1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

33 809

Verdrag inzake sociale zekerheid tussen het
Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek
Chili houdende herziening van het Verdrag
inzake sociale zekerheid tussen het Koninkrijk
der Nederlanden en de Republiek Chili, getekend
te Santiago op 10 januari 1996; ’s-Gravenhage,
15 juni 2005

B/ Nr. 2

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 2 december 2005 en het nader rapport d.d. 21 oktober
2013, aangeboden aan de Koning door de Minister van Buitenlandse
Zaken, mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State is cursief
afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 8 november 2005, no.05.004168, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Buitenlandse Zaken, mede
namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bij de
Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het verdrag inzake
sociale zekerheid tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek
Chili houdende herziening van het Verdrag inzake sociale zekerheid tussen
het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Chili, ondertekend te
Santiago op 10 januari 1996; ’s-Gravenhage, 15 juni 2005 (Trb. 2005, 194),
met toelichtende nota.
Het onderhavige herzieningsverdrag bevat wijzigingen van het Verdrag
inzake sociale zekerheid tussen Nederland en Chili. De wijzigingen houden
in dat de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en de Ziektewet (Zw) onder
de werkingssfeer van het Verdrag komen te vallen en dat de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong) en de
Toeslagenwet (Tw) expliciet van export worden uitgesloten.
De Raad van State onderschrijft de strekking van het herzieningsverdrag,
maar maakt enkele opmerkingen. Hij is van oordeel dat in verband
daarmee enige aanpassing van de toelichtende nota wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 8 november
2005, nr. 05.004168, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn
advies inzake het bovenvermelde verdrag rechtstreeks aan mij te doen
toekomen. Dit advies, gedateerd 2 december 2005, nr. W12.05.0490/IV,
bied ik U hierbij aan.
1

kst-33809-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

De oorspronkelijke tekst van de toelichtende nota zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Staten-Generaal, vergaderjaar 2013–2014, 33 809, nr. 2

1

Het verdrag geeft de Raad van State aanleiding tot enkele kanttekeningen.
1. Tw
Zoals de eerste paragraaf van de toelichtende nota aangeeft, bestaat er
een wettelijk exportverbod voor de Tw.2 Op grond van de jurisprudentie
van de Centrale Raad van Beroep3 behoudt een uitkeringsgerechtigde in
het buitenland echter het recht op een toeslag op grond van de Tw als de
Tw onder de materiële werkingssfeer van een socialezekerheidsverdrag
valt. De Tw moet worden aangemerkt als een wet waarbij de wettelijke
regeling betreffende arbeids-ongeschiktheidsverzekering wordt
aangevuld. Daarmee lijkt aan de genoemde jurisprudentie ook gelding te
moeten toekomen voor het Verdrag inzake sociale zekerheid met Chili.
De toelichtende nota4 lijkt te impliceren dat, ingevolge het wettelijke
exportverbod, toeslagen ook nu al niet naar Chili worden geëxporteerd.
Daarmee wordt echter voorbijgegaan aan de aangehaalde jurisprudentie,
die tenuitvoerlegging van het wettelijke exportverbod voor de Tw naar
Chili blokkeert. Om dit exportverbod te kunnen effectueren, is een
verdragswijziging noodzakelijk. Dat geschiedt bij het onderhavige
herzieningsverdrag. In de toelichtende nota wordt niet ingegaan op de
relatie tussen de voorgestelde wijziging en de genoemde jurisprudentie.
Naar de Raad, gezien de genoemde jurisprudentie, moet aannemen, is het
exportverbod van de Tw (nog) niet geëffectueerd en zijn ook naar Chili
nog wel toeslagen geëxporteerd. Bij de inwerkingtreding van het
herzieningsverdrag zal dergelijke export van toeslagen moeten worden
gestaakt. De Raad wijst er op dat tot nu toe bij het afschaffen van export
van toeslagen steeds is gekozen voor een overgangstermijn, waarin de
toeslagen werden afgebouwd. Bij het voorgestelde afschaffen van de
export van toeslagen naar Chili is geen overgangsregeling getroffen.
De Raad adviseert in de toelichtende nota in te gaan op de genoemde
jurisprudentie, alsmede op de vraag of hier sprake is van een beleidswijziging met betrekking tot de overgangstermijn, en zo nee, om alsnog te
voorzien in een overgangsregeling.
1. Tw
Gevolg gevend aan het advies van de Raad is in de toelichting bij artikel III
ingegaan op de jurisprudentie, alsmede op de overgangsregeling bij het
afschaffen van de export van toeslagen op grond van de Toeslagenwet.
2. Wajong
Ingevolge artikel III van het herzieningsverdrag is het eerste lid van artikel
5 van het Verdrag niet van toepassing op onder meer een uitkering op
grond van de Wajong. Dit betekent, ook volgens de toelichtende nota dat
de Wajong expliciet van export wordt uitgesloten. Dit lijkt te impliceren
dat er sprake is van een algehele, categorische uitsluiting van Wajonguitkeringen aan personen in het buitenland.
De Raad wijst er echter op dat de Wajong zelf situaties aanwijst waarin
wel een recht op een uitkering in het buitenland op grond van de Wajong
kan bestaan. Het betreft hier de situaties die vallen onder het overgangsrecht van het exportverbod, bedoeld in artikel 17, eerste lid, onder c, van
de Wajong, zoals opgenomen in artikel X van de Invoeringswet nieuwe en
gewijzigde arbeidsongeschiktheids-regelingen, of de situaties waarin het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekering artikel 17, eerste lid, onder c,
van de Wajong buiten toepassing laat of daarvan afwijkt, omdat
2

Artikel 4a, eerste lid, Tw.
Centrale Raad van Beroep, 12 september 2003, zaken 02/2072, 02/2183 en 01/5573.
4
Paragraaf 1. Algemeen
3

Staten-Generaal, vergaderjaar 2013–2014, 33 809, nr. 2

2

toepassing daarvan tot een onbillijkheid van overwegende aard als
bedoeld in artikel 17, zevende lid, van de Wajong zou leiden.
De Raad adviseert dienovereenkomstig de toelichtende nota aan te vullen.
2. Wajong
Gevolg gevend aan het advies van de Raad over het exportverbod van
uitkeringen op grond van de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten is de toelichting bij artikel III op dit punt aangevuld.
3. Terugwerkende kracht
a. Bij de wijziging van enkele socialeverzekeringswetten inzake verlenging van het bij de Wet beperking export uitkeringen (Wet BEU)
behorende overgangsrecht en enkele andere wijzigingen (Stb. 2003,
542) heeft de regering besloten de verlenging van de overgangstermijn
te beperken tot uitkeringen op grond van de Algemene Ouderdomswet, de Algemene nabestaandenwet, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering en de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen. Dit zijn inkomensdervingsuitkeringen waarvan
mensen voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn. De verlenging van
de overgangstermijn gold daarom niet voor de AKW. De AKW is geen
inkomensvoorziening voor het kind zelf. De gevolgen van de beëindiging van de overgangstermijn van de AKW zijn anders dan bij de
genoemde inkomensdervingsregelingen, want uitkerings-gerechtigden
van de AKW kunnen als gevolg van het stopzetten van de kinderbijslag
niet onder het sociaal minimum komen.
Ingevolge artikel II wordt een nieuw artikel 21A aan het Verdrag
toegevoegd, waarvan het tweede lid voorziet in de export van
uitkeringen op grond van de AKW. Ingevolge artikel IV, eerste lid, werkt
deze bepaling terug tot 1 januari 2003. Dit roept, gezien de hiervoor
aangeduide aard van de AKW, de vraag op waarom is gekozen voor
terugwerkende kracht voor de export van uitkeringen op grond van de
AKW naar Chili, zeker nu het gaat om uitkeringen over een termijn van
twee jaar die in één keer zullen worden uitbetaald. Daarbij is tevens
van belang aan te geven om hoeveel uitkeringsgerechtigden het gaat.
De Raad adviseert in de toelichtende nota op deze vraag in te gaan.
b. Volgens de toelichting bij artikel IV is terugwerkende kracht tot en met
1 januari 2003 voor Zw-uitkeringen nodig omdat vanaf die datum het
uitkeren van Zw-uitkeringen is gestaakt. De Raad wijst er echter op dat
tot 1 januari 2004 de maximale uitkeringsduur op grond van de Zw 52
weken was, nadat de werkgever een jaar loon had doorbetaald. Dit
betekent dat al vanaf 1 januari 2002 geen uitkeringen op grond van de
Zw naar het buitenland zijn uitgekeerd, omdat twee jaar na inwerkingtreding van de Wet BEU (1 januari 2000) het overgangsrecht van de
Wet BEU met betrekking tot de Zw was uitgewerkt.
Dit roept de vraag op of een persoon in Chili ook een Zw-uitkering over
het jaar 2002 met terugwerkende kracht zou moeten kunnen ontvangen. Daarbij is tevens van belang om aan te geven of deze gevallen
bestaan en zo ja, hoeveel uitkerings-gerechtigden het betreft.
De Raad adviseert op het voorgaande in de toelichtende nota in te
gaan.
3. Terugwerkende kracht
a en b. Gevolg gevend aan het advies van de Raad over de terugwerkende
kracht is de toelichting bij artikel IV aangepast.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2013–2014, 33 809, nr. 2

3

4.
Van de gelegenheid is tevens gebruik gemaakt de toelichting op enkele
onderdelen te actualiseren. Met de indiening van het Verdrag is geruime
tijd gewacht, omdat daarin een overgangsregeling ontbrak voor de
afschaffing van de export van toeslagen op grond van de Toeslagenwet.
Na ondertekening is aan Chili een verzoek gedaan om in te stemmen met
een aanvullend protocol met daarin een overgangsregeling voor de
Toeslagenwet. Reactie bleef uit totdat Chili berichtte het Verdrag te
hebben geratificeerd. Voorts oordeelde de Centrale Raad van Beroep dat
bij het ontbreken van een overgangsregeling kan worden aangesloten bij
het overgangsrecht bij opzegging in het Verdrag. Een aanvullend protocol
is niet langer noodzakelijk. Naar aanleiding hiervan is nu besloten het
Verdrag in te dienen.
Het Verdrag biedt ruimte om in de toekomst de export van kinderbijslag te
beperken, conform het Wetsvoorstel herziening export kinderbijslag
(Kamerstukken II 2011–12, 33 162) (hierna: Whek). Hiervoor hoeft het
Verdrag niet opnieuw te worden aangepast. Artikel 21A van het wijzigingsverdrag bepaalt namelijk dat de kinderbijslagen rechtstreeks en
uitsluitend worden vastgesteld krachtens de Algemene Kinderbijslagwet.
Thans bevat die wet in artikel 7b nog de bepaling dat de verzekerde die
kinderen heeft wonen in een land waarin op grond van een verdrag of een
besluit van een volkenrechtelijke organisatie recht op kinderbijslag kan
bestaan, recht heeft op kinderbijslag. Indien het wetsvoorstel Whek, nadat
het tot wet is verheven, in werking treedt regelt artikel 7b van de
Algemene Kinderbijslagwet die uitzondering op het territorialiteitsbeginsel slechts nog voor kinderen die wonen in de Europese Unie,
Europese Economische Ruimte of Zwitserland.
De Raad van State geeft U in overweging goed te vinden dat bedoeld
Verdrag wordt overgelegd aan de beide Kamers der Staten-Generaal,
nadat aan het vorenstaande aandacht zal zijn geschonken.
De Vice-President van de Raad van State,
H.D. Tjeenk Willink
Ik moge U, mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, verzoeken mij te machtigen gevolg te geven aan mijn
voornemen het verdrag vergezeld van de gewijzigde toelichtende nota ter
stilzwijgende goedkeuring over te leggen aan de Eerste en aan de Tweede
Kamer der Staten-Generaal.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Staten-Generaal, vergaderjaar 2013–2014, 33 809, nr. 2

4