Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 209

Schoon en zuinig

Nr. 75

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 februari 2009
Naar aanleiding van kritische vragen uit de samenleving zijn door leden
van de Tweede Kamer in juni 2008 vragen gesteld over vrijwillige klimaatcompensatie. Op 16 juni 2008 heb ik in de Tweede Kamer commissie van
VROM antwoord gegeven op deze vragen (Kamerstuk 31 209, nr. 32). Bij
de beantwoording heb ik toegezegd dat ik in februari 2009 de Tweede
Kamer zal informeren over minimale kwaliteitseisen voor toekomstige
aanbestedingen van de rijksoverheid met betrekking tot vrijwillige
klimaatcompensatie.
Op de markt van vrijwillige emissiereducties, de VER-markt, is een groot
aantal aanbieders actief, ieder met eigen producten. Daarbij worden
verschillende standaarden gehanteerd. De betrokken organisaties passen
ieder hun eigen waarderings- en beoordelingssteem toe. De aangeboden
emissiereducties (credits) variëren van gerealiseerde en permanente
credits tot nog te realiseren en tijdelijke credits. Teneinde zicht te krijgen
op de verschillende standaarden, systemen en credits in de VER-markt
heb ik een onderzoekbureau gevraagd inzicht te geven in de verschillende
standaarden en te adviseren over het hanteren van minimum criteria. De
uitkomsten van dit onderzoek treft u in de vorm van een rapport als
bijlage bij deze brief aan.1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Belangrijke aandachtpunten voor beoordeling van de geloofwaardigheid
van credits uit een project in de VER-markt zijn:
• Zijn de geclaimde credits echt additioneel, dat wil zeggen zouden ze
zonder deelname in de VER-markt ook autonoom zijn gerealiseerd?
• Is bij het vaststellen van de hoeveelheid credits voldoende rekening
gehouden met neveneffecten, zoals toename van CO2-emissies elders
(leakage)?
• Zijn de credits blijvend (permanentie)?
• Hoe wordt voorkomen dat credits dubbel worden geteld?
• Wie ziet toe op de juistheid van de hoeveelheid gegenereerde credits
en hoe is het correct functioneren van dat systeem geborgd?

KST128318
0809tkkst31209-75
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 209, nr. 75

1

1

Bij een besluit credits uit de VER-markt aan te kopen kunnen naast de
geloofwaardigheid van deze credits ook andere zaken een rol spelen,
zoals:
• de impact van een VER-project op lokale duurzaamheid, sociale ontwikkeling en milieu;
• de beschikbaarheid van de credits op de markt;
• de aard van de credit (reeds gerealiseerd of in de toekomst nog te
realiseren);
• de prijs van de credit alsmede de overige administratieve lasten.
Tussen bovengenoemde elementen bestaat veelal een direct verband.
Daarnaast is het een politieke keuze welk accent meer aandacht behoort te
krijgen. Bij het uitgevoerde onderzoek heeft de geloofwaardigheid van de
geclaimde CO2-reductie vooropgestaan.
Als referentie voor de beoordeling van de VER-markt is het Clean Development Mechanism (CDM) gehanteerd. Het CDM is een onder het Kyoto
Protocol ontwikkeld systeem om credits te genereren en te verhandelen.
Met het CDM is inmiddels veel ervaring opgedaan en los van het feit dat
CDM door sommigen als bewerkelijk of zelfs bureaucratisch wordt
bestempeld, levert het wel voldoende betrouwbare resultaten. Credits uit
CDM-projecten worden door landen en bedrijven ingezet om te voldoen
aan Kyoto-verplichtingen maar kunnen overigens ook gebruikt worden
voor vrijwillige compensatie in de VER-markt.
Het blijkt dat veel projecten in de VER-markt (deels) gebruik maken van
standaarden uit de CDM-markt. Daarmee is niet automatisch gezegd dat
ook hetzelfde kwaliteitsniveau wordt bereikt, omdat dat afhankelijk is van
de wijze waarop de standaarden worden geïnterpreteerd, gehanteerd en
geborgd. En hier, zo wijst het onderzoek uit, blijken grote verschillen op te
treden. Het is van belang te beseffen dat bij CDM-projecten de twijfel over
de additionaliteit één van de belangrijkste oorzaken is om ingediende
projecten «opnieuw tegen het licht te houden» en in circa 10% van de
gevallen uiteindelijk af te wijzen. Dit ondanks het feit dat geaccrediteerde
auditoren de projecten aanvankelijk hebben goedgekeurd. Dit roept dus
ook vragen op over het functioneren van de auditoren, waarvoor onder
CDM een systeem van extra toetsing wordt toegepast.
De minimumeisen waaraan een standaard voor de VER markt mijns
inziens zou moeten voldoen om de geloofwaardigheid van de aangeboden credits voldoende te waarborgen zijn:
a. controle op de auditors en
b. goede additionaliteitstesten.
Zonder betrouwbare validatie kan ook niet gegarandeerd worden dat er
correct gemeten wordt en dat er voldoende rekening gehouden wordt met
valkuilen zoals een ongecontroleerde CO2-toename elders (leakage). Een
controle op het functioneren van de auditors maakt dat de validatie in
ieder geval niet geheel afhankelijk is van de expertise van de individuele
auditor. Het eerdergenoemde onderzoek heeft uitgewezen dat deze waarborgen in voldoende mate geleverd worden door zowel CDM zelf als door
de Gold Standard. Alle andere standaarden vertonen in meer of mindere
mate tekortkomingen. Daarnaast leidt het naast elkaar bestaan van
verschillende systemen tot het risico van dubbeltellingen.
Een bekende manier van klimaatcompensatie is het planten van bomen.
Een belangrijk kritiekpunt op bos(bouw)projecten is dat er geen permanente reducties worden gerealiseerd omdat het bos uiteindelijk weer
afsterft of gekapt wordt, waarmee de vastgelegde CO2 weer vrijkomt en
de beoogde reductie teniet wordt gedaan. CDM en de door het WNF
ontwikkelde Gold Standard hanteren strenge normen voor bos(bouw)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 209, nr. 75

2

projecten, waarbij de gegenereerde credits slechts tijdelijk worden erkend
en uiteindelijk vervangen moeten worden. Overige standaarden hanteren
wisselende en minder stringente criteria voor bos(bouw)projecten.
Verder kan voor VER projecten een onderverdeling in drie categorieën
onderscheiden worden. Ten eerste is er de zogeheten «secundaire markt»
waar reeds gegenereerde en geregistreerde credits worden verhandeld.
Daarnaast bestaat de «primaire markt» die zich richt op het contracteren
van credits die nog niet door het betreffende project zijn gegenereerd.
Kenmerkend voor deze tweede categorie zijn de lange termijn contracten
(forward contracts) waarbij door de koper pas betaald wordt na het genereren en afleveren van de credits. De derde categorie betreft de zogeheten
«futures», waarbij een handelaar op de VER-markt de via een lange
termijn contract (forward contract) gecontracteerde – maar nog niet gegenereerde – credits nu al te koop aanbiedt voor klimaatcompensatie. Ik ben
geen voorstander van deze laatste categorie onder andere vanwege het
financiële risico indien projecten geen of lagere emissiereducties leveren.
Verder heeft deze laatste categorie als nadeel dat in de communicatie over
deze vorm van compensatie moeilijk uit te leggen is dat aan klimaatcompensatie wordt gedaan terwijl deze compensatie nog niet gerealiseerd
is.
De inkoop van klimaatcompensatie door de rijksoverheid wordt onder
andere bij (buitenlandse) dienstreizen actueel. De Stuurgroep Duurzame
Bedrijfsvoering Overheid heeft als functie de criteria voor duurzaam
inkopen vast te stellen. In deze stuurgroep zijn diverse departementen
vertegenwoordigd. Ambtelijk VROM zal contact opnemen met de Stuurgroep Duurzame Bedrijfsvoering Overheid om de eerdergenoemde minimumeisen op te laten nemen in de criteriadocumenten met betrekking tot
klimaatcompensatie. Bij nieuwe contracten voor klimaatcompensatie
dienen uitsluitend VER-credits te worden aangekocht die zijn gegenereerd
onder voldoende betrouwbare standaarden, waarbij ik op dit moment
CDM en Gold Standard als uitgangspunt hanteer, maar open sta voor
andere standaarden, mits die zich aanpassen tot een vergelijkbaar niveau.
Credits uit bos(bouw)projecten zijn voor mij alleen acceptabel mits harde
waarborgen voor blijvende vervanging van alle credits zijn ingebouwd. De
toets op bijdrage aan duurzame ontwikkeling en mogelijk negatieve
gevolgen voor sociale omstandigheden en milieu zal daarbij speciale
aandacht moeten krijgen, temeer omdat deze elementen onder CDM maar
in beperkte mate zijn gewaarborgd.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 209, nr. 75

3