Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 335

Voorstel van wet van het lid Gijs van Dijk
houdende wijziging van de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag en enige andere wetten
in verband met de invoering van een uniform
wettelijk minimumuurloon en enige andere
wijzigingen (Wet invoering minimumuurloon)

Nr. 7

VERSLAG
Vastgesteld 4 juni 2020
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen. Onder het
voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en opmerkingen
afdoende door de initiatiefnemer worden beantwoord acht de commissie
de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
Inhoud
I.
ALGEMEEN
1.
Inleiding
2.
Achtergrond invoering uniform minimumuurloon
2.1. Inleiding
2.2. Hanteren NAD sluit niet aan bij huidige arbeidsmarkt
2.3. De toepassing en handhaving van de NAD
3.
Naar een wettelijk minimumuurloon
3.1. Voorstel
3.2. Gevolgen voor uitkeringen en loonkostensubsidie
3.3. Gevolgen voor het lage-inkomensvoordeel (LIV)
4.
Budgettaire effecten, arbeidsmarkt- en inkomenseffecten
en gevolgen voor uitvoeringskosten, regeldruk en
handhaving
4.1. Budgettaire effecten
4.2. Arbeidsmarkt- en inkomenseffecten
4.2.1. Kenmerken van werknemers met een
baan op Wml-niveau
4.2.2. Inkomenseffecten van de introductie
wettelijk minimumuurloon
4.2.3. Werkgelegenheidseffecten van de
introductie van een wettelijk minimumuurloon
4.3. Regeldruk
5.
Internationale aspecten
II. ARTIKELSGEWIJS

kst-35335-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

blz.
2
3
5
5
5
6
7
7
8
9

9
10
10
10
11

12
13
13
13

1

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het initiatiefwetsvoorstel. Deze leden hebben hierbij echter nog een aantal
vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en naar aanleiding hiervan verschillende vragen en opmerkingen voor de
initiatiefnemer.
De leden van de D66-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van het initiatiefwetsvoorstel en danken de initiatiefnemer voor
het vele werk. Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met enthousiasme kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden zijn blij dat de initiatiefnemer het
initiatief heeft genomen om een voorstel te doen voor een wettelijk
minimumuurloon en daarmee ook een verhoging van het minimumloon.
Over het voorstel hebben deze leden nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met instemming kennisgenomen van
het wetsvoorstel invoering minimumuurloon. Deze leden zijn voorstander
van het invoeren van een minimumuurloon en hebben dit zelf ook al
voorgesteld in de initiatiefnota «Een eerlijker loon».1 Naar de overtuiging
van deze leden wordt controle en handhaving van het minimumloon voor
de Inspectie SZW makkelijker door de invoering van een minimumuurloon. Bovendien is het rechtvaardiger als voor iedereen eenzelfde
minimumuurloon geldt.
De leden van de SP-fractie vinden het echter teleurstellend dat er geen
verhoging van het minimumloon wordt voorgesteld, die alle minimumloonontvangers erop vooruit doet gaan. Is de initiatiefnemer van mening
dat het huidige minimumloon voldoet? Zo ja, kan hij dat onderbouwen?
Zo nee, waarom wordt niet voorgesteld om het minimumloon te
verhogen? Denkt de initiatiefnemer dat het minimumloon na aanname
van het voorliggende wetsvoorstel wel voldoet? Onderschrijft de
initiatiefnemer de FNV-campagne voor een verhoging van het minimumuurloon naar 14 euro? Onderschrijft de initiatiefnemer de doelstelling van
de European Trade Union Confederation (Etuc) om het minimumloon 60%
van het gemiddelde of het mediane loon te laten bedragen?
De leden van de 50PLUS-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel, waarmee wordt beoogd om te komen tot
één eenduidig, eerlijker en transparanter minimumuurloon, als basis voor
een sociaal aanvaardbaar bestaan.
De leden van de 50PLUS-fractie vinden het niet meer dan logisch dat
iedereen voor ieder gewerkt uur, recht heeft op eenzelfde minimumbeloning. Door de huidige systematiek van bepaling van het minimumloon
is dat niet het geval. Nederland is een van de weinige landen die geen
wettelijk minimumuurloon hebben.
De leden van de 50PLUS-fractie vinden het een goede zaak dat de hoogte
van het minimumuurloon in het wetsvoorstel zodanig gekozen is, dat dit
in de praktijk in veel gevallen zal leiden tot een verhoging van het
minimumloon. Die verhoging lijkt deze leden terecht, zeker gegeven het
feit dat het minimumloon in de afgelopen decennia stelselmatig is
achtergebleven bij de gemiddelde lonen en de cao-lonen. Deze leden
delen de mening van initiatiefnemer, dat de koopkracht van werkenden
die het minimumloon verdienen over de afgelopen jaren niet is toegenomen. Ook is de ongelijkheid de afgelopen decennia inderdaad
1

Kamerstuk 35 142, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

2

toegenomen. De gestage groei van het aantal werkende armen sinds 1990
toont volgens deze leden ook de noodzaak aan van verhoging van het
minimumloon. Ook de toenemende armoede- en schuldenproblematiek
en het ingewikkelde en kwetsbare systeem van generieke en lokale
inkomensondersteuning, nodig om mensen een aanvaardbaar inkomen te
bezorgen, geeft volgens deze leden voldoende aanleiding voor een
structurele ophoging van het minimumloon. Dat zorgt er bijvoorbeeld
voor dat mensen minder beroep hoeven te doen op toeslagen en
huursubsidie. Ook deze leden streven tegen deze achtergrond al langer
naar een structurele verhoging van het minimumloon.
De leden van de 50PLUS-fractie vinden het ook met het oog op de
structuur van de huidige arbeidsmarkt, en uit oogpunt van handhaving
één minimumuurloon wenselijk. Een wettelijk minimumuurloon is een
niet mis te verstaan eenduidig normstellend kader, voor werkgevers,
werknemers en inspectie.
De leden van de 50PLUS-fractie juichen toe, dat initiatiefnemer naar
aanleiding van het commentaar van de Raad van State de Stichting van
de Arbeid verzocht heeft, advies uit te brengen over het initiatiefwetsvoorstel. Dat geldt ook voor het inmiddels uitgebrachte advies van het
Centraal Planbureau (CPB) om de financiële gevolgen van het
wetsvoorstel door te rekenen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden begrijpen de wens om te komen tot een
minimumuurloon dat voor alle werknemers gelijk is. Zij constateren wel
dat de omstandigheden voor invoering hiervan momenteel nogal
ongunstig zijn.
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie merken op dat de initiatiefnemer in reactie op
de Raad van State erkent dat de koopkracht van werkenden met een
minimumloon in de periode 2011–2018 is toegenomen. Deze leden vragen
om een nadere toelichting op de volgende vragen. Hoeveel werknemers
werken voor het minimumloon in sectoren waar een voltijds werkweek
van meer dan 36 uur geldt? Welke sectoren betreft dit? Waaruit blijkt dat
in de «huidige dynamiek» een minimumloon op maandbasis problematisch is? Uit de reactie op de Raad van State, blijkt dat de initiatiefnemer
advies gevraagd heeft aan de Stichting van de Arbeid. Wat is de stand van
zaken ten aanzien van dit advies dat aan de sociale partners is gevraagd
over dit wetsvoorstel? Wanneer levert de stichting (naar verwachting) dit
advies aan?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de initiatiefnemer schrijft dat
«Nederland als een van de weinige EU-lidstaten wel een minimumloon
per maand, maar niet per uur kent». Zijn gegevens bekend hoezeer dit in
landen mét een minimumuurloon bijdraagt aan wat met het wetsvoorstel
wordt beoogd: een eenduidige toepassing van het minimumloon in de
praktijk, een daling van de armoede en/of het aantal werkende armen, en
een betere verdeling werk-privé? Volgens de initiatiefnemer zorgt het
ontbreken van een minimumuurloon voor problemen in de handhaving,
waardoor werknemers minder goed beschermd zijn tegen uitbuiting en
onderbetaling. Kan dit worden geïllustreerd met concrete voorbeelden/
casus?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de initiatiefnemer stelt dat de
invoering van een wettelijk minimumuurloon leidt tot «een eerlijker en
transparanter minimumloon». In hoeverre wordt deze conclusie onderschreven door de sociale partners? Waarom heeft de initiatiefnemer niet
met indiening van zijn wetsvoorstel bij de Tweede Kamer gewacht, totdat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

3

het advies van de Stichting van de Arbeid beschikbaar was en bij de
bespreking ervan zou kunnen worden betrokken?
De leden van de CDA-fractie lezen dat naar de mening van de initiatiefnemer het wenselijk is dat het minimumloon stijgt. De initiatiefnemer
motiveert dit met cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) uit
2014, inmiddels zes jaar geleden, toen bijna 320.000 werkenden onder de
armoedegrens leefden. Zijn actuelere cijfers voorhanden? Kan de
initiatiefnemer nader ingaan op de opmerkingen van de Raad van State
over de effecten van een verhoging van het minimumloon op de groep
werkende armen in ons land? Waarop baseert de initiatiefnemer zijn
repliek jegens de Raad van State dat een groot deel van deze groep meer
dan 36 uur werkt, en niet in deeltijd zoals de Raad van State noemt? Uit
welke onderzoeken blijkt dit? Is het Verenigd Koninkrijk het enige
voorbeeld van een land waar verhoging van het minimumloon een
positief effect had op de armoede onder zelfstandigen? Ging dit gepaard
met andere externe effecten, negatief dan wel positief? Is het wettelijk
regime voor zelfstandigen in het Verenigd Koninkrijk vergelijkbaar met dat
in Nederland? Kan de initiatiefnemer ingaan op het huidige bereik van de
Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (Wml)? Hoeveel
werkenden, niet zijnde zelfstandig ondernemers maar wel werkend buiten
arbeidsovereenkomst, hebben momenteel recht op het wettelijk
minimumloon?
De leden van de CDA-fractie lezen dat in de memorie van toelichting
wordt uitgegaan van een minimumuurloon gebaseerd op een 36-urige
werkweek, wat voor 2019 (juli) uitkwam op 10,49 euro. Voor 2020 (januari)
zou dit 10,60 euro zijn. Kan de initiatiefnemer aangeven hoe de hoogte
van dit minimumuurloon zich verhoudt tot dat in andere, met Nederland
vergelijkbare landen?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de initiatiefnemer aangeeft
dat door het minimumuurloon te baseren op een werkweek van 36 uur
ook de verdeling tussen werk en privé wordt verbeterd, omdat men
bijvoorbeeld vier keer negen uur kan gaan werken, het minimumloon
verdienen én een dag vrijhouden voor (zorg voor) familie en naasten.
Heeft de initiatiefnemer overwogen om in dat kader het onlangs
verschenen rapport IBO Deeltijdwerk; De(el)tijd bij het wetsvoorstel te
betrekken?2
De leden van de CDA-fractie constateren dat het wetsvoorstel op 1 mei
2020, midden in de coronacrisis, aan de Tweede Kamer is aangeboden.
Deze leden vragen of de kenmerken/gevolgen van deze crisis hebben
meegewogen bij het bepalen van het moment van indiening. Ook zijn zij
benieuwd waarom de initiatiefnemer geen aandacht besteedt aan het
eindrapport van de Commissie regulering van werk, dat in januari 2020
uitkwam en fundamentele bouwstenen aanreikt voor de arbeidsmarkt van
de toekomst? 3 Vanwaar de keuze van initiatiefnemer om het wetsvoorstel
niet in te bedden tegen de achtergrond van dit rapport?
De leden van de D66-fractie onderschrijven ten zeerste de analyse van de
initiatiefnemer dat sinds de invoering van het minimumloon de arbeidsmarkt sterk veranderd is, zeker ten aanzien van het aantal gewerkte uren
per week. Daarnaast delen deze leden het doel van een transparanter
minimumloon per uur, zodat het voor iedereen inzichtelijker wordt en de
Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) gemakkelijker kan
vaststellen of iemand het wettelijk minimumloon heeft ontvangen. Deze
leden vragen wel of de initiatiefnemer nader kan toelichten in welke mate
de voorgestelde (gemiddelde) verhoging de beschreven armoede onder
werkenden kan verhelpen. Deze leden vragen of de initiatiefnemer nader
kan toelichten op welke manier een verhoging van het wettelijk
2
3

Kamerstuk 29 544, nr. 1006.
Kamerstuk 29 544, nr. 970.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

4

minimumloon ook mogelijk een positief effect kan hebben op armoede
onder zelfstandigen.
De leden van de GroenLinks-fractie delen de constatering dat een wettelijk
minimumuurloon wenselijker is dan een wettelijk minimumloon per
maand. De initiatiefnemer kiest voor een minimumuurloon op basis van
een 36-urige werkweek, zodat werkenden een dag in de week overhouden
voor bijvoorbeeld (zorg voor) familie en naasten. Heeft de initiatiefnemer
ook overwogen om het minimumuurloon te baseren op een 32-urige
werkweek? Zou het niet wenselijk zijn dat iedereen met 32 uur werken in
staat is om rond te komen?
De leden van de SP-fractie lezen dat mensen met het minimumloon er
met voorliggende voorstel gemiddeld 4% op vooruit gaan. Sommigen
gaan er 10% op vooruit. Onderschrijft de initiatiefnemer dat er ook
mensen zijn die er niet op vooruit gaan met voorliggend voorstel,
namelijk diegenen die het minimumloon verdienen en een 36-urige
werkweek hebben? Kan de initiatiefnemer toelichten welk percentage
mensen met het minimumloon onder een 36-urige, 38-urige, 37,5-urige of
40-urige werkweek valt, en hoeveel elke groep er met voorliggend
voorstel op vooruit gaat? Zijn er momenteel ook collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) van minder dan 36 uur? Wat gebeurt er als er in de
toekomst cao’s van minder dan 36 uur worden afgesloten? Stel dat in de
toekomst een cao van 34 uur wordt afgesloten voor het minimumloon,
wat betekent dat voor het betreffende maandloon en uurloon?
2. Achtergrond invoering uniform minimumuurloon
De leden van de VVD-fractie hebben een aantal vragen bij de achtergrond
van dit voorstel. Hoewel er in de huidige praktijk geen uniform minimumuurloon bestaat, is er wel een wettelijk minimumloon. Waaruit blijkt dat de
handhaving op het uitbetalen van het minimumloon verbetert, gezien uit
de reactie van de Inspectie SZW blijkt dat de handhaving op vrijwel alle
aspecten even complex blijft? Wat is de (geschatte) omvang van dit
probleem? Welk effect is op basis daarvan te verwachten van de voorgestelde wetswijziging?
2.1. Inleiding
De leden van de SGP-fractie vragen of de initiatiefnemer het wenselijk
acht de behandeling van het wetsvoorstel te combineren met het nog uit
te brengen advies van de Sociaal-Economische Raad (SER) over de
gevolgen van het volwassen minimumloon voor jongeren, mede in het
licht van het feit dat veel banen op het minimumloon vallen in de groep
werknemers onder de 25 jaar.
2.2. Hanteren NAD sluit niet aan bij huidige arbeidsmarkt
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
initiatiefnemer constateert dat «het des te meer opvallend is dat
Nederland een van de weinige EU-lidstaten is met een wettelijk
minimumloon waarbij er geen wettelijk minimumuurloon is gespecificeerd». Bestaat hier een verklaring voor? Als argument voor invoering van
een uniform minimumuurloon noemt de initiatiefnemer onder andere het
tegengaan van verdringing. Kan hij hier nader op ingaan? Is initiatiefnemer bekend met het onderzoek van SEO Economisch Onderzoek
Verschuivingen, concurrentie en verdringing?4
4

Heydema, Zwetsloot en Gautier, Verschuivingen, concurrentie en verdringing, SEO Economisch
Onderzoek 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

5

De leden van de SP-fractie constateren dat de initiatiefnemer op pagina
vier van de memorie van toelichting noemt dat in Nederland veel mensen
in deeltijd werken en dat het opvallend is dat er geen minimumuurloon is
gespecifieerd; het minimummaandloon geldt omgerekend naar uurloon
van de bijpassende cao, toch ook voor mensen die in deeltijd werken?
Waar doelt de initiatiefnemer op? Zijn er redenen te denken dat er
misstanden zijn?
De leden van de SGP-fractie vragen de initiatiefnemer nader in te gaan op
de gedachte van de normale arbeidsduur in het licht van het bredere
pakket aan arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden. In hoeverre kan
gesteld worden dat de systematiek van de normale arbeidsduur ook een
instrument kan zijn om bijvoorbeeld de intensiteit van het werk te laten
meewegen bij het bepalen wat een redelijke prestatie is voor het
toekennen van het minimumloon? Vindt de initiatiefnemer het bevredigend dat binnen het voorgestelde model een gelijk uurloon wordt
uitgekeerd voor werk dat naar aard en intensiteit sterk uiteen kan lopen?
Eveneens vragen deze leden hoe de initiatiefnemer zich rekenschap geeft
van het feit dat bij de beoordeling van arbeidsvoorwaarden niet enkel kan
worden uitgegaan van het loon, maar dat ook andere regelingen en
vergoedingen in de beschouwing moeten worden betrokken. Kan het zo
zijn dat een baan met een lagere normale arbeidsduur per saldo toch
ongunstiger is dan die met een hogere normale arbeidsduur en in
hoeverre ziet de initiatiefnemer het in lijn met zijn initiatiefwetsvoorstel als
verantwoordelijkheid voor de overheid om ook de secundaire arbeidsvoorwaarden verder gelijk te trekken?
2.3. De toepassing en handhaving van de NAD
De leden van de CDA-fractie menen dat volgens de initiatiefnemer de
Inspectie SZW in de praktijk van de handhaving problemen ondervindt bij
het vaststellen welke cao van toepassing is en vervolgens welke NAD
volgens de cao geldt. De initiatiefnemer schrijft dat onduidelijkheid bij
werkgevers tot discussies met de Inspectie SZW en uitvraagprocedures bij
werkgevers leidt. Onderschrijft de initiatiefnemer in dat licht de conclusie
van de Commissie Regulering van werk dat «de publiekrechtelijke regels,
die moeten zorgen voor een bodem in de arbeidsmarkt en met name de
meest kwetsbare werkenden moeten beschermen, lastiger te handhaven
zijn vanwege de ruime keuzemogelijkheden in contractvormen in
Nederland»?5 Hoe staat de initiatiefnemer tegenover de aanbeveling van
de Commissie omtrent «het opnieuw doordenken van de definitie van
werk die nu sterk gekoppeld is aan het minimaal rendabel zijn op het
niveau van het wettelijk minimumloon» en «in het verlengde hiervan ook
het huidige systeem van loonwaardemeting een belangrijk aandachtspunt
is»?6
De leden van de D66-fractie vragen hoe de initiatiefnemer het advies van
de Raad van State weegt over de rol van sociale partners bij arbeidsvoorwaardenvorming en het eventueel consulteren van sociale partners
voor dit wetsvoorstel. Deze leden vragen of de initiatiefnemer inderdaad,
zoals in de reactie is beschreven, een advies heeft gevraagd en ontvangen
van de Stichting van de Arbeid over dit wetsvoorstel en of de initiatiefnemer bereid zou zijn dit advies openbaar te maken.
De leden van de D66-fractie vragen of de initiatiefnemer nader kan
toelichten of met voorliggend wetsvoorstel het voldoen aan het wettelijk
5

In wat voor land willen wij werken? Naar een nieuw ontwerp voor de regulering van werk,
Commissie Regulering van Werk 2020, p. 44.
6
In wat voor land willen wij werken? Naar een nieuw ontwerp voor de regulering van werk,
Commissie Regulering van Werk 2020, p. 85.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

6

minimumloon straks altijd bestuursrechtelijk kan worden gehandhaafd,
zonder dat zoals nu het risico blijft bestaan dat een deel van de onderbetaling buiten beeld blijft doordat niet op civielrechtelijke afspraken kan
worden getoetst door de Inspectie SZW.
De leden van de SP-fractie vragen of iets bekend is over de mate waarin
het minimumuurloon bij cao’s onder de 40 uur ontdoken wordt.
3. Naar een wettelijk minimumuurloon
De leden van de VVD-fractie hebben een aantal bedenkingen bij keuzes
die de initiatiefnemer maakt in zijn voorstel en hebben daarbij de
volgende vragen. Mogelijke negatieve effecten zijn volgens de initiatiefnemer op te vangen door flankerend beleid. Welke flankerende maatregelen stelt de initiatiefnemer voor? Is de initiatiefnemer het met deze
leden eens dat het onwenselijk is dat het minimumloon gekoppeld blijft
aan uitkeringen? Zo nee, waarom is in de doorrekening door het CPB
gekozen om in het effect op de overheidsuitgaven te veronderstellen dat
dit «niet direct gekoppeld is aan sociale uitkeringen of de LIV-regeling»?
Waarom kiest de initiatiefnemer er niet voor de loonkostensubsidie in de
Participatiewet ongewijzigd te koppelen aan het minimummaandloon?
Waar is de geraamde 77 miljoen euro extra uitgaven aan loonkostensubsidie op gebaseerd? Wat zijn de budgettaire consequenties van de
voorgestelde aanpassing in het lage-inkomensvoordeel (LIV) en het
Jeugd-LIV, door de NAD aan te passen naar 36 uur? Hoe zijn de afspraken
uit het Pensioenakkoord ten aanzien van het LIV en Jeugd-LIV meegenomen in het wetsvoorstel? Klopt het dat voor zowel de loonkostensubsidie als voor het LIV en Jeugd-LIV de vergoeding bij een werkweek van
40 uur uitgaat van een maandloon van 11% boven het Wml op maandbasis? Waarom kiest de initiatiefnemer er niet voor om de NAD
ongewijzigd te laten voor de loonkostensubsidie, het LIV en het
Jeugd-LIV?
3.1. Voorstel
De leden van de CDA-fractie constateren dat de initiatiefnemer de
invoering van een wettelijk uniform minimumuurloon dat is afgeleid van
het huidige minimummaandloon, dat wordt omgerekend naar een
uurloon op basis van een NAD van 36 uur per week voorstelt. Dit betekent
een verhoging van het gemiddelde minimumloon, die naar de mening
van de initiatiefnemer wenselijk en rechtvaardig is vanwege het groeiende
aantal werkende armen. De Raad van State vindt dit een onvoldoende
grondslag voor de nu voorgestelde keuze, omdat volgens de Raad van
State de oorzaken van de toename van het aantal werkende armen buiten
het bereik van het wettelijk minimum(uur)loon te spelen. Bijvoorbeeld
omdat mensen in deeltijd of niet gedurende het gehele jaar werken of
(deels) als zelfstandige werkzaamheden verrichten, een groep waarvoor
een minimumuurloon niet of nauwelijks effect heeft. Kan de initiatiefnemer op deze opmerkingen van de Raad van State ingaan?
De leden van de CDA-fractie lezen ook dat de Raad van State verwijst naar
een recente evaluatie van het wettelijk minimumloon, waaruit de
conclusie volgt dat «geen factoren naar voren zijn gekomen die een
bijzondere aanpassing van het wettelijk minimumloon wenselijk maken».
Volgens deze evaluatie heeft het wettelijk minimumloon de
cao-contractloonontwikkeling bijgehouden en de feitelijke loonontwikkeling overstegen, is de koopkracht van werkenden met een
minimumloon in de periode 2011–2018 toegenomen, en de inkomensongelijkheid niet duidelijk toe- of afgenomen. Kan de initiatiefnemer
aangeven hoe hij tegen deze conclusies aankijkt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

7

De leden van de SGP-fractie constateren dat de motivering van het
wetsvoorstel op verschillende plaatsen in de toelichting uiteenloopt.
Immers, in eerste instantie benoemt de initiatiefnemer het verhogen van
het minimumloon als doelstelling van het wetsvoorstel, terwijl hij in de
toelichting van de keuzes benoemt dat een inkomensteruggang moet
worden voorkomen. Onderkent hij dat deze verschillende uitgangspunten
relevant kunnen zijn bij de uitwerking en de invoering van het
wetsvoorstel? Waarom ligt de keuze voor een gemiddelde arbeidsduur, in
combinatie met vermijden van inkomensteruggang, niet meer voor de
hand?
De leden van de SGP-fractie waarderen het dat de initiatiefnemer een
breder beeld geeft van de ontwikkeling van het minimumloon in de
afgelopen decennia. Deze leden vragen of de initiatiefnemer desalniettemin onderkent dat de evaluatie van het minimumloon in het afgelopen
decennium laat zien dat de suggestie dat werknemers in deze groep na de
crisis van 2008 slecht af zouden zijn, niet juist blijkt?
De leden van de SGP-fractie vinden het positief dat de initiatiefnemer
uitdrukkelijk aandacht heeft voor de mogelijkheden om arbeid en zorg te
combineren. Deze leden vragen echter in welke mate redelijkerwijs
verwacht kan worden dat werknemers de verhoging van het loon zullen
gebruiken om te komen tot betere afstemming van arbeid en zorg.
Eveneens vragen deze leden hoe de inzet van de initiatiefnemer zich
verhoudt tot de ambitie van de regering om het tweeverdienersschap juist
nog meer te bevorderen en de financiële prikkels daartoe te versterken.
3.2. Gevolgen voor uitkeringen en loonkostensubsidie
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat initiatiefnemer van mening is
dat invoering van een wettelijk minimumuurloon geen gevolgen moet
hebben voor de koppeling van de uitkeringen aan de Wml. Deze leden
vragen waarom de initiatiefnemer deze mening is toegedaan. Is de
initiatiefnemer zich ervan bewust dat er ook onder bijstandsgerechtigden
en mensen met een uitkering uit de Algemene Ouderdomswet (AOW)
sprake is van armoede, en dat een verhoging van deze uitkeringen deze
armoede kan tegengaan? Wat stelt de initiatiefnemer voor om de armoede
onder niet-werkenden te bestrijden?
De leden van de SP-fractie constateren dat door het voorstel van de
initiatiefnemer het minimumloon met gemiddeld 4% stijgt. De uitkeringen
stijgen door de gekozen systematiek echter niet mee. Wat is volgens de
initiatiefnemer de rechtvaardiging hiervan? Waarom is er niet voor
gekozen de gekoppelde uitkeringen ook mee te laten stijgen? Is de
initiatiefnemer voorstander van het behoud van de koppeling van het
minimumloon en de uitkeringen? Wat is de visie hierop? Heeft het recente
rapport van het CPB over de werkgelegenheidseffecten van het verhogen
van de Wml deze visie beïnvloed?
De leden van de 50PLUS-fractie vragen nader in te gaan op de gevolgen
van de gemaakte keuze van initiatiefnemer, ten aanzien van de blijvende
koppeling van uitkeringen aan het minimumloon, en niet aan het
minimumuurloon, en in te gaan op de door de Raad van State genoemde
mogelijke knelpunten die hier kunnen optreden. Waarom is er besloten
niets te veranderen aan de hoogte van de uitkeringen? Wordt aanpassing
van uitkeringen wenselijk geacht door initiatiefnemer? Graag ontvangen
deze leden een toelichting.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de initiatiefnemer niet op
vergelijkbare wijze als bij het Uitvoeringsorgaan Werknemersverzekeringen (UWV) heeft gezocht naar een methode om de loonkostensubsidies op de huidige wijze te blijven berekenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

8

3.3. Gevolgen voor het lage-inkomensvoordeel (LIV)
De leden van de CDA-fractie constateren dat het wetsvoorstel voorziet in
een wijziging van de Wml en ten gevolge hiervan een wijziging in 29
andere socialezekerheidswetten. Heeft deze wijziging nog externe effecten
op deze 29 wetten tot gevolg? Kan de initiatiefnemer uitsluiten dat zijn
wetsvoorstel gevolgen heeft voor bijvoorbeeld de (koppeling met de)
AOW?
De leden van de CDA-fractie lezen dat initiatiefnemer van mening is dat
invoering van een wettelijk minimumuurloon geen gevolgen moet hebben
voor de koppeling van de uitkeringen aan de Wml en heeft ervoor
gekozen om het voor de uitkeringen relevante referentieminimummaandloon in de Wml te handhaven. Op 30 april 2020 maakt het CPB op
basis van een nieuwe studie bekend dat het (negatief) effect van een
verhoging van het Wml op de werkgelegenheid beperkter is dan gedacht.
Daarbij gold echter als randvoorwaarde dat de koppeling met de
uitkeringen wordt losgelaten. De initiatiefnemer kiest ervoor de huidige
koppeling met het minimumloon te behouden en deze niet aan te passen
aan het voorgestelde wettelijk minimumuurloon. Kan de initiatiefnemer
toelichten waarom hij daarmee alsnog twee «systemen» in stand houdt,
met twee minimumlonen per maand: één die van belang is om daarvan
de uitkeringen af te leiden en één die daadwerkelijk weergeeft op welk
minimumloon een werknemer recht heeft bij een voltijds dienstverband?
Kan de initiatiefnemer ook stilstaan bij de situatie(s) waarin mensen te
maken krijgen met beide minimumlonen? Hoe wenselijk is dit? Leidt dit
tot ongewenste effecten?
De leden van de SP-fractie brengen in herinnering dat de Algemene
Rekenkamer heeft geconcludeerd dat het onwaarschijnlijk is dat de
ingezette LIV-gelden effectief zijn.7 Wat is de visie van de initiatiefnemer?
Waarom is er niet voor gekozen de LIV-subsidies af te schaffen? Is
initiatiefnemer voorstander van behoud van de LIV?
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de initiatiefnemer meeweegt dat
juist op compenserende maatregelen als het LIV stevig is en wordt
bezuinigd, waardoor de druk op werkgevers toeneemt.
4. Budgettaire effecten, arbeidsmarkt- en inkomenseffecten en
gevolgen voor uitvoeringskosten, regeldruk en handhaving
De leden van de VVD-fractie vinden het opmerkelijk dat de initiatiefnemer
in de memorie van toelichting stelt dat er een budgettair effect is van 327
miljoen euro per jaar, terwijl dit effect in de CPB-doorrekening verdwenen
is. Klopt het dat er in de CPB-doorrekening is aangenomen dat er geen
wijzigingen doorgevoerd worden in de loonkostensubsidie, het LIV en het
Jeugd-LIV, terwijl dit wel in het voorstel is opgenomen? Zo nee, welke
aannames zijn er bij de doorrekening gemaakt die afwijken van de
budgettaire inschatting in de memorie van toelichting? Hoe en door wie is
het budgettaire effect in de memorie van toelichting berekend? Waarom
ontbreekt er een dekking in het wetsvoorstel, terwijl er wordt voorgesteld
327 miljoen euro per jaar uit te geven? Wat zijn de (structurele) consequenties, zowel budgettair als qua arbeidsparticipatie, van de voorgestelde wijziging van het minimummaandloon naar een minimumuurloon
in de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI)?
Waarom is voor de Wet SUWI niet gekozen voor het referentieminimumloon op maandbasis?
De leden van de VVD-fractie vragen tot slot een nadere toelichting op de
hogere loonkosten voor werkgevers. Hoeveel bedrijven krijgen direct te
7

Kamerstuk 35 470 XV, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

9

maken met hogere loonkosten, wat is de samenstelling (qua omvang) van
deze bedrijven en hoeveel extra kosten zijn er hierbij op bedrijfsniveau?
Hoe groot zijn de gemiddelde te verwachte loonkostenstijgingen per
bedrijf per sector?
De leden van de D66-fractie vragen waarom de initiatiefnemer er niet voor
heeft gekozen om voorliggend wetsvoorstel aan te bieden voor internetconsultatie, aangezien het wel gevolgen heeft voor een substantieel deel
van de werknemers en werkgevers in Nederland. Deze leden vragen of de
initiatiefnemer kan ingaan op de ontvangen reacties bij de internetconsulatie van een eerder wetsvoorstel met veel overeenkomsten, die in de
periode april–mei 2017 ter internetconsultatie is voorgelegd.8 Daarnaast
vragen deze leden of de initiatiefnemer een inschatting kan maken over
wat de reden is dat dit wetsvoorstel van het vorige kabinet uiteindelijk niet
aan de Kamer is aangeboden. Deze leden vragen of de argumenten om
dat wetsvoorstel niet in behandeling te brengen, op dit moment niet meer
van toepassing zijn.
4.1. Budgettaire effecten
De leden van de D66-fractie vragen of de initiatiefnemer een voorstel heeft
voor de eventuele dekking van de beschreven budgettaire effecten, zoals
beschreven door de verhoogde uitgaven voor het LIV en de hogere
uitgaven voor de loonkostensubsidie door gemeenten.
De leden van de SP-fractie constateren dat de budgettaire effecten
neerkomen op 327 miljoen euro (77 miljoen euro plus 250 miljoen euro).
De initiatiefnemer heeft echter eerder een veel hoger bedrag genoemd,
waarom? Deze leden vragen hoe dit te verklaren is.
De leden van de 50PLUS fractie krijgen graag nog een duidelijk en
volledig beeld van de omvang en impact van de mogelijke financiële
gevolgen van het wetsvoorstel. Deze leden vragen met de Raad van State
om een nadere toelichting, om zo beter de voor- en nadelen voor
werknemers en werkgevers te kunnen wegen. Is overwogen voor een
aanpak waarbij de financiële gevolgen van het voorstel minder ingrijpend
zijn? Zo niet, waarom niet? Waarom is de keuze voor juist een werkweek
van 36 uur volgens initiatiefnemer de beste basis voor het voorstel? Zijn
naast een gewogen gemiddelde arbeidsduur van 37,4 uur waarvan sprake
was in het niet doorgezette regeringswetsvoorstel, nog andere varianten
onderzocht om tot een minimumuurloon te komen? En is er
– aanvullend – ook gekeken naar alternatieve mogelijkheden, zoals
bijvoorbeeld het verkleinen van de wig, zodat een medewerker méér van
zijn verdiende uurloon kan overhouden?
De leden van de SGP-fractie vragen welke dekking de initiatiefnemer als
aangewezen ziet voor de extra uitgaven op grond van het wetsvoorstel.
4.2. Arbeidsmarkt- en inkomenseffecten
4.2.1. Kenmerken van werknemers met een baan op Wml-niveau
De leden van de D66-fractie vragen of de initiatiefnemer heeft overwogen
om de invoering van het wettelijk minimumuurloon in stappen te laten
verlopen, bijvoorbeeld met de halfjaarlijkse indexatie, om de eventuele
(kleine) effecten op de werkgelegenheid verder te mitigeren. Daarnaast
vragen deze leden of bekend is in welke cao’s en sectoren de NAD op dit
moment dicht bij de 40 uur ligt, en waar de verhoging van het
minimumloon door de invoering van het wettelijk minimumuurloon tot
8

Wet minimumuurloon, www.internetconsulatie.nl, geraadpleegd in juni 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

10

ruim 10% kan oplopen. Deze leden vragen in welke van deze cao’s er ook
daadwerkelijk loonschalen zijn opgenomen op minimumloonniveau en of
de initiatiefnemer op basis daarvan een inschatting kan maken van welke
sectoren het meeste last kunnen hebben van de invoering van het
minimumuurloon, ook als het macro-economische effect zeer gering is.
Daarnaast vragen deze leden of deze sectoren naar inschatting van de
initiatiefnemer er op dit moment goed voorstaan of juist bovengemiddeld
veel last hebben van de huidige economische crisis.
De leden van de SGP-fractie vragen of de initiatiefnemer op basis van de
opgenomen cijfers de conclusie deelt dat de effecten van het wetsvoorstel
juist fors zullen zijn bij werkgevers in sectoren die door de coronacrisis al
sterk getroffen zijn, zoals de horeca. Welke consequenties verbindt de
initiatiefnemer hieraan als het gaat om een verantwoorde uitvoering van
het wetsvoorstel?
De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre de initiatiefnemer heeft
meegewogen dat de extra kosten voor werkgevers niet enkel de correctie
van het minimumloon bedragen, maar dat de verhoging van het
minimumuurloon in bepaalde sectoren ook gevolgen heeft voor de
functiebeloning boven het minimumloon. Kan de initiatiefnemer een
berekening aanreiken van deze extra kosten?
4.2.2. Inkomenseffecten van de introductie wettelijk minimumuurloon
De leden van de CDA-fractie constateren dat de initiatiefnemer schrijft dat
het minimumloon onvoldoende beschermt tegen armoede, en veel
oproepkrachten en werknemers in deeltijd niet onder de bescherming van
het minimumloon vallen. En dat daar met dit wetsvoorstel verandering in
komt. Ook de Raad van State gaf aan dat het juist deeltijders zijn die in
armoede leven, en dat dit wetsvoorstel nauwelijks effect heeft voor
werknemers met een normale arbeidsduur van 36 uur. De initiatiefnemer
deelt die constatering en voert aan dat om de groep werknemers te
ondersteunen andere maatregelen nodig zijn. Welke ziet hij voor zich?
De leden van de CDA-fractie constateren dat uitgaande van een gemiddelde loonsverhoging van 3,6% en de varianten uit Kansrijk arbeidsmarktbeleid: update minimumloonbeleid leidt dit wetsvoorstel volgens het CPB
tot een loonkostenverhoging voor werkgevers van 140 miljoen euro.9 Als
gevolg van de coronacrisis verkeren veel bedrijven in zwaar weer, juist in
die sectoren waarop de initiatiefnemer zijn wetsvoorstel richt (horeca,
recreatie, cultuur et cetera). Ziet de initiatiefnemer risico’s van een
loonkostenverhoging in coronatijd waarbij de werkloosheid al fors
oploopt? In het wetsvoorstel staat geen datum van inwerkingtreding,
wanneer zou zijn wetsvoorstel moeten ingaan?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de initiatiefnemer stelt
dat sinds 1990 het aandeel armen onder werkenden gestaag is gegroeid,
dat de groei in de jaren negentig vooral lijkt veroorzaakt door het feit dat
werkenden aan de onderkant van de loonverdeling de welvaartstoename
niet bijhielden, en dat het huidige minimumloon niet beschermt tegen
armoede. Deze leden vragen of het op basis van deze redenering niet voor
de hand ligt het hele wettelijk minimumloon te verhogen, ook voor
mensen met een 36-urige werkweek. Heeft de initiatiefnemer dit
overwogen en waarom is daar niet voor gekozen?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de initiatiefnemer bevestigt
dat armoede breed in de samenleving speelt, en dat dit betrekking heeft
op werknemers, uitkeringsgerechtigden, zelfstandigen en gepensioneerden. Het initiatiefwetsvoorstel heeft door de gekozen systematiek
weinig effect voor de groep mensen in armoede die niet werkzaam is.
Volgens initiatiefnemer zijn andere maatregelen noodzakelijk voor deze
9

Centraal Planbureau, 30 april 2020 «Kansrijk arbeidsmarktbeleid: update minimumloonbeleid»
(https://www.cpb.nl/kansrijk-arbeidsmarktbeleid-update-minimumloonbeleid#).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

11

groepen, zoals het verhogen van uitkeringen. De initiatiefnemer heeft
gezegd dat hij «hecht aan hogere uitkeringen», maar in dit wetsvoorstel
ten aanzien van de koppeling van uitkeringen aan het wettelijk
minimumloon niets te veranderen, zodat met dit voorstel links en rechts
verbonden kan worden. Deze leden snappen deze getrapte aanpak. Maar
kan initiatiefnemer aangeven aan welke verhoging van uitkeringen hij
denkt voor de verschillende groepen niet werkzame uitkeringsgerechtigden?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de initiatiefnemer
erkent, dat het wetsvoorstel «nauwelijks effect» heeft voor werknemers
die nu 36 uur werken, en merkt op, dat voor deze groep «andere maatregelen» nodig zijn. Aan welke maatregelen wordt gedacht? Deze leden
wijzen op dit punt naar de betreffende passages in het Advies van de
Raad van State.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de initiatiefnemer erkent dat
niet goed te kwantificeren is, in welke mate werkgevers te maken krijgen
met een verandering van de loonkosten. Deze leden achten een zo goed
mogelijke globale inschatting hiervan wel wenselijk, en vragen initiatiefnemer indien mogelijk hier nog nader op in te gaan en een samenvattend
beeld te schetsen. Heeft initiatiefnemer contact of overleg gehad met
werkgevers over deze mogelijke gevolgen, inclusief mogelijke werkgelegenheidseffecten? Kan initiatiefnemer reageren op de kanttekeningen die
Inretail in haar commentaar van 29 mei 2020 heeft geplaatst bij de
mogelijke effecten van het voorstel op loonkosten voor non-food retail?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen ook of er casestudies bestaan
over de werkgelegenheidseffecten van verhoging van het minimumloon
in landen waar het minimumloon al relatief hoog is. Initiatiefnemer merkt
op dat een effect van hogere loonkosten aan de onderzijde van het
loongebouw gecompenseerd kan worden met lagere salarissen aan de
bovenzijde. Dat is op zich mogelijk, maar is het niet evenzeer mogelijk dat
een macro verhoging van het minimumloon juist een verhoging van
lonen in de hogere niveaus van het loongebouw op gang brengt? Bestaan
hier voorbeelden van? Deze leden ontvangen graag een toelichting.
4.2.3. Werkgelegenheidseffecten van de introductie van een wettelijk
minimumuurloon
De leden van de CDA-fractie constateren dat de initiatiefnemer opmerkt
dat werkgelegenheidseffecten van dit wetsvoorstel niet eenduidig zijn.
Voor zover zich negatieve effecten voordoen, kan wat de initiatiefnemer
betreft flankerend beleid worden ingezet om deze effecten op te vangen.
Aan welk flankerend beleid denkt de initiatiefnemer?
De leden van de D66-fractie vragen of de initiatiefnemer flankerend beleid
voor ogen heeft op het moment dat zich toch negatieve werkgelegenheidseffecten voor doen. Deze leden vragen welke instrumenten mogelijk
zouden kunnen worden ingezet en welk instrument de voorkeur van de
initiatiefnemer zou hebben.
De leden van de SP-fractie vragen wat de visie van de initiatiefnemer op
het nieuwste rapport van het CPB op de werkgelegenheidseffecten van
het verhogen van het minimumloon is. Ziet de initiatiefnemer het gebrek
aan negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid van de verhoging van
het minimumjeugdloon als een bewijs dat verhogingen van het
minimumloon niet tot werkloosheid leiden?
De leden van de 50PLUS-fractie stellen dat naar verwachting de verhoging
van het minimumloon, zoals vervat in dit voorstel volgens initiatiefnemer
(macroschatting) een zeer beperkt negatief werkgelegenheidseffect tussen
0,0% en 0,5% heeft. Gemiddeld zal daarbij sprake zijn van een verhoging
van het minimumloon met bijna 4%, het CPB noemt 3,6% gemiddeld.
Deze gemiddelde verhoging betekent echter volgens de memorie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

12

toelichting voor sommige sectoren volgens initiatiefnemer een verhoging
van meer dan 10%, CPB noemt maximaal 11%. Met welke werkgelegenheidseffecten moet in deze specifieke sectoren rekening worden
gehouden, en om welke sectoren gaat het precies?
De leden van de 50PLUS-fractie lezen dat volgens de initiatiefnemer de
werkgelegenheidseffecten van dit wetsvoorstel niet eenduidig zijn. Voor
zover zich negatieve effecten voordoen, kan «flankerend beleid» worden
ingezet om de effecten op te vangen. Kunnen voorbeelden gegeven
worden van dit flankerende beleid?
De leden van de 50PLUS-fractie vragen ook in te gaan op de mogelijke
bredere gevolgen van het wetsvoorstel op de economie, de concurrentiepositie van bedrijven, eventuele prijsstijgingen en de participatie aan de
onderkant van de arbeidsmarkt.
4.3. Regeldruk
De leden van de CDA-fractie merken op dat de initiatiefnemer aangeeft dat
het wetsvoorstel op korte termijn vooral gevolgen heeft voor de regeldruk
bij bedrijven (werkgevers), zoals kennisname van de gewijzigde regels
met betrekking tot de Wml en aanpassing van de loonadministratie, en bij
gemeenten die eenmalig alle bestaande gevallen waarin de loonkostensubsidie is toegekend opnieuw moeten bezien. Waarom heeft de
initiatiefnemer in dat kader het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR)
niet om advies gevraagd, zoals gebruikelijk is? Is hij bereid dit alsnog te
doen en daarnaast een mkb-toets te laten uitvoeren, om verwachte
regeldruk voor mkb-ondernemers zoveel mogelijk te beperken of te
voorkomen?
De leden van de D66-fractie vragen waarom er niet voor gekozen is om
het ATR om advies te vragen en of de initiatiefnemer bereid zou zijn om
dat alsnog te doen. Deze leden vragen daarnaast of er overwogen is om
een mkb-toets uit te voeren voor dit wetsvoorstel, en wat de argumenten
zijn geweest van de initiatiefnemer om dat op dit moment niet te doen.
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of overwogen is om het ATR om
een advies te vragen. Waarom is dit niet nodig geacht? Deze leden vragen
of nog wordt gedacht aan een evaluatiebepaling voor het wetsvoorstel. Zo
niet, waarom niet?
5. Internationale aspecten
De leden van de CDA-fractie constateren dat volgens de initiatiefnemer in
een later stadium in overgangsrecht zal worden voorzien, om naast het
algemeen belang ook oog te hebben voor de effecten van invoering van
het minimumuurloon op individueel niveau. Hoe stelt initiatiefnemer zich
dit overgangsrecht voor?
De leden van de SP-fractie vragen hoe de verhouding minimumloongemiddeld loon dan wel mediaan loon in Nederland in verhouding tot
andere landen is. Vindt de initiatiefnemer de Nederlandse verhouding
wenselijk?
II. ARTIKELSGEWIJS
ARTIKEL XXXXI. Inwerkingtreding
De leden van de 50PLUS-fractie vragen, wanneer het wetsvoorstel
volgens de initiatiefnemer in werking zou moeten treden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

13

De leden van de SGP-fractie vragen een toelichting op de beoogde
inwerkingtreding van het wetsvoorstel. Deze leden vragen hoe de
initiatiefnemer voorkomt dat zijn nobele doelstellingen in de huidige
omstandigheden een nog zwaardere belasting opleveren van de toch al
geplaagde ondernemers. Deze leden merken op dat een macroraming van
het CPB niets afdoet aan de sterk nadelige gevolgen die concrete
ondernemers ondervinden en de ongunstige gevolgen die ook
werknemers hiervan in specifieke omstandigheden kunnen ervaren. Deze
leden zouden hierin met wijsheid willen opereren.
De voorzitter van de commissie,
Rog
De adjunct-griffier van de commissie,
Reinders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 335, nr. 7

14