Af Adviescollege
Veiligheid

VVJ Groningen
> Retouradres Postbus 93144 2509 AC Den Haag

Minister van Binneniandse Zaken en

Koninkrijksreiaties, mevrouw K.H. Oliongren
Postbus 20011

Adviescollege
Veiligheid
Groningen
Postbus 93144

2509 AC Den Haag

2500 EA Den Haag
Minister van Economische Zakeh en
Ons kenmerk

Kiimaat, de heer E.D. Wiebes

ACVG / 20200602

Postbus 20401
Uw kenmerk

2500 EK Den Haag

Datum

25 juni 2020

Betreft

Advies beoordeling Zandplaten Zuid

2020-0000197943

Geachte minister Oilongren, minister Wiebes,

Op 6 mei 2020 heeft u het Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG) per brief
gevraagd of, en zo ja in hoeverre, de door de NCG gehanteerde methodieken van
'Expert Judgement'en 'Referentie Versterkingsadviezen' voor de buurt Zandplaten
Zuid in de gemeente Delfziji gehanteerd kunnen worden om vast te stelien of een
woning voldoet aan de veiiigheidsnorm (de Meijdam-norm). Naast deze
hoofdvraag stelt u ook vier aigemene vragen.
Op basis van de door het ACVG uitgevoerde validatie kan worden vastgesteld dat
de betreffende twee woningtypen, na uitvoering van de voorgesteide
versterkingsmaatregelen, voldoen aan de veiiigheidsnorm.
Het ACVG doeit hierbij op de versterkingsmaatregelen die voigen uit de toepassing

van Expert Judgement en Referentie Versterkingsadviezen. Voor Zandplaten Zuid
is ook een businesscase ontwikkeld die uitgaat van sloop-nieuwbouw.^ De
businesscase is in overleg met uw ministeries buiten de scope van het advies
gebleven.
Hieronder beantwoorden wij, na een korte achtergrondbeschouwing, de door u
gesteide vragen. Vervolgens doen wij een aantal aanbevelingen voor de
toepassing van de methodieken Expert Judgement en Referentie
Versterkingsadviezen in de toekomst. Tot slot sluiten wij af met een aantal
overwegingen die wij u op basis van dit advies meegeven voor het vervolg van de
versterkingsoperatie.

Beschrijving Zandplaten Zuid
U geeft in uw adviesvraag een toelichting op de Zandplatenbuurt in DeifzijI. Die is

gebouwd in de jaren '60 en '70 van de vorige eeuw. Het noordelijke deel is in de
eerste helft van 2017 gemspecteerd en maakt deel uit van de zogenaamde "batch
1588'. De versterkingsadviezen leiden tot sloop-nieuwbouw en de uitvoering
daarvan is gestart.

^ De businesscase is ontwikkeld binnen de Taskforce Zandplatenbuurt Zuid. Samenstelling van de Taskforce:

gemeente Delfzijt, ministerie van BZK en woningbouwvereniging Acantus. Het ACVG maakt geen onderdeel uit
van de Taskforce.

Pagina 1 van 9

0ns kenmerk

ACV6 / 202006-02

U geeft aan dat Zandplaten Zuid in de tweede helft van 2017 is geinspecteerd. De
bewoners van Zandplaten Zuid wachten echter nog op een versterkingsadvles.
Door nieuwe inzichten is het v/aarschijnlijk dat deze een andere uitkomst hebben
dan de versterkingsadviezen in het noordeiijke deel. De "knip' tussen Zandplaten
Noord en Zandplaten Zuid heeft consequenties die destijds niet werden voorzien.
Om de bewoners van Zandplaten Zuid snel duidelijkheid te geven is de Nationaal
Coordinator Groningen (NCG) in 2019 verzocht om te kijken naar mogelijkheden
om de beoordelingen voor deze wijk te versnellen door gebruik te maken van
Expert Judgement of Referentie Versterkingsadviezen. Onder de methodiek Expert
Judgement verstaat het ACVG een aanpak waarbij de beoordeling door een
bouwkundig/constructief deskundige centraai staat, waarbij deze is gebaseerd op
eerdere ervaringen en waarbij de referentiedocumentatie uit verschiliende
bronnen kan komen. Onder de methodiek Referentie Versterkingsadviezen
verstaat het ACVG een aanpak waarbij het referentiemateriaal van een identiek
gebouw onder vergeiijkbare seismische belasting centraai staat.
De NCG heeft geconstateerd dat Zandplaten Zuid bestaat uit vijf typen woningen.
Voor drie van deze typen (typen 1, 2 en 5) is een versterkingsadvies beschikbaar
op basis van NPR 9998: 2018 of NPR 9998: 2017 en liggen er bestuurlijke
afspraken hoe daarmee om te gaan. Deze typen zijn daarom geen onderdeel van
dit ACVG-advies. Voor de andere twee woningtypen is voor de beoordeling gebruik
gemaakt van Expert Judgement (bij woningtype 3) en Referentie
Versterkingsadviezen (bij woningtype 4).
Door het ACVG gehanteerde methodiek
Het ACVG heeft bij de NCG de beschikbare documentatie opgevraagd. De
documentatie is in stappen aangeleverd. Achtereenvolgens is ontvangen: korte
beschrijving van de twee woningtypen, versterkingsadviezen en een document

met de beoordeling van de bruikbaarheid van de bestaande versterkingsadviezen.
Naar aanieiding van de consultatie zijn door de NCG nog drie aanvullende
versterkingsadviezen aangeleverd.
Doordat de adviesvraag aan het ACVG gericht was op het gebruik van Expert
Judgement en Referentie Versterkingsadviezen, terwiji de NCG werkte langs de
lijnen van een businesscase met veiligheid daarin opgenomen, vroeg het
aanleveren en analyseren van de juiste gegevens extra inspanning en vergde het
meer tijd.
Beoordeling Zandplaten Zuid
Het resultaat van de door het ACVG uitgevoerde validatie is dat de twee
woningtypen, na uitvoering van de voorgestelde versterkingsmaatregelen,
voldoen aan de veiligheidsnorm.

Hierbij plaatsen wij twee belangrijke kanttekeningen:

Pagma 2 van 9

Ons kenmerk

In het versterkingsadvies dat is gebruikt ter onderbouwlng van de
maatregelen in woningtype 3 zijn enkele uiterst behoudende aannames
gedaan. Daarnaast zijn er essentiele verschiilen tussen de woning
waarvan het versterkingsadvies is gebruikt en het woningtype in kwestie.
Er is dus sprake van overdimensionering doorde behoudende inschatting
waarover wij met het "Advies gebruik HRA en NPR' al geadviseerd hebben
en overdimensionering door gebruik van minder geschikte Referentie
Versterkingsadviezen. Samen leidt dit tot te omvangrijke
versterkingsmaatregelen, zoals het verstijven van penanten en

ACVG / 202006-02

dakvlakken.

Bij woningtype 4 ligt de seismische belasting in het Referentie
Versterkingsadvies een factor 2,3 te hoog. Dit leidt tot te omvangrijke
versterkingsmaatregelen, zoals het verstijven van penanten en
dakvlakken. Dit wordt bevestigd in een actueler versterkingsadvies voor
woningtype 4. Deze gaat uit van een seismische belasting die beter
vergelijkbaar is met de te beoordelen situatie.
Algemene vragen

Op basis van de beoordeling van het gebruik van Expert Judgement en Referentie
Versterkingsadviezen voor het woningtype 3 en 4 in de Zandplatenbuurt Zuid kan
het ACVG onderstaande antwoorden geven op de vier aanvullende algemene
vragen die u heeft gesteld.
Vraag:

Kan de methodiek van Expert Judgement en Referentie
Versterkingsadviezen (woningtype 3 en 4) worden gehanteerd om

Antwoord;

In principe kunnen de methodieken van Expert Judgement en
Referentie Versterkingsadviezen gehanteerd worden om vast te
stellen of een woning, of een onderdeel daarvan, voldoet aan de
veiligheidsnorm. Van groot belang is wel dat bij de toepassing van
beide methodieken heldere kaders worden gebruikt voor de keuze
van het referentiemateriaal en de te onderscheiden stappen in de
beoordeling door een expert. In bijiage 1 bij dit advies zijn kaders
opgenomen die het ACVG essentieel daarbij vindt.

Vraag:

Kan deze methodiek dienen om vast te stellen weike maatregelen
nodig zijn, gerelateerd aan de laatste bouwkundige en seismische

vast te stellen of een woning voldoet aan de veiligheidsnorm?

Antwoord:

inzichten (NPR2018, tijdvak 2)?
In principe kan op basis van de methodieken Expert Judgement en
Referentie Versterkingsadviezen worden bepaald weike
(versterkings)maatregelen nodig zijn op basis van NPR 9998: 2018,
tijdvak 2. Voorwaarde daarbij is dat men bij de toepassing van de
methodieken komt tot een beoordeling die voldoende onderbouwt of
aan de veiligheidsnorm is voldaan. Als een woning niet veilig is, is
een adequate onderbouwing van de versterkingsmaatregelen
essentieel.

Pagina 3 van 9

Ons kenmerk

Vraag:

Antwoord;

Vraag;

Antwoord:

Kan worden aangegeven waarom deze maatregelen zwaarder zijn
dan op grond van steekproef batch 1581'(NPR2018 Tijdvak 1)
voor soortgeliike rijwoningen en twee-onder-een kap-woningen
mag worden verwacht?
De voorgestelde versterkingsmaatregelen (zowel bij de methodiek
Expert Judgement als bij de methodiek Referentle
Versterklngsadviezen) passen bij het type maatregelen die In de
steekproef "batch 1581'zljn aangetroffen. In het HRA/NPR advles
(d.d. 7 april 2020) hebben wlj een aantal aspecten benoemd die
lelden tot behoudende Inschattlngen In de steekproef "batch 1581'.
Wlj hebben bij de toepasslng van de twee methodleken op de twee
wonlngtypen vergeiljkbare behoudende keuzes en aannamen
aangetroffen. De huidlge Inzlchten lelden tot minder ingrljpende
maatregelen.

ACVG / 202006-02

Indlen het antwoord op de eerste vraag bevestigend is. In hoeverre
kan de door de NCG gehanteerde methodiek worden benut voor de
praktljkaanpak, waarover een separate advlesvraag aan het ACVG is
gesteld?
De hier gehanteerde aanpak Is in prIncIpe brulkbaar voor toepasslng
bij de methodiek praktljkaanpak, op voorwaarde dat daarbij ook de
In bijlage 1 opgenomen kaders worden gehanteerd. Tegelljkertljd
kunnen bij de komende evaluatle van de praktljkaanpak ook nog
nieuwe en aanvullende Inzlchten worden opgedaan.

Aanbevelingen
Het ACVG constateert dat de beoordeling en het gebrulk van relevant
referentlematerlaal belde van belang zljn bij de methodleken Expert Judgement en
Referentle Versterklngsadviezen. In bijlage 1 bij dit advles heeft het ACVG, op
basis van de huidlge Inzlchten, kaders opgenomen die essentleel zljn voor het In
de toekomst toepassen van Expert Judgement of Referentle Versterklngsadviezen.

Tegelljkertljd kunnen bij de evaluatle van de praktljkaanpak aanvullende Inzlchten
worden opgedaan.
Onze aanbevelingen zijn:
Expert Judgement (naar aanlelding van wonlngtype 3)
1. Maak bij Expert Judgement altljd gebrulk van referentlematerlaal.
Adequaat referentlematerlaal, dat voldoet aan de In bijlage 1 onder a) tot
en met e) omschreven voorwaarden, zou Integraal onderdeel moeten
uitmaken van de methodiek Expert Judgement.
2. Beoordeel In het Expert Judgement of het referentlematerlaal toepasbaar
is op het wonlngtype in kwestle en beschouw daarbij alle aspecten
genoemd In bijlage 1.
3. Verels dat de versterkingsmaatregelen op loglsche, eenduidlge, wljze
volgen ult deze beoordeling.

Pagina 4 van 9

Ons kenmerk

Referentie Versterkingsadvies (naar aanleiding van woningtype 4)
4. Gebruik Referentie Versterklngsadvlezen die zo actueel mogelljk en van
goede kwalitelt zljn en zo goed mogeljjk aansluiten bij de actuele
Inzlchten omtrent de selsmische belasting.
5. Vereis een goede verantwoording als referentlemateriaal wordt gebruikt
met afwijkende selsmische belasting om onnodig behoudende beoordeling
van de veiligheidssituatle of onnodig omvangrijke
versterkingsmaatregelen te voorkomen.
6. Vereis dat de ult te voeren versterkingsmaatregelen eenduidig zijn
gespecificeerd.

ACVG / 202006-02

Tot slot

De NCG heeft zich ingespannen om snel de methodiek van Expert Judgement en
Referentie Versterkingsadviezen te ontwikkelen. De NCG heeft deze methoden
ingezet als onderdeel van een aanpak die erop was gericht om zo snel mogelijk de
investeringskosten voor bouwkundig versterken beschikbaar te krijgen (de
businesscase). Alhoewel wij constateren dat met de toepassing van deze
methodieken kan worden onderbouwd dat aan de veiligheidsnorm is voldaan,
signaleren wij bij de toepassing ook een aantal lacunes.
Met ACVG benadrukt dat, indien Expert Judgement en/of Referentie
Versterkingsadviezen (of andere methodieken) in de toekomst met een andere
focus en meerdere factoren worden gebruikt, niet alleen de methodiek goed moet
worden toegepast. Net geheel moet ook systematisch zijn opgebouwd en goed
worden gedocumenteerd, zodat altijd te herleiden blijft hoe aan de

veiligheidseisen is voldaan. Niet in de laatste plaats voor de bewoner wiens huis
het betreft. De NCG geeft aan dat ondertussen al een aantal verbeteracties
worden doorgevoerd en het proces voor verbetering van de kwaliteitsborging in
gang is gezet. Het ACVG moedigt dat van harte aan.
De in ontwikkeling zijnde typologiebenadering biedt een effectievere beoordeling
van de veiligheid van gebouwen dan de hier besproken methodieken van Expert

Judgement en Referentie Versterkingsadviezen of van de NPR 9998-methode.
Hierdoor zullen de versterkingsadviezen dus sneller beschikbaar zijn. Het ACVG
onderstreept daarom nogmaals de noodzaak om snel te komen tot afronding van
een eenduidige typologiebenadering waarin opname, beoordeling en
versterkingsmaatregelen worden samengebracht. Deze typologiebenadering zou
ook moeten voorzien in een adequate maatregelencatalogus, per typologie en
rekening houdend met de lokale selsmische activiteit. Een dergelijke
typologiebenadering leidt tot versnelling en kostenbesparing bij de
versterkingsopgave.

Afsluitend merken wij op dat wij begrijpen dat veel aspecten een rol spelen bij de
keuzes in Groningen. Als Adviescollege Veiligheid Groningen richten wij ons op de
kaders en normeh voor de veiligheid van gebouwen. Hiermee dragen wij bij aan
de fysieke veiligheid van de bewoners in Groningen. Dit laat onverlet dat in het
aardbevingsgebied in Groningen andere veiligheidsaspecten, zoals de ervaring van
onveiligheid, onzekerheid en onrechtvaardigheid, alsmede de psychologische en
Pagina 5 van 9

Ons kenmerk

sociaal-maatschappelijke gevolgen, eveneens een bron van zorg zijn en in de
bestuurlljke context meewegen. In de consultatle van dit advies hebben partljen

ACVG / 202006-02

ult de regie daarvoor ook onze aandacht gevraagd. Zij wijzen erop dat deze
aspecten de voortgang van de versterkingsoperatie negatief kunnen bei'nvloeden.

Het ACVG zai zlch, conform zijn opdracht, blijven richten op de gebouwveiligheld.
Wei geeft het ACVG u in overweging om na te gaan of de inspanningen van het
Rijk en/of andere overheden op andere dan fysieke aspecten van veiligheld
structureel voldoen.

Met vriendelijke greet,

/Adviescolleg^Veillgheid GronliVien

W. Nagtegaal

N. Cornelissen

Voorzitter

Secretaris

Pagina 6 van 9

Ons kenmerk

Bijiage 1 - Kaders voor methodieken Expert Judgement en Referentie

ACVG / 202006-02

Versterkingsadviezen
Uitgangspunten

Het hanteren van een beoordeling op basis van Expert Judgement kan niet los
worden gezlen van de beschlkbaarheld van feitelijke en gedocumenteerde
gegevens over de seismlsche weerstand en/of velllgheld van referentlegebouwen.
Die gegevens kunnen bestaan ult (bijvoorbeeld) versterkingsadviezen opgesteid
voor andere panden, gedocumenteerde informatie over de veiligheid van
woningtypen of andere inhoudelijke documentatie. Het hanteren van de
methodiek van Expert Judgement vraagt dus om bijbehorend en ondersteunend
referentiemateriaal.

Het hanteren van een beoordeling op basis van de methodiek Referentie

Versterkingsadviezen kan niet los gezien worden van een expliciete beoordeling
van de toepasbaarheid van de maatregelen in het gehanteerde
versterkingsadvies.

Omdat het ACVG de combinatie van beoordeling en relevant referentiemateriaal

bij deze methodieken nadrukkelijk in samenhang ziet, is in deze bijiage ingegaan
op kaders die het ACVG essentieel vindt voor het toepassen van de methodieken
Expert Judgement en Referentie Versterkingsadviezen.
Documentatie van het gebouw of het woningtype
Als kader voor de toepassing van de methodieken moet het te beoordelen gebouw
of het te beoordelen woningtype voldoende zijn gedocumenteerd, bijvoorbeeld op
basis van bouwtekeningen of bestekstekeningen. Ook is specificatie van
funderingsgegevens, omgevingscondities (met name ondiepe ondergrond) en
locatiegegevens noodzakeiijk.
Beschikbaar referentiemateriaal

Ais kader voor de toepassing van deze methodieken moeten er aitijd referentie
documenten beschikbaar zijn. De referentiedocumenten moeten de volgende
informatie bevatten:

a) Eenduidig identificeerbare gebouwen of gebouwdelen, bijvoorbeeld aan de
hand van documentatie van bouwkundige en constructieve kenmerken
(bijv. in de vorm van bouwtekeningen of bestekstekeningen van gebouw
of gebouwdelen);

b) Bij gebouwen: eenduidig identificeerbare omgevingscondities voor wat
betreft de ondiepe ondergrond, bijvoorbeeld aan de hand van
locatiegegevens of van geotechnische gegevens over de ondiep
ondergrond, zoais boringen, resuitaten van sonderingen etc.;
c) Eenduidig identificeerbaar gegevens over de seismlsche belasting
bijvoorbeeld aan de hand van duideiijk gespecificeerde bodemversneliing
of ontwerpspectrum (inci. herhalingstijden);

Pagina 7 van 9

Ons kenmerk

d) Eenduidig identificeerbare berekeningsmethoden waarmee uitgaande van
de seismische belasting is beoordeeld of het desbetreffende gebouw of
gebouwdeel aan de veillgheldseis voldoet.

ACVG / 202006-02

Beoordeling in relatle tot gebouw of woningtype in kwestie

Een beoordeling van het referentiemateriaal moet zowel bij de methodiek Expert
Judgement ais bij de methodiek Referentie Versterkingsadviezen ingaan op:
e) De mate van overeenstemming van de bouwkundige, constructieve
eigenschappen van het gebouw of woningtype in kwestie met die, zoals
opgenomen in de referentiedocumenten;

f)

De mate van overeenstemming van de condities van de ondiepe
ondergrond van het gebouw of woningtype in kwestie, zoals opgenomen In
de referentiedocumenten of een gemotiveerde beoordeling in hoeverre dit
aspect van belang is;
g) De mate van overeenstemming van de seismische belasting bij het
gebouw of woningtype in kwestie met die, zoals opgenomen in de
referentiedocumenten;
h) De juistheid van de gehanteerde berekeningsmethoden en een inschatting
vari de toepasbaarheid en mogelijke mate van conservatisme voor het
gebouw of gebouwdeel in kwestie;
i) De beoordeling van eventuele essentiele afwijkingen ten opzichte van de
referentiedocumenten.

De combinatie van referentiedocumenten, die voldoen aan de kaders genoemd
onder a) tot en met d) en van een beoordeling, bestaande uit de onderdelen e) tot
en met i) moeten in samenhang de basis zijn om tot een valide oordeel te komen.

Pagina 8 van 9

Ons kenmerk

Bijiage 2 - Samenvatting consultatie

ACVG / 202006-02

Het Adviescollege Veiligheid Groningen heeft, conform zijn opdracht, het concept
van het AMvB-advies gedeeld met de Regio en de Inspecteur-generaal der Mijnen
voor een reactie.

In het kader van kwaliteitsborging en transparantie heeft het ACVG daarbij ook de
Nationaal Coordinator Groningen (NCG), het Groninger Gasberaad en de
Gronlnger Bodem Beweging om een reactie gevraagd. De minlsterles van
Economlsche Zaken en Kllmaat en BInnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatles zljn
parallel daaraan gevraagd om te bekijken of zlj feltelljke onjulstheden
constateerden en of het ACVG met het advies voldoende tegemoet komt aan de
vraag. De inhoudelljke reactie van de ministers ziet het ACVG tegemoet wanneer
dit advies met de Tweede Kamer wordt gedeeld.
Algemeen

Het ACVG heeft van een partij geen reactie ontvangen. De reacties van andere
partijen waren veelzijdig van aard en bestonden uit onder andere opmerkingen,
tekstsuggesties en specifieke vragen. Het ACVG heeft het advies na ontvangst en
bestudering van de reacties naar eigen inzicht afgerond. De geconsulteerde
partijen zijn op de hoogte gebracht van de manier waarop hun reactie Is verwerkt.
De voornaamste wijzigingen naar aanleiding van de reacties
•

Alaehele indruk

Partijen zijn blij met de constateringen in het advies. Het advies wordt
ondersteund en aangegeven wordt dat de in het advies opgenomen kaders
verwelkomd worden.

•

Suooesties ziin ontvanoen om naast het asoect fvsieke veiligheid ook
andere sodaal-maatschappeliik asoecten oo te nemen

Wij begrijpen dat partijen zich daarover uitspreken. Ter verduidelijking
van de positie van het ACVG daarin hebben wij daar een alinea aan gewijd
in het definitieve advies.
•

De focus van het ACVG Mat oo veiliaheid terwill de focus van andere
oartiien meer Not op de business case

In het advies is benadrukt dat de scope van de adviesvraag, conform de
opdracht aan het ACVG, ligt op de veiligheid. De aan ons gestelde vragen
hadden geen betrekking op de businesscase en die is dan ook niet door
ons beschouwd.
•

Een oartii merkte oo dat het ACVG niet over alle informatie beschikt

De aanvullende informatie is nodig voor de onderbouwing van de kosten.
Echter, richten wij ons conform opdracht enkel op de veiligheid. Het is dan
ook niet nodig om deze aanvullende informatie te betrekken bij ons
advies.

Pagina 9 van 9