Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3028
Vragen van het lid Bikker (ChristenUnie) aan de Minister van Justitie en
Veiligheid en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
de uitstel van de invoering van het verbod op lachgas en designerdrugs en het
bericht «Woede om uitstel drugswet: «Echt grote onzin»» (ingezonden 15 april
2021).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 1 juni
2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2610.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Woede om uitstel drugswet: «Echt grote
onzin»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe schadelijk vindt u lachgas en designerdrugs, zoals
3-methylmethcathinone (3-MMC)? Deelt u de mening dat hier een groot
gevaar voor de volksgezondheid vanuit gaat? Is het niet zeer onwenselijk dat
deze middelen vrij verkrijgbaar zijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Ik deel uw mening dat deze stoffen schadelijk kunnen zijn voor de volksgezondheid en dat het uiterst onwenselijk is dat deze middelen nog steeds
eenvoudig verkrijgbaar zijn.
In 2019 heeft de Staatssecretaris van VWS het Coördinatiepunt Assessment
en Monitoring nieuwe drugs (CAM) gevraagd een risicobeoordeling voor de
stof lachgas als drugs uit te voeren. Dit verzoek werd in het bijzonder
ingegeven door het toegenomen aantal meldingen over lachgas intoxicaties
bij het Nationaal Vergiftigingen Informatiecentrum (NVIC).2 Uit het informatierapport en de risicobeoordeling van het CAM dat eind 2019 aan uw Kamer is
verstuurd blijkt dat het gebruik van lachgas als drug risico’s voor de

1

Omroep Gelderland, 8 april 2021 «Woede om uitstel drugswet: «Echt grote onzin»» (https://
www.omroepgelderland.nl/nieuws/6849565/Woede-om-uitstel-drugswet-Echt-grote-onzin)
2
Kamerstuk 24 077, nr. 452.

ah-tk-20202021-3028
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

(volks)gezondheid kent.3 Zoals eerder ook aan uw Kamer gemeld, is het
evident dat hoe meer en hoe vaker een gebruiker lachgas als recreatieve drug
gebruikt, hoe groter de kans is dat serieuze risico’s intreden.4 Tegelijkertijd is
gebleken dat ook beperkt gebruik al risicovol kan zijn en er geen veilige
bovengrens voor het gebruik van lachgas als drugs bekend is.5 Onlangs heeft
de Staatssecretaris van VWS aan uw Kamer toegelicht dat er doorlopend
meer bekend wordt over de schadelijkheid van het gebruik van lachgas als
drug en ook over de soms onomkeerbare schade die dit tot gevolg heeft.6
Eén van de adviezen van het CAM was om de brede beschikbaarheid van
lachgas tegen te gaan. Met het Lachgasbesluit is beoogd het aanbod van
lachgas voor gebruik als drug stevig terug te dringen (zie ook het antwoord
onder vraag 13). Een dergelijke aanbod-beperkende maatregel is noodzakelijk
en kan niet met dezelfde reikwijdte en beoogde impact op grond van
bijvoorbeeld lokale regelgeving getroffen worden.7
Het gebruik van designerdrugs, of nieuwe psychoactieve stoffen (NPS), is in
ons land relatief beperkt, vooral in vergelijking met landen om ons heen. In
Nederland wordt de voorkeur gegeven aan de bekende drugs zoals ecstasy,
speed en cocaïne. Wel worden vanuit Nederland veel NPS naar het buitenland verzonden. Er zijn veel soorten NPS die in beginsel weinig grote
gezondheidsrisico’s met zich mee lijken te kunnen brengen. Dat is anders bij
designerdrugs die gebaseerd zijn op de chemische basisstructuur van
bekende harddrugs, hiervan is de verwachting dat zij vergelijkbare gezondheidsrisico’s met zich meebrengen als de harddrugs die nu al onder de
Opiumwet vallen. Voor deze groepen designerdrugs hebben we een wettelijk
verbod voorbereid. Over designerdrug 3-MMC, dat tot voor kort nog vrij
onbekend was, zijn in de loop van vorig jaar steeds meer zorgwekkende
signalen ontstaan. De populariteit van dit middel is gestegen, al staat het niet
in verhouding tot de bekende drugs. Inmiddels heeft het CAM ook voor de
stof 3-MMC een risicobeoordeling uitgevoerd en geadviseerd om over te
gaan tot een separaat verbod op dit middel vanwege de gebleken gezondheidsrisico’s in combinatie met de eenvoudige verkrijgbaarheid. De Staatssecretaris van VWS heeft uw Kamer recentelijk (brief d.d. 27 mei) geïnformeerd
dat hij opvolging geeft aan dit advies van het CAM en thans de benodigde
regelgeving voorbereidt. De verwachting is dat het verbod op 3-MMC rond
eind september kan worden ingevoerd. Dat betekent dat voor dit middel niet
wordt gewacht op de voorgenomen wetswijziging met betrekking tot drie
stofgroepen NPS.
Vraag 3
Maakt u zich zorgen over het gebruik van deze relatief nieuwe drugs onder
jongvolwassenen en kinderen? Wat doet u momenteel al om het gebruik van
lachgas en designerdrugs te ontmoedigen en jonge mensen ervan te
weerhouden deze drugs te gaan gebruiken? Geven de huidige ontwikkelingen
u aanleiding om het beleid aan te passen? Waaruit laat u daarbij de urgentie
blijken?
Antwoord 3
Los van een aanbod-beperkende maatregel zoals beoogd met het Lachgasbesluit blijkt uit het CAM-rapport dat voorlichting en preventie over lachgas
belangrijk is, zeker voor kwetsbare gebruikersgroepen.8 Ik onderschrijf dit
belang te meer ook omdat ondanks dat er steeds meer bekend is over de
risico’s en negatieve effecten van het gebruik van lachgas als drug, het
middel door een deel van de gebruikers als onschuldig wordt gezien.9

3

Kamerstuk 24 077, nr. 452; CAM, Risicobeoordeling lachgas (2019).
Kamerstuk 24 077, nr. 452; TK, 2020–2021, 24 077, nr. 465.
5
Kamerstuk 24 077, nr. 465; CAM, Risicobeoordeling lachgas (2019).
6
Zie ook de antwoorden op Kamervragen van het CDA met 2021Z05125 over ditzelfde
onderwerp die tegelijkertijd met deze beantwoording naar uw Kamer wordt verzonden.
7
Zie voetnoot 5
8
CAM, Risicobeoordeling lachgas (2019).
9
Zie ook de antwoorden op Kamervragen van het CDA met 2021Z05125 over ditzelfde
onderwerp die tegelijkertijd met deze beantwoording naar uw Kamer wordt verzonden., T
Nabben, P Van der Pol, en DJ Korf, Roes met een luchtje (Amsterdam: Rozenberg Publishers,
2017); L Nijkamp, Lachgas van zorgen naar acties (Trimbos-instituut, versie: update 2020).
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

In het najaar van 2020 heeft de Staatssecretaris van VWS uw Kamer
geïnformeerd over de specifieke inzet op lachgasvoorlichting en -preventie.10
Deze inzet gaat ook in 2021 onverminderd door. Zo zal het Trimbos-instituut
de handreiking over lachgas herzien en onderzoek doen naar het beter
bereiken van ouders van jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond
die lachgas als drug gebruiken.11 Gelet op de aanhoudende problematiek is
er dus specifiek preventiebeleid ontwikkeld voor dit middel en wordt dit nog
verder uitgebreid.
Aangezien er sprake is van beperkt gebruik van designerdrugs in Nederland
is hierop geen specifiek preventiebeleid ontwikkeld. Vanwege de zorgelijke
ontwikkelingen rondom het gebruik van 3-MMC wordt op dit middel wel
actief ingezet op voorlichting en preventie. Zo ontwikkelt het Trimbos-instituut
een folder over 3-MMC met informatie voor (potentiële) gebruikers en een
factsheet voor professionals over hoe om te gaan met 3-MMC problematiek.
Beide producten worden dit voorjaar opgeleverd. Ook is het online informatieaanbod over dit middel aangepast en uitgebreid. Hiervan wordt veel
gebruik gemaakt door zowel professionals als gebruikers. Tot slot heeft het
Trimbos-instituut in opdracht van VWS onderzoek gedaan naar de 3-MMC
problematiek in Aalten en adviseren zij deze gemeente, en vervolgens tevens
andere gemeenten, hoe zij het preventieaanbod vorm kunnen geven.
Vraag 4
Hoe beoordeelt u het handelen van gemeenten die een lokaal verbod op
lachgas instellen en de oproep om een landelijk verbod, ook op designerdrugs? Wat is uw reactie op de oproep van burgemeester Haseloop van
Oldebroek? Staat u naast deze burgemeester en naast deze gemeenten? Ook
als het gaat om de handhaving?
Antwoord 4
Wij spreken ons begrip uit voor het handelen van gemeenten die, in
afwachting van een landelijk verbod, een lokaal verbod op lachgas instellen.
Wij begrijpen ook hun oproep om een landelijk verbod. Dat een lokale aanpak
voor lachgas onvoldoende slagvaardig is, is één van de redenen waarom wij
een wijziging van het Opiumwetbesluit hebben voorbereid.
Wij begrijpen ook dat de opkomst van designerdrugs zoals 3-MMC tot grote
zorgen leidt over de schadelijke effecten voor de volksgezondheid, en
daarmee ook tot de roep om dergelijke drugs te verbieden, zoals de oproep
van burgemeester Haseloop van Oldebroek. Deze zorg heeft voor de
Staatssecretaris van VWS aanleiding gevormd het CAM te verzoeken een
risicobeoordeling voor 3-MMC uit te voeren. Het CAM heeft geadviseerd om
3-MMC op lijst II bij de Opiumwet te plaatsen. Hierover is uw Kamer
geïnformeerd per brief van 27 mei jl.
Vraag 5
Kunt u nader toelichten wat de reden is om niet over te gaan tot een wettelijk
verbod? Kunt u de betreffende uitvoerings- en handhavingstoetsen delen met
de Kamer? Kunt u aangeven welke meerkosten worden verwacht voor
handhaving en uitvoering bij invoering van een verbod?
Antwoord 5
Het ontwerpbesluit om lachgas op lijst II bij de Opiumwet te plaatsen en de
wetswijzigingen om via een nieuwe lijst IA enkele stofgroepen NPS onder het
bereik van de Opiumwet te plaatsen, zijn inhoudelijk gereed. De vertraging in
het overgaan tot een verbod is ontstaan door het gebrek aan financiële
dekking voor de uitvoeringskosten van de politie, het Openbaar Ministerie
(OM) en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Het besluit over beide
initiatieven wordt dus overgelaten aan een nieuw kabinet, zoals vermeld in de
brief van 31 maart jl. over dit onderwerp.12
Het plaatsen van een stof onder het bereik van de Opiumwet is vaste praktijk.
Dit leidt doorgaans niet tot substantieel hogere handhavingskosten. De

10

Kamerstuk 24 077, nr. 465.
Zie ook de antwoorden op Kamervragen van het CDA met 2021Z05125 over ditzelfde
onderwerp die tegelijkertijd met deze beantwoording naar uw Kamer wordt verzonden.
12
Kamerstuk 24 077, nr. 471
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

drugsmarkt is constant in beweging en er verschijnen voortdurend nieuwe
drugs. Er zijn middelen waarvan de populariteit afneemt of die in onbruik
raken. Ook kan de plaatsing van een stof onder het bereik van de Opiumwet
een normerend effect hebben waardoor een daling van het gebruik plaats
vindt, zoals onder meer het geval was bij 4-FA.
Bij majeure veranderingen zoals de NPS-wetswijziging is de inzet van extra
middelen voor opsporing en handhaving zonder meer gerechtvaardigd. Het
gaat hier om nieuw beleid waarbij door een wetswijziging een nieuwe lijst
aan de Opiumwet wordt toegevoegd, waardoor in één keer een groot aantal
reeds bestaande en toekomstige drugs onder het bereik van de Opiumwet
komt te vallen.
In het geval van lachgas is het bestaande beleid toegepast en wordt lachgas
als enkele stof onder het bereik van de Opiumwet gebracht. Hoewel deze
toevoeging formeel niet tot een extra taak leidt, ontstaan door dit besluit wel
enige bijzondere omstandigheden omdat lachgas als eerste gasvormige stof
onder het bereik van de Opiumwet wordt geplaatst. Knelpunten als testmogelijkheden, opslag en vervoersaspecten kunnen in beginsel voor alle stoffen
gelden die onder het bereik van de Opiumwet vallen. Wel is het zo dat het
bijzondere karakter van lachgas als eerste gasvormige substantie onder de
Opiumwet bij uitzondering een toevoeging aan de algemene middelen van de
politie rechtvaardigt. Hiermee wordt de politie in staat gesteld met betrekking
tot gasvormige substanties nu en in de toekomst invulling te geven aan haar
bestaande taak.
De impactanalyse van de politie voor het lachgasverbod is een quickscan met
een aantal scenario’s, waarvan op voorhand niet eenvoudig in te schatten is
welk scenario zich in de praktijk voor zal doen. Deze inschattingen heeft de
politie gemaakt op basis van hoe vaak het woord «lachgas» is vermeld bij
incidenten die de politie in 2019 heeft geregistreerd. Dat was 19.367 keer. De
politie heeft vervolgens ingeschat hoeveel extra capaciteit nodig zou zijn om
die incidenten af te handelen in de nieuwe situatie, waarbij lachgas op lijst II
van de Opiumwet staat en dus anders moet worden gehandhaafd dan nu. Het
incidentele geld is voor de aanschaf van extra apparatuur voor het testen van
stoffen en initiële instructie. De structurele kosten zijn in verband met een
hogere werklast bij het behandelen en afhandelen van meldingen, het testen
van stoffen, instructie & opleiden, en het vervoer en de opslag van stoffen
omdat lachgas een gevaarlijke stof is.
De verwachte meerkosten van de politie zijn € 33.000 incidenteel, en tussen
€ 9,8 mln. (laag scenario) en € 24,4 mln. (hoog scenario) aan structurele
kosten. De andere geconsulteerde organisaties hebben aangegeven nu geen
meerkosten te verwachten.
De handhavings- en uitvoeringskosten van het geconsulteerde wetsvoorstel
dat strekt tot opname van een nieuwe lijst bij de Opiumwet met NPSstofgroepen zijn geraamd op € 1,5 miljoen incidenteel en tussen de € 4,1
miljoen en € 4,7 miljoen structureel. De structurele kosten bestaan uit
verwachte meerkosten voor politie (€ 2,8 miljoen), OM (tussen de € 1,1
miljoen en € 1,7 miljoen) en NFI (oplopend tot maximaal € 210.000).
Vraag 6
Is de plaatselijke inzet van politie niet een zaak van de veiligheidsregio? Ziet u
verschil tussen de regio’s? Zou men in Oost-Nederland niet een andere
afweging kunnen maken dan in bijvoorbeeld Amsterdam? Zou u in het licht
van deze overweging het uitstel van een landelijk verbod willen heroverwegen? Zo ja, wanneer bericht u daarover? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
De plaatselijke inzet en prioritering van politiecapaciteit is aan de lokale
driehoek. We zien daarin uiteraard verschil tussen de eenheden. In de
handhavingstoets wordt echter gevraagd om een inschatting voor de politie
als geheel, omdat die algemene vraag voorafgaat aan de lokale vraag.
Zoals wij u hebben bericht in de brief van 31 maart jl., is er momenteel geen
(financiële) ruimte voor heroverweging. Daarom laten we dit traject over aan
een nieuw kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 7
Wanneer heeft u met de burgemeesters over deze problematiek en de keuze
tot uitstel gesproken? Staan de burgemeesters achter uw besluit om nog niet
over te gaan tot invoering van het verbod op lachgas en designerdrugs?
Antwoord 7
Het besluit tot overlaten aan een volgend kabinet is niet genomen op
inhoudelijke gronden, maar slechts op financiële. Een gesprek met burgemeesters over deze trajecten had dus ook niet tot een andere uitkomst
kunnen leiden.
Een aantal burgemeesters heeft ons per brief laten weten dat de bestrijding
van lachgas en designerdrugs, specifiek 3-mmc, niet alleen met lokale
instrumenten is aan te pakken en ons gevraagd om voortvarendheid te
betrachten met de invoering van het verbod. Daarnaast is het besproken in
het Strategisch Beraad Veiligheid van 20 mei jl. Omdat inmiddels het uitstel
door het gebrek aan financiële dekking onvermijdelijk was geworden, kunnen
wij hen, wat lachgas en designerdrugs betreft, niet anders berichten dan
langs dezelfde lijn waarlangs wij uw Kamer hebben bericht op 31 maart jl. en
de stand van zaken zoals beschreven in deze beantwoording. Voor wat betreft
3-mmc verwijzen we u naar de brief die is verstuurd over de voorbereiding
van de regelgeving naar aanleiding van het advies van het CAM, van 27 mei
jl.
Vraag 8
Wat zijn de verwachte kosten voor hulpverlening, jeugdzorg en gezondheidszorg wanneer nog niet wordt overgegaan tot invoering van het verbod op
korte termijn? Wat is de verwachte maatschappelijke impact, die niet in geld
is uit te drukken, zoals de gevolgen voor een vijftienjarige die verslaafd raakt
aan 3-MMC en alle risico’s die jongeren lopen? Indien deze kosten nog niet
bekend zijn, bent u bereid een impacttoets hiernaar te laten doen en dit af te
wegen tegen het geschatte tekort voor de handhaving?
Antwoord 8
Het is nu niet mogelijk om in beeld te brengen hoeveel mensen voor
druggerelateerde problematiek binnen de hulpverlening, jeugdzorg en
gezondheidszorg worden behandeld. Dit komt onder meer omdat wij hiervoor
afhankelijk zijn van de nationale database voor verslavingszorg LADIS
(Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem). Het LADIS is momenteel
niet operationeel, omdat deze niet voldoet aan de vereisten van de AVG,
waardoor het sinds 2015 niet mogelijk is om data van verslavingszorginstellingen in het systeem te verwerken. De Minister voor Medische Zorg heeft
een wetsvoorstel ingediend waarmee de benodigde wettelijke grondslag voor
de gegevensverwerking wordt gecreëerd. Dit wetsvoorstel staat nu geagendeerd voor behandeling in uw Kamer. Zodra het wetsvoorstel is aanvaard
kunnen de cijfers met terugwerkende kracht vanaf 2015 beschikbaar komen.
Bij gebrek aan een totaaloverzicht van de hulpvraag kan er ook geen
eenduidig beeld gegeven worden over de kosten gemoeid met de daar aan
gekoppelde zorgvraag. Een impacttoets is daarom nu niet opportuun.
Vraag 9
Kunt u reageren op het normatieve effect dat uitgaat van uitstel van een
wettelijk verbod? Deelt u de mening dat wanneer lachgas niet meer in de
winkel mag worden verkocht en bekend is dat een middel als 3-MMC, maar
ook andere designerdrugs, een verboden middel is, hier ook een duidelijke
normerend en waarschuwend effect van uitgaat? Hoe beoordeelt u het effect
op het werk van wijkagenten die nu al inzetten op preventie, maar die het
uitstel zien als ondermijnend aan hun boodschap?
Antwoord 9
De plaatsing van stoffen onder de Opiumwet geeft het signaal dat het om
risicovolle producten gaat en kan een normerend effect hebben. In het geval
van 4-FA is bijvoorbeeld gebleken dat de waarschuwing over de risico’s van
de stof naar aanleiding van ernstige incidenten vermoedelijk een belangrijke
factor is in de daling van gebruik sindsdien. Dit is ook af te leiden uit het
aantal 4-FA monsters dat destijds werd aangeleverd bij het Drugs Informatie
en Monitoring Systeem. De risicobeoordeling van het CAM over 4-FA en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

daarop aangekondigde naderende verbod in mei 2017 hebben deze dalende
trend vermoedelijk versterkt. Een effect van een verbod kan tweeledig zijn;
het kan bijdragen aan de waarschuwing dat een middel echt gevaarlijk is en
tegelijkertijd de beschikbaarheid op de drugsmarkt terugdringen. Een
dergelijk normerend en waarschuwend effect is ook onderdeel van wat we
beogen met het voorgenomen lachgas verbod. Spoedige invoering van het
verbod zou bijdragen aan deze doelstelling, met name omdat ondanks
berichtgeving over risico’s en negatieve effecten lachgas een middel is dat
door een deel van de gebruikers als onschuldig wordt gezien.13 Daar spelen
verschillende factoren een rol bij, waaronder het gegeven dat lachgas niet
onder de Opiumwet valt en het middel makkelijk verkrijgbaar is. Om redenen
hierboven toegelicht is spoedige invoering echter nu niet haalbaar. Een
verbod is overigens niet de enige manier om te waarschuwen, het specifieke
preventie en voorlichtingsbeleid ontwikkeld op lachgas speelt hier een
belangrijke rol (zie vraag 3).
Voor wat betreft wijkagenten continueert vooralsnog de huidige praktijk,
waarbij zij zich richten op handhaving en het voorkomen van overlast.
Vraag 10
Overweegt u om meer wetgeving ter bestrijding van drugscriminaliteit of ter
bevordering van de volksgezondheid te schrappen met het oog op de
handhaving, gezien het feit dat er lokaal heel vaak een afweging wordt
gemaakt qua handhaving?
Antwoord 10
Nee. Dat is ook niet wat hier aan de hand is. We laten deze wetgeving over
aan een nieuw kabinet gezien het gebrek aan financiering, niet omdat we op
inhoudelijke gronden niet bereid zijn om deze in te voeren. Zie hiervoor ook
vraag 5 en 6 van deze beantwoording en de brief van 31 maart jl. over dit
onderwerp.14
Dat er lokaal een afweging wordt gemaakt in de prioritering, neemt niet weg
dat we de impact op de werklast voor de handhavingsorganisaties als geheel
betrekken bij de voorbereidingen van de besluitvorming.
Vraag 11
Als u toch nog niet bereid bent over te gaan tot een landelijk verbod, hoe
kunnen alle ruim 350 gemeenten in Nederland worden geholpen om gebruik
van deze middelen verder tegen te gaan? Wat kunnen gemeenten met name
doen tegen het gebruik van designerdrugs, omdat dit nog lastiger blijkt aan
te pakken in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) dan lachgas?
Antwoord 11
We zijn absoluut bereid om over te gaan tot een landelijk verbod, maar
kunnen dat door gebrek aan financiële dekking nu niet doen. Zie hiervoor ook
vraag 5, 6 en 10 van deze beantwoording en de brief van 31 maart jl. over dit
onderwerp.15
Ten aanzien van lachgas, hebben gemeenten bij ons aangegeven dat zij
kunnen worden geholpen door het ontwikkelen van een feitcode. Het Parket
Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM) werkt op dit moment aan
een voorstel. In afwachting van het landelijk verbod, biedt de vernieuwde
handreiking over lachgas van het Trimbos-instituut16 gemeenten, handhavers
en preventieprofessionals handvatten voor de aanpak van de ervaren
lachgasproblematiek. De financiële consequenties voor de politie van het
handhaven van een lachgasverbod blijven ook als dat gebeurt op grond van
de APV van kracht.
Naast het voorgenomen lachgasverbod zetten de Staatssecretaris van VWS
en de Minister van Infrastructuur en Waterstaat in op voorlichting en
preventie. In 2021 wordt bestaand preventiemateriaal bijvoorbeeld in het
13

T Nabben, P Van der Pol, en DJ Korf, Roes met een luchtje (Amsterdam: Rozenberg Publishers,
2017); L Nijkamp, Lachgas van zorgen naar acties (Trimbos-instituut, versie: update 2020). Zie
ook de antwoorden op Kamervragen van het CDA met 2021Z05125 over ditzelfde onderwerp
die tegelijkertijd met deze beantwoording naar uw Kamer wordt verzonden.
14
Kamerstuk 24 077, nr. 471
15
Kamerstuk 24 077, nr. 471
16
https://www.trimbos.nl/docs/4e958280-4ca5-45c9-8f9b-ef265bfb615c.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6

Arabisch vertaald en doet het Trimbos-instituut aanvullend onderzoek naar
het beter bereiken van ouders van jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond die lachgas als drugs gebruiken. TeamAlert heeft in opdracht van
het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in november 2020 de
campagne «Rij ballonvrij» gelanceerd om het lachgasgebruik in het verkeer
onder jongeren tegen te gaan. De campagne is online ingezet en heeft mede
door de hulp van jongerenwerkers meer dan één miljoen jongeren bereikt.
Gemeenten kunnen in samenwerking met TeamAlert deze campagne
gepersonaliseerd inzetten en zo extra jongeren in hun gemeente bereiken.
Voor wat betreft gemeenten kunnen doen tegen het gebruik van designerdrugs, verwijzen we u naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 12
Bent u er mee bekend dat lachgas, bedoeld voor inhalering, nog steeds in
winkels wordt verkocht en dat designerdrugs kinderlijk eenvoudig online zijn
te bestellen?
Antwoord 12
Ja.
Vraag 13
Wat doet u om ontwikkeling, aanbod en verkoop van deze middelen te
voorkomen en in elk geval aan banden te leggen?
Antwoord 13
Voorop staat dat burgers vrij zijn legale stoffen te ontwikkelen, produceren en
verhandelen. Zo kent lachgas verschillende eigenlijke toepassingen, in de
zorg, technische industrieën en gastronomie. Deze vrijheid kan worden
ingeperkt als er sprake is van een dringend publiek belang. Een dergelijk
belang is aanwezig als de stof een risico vormt voor de volksgezondheid.
Indien het vermoeden rijst dat een stof met psychoactieve werking tot
gezondheidsrisico’s leidt, kan het CAM om een risicobeoordeling worden
gevraagd. Op basis van het advies van het CAM wordt vervolgens een
beleidsreactie geformuleerd. Op basis van het advies kan het zijn dat een
aanbod-beperkende maatregel wordt getroffen en een stof zo nodig wordt
toegevoegd aan lijst I of lijst II bij de Opiumwet. Deze vaste procedure is
zowel op lachgas als 3-MMC ingezet.
Met het Lachgasbesluit zoals dat in consultatie is geweest, wordt beoogd een
extra interventiemogelijkheid te creëren waardoor, ter bescherming van de
volksgezondheid, de verkeersveiligheid en de samenleving in het algemeen,
een sluitend en daarmee ook doeltreffender kader wordt geboden voor het
terugdringen van het aanbod van lachgas voor recreatief gebruik als
roesmiddel en de daarmee samenhangende problematiek.
Het NPS-wetsvoorstel zoals dat in consultatie is geweest, beoogt een
slagvaardiger aanpak van NPS door stofgroepen te verbieden die sterk
verwant zijn aan reeds verboden drugs. Hoewel het huidige kader volstaat
om op te treden tegen specifieke stoffen laat de problematiek rondom de
ontwikkeling van steeds nieuwe designerdrugs zien dat een aanpak op basis
van stofgroep van meerwaarde is.
Wij zien beide voorstellen nog altijd als de juiste stap om beter op te kunnen
treden tegen het aanbod van lachgas voor gebruik als drugs en om slagvaardiger op te treden tegen de ontwikkeling van nieuwe typen risicovolle drugs.
Ook zijn er voor beide voorstellen geen alternatieve vormen van regelgeving
beschikbaar. Met name bij lachgas is ter bevordering van de rechtszekerheid
voor burgers en voor bedrijven uitvoerig aandacht besteed aan de scheidslijn
tussen wat wel en niet is toegestaan in het licht van de Opiumwet.
Vraag 14
Zijn er binnen de huidige wettelijke kaders al mogelijkheden voor het Rijk om
iets te doen aan het online aanbod van designerdrugs waarbij verkopers de
regels omzeilen door de producten aan te bieden als «research chemicals»?
Zo nee, bent u bereid om daar alsnog werk van te maken en op welke
termijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

7

Antwoord 14
De verkoop van chemicaliën voor onderzoeksdoeleinden als zodanig is niet
verboden. Het aanbieden van chemicaliën zoals NPS voor consumptie kan
wel strafbaarheid op grond van de Warenwet opleveren als deze gevaarlijk
zijn uit het oogpunt van voedselveiligheid. In de praktijk worden research
chemicals daarom doorgaans aangeboden met de waarschuwing dat deze
niet voor consumptie geschikt zijn, zodat NPS-handelaren de vereisten van de
Warenwet eenvoudig kunnen omzeilen. Tot 2014 konden producenten en
handelaren van NPS worden vervolgd op grond van de Geneesmiddelenwet.
Een uitspraak dat jaar van het Europees Hof van Justitie heeft deze route
afgesneden, doordat het Hof bepaalde dat NPS niet vallen onder het begrip
«geneesmiddel» zoals bedoeld in de Europese richtlijn betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik.17 Binnen de bestaande wettelijke kaders
zijn er daarom geen mogelijkheden om NPS-handelaren die onder het mom
van «research chemicals» actief zijn gericht aan te pakken.
NPS worden niet alleen als «research chemicals» op de markt gebracht, maar
ook wel onder andere etiketten, zoals badzout of plantenvoeding. Daarom
vormt een aanpak die gericht is op het beperken of reguleren van de verkoop
van «research chemicals» geen effectieve oplossing om NPS-handelaren de
pas af te snijden. Indien het hun onmogelijk wordt gemaakt NPS onder de
noemer «research chemicals» te verkopen zullen zij simpelweg een andere
handelsnaam voor hun waren kiezen. Het ontwikkelde NPS-wetsvoorstel
strekt ertoe bepaalde stofgroepen te verbieden waarvan op grond van hun
sterke chemische verwantschap van reeds verboden middelen kan worden
aangenomen dat zij een gevaar voor de volksgezondheid opleveren. Omdat
hier de chemische eigenschappen van de stof bepalend zijn, en niet de
benaming waaronder de stof op de markt wordt gebracht, kan een dergelijk
verbod niet worden omzeild. Het geconsulteerde wetsvoorstel biedt ook
hierom volgens ons nog steeds het beste perspectief op een meer slagvaardige aanpak van designerdrugs.
Vraag 15
Zijn er mogelijkheden om verkoop en aanbod van deze middelen enkel voor
te behouden aan gecertificeerde partijen of verkoop alleen mogelijk te maken
voor rechtspersonen met een nummer bij de Kamer van Koophandel?
Antwoord 15
De eigenlijke toepassingen van lachgas worden op grond van artikel 3c eerste
lid Ow in algemene zin van het opiumwetverbod uit artikel 3 Ow uitgezonderd. Een gesloten systeem van verkoop aan gecertificeerde partijen leidt
volgens ons tot een onevenredige lastenverzwaring voor eigenlijke aanbieders. In het voorstel zoals dat voor internetconsultatie heeft opengestaan,
wordt gebruik gemaakt van SBI-codes van de Kamer van Koophandel als
indicatie om aan te duiden aan welke partijen geleverd mag worden.
In het antwoord op vraag 14 hebben wij aangegeven geen voorstander zijn
van een aanpak die zich specifiek richt op één van de handelsnamen
waaronder NPS worden verkocht. Een dergelijke aanpak weerhoudt handelaren er niet van NPS onder een andere noemer op de markt te brengen en
draagt daarom niet effectief bij aan beperking van de verkrijgbaarheid van
NPS. Aan het reguleren van de markt voor chemische producten, door middel
van het stellen van voorwaarden aan de verkoop daarvan of door middel van
certificering, zijn echter wel nadelen verbonden. Regulering is juridisch
ingewikkeld en brengt zowel uitvoeringskosten voor de overheid als een
lastenverzwaring voor bedrijven met zich mee. De verwachte geringe
effectiviteit van het reguleren van «research chemicals» weegt op voorhand
niet tegen deze nadelen op. Daarbij komt dat indien het volgende kabinet
besluit het geconsulteerde wetsvoorstel alsnog in procedure te brengen, de
toegevoegde waarde van het reguleren van «research chemicals» verder zal
afnemen. Zoals reeds vermeld in het antwoord op vraag 13 is er geen sprake
van een lacune in de regelgeving en worden zorgwekkende NPS aan een
risicobeoordeling onderworpen en zo nodig verboden. Via deze procedure is
de aangekondigde plaatsing van 3-MMC op Lijst II bij de Opiumwet tot stand
gekomen. In afwachting van een besluit van het volgende kabinet bestaat
17

Arrest d.d. 10 juli 2014, ECLI:EU:C:2014:2060.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

8

daarom geen noodzaak al dan niet tijdelijke alternatieven voor het geconsulteerde wetsvoorstel te ontwikkelen.
Vraag 16
Overweegt u om ook het tegengaan van drugs toe te voegen aan het
Preventieakkoord?
Antwoord 16
Bij het opstellen van het Nationaal Preventie Akkoord dat in 2018 is gesloten,
is gekozen voor focus op drie leefstijlthema’s (roken, overgewicht en
problematisch alcoholgebruik) omdat deze drie thema’s verreweg de grootste
oorzaak voor ziektelast in Nederland zijn, met 35.000 doden en 9 miljard euro
aan zorguitgaven per jaar. De aanpak van drugsproblematiek vergt een eigen
aanpak. De vraag of hiervoor gebruik wordt gemaakt van een akkoord, is aan
een nieuw kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

9