meer
bevoegdheden voor de nationale bevoegdheid – zal een slag moeten
worden gemaakt. Sorteert de DR daarop voldoende voor of gaat men er
nog vanuit dat de regels in het huidige Europees landbouwbeleid voor
eeuwig en altijd blijven bestaan? In dat laatste geval zal de minister de DR
wakker moeten schudden, want dat zal niet zo zijn.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik wil graag een constructieve en
mooie bijdrage leveren aan dit overleg, maar dat wordt wel heel lastig
gelet op de klachten over de DR die mijn fractie ontvangt.
Ik ben ook bij het werkbezoek aan de DR geweest. Toen kregen wij een
prachtige voorlichting over hoe het allemaal werkt. Ik moet echter toch
concluderen dat wij er nog lang niet zijn. Mijn beeld van dat bezoek is dat
de DR wel heel erg uitgaat van administratieve belangen en dergelijke,
maar dat het simpele een op een communiceren met de cliënten nog wel
een paar stappen te ver is. Dat blijkt ook uit de klachten.
Er is al veel gezegd over de kruisjesproblematiek. Ik stel voor op korte
termijn een aanpassing van het formulier te doen, zodat mensen een
melding krijgen als een vinkje fout zetten. Dat soort zaken is bij DR echter
niet aan de orde, terwijl ik bij een hotelreservering een keurige bevestiging krijg, zodat ik kan zien of het deugt of niet. Waarom kan dat niet bij
het kruisjesformulier niet? Je zou toch in feite gewoon een uitdraai van
het formulier moeten kunnen maken? Ik steun daarbij de inbreng van de
VVD-fractie.
Het kan gebeuren dat niet wordt doorgegeven dat een maatschap een vof
is geworden, dat wordt verzuimd ergens een vinkje te zetten, wat zou zijn
gecorrigeerd als het ter controle zou zijn voorgelegd. Het is toch vele
bruggen te ver dat een weidevogelboer die vorig jaar nog de weidevogelboer van het jaar was, nu een boete krijgt omdat hij abusievelijk een
perceelswijziging niet goed heeft ingevoerd. Het is geen klacht in de trant
van «het loopt niet lekker en het gaat niet goed»; het gaat om bedragen in
de trant van € 28 000 of € 30 000, juist in een tijd waar veel mensen
liquiditeitsproblemen hebben. Ik steun het pleidooi van collega Koopmans: kom op, dit moet anders, beter en korter door de bocht en in ieder
geval met mogelijkheden voor een stukje controle ertussen. Als dat niet
kan, dan vraag ik me af wat voor systeem wij in vredesnaam hebben. Bij
tal van organisaties kan het wel, dus waarom niet bij de DR.
Mijn fractiegenoot Waalkens was aanwezig bij het bezoek aan eurocommissaris Fischer-Boel. Zij stond niet onwelwillend tegenover eerder uitbetalen. Zeker in deze tijden kunnen we iets betekenen voor de problemen in
de zuivelsector in het bijzonder, maar ook in de agrarische sector in het
algemeen. Waarom zouden we tot 15 oktober moeten wachten? Kan dat
niet in augustus, als de controles zijn uitgevoerd en afgerond? Ik begrijp
dat de minister de intentie wel heeft, maar dan moeten wij ook met zijn
allen – op zijn Fries gezegd – «de bealch dêrfoar goaie».
Samen met collega’s Snijder en Atsma heb ik vragen gesteld over de
Provinciale subsidieregeling agrarisch natuurbeheer (PSAN). Wij hebben
er een zwaar hoofd in, ook na de antwoorden van de minister, dat in 2009
de hele zaak zo voor elkaar is dat de nieuwe aanvragen vanaf januari 2010
goed lopen. Er is veel gedoe met de digitale kaarten. De minister erkent
dat deze het fundament onder de regeling zijn. Wij hebben er allemaal
zeer veel belang bij goed gemotiveerde boerenlandschapbeheerders die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

4

meedoen aan deze regeling. De digitale kaart mag niet zoveel gedoe opleveren, dat de nieuwe aanvragen grote problemen veroorzaken omdat de
zaak niet goed is afgerond. Met Europa kan toch worden geregeld dat het
gewoon met een jaar wordt verlengd? Ik weet niet of je hier boerenverstand voor nodig hebt of gewoon praktisch inpassingsvermogen, maar
waarom zou het niet kunnen? Kan de minister uitleggen waarom dat echt
niet zou kunnen, want ik neem geen genoegen met het verhaal «Europa
duldt dat niet». Laten wij een beetje praktisch doen; voor Europa zelf is dat
ook van groot belang.
Daarmee kom ik op het punt van de bevoorschotting. Zoals gezegd, wil
mijn fractie de betalingen graag naar voren wil trekken, dus augustus in
plaats van oktober. Er zijn enkele succesvolle jaren geweest. Ik begrijp de
administratieve problemen die gepaard gaan met eerder uitbetalen, maar
toch zou de zaak enkele maanden naar voren gehaald moeten kunnen
worden.
Er wordt veel gebeld met de hulplijn, namelijk 58 000 keer. Wat voor type
klachten betrof het: hoeveel procent van wat? De bereikbaarheid van de
DR zou heel slecht zijn. Ik heb begrepen van iemand die een hele week
heeft geprobeerd contact te krijgen met de DR, maar er niet is doorgekomen. Via deze weg zijn het dus 58 001 klachten.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik heb een heel andere inbreng
dan de voorgaande sprekers. Ik zal het niet hebben over de toeslagrechten. Ik wil daarentegen met de minister verder spreken over eerder
gestelde vragen over de DR in relatie tot in beslag genomen dieren. Ik zal
de woordvoerders van de andere fracties even kort bijpraten, die nu
denken «waar gaat dit over?». Tegen de heer Koopmans zeg ik alvast dat
dit punt op de agenda van dit overleg staat.
De heer Koopmans (CDA): Maakt het u niets uit dat boeren hun centen
graag eerder krijgen? Vindt u die wens niet net zo gerechtvaardigd is als
de rest van Nederland? Sluit u zich toch bij ons aan?
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik ben blij met uw vraag. Ik wil mijn kostbare spreektijd bewaren voor de punten die ik met de minister in elk geval
wil bespreken. Over de toeslagrechten heb ik eerder al gezegd dat ik me
kan voorstellen dat een uitbetalingsmoment kan worden gekozen. Wat zijn
de financiële gevolgen daarvan? Ik ben niet goed op de hoogte met de
kruisjesproblematiek, maar als ik de dames Snijder en Jacobi hoor zeggen
dat een boer geen bevestiging krijgt van wat hij heeft ingevuld, dan kan er
volgens mij inderdaad wel het een en ander worden verbeterd.
De politie arresteert iemand of neemt ergens dieren in beslag, om welke
reden dan ook. In de praktijk kunnen die dieren in de buurt terecht in een
asiel. De politie heeft meestal een sleutel van zo’n asiel, dus het kan ook
allemaal midden in de nacht. Een prachtige oplossing. Maar dan? De
asielbeheerder komt de volgende ochtend en ziet een hond in de kennel.
Met de politie is afgesproken dat deze daar kan worden geplaatst. Vervolgens is onduidelijk wat de achtergrond van het dier is, hoe lang het in het
asiel moet blijven en of de eigenaar gedetineerd is of binnen vier weken
zijn hond weer komt ophalen. Bij strafrechtelijke procedures kan het
maanden duren voordat alles rond is.
De asielen worden echter niet goed geïnformeerd. Ik heb de minister
hierover vragen gesteld; in haar antwoord was zij wel erg optimistisch
over de bekendheid met de richtlijnen uit het draaiboek Inbeslaggenomen
goederen, bij opsporingsambtenaren en toezichthouder. Met name de
politie blijkt toch echt niet voldoende op de hoogte te zijn van de richtlijnen en protocollen. In een aantal gevallen kent men zelfs de DR niet.
Waarop baseert de minister haar beeld van de praktijk? Hoe worden
politie en douane geïnformeerd over de inhoud van het draaiboek? In het
concrete geval van het asiel in de Zaanstreek heeft de minister op mijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

5

vragen geantwoord dat in het betreffende geval de politie contact had
opgenomen met het opvangcentrum. Bij navraag was dat dus niet zo. Het
asiel moest zelf bij de politie leuren met de vraag: wat moeten wij met die
hond, hoe lang blijft hij hier, wat zijn de perspectieven?
Inmiddels heeft dit asiel moeten afhaken door de opgeschroefde aanbestedingseisen. De minister heeft een aanbestedingsronde gehouden voor
asielen die in aanmerking komen voor de titel «opslaghouder», maar de
eisen daarvoor zijn wel wat strikt. Nu moet een opslaghouder een groot
aantal hokken permanent vrijhouden. Voor kleine asielen is dat geen haalbare kaart. Het asiel in de Zaanstreek is dus al afgevallen. Hoeveel opslaghouders zijn er nog over? Wat is de landelijke spreiding? Als ergens in
Lutjebroek een hond in beslag wordt genomen en er moet 100 km worden
gereden om het dier te kunnen «deponeren» – dat zijn de juridische
termen die de minister hanteert – dan is dat een weinig werkbare situatie.
Is de Stichting Nederlandse Opvang Papegaaien (N.O.P.) door de
aanbestedingseisen gekomen? Kan de minister een toelichting geven op
de werkbaarheid en de dagelijkse praktijk? Kan zij ook een reactie geven
op de aanbestedingsprocedure voor vee en welke criteria daar worden
gehanteerd?
Een groot zorgpunt is de duur van de opvang. Het komt niet zelden voor
dat een dier langer dan een jaar vastzit voordat is besloten of het terugkan
naar de eigenaar of dat het moet worden herplaatst. We kunnen het
hebben over: «opslag», «deponeren», «in beslag genomen goederen»,
maar het gaat ondertussen wel over levende wezens. Ik dring er daarom
bij de minister op aan om eens te kijken naar de mogelijkheden om eerder
beslissingen te nemen, teneinde in ieder geval een oplossing te vinden
voor de nu vaak voorkomende situatie, waarbij dieren langer dan een jaar
in een asiel zitten. Kan de minister iets zeggen over het bijzondere geval
van de drie asherakatten die al veertien maanden vastzitten? Uit het geval
van de N.O.P. blijkt dat opslaghouders fokken met in beslag genomen
dieren. Ten eerste vind ik dat onwenselijk; ten tweede zitten daar volgens
mij juridisch nogal wat haken en ogen aan. Wie is eigenaar van de nieuw
geboren dieren? Is dat de oorspronkelijke eigenaar, die niet weet of hij zijn
dier terugkrijgt, of is dat de opslaghouder? Mogen die dieren zomaar
worden verhandeld?
Antwoord van de minister
Minister Verburg: Voorzitter. Ik bedank de Kamerleden voor hun inbreng
in eerste termijn. Eigenlijk zijn wij vorige week al met dit algemeen
overleg begonnen, toen wij bij de voorbereiding van de Landbouwraad
ook over de vandaag aan de orde zijnde agendapunten spraken. Ik heb
toen gezegd dat ik groot begrip heb voor het verzoek van de Kamer,
evenals voor de behoeften van de Kamer en de wensen die in het veld
leven.
Wel is het verstandig om het idee eens heel zorgvuldig te wegen, ook in
relatie tot het gesprek dat de Kamer heeft gevoerd met eurocommissaris
Fischer-Boel. Zorgvuldigheid en het voorkomen van fouten, zoals bij de
kruisjesproblematiek, moeten heel zwaar wegen. Zorgvuldigheid en haalbaarheid staan dus bij mij bovenaan. Ik heb vorige week gemeld dat uit
het gesprek met de eurocommissaris een vijftal voorwaarden is gebleken.
Dat is meer uitgewerkt dan ik heb kunnen lezen in het verslag van het
Kamerbezoek aan Brussel, waarvoor overigens dank.
Ik wil de verwachtingen van de Kamer op een reëel niveau brengen. Het
Europees betalingsseizoen gaat niet voor 15 oktober open. Van betaling in
augustus kan dus geen sprake zijn. 15 oktober is het eerste moment
waarop betalingen kunnen. Alleen in uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld
bij ernstige financiële problemen, kan een lidstaat verzoeken om eerdere
betaling, voor 1 december. Je zou kunnen zeggen dat sprake is van
ernstige financiële problemen, maar die vervroegde betaling kan slechts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

6

als voorschot van maximaal 50% worden gedaan. Een voorschot kan
nooit voor 16 oktober, het begin van het Brusselse boekjaar, worden uitbetaald. Voor elke betaling, dus ook voor een voorschot, moeten alle controles op de subsidievoorwaarden zijn uitgevoerd. De definitieve betaling,
het restant, kan nooit voor 1 december gebeuren. Als ik dat alles op mij
laat inwerken, dan zeg ik dat zorgvuldigheid voorop moet staan. Een
dergelijke ingreep op het uitvoeringsproces moet dus uitvoerbaar zijn en
mag later, in de verantwoording, niet tot al te grote problemen leiden.
Dat alles zorgvuldig tegen elkaar afwegende, lijkt het mij niet verstandig
om nu te besluiten om tot een voorschotregeling over te gaan. Alle
perceelen veldcontroles en administratieve controles moeten zijn afgerond. Dat is een complexe en tijdrovende operatie, die foutloos moet
gebeuren. Dit geldt ook voor de bedrijfstoeslag 2009. Daar komen de
veranderingen in het GLB nog bij; de heer Polderman wees er al op. Dit
betreft niet het GLB van na 2013, maar de veranderingen die moeten
doorgevoerd als gevolg van de besluiten van de health check. Die zullen
moeten worden meegewogen en ingeregeld. Voor de bedrijfstoeslag 2009
betekent dat deze nog moet worden ingevuld en ingevoerd. De Kamer
weet dat daarover nog besluitvorming moet plaatsvinden; ik zal de Kamer
voor 1 mei, dus uiterlijk volgende week, nader berichten. De besluitvorming en de uitvoering moeten nog worden verwerkt in het uitvoeringsproces van de DR. Daar komt bij dat het netto-effect van een voorschotbetaling minimaal is. Een voorschot kan namelijk slechts aan de helft van
het aantal aanvragers worden uitbetaald. Dat betekent dus dat de helft
van de boeren de helft van de toeslag ongeveer een maand eerder,
vanaf 16 oktober, krijgt.
Dat alles in ogenschouw nemende, verwacht ik dat door de vele extra
handelingen en de kwaliteitscontroles – het betreft 90 000 versus 60 000
betalingen – de andere helft van de aanvragers later zou kunnen worden
betaald. De staart wordt dus langer en de uitvoeringskosten vallen hoger
uit. Als de Kamer met mij meedenkt: ik vind, met u allen, dat wij de foutkans moeten terugdringen, maar de foutkans zal toenemen door een
verbreding van de operatie van 90 000 in plaats van 60 000 betalingen en
het in tweeën – voorschot en restant – knippen van de operatie. Ik herhaal
dat ik begrip heb voor de behoefte vanuit de praktijk. Ik zie dat de situatie
bij veel boerengezinnen en -ondernemers nijpend is. Ik zal mij er wel voor
inspannen dat zo veel mogelijk aanvragers zo vroeg mogelijk in december
de bedrijfstoeslag volledig ontvangen. De sector kan daar een handje bij
helpen, door de gecombineerde aanvraag vroeg in te dienen en daarbij te
kiezen voor de digitale variant. Op de vragen daarover reageer ik separaat
nog. Als men voor de digitale variant kiest, kan kostbare tijd bij de verwerking worden gewonnen. Tijdens het bezoek aan de DR heeft de Kamer
gezien hoe kan worden meegekeken bij het invullen van het digitale
formulier. Men kan inbellen en dan kan de DR meekijken en direct adviseren. De behandeling van digitale aanvragen is vele malen eenvoudiger
dan van papieren aanvragen, en verdient dus sterk de voorkeur.
Dat alles gezegd hebbende, heb ik toch begrip voor de financiële situatie
van een groot deel van de boeren. Daarom is het goed om naar alternatieven te kijken, teneinde de sector tegemoet te komen. Dat kan op twee
manieren, namelijk door ten eerste de regeling uit 2007 voor de knelgevallen bij de uitbetaling van de bedrijfstoeslagen in aangepaste vorm
opnieuw toe te passen. De knelgevallenregeling is bedoeld om de aanvragers die in ernstige financiële nood verkeren of dreigen te komen, een
voorrangsbehandeling te geven. Als wij daartoe besluiten, dan moet dat
nog wel worden uitgewerkt. De tweede optie betreft de mogelijkheid van
de DR om aanvragers die daarom verzoeken, een bewijs te verstrekken,
waarin staat welk bedrag aan BTR (Bedrijfstoeslagenregeling) zij hoogstwaarschijnlijk ontvangen. Dat kan op basis van een zogenaamde zachte
verplichting. Met dat formulier kan de aanvrager eventueel afspraken
maken met de bank. Dit bewijsformulier wordt wel voorzien van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

7

disclaimer, omdat op het moment van verstrekking nog niet alle controles
zijn afgerond. Er moet een voorbehoud worden gemaakt, want uitbetaling
kan pas na afronding van alle controles. Als die controles nog niet zijn
afgerond, moet die disclaimer worden ingebouwd, want dan zou de uit te
bedrijfstoeslag nog kunnen wijzigen. Met dit alternatief kan worden
tegemoetgekomen aan de ondernemers.
De voorzitter: Voordat de minister overgaat naar haar tweede blokje,
geef ik de Kamerleden eerst gelegenheid tot een reactie op het antwoord
van de minister over de BTR. Dan hoeven wij vervolgens geen tweede
termijn meer te voeren.
Mevrouw Snijder-Hazelfhoff (VVD): Voorzitter. Ik schrik van de antwoorden van de minister. Over de knelgevallen zegt zij namelijk: «ik wil natuurlijk» en «ik realiseer me dat». Volgens mij is momenteel het grootste deel
van agrarische sector een knelgeval. Iedereen zit te kijken naar dit kabinet
en naar wat nog mogelijk is vanuit Den Haag.
De minister zegt echter dat de foutkans toeneemt als wij snelheid betrachten. Ondernemers weten inmiddels wel dat ze het gewoon goed moeten
aanleveren. Ze zijn al als de dood dat ze een kruisje verkeerd zetten en ze
zullen er dus wel voor waken om dat te doen. De foutkans ligt dan alleen
nog maar bij de controles van DR. Natuurlijk moeten wij controleren,
maar die ondernemers zullen er alles aan doen om het goed te doen. «Zo
vroeg mogelijk indienen»: er zijn ondernemers die het inmiddels hebben
ingediend. Dat kan, want het hele traject loopt al. Dus, DR: kijk na, doe uw
best. «Digitaal meekijken» is simpel. Als er wordt meegekeken, dan wordt
het volgens mij goed ingeleverd. Waar zit nu het probleem? Al die mooie
alternatieven leveren volgens mij alleen maar extra rompslomp op.
De heer Koopmans (CDA): Ik zit er een beetje hetzelfde als collega Snijder
in. Als de minister de knelgevallenregeling openstelt, dan kan ze er gif op
innemen dat daar een zwaar beroep op gedaan zal worden. Het gros van
de boeren is knelgeval. De minister komt dus handen te komt om die
boeren als knelgeval te behandelen, of ze zou moeten zeggen: ik verklaar
bij dezen iedereen als knelgeval. Dat lijkt mij een goed idee, want dan
hoeft er niet te worden getoetst, wat een hoop werk zou schelen; dan
komen we weer uit op hetzelfde systeem, namelijk uitbetaling op
15 oktober. Het is dus veel verstandiger om dit te proberen en om te
zeggen: we gaan ervoor en we gaan het niet te ingewikkeld maken.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik ben het eens met collega’s Snijder en Koopmans.
De minister spreekt over zorgvuldigheid en haalbaarheid. Natuurlijk is dat
een heel goed streven, maar de verhouding tussen gemaakte fouten en de
gevolgen daarvan loopt zo ver uiteen. Ik noemde al het voorbeeld van een
toeslag van € 28 000, waarbij een wijziging niet goed was doorgevoerd en
een vinkje niet goed was geplaatst.
De voorzitter: Volgens mij komt de minister nog terug op dat punt.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Oké. Ik wil in ieder geval een reactie op het punt
dat als je twee keer moet toetsen, je twee keer fouten moet voorkomen.
Als boeren worden geconfronteerd met zulke grote gevolgen, is dat niet
zorgvuldig.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik vind de analyse van de minister wel
steekhoudend. Zij heeft deze al gegeven toen het onderwerp op een
eerder moment aan de orde kwam. De knip tussen voorschot en werkelijke betaling levert nogal wat problemen op. Gezien de emoties vraag ik
echter de minister dat als zij invoering van de knelgevallenregeling over-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

8

weegt, zij een inschatting van het aantal gevallen heeft gemaakt? Ik kan
mij namelijk niet voorstellen dat zij deze mogelijkheid aan de Kamer voorlegt als het om 100% van de agrariërs gaat. Dan zal ze wel beter weten.
Minister Verburg: Voorzitter. De Kamer moet van mij aannemen – ik ben
ervan overtuigd dat zij dat ook doet – dat ik uitermate zorgvuldig naar de
mogelijkheden heb gekeken. Naast alle, op zich begrijpelijke, emoties
moeten wij in alle nuchterheid kijken naar de vraag wat het meest effectief
is.
Wat hebben boeren eraan als ze tussen 15 oktober en 1 december, op
voorwaarde dat alle controles zijn afgerond, dat voorschot ontvangen,
maar vervolgens, doordat zaken uitlopen, een aantal boeren langer moet
wachten omdat het geen 60 000 maar 90 000 handelingen zijn. Wij
spreken over een periode van anderhalve maand. Ik heb de Kamer toegezegd dat boeren die het formulier op tijd inleveren, zo veel mogelijk zo
vroeg mogelijk, in december, de bedrijfstoeslag volledig ontvangen.
Sommige hebben het formulier al ingezonden; het loopt goed, met name
het aantal digitale formulieren groeit sterk, wat ik toejuich omdat dat zo
veel voordelen biedt. Wij moeten ons wel in alle nuchterheid, door de
emoties heen, afvragen waar we de boer een groter plezier meedoen:
door te zeggen «kom met uw formulieren; wij zetten alles op alles om de
controles tijdig af te handelen; wij zetten extra in op het voorkomen van
fouten bij het plaatsen van de kruisjes». De Kamer heeft kunnen zien hoe
gemotiveerd de mensen van de DR zijn. Dat betekent dat alle controles
tijdig zijn afgerond en wij vanaf 1 december aanstaande gewoon voluit
kunnen uitbetalen, met de mogelijkheid om de grootst mogelijke bulk in
december uit te betalen; de DR heeft het niet zelf in de hand, maar het
hangt ook af van de vraag of alle controles kunnen zijn afgerond en of ze
in orde zijn. Wij moeten heel zorgvuldig stilstaan bij de vraag waar wij dan
boeren, die begrijpelijkerwijs dit idee steunen, een groter plezier mee
doen: een voorschot anderhalve maand eerder, waarbij de staart naar
achteren schuift omdat alles dan twee keer moet worden beoordeeld, met
90 000 in plaats van 60 000 handelingen, of alles op alles zetten en, indien
nodig, een knelgevallenregeling in het leven te roepen.
Mevrouw Ouwehand vraagt terecht op hoeveel knelgevallen en -situaties
ik dan reken. Ik heb de vergelijking getrokken met de BTR 2007, toen wij
de knelgevallenregeling openzetten. Toen hebben zich 100 personen
gemeld. Wij zouden dat nu weer kunnen doen – wij moeten de condities
nog bepalen – en wij zouden ook iets kunnen doen met de eerdere uitbetaling op basis van de zachte verplichting. Ik vind dat effectiever dan het
op zich begrijpelijke maar in de praktijk minder goed uitpakkende voorstel
van de Kamerleden. Ik verzoek hen dringend hier heel goed over na te
denken en te bekijken wat effectiever kan zijn en wat haalbaar is.
De voorzitter: Ik kijk even naar de Kamerleden of zij nog iets willen
zeggen. Zij kunnen ook even nadenken.
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. Dan doen wij altijd.
De voorzitter: Mijn concrete vraag is of de Kamer dit punt meteen helemaal wil afhandelen.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter. Het zou goed zijn om dit
punt even goed uit te discussiëren. Ik heb zojuist al gezegd verbaasd te
zijn over het antwoord van de minister. Zeer veel boeren hebben het
formulier al ingediend. De minister geeft dat ook toe. Natuurlijk vragen wij
niet dat op 15 oktober direct 90 000 uitbetalingen zijn verricht. De Kamer
heeft tijdens haar werkbezoek gezien hoe goed de DR kan werken. Dan
kan er nu toch al een controle plaatsvinden op de thans ingediende
formulieren? Wij zijn maanden verder voor het 15 oktober is. Dan kan je

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

9

toch in de stroom meegaan en op 15 oktober in ieder geval een begin
maken met uitbetalen?
De minister zegt niet van alles dubbel te willen doen. Bij de knelgevallenregeling 2007 zijn voorschotten uitbetaald. Daarna werd een nacheck
verricht. Dat mag van mij nu weer. Dat mag ook van Brussel. De Belastingdienst stelt ook voorlopige aanslagen vast. Waarom kan dat bij de DR niet,
als wij signaleren dat bijna alle Nederlandse akkerbouwers en veehouders
knelgeval zijn? Laat de minister wat flexibeler zijn en laat zij naar de
Kamerbrede – drie grote fracties roepen haar daartoe op – nood luisteren.
De heer Koopmans (CDA): Ik heb helemaal geen last van emoties. Het is
gewoon puur ratio. Met alle respect: als de minister zegt dat een deel van
de boeren zes weken eerder de helft van het bedrag krijgt, dan is dat
gewoon geweldig de moeite waard om voor te vechten en voor te gaan.
Heel veel bedrijven kunnen gewoon hun rekeningen niet betalen en dan
helpt het hartstikke als je eerder je centen krijgt. Ook om die reden roep ik
de minister nog eens op: doe het nou, pak het op en zorg dat de DR het
gewoon op een goede manier doet. Ik sluit mij helemaal aan bij de woorden van collega Snijder. De DR kan al aan de slag. De Belastingdienst doet
het toch ook niet alleen altijd op de laatste dag? Onderdeel van het crisispakket is ook dat tal van ondernemers hun belastingen later mogen
betalen. Dat zijn kleine handreikingen, maar ze zijn wel heel welkom.
Boeren en ondernemers kunnen deze goed gebruiken. Mevrouw de
minister: bagatelliseer de mogelijkheden niet, want ze kunnen voor ondernemers van levensbelang zijn.
Minister Verburg: Ik bagatelliseer absoluut helemaal niets! Ik zie dagelijks
hoe hard ondernemers werken en hoe moeilijk zij het hebben. Hoe kunnen
wij hen en hun gezinnen zo effectief mogelijk tegemoet komen? Dan kun
je hier grote verhalen ophangen en veel emotie tentoonspreiden, enzovoorts, maar uiteindelijk gaat het om de vraag wat nu het effectiefst is. Op
het moment dat ondernemers hun formulier hebben ingediend, beginnen
de controles. Hoe meer, hoe beter; alle oproepen zijn welkom. Doe het zo
snel mogelijk. Doe het absoluut zorgvuldig. Daarvoor zullen wij nog meer
veiligheidskleppen inbouwen. Wij hebben al het nodige gedaan, en dat
doen wij nog steeds. Maar dan nog is de vraag wat de winst is van het
knippen in een voorschot tussen 16 oktober en 1 december, waardoor er
50% meer handelingen moeten worden verricht, die in de tijd moeten
worden uitgesmeerd en anderen langer op hun geld moeten worden. Is
het niet veel verstandiger om alle voorwerk te doen, alle controles gereed
te hebben en zodra deze volledig zijn afgerond, vanaf 1 december de
uitbetalingsopdrachten klaar te hebben liggen. Dan krijgen ondernemers
het hen toekomende bedrag in één keer. Volgens mij hebben zij daar meer
aan dan een voorschot in die zes weken tussen 16 oktober en 1 december
en daarna in de loop van 2010 wellicht het resterende bedrag.
De heer Koopmans (CDA): Ik probeer te begrijpen hoe het eraan toegaat
bij DR. U hebt zelf gezegd dat een strakke randvoorwaarde voor uitkering
van de helft van het bedrag is dat alles gecontroleerd moet zijn. Ja, dan
betaalt u dus gewoon als u alles hebt gecontroleerd de eerste helft uit en
dan zes weken weer de andere helft. Dan hoeft u toch niet weer die stapel
opnieuw door te kijken? Het is immers al gecontroleerd. Volgens mij praat
uw dienst u een probleem aan! Het moet makkelijker kunnen! Als u
controleert voor de eerste helft, dan klopt het, anders kunt u niet uitbetalen. Dus kan uitbetaling gewoon eerder, zonder 50% extra werk.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik zal niet hetzelfde zeggen, want ik
heb helemaal niet gevraagd om uitbetaling van voorschotten. De minister
kwam zelf met de knelgevallenregeling 2007. Er wordt nu al gecontroleerd. De minister kan mij niet wijsmaken dat 15 oktober niet al een heel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

10

groot deel helemaal is gecontroleerd. Mevrouw de minister, zegt u
gewoon toe dat u vanaf 15 oktober de trits uitbetaalt aan degenen die zijn
gecontroleerd. Dan zijn wij die bulk kwijt en hebben die ondernemers hun
geld. Dan trek je gewoon de hele handel naar voren; dat lijkt mij de kortste
klap.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik sluit mij aan bij het voorgaande. In mijn
eerste termijn heb ik al aangegeven dat in augustus alle controles zijn
afgerond. Ik heb niet echt argumenten gehoord waarom niet vanaf
augustus kan worden uitbetaald. Ik wil graag een ander argument dan
«Europa» horen. Als er inhoudelijke bedrijfstechnische argumenten zijn,
vind ik het wat anders.
De voorzitter: Heeft de minister de vragen van mevrouw Jacobi
gehoord?
Minister Verburg: Nee.
De voorzitter: Mevrouw Jacobi stelde een andere vraag dan in eerste
termijn. Daarom stelde ik mijn vraag aan de minister.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dit schiet dus niet op!
De voorzitter: Laten wij wel vriendelijk tegen elkaar blijven.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Natuurlijk! Zo ben ik. In mijn inbreng zei ik dat
de controles in augustus zijn afgerond. Het tijdsbestek tussen augustus en
medio oktober duurt best wel lang. Brussel zegt dat het begrotingsjaar
pas vanaf 15 oktober begint. Is het zo principieel dat de zaak bedrijfstechnisch niet naar voren kan worden gehaald? Met boekhoudkundige
transparantie kom je altijd heel erg ver. Heeft de minister andere argumenten waarom het niet zou kunnen, behalve dan dat het Europese boekjaar pas op 15 oktober begint?
Minister Verburg: Ik kan natuurlijk geen geld uitbetalen dat er niet is. Ik zit
bovendien nog met een Europese verordening. Ik zeg de Kamer toe een
dezer dagen aan eurocommissaris Fischer-Boel toestemming te vragen
om vanaf 16 oktober de volle mep te mogen uitbetalen in die gevallen
waarbij de formulieren volledig en correct zijn ingevuld. Zullen wij het zo
doen?
De voorzitter: En nu allemaal een heel positief geluid. Dat mag achteraf
ook.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik vind het fantastisch wat de
minister hier zegt.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik vraag me af of er geen rechtsongelijkheid
optreedt voor de mensen die de formulieren niet hebben ingevuld. Dit is
namelijk niet van te voren aangekondigd.
Minister Verburg: Er is nu een aantal formulieren binnen bij de DR.
Iedereen die mijn toezegging heeft gehoord en zegt absoluut mee te
willen in die eerste tranche, doet er altijd verstandig aan om tijdig het
formulier in te vullen. Na vanavond gaan zij natuurlijk in een hogere
versnelling om het formulier op tijd en correct – check, double-check:
staan alle kruisjes erop en staan ze op de goede plek? – in te leveren. Dat
is wel een voorwaarde. Laatste voorwaarde is dat ik formeel toestemming
van Brussel moet krijgen. Deze zal ik komend weekend vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

11

De voorzitter: U informeert daar dan de Kamer over? Dat is dan weer een
toezegging.
Minister Verburg: Dat wilde ik nu maar eens geheim houden.
De voorzitter: Nee, nee.
Minister Verburg: Natuurlijk, voorzitter!
De voorzitter: Dat hebt u zojuist niet uitgesproken. Dat is dus een toezegging van uw kant.
Dan geef ik nu het woord aan de minister om de rest van alle vragen in
één keer te beantwoorden.
Minister Verburg: Voorzitter. Bij de kruisjesproblematiek mag mevrouw
Snijder ook wel de andere kant van de zaak onder ogen zien. Het aantal
ondernemers dat een kruisje verkeerd, te weinig of te veel heeft gezet, is
teruggelopen van 280 in 2007 tot 150 in 2008. Ik ben het zomaar met de
Kamer eens dat dit er nog steeds 150 te veel zijn, maar wij doen er werkelijk alles aan. Tijdens de voorbereiding van dit overleg heb ik de DR
gevraagd wat zij eraan kan doen om te voorkomen dat boeren die te
goeder trouw hun formulier invullen, daarbij iets vergeten en vervolgens
een hele bezwaarprocedure in moeten die ook nog lang duurt. Waarschijnlijk heeft de Kamer dat tijdens haar bedrijfsbezoek aan de DR
dezelfde vraag gesteld. Wij doen er van alles aan. Ik zeg de Kamer toe dat
wij ook in de komende tijd er nog meer aan gaan doen. Het houdt echter
wel een keer op wat je allemaal kunt doen. Overal zitten vragen en extra
waarschuwingen, en bij het elektronische formulier bouwen wij nog een
extra controlevraag in. Zo proberen wij dat te doen.
De Kamer moet zich wel realiseren dat in bepaalde gevallen de Europese
verordening toestaat dat een vergeten kruisje als een «kennelijke fout»
kan worden aangemerkt, en daarom door de DR kan worden hersteld. Op
dit moment betreft het enkele tientallen gevallen. In andere gevallen,
waarbij de aanvrager op het hoofdformulier wel aankruist voor BTR in
aanmerking te willen komen, maar waarbij de lijst van gewaspercelen
slechts gedeeltelijk is aangekruist, is juridisch gezien niet sprake van een
«kennelijke fout» en kan de DR geen correctie toepassen. Die verordeningen luisteren nu eenmaal nauw in Europa. Het formulier is dan namelijk niet inconsistent ingevuld. De DR doet wat de boer aanvraagt en mag
geen eigen interpretatie geven aan wat de boer heeft ingevuld. De DR
moet namelijk controleren of de aanvraag voldoet aan de subsidievereisten; zij mag een aanvraag niet eenzijdig aanvullen of corrigeren.
De redenen van het niet-aankruisen van bepaalde gewaspercelen door
boeren, kunnen zijn: percelen voldoen niet aan de voorwaarden, bijvoorbeeld de tienmaandentermijn, of het gewas is niet subsidiabel. Dat moet
zorgvuldig worden aangegeven. De Kamer weet dat er soms lang wordt
gewacht met het uiteindelijke bouwplan. Akkerbouwers willen graag zo
flexibel mogelijk kunnen zijn en tot het laatste moment een afweging
kunnen maken, wat weer gevolgen heeft voor het invullen van het formulier. Elk bezwaar wordt individueel zorgvuldig behandeld. Als boeren
bepaalde percelen niet aankruisen, dan kan de DR dat moeilijk in zijn
plaats doen. Ik kan me niet anders voorstellen dan dat de Kamer dat
begrijpt, want het zou me toch een potje worden als de DR kruisjes gaat
zetten. Als dat zou gebeuren, komen de medewerkers eerst bij mij aan
tafel en hang ik vervolgens als politiek en bestuurlijk verantwoordelijke.
En terecht. Ik herhaal dat wij er alles aan doen om vergissingen en omissies te verminderen; wij hebben al een goede stap gezet. Wij doen er alles
aan om aanvragers zo veel mogelijk te waarschuwen en hen te zeggen:
doe het heel zorgvuldig, check en double-check en laat er nog iemand
naar kijken, enzovoorts. Het gaat om veel geld – de Kamer weet dat ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

12

uit de vele klachten – en dat mag dan ook wel enige aandacht vergen.
Laten wij dat ook eens tegen elkaar zeggen. De invullers van het formulier
roep ik op er de nodige aandacht aan te besteden, want het betekent nog
een substantieel inkomen voor het bedrijf. Zeker in jaren als deze heeft
men dat allemaal hard nodig.
De belangrijkste reden voor de langere afhandelingsduur van de bezwaarschriften is het grote aantal ingediende bezwaren, namelijk 2400, bijna
een verdubbeling ten opzichte van het aantal in 2006. De stroom bezwaarschriften kwam vrij laat op gang, omdat de BTR-beschikkingen laat
werden verstuurd. Ik wijs er nogmaals op dat wij nu een versnelling doorvoeren. Om het probleem van de lange doorlooptijd van de bezwaren van
de BTR 2007 aan te pakken, heeft de DR eind vorig jaar een projectorganisatie ingericht, die zich volledig richt op het zo snel mogelijk en
zorgvuldig afhandelen van de voorraad bezwaren. Er zijn nu aanmerkelijk
meer mensen belast met de afhandeling. Daarnaast wordt klantgericht
gewerkt, onder meer door in beginsel contact op te nemen met degene
die bezwaar heeft aangetekend, om sneller helderheid te krijgen waar het
precies om gaat. Er wordt tevens sterk gestuurd op productie. Wij proberen om het aantal bezwaren te verminderen door maximale serviceverlening en een optimale reductie van het aantal foute formulieren.
Nogmaals, de aanvragende ondernemer heeft ook een grote eigen verantwoordelijkheid. Naar verwachting zijn de op dit moment voorliggende
bezwaren voor de BTR 2008 eind van de zomer afgerond. Zie daar dus ook
een stevige versnelling.
De heer Koopmans stelde een vraag over breedbandinternet voor de
agrarische ondernemers. Staatssecretaris Heemskerk heeft een brief over
dit onderwerp aan de Kamer gezonden, maar volgens mij moeten wij
voluit inzetten om die volledige dekking op een zorgvuldige manier te
bereiken. In mijn voorstel aan de Kamer rond de invulling van de health
check zal ik daar ook op inspelen, want een van de grote winstpunten, ook
voor de bedrijfstoeslagenregelingen en de formulieren, is dat zodra het
gedigitaliseerd wordt, je veel meer en veel gerichter service kunt verlenen.
Op dit moment wordt 40% van de formulieren elektronisch ingevuld.
Verwacht wordt dat dit percentage dit jaar stijgt naar 60. Op dit moment is
de grote bulk van ingevulde en teruggezonden formulieren elektronisch
afgehandeld. De foutkans daarbij is veel kleiner en iemand van DR kan
meekijken bij het invullen. Het is mij dus een lief ding waard om de
komende jaren een 100%-score te bereiken. Wij zijn er nog niet, maar ik
wil er wel op sturen, omdat dit de serviceverlening verbetert, het vaak
veel minder foutenrisico’s met zich meebrengt en het een enorme besparing op arbeid bij de DR betekent, die dan weer deels kan worden ingezet
op service- en dienstverlening. Daar wil ik de komende tijd dus op sturen,
maar dan moet de sector zelf ook voluit meewerken. Als wij dat bereiken,
steek ik een hele grote vlag uit! Daarmee heb ik ter plekke een vraag van
de leden Snijder en Koopmans beantwoord.
De heer Koopmans vroeg of klanten goed worden behandeld. De DR heeft
jaarlijks honderdduizenden klantcontacten; zij voert namelijk meer dan
160 regelingen uit. De DR heeft dus zeer veel relaties. Er wordt zeer
bewust gestuurd op klantafhandeling. De Kamer heeft bij haar bezoek aan
de DR kunnen meekrijgen dat dit hoog in het vaandel staat. Wij streven er
naar om de vragen van klanten in één keer adequaat af te handelen; dat
lukt in 90% van de gevallen. Het is wel mogelijk dat bijvoorbeeld het
LNV-loket de relatie niet direct kan helpen. Soms moet door de complexiteit van de vraag een terugbelafspraak worden gemaakt. Daarbij wordt de
relatie doorverbonden met een medewerker met inhoudelijke dossierkennis. Wij werken al jaren met klantenpanels – sinds 2008 bestaat ook
een internetpanel – waarbij gebruikers meepraten en meedenken over hoe
het allemaal eenvoudiger en effectiever kan. Daarvoor wordt per jaar een
aantal bijeenkomsten georganiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

13

Wij zitten dus in de lift, maar het kan altijd beter. Er vindt regulier overleg
plaats met LTO en de VLB (vereniging van accountant- en belastingadviesbureaus), zowel op directeurs- als op medewerkersniveau. Daarnaast voert de DR nog regulier overleg met diverse organisaties, zoals het
IPO (Interprovinciaal Overleg), CUMELA Nederland (brancheorganisatie
voor de cumelabedrijven in Nederland) en TLN (Transport en Logistiek
Nederland). Kortom, ik herken absoluut niet het beeld dat bij de DR
klanten van het kastje naar de muur zouden worden gestuurd. Het kan
altijd beter, maar de focus op klantgerichtheid en -vriendelijkheid is heel
hoog; dat is terecht en daar stuur ik ook op.
De heer Polderman vroeg of de DR is voorbereid op de komende wijzigingen. Die vraag moet dan slaan op de wijzigingen van de health check,
waar ik al iets over gezegd heb. Als hij echter opnieuw een voorschotje
neemt op de veranderingen na 2013, zeg ik dat er wat mij betreft geen
renationalisatie komt en bouwen wij ook voor de periode na 2013 aan een
sterk Europees gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dat is hard, hard
nodig; renationalisatie houdt een groot risico in. In antwoord op de vraag
of wij al zijn voorbereid, luidt mijn antwoord «Dat zijn wij nog niet, maar
het kan niet de bedoeling van de heer Polderman zijn om de DR nu al te
vragen voorbereid te zijn op veranderingen waartoe in de aanloop naar
2013 wordt besloten. Na 2013 zal de DR wel zijn voorbereid.» Mevrouw
Jacobi vroeg of boeren een bevestiging kunnen krijgen of hun GDI-aanvraag (Gecombineerde Data Inwinning) deugt. Ja, dat gebeurt nu al. In de
GDI-aanvraag 2009 is een controlevraag en zelfs een extra controlevraag
ingebouwd, waarbij de indiener wordt gevraagd of hij al zijn toeslagrechten in aanmerking heeft gebracht voor verzilvering. Dus: check en
double-check.
Ten aanzien van de beheersovereenkomsten vroeg mevrouw Jacobi naar
een omvorming van het programmabeheer. Dit is een majeure operatie;
het is dus goed dat mevrouw Jacobi hiernaar vraagt. Zoals bekend, zijn de
provincies verantwoordelijk voor het traject, maar het heeft ook grote
gevolgen voor de DR, de DLG (Dienst Landelijk Gebied) en de AID (Algemene Inspectiedienst). Waar mogelijk ondersteunt LNV de provincies in
het proces, maar laatstgenoemden zijn verantwoordelijk voor zowel het
huidige programmabeheer als de implementatie van het nieuwe subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer (SNL). Er wordt gestuurd op implementatie per 1 januari 2010. Eind 2009 loopt meer dan de helft van de
PSAN-aanvragen af. Het geeft de beheerders de mogelijkheid om direct
opnieuw aan te vragen, binnen het subsidiestelsel natuur- en landschapsbeheer. Het SNL bevindt zich momenteel nog in het provinciale besluitvormingsproces. De gedeputeerden hebben mij vorige week nog verzekerd dat zij sturen op zorgvuldige invoering per 1 januari 2010. De pilot
van de Noordelijke Friese Wouden, waaraan de DR, zoals bekend, haar
medewerking verleent, probeert de administratieve lasten voor de ondernemers in beeld te brengen en oplossingen die kunnen worden meegenomen in het SNL, aan te dragen. Dat is een heel belangrijk iets, want
waar het eenvoudiger kan, moeten wij het ook eenvoudiger doen. De
overeenkomsten waar mevrouw Jacobi op doelt, zijn gesloten onder
POP1 (lopende overeenkomsten, afgesloten in de periode 2000–2007). Het
is onmogelijk om POP1-overeenkomsten te verlengen onder POP2 (de
periode 2007–2013). Er wordt dus alles op alles gezet, door provincies,
maar ook bij de aanvraag in Brussel en bij de invoering van nieuwe ICT
om het SNL zorgvuldig om 1 januari 2010 te kunnen implementeren.
Mevrouw Ouwehand stelde een vraag over de in beslag genomen dieren.
De bewaartermijn is in de verschillende situaties beperkt. Er is geen
sprake van eindeloze opvang. Vaak worden bewaartermijnen verlengd
door eigenaren die beroep aantekenen tegen de uitspraak van het Openbaar Ministerie. Momenteel werk ik samen met diverse centra voor de
opvang en verzorging van in beslag genomen dieren. Voor gezelschapsdieren zijn onlangs contracten afgesloten met zes partijen, mede als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

14

gevolg van de Europese aanbestedingsprocedure voor deze groep dieren.
Voor de groepen vee en wilde inheemse en uitheemse beschermde dieren
ben ik gestart met de voorbereiding van een aanbestedingsprocedure.
Alle centra die in beslag genomen dieren opvangen, moeten aan alle
wettelijke voorschriften te voldoen. Daarnaast stel ik administratieve
eisen, zoals het noteren van de diersoort en het proces tot teruggave of
herplaatsing van het dier. Daarover zijn of worden ook afspraken gemaakt
met de opvangcentra.
Wij hebben eerder vanmiddag ook al gesproken over de N.O.P. tijdens het
overleg over dierenwelzijn. De heer Dorresteijn heeft een onafhankelijk
onderzoek verricht naar de administratieve eisen en functies van het
centrum. Deze komen overeen met mijn eerdere standpuntbepaling over
het centrum. Het rapport geeft aan dat de in beslag genomen soms tijdelijk elders worden geplaatst, in verband met plaatsgebrek bij de N.O.P. In
het verleden is dat inderdaad enkele malen gebeurd, maar momenteel
gebeurt dat niet langer. De in beslag genomen dieren worden apart
gehouden van de overige dieren bij de N.O.P. Zoals mevrouw Ouwehand
weet, toont het onderzoek van de heer Dorresteijn verder aan dat de
administratie van de N.O.P. op orde is, maar dat het advies luidt om deze
uit te breiden, dat geen aanleiding bestaat voor de conclusie dat het
dierenwelzijn van de bij de N.O.P. aanwezige dieren onvoldoende is en
niet wordt gewaarborgd, dat de kwaliteit van personeel en vrijwilligers
ruim voldoende tot uitstekend is, dat de informatievoorziening naar voormalige eigenaren dient te worden verbeterd – ik heb hierover de Kamer al
geïnformeerd – en dat de beveiliging van het centrum beter kan, ook om
diefstal van dieren tegen te gaan, dat de functie van de N.O.P., namelijk
opvangcentrum, opslaghouder en dierentuin met daarbinnen deelname
aan fokprogramma’s, helderder en beter gecommuniceerd moet worden,
en dat het management zeer betrokken is en een grote kennis van zaken
heeft, maar dat er nog wel een aantal punten in de structuur en de
communicatie worden verbeterd.
Mevrouw Ouwehand sprak over het fokken met in beslag genomen dieren
door opslaghouders. Zij had het daarbij wel over een soort wonderbaarlijke vermenigvuldiging toen zij sprak over drie asherakatten, aangezien
het er slechts één betreft.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Wellicht sprak ik van drie katten, maar moet
het er eentje zijn. Ik doelde echter niet op fokken met die katten.
Mevrouw Verburg: Oké.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Het is trouwens wel een genkat.
Mevrouw Verburg: U sluit niets uit. Dat doe ik bij u ook niet, maar ik
wilde het toch even op zijn pootjes terecht laten komen.
Momenteel wordt DNA-onderzoek verricht. Dat heeft tijd nodig, omdat wij
afhankelijk zijn van gegevens uit Amerika. Deze vraag is mij eerder gesteld
en deze heb ik toen ook al beantwoord. Toen speelde nog de vraag of die
asherakat op Schiphol was opgeslagen. Dat is echter niet langer het geval.
Mevrouw Ouwehand vroeg vervolgens hoeveel opslaghouders er nog zijn
en hoe het zit met de spreiding over Nederland. Zij stelde dat er niet te
lang gereden moet hoeven te worden met dieren. Er zijn zes opslaghouders voor gezelschapsdieren. Zij zijn door de aanbesteding gekomen en
zitten verspreid door het land. Die spreiding is echter geen expliciet criterium; kwaliteit is leidend. De aanbestedingsprocedure voor opslag van
landbouwhuisdieren loopt nog.
Mevrouw Ouwehand maakte nog een punt van de onbekendheid met de
richtlijnen over opslagregels bij politie en opslaghouders. Zij zijn echter
op de hoogte van de regels en de rol van de DR. Het DR-piketnummer is
bij de politie bekend. Wanneer de politie dat nummer belt, verstrekt de DR

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

15

informatie over de procedures, zodat opslaghouders en andere betrokkenen direct kunnen worden geïnformeerd.
Nadere gedachtewisseling
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter. Ik bedank de minister
allereerst nadrukkelijk voor haar toezegging over uitbetaling van de
toeslagrechten. Daarmee heeft zij een geweldig gebaar gemaakt, naar
zowel de Kamer als agrarisch ondernemend Nederland.
De minister zegt dat de DR geen eigen interpretatie mag geven als een
kruisje is vergeten, omdat het dan geen «kennelijke fout» is. Waar staat in
de Europese regelgeving dat de DR, als zij signaleert dat er ergens een
kruisje is vergeten, dat niet gewoon mag checken? Ik heb altijd begrepen
dat de Europese regelgeving daar de ruimte voor geeft. De minister geeft
aan dat er twee verschillende soorten fouten zijn, maar ik heb altijd
begrepen dat bij de indiener wel degelijk mag worden gecheckt of het
formulier inderdaad correct is ingevuld. Als de minister gelijk heeft, betekent dat in mijn beleving dat het alleen maar op papier fout kan gaan,
want als je het formulier via de computer invult, is het systeem zo waterdicht dat je bijna geen kruisje kunt vergeten.
In mijn eerste termijn heb ik gesteld dat applicaties soms niet beschikbaar
zijn, dat de zaak soms wegvalt en dat soms ook niet echt de boel wordt
geaccordeerd op het moment dat je op de knop drukt. Als deze signalen
kloppen, dan zit nog ergens een probleem in het computersysteem. Kan
de minister daarop nog reageren?
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. Ik bedank de minister voor haar
antwoorden. Ik sluit mij aan bij de woorden van mevrouw Snijder. Ik zou
tegen de minister willen zeggen: doe mevrouw Fischer-Boel de hartelijke
groeten van ons allemaal en van de Nederlandse boeren. Wij hebben met
de eurocommissaris een geweldig – dat vind ik oprecht – gesprek
gevoerd. Ik ben dus optimistisch.
Ik bedank de minister ook voor het feit dat zij, uit welbegrepen eigenbelang, enthousiaster is over het breedbandinternet. Het is een terecht
eigenbelang, want voor de DR is het fantastisch als veel meer ondernemers via internet hun aanvragen en diensten bij de DR en elders kunnen
neerzetten. Mag ik de minister de suggestie meegeven om nog eens met
de provincies, die op tal van fronten bezig zijn met dergelijke projecten, te
overleggen om te bezien hoe de krachten kunnen worden gebundeld?
De heer Polderman (SP): Voorzitter. Ik ben blij met de toezegging van de
minister over het naar voren halen van die toeslagen. In mijn eerste
termijn vroeg ik «as soon as possible». Dat lijkt er nu van te komen, dus
dat is een goede ontwikkeling.
Kan de minister toch eens kijken hoe de Belastingdienst in korte tijd helemaal is gedigitaliseerd? Vrijwel niemand vult zijn belastingaangifte nog op
papier in. Als DR die slag kan maken, ben je af van de kruisjesproblematiek. Als je je formulier digitaal invult, kun je geen fouten maken, omdat je
dan een waarschuwing «weet u het wel zeker?» krijgt. Als je het anders
doet, kun je het formulier gewoon niet insturen. Wellicht kan de DR nog
eens bij de Belastingdienst op leerschool gaan.
Mijn principiële punt betrof de vraag in hoeverre de DR is voorbereid en
voorsorteert op de komende veranderingen. De minister geeft aan de
veranderingen voortvloeiende uit de health check nog moeten worden
ingetuned. Ik schrik daarvan, want volgens mij had dat al moeten zijn
gebeurd. Eurocommissaris Fischer-Boel heeft aangegeven toe te willen
naar een vereenvoudiging. Hoe zit dat? Zijn die zodanig dat de DR alleen...
Minister Verburg: Voorzitter. Mag ik de heer Polderman een verhelderende vraag stellen? Ik acht hem hoog, maar nu begrijp ik hem namelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

16

absoluut niet. Heeft hij het over de wijzigingen van de health check,
waarvan ik heb gezegd dat ik de Kamer voor 1 mei aanstaande een voorstel doe over de voorstellen en de uitvoering ervan? Heeft hij het daarentegen over het gemeenschappelijk landbouwbeleid na 2013?
De heer Polderman (SP): Ik probeer nu juist die drieslag te maken. U zegt
dat de DR nog bezig is met de veranderingen bij de health check.
Minister Verburg: Ik zal het u sterker vertellen: de Kamer wil daar nog
met mij over spreken. Als ik carte blanche krijg om het met de DR te
regelen, dan zeg ik: chapeau!
De heer Polderman (SP): Ik vraag in hoeverre de DR is voorgesorteerd op
de regeling. Als u zegt dat dit niet kan, omdat wij er hier nog met elkaar
over moeten spreken, dan ... Ik heb het echter over «voorsorteren op».
Ik weet niet hoe de aanstaande wijzigingen op de budgetfinanciering en
de hele slag die wij in verband met het gemeenschappelijk landbouwbeleid wellicht na 2013 maken, uit zal pakken – ik kan tenslotte ook niet in de
toekomst kijken – maar ik weet echter wel dat deze veranderingen eraan
komen en ook dat het uw taak is om ervoor te zorgen dat de DR er in ieder
geval van op de hoogte is en daarop voorsorteert.
Als u zegt: dat doen we niet, na ons de zondvloed, we zien wel na 2013,
dan vind ik dat onverstandig. Dat is mijn boodschap.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. De minister zei dat vanaf 2009 check,
double-check bij vinkjes, kruisjes en fouten mogelijk is. Er staat mij echter
een problematiek voor ogen, waarvan ik aanneem dat de minister daar
ook niet blij mee is. Wij zouden toch nog iets moeten doen met een print,
zoals bij een hotelreservering.
Voorbeeld: een boer heeft een gebiedswijziging gedaan, hij heeft een
sloot gedempt en elders opnieuw een sloot gegraven. Die gebiedswijziging is op een of andere manier niet goed verwerkt bij de DR; doordat
er twee kaartsystemen zijn, is deze mogelijkerwijs niet goed aangegeven.
Die boer moet vervolgens voor de rechter verschijnen omdat bij de DR
een fout is gemaakt. Dan denk ik: als wij op die manier agrarisch natuurbeheer moeten voortzetten, dan komt het niet goed. Wil de minister een
dergelijke problematiek toch eens aan de orde stellen? Het moet anders
en beter.
Het agrarisch natuurbeheer zit nu nog in POP1; een nieuwe overeenkomst
gaat via POP2. Ik waardeer het dat de provincies hebben aangegeven te
streven naar invoering van het SNL per 1 januari 2010. Als dat niet lukt,
wat hebben we dan achter de hand? We kunnen de boeren toch niet aan
het eind van de rit het bos in sturen.
Ik waardeer het zeer dat de minister er alles aan gaat doen om uitbetaling
van de BTR per 15 oktober mogelijk te maken.
De voorzitter: Ik wijs u er nog even op dat wij binnenkort in een ander
AO nog zullen spreken over programmabeheer en agrarisch natuurbeheer.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik had het wel over een specifiek probleem van
de DR.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik heb mijn lijntjes naar de
buitenwereld nog even opengezet: volgens het ANP zijn het wel drie asherakatten, namelijk eentje bestemd voor Nederland en twee voor doorvoer.
Het gaat in elk geval om levende dieren die al veertien maanden in een
kooitje zitten.
Minister Verburg: Heeft het ANP altijd gelijk?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

17

Mevrouw Ouwehand (PvdD): Nou, ik wil maar zeggen dat het er mogelijk
toch meer zijn dan eerder aangenomen.
Minister Verburg: Dan weet ik nu ook waar uw waarheid zit.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Nee, ik zeg alleen maar dat het ANP spreekt
van drie katten. Ik wil dat gewoon nog even inbrengen. U hebt wel het
beleid uitgelegd, maar ik maak me zorgen. De krant die ik lees, plaatst
iedere week een rechtbankverslag. Laatst werd een meneer die zijn dieren
niet goed had behandeld, voorgeleid; zijn hond was in beslag genomen
en de rechter had ter plekke gezien dat die persoon helemaal niet in staat
was om een vonnis aan te horen en nog wat psychisch onderzoek nodig
had. Ik vind dat een verstandige beslissing van die rechter, maar dat
onderzoekt duurt vervolgens wel een half jaar. Wat gebeurt er in de
tussentijd met die hond? Daar moeten wij dus een oplossing voor vinden,
omdat je een levend wezen niet acht of negen maanden kunt opsluiten in
een asiel. Is de minister dus bereid met haar collega van Justitie eens te
bezien of een beslissing over de toekomst van in beslag genomen dieren
wellicht wat eerder kan vallen?
Ik ben ook niet erg gerustgesteld over de aanbestedingsprocedure. Kan de
minister de Kamer per brief nader informeren over de spreiding? Ik maak
me namelijk zorgen over de opvangfunctie, die veel asielen voor de DR
hebben vervuld, eigenlijk van de een op de andere dag is stopgezet. De
aanbestedingsronde duurde immers maar heel kort. Er blijven nu zes
clubs over, die het misschien op een beroepsmatige manier gaan doen,
terwijl het voor de asielen inkomsten waren die ze goed konden gebruiken; het gaat immers niet goed met de asielen in Nederland. Wat zijn de
effecten voor de asielen die de DR tot nu toe goed van dienst zijn
geweest? Is de spreiding wel in orde? Werken we straks niet met opslagcentra die het alleen maar beroepsmatig doen, omdat het ook wat oplevert?
Minister Verburg: Voorzitter. Ik bedank de Kamer voor haar inbreng in
tweede termijn, alsmede voor de waarderende woorden over de BTR-uitbetaling per 16 oktober.
Wij zullen proberen het zo snel en zorgvuldig mogelijk te doen; de Kamer
weet dat als ik zulke toezeggingen doe, ik mijn uiterste best zal doen.
Brussel moet nog wel toestemming geven, maar kennelijk heeft de Kamer
daar vertrouwen in. Ik heb dat ook, maar het moet nog wel gebeuren. Ik
zeg hier nog maar eens dat het staat of valt bij het tijdig en zo volledig
mogelijk indienen van de aanvragen. Dit is dus ook een oproep aan alle
ondernemers: vul uw formulier in, het liefst elektronisch. Tegen mevrouw
Snijder zeg ik dat ook bij de digitale versie niet helemaal geen fouten
meer gemaakt kunnen worden. De hemel op aarde bestaat niet, hoezeer
we dat ook willen. De mogelijkheden om fouten te voorkomen en te
vermijden zijn bij de digitale versie wel talrijker dan bij de papieren versie.
Ondernemers hebben dus zelf zeer veel in de hand. Op die manier kunnen
wij de controles op tijd verrichten. Die moeten allemaal worden gedaan.
Als alles dan vlot loopt, kunnen we vanaf 16 oktober gaan uitbetalen. Als
wij dit met elkaar kunnen realiseren, kan de vreugde verbreed en vergroot
worden. Daarbij moet wel iedereen, ook de ondernemers, zijn bijdrage
aan leveren.
Ik wil de Kamer toch waarschuwen voor de kruisjesproblematiek. Er
spelen inderdaad twee zaken. Ik heb gezegd dat in bepaalde gevallen de
Brusselse verordening toestaat dat een vergeten kruisje als «kennelijke
fout» kan worden aangemerkt en daarom door de DR kan worden hersteld. Dat betreft enkele tientallen gevallen. De DR herstelt die kennelijke
fouten, maar ook hiervoor geldt de oproep: doe het digitaal en vraag in
het begin begeleiding, zodat fouten kunnen worden voorkomen. Daarentegen mag de DR geen interpretatie geven als de periode voorbij is, want

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

18

dan is voor dat perceel waarvoor geen kruisje is gezet, geen aanvraag
ingediend. De DR mag wel checken. Wanneer dit het geval blijkt te zijn na
de aanvraagperiode, wordt het gezien als uitbreiding van de aanvraag.
Daarmee wordt dit betoog ingewikkeld; de Kamer kan het nalezen in de
artikelen 12 tot en met 14 van Vo. 7/96 van de uitvoeringsverordening die
aangeeft dat percelen expliciet moeten worden aangegeven.
De leden Koopmans en Polderman stelden nog een vraag over de digitalisering en de gebruiksvriendelijkheid van het systeem. Wij zijn daar volop
mee bezig, maar in de praktijk went het snel, want in 2007 gebruikte 80%
van de aanvragers het digitale formulier en in 2008 was dit percentage
opgelopen tot 90. De DR doet er alles aan. Zij heeft een pilot gedaan bij de
GDI, op basis waarvan in 2009 is gekozen om alle relaties uit te nodigen
de opgave digitaal te doen. Die werkwijze wordt geleidelijk aan uitgebreid,
waarbij de DR zo veel mogelijk rekening houdt met en inspeelt op mogelijke digitale beperkingen in bepaalde gebieden. Zo is bij de uitnodiging
voor de GDI naar 2000 relaties die geen internet hebben, al direct een
papieren opgave meegezonden. Bovendien kan een relatie naast een
elektronische aanvraag altijd een papieren aanvraag indienen. Die mogelijkheid is er en zal de komende jaren nog wel nodig blijven. Wel gaan we
voor een 100% score.
De ervaringen sinds 1 april zijn positief. Tegen mevrouw Snijder zeg ik dat
tot nu toe het systeem niet vastloopt bij de gegevensinvoer. Als een
gebruiker gedurende 30 minuten de applicatie niet gebruikt, wordt de
sessie om veiligheidsredenen automatisch beëindigd, waarbij de reeds
ingevoerde informatie niet verloren gaat. Dat zijn allemaal verbeteringen.
Er zijn sessies georganiseerd, waar adviseurs en agrarisch ondernemers
onder begeleiding konden oefenen met de GDI. Ik beaam dat het intekenen van de percelen zeker de eerste keer een lastige klus kan zijn, maar
het is ook een heel belangrijke klus.
Ik houd even vast aan die ene asherakat in opslag. Over die kat gaan
namelijk steeds de vragen. Ik hoop dat er zo snel mogelijk uitsluitsel over
deze situatie ontstaat. Ik heb al aangegeven dat dit ook afhankelijk is van
de gevraagde informatie uit Amerika.
Mevrouw Ouwehand stelde ook nog een vraag over de opslaghouders en
de spreiding over het land. Wij waren verplicht om een aanbestedingsronde te houden. De kwaliteitscriteria van de opslaghouders waren
daarbij leidend. Natuurlijk is gekeken naar capaciteit en prijs-/kwaliteitsverhouding. Heel eerlijk gezegd, zie ik geen meerwaarde in een nadere
brief aan de Kamer.
Tot slot vroeg mevrouw Jacobi naar honden in asielcentra die wachten op
een beoordeling. Ik herhaal van tijd tot tijd overleg te voeren met het
Openbaar Ministerie. In dat overleg vraag ik steeds weer aandacht voor
het voortvarend oppakken van dergelijke zaken.
Mevrouw Jacobi noemde nog een voorbeeld van een foute invulling door
DR bij een gebiedswijziging. Op basis van wat zij hier noemde, kan ik geen
oplossing bieden. Ik ga voor één probleem geen regel verzinnen. Ik roep
mevrouw Jacobi op het desbetreffende geval door te geven aan DR, zodat
wij ernaar kunnen kijken. Ik moet echter wel iets concreets in handen
hebben.
Mevrouw Jacobi vroeg of wij rekening mee houden met de mogelijkheid
dat de invoeringsdatum van 1 januari 2010 voor het SNL niet haalbaar is.
De provincies leiden dit project. Zij doen er alles aan en ik steun hen waar
ik kan. Het moet voor 1 juli allemaal besloten zijn, teneinde de tweede
helft van 2009 te kunnen gebruiken voor invoering. Er is iedereen veel aan
gelegen om de datum van 1 januari 2010 wel te halen, want daarmee
worden zeer veel problemen voorkomen. Het moet echter wel goed en
zorgvuldig en de eerste kinderziektes moeten er dan wel uit zijn.
Alles overziende, hoop ik dat wij op 16 oktober kunnen beginnen met het
uitbetalen van de volledige toeslagen voor die aanvragers die alles op tijd
en volledig hebben ingevoerd en voor wie de controles zijn afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

19

De voorzitter: Hebt u alle vragen beantwoord? Volgens mij zijn de vragen
over breedbandinternet en de provincies nog niet beantwoord.
Minister Verburg: Oh ja. Dat wil ik wel doen in het kader ook van de
besteding van de middelen, de health check en de modulatie van
middelen. Wij moeten eens bezien of er nog mooie combinaties kunnen
worden gevonden.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Kan de Kamer in juli nog een schriftelijk overzicht ontvangen hoe het staat met de omslag naar POP2 en de landschapsbeheerfuncties voor boeren? U zegt wat dat de provincies de leiding
hebben, maar ik vind wel dat wij samen verantwoordelijk zijn dat alles
goed voor elkaar komt.
Minister Verburg: Voorzitter. Volgens mij heb ik de Kamer toegezegd dat
zodra in de provincies besluitvorming heeft plaatsgevonden, ik de Kamer
daarvan op de hoogte stel. Zo de Kamer dan nog behoefte aan nader
overleg, ben ik daartoe uiteraard bereid.
De voorzitter: Dat AO is al gepland.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Mijn vraag over het fokken met in beslag
genomen dieren is onbeantwoord gebleven. Wij weten zeker dat dit bij de
N.O.P. gebeurt. Hoe zit dat juridisch?
De minister wil de Kamer geen brief sturen over de aanbestedingsverplichting. Ik wil toch wel weten hoe dat zit. De Europese aanbestedingsverplichting is geen blauwdruk; de minister heeft haar eigen keuzes gemaakt in de
criteria. Ik wil dat gewoon kunnen controleren.
Minister Verburg: De Europese aanbestedingsregels zijn bekend. De
Kamer weet dat er een zekere vertrouwelijkheid geldt voor adressen en
bedrijven die dieren opslaan. De vertrouwelijkheid is ook belangrijk. In de
procedure hebben wij de kwaliteitscriteria vooropgesteld. Daarnaast
hebben wij de prijs-/kwaliteitkaart getrokken: de kwaliteit moet in orde zijn
en de prijs moet redelijk zijn.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik wil dat op papier hebben! Ik
kan me voorstellen dat de minister geen adressen vrijgeeft. Ik wil echter
weten wat haar vertaalslag is geweest van die aanbestedingsverplichting.
Minister Verburg: Die Europese aanbestedingsregels kunt u zelf opzoeken. Ik ga daarover geen brief sturen. De hele materie is veel te kwetsbaar,
ook met het oog op de vertrouwelijkheid. U mag ervan uitgaan dat het
goed is gebeurd. Ik ga ervan uit dat u mij snel genoeg eventueel ter
verantwoording roept; overigens doe ik dat, als altijd, dan weer graag. Ik
zie echter nu geen aanleiding om nadere informatie aan de Kamer te
sturen.
Toezeggingen
–

De minister zal de Kamer informeren over het gesprek met eurocommissaris Fischer-Boel over de mogelijkheden van uitbetaling van de
toeslagen vanaf 16 oktober 2009, voor die formulieren die correct zijn
ingevuld en volledig zijn gecontroleerd.

De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
Atsma
De griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
Dortmans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 246, nr. 19

20