4
Herdenking naar aanleiding van het
overlijden van koningin Elizabeth II
Aan de orde is de herdenking naar aanleiding van het
overlijden van koningin Elizabeth II.
De voorzitter:
Ik wil aan de leden vragen om hun plaats weer in te nemen.
Wilt u plaatsnemen? Dank u wel.
Aan de orde is de herdenking van koningin Elizabeth II van
het Verenigd Koninkrijk. Ik heet de Kamerleden, het publiek
op de publieke tribune, de mensen die de herdenking online
meemaken en de bewindspersonen in vak-K welkom. In
het bijzonder een warm welkom aan mevrouw Joanna
Roper, ambassadeur voor het Verenigd Koninkrijk in
Nederland. Ik verzoek u allen, voor zover dat mogelijk is,
om te gaan staan.
Vandaag herdenken wij koningin Elizabeth II, sinds 1952
staatshoofd van het Verenigd Koninkrijk en veertien andere
landen, waaronder Canada, Australië en Nieuw-Zeeland.
Toen Elizabeth opgroeide, verwachtte zij niet dat zij koningin
zou worden. Ineens werd zij toch eerste in lijn voor de troon.
Haar reactie van toen sprak boekdelen. Volgens haar
grootmoeder bad de prinses lang voor de komst van een
broertje; hij zou dan voorgaan. Maar toen zij eenmaal de
taak kreeg, pakte zij die op met een ongeëvenaarde toewijding: volhardend en standvastig in een zeldzaam lange
periode van 70 jaar. Haar enorme plichtsbesef en arbeidsethos zijn beroemd.
Slechts twee dagen voor haar overlijden heeft zij mevrouw
Liz Truss nog gevraagd minister-president te worden.
Koningin Elizabeth werkte door totdat het echt niet meer
kon, bijna letterlijk tot de laatste snik. Dat enorme verantwoordelijkheidsgevoel leverde haar tijdens haar leven en
nu, na haar dood, veel respect op. Zo wist Elizabeth de
monarchie overeind te houden, iets wat zij ook als haar
plicht beschouwde.
Zich immer bewust van de grote symboliek van haar daden,
combineerde zij haar zware verantwoordelijkheidsgevoel
ook met een zekere lichtheid en een soms briljant gevoel
voor timing. Legendarisch waren bijvoorbeeld de paar
woorden Gaelic die zij uitsprak tijdens een staatsbezoek
aan Ierland in 2011. Dit deed meer voor de Anglo-Ierse
relaties dan jaren van diplomatie.
Toen ik ambassadeur Joanna Roper gisteren sprak over die
zekere lichtheid bij de uitvoering van een loodzware klus,
verwoordde zij het als volgt: de koningin had altijd een
twinkeling in haar ogen en zij was good-humoured tot het
einde toe. Zo was ze bondgirl in 2012 bij de opening van
de Olympische Spelen in Londen en sprong ze uit een
helikopter. Zo leek het tenminste. Voor haar 70-jarige jubileum organiseerde zij een teaparty met niemand minder
dan beertje Paddington. Ze haalde uit haar tas een "emergency sandwich" met marmelade.
Wij allen kennen geen andere queen van Engeland dan
Elizabeth. Zij was 70 jaar lang de constante factor in een

Tweede Kamer

Herdenking naar aanleiding van het
overlijden van koningin Elizabeth II

constant veranderende wereld. Ze aanschouwde de
opkomst van het socialisme en het thatcherisme. Ze kreeg
te maken met onbegrip en kwaadheid van het volk na de
tragische dood van prinses Diana. Er zijn oorlogen in haar
naam gevoerd en ze was er getuige van dat Europa zich
verenigde, maar ze maakte ook de brexit mee. Ze ervoer
de gruwelijke gevolgen van een IRA-aanslag in persoonlijke
kring. Het wel en wee van de Windsors kon steevast rekenen
op veel, heel veel, media-aandacht.
Toen tijdens haar koningschap corona hard insloeg in de
levens van mensen, sprak zij het volk bemoedigend toe.
Wrang is het dat ook zij enige tijd later vanwege de strikte
coronaregels moederziel alleen in de kerkbanken afscheid
moest nemen van haar geliefde man. Dat lot viel vele
anderen toen ook ten deel.
70 jaar lang wist ze met haar kalme onverstoorbaarheid alle
zware gebeurtenissen een voor een het hoofd te bieden.
De jonge prinses Elizabeth zou in haar vroege jeugd tegen
haar paardrijinstructeur gezegd hebben dat ze graag "op
het platteland had willen wonen, met veel honden en
paarden". Ze stierf op haar geliefde Balmoral, waar zij díé
droom ondanks alle verplichtingen die haar toekwamen
toch een beetje wist waar te maken.
Dames en heren. Ik spreek voor velen als ik zeg: het overlijden van queen Elizabeth II marks the end of an era. Ik rond
af met de woorden die onze koningin Juliana zei tegen
koningin Elizabeth: "Hoe fel aan de ene kant wij met elkander gewedijverd en zelfs gevochten hebben of anderzijds
zelfs de hechtste verbonden hebben gesloten, buren zijn
wij, en daarom voorbestemd goede vrienden te wezen."
Namens de Tweede Kamer wens ik het Britse volk en alle
nabestaanden van Elizabeth II alle sterkte toe met dit verlies.
Ik wens hen alle goeds, voorspoed en welvaart toe. De
nieuwe koning, Charles III, wens ik de kracht en de wijsheid
om zijn rol te vervullen.
Dan geef ik nu het woord aan de vicepremier.
Minister Kaag:
Dank.
Mevrouw de voorzitter, your excellency, madam ambassador. "I have in sincerity pledged myself to your service, as
so many of you pledged to mine. Throughout all my life
and with all my heart I shall strive to be worthy of your
trust." Dit zijn de woorden van de op dat moment 27-jarige
Elizabeth op de dag van haar kroning. De belofte om haar
hele leven met heel haar hart het in haar gestelde vertrouwen waar te maken, kwam ze na.
Vandaag herdenken wij koningin Elizabeth II, die als jonge
vrouw al ten volle was doordrongen van plichtsbesef en
dat gedurende haar 70-jarige koningschap zou blijven. Met
haar overlijden komt een tijdperk ten einde. Haar koningschap leest als een geschiedenisboek en is dat in feite ook.
Als 25-jarige koningin werd ze ontvangen door een hoogbejaarde premier Churchill, terwijl ze vlak voor haar overlijden kennismaakte met de nieuwe premier, Liz Truss, de
vijftiende tijdens haar koningschap. Het is een boek dat
aanvangt tijdens de wederopbouw en dat de roerige jaren
zestig, de terreurdreigingen van de IRA, de Falklandoorlog,
de opkomst van Labour en het thatcherisme beslaat. Het is

13 september 2022
TK 107

107-4-1

een boek waarin de Britten onderdeel zijn van de Europese
eenwording, maar er in 2020 voor kiezen om de Unie te
verlaten, en waarin het Britse Rijk transformeert in een
gemenebest, waardoor de verbondenheid met de door haar
zo geliefde oud-koloniën in stand blijft.
In die veranderende wereld bleef koningin Elizabeth een
baken. Ze voer mee op de golven van de tijd, terwijl ze
standvastig haar eigen koers bepaalde. Ze wist zich aan te
passen, zonder aan de eeuwenoude tradities van het ambt
te tornen. Ze liet moderniseringen toe, maar bleef rolvast
met, zeker in haar laatste jaren, steeds meer ruimte voor
die subtiele Britse humor. Elizabeth zei ooit: een koningin
moet gezien worden. Ze liet zichzelf zien als koningin in
talloze werkbezoeken, tijdens de jaarlijkse kersttoespraak
en op buitenlandse reizen. Maar de vrouw achter het ambt
hoefde zich niet te laten kennen. Koningin Elizabeth bleef
gedurende die 70 jaar ook altijd mysterieus en ongenaakbaar.

the best of British luck, dare I say, in his very challenging
task. Thank you.
De voorzitter:
Dank u wel. Mag ik nu iedereen verzoeken een moment van
stilte in acht te nemen?
(De aanwezigen nemen enkele ogenblikken stilte in acht.)
De voorzitter:
Dank u wel. Dan schors ik de vergadering voor een enkel
moment, zodat u uw medeleven kunt betuigen aan de
ambassadeur.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Met een pers die niet meer op afstand bleef en een flinke
storm in haar privéleven wist zij toch het instituut en het
ambt te beschermen. Ze leefde haar leven letterlijk in dienst
van het koninkrijk. Alleen op eerste kerstdag en eerste
paasdag bleven de aktemappen gesloten. 24 en 48 uur na
de geboortes van haar kinderen boog ze zich weer over de
eerste te tekenen stukken. Ze werkte door tijdens een
coronabesmetting en twee dagen voor haar overlijden
ontving ze premier Truss. "Gestorven in het harnas" is een
bekend begrip, dat zij een bijzondere lading heeft gegeven.
Die ongeëvenaarde werklust maakte ook dat zij talloze
staatsbezoeken bracht aan het Gemenebest en daarbuiten.
Het bracht haar vier keer naar Nederland, waar ze blijk gaf
van grote interesse voor de langdurige historische band
die tussen onze landen bestaat. Tijdens haar werkbezoek
aan ons land in 2008 zei ze over de vriendschap tussen
Nederland en het Verenigd Koninkrijk: "Over the many
hundred years of our shared history there are few nations
who are able to claim a closer bond." Ze sprak ook over de
veranderende rol van het Verenigd Koninkrijk in Europa en
de rol van Nederland daarin. "As we look forward to a new
partnership with Europe, it is our shared values and a
commitment to each other that are our greatest asset and
demonstrate that even through change our enduring alliance remains strong." Die gemeenschappelijke waarden
en warme vriendschap verbinden ons nu in het verleden
en zullen dat ook doen in de toekomst. Dat koningin Elizabeth daarin een belangrijke rol speelde, toont ook de bloemenzee dezer dagen voor de Britse ambassade in Den Haag.
Mevrouw de voorzitter. Koningin Elizabeth is het gezicht
van een tijdperk. Zeven decennia zorgde zij voor houvast
in een woelige wereld. De moderne Elizabethaanse tijd
begon met het bouwen aan een duurzame Europese vrede
en eindigt op een ongewis moment. Haar evenwichtigheid
zal gemist worden. Namens het kabinet herdenk ik met
groot respect. Onze gedachten zijn bij haar kinderen, kleinkinderen, familie en vrienden, die haar zeer zullen missen,
en bij de Britse bevolking, die door moet zonder hun
koningin. Hopelijk bieden de massale steunbetuigingen van
over de gehele wereld troost in deze moeilijke tijd.
Madam ambassador, I wish to align myself with the condolences expressed of course by the president of the chambers. We also congratulate King Charles and wish him all

Tweede Kamer

Herdenking naar aanleiding van het
overlijden van koningin Elizabeth II

13 september 2022
TK 107

107-4-2