VERSNELLEN OP STUDIEDATA / AAN DE VU EN IN HET VERSNELLINGSPLAN
De VU wil al haar studenten de kans bieden om hun talent te ontwikkelen en zo goed mogelijk
onderwijs te kunnen volgen. Studenten en medewerkers van opleidingen verwachten dat de VU op
basis van bewezen inzichten beleid ontwikkelt voor het succes en het welzijn van studenten.
De VU neemt deel aan het Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT om samen met andere
onderwijsinstellingen verder te versnellen op het veilig en betrouwbaar benutten van studiedata.
Wat is VU Student Analytics?
VU Student Analytics is een aanpak waarbij we
administratieve datasets combineren en
verrijken, die statistisch analyseren en de
uitkomsten gericht inzetten voor de ontwikkeling
van onderwijsbeleid. In de afgelopen 4 jaar
hebben we op basis van deze aanpak 40
beleidsonderzoeken uitgevoerd en 10
wetenschappelijke studies.
Welke doelen wil de VU met Student Analytics
bereiken?
Ons doel is actiegerichte inzichten te ontwikkelen
om onderwijsbeleid te verbeteren voor:
1) aansluiting met het voortgezet onderwijs, 2)
doorstroom, studiesucces en welzijn van studenten
en 3) de uitstroom van studenten naar een
vervolgopleiding of de arbeidsmarkt. Ook willen
we 4) onderzoek naar onderwijs ondersteunen.
Toegankelijkheid van tweede kans studenten
Vier jaar geleden bleek uit Student Analytics dat een
groot deel van onze bachelorstudenten (30%) al
elders had gestudeerd voordat zij startten aan een
studie bij de VU; tegelijkertijd zagen we dat deze
studenten vaak even succesvol zijn in hun studie als
studenten uit de directe instroom van het vwo.
Dit heeft geleid tot aanpassingen in ons beleid die de
inclusiviteit van ons onderwijs bevorderen:
• Een extra 2-daagse introductie voor studenten
die al hebben gestudeerd met praktische
informatie over studeren aan een universiteit en
de VU in het bijzonder.
• Herziening van instroomeisen ten gunste van
hbo-p studenten in de Faculteit der
Rechtsgeleerdheid.
• Een dialoog met VSNU en OCW over tweede
kans studenten, wat heeft geresulteerd in een
stelselwijziging voor bekostiging van tweede kans
studenten vanaf 1 januari 2020 (Van Rijn).
•
Vervolgonderzoek naar het studiesucces van
premaster studenten en master studenten.

Welke studiedata verzamelt en analyseert de
VU?
Wij onderzoeken administratieve studiedata
van de VU en publieke studiedata die samen
een goed beeld geven van studieloopbanen.

De VU Student Analytics dataset bevat
studiedata van 80.000 VU studenten met
5,5 miljoen studieresultaten in 160 opleidingen
sinds 2010. Deze data worden maximaal 10 jaar
bewaard. Vergeleken met de meeste andere
onderwijsinstellingen werken we nog op
beperkte schaal met analyses op het onderwijs:
de interactie tussen studenten, de docent, hun
lesstof en digitale leeromgeving (Learning
Analytics).
Kansen voor verbetering ontstaan op meerdere
niveaus

Een combinatie van gegevens over de demografische
achtergrond van studenten, hun vooropleiding,
resultaten en studiekeuzeprofielen in de vooropleiding,
bezoek aan open dagen en meeloopdagen, matching,
aanmelding en inschrijving, taaltoets en resultaten
ondersteunen verschillende mogelijkheden voor
verbetering.

Hoe borgen we privacy en ethiek van Student
Analytics?
De VU heeft in 2017 een Code of Practice
Privacy & Ethiek ontwikkeld met studenten en
medewerkers*. Deze Code versterkt hun
vertrouwen in goed gebruik van studiedata en
helpt de VU te innoveren en versnellen.
We stellen het belang van de student we
voorop, we willen het studiesucces van
studenten bevorderen, en zijn transparant over
het gebruik van de studiedata in beleidsvorming.
De grondslag voor ons beleid en onderzoek is
het Gerechtvaardigd belang van de VU. Alleen
met toestemming van studenten zullen we
prognoses op persoonsniveau toepassen voor
bijvoorbeeld directe begeleiding; we verwerken
geen bijzondere persoonsgegevens voor
beleidsvorming.
* http://bit.ly/code-of-practice-vu-v1

1

VEILIG EN BETROUWBAAR BENUTTEN VAN
STUDIEDATA IN HET VERSNELLINGSPLAN
Wat is nodig om te versnellen met studiedata?
Cruciaal in het gebruik van studiedata zijn
vertrouwen en kundigheid: in een zorgvuldige
verzameling van data conform de AVG, in valide
en betrouwbare analyses, en in ethisch gebruik
van inzichten die in lijn zijn met de strategie van
een onderwijsinstelling.

Het wiel van Data Science*, dat is ontwikkeld
binnen de zone Studiedata (oorsprong OU UK),
drukt deze aspecten van het veilig, betrouwbaar
benutten van studiedata goed uit. Om te kunnen
versnellen is het van belang dat 1) instellingen in
lijn met de AVG veilig data verzamelen en
combineren, 2) analisten valide en betrouwbare
analyses uitvoeren en die goed weten te
vertalen naar inzichten, en 3) gebruikers
(studenten en medewerkers) inzichten leren te
gebruiken in het onderwijs en de
onderwijsorganisatie en de effecten daarvan
altijd onderzocht worden.
* Zie voor een nadere toelichting
https://versnellingsplan.nl/publication/modellen-studiedata/

Hoe kan de rijksoverheid bijdragen aan
versnelling op studiedata?
Financiering van innovatie in het Versnellingsplan helpt instellingen om te onderzoeken wat
zij al in huis hebben of nog nodig hebben om op
studiedata te kunnen versnellen. De zone
Studiedata richt zich op verbetering van de
randvoorwaarden: een landelijke Code of
Practice Privacy & Ethiek, functieprofielen voor
data scientist, een statistisch handboek

onderwijsdata, landelijke datasets voor
onderzoek met het Nationaal Regieorgaan
Onderwijsonderzoek, en routekaarten van best
practices. In 2020 werken we aan ontsluiting van
opgebouwde kennis, een traineeprogramma
voor data scientists in het hoger onderwijs, een
studiedata maturity scan, en aansluiting bij de
initiatieven van de overige zones van het
Versnellingsplan.
Bij wetsinitiatieven is het van belang voldoende
rekening te houden met de randvoorwaarden
voor integrale en valide analyses van
studiedata. Juist nu onderwijsketens meer
integreren en studenten flexibeler willen
studeren, is een integrale kijk op data van belang
om de beste vormen van onderwijs te kunnen
ontwikkelen en bias te voorkomen. Denk
concreet aan a) de mogelijkheid om keten- en
instellingsoverstijgende studiedata te kunnen
combineren en onderzoeken met een uniek
EduID als alternatief voor het onderwijsnummer,
en b) een wettelijke uitzondering om bijzondere
gegevens te mogen verwerken om bias in
algoritmes voor minderheden te voorkomen.
Wat is het nut van versnellen op studiedata?
Expertise in het analyseren en benutten van
studiedata vergroot de impact van overige
innovaties in digitalisering van onderwijs. Met
betrouwbare analyses op studiedata – welk
onderwijs werkt voor wie en hoe – zullen andere
innovaties meer effect sorteren voor studenten.
Studiedata leveren inzichten die bestuurders
ondersteunen in het maken van strategische
beslissingen, docenten helpen om beter
onderwijs te kunnen geven,
onderwijsontwerpers om onderwijs te
ontwikkelen dat aansluit bij flexibele
leerbehoeften en wensen vanuit de
arbeidsmarkt, onderzoekers met de nodige
gegevens voor evidence-informed
onderwijsinnovatie, en ontwikkelaars van
leermaterialen of apps om het effect van hun
producten te kunnen verbeteren.
Contact
Theo Bakker, t.c.bakker@vu.nl, 06-25637172
Teamleider VU Student Analytics en aanvoerder
zone Veilig en betrouwbaar benutten van
studiedata, een van de acht zones van het
Versnellingsplan Onderwijsinnovatie met ICT
waarin 39 hoger onderwijsinstellingen in
Nederland samenwerken aan de kansen die
digitalisering het hoger onderwijs biedt.
https://versnellingsplan.nl/zones/studiedata/
2