Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 108

Wijziging van de Wet van 30 september 2010 tot
invoering van een nieuw griffierechtenstelsel in
burgerlijke zaken (Reparatiewet griffierechten
burgerlijke zaken)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 2 februari 2012
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
ALGEMEEN
1. Inleiding
2. Toezeggingen
Bezien tarieven bij relatief kleine incassovorderingen
3. Adviezen
ARTIKELSGEWIJS

1
Samenstelling:
Leden: Staaij, C.G. van der (SGP), Arib, K.
(PvdA), Çörüz, C. (CDA), Roon, R. de (PVV),
voorzitter, Brinkman, H. (PVV), Vermeij, R.A.
(PvdA), ondervoorzitter, Raak, A.A.G.M. van
(SP), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Dibi, T. (GL),
Toorenburg, M.M. van (CDA), Peters, M. (GL),
Berndsen, M.A. (D66), NieuwenhuizenWijbenga, C. van (VVD), Schouw, A.G. (D66),
Marcouch, A. (PvdA), Steur, G.A. van der
(VVD), Hennis-Plasschaert, J.A. (VVD), Helder,
L.M.J.S. (PVV), Bruins Slot, H.G.J. (CDA),
Taverne, J. (VVD), Schouten, C.J. (CU) en
Hazekamp, A.A.H. (PvdD).
Plv. leden: Dijkgraaf, E. (SGP), Bouwmeester,
L.T. (PvdA), Bochove, B.J. van (CDA), Dille,
W.R. (PVV), Elissen, A. (PVV), Smeets, P.E.
(PvdA), Kooiman, C.J.E. (SP), Karabulut, S.
(SP), Tongeren, L. van (GL), Smilde, M.C.A.
(CDA), Voortman, L.G.J. (GL), Pechtold, A.
(D66), Burg, B.I. van der (VVD), Koşer Kaya, F.
(D66), Kuiken, A.H. (PvdA), Liefde, B.C. de
(VVD), Azmani, M. (VVD), Bontes, L. (PVV),
Koopmans, G.P.J. (CDA), Dijkhoff, K.H.D.M.
(VVD), Slob, A. (CU) en Ouwehand, E. (PvdD).

kst-33108-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Blz.
1
1
2
2
3
4

ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel.
Deze leden zijn buitengewoon verheugd dat de regering ervoor heeft
gekozen om de bestaande uitgangspunten in de Wet tarieven in burgerlijke zaken (Wtbz) voor inning en heffing van griffierechten zoals het
ontbreken van een verweerderstarief bij kantonzaken, de verschillende
tarieven die worden geheven van natuurlijke personen en rechtspersonen,
het lagere tarief voor personen met weinig financiële middelen en een
zekere samenhang tussen het griffierecht en het zaaksbelang, te
handhaven.
De leden van de PvdA- en de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van voorliggend wetsvoorstel. Zij hebben een enkele
vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 108, nr. 5

1

De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Zij vinden het goed om te zien dat de
regering aan de slag is gegaan met het herstellen van een aantal gebreken
en leemtes in betreffende wet, maar hebben toch een aantal vragen en
opmerkingen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij onderschrijven in algemene zin de
strekking van het wetsvoorstel. Deze leden hebben nog wel een aantal
vragen en opmerkingen.
2. Toezeggingen
Bezien tarieven bij relatief kleine incassovorderingen
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering meldt dat het onderscheid tussen natuurlijke- en rechtspersonen ter zake van de heffing van
griffierechten vervalt. Onder verwijzing naar hun eerdere inbreng voor het
verslag bij het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht, de Wet griffierechten burgerlijke zaken en enige andere wetten in
verband met de verhoging van griffierechten (Kamerstuk 33 071), vinden
deze leden dat het opheffen van het onderscheid tussen natuurlijke en
rechtspersonen heroverwogen zou kunnen worden. Ook bij het onderhavige wetsvoorstel wijzen zij erop dat zij in het licht van de zorgen die er
in de maatschappij bestaan over de verhoging van de griffierechten
hebben bepleit dat deze scheiding juist weer wordt teruggebracht.
Griffierechten kunnen immers door bedrijven van hun winst worden
afgetrokken en dat is voor particulieren meestal niet het geval.
Voornoemde leden lezen dat daarnaast een hardheidsclausule wordt
geïntroduceerd. De rechter krijgt op grond van artikel 237, vijfde lid,
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) de mogelijkheid om de
proceskosten, waaronder de griffierechten, te compenseren. Volgens dit
nieuwe vijfde lid kan de rechter bepalen dat het griffierecht van de in het
gelijk gestelde partij, dat in het kader van de proceskostenveroordeling
betaald moet worden door de in het ongelijk gestelde partij, niet hoger is
dan het griffierecht dat van deze laatste partij is geheven. Kan de regering
in dit kader een reactie geven op het artikel van prof. dr. mr. E. Brauw, dr.
F. van Dijk en dr. F van Tulder die opmerkten dat een toevoeging van de
hardheidsclausule weinig soelaas lijkt te bieden, omdat duidelijk zou zijn
dat het financiële risico dat de kostenveroordeling met zich meebrengt
een extra drempel voor de rechter op zou werpen?1

1
Nederlands Juristenblad, 6 januari 2012,
aflevering 1, pagina 11–12.

De leden van de PvdA-fractie lezen dat de regering de Eerste Kamer
eerder heeft toegezegd om bij deze reparatiewet te kijken naar de
mogelijkheid om het tarief voor griffierechten voor rechtspersonen in het
bijzonder in het geval van relatief kleine incassovorderingen te verlagen.
De achterliggende gedachte van de Eerste Kamer daarbij was dat in het
geval de natuurlijk persoon als verliezende partij in de proceskosten wordt
veroordeeld, dit in een geding met een rechtspersoon tot gevolg heeft dat
die natuurlijke persoon of onvermogende dan het hogere tarief van die
rechtspersoon voor zijn rekening moet nemen. Deze achterliggende
gedachte komt op voornoemde leden sympathiek over. Echter, het is deze
leden niet duidelijk dat de regering de toezegging aan de Eerste Kamer
daadwerkelijk gestand doet. De uitwerking die de regering gekozen heeft
komt er op neer dat de regering verwijst naar het wetsvoorstel verhoging
griffierechten (Kamerstuk 33071) waarin voorgesteld wordt om het
verschil tussen natuurlijke- en rechtspersonen te laten vervallen. Daardoor
hebben individuele schuldenaren niet langer nadeel van het feit dat hun
schuldeiser een rechtspersoon is. Deze leden menen dat dit weliswaar
feitelijk juist is, maar dat dit niet tegemoet komt aan de wens om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 108, nr. 5

2

natuurlijke personen niet onnodig op kosten te jagen. Naar de mening van
de aan het woord zijnde leden betekent het gelijktrekken van de griffierechten van natuurlijke en rechtspersonen weliswaar dat de ongelijkheid
tussen beide wordt opgeheven, maar heeft dat ook tot gevolg dat
natuurlijke personen in absolute zin meer griffierechten moeten gaan
betalen. De voorgestelde hardheidsclausule biedt de natuurlijke persoon
op voorhand geen zekerheid dat hij niet toch tot hogere griffiekosten
worden veroordeeld. Kan de regering hier op in gaan?
De leden van de D66-fractie lezen dat een hardheidsclausule wordt
geïntroduceerd in een poging om tegemoet te komen aan het door de
Eerste Kamer gesignaleerde probleem van de proceskostenveroordeling
voor burgers met financiële problemen bij kleine incassozaken. De rechter
krijgt op grond van artikel 237, vijfde lid, Rv de mogelijkheid om de
proceskosten, waaronder de griffierechten, te compenseren. Deze leden
merken op dat artikel 237, vijfde lid, Rv de rechter slechts een beperkte
mogelijkheid biedt om de proceskosten over de partijen te verdelen. De
proceshouding van de in het gelijk gestelde moet daarvoor aanleiding
bieden. Daarnaast is het wetsvoorstel verhoging griffierechten (Kamerstuk
33 071) ingediend bij de Tweede Kamer. Als gevolg van dit wetsvoorstel
stijgen de griffierechten bij kleine incassovorderingen aanzienlijk.
Wat betreft vorderingen onder de € 500 moet nu € 109 aan griffierechten
betaald worden door een rechtspersoon. Dat wordt € 125. Wat betreft
natuurlijke personen nemen de proceskosten nog sterker toe. Een
voorbeeld dat de Raad voor de rechtspraak (Rvdr)1 geeft is het eenmansbedrijf Van Vliet (zzp-er) dat een drietal openstaande rekeningen heeft van
klanten die ondanks aanmaningen niet betalen. De rekeningen variëren
van € 200 tot € 550. Van Vliet wil het er niet bij laten zitten en ziet geen
andere weg dan incasso via de rechter. Het huidige griffierecht bedraagt
tweemaal € 71 plus eenmaal € 142. Dat komt op een totaal van € 284. Het
toekomstige griffierecht bedraagt tweemaal € 125 plus eenmaal € 300.
Dat komt op een totaal van € 550. Indien op de proceshouding van de
rechtspersoon die in het gelijk is gesteld niets is aan te merken, wat bij
kleine incassozaken waar bij verstek wordt veroordeeld naar de
verwachting vaak het geval zal zijn, zal de rechter vergoeding van het
verhoogde griffierecht moeten toewijzen. De burger die al in financiële
problemen zit, ziet hiermee zijn schuldenlast aanzienlijk toenemen
doordat het substantieel verhoogde griffierecht moet worden betaald
bovenop de al openstaande vordering. Voornoemde leden constateren dat
de regering daarom niet is tegemoetgekomen aan haar toezegging aan de
Eerste Kamer. Zij krijgen graag een uitgebreide reactie van de regering op
deze constatering.
3. Adviezen
De leden van de CDA-fractie hebben een vraag over een door de
Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) gesignaleerde
onduidelijkheid. Wanneer bij de mondelinge behandeling van een
verzoekschrift mondeling verweer wordt gevoerd (al dan niet met
pleitnota), let de rechter daarop. Wanneer in dezelfde zaak een verweerschrift wordt ingediend, is het antwoord op de vraag of de rechter op dat
verweerschrift acht mag slaan afhankelijk van de vraag of het verschuldigde griffierecht op tijd is betaald. Hetzelfde geldt voor de onduidelijkheid of in de Wet griffierechten in burgerlijke zaken (Wgbz) verweer-,
klaag- en beroepschriften op grond van de Wet bijzondere opnemingen in
psychiatrische ziekenhuizen zijn vrijgesteld van griffierecht. Kan de
regering reageren op deze opmerkingen van de NVvR?
1
Brief Raad voor de rechtspraak aan de
Tweede Kamer, 25 november 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 108, nr. 5

3

ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
Artikel I, onderdeel H
De leden van de SP-fractie vragen hoe het griffierecht zal worden
geheven. Wordt dit in zijn geheel bij één van de partijen in rekening
gebracht of wordt het gesplitst tussen betreffende partijen? Onder partijen
verstaan deze leden overigens ook verzoekers of belanghebbenden. Ook
de Rvdr wees in zijn advies bij dit wetsvoorstel d.d. 15 juni 2011 op deze
onduidelijkheid.
Artikel I, onderdeel N
De leden van de SP-fractie merken op dat de term rechtspersonen wordt
gewijzigd in niet-natuurlijke personen. Deze leden snappen de achterliggende gedachte, maar vrezen dat dit problemen oplevert voor bijvoorbeeld eenmanszaken, zelfstandigen zonder personeel en kleine ondernemingen. Krijgen deze kleine niet-rechtspersonen niet te maken met een
fikse verhoging van de griffierechten? Hoe gaat de regering voorkomen
dat deze partijen hun recht niet meer kunnen halen of verdedigen? De
griffierechten zullen immers een te grote aanslag opleveren op het
vermogen. Voornoemde leden zijn ook bang dat betreffende partijen
minder geneigd zullen zijn een procedure te starten, wanneer de
vordering even hoog of lager uitvalt dan de griffierechten. Graag
ontvangen zij daarop een reactie.
Artikel II
Artikel II, onderdelen B en F
De leden van de SP-fractie lezen dat in het exploot van dagvaarding dient
te worden opgenomen dat tegen de gedaagde verstek wordt verleend
indien hij niet tijdig het verschuldigde griffierecht voldoet. Deze leden
vragen of dit voor alle zaken geldt, dus bijvoorbeeld ook voor de evident
onhaalbare. In hoeverre wordt men in het exploot, tevens als mogelijke
extra stok achter de deur, voorgelicht over de consequenties van verstek?
Voornoemde leden vragen waarom in artikel 816 Rv niet is opgenomen
dat het exploot de gevolgen van niet tijdige betaling van het griffierecht
vermeldt? Volgens het advies van de Koninklijke Beroepsorganisatie van
Gerechtsdeurwaarders is een dergelijk exploot immers tot op zekere
hoogte vergelijkbaar met die van een dagvaarding.
Artikel II, onderdeel C
De leden van de SP-fractie lezen dat eveneens wordt gesproken over de
gronden waarop verstek wordt verleend tegen de gedaagde. Niet duidelijk
wordt echter of dit ook geldt voor verzoekschriftprocedures. Deze leden
vragen hier dan ook toelichting op van de regering.
De voorzitter van de commissie,
De Roon
De adjunct-griffier van de commissie,
Hessing-Puts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 108, nr. 5

4