Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 133

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2011
Conform de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij aan te bieden de
geannoteerde agenda van de Informele Bijeenkomst van de Europese
bewindspersonen verantwoordelijk voor ontwikkelingssamenwerking
(Informele OS-Raad) op 14 en 15 juli 2011 te Sopot, Polen.
Tevens maak ik gebruik van deze gelegenheid om u te informeren over de
voortgang die is gemaakt bij het werkverdelingsproces binnen de EU,
n.a.v. mijn toezegging tijdens het Algemeen Overleg met uw Kamer op
10 februari (ter voorbereiding op de informele OS Raad van 22 februari
2011).
Daarnaast geef ik met deze brief gevolg aan de motie van het Eerste
Kamerlid Willems d.d. 5 april 2011 (kamerstuk 32 500 V).
De staatsecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-21501-04-133
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-04, nr. 133

1

Geannoteerde agenda van de Informele Bijeenkomst van de
Europese bewindspersonen verantwoordelijk voor ontwikkelingssamenwerking (Informele OS-Raad).
Op 14 en 15 juli 2011 vindt in Sopot, Polen, een informele OS-Raad plaats.
Vanwege de afwezigheid van hoge vertegenwoordiger Ashton zal de
bijeenkomst worden geleid door het Poolse Voorzitterschap. Ook de
Commissaris voor ontwikkelingssamenwerking Piebalgs zal aanwezig zijn.
De volgende punten zullen aan de orde komen: het toekomstige hulpinstrumentarium van de Unie, gezamenlijke programmering, de voorbereiding van een EU inzet voor Busan en de Europese hulp aan Centraal
Azië en de Stille Zuidzee.
Het toekomstige hulpinstrumentarium van de Unie
Op 29 juni jl. publiceerde de Commissie de mededeling over de begroting
2014–2020 (COM (2011) 500). Het kabinet zal uw Kamer separaat een
waardering van deze mededeling sturen. In de mededeling gaat de
Commissie ook op hoofdlijnen in op het instrumentarium ter uitvoering
van het extern beleid. Tijdens de informele Raad zal een eerste gedachtewisseling plaatsvinden over de elementen uit de mededeling die
betrekking hebben op de Europese ontwikkelingssamenwerking.
Bij meerdere gelegenheden is in Europees kader gesproken over de
toekomst van de Europese ontwikkelingssamenwerking en het ondersteunende instrumentarium voor de periode 2014–2020. Ook bij de bespreking
tijdens deze informele Raad zal Nederland de hoofdpunten inbrengen van
de kabinetsreactie op het groenboek over de toekomst EU – OS en de
reactie op de consultatie over de instrumenten van extern beleid.
Nederland is voorstander van modernisering van het
EU-ontwikkelingsbeleid. De Commissie moet zich richten op gebieden
waar het internationaal verschil kan maken. Nederland heeft verder
gesteld dat tegenover Europese inspanningen concrete verplichtingen
moeten staan ten aanzien van het nakomen van internationale afspraken
(o.m. op het gebied van migratie en terugkeerbeleid). De mededeling
biedt aanknopingspunten om deze punten te realiseren. Ook stelt de
Commissie voor middelen uit programma’s gericht op ontwikkelingslanden in eerste instantie te bestemmen voor armoedebestrijding en niet
meer ook voor opkomende economieën. Dat is ook conform de
kabinetsinzet waarin is gesteld dat landen als China, India en Brazilië niet
meer in aanmerking zouden moeten komen voor klassieke
OS-programma’s.
Het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) is nu een separaat, intergouvernementeel, fonds dat niet op de EU begroting staat. De Commissie stelt
voor € 30 miljard te reserveren voor het EOF 11 (periode 2014–2020). Dit
is een ruime reële stijging tov het (huidige) EOF 10. Deze stijging verhoudt
zich niet tot de door Nederland gewenste soberheid in Europese uitgaven
en Nederland zal zich daar in de Raad dan ook tegen verzetten.
Het is teleurstellend dat de Europese Commissie in haar mededeling stelt
dat de voorwaarden om het Europees Ontwikkelingsfonds in de
EU-begroting te integreren in 2014 op dit moment nog niet zijn vervuld.
Positief is wel dat de Commissie stelt dat er perspectief is op budgettering
van het EOF in de toekomst en dat de Commissie het toezicht van het
Europees Parlement op het EOF wil vergroten.
Het kabinet blijft van oordeel dat het Europees Ontwikkelingsfonds onder
de Europese begroting moet worden gebracht (referte ook de motie van
het Eerste Kamerlid Willems d.d. 5 april 2011, kamerstuk 32 500 V).
Daarmee vallen de middelen onder de democratische controle van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-04, nr. 133

2

Europese Parlement, ontstaat er meer flexibiliteit en wordt de relatie met
veel ACP-landen gemoderniseerd.
Nederland zal in Sopot opnieuw de kabinetspositie over de integratie van
het EOF in de begroting toelichten. Het kabinet geeft zich volledig
rekenschap dat de Tweede Kamer (bij de bespreking van het werkprogramma over 2011) van de Commissie een behandelvoorbehoud heeft
gemaakt over het vraagstuk van de «toekomst van het EOF».
Gezamenlijke programmering en werkverdeling
Gezamenlijke programmering kan een belangrijke stap zijn naar een
betere werkverdeling tussen Europese landen onderling en tussen de
lidstaten en de Commissie. Graag maak ik daarom van de gelegenheid
gebruik om bij dit agendapunt u conform mijn toezegging te informeren
over de laatste stand van zaken met betrekking tot het Europese
werkverdelingsproces.
De avond voorafgaand aan de informele OS Raad op 22 februari jl. in
Brussel sprak ik met zes andere gelijkgestemde lidstaten (VK, Duitsland,
Denemarken, Zweden, België, Spanje) over werkverdeling. Het belang van
dit Nederlandse initiatief en de noodzaak om beter af te stemmen nu veel
landen hun bilaterale beleid herzien, werd breed gedeeld. De deelnemers
zegden toe elkaar op de hoogte te houden van de veranderingen in
sectorkeuze en landenconcentratie en waar mogelijk te helpen bij
knelpunten die kunnen ontstaan door terugtrekking uit een sector of land.
Nederland heeft invulling gegeven aan deze toezegging door op
30-31 maart jl. tijdens een bijeenkomst van Europese Directeuren-generaal
Internationale Samenwerking in Brussel een presentatie te geven over de
herziening van het Nederlandse bilaterale programma. Nederland heeft bij
deze bijeenkomst alle lidstaten uitgenodigd hetzelfde te doen en informatie over aanpassingen in programma’s te delen met EU collega’s. Ook
heb ik onder meer contact met Duitsland over verdere verbetering van de
afstemming tussen het Nederlandse en Duitse programma.
Tijdens de bijeenkomst in maart werd ook in algemene zin over werkverdeling gesproken. De Commissie stelde dat fragmentatie en overlap van
Europese hulpprogramma’s meer aandacht behoeven en ziet een grotere
coördinerende rol voor zichzelf en de EDEO bij het verbeteren van de
werkverdeling. Hoewel veel lidstaten de zorgen van de Commissie delen,
is er nog geen overeenstemming over de wijze waarop deze coördinatie
vorm moet krijgen.
De Commissie zal in de tweede helft van het jaar voorstellen doen voor
«joint programming». Met het oog op die voorstellen zal in Sopot een
gedachtenwisseling plaatsvinden over de wijze van samenwerking.
Nederland hecht er aan dat er verdere stappen gezet worden. Zoals ik
tijdens het algemeen overleg over de RBZ-OS op 19 mei jl. met de Tweede
Kamer besprak, is het echter ook een gegeven dat werkverdeling en
gezamenlijke programmering niet van bovenaf kunnen worden opgelegd.
Flexibiliteit en respect voor nationale besluitvormingsprocedures van
donoren en partnerlanden moeten centraal staan. De voorstellen van de
Commissie moeten de mogelijkheid openhouden om in verschillende
mate van intensiteit samen te werken; oplopend van het delen van
informatie, het opstellen van een gezamenlijke strategie of het
gezamenlijk uitvoeren van een programma. Het «joint programming
document» voor Soedan (dat de Tweede Kamer in juni toeging) is een
voorbeeld hoe dit concreet vorm zou kunnen krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-04, nr. 133

3

De voorbereiding voor Busan
In de verklaring van Parijs (2005) zijn afspraken gemaakt om de effectiviteit van de internationale hulp te vergroten. In Busan, Korea, zal tijdens
het vierde «high level forum on aid effectiveness» de balans worden
opgemaakt in hoeverre donoren en ontvangende landen hierin zijn
geslaagd. Eind juni verschenen de evaluatie en het voortgangsrapport van
de verklaring van Parijs. Deze rapporten vormen de basis voor de
besprekingen in Busan. Tijdens de informele Raad zal een eerste
gedachtenwisseling plaatsvinden over de bevindingen van deze
rapporten. De Commissie zal de uitkomsten van de discussie meenemen
in de mededeling over de inzet voor Busan die in oktober van dit jaar zal
verschijnen.
De rapporten concluderen dat de Verklaring van Parijs heeft bijgedragen
aan de resultaten van ontwikkelingssamenwerking. In de rapporten wordt
echter ook geconcludeerd dat de doelstellingen op geaggregeerd niveau
niet gehaald zijn, met evenwel grote verschillen tussen de deelnemers. De
voorlopers onder de partnerlanden en donoren (waaronder Nederland)
hebben echter goede resultaten geboekt en daarmee laten zien dat
uitvoering mogelijk is en goede resultaten oplevert. Het high level forum
in Busan moet op basis van de bevindingen vastleggen op welke wijze in
de toekomst de effectiviteit kan worden vergroot.
De Nederlandse inzet voor Busan zal in oktober in een brief aan uw Kamer
nader worden uitgewerkt. Nederland is van mening dat het vergroten van
de effectiviteit van de hulp belangrijk is om het maximale uit de internationale hulp te halen. In deze eerste discussie in Europees verband zal ik
benadrukken dat Europa als grootste donor een eenduidig geluid moet
laten horen. Het is van belang dat aandacht wordt besteed aan de rol van
de ontvangende landen bij het vergroten van effectiviteit. Het proces moet
verbreed worden naar nieuwe donoren als China en India maar ook de
private sector. Daarnaast moet de internationale gemeenschap een
beperkt aantal onderwerpen kiezen en niet alles willen doen. Ik denk dat
daarbij vooral gekeken moet worden hoe de transparantie en wederzijdse
verantwoording kunnen worden vergroot en hoe resultaten van de hulp
nog zichtbaarder kunnen worden gemaakt.
Regio’s: Centraal Azië & Stille Zuidzee
Het Poolse Voorzitterschap wil aandacht vragen voor de Europese hulp
aan Centraal Aziatische regio en de Stille Zuidzee. Hierbij zal ook
gesproken worden over werkverdeling tussen Europese donoren in deze
regio’s. Waarschijnlijk zal ook aandacht worden besteed aan de herziening
van de EU – Centraal Azië strategie die in 2012 is voorzien. Nederland acht
het van belang dat hervormingen op het gebied van mensenrechten,
democratisering en rechtsstaat centraal blijven staan in de EU strategie
voor deze landen. Ten aanzien van de Stille Zuidzee zal de Commissie de
ministers informeren over recente ontwikkelingen in de regio en de
activiteiten die de EU onderneemt. Naar verwachting zal hierover geen
uitgebreide discussie plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-04, nr. 133

4