Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2455
Vragen van het lid Sjoerdsma (D66) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over het bericht dat het leger van Burkina Faso een staatsgreep heeft gepleegd
(ingezonden 27 januari 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Ministers van Defensie en voor Buitenlandse Handel en
ontwikkelingssamenwerking (ontvangen 14 april 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht van Euractiv over de staatsgreep van het
Burkinese leger?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe oordeelt u over dit gewelddadige optreden van het leger waarbij
President Roch Kaboré van Burkina Faso is afgezet, de Grondwet is opgeschort, de grenzen zijn gesloten en het parlement is ontbonden?
Antwoord 2
Het kabinet keurt elke machtsovername met gebruik van geweld af. Een
vreedzame machtsoverdracht door middel van een transparant democratisch
proces is een kernwaarde van Nederland, de EU en de VN. Nederland roept,
net als de ECOWAS en de AU, op tot een politieke transitie gericht op
terugkeer naar de constitutionele orde in Burkina Faso.
Vraag 3
Kunt u een update verschaffen over de huidige situatie in het land en daarbij
ingaan op de situatie van president Roch Kaboré?
Antwoord 3
Het dagelijkse leven in Burkina Faso is geleidelijk hervat. Hoewel leger en
politie, net als voor de staatsgreep, zichtbaar aanwezig zijn in Ouagadougou,
heerst er geen spanning op straat. De grenzen zijn weer geopend en de

1

ah-tk-20212022-2455
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Euractiv.com, 24 januari 2022, «Burkina president «survives assassination attempt»» (https://
www.euractiv.com/section/africa/news/burkina-president-survives-assassination-attempt/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

avondklok is opgeheven. De Grondwet is opnieuw ingesteld, zij het met
enkele aanpassingen zoals de transitietijd van 3 jaar, de uitsluiting van de
president aan de verkiezingen na de transitie, meer nadruk op integriteit en
een lager aantal Ministers en parlementsleden.
Op 28 februari jl. werd in een nationaal consultatieproces een transitiehandvest aangenomen, met daarin een transitiepad van 3 jaar. Op 2 maart is Lt.
Kol. Damiba geïnaugureerd als transitiepresident van Burkina Faso. Hij kan
zich dus niet verkiesbaar stellen bij de verkiezingen aan het einde van de
transitieperiode. Er zijn een civiele transitiepremier en 25 Ministers aangesteld, waarvan 3 militairen. Op 4 april is een concreet stappenplan voor de
transitieperiode gepresenteerd.
Na veel onduidelijkheid over het lot van voormalig president Kaboré is hij op
24 januari jl. overgedragen aan de nieuwe machthebbers, die hem hebben
overgebracht naar een villa en hem daar bewaakten. Op diezelfde dag
ondertekende Kaboré een brief waarmee hij zijn ontslag aanbood.
ECOWAS heeft Burkina Faso na de staatsgreep geschorst. Op 25 maart jl. riep
ECOWAS op tot de vrijlating van voormalig president Kaboré voor 1 april
2022, anders zouden individuele sancties worden ingesteld. Op 6 april is
Kaboré overgebracht naar zijn gezinswoning, waar volgens de transitieautoriteiten zijn veiligheid wordt gegarandeerd. 1 en 2 april jl. was een ECOWAS
delegatie in Burkina Faso om met de autoriteiten te spreken over de gevolgen
van de oproep op 25 maart jl. Op het moment van schrijven zijn er nog geen
individuele sancties ingesteld.
Vraag 4
Wat zijn de overwegingen achter het feit dat de kleurcode wat betreft dit
reisadvies gedeeltelijk nog steeds oranje en niet rood is?
Antwoord 4
Het reisadvies stond voor de staatsgreep al deels op rood en deels op oranje.
Dit houdt verband met de terroristische dreiging. Reizen naar gebieden buiten
de omgeving van Ouagadougou werden afgeraden (rood), terwijl voor reizen
naar Ouagadougou en omgeving het advies was alleen essentiële reizen te
ondernemen (oranje). Gedurende de dagen van de staatsgreep werd de tekst
van het reisadvies aangepast om te waarschuwen voor risico’s van reizen op
dat moment. Omdat de rust is teruggekeerd, is de tekst van het reisadvies
weer aangepast naar het advies van voor de staatsgreep.
Vraag 5
Bent u bekend met het feit dat Amerikaanse burgers actief worden oproepen
Burkina Faso te verlaten en Amerikaanse burgers actief worden afraden naar
Burkina Faso te reizen?
Antwoord 5
Net als Nederland raden de VS hun burgers af te reizen naar een groot deel
van het land, waaronder het noorden, oosten en de grensgebieden. Er is voor
zover bekend geen officiële oproep vanuit de Amerikaanse overheid gedaan
aan hun burgers om Burkina Faso te verlaten.
Vraag 6
Kunt u lessen trekken uit de checklist voor Amerikaanse burgers die in dit
ambtsbericht staan voor het Nederlandse consulaire beleid? Zo ja, welke?
Antwoord 6
Vergelijkbaar met de Amerikaanse checklist, verwijst ook het Nederlandse
reisadvies naar een pagina op www.nederlandwereldwijd.nl met tips voor
voorbereidingen die burgers zelf kunnen treffen voor een mogelijke crisissituatie.
Vraag 7
Hoe staat het met de veiligheidssituatie van het Nederlandse ambassadepersoneel en hun families?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Het Nederlandse ambassadepersoneel en families zijn veilig. De Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft in de week na de
staatsgreep gesproken met het ambassadepersoneel.
Vraag 8
Bent u in contact met Nederlandse staatsburgers en aanwezige bedrijven in
Burkina Faso?
Antwoord 8
Tijdens en na de staatsgreep is het informatiesysteem van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken gebruikt om de circa zestig in Burkina Faso verblijvende
Nederlanders op de hoogte te stellen van de situatie. Hetzelfde systeem werd
de afgelopen maanden gebruikt om Nederlanders te informeren over
aangekondigde anti-regeringsdemonstraties.
Vraag 9
Hoe oordeelt u over de mogelijke neveneffecten van deze staatsgreep op de
stabiliteit van de regio? Wat doet de EU om deze risico’s te mitigeren?
Antwoord 9
Het kabinet is bezorgd over de instabiliteit en de veiligheidssituatie in Burkina
Faso en de bredere Sahelregio alsook de dreiging van spill-over van
gewelddadig extremisme naar West-Afrikaanse kustlanden en de effecten
hiervan op Europa.
Om de risico’s te mitigeren zet de EU in de Sahel in op het adresseren van de
grondoorzaken van instabiliteit en onveiligheid, met een regionale en
geïntegreerde aanpak die onder andere ingaat op klimaatverandering,
armoedebestrijding en het vergroten van de weerbaarheid van de bevolking.
Ook probeert de EU de uitbreiding van instabiliteit tegen te gaan, waarbij
specifiek aandacht wordt besteed aan de meest kwetsbare regio’s op het
gebied van veiligheid, met name de Liptako-Gourma (het grensgebied tussen
Mali, Niger en Burkina Faso) en Tsjaadmeer (het grensgebied tussen Tsjaad,
Niger, Nigeria en Kameroen) regio’s.
Vraag 10
Hoe oordeelt u over het mogelijke risico dat er in coalitieverband te weinig
wordt gedaan tegen islamitisch extremisme, waardoor militaire junta’s en
andere partijen als de Wagner-groep in dit machtsvacuüm kunnen duiken?
Antwoord 10
Om extremisme tegen te gaan dient militaire inzet gepaard te gaan met een
inzet op preventie. Nederland zet daar zowel bilateraal als in coalitieverband
op in. Nederland steunt verschillende projecten gericht op het tegengaan van
gewelddadig extremisme (preventing violent extremism, PVE) in Burkina
Faso. Daarnaast wordt binnen bilaterale programma’s PVE zoveel mogelijk
geïntegreerd. Nederland draagt ook bij aan de capaciteitsopbouw van de
veiligheidssector in Burkina Faso. Zo levert Nederland een financiële en
trainingsbijdrage aan het Amerikaanse Global Peace Operations Initiative
(GPOI), dat eenheden van Afrikaanse troepenmachten, waaronder Burkina
Faso, traint ter voorbereiding op inzet in VN- en AU-missies. In het kader van
de militaire oefening Flintlock verzorgen Nederlandse militairen al jarenlang
trainingen in Burkina Faso. Over de beëindiging van de militaire training in
Burkina Faso ter voorbereiding op deelname aan Flintlock in Ivoorkust bent u
op 9 februari jl. geïnformeerd. (Kamerbrief «Politieke ontwikkelingen in de
Sahelregio» d.d. 9 februari jl., 2022Z02373).
De EU zet in op het aanpakken van de grondoorzaken van gewelddadig
extremisme en terrorisme in de Sahel (zie antwoord op vraag 9). Ook
ondersteunt de EU de G5-Sahel en de G5-troepenmacht, die gemandateerd is
om terrorisme tegen te gaan, en waar Burkina Faso deel van uitmaakt.
Nederland levert hieraan in EU-verband een financiële bijdrage (EUR 5 miljoen tussen 2018–2022).
Vraag 11
Is er iets bekend over de Wagner-groep in Burkina Faso?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Media berichtten onlangs over pro-Russische demonstraties in Burkina Faso,
waarbij betogers de overheid oproepen om militaire steun in Rusland te
vragen. Volgens mediaberichten zou de Wagner Group bereid zijn om de
strijdkrachten van Burkina Faso bij te staan. Het kabinet kan deze berichten
over Burkina Faso niet bevestigen, maar monitort de ontwikkelingen in de
Sahel ten aanzien van de Wagner Group nauwlettend.
Vraag 12
Betekent de staatsgreep in Burkina Faso dat de mogelijke inzet van Nederlandse militairen via de huidige EU-trainingsmissies onder het huidige vijfde
mandaat in dat land tijdelijk niet langer mogelijk is?
Antwoord 12
Zoals in de Kamerbrief «Politieke ontwikkelingen in de Sahelregio» d.d.
9 februari jl. (2022Z02373) toegelicht, zijn de grenzen tussen Mali en
ECOWAS-lidstaten, waaronder Burkina Faso, momenteel gesloten. Dit heeft
zijn weerslag op de activiteiten van de EU-trainingsmissie in Burkina Faso.
Daarnaast onderneemt de EU-missie tijdelijk geen activiteiten in Burkina Faso
vanwege de recente ontwikkelingen in dat land. Gegeven de zorgen over de
ontwikkelingen in Mali en de bredere regio volgt de EU de ontwikkelingen op
de voet en wordt in EU-verband gesproken over de toekomstige voortzetting
van de EU-missies in Mali, zoals tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van
11 april a.s.
Vraag 13
Wat voor gevolgen heeft deze staatsgreep voor de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking met Burkina Faso?
Antwoord 13
De Nederlandse ontwikkelingssamenwerking in Burkina Faso is gericht op het
vergroten van de weerbaarheid van de bevolking en het wegnemen van
grondoorzaken van armoede en instabiliteit. De Nederlandse programma’s
lopen grotendeels via multilaterale organisaties en het maatschappelijk
middenveld. Slechts in beperkte mate is sprake van indirecte betrokkenheid
van (de)centrale overheidsinstellingen. Het gaat in dit geval om programma’s
gericht op het versterken van decentralisatie in zes regio’s, en het verbeteren
van toegang tot rechtspraak en anticonceptie.
Het kabinet volgt de ontwikkelingen in Burkina Faso op de voet. Programmatische keuzes met betrekking tot de OS-inzet worden momenteel aan de hand
van deze ontwikkelingen tegen het licht gehouden. Dit geldt vooral voor
programma’s waarin, via partners, met de overheid wordt gewerkt. Het kan
zijn dat hierin aanpassingen nodig zijn, afhankelijk van de mate waarin
partners nog inclusief kunnen opereren, impact bereiken en daarover
rekenschap afleggen. Dit is geen lineair proces. In sommige gevallen is dan
ook een pas op de plaats nodig om te zien hoe e.e.a. zich ontwikkelt.
Nederland zal hierin altijd samen optrekken met andere gelijkgezinde donoren
waaronder onze Europese partners.
Vraag 14
Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 14
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4