Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2021Z03597
Vragen van het lid Ouwehand (PvdD) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de ontdekking dat het vogelgriepvirus H5N8 op mensen
is overgesprongen en de rol van Nederland bij het vergroten van de
wereldwijde risico’s op zoönose-uitbraken (ingezonden 23 februari 2021).
Vraag 1
Heeft u meegekregen dat zeker zeven mensen in Rusland besmet zijn geraakt
met het vogelgriepvirus, nadat virusvariant H5N8 van dier op mens is
overgesprongen?1
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat hiermee voor het eerst is vastgesteld dat niet alleen de
vogelgriepvarianten H5N1, H7N9 en H9N2 voor mensen gevaarlijk zijn, maar
ook de variant H5N8?
Vraag 3
Heeft u gelezen dat Dr. Anna Popova, hoofd van de Russische gezondheidsdienst Rospotrebnadzor, waarschuwt dat het een kwestie van tijd is dat het
virus zodanig verder muteert dat het van mens op mens overdraagbaar
wordt?
Vraag 4
Herinnert u zich dat onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
waarschuwt dat de mortaliteit van vogelgriepvirusvariant H5N1 onder
mensen 60% is?
Vraag 5
Kunt u bevestigen dat in de afgelopen jaren vogelgriepvarianten H5N1, H7N9
en H5N8 in de Nederlandse pluimveehouderij zijn rondgegaan?

1

kv-tk-2021Z03597
’s-Gravenhage 2021

The Guardian, 20 februari 2021, «Bird flu: humans infected with H5N8 strain for first time in
Russia» (Bird flu: humans infected with H5N8 strain for first time in Russia | Bird flu | The
Guardian)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

1

Vraag 6
Kunt u bevestigen dat de variant H5N8, hetzelfde virus dat in Rusland
mensen heeft besmet, sinds oktober 2020 ook weer in de Nederlandse
pluimveehouderij rondwaart en heeft gezorgd voor diverse uitbraken in
kippen- en eendenstallen, zoals afgelopen zaterdag nog in Noord-Brabant?2
Vraag 7
Heeft u het artikel «De volgende pandemie wordt uitgebroed in kolossale
kippenstallen» gelezen, waarin vogelgriepexpert professor Thijs Kuiken de
journalist «een spoedcursus» geeft over het ontstaan van dodelijke vogelgriepvirussen en wat we daaraan kunnen doen?3 Wanneer heeft het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kennisgenomen van dit
artikel?
Vraag 8
Vindt u dat het artikel een juiste weergave van de feiten over vogelgriep is en
vindt u dat de analyse van het risico op het ontstaan van een nieuwe
zoönotische pandemie in de pluimveehouderij klopt? Zo nee, welke feiten en
welke onderdelen van de analyse kloppen volgens u niet?
Vraag 9
Kunt u bevestigen dat vanwege H5N8-uitbraken in Nederland sinds oktober
2020 inmiddels meer dan 733.000 dieren zijn vergast bij vijftien bedrijven en
één hobbydierhouder?4
Vraag 10
Kunt u bevestigen dat de belastingbetaler een groot deel van de kosten van
het monitoren en bestrijden van dierziekten moet betalen, via het zogenaamde «Diergezondheidsfonds»? Wat zijn tot nu toe de totale kosten van het
vergassen van deze dieren en de vergoedingen die worden betaald aan de
betrokken pluimveebedrijven? Hoe hoog is het bedrag dat door de belastingbetaler wordt betaald?
Vraag 11
Kunt u bevestigen dat stallen die vanwege vogelgriep zijn «geruimd», dat wil
zeggen: waarin alle dieren zijn vergast, doorgaans gewoon weer worden
volgezet met nieuwe dieren? Vindt u dat verantwoord? Zo ja, kunt u dat
toelichten?
Vraag 12
Bent u bereid te besluiten dat deze stallen niet opnieuw mogen worden
gevuld? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?
Vraag 13
Was of is het u of ambtenaren van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport bekend dat Nederlandse «vermeerderingsbedrijven» (waar
hennen en hanen worden gebruikt om bevruchte eieren te leggen waar
plofkippen, leghennen of ouderdieren voor de vleeskuiken- of eiersector
uitkomen) per jaar ongeveer 540 miljoen van deze broedeieren exporteren en
dat Rusland de grootste afzetmarkt is buiten de Europese Unie (EU)?5 Zo ja,
sinds wanneer?

2

De Volkskrant, 20 februari 2021, «Gevaarlijke vogelgriep in Sint-Oedenrode: 130 duizend kippen
afgemaakt» (Gevaarlijke vogelgriep in Sint-Oedenrode: 130 duizend kippen afgemaakt | De
Volkskrant)
3
De Correspondent, 25 november 2020, «De volgende pandemie wordt uitgebroed in kolossale
kippenstallen» (https://decorrespondent.nl/11825/de-volgende-pandemie-wordt-uitgebroed-inkolossale-kippenstallen/947411668500–2131c044)
4
Eindhovens Dagblad, 20 februari 2021, «Uitbraak vogelgriep pluimveebedrijf in
Sint-Oedenrode, twee omliggende bedrijven ook geruimd» (Uitbraak vogelgriep pluimveebedrijf in Sint-Oedenrode, twee omliggende bedrijven ook geruimd | Best, Meierijstad en Son |
ed.nl)
5
Rabobank, december 2019, «Houderij van vleeskuikenouderdieren» (Houderij van vleeskuikenouderdieren, cijfers en trends – Rabobank)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

2

Vraag 14
Kunt u bevestigen dat Nederland daarmee actief meewerkt aan het opbouwen dan wel in de benen houden van pluimvee-industrieën in andere landen?
Vraag 15
Was of is het u of ambtenaren van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport bekend dat Rusland al jaren te maken heeft met veelvuldige
uitbraken van het vogelgriepvirus en dat daar in de afgelopen jaren veel
grote pluimveebedrijven, onder andere bedrijven met ouderdieren, zijn
«geruimd»? Zo ja, sinds wanneer?
Vraag 16
Is het u of ambtenaren van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport bekend dat Nederlandse bedrijven in 2018 al 242 miljoen broedeieren
naar Rusland exporteerden en dat dit aantal mede door de uitbraken sinds
2019 nog verder is toegenomen?6 7
Vraag 17
Is het u of ambtenaren van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport bekend dat door de vogelgriepuitbraken in de Nederlandse pluimveehouderij dit najaar de export van Nederlandse broedeieren en eendagskuikens naar landen buiten de EU grotendeels instortte?
Vraag 18
Is het u of ambtenaren van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport bekend dat het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
actief is gaan lobbyen om de handelsbelemmeringen op te heffen, toen ook
Rusland onze broedeieren niet meer wilde hebben?
Vraag 19
Erkent u dat Nederland door het in de benen houden van de Russische
pluimveehouderij, een beruchte brandhaard voor het vogelgriepvirus,
rechtstreeks de kans heeft vergroot op het ontstaan van nieuwe uitbraken van
het vogelgriepvirus, dat via trekvogels in oktober 2020 opdook in de
Nederlandse pluimveehouderij, en waardoor dit als een boemerang terug is
gekomen?
Vraag 20
Wat vindt u ervan dat de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
het niet nodig vindt om met u te overleggen over de inspanningen van haar
ministerie om de export van broedeieren naar Rusland weer op gang te
krijgen, terwijl het vogelgriepvirus nog volop rondwaart?8
Vraag 21
Vindt u het verantwoord dat het Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en het Ministerie van Buitenlandse Zaken economische
activiteiten blijven najagen die rechtstreeks gevaren kunnen opleveren voor
de volksgezondheid in Nederland, aangezien u politiek verantwoordelijk bent
op het moment dat een nieuwe voor de mens gevaarlijke infectieziekte
(zoönose) ontstaat? Kunt u dit toelichten?
Vraag 22
Kunt u bevestigen dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
toezicht moet houden op de preventie en de monitoring van dierziekten?
Vraag 23
Kunt u bevestigen dat de NVWA volgens recent onderzoek van Deloitte
onvoldoende capaciteit en kwaliteit heeft om deze taken uit te voeren,
waardoor er volgens Deloitte een grotere kans is dat er een dierziekte
6

Pluimveeweb, 9 oktober 2019, ««Maar liefst 83 procent broedeieren bestemd voor export»«
(«Maar liefst 83 procent broedeieren bestemd voor export» | Pluimveeweb.nl – Nieuws voor
pluimveehouders)
7
Nieuwe Oogst, 21 maart 2020, «Goede marktvraag broedeieren houdt aan» (Goede marktvraag
broedeieren houdt aan – Nieuwe Oogst)
8
Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1621

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

3

uitbreekt, dat een dierziekte pas later ontdekt wordt en dat een dierziekte zich
verder kan verspreiden?9
Vraag 24
Heeft de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit in het najaar van
2020 met u overlegd voordat zij ook de NVWA inzette om de exportmarkten
voor broedeieren weer te openen? Zo ja, wat was uw reactie? Zo nee, hoe
kan dat, aangezien de ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
en die van Volksgezondsheids, Welzijn en Sport samen verantwoordelijk zijn
voor de NVWA?
Vraag 25
Zou het niet beter zijn als de NVWA onder de verantwoordelijkheid van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport komt te vallen? Zo nee, hoe
voorkomt u dan dat de dienst wordt ingezet voor de economische belangen
van de veehouderij, terwijl zij de wettelijke taken moeten uitvoeren die van
belang zijn om onder meer dierziekten te kunnen opsporen?
Vraag 26
Kunt u zich herinneren dat de Kamer u als gevolg van de aangenomen motie
Ouwehand doorzettingsmacht heeft gegeven bij niet alleen de bestrijding,
maar ook de preventie van besmettelijke dierziekten die een bedreiging
vormen voor de volksgezondheid?10
Vraag 27
Zet u zich in voor de preventie van besmettelijke dierziekten en is daarbij
voor u het voorzorgsbeginsel leidend? Zo ja, waar zie we daar bewijs van?
Geldt dit volgens u ook voor uw collega’s van landbouw en buitenlandse
handel?
Vraag 28
Bent u bereid te besluiten om te stoppen met de export van broedeieren en
eendagskuikens? Zo nee, waarom niet?
Vraag 29
Kunt u bevestigen dat het kabinet, als gevolg van de aangenomen motie
Ouwehand, voor het eind van 2020 een analyse klaar had moeten hebben van
de grondoorzaken van het ontstaan van zoönosen, maar dat de expertgroep
die deze analyse gaat uitvoeren pas half februari 2021 in het leven is
geroepen en dat de resultaten hiervan pas voor de zomer van 2021 worden
verwacht?11
Vraag 30
Vindt u het verantwoord om rustig af te wachten tot de zomer van 2021
terwijl wetenschappers al jaren waarschuwen dat 75% van de nieuwe
infectieziekten die de mens bedreigen ontstaat door de manier waarop de
mens omgaat met dieren en de natuur, en dat een nieuwe zoönotische
pandemie elk moment kan ontstaan als we bewezen risico’s als de veehouderij niet aanpakken? Zo ja, kunt u dat uitleggen? Zo nee, wat gaat u in de
tussentijd doen om de risico’s op het ontstaan van nieuwe zoönosen te
verkleinen?
Vraag 31
Kunt u deze vragen één voor één en binnen een week beantwoorden?

9

Deloitte, 21 september 2020, «Onderzoek of de capaciteit van de NVWA toereikend is voor het
actuele en toekomstige takenpakket – bijlage bij het eindrapport» (Onderzoek of de capaciteit
van de NVWA toereikend is voor het actuele en toekomstige takenpakket – bijlage bij het
eindrapport | Rapport | rijksoverheid.nl)
10
Kamerstuk 25 295, nr. 379.
11
Kamerstuk 25 295, nr. 452.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

4