Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 XV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2016

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de
onderhavige begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2016 vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor het jaar 2016. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2016.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2016 vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze
memorie van toelichting toegelicht (de begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten van het Agentschap SZW voor het jaar
2016 vastgesteld. De in die begroting opgenomen begrotingsartikelen
worden toegelicht in onderdeel B (de begrotingstoelichting) van deze
memorie van toelichting en wel in de paragraaf inzake de agentschappen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

kst-34300-XV-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
Inhoudsopgave
blz.
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ BEGROTINGSWETSVOORSTEL

1

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

2

1.

Leeswijzer

3

2.

Het beleid

6

2.1

Beleidsagenda

6

2.2

Beleidsartikelen
Artikel 1 Arbeidsmarkt
Artikel 2 Bijstand, Participatiewet, Toeslagenwet en
Sociale Werkvoorziening
Artikel 3 Arbeidsongeschiktheid
Artikel 4 Jonggehandicapten
Artikel 5 Werkloosheid
Artikel 6 Ziekte en zwangerschap
Artikel 7 Kinderopvang
Artikel 8 Oudedagsvoorziening
Artikel 9 Nabestaanden
Artikel 10 Tegemoetkoming ouders
Artikel 11 Uitvoering
Artikel 12 Rijksbijdragen
Artikel 13 Integratie en maatschappelijke samenhang

27
27
35
50
58
62
68
74
80
88
92
97
101
104

2.3

Niet-beleidsartikelen
Artikel 96 Apparaatsuitgaven kerndepartement
Artikel 97 Aflopende regelingen
Artikel 98 Algemeen
Artikel 99 Nominaal en onvoorzien

109
109
113
114
116

3.

Agentschappen

117

4.

Bijlagen
Bijlage 1 SZA-kader inclusief verdiepingshoofdstuk
Bijlage 2 Sociale fondsen SZW
Bijlage 3 Koopkracht en specifieke inkomenseffecten
Bijlage 4 ZBO’s en RWT’s
Bijlage 5 Moties en toezeggingen
Bijlage 6 Subsidieoverzicht
Bijlage 7 Evaluaties en overig onderzoek
Bijlage 8 Horizontale overzichtsconstructie integratiebeleid etnische minderheden
Bijlage 9 Lijst met afkortingen

123
123
142
146
159
160
204
206

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

208
210

2

HOOFDSTUK 1: LEESWIJZER
Inleiding

In de begroting wordt verwezen naar beleids- of Kamerstukken. Net als in
voorgaande jaren zijn deze beleidsstukken via de internetsite
www.rijksbegroting.nl te raadplegen.

Opbouw begroting

De begroting van SZW is opgebouwd uit vier hoofdstukken. Na deze
leeswijzer volgen hoofdstukken over het beleid, de batenlastenagentschappen en de bijlagen.
2.1 Beleidsagenda
In de beleidsagenda worden de hoofdlijnen van het beleid van SZW in de
huidige kabinetsperiode beschreven. Daarnaast wordt ingegaan op de
budgettaire ontwikkelingen in het SZA-kader en zijn de meerjarenplanning
beleidsdoorlichtingen en het overzicht garanties opgenomen.
2.2 Beleidsartikelen
De beleidsdoelstellingen van SZW zijn in afzonderlijke beleidsartikelen
opgenomen. De begroting van SZW bestaat uit 13 beleidsartikelen. Alle
beleidsartikelen hebben dezelfde opbouw. Allereerst wordt de algemene
doelstelling en de rol en verantwoordelijkheid van de Minister toegelicht.
Daarna komen de beleidswijzigingen 2016 aan de orde. Vervolgens
worden de budgettaire gevolgen van beleid in tabelvorm vermeld. In zes
van de dertien artikelen is naast begrotingsuitgaven sprake van premiegefinancierde uitgaven, welke eveneens in tabelvorm worden weergegeven.
Ten slotte wordt in elk artikel een toelichting gegeven op de financiële
instrumenten. Hierbij wordt gefocust op:
• het doel van het financiële instrument;
• wie ervoor in aanmerking komen;
• de financiële regeling;
• de budgettaire ontwikkeling;
• de beleidsrelevante kerncijfers.
De begrotingsuitgaven en premiegefinancierde uitgaven luiden in
constante prijzen. In de Miljoenennota 2016 is een voorziening gecreëerd
voor de loon- en prijsbijstellingen op alle begrotingshoofdstukken. De
hiervoor gereserveerde middelen worden via de eerste suppletoire wetten
2016 naar de departementale begrotingen overgeboekt. Bij de premiegefinancierde uitgaven wordt het effect van deze loon- en prijsstijging op een
afzonderlijke regel «nominaal» in de tabellen van deze begroting
opgenomen.
2.3 Niet-beleidsartikelen
De begroting van SZW bevat vier niet-beleidsartikelen. Deze artikelen
bevatten de middelen die niet rechtstreeks aan een beleidsdoelstelling
kunnen worden gekoppeld.
3. Baten-lastenagentschappen
Onder het Ministerie valt één baten-lastenagentschap, namelijk het
Agentschap SZW. Van dit agentschap is een technische paragraaf
opgenomen die bestaat uit een meerjarige begroting en een overzicht van
indicatoren, met bij elk onderdeel een toelichting.
4. Bijlagen
De begroting van SZW bevat negen bijlagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

3

Begrotingsgefinancierde en
premiegefinancierde regelingen en
SZA-kader

De Minister van SZW is beleidsverantwoordelijk voor de begrotingsgefinancierde regelingen zoals opgenomen in deze begroting. Hij is daarnaast
ook beleidsverantwoordelijk voor een aantal regelingen die niet
begrotings- maar (grotendeels) premiegefinancierd zijn. In de begrotingen
en de jaarverslagen van het Ministerie van SZW wordt daarom gerapporteerd over zowel begrotingsgefinancierde als premiegefinancierde
regelingen. In de beleidsartikelen waar premiegefinancierde uitgaven en
ontvangsten voorkomen zijn deze opgenomen in een afzonderlijke
budgettaire tabel. In de beleidsagenda en in de bijlage SZA-kader inclusief
verdiepingshoofdstuk wordt ingegaan op de ontwikkeling van het totaal
van deze uitgaven. De beleidsagenda is hierdoor enkele pagina’s langer
dan de norm die de Rijksbegrotingsvoorschriften hieraan stelt.

Groeiparagraaf

De (toelichting op de) algemene doelstelling van de beleidsartikelen is
aangepast in die artikelen waar de voortgang van het wetgevingsproces
daar aanleiding toe heeft gegeven. Daarnaast heeft de wens tot meer
consistentie in de formulering van de doelstellingen tot enkele aanpassingen geleid. Er zijn geen wijzigingen in de toedeling van de financiële
instrumenten aan de artikelen. In beleidsartikel 7 (Kinderopvang) zijn,
mede naar aanleiding van opmerkingen van de Algemene Rekenkamer,
meer kerncijfers over het gebruik en over de financiering van de kinderopvang dan in de vorige begrotingen opgenomen. Tevens is het gebruik
van hyperlinks in deze begroting op verzoek van de Tweede Kamer verder
uitgebreid.

Rol en verantwoordelijkheid:
taakverdeling Minister en
Staatssecretaris

In de Comptabiliteitswet (CW) is in artikel 19 geregeld dat de Minister
verantwoordelijk is voor het beheer van de begroting(en) van een
Ministerie. Daarom wordt de begrotingswet ook ondertekend door de
Minister. Dit komt in de beleidsartikelen tot uitdrukking onder het kopje
«Rol en verantwoordelijkheid Minister». De Staatssecretaris wordt hier
niet genoemd. Het begrip Staatsecretaris komt in de CW niet voor. De
verhouding tussen Minister en Staatssecretaris is in de Grondwet (artikel
46) geregeld. De Staatssecretaris wordt belast met een deel van de taken
van de Minister. Minister en Staatssecretaris verdelen de taken onderling
op aanwijzing van de Minister. Voor SZW betekent dit dat de Staatssecretaris verantwoordelijk is voor een groot aantal beleidsinstrumenten die in
de begroting zijn opgenomen, zoals in de beleidsartikelen 2 (o.a.
Macrobudget participatiewetuitkeringen, Participatiewet, Wsw), 4
(Wajong), 8 (AOW, pensioenbeleid), 9 (Anw) en 11 (uitvoeringskosten
SVB). Dit ongeacht het feit dat de verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris in de beleidsartikelen niet expliciet bij «Rol en verantwoordelijkheid» wordt vermeld.

Kerncijfers handhaving

Op het terrein van handhaving wordt thematisch verantwoord. Voor een
groot aantal regelingen zijn kerncijfers voor preventie, opsporing en
terugvordering opgenomen. Voor de meeste kerncijfers geldt dat er nu ten
minste twee metingen beschikbaar zijn. Niet altijd kan getoetst worden of
geconstateerde verschillen statistisch significant zijn, omdat soms de
vraagstelling is veranderd, bijvoorbeeld als gevolg van wijziging in de
verplichtingen waaraan uitkeringsgerechtigden dienen te voldoen. Het
vergelijken van kennis over die verplichtingen van jaar op jaar is dan
lastig.
In voorliggende begroting zijn voor de tweede keer cijfers over het
terugvorderen van ten onrechte betaalde uitkeringen en opgelegde
boetes, ontstaan onder de Fraudewet 2013, opgenomen. Aan de hand van
een representatieve steekproef van fraudevorderingen en boetes die in
een bepaald jaar zijn ontstaan, wordt gedurende vijf jaren gevolgd welk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

4

deel van die uitstaande vorderingen daadwerkelijk wordt geïncasseerd.
Deze incassoratio’s worden voor de verschillende wetten op vergelijkbare
wijze berekend. De incassoratio’s 2013 van de regelingen die door het
UWV worden uitgevoerd zijn in 2013 iets afwijkend samengesteld dan in
2014 en geven daardoor een enigszins geflatteerd beeld.
Kerncijfers handhaving worden gepresenteerd in 8 van de 13 beleidsartikelen. Op verzoek van de Tweede Kamer wordt op dit moment gewerkt
aan een meer samenhangende presentatie van kerncijfers, waaronder ook
de kerncijfers over handhaving. Over dit onderwerp zal voor de begrotingsbehandeling 2016 een brief aan de Tweede Kamer worden gestuurd.
Budgetflexibiliteit

Zoals voorgeschreven wordt in de budgettaire tabellen vermeld welk
percentage van de voor het jaar 2016 geraamde uitgaven juridisch
verplicht is. In de meeste beleidsartikelen is dit percentage (nagenoeg)
100, aangezien de uitgaven vrijwel volledig voortvloeien uit wet- en
regelgeving. Per instrument wordt dit percentage vervolgens nader
toegelicht. Het deel van de uitgaven dat niet juridisch is verplicht is veelal
op andere wijze verplicht (bijvoorbeeld bestuurlijk gebonden op basis van
een convenant). Dit wordt in de beleidsartikelen niet nader aangeduid.

Bronvermelding tabellen met
kerncijfers

In tabellen waarin realisatiegegevens van kerncijfers zijn opgenomen
wordt in noten onder de tabel verwezen naar de bron van deze gegevens.
Ramingen van de kerncijfers komen – tenzij anders vermeld – voor
rekening van het Ministerie van SZW.

Motie Schouw

In juni 2011 is de motie Schouw1 ingediend en aangenomen. Deze motie
zorgt er voor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Europese
Raad op grond van de nationale hervormingsprogramma’s een eigenstandige plaats krijgen in de departementale begrotingen. In de beleidsagenda wordt ingegaan op de uitwerking van de aanbevelingen.

1

Tweede Kamer, 21 501–20, nr. 537.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

5

HOOFDSTUK 2: HET BELEID
2.1 BELEIDSAGENDA
2.1.1 Beleidsprioriteiten
Nederland is weer op de goede weg na een aantal moeizame economische jaren. De afgelopen periode kenmerkte zich door onzekerheid. Heb
ik straks werk? Kan ik mijn rekeningen betalen? Veel mensen maakten zich
zorgen over die vragen. Gelukkig is het herstel ingezet: dit jaar zijn er
meer banen en minder werklozen, en ook voor volgend jaar is het beeld
positief. Mensen hebben bijna net zoveel vertrouwen in het economische
klimaat als voor de recessie. Dit herwonnen perspectief op een betere
toekomst sterkt de weerbaarheid van onze samenleving. Maar de
ingezette weg omhoog is nog lang; het voorzichtige herstel is fragiel en
onzeker. De jaren van economische neergang zijn niet zomaar goed
gemaakt.
Consumentenvertrouwen (index)

Openstaande vacatures (x 1.000)

20

300

10

250

0

Werkloosheid (%)
10%

8%

200
6%

-10
150
-20

4%
100

-30

-50

2%

50

-40

2005

2010

2015
juli

0

2005

2010

2015
juli

0%

2005

2010

2015
juni

Bron: CBS, Statline

Hoewel meer openstaande vacatures de kansen op werk vergroten, blijft
aandacht nodig voor mensen in een kwetsbare positie. De werkloosheid is
relatief hoog onder arbeidsgehandicapten, flexwerkers, mensen zonder
startkwalificatie, jongeren en niet-westerse migranten. Mensen die tijdens
de crisis hun baan verloren lopen risico op een structurele achterstand op
de arbeidsmarkt. De langdurige werkloosheid is verdrievoudigd sinds
2009 en treft vooral 45-plussers2. Dit zet druk op het streven naar een
samenleving waarin iedereen, ongeacht zijn of haar achtergrond, de
ruimte en mogelijkheden krijgt om iets van het leven te maken. Het
economische herstel biedt kansen om dit ideaal weer dichterbij te
brengen; het kabinet wil die kansen volledig benutten.
Zo leveren hervormingen, gesteund door sociale partners in het sociaal
akkoord, een belangrijke bijdrage aan het oplossen van deze maatschappelijke problemen. De Wet werk en zekerheid (Wwz) verkleint scheidslijnen op de werkvloer tussen collega’s met een vast en met een flexibel
contract. De Participatiewet geeft mensen met een arbeidsbeperking meer
kans op werk. Maar wetgeving is slechts een eerste stap; de échte
veranderingen komen in de maatschappij tot stand. Het goed laten landen
van de hervormingen in de samenleving en de zorgvuldige implementatie
2

CBS Webmagazine, 13 februari 2015, «Langdurige werkloosheid neemt toe en treft vooral
45-plussers».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

6

ervan hebben dan ook de volle aandacht van het kabinet. Mensen en
bedrijven hebben daarbij ook een belangrijke eigen verantwoordelijkheid.
Ook initiatieven om mensen naar werk te begeleiden, zoals de sectorplannen en de aanpak van werkloosheid onder jongeren en ouderen,
blijven in 2016 hoog op de agenda staan.
De komende periode staat tevens in het teken van nieuwe initiatieven.
Voor ons liggen nog volop mogelijkheden voor een samenleving die
mensen meer welzijn en welvaart biedt, maar dat vergt wel dat we blijven
nadenken over de grote vraagstukken. Wat vergroot de kans op werk voor
iedereen? Hoe borgen we een inclusieve samenleving, zonder scheidslijnen naar herkomst of opleiding? Wat betekenen robotisering en
technologische ontwikkeling voor de werkvloer? Hoe dragen we een
solidaire en activerende sociale zekerheid over aan volgende generaties?
Nu is het moment om met herwonnen perspectief te bouwen aan een
betere toekomst, voor ons en de generaties na ons.
Het kabinet werkt via dialoog en draagvlak aan maatschappelijke
veranderingen, en zet daarbij nieuwe stappen. Zo kiest het voor een
toekomstgerichte agenda rondom het aanvullende pensioen. De belastingverlaging op arbeid schept structureel banen en versterkt de
koopkracht, met name voor werkenden. De kinderopvangtoeslag gaat
omhoog, er komen meer plekken voor peuteropvang en het betaald
kraamverlof voor partners wordt uitgebreid naar vijf dagen. Het Europees
voorzitterschap is gericht op internationale oplossingen. En nieuwe
wetgeving, bijvoorbeeld over de arbeidsvoorwaarden van payrollwerknemers of de loontegemoetkoming, brengt een arbeidsmarkt met meer
goed werk dichterbij.
Kortom, het kabinet blijft werken aan het Nederland van morgen. De drie
rode draden voor het Ministerie van SZW zijn daarbij: 1) meer goed werk,
2) kansen voor iedereen en 3) met de blik op de toekomst.
Onderdeel 1: meer goed werk
Een baan staat voor een zelfstandig bestaan, inkomenszekerheid,
gezondheid en zelfontplooiing; dat is zoveel meer dan alleen het
loonstrookje aan het einde van de maand. Werk is én blijft het belangrijkste wapen tegen armoede en isolement. Werk verbindt ook mensen
van verschillende herkomst. De economische crisis heeft mensen die
zonder werk kwamen te zitten dan ook hard getroffen; niet alleen in hun
inkomen, maar in hun hele welzijn. Gelukkig vertoont de arbeidsmarkt de
eerste tekenen van herstel. Het kabinet zet alle zeilen bij om dit herstel tot
volle bloei te laten komen. De nadruk ligt daarbij op meer goed werk;
enerzijds door het stimuleren van de werkgelegenheid, anderzijds door
aandacht voor de kwaliteit van arbeidsomstandigheden.
In een goede arbeidsrelatie bouwen werkgevers en werknemers samen
iets op, in het besef dat investeren in elkaar in ieders belang is. Tijdelijke
contracten bieden mensen een opstap om te participeren op de arbeidsmarkt. Werkgevers kunnen hiermee «ziek en piek» opvangen en zo hun
bedrijf draaiend houden. Maar de sterke groei van het aantal mensen met
onzeker werk brengt ook uitdagingen mee. Werknemers in tijdelijke dienst
zijn aanzienlijk minder tevreden over hun contract dan hun collega’s in
vaste dienst. Onzeker werk kan leiden tot meer stress en minder scholing,
en heeft dan risico’s voor de inzetbaarheid, productiviteit en innovatie.
Niemand is daarbij gebaat, ook werkgevers niet. Tegelijkertijd zou het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

7

voor werknemers in vaste dienst vanzelfsprekender moeten zijn om zich,
samen met werkgevers, blijvend te oriënteren op duurzame inzetbaarheid.
Verbetering van de balans tussen vaste en tijdelijke arbeidscontracten is
nodig, om te waarborgen dat de positieve effecten van beide vormen van
arbeid overheersten.
Percentage tevreden werknemers over contractvorm en baan

Het percentage werknemers dat tevreden is met de contractvorm is aanzienlijk lager
voor mensen met een tijdelijk contract. Wanneer het gaat om de algehele tevredenheid over de baan, dan is het verschil duidelijk minder groot (bron: SCP, Arbeidsaanbodpanel 2012).

Het kabinet werkt aan een arbeidsmarkt met meer goed werk. Iedereen op
de werkvloer – en niet alleen de werknemer die in vaste dienst is –
verdient perspectief en heeft recht op ontplooiing en autonomie. De
potentie is er: hoewel mensen in tijdelijke dienst vaak niet tevreden over
hun contract zijn, zijn ze dat meestal wel over het werk zelf. De andere
uitdaging is het openzetten van de deur van de arbeidsmarkt voor mensen
die nu geen werk hebben of in een uitkering zitten. Werkloosheid is niet
alleen een probleem voor het individu, maar voor de maatschappij als
geheel. De relatief hoge werkloosheid onder mensen met een migrantenachtergrond past bijvoorbeeld niet bij het streven naar een samenleving
zonder scheidslijnen naar herkomst. Het is dan ook zaak dat het ingezette
herstel van de arbeidsmarkt snel tot volle wasdom komt. Het kabinet
werkt nauw samen met sociale partners om de randvoorwaarden voor
meer goed werk op te stellen.
Lastenverlichting en koopkracht
De economie groeit, en de crisis lijkt gekeerd. Dankzij de gestegen
werkgelegenheid zijn er nu ruim 100 duizend meer mensen met werk dan
een jaar geleden3. Maar van écht herstel is pas sprake wanneer de
werkloosheid verder daalt. Nog steeds zitten relatief veel mensen
onvrijwillig thuis zonder baan, al is de situatie duidelijk beter dan vorig
jaar. Meer perspectief voor de mensen die nu naast de zijlijn van de
arbeidsmarkt staan, vraagt om extra groei van de werkgelegenheid.
Hoewel bedrijven nu al veel nieuwe banen scheppen, biedt het economisch herstel potentie voor extra groei in de komende jaren. De werkgele-

3

Bron: CBS Webmagazine, 16 juli 2015, «Ruim 100 duizend werkenden meer dan jaar geleden».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

8

genheid reageert altijd vertraagd op de economische conjunctuur, omdat
bedrijven niet over één nacht ijs gaan bij het aannemen of ontslaan van
personeel.
Het kabinet wil het herstel van de economie en de groei van de werkgelegenheid verder aanjagen door een forse lastenverlaging zoals voorgesteld
in het belastingplan4. Zo wordt de arbeidskorting verhoogd en het
belastingtarief in de tweede en derde schijf verlaagd. De lastenverlichting
zorgt er, samen met de verwachte loonstijgingen, voor dat werkenden
direct meer overhouden in hun portemonnee. Minder belasting geeft
werkgevers financiële ruimte om personeel aan te nemen, wat bijdraagt
aan structureel herstel van de arbeidsmarkt.
Speciale aandacht gaat uit naar het vergroten van de kansen op werk voor
mensen met een laag inkomen. Het kabinet introduceert een tegemoetkoming voor werkgevers die de mensen aannemen met een loon tussen
100% en 120% van het minimumloon; het zogenaamde lage-inkomensvoordeel (LIV). Deze tegemoetkoming per 2017 verlaagt de loonkosten,
waardoor de kansen op werk toenemen zonder de inkomenspositie van
deze mensen aan te tasten. De impuls van circa € 500 miljoen is daarmee
positief voor zowel werknemers als werkgevers.
Het kabinet staat voor evenwichtige koopkrachteffecten. In de voorlopige
ramingen van het CPB5 kwam op dit punt geen positief beeld naar voren
voor gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden. Het kabinet heeft
besloten om de koopkracht voor deze groepen in 2016 te repareren, zodat
ook zij de vruchten plukken van het economisch herstel. Hiertoe wordt de
bezuiniging op de huurtoeslag uitgesteld, de verhoging van de
zorgtoeslag verlengd en worden de ouderenkorting en het kindgebonden
budget geïntensiveerd.
Door de samenloop van verschillende maatregelen daalde de koopkracht
voor alleenverdieners met kinderen in 2015. Dit is vorig jaar deels
gerepareerd door het afbouwpercentage van het kindgebonden budget te
verlagen. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in 2014 is aan de
SGP toegezegd dat het kabinet bij de belastingherziening aandacht zal
houden voor de positie van alleenverdieners met kinderen. Het kabinet
komt haar toezegging na door vanaf 2016 het derde en volgende
kindbedrag in het kindgebonden budget te verhogen. Dit komt vooral ten
goede aan de koopkrachtontwikkeling van alleenverdieners met kinderen.
Uitwerking sociaal akkoord
De uitwerking van het sociaal akkoord gaat om meer dan alleen het
naleven van de letter van de wet; het gaat om een maatschappelijke
verandering waarin de waarde van werk voorop staat. Verbetering van de
balans tussen vast en flexibel werk is daar onderdeel van, net als de
bestrijding van schijnconstructies door ondersteuning van de handhaving
van de wet- en regelgeving. De Wwz en de Wet aanpak schijnconstructies
(WAS) bieden hierbij het juridisch kader. Deze hervormingen zijn met
breed draagvlak door het parlement aangenomen. Het komt er nu op aan
dat de hervormingen ook in de praktijk gaan werken. Het kabinet is
voortdurend in contact met maatschappelijke partijen, zodat het indien
nodig kan bijsturen als de wetten niet of onvoldoende bijdragen aan het
4

Voor de financiering van de lastenverlichting is niet extra bezuinigd op zorg en sociale
zekerheid. Hiermee is voldaan aan de motie Voordewind (Tweede Kamer, 33 566, nr. 80).
5
CPB, 11 augustus 2015, «cMEV 2013–2016».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

9

behalen van de gestelde doelen. Ook start in september 2015 een
campagne die werknemers en werkgevers wil laten zien dat je met oog
voor elkaars belangen kunt zoeken naar mogelijkheden om met vaste
contracten toch flexibiliteit te organiseren in een bedrijf.
Het kabinet en de sociale partners hebben samen de sectorplannen
opgezet om de gevolgen van de economische crisis te verzachten en de
werking van de arbeidsmarkt structureel te verbeteren. Door de sectorplannen kan voorkomen worden dat werknemers die hun baan verliezen
eerst werkloos moeten worden, voordat ze geholpen worden bij het
vinden van ander werk. Ook kunnen dankzij de sectorplannen meer
jongeren aan werk geholpen worden. Het is van belang dat zoveel
mogelijk mensen profiteren van het economische herstel en dat kansen
om mensen aan werk te helpen niet onbenut blijven. Voor cofinanciering
van de sectorplannen stelt het kabinet in 2016 € 182 miljoen beschikbaar.
De goedgekeurde sectorplannen bevatten maatregelen die ruim 400.000
deelnemers ondersteunen6.
Arbeidsvoorwaarden payrollers
Payrollwerknemers werken vaak tegen andere (veelal mindere) arbeidsvoorwaarden dan hun collega’s die wel rechtstreeks in dienst zijn bij de
werkgever. Deze situatie past niet bij het uitgangspunt van gelijk loon voor
gelijk werk, en leidt tot ongelijke behandeling op de werkvloer. Ook
ontstaat oneigenlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden, waardoor
werkgevers die geen gebruik maken van payrolling nadeel ondervinden.
Het kabinet bereidt wetgeving voor om te bewerkstelligen dat payrollwerknemers recht krijgen op dezelfde arbeidsvoorwaarden als
werknemers die rechtstreeks in dienst zijn bij een opdrachtgever (de
feitelijke werkgever). Dit is in lijn is met de motie Hamer7. De beoogde
datum van inwerkingtreding is 1 juli 2016.
Meer goed werk in Europa
Onze arbeidsmarkt beperkt zich niet tot de landsgrenzen, en het kabinet
zet zich ook internationaal in voor een fatsoenlijke arbeidsmarkt. Het
kabinet richt zich tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap in de eerste
helft van 2016 op de hoofddoelstellingen van de strategische agenda, die
is vastgesteld door de Europese Raad, met bijzondere aandacht voor
innovatieve groei en banen. Daarbij legt het kabinet – naast de inzet op
armoedebestrijding8 – het accent op het bestrijden van uitbuiting van
werknemers, het bestrijden van een neerwaartse spiraal op arbeidsvoorwaarden en het bevorderen van een gelijk speelveld voor bedrijven.
Uitgangspunt van het kabinet is dat werknemers in de EU gelijk loon
moeten krijgen als zij hetzelfde werk doen op dezelfde werkplek.
Verschillen in loonkosten tussen gedetacheerde en nationale werknemers
moeten worden verkleind. Het kabinet zet zich in om dit te verankeren in
de detacheringsrichtlijn. De Europese Commissie brengt naar verwachting
eind 2015 een Arbeidsmobiliteitspakket uit, waar een evaluatie van de
detacheringsrichtlijn onderdeel van is. Verder zet het kabinet in op een
platform zwartwerk met een zo breed mogelijk mandaat, zodat het goed
uitgerust is om de samenwerking tussen de lidstaten en de Unie te
bevorderen bij de bestrijding van zwartwerk, schijnzelfstandigheid,
6

Zie voor de meest recente voortgangsrapportage over de sectorplannen Tweede Kamer, 33 566,
nr. 82.
7
Tweede Kamer, 33 818, nr. 43.
8
Zie onderdeel 2 onder het kopje armoede en schulden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

10

belasting- en premieontduiking, concurrentievervalsing en brievenbusfirma’s. Hiernaast wordt op Europees niveau ingezet op een verbreding
van de ketenaansprakelijkheid naar andere sectoren dan alleen de bouw
en naar meer schakels in de keten.
Gezond en veilig werken
Meer fatsoenlijk werk betekent ook gezonder en veiliger werk. Dit draagt
bij aan meer plezier op de werkvloer en minder verzuim of permanente
uitval. Werknemers en werkgevers zijn samen het best in staat om met
praktische oplossingen hiervoor te komen. Het kabinet kiest voor
bewustwording en ondersteuning van initiatieven uit de samenleving. De
belangrijkste speerpunten voor 2016 zijn het programma zelfregulering,
de arbeidsgerelateerde zorg en de ketenaanpak.
Het programma zelfregulering ondersteunt kennisdeling en innovatieve
projecten in branches en bedrijven. De website
(www.gezondenveiligwerkt.nl) biedt daarbij een digitale ontmoetingsplek
voor betrokken partijen. Een nieuw thema voor 2016 is gezond en veilig
werken in een veranderende arbeidsmarkt. Bij arbeidsgerelateerde zorg
spelen onder meer vragen rondom het tekort aan bedrijfsartsen en de
melding van beroepsziekten. Het kabinet ondersteunt initiatieven gericht
op preventiebeleid en slimme arrangementen voor arbodienstverlening.
Nieuwe regelgeving treedt in 2016 in werking. De ketenaanpak gezond en
veilig werken stimuleert opdrachtgevers aandacht te schenken aan een
goede werkomgeving. De regels voor opdrachtgevers in de bouw worden
doorgelicht en mogelijk aangescherpt en er komen regels voor opdrachtgevers in de asbestverwijderingsbranche.
Tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap geeft het kabinet speciale
aandacht aan betere regelgeving op het terrein van arbeidsomstandigheden. Nederland is voorstander van meer doelregelgeving en minder
middelregelgeving. Dus wel aangeven hoe hoog het beschermingsniveau
moet zijn, maar aan werkgevers en werknemers – die daartoe ook beter in
staat zijn – overlaten hoe zij dit doen. Daarnaast streeft het kabinet naar
een betere bescherming van werknemers tegen kankerverwekkende
stoffen. Hiervoor is aanpassing van de carcinogenenrichtlijn vereist.
Onderdeel 2: kansen voor iedereen
Iedereen in Nederland verdient de kans om te participeren in de samenleving en om het beste uit zichzelf te halen. Een inclusieve arbeidsmarkt is
daar een onderdeel van: werk biedt perspectief, reduceert het risico van
armoede en levert een belangrijke bijdrage aan het welbevinden en de
gezondheid. Mensen die geen baan kunnen vinden, hebben recht op
bestaanszekerheid. Een goed sociaal vangnet hoort bij een samenleving
waarin mensen oog hebben voor elkaar. Maar daarbij hoort ook onlosmakelijk de eigen verantwoordelijkheid om niet onnodig beroep te doen op
de sociale zekerheid, en om te werken wanneer dat kan.
Een samenleving met kansen voor iedereen is geen vanzelfsprekendheid,
maar verdient constante aandacht. Kwetsbare groepen staan nu nog te
vaak buiten de maatschappij. Psychische en andere gezondheidsproblemen, gebrek aan opleiding, sociale factoren, taalachterstanden of
schulden kunnen participatie belemmeren. Het Sociaal en Cultureel
Planbureau (SCP) constateert dat er vooral langs de lijnen van herkomst
tegenstellingen zijn, wat tot uiting komt in de mate van participatie. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

11

kabinet staat voor een inclusieve samenleving; een samenleving waarin
mensen niet naast elkaar, maar met elkaar leven.
Oplossingen zijn niet eenvoudig, en échte veranderingen komen alleen in
de maatschappij zelf tot stand. Het kabinet zet hierbij in op draagvlak en
dialoog. Zo is het met oog op scheidslijnen in onze samenleving in
gesprek met verschillende religieuze en levensbeschouwelijke
stromingen, over wat ons scheidt en wat ons bindt. Om te komen tot een
inclusieve arbeidsmarkt heeft het kabinet bij de banenafspraak uit het
sociaal akkoord met werkgevers afgesproken dat zij meer mensen met
een arbeidsbeperking aannemen. Ook wetgeving kan maatschappelijke
verandering ondersteunen. Het kabinet lost bijvoorbeeld de verzilveringsproblematiek voor kleine werkgevers op, waardoor het ook voor hen
aantrekkelijk wordt om mensen uit kwetsbare groepen aan te nemen.
Integratie
Mensen die zich in Nederland vestigen hebben de verantwoordelijkheid
om de taal te leren, te participeren en open te staan voor onze samenleving. Wanneer je in Nederland leeft, wordt er van je verwacht dat je je
inzet om bij te dragen. Het uitgangspunt is daarbij: benut de vrijheden van
onze rechtstaat, maar bescherm die ook voor andere Nederlanders. Van
gevestigde inwoners mag verwacht worden dat zij migranten de ruimte
bieden en hen als gelijken behandelen. De overheid doet er alles aan om
discriminatie te bestrijden en is daar voor alle inwoners van Nederland –
ongeacht hun herkomst. Deze gezamenlijke verantwoordelijkheid kent
successen, maar ook uitdagingen. Het beeld van oplopende maatschappelijke spanningen is zorgelijk, zeker wanneer incidenten resulteren in angst
of agressie. Dit treft zowel mensen die hier zijn geboren, als mensen die
zich hier hebben gevestigd. Iedereen in Nederland moet in veiligheid
zichzelf kunnen zijn. We moeten deze problemen benoemen en
aanpakken, juist om kansen te geven aan de vele Nederlanders die –
ongeacht hun herkomst – wél iets positief van hun leven willen maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

12

Tweede generatie niet-westerse migranten gelijk op bij startkwalificatie, maar
toch vaker werkloos

Het percentage migranten met een startkwalificatie stijgt (minimaal diploma havo,
vwo, mbo-niveau 2 of hoger) en is voor de tweede generatie migranten net zo hoog
als voor autochtone Nederlanders. Dat is positief. Toch is nog steeds een verdere
inhaalslag nodig. Zo is het aandeel jongeren met een startkwalificatie onder die groep
bijna 17% punt lager dan onder autochtone jongeren. Ook betalen de verbeterde
onderwijsprestaties zich nog onvoldoende uit op de arbeidsmarkt (bron: CBS, Enquête
beroepsbevolking 2014).

De betere schoolresultaten van de tweede en derde generatie migranten
zijn goed nieuws, maar vertalen zich onvoldoende in lagere werkloosheid.
Werk betekent meedoen en achterstanden kunnen een voedingsbodem
voor maatschappelijke spanningen zijn. Hier ligt dus een grote uitdaging;
zowel voor (kinderen van) migranten zelf, als voor de rest van de
samenleving. Het kabinet ondersteunt waar mogelijk. Door middel van
werkakkoorden voor nieuwe migranten en meer positieve aandacht voor
deze groep moet hun arbeidsmarktperspectief verbeteren. Discriminatie
kan kansen op participatie belemmeren. In het kader van het nieuwe
actieprogramma discriminatie komt er een preventieve aanpak gericht op
het verleiden van organisaties tot het beter benutten van diversiteit. Juist
de meest geïntegreerde migrantengroepen – in Nederland geboren en
getogen en deels ook succesvol – vinden het maatschappelijke klimaat
voor hen ongunstig9. Die vicieuze cirkel met als resultaat lagere participatie moet worden doorbroken.
Kennis van de Nederlandse taal en cultuur is een voorwaarde voor
participatie. Tot april 2015 liep de pilot participatieverklaring waarmee
nieuwkomers werden gewezen op hun rechten en plichten en de
Nederlandse waarden, om zo binding tussen hen en de Nederlandse
samenleving te bevorderen. Daarna is de pilot geëvalueerd en op dit
moment wordt bekeken of, en zo ja op welke manier, deze een vervolg kan
krijgen. Met het brede actieprogramma Tel mee met Taal willen de
Ministeries van OCW, VWS en SZW laaggeletterdheid in Nederland
tegengaan en taalbeheersing en participatie bevorderen.

9

SCP, 2014, «Verschil in Nederland».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

13

De aanhoudende aanwezigheid en groei van IS en andere extremistische
groepen in het Midden-Oosten, en de daaraan gerelateerde aantrekkingkracht van extremisme op jonge moslims in Nederland, vraagt om aanpak
van radicalisering. Gewelddadig extremisme is onaanvaardbaar; voor
mensen die over de schreef gaan ligt de prioriteit op opsporen en straffen.
Daarnaast is voorkomen dat mensen radicaliseren minstens zo belangrijk.
Samen met het Ministerie van V&J is het Actieprogramma Integrale
Aanpak Jihadisme opgesteld. De op preventie gerichte maatregelen uit
deze aanpak hebben betrekking op samenwerking met islamitische
gemeenschappen, ontwikkelen van tegengeluid en inzet richting
onderwijs, de gezinsketen en gemeenten. In het totaal komt structureel
€ 128,8 miljoen extra ten goede aan versterking van opsporings- en
veiligheidsdiensten en aan programmagelden bij diverse departementen
en gemeenten voor preventie. Via wetgeving regelt het kabinet dat de
uitkering, toeslag of studiefinanciering stopt van mensen die ons land
verlaten en zich aansluiten bij terroristische groeperingen.
Kansen op werk voor kwetsbare groepen
Bij kwetsbare groepen komen factoren samen die de kansen op werk
onder druk zetten; dit belemmert participatie en vergroot het risico op
armoede. De Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl) heeft als doel om
het perspectief op werk voor kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt te
vergroten. De premiekortingsregeling voor oudere werknemers, arbeidsgehandicapte werknemers en mensen die niet het minimumloon kunnen
verdienen wordt toegankelijk gemaakt voor kleine bedrijven door de
verzilveringsproblematiek voor hen per 2018 op te lossen. Die kleine
bedrijven betalen te weinig belasting om van de huidige premiekortingsregeling te profiteren, maar de Wtl maakt het ook voor hen financieel
aantrekkelijk om mensen uit kwetsbare groepen aan het werk helpen. Het
kabinet dient het wetsvoorstel in 2015 bij de Tweede Kamer in.
De arbeidsmarktpositie van veel jongeren en ouderen is bijzonder
kwetsbaar. Het economisch herstel biedt perspectief op verbetering, maar
specifieke aandacht door maatwerk blijft nodig. De aanpak jeugdwerkloosheid met onderwijsinstellingen, het UWV, gemeenten en werkgevers(organisaties) loopt door in 2015 en 2016. Ook migrantenjongeren krijgen
bijzondere aandacht. Het kabinet werkt samen met (vooralsnog)
Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden en Zaanstad in een
«buurtgerichte aanpak», met als doel een betere voorbereiding in het
onderwijs op de arbeidsmarkt en het sneller aan het werk helpen van
migrantenjongeren. Voor ouderen is het actieplan 50pluswerkt verlengd;
het blijft ook in 2016 van kracht. Het doel is om ouderen aan werk te
helpen, onder meer via scholingsvouchers, netwerktrainingen en een
vergoeding voor begeleiding naar werk.
Participatiewet
De Participatiewet zet de deur naar werk open voor mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt, onder wie mensen met een arbeidsbeperking. Zij staan nu nog te vaak langs de zijlijn, zonder kans om
volwaardig mee te doen. De banenafspraak met sociale partners en de
Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten borgen dat werkgevers
ook écht banen openstellen voor deze groep. De afspraken zijn gemaakt,
de wetten zijn van kracht, de aandacht gaat nu uit naar het goed in de
samenleving laten landen en de zorgvuldige implementatie van de wetten
en afspraken. Het structureel monitoren van de effecten is gestart; niet
alleen cijfermatig, maar juist ook door cliënten, werkgevers en gemeenten
te vragen naar hun ervaringen. VNG, Divosa, UWV en de Ministeries van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

14

SZW en van VWS werken aan een meerjarig kennisprogramma gericht op
versterking van de gemeentelijke uitvoeringspraktijken.
Gemeenten zijn primair verantwoordelijk voor de uitvoering van de
Participatiewet. De 35 arbeidsmarktregio’s zijn daarbij een ankerpunt in de
regio waar werkgevers, werknemers, onderwijsinstellingen, UWV en
gemeenten samenwerken. Het Rijk voert daarnaast met oog op de
stelselverantwoordelijkheid continu overleg met maatschappelijke
partijen. Dat kan indien nodig tot bijsturing van het stelsel leiden, zodat
het oorspronkelijk beoogde doel wordt bereikt. Dat geldt bijvoorbeeld
voor de banenafspraak en de Wet banenafspraak en quotum arbeidsgehandicapten. Het is van belang dat werkgevers, zowel die van de markt als
overheid, zich blijven inspannen om voldoende banen te realiseren. Met
sociale partners, VNG en UWV zijn nieuwe afspraken gemaakt over
wijzigingen in de werkprocessen bij de beoordeling voor de doelgroep
van de banenafspraak. Het wetsvoorstel Harmonisatie Instrumenten
Participatiewet vloeit ook voort uit maatschappelijk overleg. Het regelt dat
de hele doelgroep van de banenafspraak, ongeacht of iemand in de
kaartenbak zit van het UWV of de gemeente, aanspraak maakt op een
no-riskpolis en op dezelfde mobiliteitsbonus. Dit creëert een gelijk
speelveld voor UWV en gemeenten en zorgt voor eenduidigheid voor
werkgevers bij het in dienst nemen van mensen uit de doelgroep van de
banenafspraak. De beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2016. Het
kabinet geeft met een investering van cumulatief € 100 miljoen in de
periode 2016–2020 een impuls aan het creëren van nieuw beschut werk.
Mensen met psychische aandoeningen hebben het vaak extra lastig om
aan het werk te komen én te blijven. Het stigma en gebrek aan kennis over
de mogelijkheden van participatie bij zowel gemeenten, de GGZ als
werkgevers spelen een belangrijke rol. Samen met het Ministerie van
VWS loopt een initiatief om de participatie van mensen met psychische
aandoeningen te bevorderen. Een groot aantal partijen, waaronder VNG,
VNO-NCW/MKB, UWV, Geestelijke Gezondheidszorg Nederland en de
cliëntenkoepel Landelijk Platform GGz, doet hieraan mee.
Armoede en schulden
De sociale zekerheid waarborgt de bestaanszekerheid voor iedereen, het is
een belangrijke verworvenheid van onze samenleving. Toch kunnen
armoede en schulden, ook in Nederland, een goed leven en participatie in
de samenleving in de weg staan. Armoedebestrijding is – naast de inzet
op een fatsoenlijke arbeidsmarkt10 – een belangrijk thema tijdens het
Nederlandse EU-voorzitterschap. Nederland wil die kans benutten voor
het uitwisselen van ervaringen en «best practices» over een integrale
aanpak van armoede met andere lidstaten. Nederland organiseert
daarnaast een «peer review» over de rol van sociale wijkteams bij de
aanpak van armoede, zodat wij ook internationaal kunnen leren van
elkaars ervaringen.
Met de € 100 miljoen per jaar die door het kabinet is vrijgemaakt, wordt
onverminderd hard gewerkt aan de bestrijding van armoede en schulden.
Het grootste gedeelte hiervan gaat naar gemeenten die hiermee maatwerk
kunnen leveren voor mensen die in de problemen zijn gekomen. Het
kabinet wil preventie en vroegsignalering van armoede- en schuldenproblematiek stimuleren. Onderdeel daarvan is het vergaren en verspreiden
van kennis en bevordering van samenwerking tussen gemeenten,
10

Zie onderdeel 1 onder het kopje Meer goed werk in Europa.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

15

woningcorporaties, zorgverzekeraars, energieleveranciers, onderwijsinstellingen en vrijwilligersorganisaties. Ook stimuleert het kabinet
gemeenten om te komen tot integrale schuldhulpverlening, onder meer
door het delen van goede voorbeelden. De evaluatie van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening biedt een basis voor eventuele verdere acties.
Speciale aandacht gaat uit naar de positie van kinderen. Het kabinet
brengt de ervaringen met (vormen van) een kindpakket in kaart, waarin
bijvoorbeeld vouchers voor kleding en zwemlessen zitten, om zo
gemeenten te ondersteunen bij de vormgeving van het armoedebeleid.
Door de huidige complexiteit wordt de beslagvrije voet soms te laag
vastgesteld, waardoor mensen te weinig geld overhouden om in hun
levensonderhoud te kunnen voorzien. Dat zet de bestaanszekerheid onder
druk. Het kabinet heeft dan ook besloten de regels rond de beslagvrije
voet te vereenvoudigen. Het kabinet dient in de tweede helft van 2016 het
daarvoor benodigde wetsvoorstel bij de Tweede Kamer in. Maar ook
voordat die nieuwe regels rond zijn, doet het kabinet er alles aan om
binnen de huidige systematiek de vaststelling van de beslagvrije voet te
verbeteren. Het werkt daarbij nauw samen met partijen uit het veld, zoals
de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders, het
Zorginstituut Nederland, de Belastingdienst, het UWV, de SVB en
gemeenten.
Onderdeel 3: met de blik op de toekomst
De Nederlandse sociale instituties zijn in de vorige eeuw zorgvuldig
opgebouwd; zij borgen solidariteit, activering en bestaanszekerheid in
onze samenleving. Mensen delen risico’s met elkaar: wanneer iemand
wordt getroffen door werkloosheid of ziekte, dan helpen we hem of haar.
Cao’s en wetgeving bewaken gebalanceerde afspraken over de arbeidsvoorwaarden. Ouderen mogen rekenen op voldoende inkomen dankzij de
AOW en het pensioenstelsel. Dit zijn belangrijke verworvenheden van
onze samenleving; we hebben de verantwoordelijkheid om die ook aan de
volgende generaties door te geven.
Die volgende generaties groeien op in een veranderende samenleving.
Het aantal zzp’ers is in twintig jaar meer dan verdubbeld11. Vergrijzing
leidt tot een permanent hoger aandeel gepensioneerden. Migratie
beïnvloedt de samenstelling van onze bevolking. Sinds 1960 is het
percentage werkende vrouwen bijna verdrievoudigd12. En door robotisering en technologische ontwikkelingen verandert niet alleen het leven
van alle dag fundamenteel, maar ook de arbeidsmarkt. De vraag is: hoe
zorgen we voor solidariteit, activering en bestaanszekerheid in de 21e
eeuw?
Zeker is dat onze sociale instituties moeten meebewegen met ontwikkelingen in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Met de Wwz, de
Participatiewet, verhoging van de AOW-leeftijd en aanpassing van het
fiscale kader voor het aanvullende pensioen (het Witteveenkader) zijn
belangrijke hervorming ingezet. Maar daarmee is Nederland niet klaar.
Ook op thema’s als duurzame inzetbaarheid, kinderopvang, minimumloon
en het aanvullende pensioen worden stappen gezet naar een toekomstbestendig stelsel. De waarde van onze sociale instituties is groot; het kabinet
11
12

CBS Webmagazine, 15 december 2014, «Zzp’-ers: een groep met vele gezichten».
Nationaal Kompas Volksgezondheid, http://www.nationaalkompas.nl/participatie/
arbeidsparticipatie/omvang/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

16

benut de mogelijkheden die er liggen om die waarde te bestendigen of te
vergroten, ook voor komende generaties.
Robotisering
Dankzij technologische ontwikkeling, robotisering en automatisering is de
welvaart toegenomen. We beschikken over producten, zoals computers,
mobiele telefoons en medische apparatuur, die enkele decennia geleden
nog onvoorstelbaar waren. Ook de wijze waarop we werken is veranderd:
we kunnen meer doen, in minder tijd, met minder mensen. En door
nieuwe technologie zijn de arbeidsomstandigheden verbeterd; werk in de
21e eeuw is veiliger, gezonder en vaak interessanter. Dit biedt ook
perspectief voor de toekomst.
Maar robotisering komt ook met uitdagingen en onzekerheden. Kan ik
mijn werk ook in de toekomst doen? En zo nee, kan ik nieuw werk vinden?
De vraag voor onze samenleving is hoe kansen op de arbeidsmarkt eruit
zien in een tijdperk van technologische ontwikkeling. Een uitdaging is
daarbij dat werkenden een soepele overgang naar nieuw werk moeten
kunnen maken. Het onderwijs moet leerlingen voorbereiden op een
wendbare arbeidsmarkt. En ook tijdens het werkzame leven moeten we
kennis en vaardigheden blijven ontwikkelen. Een belangrijke stap in dat
kader is de transitievergoeding uit de Wwz die investeringen in scholing
stimuleert.
Op de langere termijn zijn mogelijk meer maatregelen nodig om
fatsoenlijk werk voor iedereen te borgen. Gezien de onzekerheden op de
lange termijn is het belangrijk om breed advies in te winnen. Het CPB gaat
verder met onderzoek naar de impact van technologie op de arbeidsmarkt. De SER is om advies gevraagd over hoe Nederland zich kan
voorbereiden op de veranderingen die technologische ontwikkelingen met
zich meebrengen. En verschillende departementen verkennen de
mogelijke gevolgen van technologische ontwikkelingen op hun beleidsterrein. Robotisering raakt vrijwel al het beleid en het vraagt om een
nieuw perspectief op onze samenleving en arbeidsmarkt.
Pensioen
Het pensioenstelsel geeft mensen de kans om van een goede oude dag te
genieten. De AOW is het fundament, en daarbovenop zorgt het aanvullende pensioen dat mensen na pensionering hun levensstandaard kunnen
handhaven. Mensen worden steeds ouder; het is dus logisch en nodig dat
we langer doorwerken. Het kabinet heeft daarom de AOW-leeftijd
versneld verhoogd naar stapsgewijs 66 jaar in 2018 en 67 jaar in 2021. Een
ruimere overbruggingsregeling voorkomt dat mensen die zich niet konden
voorbereiden, tegen een grote inkomensachteruitgang aanlopen als zij
bijvoorbeeld gebruikmaken van een vut- of prepensioenregeling die
afloopt voordat zij hun AOW-leeftijd bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

17

Een toekomstbestendig aanvullend pensioen

Voor een toekomstbestendig aanvullend pensioen wil het kabinet de sterke elementen
van het huidige pensioenstelsel behouden en nieuwe elementen ter versterking
toevoegen (bron: SZW).

Een goed pensioen, ook voor onze kinderen, moet aansluiten op de
samenleving en arbeidsmarkt van de 21e eeuw. Tijdens de Nationale
Pensioendialoog is gesproken met burgers, sociale partners, pensioendeskundigen, de pensioensector, denktanks en toezichthouders over de
maatschappelijke houdbaarheid van het aanvullende pensioenstelsel.
Hoewel Nederland een sterk stelsel kent, kwamen ook knelpunten naar
voren13. Het kabinet heeft daarom gekozen voor een toekomstgerichte
agenda: een toereikend pensioen voor alle werkenden, afschaffing van de
doorsneesystematiek en een transparant, persoonlijk pensioencontract
met ruimte voor solidariteit, collectiviteit en maatwerk. In het najaar van
2015 volgt een werkprogramma dat de stappen voor verdere uitwerking
uiteenzet.
Zzp’ers
De groei van het aantal zzp’ers is een onmiskenbare trend op de arbeidsmarkt. Het zzp-schap biedt kansen voor mensen om zich te ontplooien,
maar kan ook onzekerheid meebrengen. Dit alles noopt tot nadenken over
de vormgeving van sociale voorzieningen en verzekeringen, de regels op
de arbeidsmarkt, de fiscale wetgeving omtrent werkenden en de belem13

Ook de Europese Raad wijst op een aantal van die knelpunten in de landenspecifieke
aanbevelingen (motie Schouw, Tweede Kamer, 21 501-20, nr. 537).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

18

meringen tot het in dienst nemen van personeel. In het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Zzp komen deze vragen aan de orde.
Het is van belang dat ook zzp’ers pensioen opbouwen, zodat zij er bij
pensionering niet fors in inkomen op achteruit gaan. Tot nu toe moesten
zzp’ers vaak hun pensioen opeten als ze een beroep deden op de bijstand,
omdat het derde pijlerpensioenvermogen (lijfrenten, koopsommen en
levensverzekeringen) niet is vrijgelaten. Er is een wetsvoorstel bij de
Tweede Kamer in behandeling waardoor vrijlating van dat pensioenvermogen onder voorwaarden plaatsvindt. Het kabinet heeft gemeenten
gevraagd hier in 2015 al rekening mee te houden. Gemeenten worden
gecompenseerd voor de extra kosten die hiermee samenhangen. Dit
schept meer ruimte voor zzp’ers voor een goed pensioen.
Kinderopvang
Toegankelijke en betaalbare kinderopvang stelt beide partners in staat om
te werken. Dit biedt hen de kans om niet alleen ouder te zijn, maar zich
ook te ontplooien tijdens hun werkzame leven. Ook voor de samenleving
is dit wenselijk; het vergroot de welvaart. Het kabinet investeert hierom
circa € 290 miljoen in verhoging van de kinderopvangtoeslag. Daarnaast
houden werkende ouders meer geld over dankzij een impuls in de
inkomensafhankelijke combinatiekorting van € 300 miljoen14. Het kabinet
bereidt de rechtstreekse financiering van kinderopvanginstellingen voor,
om ouders te ontlasten bij de administratieve rompslomp. Ook wordt de
uitvoering van de financiering gestroomlijnd en krijgen fraudetoezicht- en
handhaving een extra impuls. In 2016 zal het kabinet hiervoor een
wetsvoorstel aanbieden aan de Tweede Kamer. Het kabinet zal het
beoogde stelsel nog toetsen op de uitvoeringskosten, de inrichting van de
toezichtketen en de ICT-infrastructuur.
Steeds meer kinderen brengen een deel van hun tijd door op de kinderopvang. Ouders moeten erop kunnen vertrouwen dat dit in een veilige,
vertrouwde omgeving gebeurt, met aandacht voor de ontwikkeling van
het kind. Vanuit het project «Het Nieuwe Toezicht» wordt in 2016
wetgeving bij de Tweede Kamer ingediend voor kwaliteitsverhoging, het
verminderen van de regeldruk, meer maatwerk door de instellingen en
voor een professioneel oordeel door de toezichthouder. Daarnaast komt er
in 2016 wetgeving voor de harmonisatie van peuterspeelzalen en
kinderopvang. Het huidige gefragmenteerde stelsel van voorschoolse
voorzieningen is onoverzichtelijk voor ouders en leidt tot tweedeling.
Goede kinderopvang draagt bij aan een goede start voor kinderen in de
maatschappij. Ieder kind heeft het recht op een goede basis. Naar
schatting zit circa 15% van de peuters niet op een voorschoolse
voorziening. Het is onwenselijk dat er voor sommige kinderen geen plek
is, terwijl ouders wel hun kind naar een voorschoolse voorziening willen
brengen. Dit leidt ook tot segregatie tussen de doelgroepen. Het kabinet
investeert € 60 miljoen waarmee gemeenten een aanbod kunnen doen
voor peuters die nu nog geen geburik maken van een voorschoolse
voorziening, zodat alle peuters naar een dergelijke voorziening kunnen
gaan.

14

Hiermee is tevens voldaan aan de motie Van Weyenberg-Tellegen die verzocht om voorstellen
om meer uren werken voor de minstverdienende partner veel meer lonend te maken (Tweede
Kamer, 33 716, nr. 27).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

19

Uitbreiding kraamverlof partners
Het verlof na de geboorte bevordert de hechting van de partner aan het
kind en gewenning aan de nieuwe situatie thuis. De huidige voorziening
van twee dagen betaald en drie onbetaald verlof is in de ogen van het
kabinet (te) beperkt. Van de partners maakt 75% geen gebruik van de
mogelijkheid tot drie dagen onbetaald verlof, waarbij financiële overwegingen waarschijnlijk vaak een rol spelen. Dit terwijl OESO-onderzoek15
(OESO working paper 140) aantoont dat kraamverlof voor partners een
positief effect heeft op de keuzes die vaders later maken bij de invulling
van hun zorgtaken. Daaruit blijkt namelijk dat vaders die de eerste periode
na de geboorte van hun kind verlof opnemen ook later meer gebruik
maken van het ouderschapsverlof en meer betrokken zijn bij de
opvoeding. Met het oog op het belang van de specifieke rol van de vader
bij de opvoeding van kinderen is dit een belangrijke constatering. Het
kabinet wil het kraamverlof voor partners uitbreiden van twee naar vijf
dagen, wat de partner meer ruimte geeft om aanwezig te zijn bij de eerste
dagen in het leven van zijn of haar kind. Circa 165.000 partners per jaar
hebben baat bij deze uitbreiding.
Minimumloon
Het wettelijk minimumloon is opgesteld toen een 40-urige werkweek de
standaard was. Vandaag de dag ziet de arbeidsmarkt er anders uit:
mensen werken vaak in deeltijd of doen losse klussen. Het gevolg is een
grotere variatie van de (in cao’s afgesproken) lengte werkweek tussen
werknemers. Nederland is één van de weinige landen met een
minimumloon op dag- week of maandbasis, waardoor de hoogte van het
minimumloon per uur afhankelijk is van de cao-arbeidsduur. Het
minimumloon sluit hierdoor niet langer aan op de praktijk en bemoeilijkt
de handhaving. In het najaar van 2015 stuurt het kabinet een verkennende
notitie over de herziening van het wettelijk minimumloon naar de Tweede
Kamer. Daarbij zal het kabinet onder meer ingaan op de wenselijkheid en
de mogelijkheid om te komen tot een wettelijk minimumuurloon, het
minimumjeugdloon, het stukloon en de reikwijdte van het wettelijk
minimumloon.
Duurzame inzetbaarheid
De verhoging van de AOW-leeftijd en de snel veranderende arbeidsmarkt
vergroten de noodzaak voor werkgevers en werknemers om werk te
maken van duurzame inzetbaarheid, zodat werknemers niet al voor hun
pensioen uitvallen. Tijdig investeren is voor werknemers nodig om
wendbaar te blijven op de arbeidsmarkt, uitval te voorkomen en productiviteit te bevorderen. Het programma duurzame inzetbaarheid stimuleert
dit via een aantal sporen. Zo heeft het kabinet met MKB-Nederland
afspraken gemaakt om ook in het midden- en kleinbedrijf werk te maken
van duurzame inzetbaarheid. Nu zijn hiervoor bij die bedrijven vaak
minder middelen beschikbaar dan bij grote ondernemingen. Het project
«Werkend leren» stimuleert het (informeel) leren op het werk. De
campagne rondom werkstress loopt door en geeft in 2016 in het bijzonder
aandacht aan psychosociale arbeidsbelasting veroorzaakt door
ongewenste omgangsvormen als discriminatie en seksuele intimidatie. In
2016 krijgt het vroegtijdig, in het (beroeps)onderwijs, aanleren van de
juiste competenties ten aanzien van gezond en veilig werken extra
aandacht. Tot slot komt er een nader onderzoek naar de duurzame
inzetbaarheid van kwetsbare werknemers.
15

OESO, 2013, «Fathers» Leave, Fathers» Involvement and Child Development», OECD Social,
Employment and Migration Working Papers N° 140

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

20

Bestuurlijke organisatie
De wensen uit de samenleving veranderen; de behoefte aan maatwerk
neemt toe. Het effectief en efficiënt organiseren van onze sociale
instituties in die veranderende wereld is een belangrijk bestuurlijk
vraagstuk voor het Ministerie van SZW. Regionaal georganiseerde
dienstverlening in arbeidsmarktregio’s staat dichtbij mensen en bedrijven,
en komt daarmee tegemoet aan de wens om maatwerk te leveren. In de
35 arbeidsmarktregio’s komt dienstverlening en samenwerking tussen
gemeenten, werkgevers, werknemers, onderwijsinstellingen en UWV tot
stand. Het Ministerie van SZW ondersteunt dit. Daarnaast spelen er ook
andere organisatorische vraagstukken, bijvoorbeeld rondom de rol van de
uitvoeringsdiensten, gemeenten en e-dienstverlening in de sociale
zekerheid. De uitkomsten van de nu lopende evaluatie van de Wet Suwi en
de beleidsdoorlichting van artikel 11 van de SZW-begroting zijn een
aangrijpingspunt voor verdere verberingen van het beleid en de
uitvoering.
2.1.2 Budgettaire ontwikkeling SZA-kader
2.1.2.1 Inleiding
De Minister van SZW is binnen het kabinet verantwoordelijk voor het
uitgavenkader SZA. In deze paragraaf wordt een beeld gegeven van de
ontwikkelingen binnen deze sector. De bewindspersonen van SZW
hebben op basis van het regeerakkoord en het aanvullende pakket
wetsvoorstellen uitgewerkt. Veel van deze voorstellen zijn al geïmplementeerd. Dit betreft bijvoorbeeld de Participatiewet, de Wwz en de
hervorming kindregelingen.
De SZA-sector is conjunctuurgevoelig doordat de werkloosheidsuitgaven
in dit kader zijn opgenomen. De werkloosheid bevindt zich thans op een
hoog niveau. De werkloze beroepsbevolking raamt het CPB op 6,9% in
2015 en 6,7% in 2016.
2.1.2.2 Uitgaven SZA-kader 2015-2020
In onderstaande tabel worden de ontwikkelingen in de SZA-uitgaven voor
2015–2020 per cluster van regelingen getoond. De uitgaven zijn gesaldeerd met de ontvangsten. De totale SZA-uitgaven van € 75,9 miljard in
2015 stijgen naar € 80,1 miljard in 2020. Dit is een toename van € 4,2
miljard in vijf jaar tijd. Deze stijging wordt veroorzaakt door de aanpassing
van de uitgaven SZA aan de loon- en prijsontwikkeling. Hiervoor is aan
het slot van de tabel een algemene post nominale ontwikkeling
opgenomen. Deze post bedraagt € 4,8 miljard in 2020. Gecorrigeerd voor
de nominale ontwikkeling dalen de uitgaven SZA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

21

Tabel 2.1.2.1 SZA-uitgaven 2015–2020 (x € 1 mld)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Werkloosheid
WW-uitgaven (werkloosheid)
Bijstandsuitgaven

6,6
5,6

6,3
5,6

6,1
5,7

5,9
5,8

5,6
6,0

5,2
6,1

Arbeidsongeschiktheid / ziekte en zwangerschap / Wajong
WAO/WIA/WAZ
Wajong
ZW/WAZO

9,0
3,0
2,6

9,1
3,0
2,6

9,1
3,1
2,6

9,2
3,0
2,6

9,3
3,1
2,6

9,4
3,1
2,6

Ouderdom / nabestaanden
AOW
Inkomensondersteuning AOW
Anw

34,9
0,8
0,5

35,0
0,9
0,4

35,0
0,9
0,4

34,9
0,9
0,4

34,9
1,0
0,4

34,9
1,0
0,4

Kinderopvang en kindregelingen
KOT
AKW/WKB/TOG

1,7
5,1

2,0
5,1

2,1
5,1

2,1
5,0

2,1
5,0

2,1
5,0

Re-integratie / Participatie
Re-integratieuitgaven arbeidsongeschiktheid
Integratie-uitkering sociaal domein

0,2
2,9

0,3
2,7

0,2
2,5

0,2
2,4

0,2
2,3

0,2
2,2

Uitvoeringskosten en overige uitgaven
Uitvoeringskosten (UWV/SVB etc.)
Overige uitgaven

2,0
1,0

1,9
1,1

1,8
1,1

1,8
1,2

1,7
1,2

1,7
1,3

Nominale ontwikkeling

0,0

1,5

2,4

3,2

4,0

4,8

Totaal SZA-uitgaven

75,9

77,5

78,2

78,7

79,4

80,1

Werkloosheid

De werkloosheid bevindt zich op een hoog niveau, maar vanaf 2015 daalt
de werkloosheid. Deze daling is ook zichtbaar in de ontwikkeling van de
Werkloosheidswetuitgaven van € 6,6 miljard in 2015 naar € 5,2 miljard in
2020. De effecten van de maatregelen uit de Wwz op de WW-uitgaven
treden op langere termijn op en zijn nog nauwelijks zichtbaar in de
ontwikkelingen tot en met 2020.
De daling in de werkloosheid werkt ook door naar de ontwikkeling in de
bijstandsuitgaven. Gemeenten krijgen tegelijkertijd extra geld om nieuwe
mensen, die voorheen in aanmerking zouden komen voor Wajong en
Wsw, met loonkostensubsidie aan het werk te helpen. Daarnaast komen
meer mensen in aanmerking voor bijstand omdat derdepijler pensioenvermogen onder bepaalde voorwaarden niet meer betrokken wordt bij de
vermogenstoets. Per saldo leiden deze ontwikkelingen tot een stijging van
de bijstandsuitgaven.

Arbeidsongeschiktheid en ziekte,
Wajong

De uitgaven aan arbeidsongeschiktheid laten in de periode 2015–2020 een
stijging zien, terwijl de uitgaven aan de ZW/WAZO in deze periode gelijk
blijven. Voor de WAZO wordt het zwangerschapsverlof van vrouwen die in
verwachting zijn van een meerling uitgebreid met 4 weken. Vanaf 1 april
2016 krijgen deze vrouwen recht op een vervroeging van het zwangerschapsverlof.
De uitgaven aan de Wajong stijgen in de periode 2015–2020 licht. Met de
invoering van de Participatiewet is de groei beheerst doordat de regeling
alleen nog zal gelden voor jonggehandicapten die duurzaam geen
arbeidsvermogen hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

22

Ouderdom en nabestaanden

De AOW-uitgaven blijven in de periode 2015–2020 constant. In deze
raming is rekening gehouden met de geleidelijke leeftijdsverhoging naar
67 jaar in 2021. Voor de langere termijn wordt hiermee de automatische
kostenstijging uit hoofde van de vergrijzing beheerst. Daarnaast is een
regeling inkomensondersteuning ouderen ingevoerd welke naar rato van
de AOW-opbouw wordt uitgekeerd. De uitkeringslasten Anw dalen ten
opzichte van 2015 voornamelijk doordat de groep Anw-gerechtigden die
voor 1950 geboren is volledig is uitgestroomd op 1 april 2015.

Kinderopvang en kindregelingen

De weergegeven ontwikkeling van de kinderopvangtoeslag betreft een
saldo van uitgaven en ontvangsten. Mede door verscherpt toezicht en een
versnelling in het afrekenproces bij de Belastingdienst zijn ontvangsten
naar voren gehaald en nemen de ontvangsten in latere jaren af. De
uitgaven nemen beperkt toe door dalende werkloosheid en stijgende
geboortecijfers vanaf 2014. Vanaf 2016 worden extra middelen geïnvesteerd in de kinderopvangtoeslag (oplopend naar € 0,3 miljard in 2020). Per
saldo leidt dit tot een stijging van de uitgaven.
Ter ondersteuning van de inkomenspositie van gezinnen wordt het
tweede kindbedrag eenmalig in 2016 verhoogd. Het bedrag voor derde
kinderen en vierde en volgende kinderen wordt per 2016 structureel
verhoogd. Door demografische ontwikkelingen neemt het aantal kinderen
met recht op kinderbijslag de komende jaren af. De uitgaven AKW en
WKB blijven in de jaren 2015–2020 per saldo stabiel.

Re-integratie en Participatie

De uitgaven aan re-integratie van arbeidsongeschikten dalen licht in de
komende jaren. In het kader van de activering van het zittend bestand
«oude Wajong» zijn extra middelen beschikbaar gesteld.
In het kader van de Participatiewet zijn het macrobudget Wsw en het
Participatiebudget gemeenten structureel overgeboekt naar de integratieuitkering sociaal domein van het Gemeentefonds. Voor de periode 2015 –
2017 blijven deze middelen onderdeel uitmaken van het SZA-kader.
Daarbij blijven de Minister en Staatssecretaris van SZW aanspreekbaar op
het stelsel en de omvang van dit budget.

Uitvoeringkosten

De uitvoeringskosten van het UWV zijn verlaagd als gevolg van de
opgelegde taakstellingen en dalen ook verder vanwege de dalende
werkloosheidsuitgaven. De uitvoeringskosten bij de SVB laten twee
tegengestelde ontwikkelingen zien, die per saldo leiden tot een afname
van de kosten. Implementatietrajecten van nieuwe wetgeving leiden tot
hogere uitvoeringskosten. Daartegenover is ook bij de SVB sprake van
een afname van de uitvoeringskosten als gevolg van de ingeboekte
taakstellingen.
2.1.2.3 Mutaties uitgaven SZA-kader 2015–2020
In het actuele uitgavenbeeld SZA zijn ten opzichte van de vorige begroting
meevallers opgetreden. Op dit moment tekenen zich immers gunstiger
economische ontwikkelingen af. Verwacht wordt dat de economische
groei zich geleidelijk zal herstellen naar 2,4% in 2016. Hierdoor verbeteren
de overheidsfinanciën. De omvang van de SZA-sector wordt thans
geraamd op € 77,5 miljard in 2016 terwijl in de vorige begroting nog werd
uitgegaan van € 77,8 miljard. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door
lagere werkloosheidsuitgaven dan eerder geraamd. In het voorjaar van
2015 is de raming van de kinderopvangtoeslag neerwaarts bijgesteld. Hier
tegenover staat een intensivering in de uitgaven kinderopvangtoeslag. Per
saldo zijn de uitgaven voor kinderopvangtoeslag lager uitgevallen dan
eerder geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

23

Tabel 2.1.2.2 Mutaties SZA-uitgaven sinds vorige Ontwerpbegroting (x € 1 mld)
2015

2016

2017

2018

2019

SZA-uitgaven ontwerpbegroting 2015
Werkloosheid (WW+ Bijstand)
Kinderopvangtoeslag
AOW

77,0
– 0,5
– 0,3
0,0

77,8
– 0,8
– 0,1
0,1

78,6
– 0,9
– 0,1
0,2

79,5
– 1,1
– 0,2
0,1

80,2
– 1,0
– 0,2
0,1

Nominalen
Overig
Extrapolatie
SZA-uitgaven ontwerpbegroting 2016

– 0,2
– 0,1

0,2
0,2

0,3
0,2

0,2
0,1

0,2
0,1

75,9

77,5

78,2

78,7

79,4

2020

80,1
80,1

2.1.2.4 Uitgavenplafond SZA-kader en toetsing aan uitgavenplafond
Uitgavenplafond en kadertoetsing

Het uitgavenplafond wordt jaarlijks conform de begrotingsregels
bijgesteld voor prijsontwikkelingen (op grond van prijs Nationale
Bestedingen), overboekingen en statistische correcties. Op basis van de
prijsontwikkeling is het SZA-kader met € 0,8 miljard verlaagd. Tegelijkertijd is vanaf 2016 het kader met € 0,2 miljard verhoogd in verband met
de intensivering van de kinderopvangtoeslag. Deze mutaties hebben
geleid tot een neerwaartse aanpassing van de ijklijn met € 0,5 miljard in
2016 ten opzichte van het uitgavenplafond bij de vorige begroting. De
budgettaire ontwikkelingen in het afgelopen jaar ter voorbereiding van de
begroting 2016 zijn vervolgens ingepast binnen het vastgestelde
uitgavenkader SZA.

Tabel 2.1.2.3 Mutaties ijklijn (Uitgavenplafond) sinds vorige Ontwerpbegroting (x € 1 mld)

Ijklijn SZA-kader ontwerpbegroting 2015
Correcties (waaronder bijstelling pNB-raming)
Ijklijn SZA-kader ontwerpbegroting 2016

2015

2016

2017

77,1
– 0,8
76,3

78,6
– 0,5
78,1

79,0
– 0,5
78,5

De actuele uitgavenramingen, zoals deze zijn weergegeven in tabel
2.1.2.2, dienen volgens de regels budgetdiscipline te worden getoetst aan
het actuele kader SZA zoals weergegeven in tabel 2.1.2.3. Deze kadertoetsing wordt weergegeven in tabel 2.1.2.4. De SZA-uitgaven zijn in 2016
bijgesteld naar € 77,5 miljard, terwijl het kader uitkomt op € 78,1 miljard.
Hiermee wordt het kader SZA in 2016 met € 0,6 miljard onderschreden.
Tabel 2.1.2.4 Toetsing SZA-uitgaven aan ijklijn (x € 1 mld)

Totale SZA-uitgaven
Ijklijn SZA-uitgaven
Over-/onderschrijding ijklijn SZA

2015

2016

2017

75,9
76,3
– 0,4

77,5
78,1
– 0,6

78,2
78,5
– 0,3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

24

2.1.3 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Tabel 2.1.3 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
2014

1. Arbeidsmarkt
2. Bijstand, Participatiewet, Toeslagenwet
en Sociale Werkvoorziening
3. Arbeidsongeschiktheid
4. Jonggehandicapten
5. Werkloosheid
6. Ziekte en zwangerschap
7. Kinderopvang
8. Oudedagsvoorziening
9. Nabestaanden
10. Tegemoetkoming ouders
11. Uitvoering
12. Rijksbijdragen4
13. Integratie en maatschappelijke
samenhang

2015

20161

2017

2018

2019

x
x

x
x
x
x3
x
x
x
x
x

x

2020

Geheel
artikel?

x2

Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
nvt
Ja

1
De opzet en de vraagstelling van de beleidsdoorlichtingen die in 2016 starten zijn medio 2015 naar de Tweede Kamer gestuurd.
Zie: Kamerbrief Artikel 5. Van de overige brieven is nog geen Kamerstuknummer beschikbaar.
2
De doorlichting van Artikel 1 zal in tegenstelling tot wat in de Begroting 2015 is gemeld niet in 2019 maar in 2020 plaatsvinden, zodat de
uitkomsten van de evaluatie in 2020 van de Wet Werk en Zekerheid meegenomen kunnen worden.
3
De doorlichting van Artikel 6 zal in tegenstelling tot wat in de Begroting 2015 is gemeld niet in 2016 maar in 2017 afgerond worden. De evaluatie
Modernisering Ziektewet is belangrijke input voor de beleidsdoorlichting Artikel 6. De evaluatie wordt eind 2016 afgerond daarom is besloten de
doorlichting medio 2017 op te leveren.
4
Het artikel Rijksbijdragen is een technisch artikel. Er wordt op basis van dit artikel geen specifiek beleid gevoerd. Om die reden wordt dit artikel
niet doorgelicht. De evaluatie van het beleid waarvoor deze rijksbijdragen zijn bedoeld, vindt plaats wanneer de artikelen waar dit beleid onderdeel
van is worden doorgelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

26

Startende
Ondernemers

Bijstand, Participatiewet, Toeslagenwet en
Sociale Werkvoorziening
572

Uitstaande
garanties
2014

Startende
Ondernemers

Omschrijving

0

Uitgaven
2014

0

Ontvangsten
2014

0

Saldo
2014

272

272

Uitgaven
2015

300

Geraamd Uitstaande
te
garanties
vervallen
2015
2015

0

Ontvangsten
2015

0

Geraamd
te
verlenen
2016

272

Saldo
2015

150

150

Uitgaven
2016

150

Geraamd Uitstaande
te
garanties
vervallen
2016
2016

0

Ontvangsten
2016

150

Garantieplafond

150

Saldo
2016

ja

Totaalplafond

Inburgering

Integratie en maatschappelijke samenhang

60.000

Uitstaande lening

Divers

Looptijd lening

Asielgerechtigde nieuwkomers die inburgeringplicht hebben, kunnen via het sociaal leenstelsel een bijdrage krijgen om hun inburgeringonderwijs
te bekostigen. Slechts ingeval de nieuwkomers onvoldoende inspanningen hebben verricht om het inburgeringdiploma of NT2-diploma tijdig te
behalen dient de lening terugbetaald te worden.
Overige nieuwkomers kunnen een beroep doen op het sociaal leenstelsel wanneer zij niet over voldoende middelen beschikken om hun inburgering zelf te bekostigen. In tegenstelling tot de eerste groep dienen zij de lening wel terug te betalen.
De looptijd van deze leningen is divers.

Omschrijving

Artikel

Tabel 2.1.4.3 Overzicht verstrekte leningen (bedragen x € 1.000)

In 2007 is de tijdelijke SZW-borgstellingsregeling startende ondernemers vanuit een uitkering van kracht geworden. Een garantie heeft een
maximale duur van zes jaar. Er worden geen nieuwe garanties meer verleend. De regeling beoogde te onderzoeken hoe starters voor krediet bij het
bankwezen terecht konden. Met de regeling konden starters (aanvankelijk alleen vanuit een uitkering) onder gedeeltelijke en aflopende borgstelling
van het rijk een bankkrediet voor hun bedrijf verwerven. De starter betaalde een rente en de bank liep een beperkt risico met weinig uitvoeringskosten. Onder invloed van nieuwe instrumenten is besloten de regeling te sluiten. De claims worden afgedekt op de SZW-begroting.

Bijstand, Participatiewet, Toeslagenwet en
Sociale Werkvoorziening

Artikel

0

Geraamd
te
verlenen
2015

Tabel 2.1.4.2 Overzicht uitgaven en ontvangsten garanties (bedragen x € 1.000)

Omschrijving

Artikel

Tabel 2.1.4.1 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)

2.1.4 Overzicht garanties en achterborgstellingen

2.2 BELEIDSARTIKELEN
Artikel

1. Arbeidsmarkt

Algemene doelstelling

De overheid draagt bij aan evenwichtige arbeidsverhoudingen en
-voorwaarden door kaders te stellen en waar van toepassing toe
te zien op de naleving daarvan. De overheid bevordert en
stimuleert gezonde en veilige arbeidsomstandigheden.
De overheid bevordert het functioneren van de arbeidsmarkt door
bescherming te bieden en de belangen van werknemers te waarborgen in
evenwicht met de belangen van de onderneming. De overheid voorziet
hierbij in een minimumniveau van arbeidsrechtelijke bescherming, onder
andere ten aanzien van de arbeidsomstandigheden, arbeidsverhoudingen
en arbeidsvoorwaarden, met inachtneming van de eigen verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. Daarnaast draagt zij zorg voor
een op de arbeidsmarkt toegesneden arbeidsmigratiebeleid.
De overheid vindt het belangrijk dat werknemers en zelfstandigen hun
werk onder goede condities kunnen verrichten. Dit is ook van belang voor
het vergroten van de arbeidsparticipatie en de arbeidsproductiviteit, het
beperken van uitval door ziekte en arbeidsongeschiktheid, en het
bevorderen van de duurzame inzetbaarheid van werknemers.
De overheid geeft invulling aan bovenstaand beleid door de vormgeving
van een stelsel van wet- en regelgeving. Ook ziet de overheid toe op de
naleving daarvan. Concreet gaat het daarbij om:
• Gezond en veilig werken, waaronder de Arbeidsomstandighedenwet
(Arbowet) en de Arbeidstijdenwet (ATW);
• Arbeidsverhoudingen, waaronder de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (cao), de Wet op het algemeen verbindend en het
onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten (avv) en de Wet op de ondernemingsraden (WOR);
• Arbeidsrechtelijke bescherming, waaronder de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag (WML), wet- en regelgeving met betrekking
tot gelijke behandeling en de Wet allocatie arbeidskrachten door
intermediairs (Waadi);
• Toelating van arbeidsmigranten, waaronder de Wet arbeid vreemdelingen (Wav).
Bij het realiseren van deze doelstelling is een belangrijke taak weggelegd
voor sociale partners. Zij zijn verantwoordelijk voor het maken van
onderlinge afspraken over arbeidsvoorwaarden en arbeidsverhoudingen
en het bieden van veilige en gezonde werkomstandigheden. De overheid
bevordert dat sociale partners hier vorm en uitvoering aan geven en voert
hiertoe overleg met hen.

Rol en Verantwoordelijkheid

De Minister stimuleert met financiële instrumenten initiatieven die
bijdragen aan gezonde en veilige arbeidsomstandigheden en aan goede
arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden. De Minister regisseert
met wet- en regelgeving het stelsel van minimumeisen. Hij is in deze
rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van dit stelsel;
• De vaststelling van de hoogte van het wettelijk minimumloon (WML)
en het maximumdagloon;
• Het bevorderen van goede arbeidsverhoudingen, onder andere door
het recht op onderhandeling door sociale partners te waarborgen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

27

•

•
•
•
•

het in stand houden van een adequate overlegstructuur met de sociale
partners;
Het bevorderen dat werkgevers en werknemers gezonde en veilige
arbeidsomstandigheden en een goed werktijden- en verzuimbeleid
realiseren;
Het bevorderen dat werkenden gezond en vitaal kunnen doorwerken
tot de pensioengerechtigde leeftijd;
Het zorgdragen voor gelijke kansen voor en tijdens arbeidsdeelname;
Het stimuleren en faciliteren van postinitiële scholing ten behoeve van
het optimaal functioneren van de arbeidsmarkt;
De handhaving van de wet- en regelgeving door de Inspectie SZW.

De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale weten regelgeving. Wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om
doelstellingen in het kader van het arbeidsmarktbeleid te realiseren, is de
Minister van SZW hiervoor medeverantwoordelijk.
Beleidswijzigingen

Belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein zijn:
• Wet aanpak schijnconstructies
Op 1 januari 2016 treden de laatste onderdelen van de Wet aanpak
schijnconstructies16 in werking. De eerste onderdelen zijn al op 1 juli
2015 in werking getreden. De onderdelen die per 1 januari 2016 in
werking treden betreffen de wijzigingen van het WML. Ten minste het
gedeelte van het loon gelijk aan het wettelijk minimumloon moet dan
giraal worden uitbetaald. Daarnaast mogen er geen bedragen meer
worden ingehouden op of verrekend met het wettelijk minimumloon.
Ten slotte dienen werkgevers te zorgen voor een heldere en transparante loonstrook door op de loonstrook te specificeren welke onkostenvergoedingen, verrekeningen en inhoudingen er zijn.
• SER-advies Arbeidsmigratie
Naar aanleiding van het advies van de SER zal het kabinet verschillende maatregelen nemen17. De maatregelen hebben onder andere tot
doel om zoveel als mogelijk ook voor arbeidsmigranten van binnen de
EU «gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde plaats» te realiseren.
Daarnaast worden belemmeringen weggenomen voor werknemers
van buiten de EU die in het kader van internationale handelscontacten
naar Nederland komen.
• Implementatie handhavingsrichtlijn
Op uiterlijk 18 juni 2016 dient de Europese handhavingsrichtlijn te zijn
geïmplementeerd. De detacheringsrichtlijn geeft instrumenten voor
handhaving van waarborgen ter bescherming van gedetacheerde
werknemers en ter voorkoming van sociale dumping. Om een betere
handhaving mogelijk te maken zijn onder meer gegevensuitwisseling,
grensoverschrijdende boete-inning en de mogelijkheid voor ketenaansprakelijkheid voor loon en een notificatieplicht in de richtlijn opgenomen.
• Wet werken na de AOW-gerechtigde leeftijd
Deze wet18 strekt ertoe het (door)werken na de AOW-gerechtigde
leeftijd op basis van een arbeidsovereenkomst te faciliteren, waar
AOW-gerechtigden nu vaak werkzaam zijn op basis van een uitzendovereenkomst of als zzp’er. Hiertoe wordt per 1 januari 2016 een aantal
arbeidsrechtelijke bepalingen in verschillende wetten gewijzigd.

16

Tweede Kamer, 34 108, nr. 1.
Tweede Kamer, 29 861, nr. 38.
18
Tweede Kamer, 34 073, nr. 2.
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

28

•

•

•

Tegelijkertijd worden maatregelen getroffen om verdringing van nog
niet AOW-gerechtigde werknemers tegen te gaan.
Toekomst van de arbeidsgerelateerde zorg en aanpak beroepsziekten
Naar aanleiding van het SER-advies «Betere zorg voor werkenden» is
een wetsvoorstel gemaakt dat erop gericht is zowel de kwaliteit van
het handelen van bedrijfsartsen als de werking van het stelsel van
arbeidsgerelateerde zorg te verbeteren. Parallel worden sociale
partners gestimuleerd en waar nodig gefaciliteerd om aan de slag te
gaan met sectorale en regionale initiatieven onder andere gericht op
preventie. Daarnaast zal samenwerking tussen bedrijfsgezondheidszorg en reguliere zorg, instroom van bedrijfsartsen en melding van
beroepsziekten verder worden gestimuleerd.
Ketenaanpak
Vanwege de grote invloed van opdrachtgevers op de arbeidsomstandigheden wordt hieraan in 2016 nadrukkelijk aandacht besteed. De
aanpak zal bestaan uit onderzoeken van mogelijkheid tot aanpassen en
uitbreiden van regelgeving, stimuleren van zelfregulering en kennisen informatie-uitwisseling tussen en binnen sectoren.
Payrolling
Het kabinet dient een wetsvoorstel in om te bewerkstelligen dat
payrollwerknemers recht krijgen op dezelfde arbeidsvoorwaarden als
werknemers die rechtstreeks in dienst zijn van een opdrachtgever (zie
ook de beleidsagenda).

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 1.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 1 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

16.545
14.103

18.226
18.604

21.333
21.233
59%

19.951
19.751

20.619
21.619

20.799
20.799

20.919
20.919

Subsidies

2.090

3.607

2.796

3.109

3.020

2.325

2.445

Opdrachten

11.823

14.794

13.422

11.597

13.554

13.429

13.429

Bekostiging

190

203

203

203

203

203

203

0
0
0

0
0
0

4.812
3.890
922

4.842
3.890
952

4.842
3.890
952

4.842
3.890
952

4.842
3.890
952

29.645

25.470

29.636

36.067

36.067

36.067

36.067

Bijdrage aan andere begrotingen
Ministerie van EZ
Ministerie van VWS
Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Subsidies:
De subsidies zijn voor 55% juridisch verplicht. Het juridisch verplichte deel
betreft voornamelijk financiering van tot en met 2018 aangegane
verplichtingen.
Opdrachten:
Het juridisch verplichte deel van het beschikbare bedrag voor opdrachten
bedraagt 45%. Dit betreft, naast financiering van tot en met 2016
aangegane verplichtingen, onder andere de jaarlijkse bijdrage aan het
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Nederlands
Centrum voor Beroepsziekten (NCvB).
Bekostiging:
Deze middelen dienen voor de bekostiging van de Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA) en zijn 100% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

29

Bijdragen aan andere begrotingen:
De bijdragen aan andere begrotingen zijn voor 100% juridisch verplicht.
Dit betreft jaarlijkse bijdragen aan TNO, de Gezondheidsraad en aan het
College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden
(Ctgb).
Toelichting financiële instrumenten

A. Subsidies
Het subsidiebudget is in 2016 ongeveer € 0,8 miljoen lager dan in 2015.
Dit is een gevolg van een herschikking in de vorm van opdrachten en
vanwege de taakstelling op dit budget.
Voor het programma Zelfregulering Gezond en Veilig Werken wordt € 1,1
miljoen ingezet voor het ondersteunen van branches en bedrijven bij het
ontwikkelen en implementeren van instrumenten van zelfregulering op
het terrein van gezond en veilig werken. Deze activiteiten zijn erop gericht
partijen te stimuleren en te faciliteren om zelf initiatieven te nemen om
veilig en gezond werken blijvend te verbeteren. In 2016 ligt de focus op
het actief verspreiden van goede praktijken en het ontwikkelen en
implementeren van effectieve instrumenten van zelfregulering in kansrijke
branches. € 0,4 miljoen wordt ingezet voor subsidies gezond en veilig
werken. Dit betreffen vooral subsidies die veilige omgang met gevaarlijke
stoffen zoals asbest, nanomaterialen en explosieven moeten bevorderen.
Voor het programma Duurzame Inzetbaarheid wordt € 0,7 miljoen
besteed aan het project «Duurzame Inzetbaarheid in het mkb. Het doel is
te bewerkstelligen dat binnen het mkb structureel aandacht komt voor
duurzame inzetbaarheid. De subsidieregeling Kwaliteit Arbeidsverhoudingen betreft een regeling (€ 0,3 miljoen) die tot doel heeft projecten te
ondersteunen die de kwaliteit van de arbeidsverhoudingen in Nederland
verbeteren. Met de regeling worden, in de regel op basis van medefinanciering van minimaal 50%, eenmalige innovatieve projecten gesubsidieerd.
B. Opdrachten
Een belangrijk deel van het budget voor opdrachten (circa € 3,8 miljoen)
is de jaarlijkse opdrachtverlening aan het RIVM voor het programma
gezond en veilig werken. Tevens is een bedrag van € 0,6 miljoen
beschikbaar voor de jaarlijkse bijdrage aan het NCvB. Een bedrag van
€ 0,5 miljoen is bestemd voor het Arboportaal. Dit portaal dient als
startpunt voor werkgevers, werknemers en preventiemedewerkers voor
informatie over arbeidsomstandigheden. Doel is om werkgevers,
werknemers en preventiemedewerkers te informeren over gezond en
veilig werken en waar relevant door te verwijzen naar andere relevante
bronnen. Een bedrag van € 1,3 miljoen wordt ingezet voor het
programma Zelfregulering. Een bedrag van € 1,0 miljoen wordt besteed
aan het onderhoud van de normalisatie infrastructuur, de beleidsintensivering certificatie en aan activiteiten die de implementatie van de EU
Seveso richtlijn (Brzo) moeten faciliteren.
Voor het programma Duurzame Inzetbaarheid wordt € 1,7 miljoen
besteed aan het vergroten van de bewustwording bij werkgevers en
werknemers van psychosociale arbeidsbelasting en het stimuleren en
faciliteren dat zij hiermee aan de slag gaan. In aanvulling op de lopende
thema’s pesten, agressie en geweld en werkstress is de campagne in 2016
gericht op seksuele intimidatie en discriminatie binnen het brede thema
ongewenst gedrag.
Veder is voor € 1,7 miljoen aan verplichtingen aangegaan ten behoeve
van onder andere onderzoek naar en voorlichting over de Wet werk en
zekerheid. Jaarlijks wordt ruim € 0,4 miljoen besteed aan onderzoek op
het terrein van pensioenen. Het resterende opdrachtenbudget wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

30

besteed aan verschillende kleinere onderzoeken, stimuleringsprogramma’s en voorlichtingsprojecten.
C. Bekostiging
Het bedrag voor bekostiging betreft de jaarlijkse bijdrage aan de SER
Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen.
D. Bijdrage aan andere begrotingen
Het Ministerie van SZW levert jaarlijks een bijdrage van € 3,7 miljoen aan
TNO en € 0,2 miljoen aan de financiering van het College voor de
toelating van gewasbeschermingsmiddelen (Ctgb). De bijdragen aan
andere begrotingen bestaat daarnaast uit een jaarlijkse bijdrage aan het
Ministerie van VWS van € 0,8 miljoen in de kosten van de Gezondheidsraad.
E. Ontvangsten
De realisaties van de boeteontvangsten laten vooralsnog niet de stijging
zien die was verwacht op grond van de Fraudewet van 2013. Een
mogelijke oorzaak hiervoor is een gedragseffect als gevolg van de
Fraudewet. De daling van de boeteontvangsten in 2015 ten opzichte van
2014 komt door een hogere restitutie dan gebruikelijk vanwege rechterlijke uitspraken. Op grond van het voorgaande zijn de voor 2016
verwachte boeteontvangsten gelijkgesteld aan de in 2014 gerealiseerde
boeteontvangsten. In het voorjaar van 2016 wordt de raming aan de hand
van realisatiegegevens tot en met 2015 meerjarig aangepast.
Kerncijfers

Gezond en veilig werken
In 2014 hebben zeventien op de duizend werknemers een arbeidsongeval
gehad met ten minste een dag verzuim. Het ziekteverzuim is in 2014
verder gedaald naar 3,8%. Het aantal incidenten met gevaarlijke stoffen en
de naleving zorgplicht Arbowet laten een vrijwel stabiel beeld zien. De
naleving zorgplicht Arbowet is gebaseerd op de zorgplicht van de
werkgever zoals vermeld in artikel 3 van de wet.

Tabel 1.2 Kerncijfers gezond en veilig werken

Arbeidsongevallen onder werknemers dat verzuim tot gevolg heeft (%)1
Ziekteverzuim (%)3
Aantal incidenten met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen4
Naleving zorgplicht Arbowet (%)5

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

3,0
4,0
4
78

2,7
3,9
3
–

1,72
3,8
4
79

1

CBS/TNO, nationale enquête arbeidsomstandigheden.
Door gewijzigde opzet en vraagstelling van de enquête is het percentage in 2014 niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren.
CBS, kwartaalenquête ziekteverzuim.
4
Inspectie SZW administratie.
5
Inspectie SZW, monitor Arbo in bedrijf. De monitor wordt tweejaarlijks uitgevoerd.
2
3

Arbeidsverhoudingen en voorwaarden
Het bruto WML voor personen van 23 jaar en ouder bedraagt per 1 juli
2015 € 1.507,80 per maand. De bruto minimum vakantiebijslag bedraagt
8% van het bruto WML. Het WML wordt in 2016 conform de geldende
systematiek twee maal per jaar geïndexeerd. Het (bruto) maximum
dagloon bedraagt per 1 juli 2015 € 199,95 (inclusief vakantiebijslag) en
volgt dezelfde indexering.
Het gebruik van de instrumenten van cao en avv varieert door de jaren
heen. Mede door de crisis, de onzekere economische verwachtingen en de
ruimte op de arbeidsmarkt is de laatste jaren een lager aantal cao’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

31

afgesloten. Het aantal tewerkstellingsvergunningen is onder andere
afhankelijk van de krapte op de arbeidsmarkt. Sinds 1 januari 2014 geldt
vrij verkeer van personen uit Roemenië en Bulgarije. Werknemers uit deze
landen hoeven geen tewerkstellingsvergunning meer aan te vragen.
Tabel 1.3 Kerncijfers arbeidsverhoudingen en voorwaarden

Aantal werknemers onder cao1 (x 1.000)
• waarvan direct gebonden bedrijfstak- en ondernemings-cao’s (x 1.000)
• waarvan gebonden door algemeen verbindend verklaring (x 1.000)
Aantal verleende tewerkstellingsvergunningen (twv)2 (x 1.000)

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

6.003
5.501
502
11

5.895
5.260
635
9

5.486
4.850
636
73

1

SZW, rapportage cao-afspraken (2012, 2013) en SZW administratie (2014) peildatum 1-1-2015.
UWV, jaarverslag.
3
Inclusief de gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid die sinds 1 april 2014 een deel van de twv’s vervangen.
2

Handhaving
De Inspectie SZW is de toezichthouder op het terrein van het Ministerie
van SZW. Zij werkt aan eerlijk, gezond en veilig werk en bestaanszekerheid voor iedereen. Op basis van risico- en omgevingsanalyses zet de
Inspectie toezicht en opsporing in waar de meest hardnekkige problemen
voorkomen en waar de kans op effect groot is.
De Inspectie bestrijkt het gehele SZW-terrein: arbeidsomstandigheden,
arbeidsmarkt, arbeidsverhoudingen en sociale zekerheid. Hiernaast is de
Inspectie ook aangewezen als opsporingsorganisatie voor het Ministerie
van VWS voor pgb-fraude en declaratiefraude. De Inspectie SZW heeft de
afgelopen jaren geïnvesteerd in risicogericht en programmatisch werken
om de aandacht te richten op de aanpak van notoire overtreders en
misstanden.
In toenemende mate stuit de Inspectie SZW op complexe fenomenen,
waaronder schijnconstructies. Het kost steeds meer tijd om deze
complexe verschijnselen te doorgronden. Dergelijke constructies richten
zich op ontduiking van regelgeving zoals de Wav en de WML en kunnen in
de ernstigste vorm leiden tot arbeidsuitbuiting.
Ook op het gebied van arbeidsomstandigheden komen complexere
situaties voor. Op bouwlocaties bevinden zich steeds meer partijen die in
allerlei constructies van onderaanneming het werk verrichten. Daarbij ziet
de Inspectie dat klussen met grote risico’s voor arbeidsveiligheid steeds
vaker worden verricht door zzp-ers. Het kost de Inspectie meer tijd om in
het ongevalsonderzoek scherp in beeld te krijgen wie als werkgever
verantwoordelijk is.
Het toezicht juridiseert en het opleggen van zware instrumenten als hoge
boetes of stilleggingen van bedrijven roept een tegenreactie op. Bedrijven
zetten vaker juristen in, regelmatig al tijdens inspecties. Het aantal
WOB-verzoeken in letstelschadezaken stijgt. Ook stijgt het aantal gevallen
waarin bedrijven bezwaar maken of in beroep gaan tegen sancties. Deze
ontwikkeling van juridisering doet zich voor op nagenoeg alle domeinen
van het toezicht. Dit zorgt ervoor dat inspecteurs meer tijd kwijt zijn aan
het verzamelen en vastleggen van informatie en het behandelen van
bezwaarschriften en beroepszaken.
Omdat onzeker is in welke mate de hiervoor genoemde ontwikkelingen de
productie beïnvloeden, kiest de Inspectie SZW er voor om de voorgenomen productie met betrekking tot het aantal inspecties in 2016 in een
bandbreedte te begroten. Overigens zal vanaf 2016 zowel de doorwerking
van de taakstelling als het aflopen van tijdelijke uitbreidingen gevolgen
voor de productie hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

32

Zie het Jaarplan 2016 van de Inspectie SZW voor meer informatie. Het
Jaarplan 2016 van de Inspectie SZW wordt tegelijk met de begroting van
SZW aan de Tweede Kamer aangeboden.
Tabel 1.4 Kerncijfers handhaving1
Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

17.134
60

16.000
55

15.500–
16.500
57

453
43
5.054
19
6
10
57
221
32

400
38
4.500
20
7
23
56
145
35

380–420
40
3.800–4.800
20
6
18
56
130–170
25–35

Aantal inspecties en onderzoeken arbeidsomstandigheden
Percentage inspecties waarbij overtreding arbeidsomstandigheden is vastgesteld
Aantal inspecties en onderzoeken binnen bedrijven die vallen onder het Besluit
risico’s zware ongevallen 2015 (Brzo)
Percentage inspecties waarbij overtreding Brzo is vastgesteld
Aantal inspecties Wav, WML of Waadi
Percentage inspecties waarbij overtreding Wav, WML of Waadi is vastgesteld
Programmarapportages Werk en Inkomen
Overige producten Werk en Inkomen
Opsporing: aantal afgeronde opsporingsonderzoeken
Opsporing: aantal bij het OM aangemelde verdachten
Opsporing: vastgesteld nadeel (mln. €)
1

Inspectie SZW, jaarverslag.

Budgettair belang buiten de
begroting

Mobiliteitsbonus oudere werknemers arbeidsgehandicapten
Om duurzame inzetbaarheid te vergroten en te zorgen dat minder mensen
langs de kant blijven staan, zijn er mobiliteitsbonussen voor het in dienst
houden en in dienst nemen van oudere uitkeringsgerechtigden en
arbeidsgehandicapten. Als onderdeel van het pensioenakkoord is de
leeftijdsgrens van de mobiliteitsbonus voor oudere uitkeringsgerechtigden vanaf 2015 verhoogd van 50 jaar naar 56 jaar. Per 1 januari 2018
worden de premiekortingen oudere werknemers en arbeidsgehandicapte
werknemers omgevormd naar loonkostenvoordelen. Met deze
omvorming wordt de verzilveringsproblematiek van kleine werkgevers
opgelost en wordt de systematiek eenvoudiger, robuuster en fraudebestendiger. Deze wijziging is reeds aangekondigd door de Minister van
SZW in een brief aan de Tweede Kamer van 6 februari 201519 en wordt
geregeld in de Wet tegemoetkomingen loondomein. Deze wet regelt ook
de introductie van het lage-inkomensvoordeel – een gericht loonkostenvoordeel om het voor werkgevers aantrekkelijker te maken mensen met
lage inkomens aan te nemen of in dienst te houden – per 1 januari 2017.
Premiekorting jongeren
In 2014 is een premiekorting jongeren geïntroduceerd. Met deze
maatregel wordt uitwerking gegeven aan de afspraak uit de Begrotingsafspraken 2014 om de arbeidsmarkt voor jongeren te versterken met een
premiekorting. De premiekorting geldt, onder bepaalde voorwaarden,
voor iedere werkgever die tussen 1 januari 2014 en 31 december 2015 een
uitkeringsgerechtigde tussen de 18 en 27 jaar aanneemt. De premiekorting
mag maximaal twee jaar toegepast worden. De raming van de uitgaven
aan premiekorting jongeren is naar beneden bijgesteld op basis van
realisatiecijfers.
Werkbonus
In 2013 is de gewijzigde werkbonus ingevoerd. Deze is van toepassing
voor werkenden die bij aanvang van het kalenderjaar een leeftijd hebben
van minimaal 60 en maximaal 63 jaar.

19

Tweede Kamer, 29 544, nr. 588.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

33

Overgangsregeling voor de levensloopregeling
De levensloopregeling is per 1 januari 2012 afgeschaft. Er is een
overgangsregeling die loopt tot 1 januari 2022 voor deelnemers die
minimaal € 3.000 hebben gespaard en hun tegoed nog niet opnemen.
Deze deelnemers kunnen doorsparen tot 1 januari 2022. Hiervoor is een
budget beschikbaar van € 15 miljoen per jaar.
Levensloopverlofkorting
Om de aantrekkelijkheid van de levensloopregeling als alternatief voor het
spaarloon te vergroten, konden werknemers een tegemoetkoming in de
vorm van een levensloopverlofkorting van maximaal € 201 per gespaard
jaar ontvangen. De levensloopregeling is per 1 januari 2012 afgeschaft
voor nieuwe gevallen. Voor deelnemers aan de levensloopregeling die op
31 december 2011 een aanspraak ingevolge levensloopregeling hebben
opgebouwd waarvan de waarde in het economische verkeer op
31 december 2011 minimaal € 3.000 bedroeg geldt een overgangsregeling. Deze deelnemers kunnen tot 31 december 2021 doorgaan met het
sparen overeenkomstig de op 31 december 2011 geldende voorwaarden.
Een uitzondering geldt voor de levensloopverlofkorting. Sinds 1 januari
2012 wordt bij inleg in de levensloopregeling geen levensloopverlofkorting meer opgebouwd. De op 31 december 2011 opgebouwde rechten
op de levensloopverlofkorting vervallen niet en worden verzilverd bij de
opname van het levenslooptegoed.
Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid
Om de arbeidsparticipatie van gedeeltelijk arbeidsongeschikten te
bevorderen bestaat een fiscale stimulans. Door handicap of ziekte kunnen
gedeeltelijk arbeidsongeschikten veelal niet voldoen aan het gebruikelijke
urencriterium dat geldt voor de startersaftrek. Daarom kunnen zij in de
eerste drie jaren van hun onderneming een beroep doen op de regeling
«startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid», waarbij een verlaagd urencriterium geldt.
Laag BTW-tarief arbeidsintensieve diensten
Om de werkgelegenheid binnen sectoren met arbeidsintensieve diensten
te ondersteunen geldt er binnen de omzetbelasting een verlaagd
BTW-tarief van 6 procent voor arbeidsintensieve diensten (onder andere
kappers en fietsenmakers).
Tabel 1.5 Fiscale uitgaven1 (lopende prijzen x € 1 mln)

Mobiliteitsbonus arbeidsgehandicapten en
oudere werknemers
Premiekorting jongeren
Werkbonus
Overgangsregeling voor de levensloopregeling
Levensloopverlofkorting
Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid
Laag BTW tarief arbeidsintensieve diensten
1

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

293
5
70

309
17
47

336
20
27

311
5
14

0
0
0

0
0
0

0
0
0

15
13
2
874

15
17
2
765

15
11
2
650

15
11
2
661

15
11
2
672

15
11
2
683

15
11
2
694

Ministerie van Financiën, Belastingdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

34

Artikel

2. Bijstand, Participatiewet, Toeslagenwet en Sociale Werkvoorziening

Algemene doelstelling

De overheid ondersteunt bij het vinden van werk en biedt
inkomensondersteuning en aangepaste arbeid aan hen die dat
nodig hebben.
Wie kan werken, moet dat ook doen. Dit is in de eerste plaats in het
belang van de betrokkene zelf: werk zorgt voor economische en financiële
zelfstandigheid, draagt bij aan het gevoel van eigenwaarde en biedt
kansen om volop mee te doen in de samenleving. De overheid streeft naar
een transparant en activerend sociaalzekerheidsstelsel dat mensen
enerzijds de zekerheid biedt van een adequaat vangnet als dat echt nodig
is, en dat hen anderzijds prikkelt om (weer) aan het werk te gaan als dat
kan.
Mensen hebben de verantwoordelijkheid om in het eigen inkomen te
voorzien en nemen daartoe zelf het initiatief. Alleen als het vinden van
werk op eigen kracht niet lukt, helpt de overheid hierbij door ondersteuning bij re-integratie of beschut werk aan te bieden. Aan mensen die
(tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien biedt de
overheid een sociaal vangnet in de vorm van bijstand. Daarbij streeft de
overheid er in de vormgeving naar om het aantal loketten waar uitkeringsgerechtigden mee te maken hebben te beperken.
De overheid biedt inwoners van Caribisch Nederland waar nodig
re-integratieondersteuning en inkomensondersteuning op grond van de
Onderstandsregeling.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister stimuleert het vinden van werk door middelen beschikbaar
te stellen aan gemeenten ten behoeve van re-integratieinspanningen,
sociale werkvoorziening en loonkostensubsidies. De Minister financiert
de inkomensondersteuning. Hij20 is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van de hoogte van de algemene bijstandniveaus;
• Het ter beschikking stellen aan en verdelen van middelen onder
gemeenten voor de inkomensvoorziening vanuit de Participatiewet,
waarin begrepen zijn de IOAW, IOAZ en algemene bijstand voor
startende zelfstandigen;
• Het houden van systeemtoezicht;
• De budgetmutaties van het gebundeld participatiebudget, dat
onderdeel uitmaakt van de integratie-uitkering sociaal domein, en de
verdeling daarvan die aansluit bij de gedecentraliseerde taak;
• Het terugvorderen van onrechtmatig bestede middelen van het
participatiebudget en het terugvorderen van middelen van nietgerealiseerde plekken in de Wsw over de uitvoeringsjaren tot en met
2014;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB (AIO, bijstand buitenland) en het
UWV (TW);
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

20

Voor een toelichting wordt verwezen naar de leeswijzer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

35

Het Rijk verschaft gemeenten middelen voor de uitvoering en geeft de
wet- en regelgeving vorm waarbinnen deze uitvoering plaatsvindt. Het
Rijk stelt een toereikend macrobudget voor de gemeenten beschikbaar om
loonkostensubsidies en bijstanduitkeringen te betalen. Dit budget wordt
zoveel mogelijk op basis van objectieve factoren over de gemeenten
verdeeld. Het Rijk houdt systeemtoezicht. Bij ernstige tekortkomingen in
de gemeentelijke uitvoering van de Participatiewet kan het Rijk aanwijzingen geven aan gemeenten over de uitvoering van de Participatiewet of
ingrijpen in de uitvoeringsorganisatie.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de rechtmatige en doeltreffende
uitvoering van de Participatiewet en aan genoemde wet verwante wetten
en voorzieningen. Gemeenten zijn daarnaast verantwoordelijk voor de
handhaving van de naleving door personen die een beroep doen op deze
wetten.
Beleidswijzigingen

Belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein zijn:
• Jeugdwerkloosheid
In de brief van 31 maart 2015 aan de Tweede Kamer21 hebben de
Ministers van SZW en OCW de aanpak jeugdwerkloosheid voor de
periode tot en met 2016 uiteengezet. Een van de speerpunten betreft
de gezamenlijke regionaal gedragen plannen van gemeenten en UWV
om jongeren met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt actief te
bemiddelen naar werk. In het kader van de aanpak jeugdwerkloosheid
zijn daarnaast Werkakkoorden met werkgevers gesloten. Tenslotte is er
nog de uitvoering van de sectorplannen met onder meer de extra
instroom via leerbanen van jongeren bij bedrijven. Daarmee blijven in
2016 werkgevers gestimuleerd om vacatures open te stellen voor
jongeren van 18 tot 27 jaar. De Minister van SZW heeft voor 2015 en
2016 een bedrag van € 3,5 miljoen per jaar beschikbaar gesteld aan de
35 arbeidsmarktregio’s voor de uitvoering van de regionale plannen.
Voor de actieve bemiddeling van jongeren met een WW-uitkering heeft
de Minister daarnaast in diezelfde periode jaarlijks € 3,7 miljoen
beschikbaar gesteld aan het UWV.
• Wetsvoorstel tot harmonisatie van instrumenten in de Participatiewet
De doelgroep van de banenafspraak bestaat uit mensen die door het
UWV aan werk worden geholpen (Wajongers) en mensen die door
gemeenten worden geholpen (mensen met een Wsw-indicatie, met
een WIW/ID-baan of uit de Participatiewet die minder dan het wettelijk
minimumloon kunnen verdienen). Het instrumentarium dat daarbij
door het UWV en gemeenten ingezet kan worden verschilt van elkaar.
Met gemeenten en sociale partners zijn in de Werkkamer afspraken
gemaakt om dit instrumentarium voor de gehele doelgroep van de
banenafspraak zoveel mogelijk te harmoniseren. De afspraken zijn
uitgewerkt in een wetsvoorstel tot harmonisatie van instrumenten in
de Participatiewet22 dat in behandeling is bij het parlement. Het
wetsvoorstel voorziet allereerst in de uniforme no-riskpolis van het
UWV voor werkgevers die mensen uit de Participatiewet in dienst
nemen die behoren tot de doelgroep banenafspraak. Deze no-riskpolis
is al beschikbaar voor Wajongers. De tweede wijziging betreft een
uniforme mobiliteitsbonus voor werkgevers die Wajongers of mensen
uit de doelgroep banenafspraak vanuit de Participatiewet in dienst
nemen. Het wetsvoorstel kent een horizonbepaling en geldt voor de
periode 2016–2020. Na drie jaar vindt een evaluatie plaats.

21
22

Tweede Kamer, 29 544, nr. 599.
Tweede Kamer, 34 194, nr. 2 en Tweede Kamer, 34 194, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

36

•

•

•

•

Versterking prikkelwerking Participatiewet
In de begrotingsafspraken 2014 is afgesproken om de prikkelwerking
van de Participatiewet te verbeteren waardoor gemeenten actiever
proberen om het aantal bijstandsontvangers te beperken. Dit zou
moeten leiden tot een besparing op de gebundelde uitkering in het
kader van de Participatiewet van structureel € 80 miljoen vanaf 2017.
In 2016 bedraagt de besparing € 40 miljoen vanwege gewenningseffecten. Deze besparing kan nu worden ingevuld doordat de maatstaf
bijstandsontvangers in de verdeelsystematiek van het Gemeentefonds
vanaf 2016 is aangepast. Het aandeel van de maatstaf bijstandontvangers is in de verdeling van het Gemeentefonds verkleind en daarnaast
wordt voor de maatstaf bijstandsontvangers een driejarig gemiddelde
ingevoerd. Door deze maatregelen wordt de demping van de prikkel
die uitgaat van de bekostigingssystematiek van de Participatiewet
geneutraliseerd.
Wet taaleis Participatiewet
De Wet taaleis Participatiewet regelt dat bijstandsgerechtigden die
onvoldoende de Nederlandse taal beheersen en daardoor worden
belemmerd bij hun inschakeling op de arbeidsmarkt, de verplichting
wordt opgelegd om de Nederlandse taal te leren. De verplichting geldt
vanaf 1 januari 2016 voor de nieuwe instroom in de bijstand en vanaf
1 juli voor alle bijstandgerechtigden. Zonder Nederlands te begrijpen
en te spreken is het immers veel moeilijker om werk te vinden en
daarmee uit de bijstand te komen. Het is zaak dat men zich binnen een
redelijke termijn inspant om een basisniveau te bereiken. Als iemand
aantoonbaar en verwijtbaar niets of te weinig doet om het gewenste
taalniveau te bereiken, dan kan dit leiden tot een verlaging van de
uitkering. Daarbij moet de gemeente altijd rekening houden met de
persoonlijke omstandigheden van de bijstandsgerechtigde.
Bescherming pensioenopbouw zelfstandigen
Het streven is per 1 januari 2016 het wetsvoorstel vrijlating lijfrenteopbouw en inkomsten uit arbeid en bevordering vrijwillige voortzetting
pensioenopbouw in werking te laten treden (zie ook artikel 8). Met het
wetsvoorstel wordt in de Participatiewet geregeld dat lijfrenten binnen
zekere grenzen niet als vermogen worden aangemerkt. Dit zal tot
gevolg hebben dat meer mensen recht hebben op bijstand. De
hiermee gepaard gaande extra uitgaven aan uitkeringslasten en
uitvoeringskosten bedragen structureel € 150 miljoen. Daarnaast
regelt de wetswijziging dat de vrijlating voor inkomsten uit arbeid
binnen de Participatiewet wordt verruimd. Momenteel kan de vrijlating
slechts worden toegepast gedurende een periode van maximaal zes
aaneengesloten maanden. Met de wetswijziging kan de maximale duur
van 6 maanden ook op afzonderlijke perioden worden toegepast.
Vereenvoudiging beslagvrije voet en beslagregister
De beslagvrije voet wordt regelmatig te laag vastgesteld. Hierdoor
houden mensen onvoldoende over om in de (basale) kosten van
levensonderhoud te voorzien. Dat is onwenselijk. Daarom heeft het
kabinet besloten om de regels rond de beslagvrije voet te vereenvoudigen. Een interdepartementale projectgroep werkt een nieuw, eenvoudig systeem uit om de beslagvrije voet te berekenen. In relatie tot een
betere bescherming en naleving/handhaafbaarheid van de beslagvrije
voet worden ook de bijzondere incassobevoegdheden bezien. Naar
verwachting kan de benodigde wetswijziging, waaronder van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, in 2016 aan de Tweede
Kamer worden gezonden.
Het kabinet heeft de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders gevraagd het door hen ontwikkelde beslagregister te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

37

•

•

•

monitoren. Op grond daarvan kan het kabinet in 2016 bezien hoe de
overheidsorganisaties daarop kunnen worden aangesloten met oog op
een correcte toepassing van de beslagvrije voet.
Breed Moratorium
Met het Breed Moratorium wordt de gemeente bij schuldhulpverlening
de mogelijkheid geboden om bij de rechter een verzoek in te dienen tot
opschorting van alle incassoactiviteiten voor een maximale duur van 6
maanden. Het Breed Moratorium moet de gemeentelijke schuldhulpverlening aldus de mogelijkheid bieden om de financiële situatie van
de schuldenaar te stabiliseren, daar waar dit door een aanhoudende
stroom van incassoactiviteiten niet tot de mogelijkheden behoort. De
hiervoor benodigde regelgeving wordt in 2016 voorbereid.
Besluit gegevensuitwisseling
Om de uitvoering van de wet gemeentelijke schuldhulpverlening te
vereenvoudigen is een Amvb Gegevensuitwisseling gemeentelijke
schuldhulpverlening in voorbereiding. Daarin wordt vastgelegd welke
gegevens die gemeenten voor de sector werk en inkomen al beschikbaar hebben en op welk moment en met welk doel deze gegevens
elektronisch mogen worden uitgewisseld ter verificatie van de door de
klant geleverde informatie. De beoogde datum van inwerkingtreding is
1 juli 2016.
Evaluatie Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening wordt geëvalueerd. Voor
1 juli 2016 ontvangt de Tweede Kamer een verslag van de doeltreffendheid en de effecten van de wet in de praktijk.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 2.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 2 (x € 1.000)
artikelonderdeel

1

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

6.333.698
– 617
9.732.855

6.571.830

6.435.802

6.529.792

6.692.097

6.822.849

6.943.585

6.523.133

6.611.078
99%

6.719.127

6.722.097

6.822.849

6.943.585

Inkomensoverdrachten
Macrobudget participatiewetuitkeringen1
Participatiebudget
WSW
TW
AIO
Bijstand zelfstandigen
Repatriëringsregelingen
Bijstand buitenland
Onderstand en re-integratie (Caribisch
Nederland)

9.653.128
5.736.429
694.832
2.389.997
555.000
208.000
66.216
5
1.400

6.398.736
5.595.160
0
21.019
480.218
234.209
64.993
10
1.600

6.408.332
5.618.137
0
21.019
474.055
242.325
47.373
0
1.600

6.497.790
5.712.244
0
3.005
469.866
259.842
47.369
0
1.600

6.668.277
5.842.389
0
3.005
499.775
270.224
47.369
0
1.600

6.799.029
5.973.173
0
3.005
493.926
275.988
47.369
0
1.600

6.919.765
6.095.799
0
3.005
490.542
279.660
47.369
0
1.600

1.249

1.527

3.823

3.864

3.915

3.968

1.790

Garanties

0

300

150

50

0

0

0

Subsidies

77.047

117.820

184.361

197.803

30.028

0

0

Opdrachten

2.376

5.973

17.931

23.180

23.488

23.516

23.516

Bekostiging
Nibud

304
304

304
304

304
304

304
304

304
304

304
304

304
304

Ontvangsten

106.277

42.717

3.475

2.572

2.572

2.572

0

Inclusief Bijstand overig (zie tabel 2.2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

38

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn voor 100% juridisch verplicht. De rijksbijdragen aan de uitvoerende instellingen (gemeenten, UWV en SVB)
worden ruim voor het begrotingsjaar bekend gemaakt. Voor zover de
uitkeringsrechten worden gedeclareerd, zijn deze vastgelegd in wet- en
regelgeving en derhalve voor 100% juridisch verplicht.
Garanties:
De garanties zijn voor 100% juridisch verplicht. Het betreft garanties in het
kader van de Tijdelijke SZW-borgstellingsregeling ondernemers
2009–2010.
Subsidies:
De subsidies zijn voor 86% juridisch verplicht. Het betreft subsidies in het
kader van de sectorplannen en het tegengaan van armoede- en schuldenproblematiek.
Opdrachten:
De opdrachten zijn voor 9% juridisch verplicht. Het betreft met name
overlopende verplichtingen. Verder is 54% bestuurlijk gebonden voor
kennisprogramma ZonMw, ondersteuning voor de Participatiewet en de
quotumwet en voor Armoede- en schuldhulpverlening.
Bekostiging:
Het budget is 100% juridisch verplicht. Het betreft een instellingssubsidie
voor het Nibud.

Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Macrobudget participatiewetuitkeringen
Vanaf 2010 zijn de bijdragen aan gemeenten voor de uitvoering van
diverse wetten samengevoegd in een gebundelde uitkering. Vanaf 2015
met de inwerkingtreding van de Participatiewet is het macrobudget
participatiewetuitkeringen bedoeld voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies door gemeenten. Voor 2016 wordt het
macrobudget geraamd op € 5.618 miljoen. Hiervan wordt een bedrag van
€ 44 miljoen gereserveerd voor de in 2016 uit te keren incidentele (IAU) en
meerjarige aanvullende uitkeringen (MAU) over het jaar 2014. De IAU en
MAU betreffen incidentele en meerjarige aanvullende uitkeringen voor
gemeenten die tekort komen op hun deel van het Macrobudget participatiewetuitkeringen en die voldoen aan een aantal nadere voorwaarden. In
tabel 2.2 worden de uitgaven gespecificeerd.

Tabel 2.2 Extracomptabel overzicht Macrobudget participatiewetuitkeringen (x € 1.000)
2014
Macrobudget participatiewetuitkeringen
Algemene bijstand en loonkostensubsidies1
IOAW
IOAZ
Bbz-levensonderhoud startende ondernemers
1

2015

2016

2017

2018

2019

2020

5.595.160
5.276.957
258.906
27.734
31.513

5.618.137
5.273.454
284.206
28.964
31.513

5.712.244
5.343.883
306.396
30.451
31.513

5.842.389
5.457.983
321.113
31.782
31.513

5.973.173
5.572.727
335.410
33.523
31.513

6.095.799
5.681.671
347.135
35.480
31.513

Voor het jaar 2014 zijn de verantwoorde middelen het Wwb-inkomensdeel.

Participatiewet
De Participatiewet (vanaf 2015) voorziet in een sociaal vangnet voor
personen die niet zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien. Het
Macrobudget participatiewetuitkeringen voorziet in de middelen voor
bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. De middelen voor algemene
bijstand en loonkostensubsidies worden samen met de middelen voor
IOAW, IOAZ en levensonderhoud startende ondernemers als participatiewetuitkering over de gemeenten verdeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

39

Wie komen ervoor in aanmerking?
Iedereen die rechtmatig in Nederland verblijft en woont kan in
aanmerking komen voor bijstand.
Hoe hoog is de bijstand?
De hoogte van de bijstandsuitkering is afhankelijk van leeftijd en
leefsituatie. In tabel 2.3 zijn de bijstandsnormen opgenomen voor
gehuwden/samenwonenden en alleenstaanden en alleenstaande ouders
van 21 jaar tot de AOW-gerechtigde leeftijd die niet samenwonen met
meerderjarige medebewoners. Voor gehuwden en alleenstaanden van 21
jaar of ouder die samenwonen met één of meer meerderjarige personen
waarmee kosten kunnen worden gedeeld, geldt op grond van de
kostendelersnorm een lager bedrag. Bijstandsgerechtigden van 18 tot 21
jaar ontvangen een lagere uitkering.
Tabel 2.3 Netto bijstandsnormen inclusief vakantietoeslag per 1 juli 2015
€ 1.375,18
€ 962,63

Gehuwd / samenwonend
Alleenstaande (ouder)

Budgettaire ontwikkelingen
De meerjarige oploop van de uitgaven van het Macrobudget participatiewetuitkeringen hangt samen met de invoering van een aantal wetswijzigingen vanaf 2015, waaronder de invoering van de Participatiewet, en met
het anticiperen van de gemeenten op de inwerkingtreding van het
wetsvoorstel Vrijlating lijfrenteopbouw en inkomsten uit arbeid en
bevordering vrijwillige voortzetting pensioenopbouw. De lichte daling van
de uitgaven in 2016 vloeit voort uit een daling van de gemiddelde
uitkering als gevolg van de invoering van de kostendelersnorm. Omdat de
kostendelersnorm voor het zittend bestand pas halverwege 2015 is
ingegaan, werkt het effect pas in 2016 volledig door in de gemiddelde
uitkering.
Beleidsrelevante kerncijfers
De oploop van het volume van de bijstandsuitkeringen is een saldo van
toe- en afnames. De toenames hangen samen met de invoering van een
aantal wetswijzigingen vanaf 2015, waaronder de invoering van de
Participatiewet en het anticiperen van de gemeenten op de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Vrijlating lijfrenteopbouw en inkomsten uit
arbeid en bevordering vrijwillige voortzetting pensioenopbouw. Daartegenover staat een kleinere afname die het gevolg is van de aantrekkende
conjunctuur.
Tabel 2.4 Kerncijfers Wwb/Participatiewet1

Volume WWB/Participatiewet (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)
Volume WWB (x 1.000 huishoudens, ultimo)
• waarvan verblijfsduur minder dan 1 jaar
• waarvan verblijfsduur 1 tot 5 jaar
• waarvan verblijfsduur 5 jaar of meer
1
2

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

371
377
96
162
118

380
–2
–2
–2
–2

384
–2
–2
–2
–2

CBS, bijstandsuitkeringenstatistiek.
Deze cijfers worden niet geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

40

In het sociaal akkoord is een banenafspraak gemaakt met als doel in de
komende jaren 125.000 extra arbeidsbeperkten aan het werk te helpen. Als
blijkt dat de aantallen niet worden gehaald, dan kan na overleg met
sociale partners en gemeenten de quotumheffing in werking treden. Het
eerste beoordelingsmoment of de quotumheffing in werking dient te
treden vindt in 2016 plaats over 2015.
Tabel 2.5 Indicatoren banenafspraak

Cumulatief aantal extra banen arbeidsbeperkten marktsector t.o.v. nulmeting op 1/1/2013
Cumulatief aantal extra banen arbeidsbeperkten overheid t.o.v. nulmeting op 1/1/2013

Streefwaarde1
2015

Streefwaarde1
2016

6.000
3.000

14.000
6.500

1
Streefwaarden afkomstig uit Memorie van Toelichting bij de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten, Tweede Kamer, 33 981, nr. 3, blz. 6,
tabel: aantal te realiseren banen voor beoordeling activering quotumheffing.

Gemeenten zijn bezig een omslag in de uitvoering van re-integratie te
maken om met een afgenomen budget toch meer mensen te ondersteunen. Omdat er in de aantrekkende arbeidsmarkt veel concurrentie is
van andere werkzoekenden, leidt dat nog niet altijd tot meer gestarte
banen na re-integratie. Tevens is vaak tijdens het werk nog verdere
ondersteuning nodig waardoor de re-integratievoorziening langer kan
doorlopen.
Tabel 2.6 Kerncijfers re-integratie

Personen met een re-integratievoorziening (x 1.000, ultimo)1
Personen die werken met een re-integratievoorziening (x 1.000, ultimo)1
Personen met een loonkostensubsidie Participatiewet (x 1.000, ultimo)2
Aantal door bijstandsontvangers/niet-uitkeringsgerechtigden gestarte banen na
re-integratie (x 1.000)3

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

–
–
–

162
35
–

170
37
–

62

56

47

1
CBS, statistiek re-integratie gemeenten; vanaf 2013 registreren gemeenten voorzieningen in plaats van trajecten. Informatie over 2012 is daarom
niet beschikbaar.
2
CBS, statistiek re-integratie gemeenten; het instrument loonkostensubsidie wordt met ingang van de Participatiewet per 2015 toegepast, daarom
is realisatie 2014 niet beschikbaar.
3
CBS, uitstroom na re-integratie. Het cijfer van 2014 is niet goed vergelijkbaar met eerdere jaren omdat in 2014 de populatieafbakening is
gewijzigd.

Handhaving
De gepercipieerde detectiekans is toegenomen, de kennis van de
verplichtingen over 2012 en 2014 laat een stabiel beeld zien. De incassoratio 2013 is toegenomen met 6 procentpunt. Dit betekent dat na twee jaar
(eind 2014) 22% van de over 2013 terug te vorderen uitkeringen en boetes
is geïncasseerd. De eerste meting voor de incassoratio 2014 is 12%, dat is
enigszins lager dan de incassoratio 2013 in het eerste jaar. Algemene
opmerkingen over de kerncijfers fraude en handhaving zijn in de
leeswijzer opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

41

Tabel 2.7 Kerncijfers Wwb (fraude en handhaving)
Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)

71
90

–
–

80
88

Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)

16
66

4,9
20

11
62

–

16
–

22
12

Terugvordering3
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1

Ipsos, Kennis der verplichtingen en detectiekans 2014. Cijfers voor 2013 zijn niet beschikbaar.
SZW-berekeningen op basis van CBS, bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek. De cijfers bij Opsporing 2013 geven uitsluitend de overtredingen
en het benadelingsbedrag weer die betrekking hebben op de Fraudewet 2013.
3
CBS-onderzoek «incassoratio».
2

Wetten inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) en gewezen zelfstandigen
(IOAZ)
De IOAW-uitkering is een aanvulling op het (gezins)inkomen tot bijstandniveau voor oudere werkloze werknemers. Vermogen, zoals een eigen
huis of spaargeld, blijft buiten beschouwing. Anders dan bij de Participatiewet hoeven werkloze ouderen, die vaak vermogen in spaargeld of eigen
huis hebben, in de IOAW hun vermogen niet aan te spreken.
De IOAZ is een uitkering voor ouderen die noodgedwongen zijn gestopt
met hun werk als zelfstandige, omdat de inkomsten daaruit onvoldoende
waren. De IOAZ-uitkering vult het (gezins)inkomen aan tot het bijstandsniveau. In de IOAZ wordt rekening gehouden met de bijzondere positie
van zelfstandigen en hun (bedrijfs)vermogen.
Wie komen ervoor in aanmerking?
De belangrijkste doelgroepen van de IOAW zijn:
• Werkloze werknemers die op het moment dat zij werkloos worden ten
minste 50 jaar zijn en geboren zijn voor 1 januari 1965, die recht
hebben op een uitkering op grond van de WW van meer dan drie
maanden en die de volledige uitkeringsduur daarvan hebben doorlopen;
• Werknemers die na hun 50e verjaardag recht hebben gekregen op een
loongerelateerde WGA-uitkering en van wie de WGA-uitkering is
beëindigd omdat zij niet langer ten minste 35% arbeidsongeschikt zijn.
De IOAZ is bedoeld voor oudere zelfstandigen tussen de 55 jaar en de
AOW-leeftijd, die hun bedrijf of zelfstandig beroep na hun 55e verjaardag
hebben beëindigd. Om in aanmerking te komen voor een uitkering moet
de gewezen zelfstandige onder andere voldoen aan voorwaarden
betreffende het gemiddeld jaarinkomen in de drie jaar voorafgaand aan
de aanvraag, het verwachte inkomen uit beroep of bedrijf bij voortzetting
van het bedrijf en het aantal uren en de duur van de werkzaamheden als
zelfstandige.
Hoe hoog is de IOAW/IOAZ?
Per 1 juli 2015 geldt voor de IOAW en de IOAZ een kostendelersnorm. Dan
ontvangen alleenstaanden en alleenstaande ouders, indien zij samenwonen met één of meer meerderjarige personen, 68 procent van het
bedrag dat voor gehuwden geldt. Uiteindelijk, per 1 januari 2019,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

42

ontvangen alleenstaanden en alleenstaande ouders, indien zij samenwonen met één of meer meerderjarige personen, 50 procent van het
bedrag dat voor gehuwden geldt.
Tabel 2.8 Bruto bedragen IOAW/IOAZ per maand per 1 juli 2015, exclusief vakantietoeslag
€ 1.468,72
€ 1.135,20
€ 1.094,99

Gehuwd / samenwonend
Alleenstaande (ouder) zonder meerderjarige medebewoners
Alleenstaande (ouder) met een of meer meerderjarige medebewoners

Budgettaire ontwikkelingen
De IOAW-uitgaven nemen de komende jaren toe. Dit wordt verklaard
doordat de IOAW-instroom met vertraging de conjunctuur volgt. Het
grootste deel van de IOAW-instroom heeft immers eerst 3 jaar in de WW
gezeten. Daarnaast neemt het volume toe door de geleidelijke verhoging
van de AOW-gerechtigde leeftijd. Ook de uitgaven aan de IOAZ en het
volume nemen de komende jaren toe door verhoging van de
AOW-gerechtigde leeftijd.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.9 Kerncijfers IOAW en IOAZ1

Volume IOAW (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)
Volume IOAZ (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

16
1,7

18
1,7

20
1,8

CBS, bijstandsuitkeringenstatistiek.

A2. Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
De Wsw heeft tot doel het scheppen van aangepaste werkgelegenheid
voor personen die wel graag willen werken, maar dit niet onder normale
arbeidsomstandigheden kunnen doen. De Wsw biedt zowel de
mogelijkheid tot werken in een beschutte omgeving als tot begeleid
werken bij reguliere werkgevers. Met de Participatiewet is de toegang
voor nieuwe instroom tot de Wsw vanaf 2015 afgesloten, ook voor
mensen met een geldige Wsw-indicatie. Deze mensen vallen, voor zover
zij behoren tot de gemeentelijke doelgroep, vanaf die datum onder de
werking van de Participatiewet. Mensen die op 31 december 2014 in de
Wsw werkzaam waren op basis van een Wsw-dienstbetrekking hebben
een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht en houden hun huidige
wettelijke rechten en plichten.
Budgettaire ontwikkelingen
De middelen voor de uitvoering van de Wsw maken vanaf 2015 onderdeel
uit van de integratie-uitkering sociaal domein. Met de inwerkingtreding
van de Participatiewet is de bonus begeleid werken komen te vervallen.
Gemeenten hebben recht op deze bonus, indien zij mensen met een
Wsw-indicatie via begeleid werken bij een reguliere werkgever aan de
slag hielpen. Voor 2015 en 2016 is daarom € 18 miljoen gereserveerd voor
de afwikkeling van de bonus over 2013 en 2014.
De Stichting Beheer Collectieve Middelen (SBCM) is het arbeidsmarkt- en
opleidingsfonds voor en door de sector sociale werkvoorziening. Jaarlijks
ontvangt deze stichting bijna € 3 miljoen ten behoeve van ondersteuning
van Sw-bedrijven en ontwikkeling van Sw-werknemers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

43

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.10 Kerncijfers Wsw1

Werknemersbestand (x 1.000 personen, ultimo)
Aantal detacheringen als percentage van het totaal aantal arbeidsplaatsen (%)
Aantal gerealiseerde plaatsen in begeleid werken als percentage van het totaal
aantal arbeidsplaatsen (%)
1

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

102
29

102
30

103
30

6,2

6,2

6,5

Research voor Beleid, Wsw-monitor.

A3. Toeslagenwet (TW)
De TW vult uitkeringen op grond van de werknemersverzekeringen aan tot
het normbedrag voor het relevante sociaal minimum als het totale
inkomen (exclusief TW-uitkering) van de uitkeringsgerechtigde en diens
eventuele partner daaronder ligt.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Uitkeringsgerechtigden komen in aanmerking voor een toeslag als zij een
uitkering ontvangen op grond van één van de zogenoemde moederwetten. Dit zijn de WIA, WAO, WAZ, Wamil, Wajong, IOW, WW, ZW en
WAZO. Ook als een werkgever in het tweede ziektejaar minder loon
doorbetaalt dan het voor de werknemer geldende sociaal minimum, komt
de betrokkene in aanmerking voor een toeslag.
De volgende personen kunnen recht hebben op een toeslag:
• een gehuwde/samenwonende met een gezamenlijk inkomen dat lager
is dan het bruto minimumloon;
• een alleenstaande met een inkomen dat lager is dan 70% van het netto
minimumloon.
Hoe hoog is de toeslag?
De toeslag vult de uitkering in beginsel aan tot het normbedrag-TW.
Indien het dagloon lager is dan het normbedrag-TW, dan vult de toeslag
aan tot dit lagere dagloon.
Tabel 2.11 Normbedragen TW per 1 juli 2015 bruto per maand, exclusief vakantietoeslag
€ 1.507,80
€ 1.135,35

Gehuwd / samenwonend
Alleenstaande (ouder) van 23 jaar en ouder

Budgettaire ontwikkelingen
De TW-uitgaven hangen samen met de volumeontwikkelingen in de
moederwetten. Deze ontwikkelingen hebben naar verwachting de
komende jaren een neerwaarts effect op de TW-uitgaven ten opzichte van
2015. De verlaging van de uitkering van Wajongers met arbeidsvermogen
per 2018 als gevolg van de invoering van de Participatiewet zorgt vanaf
dat jaar voor een toename van de uitgaven.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het TW-volume in uitkeringsjaren daalt in 2015 en 2016 hoofdzakelijk als
gevolg van de volumeontwikkelingen in de moederwetten. Het
TW-volume daalt naar verwachting vooral vanuit de WW, als gevolg van
de aantrekkende arbeidsmarkt. De gemiddelde toeslag is in 2015 en 2016
lager dan in 2014. De voornaamste oorzaak hiervan is de verlaging vanaf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

44

2015 van het normbedrag voor alleenstaande ouders naar het niveau van
een alleenstaande.
Tabel 2.12 Kerncijfers TW1

Gemiddeld jaarvolume TW (x 1.000 uitkeringsjaren)
Gemiddelde toeslag per jaar (x € 1)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

206
2.694

202
2.375

200
2.374

UWV, jaarverslag.

Handhaving
Omdat de TW een aantal sociale uitkeringen aanvult tot het relevante
sociaal minimum kent deze wet geen specifieke verplichtingen. De
verplichtingen waaraan uitkeringsgerechtigden zich dienen te houden zijn
opgenomen in de moederwetten.
De incassoratio 2013 is toegenomen met 19 procentpunt. Dit betekent dat
na twee jaar (eind 2014) 35% van de over 2013 terug te vorderen
uitkeringen en boetes is geïncasseerd. De eerste meting voor de incassoratio van in 2014 ontstane vorderingen op uitkeringen en boetes is 15%,
dat komt overeen met de incassoratio 2013 in het eerste jaar. Algemene
opmerkingen over de kerncijfers fraude en handhaving zijn in de
leeswijzer opgenomen.
Tabel 2.13 Kerncijfers TW (fraude en handhaving)

Opsporing1
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)
Terugvordering2
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1
2

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

2,0
4,8

2,5
9,1

2,6
7,2

–

16
–

35
15

UWV, jaarverslag.
UWV administratie.

A4. Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO)
Ouderen met een onvolledig AOW-pensioen kunnen recht hebben op
algemene bijstand. Deze bijstand kan worden aangevraagd bij de SVB.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Personen die de AOW-leeftijd hebben, rechtmatig in Nederland wonen en
niet genoeg inkomen of vermogen hebben om in hun levensonderhoud te
voorzien.
Hoe hoog is de AIO?
De AIO is een uitkering op huishoudenniveau en vult aan tot bijstandsniveau. De hoogte van de AIO-uitkering hangt af van het inkomen en de
leefsituatie. In tabel 2.14 zijn de normen opgenomen voor gehuwden/
samenwonenden en alleenstaanden zonder meerderjarige medebewoners. Voor AIO-gerechtigden die samenwonen met één of meer
meerderjarige personen waarmee kosten kunnen worden gedeeld, geldt
op grond van de kostendelersnorm een lager bedrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

45

Tabel 2.14 AIO netto maandbedragen (maximaal) per 1 juli 2015, exclusief vakantietoeslag
€ 1.402,58
€ 1.025,79

Gehuwd / samenwonend
Alleenstaande (ouder)

Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten AIO stijgen in 2016 ten opzichte van 2015 met € 8
miljoen. De komende jaren neemt het aantal AIO-gerechtigden toe
doordat het aantal AOW-gerechtigden met een onvolledige AOW-opbouw
toeneemt. De stijging van de uitgaven in 2016 wordt gematigd door het
effect van de kostendelersnorm in de AIO. Met de kostendelersnorm
wordt in 2015 € 8 miljoen bespaard en vanaf 2016 € 15 miljoen per jaar.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.15 Kerncijfers AIO1

Aantal huishoudens AIO (x 1.000, jaargemiddelde)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

40

45

51

CBS, bijstandsuitkeringenstatistiek.

Handhaving
De gepercipieerde detectiekans is fors toegenomen. Personen met een
AIO-uitkering in 2014 denken veel vaker dan in 2012 dat fraude wordt
gesignaleerd. Hoewel de kennis van de verplichtingen nog altijd hoog is,
is er een afname. Dit komt met name door dat personen met een
AIO-uitkering in 2014 in vergelijking met 2012 minder goed op de hoogte
zijn van de regels omtrent het melden van vermogen. De incassoratio
2013 is toegenomen met 30 procentpunt. Dit betekent dat na twee jaar
(eind 2014) 42% van de over 2013 terug te vorderen uitkeringen en boetes
is geïncasseerd. De incassoratio 2014 is 9%, dat is redelijk vergelijkbaar
met de incassoratio 2013 in het eerste jaar. Algemene opmerkingen over
de kerncijfers fraude en handhaving zijn in de leeswijzer opgenomen.
Tabel 2.16 Kerncijfers AIO (fraude en handhaving)

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)
Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingsbedrag (x € 1 mln)
Terugvordering2
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1
2

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

572
922

–
–

73
84

< 0,1
1,4

0,2
1,9

0,3
1,7

–
–

12
–

42
9,2

Ipsos, Kennis der verplichtingen en detectiekans 2014. Cijfers voor 2013 zijn niet beschikbaar.
SVB, jaarverslag.

A5. Bijstand zelfstandigen (Bbz 2004)
Startende ondernemers en gevestigde zelfstandigen kunnen onder
voorwaarden voor financiële ondersteuning een beroep doen op het
Besluit bijstand zelfstandigen 2004. Met dit besluit wordt beoogd kansrijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

46

vanuit een uitkering startende ondernemers en zelfstandigen met tijdelijke
financiële moeilijkheden in staat te stellen hun werkzaamheden voort te
zetten. De bijstand kan worden verstrekt om te voorzien in de kosten van
levensonderhoud voor gevestigde ondernemers of in bedrijfskredieten
(starters en gevestigde ondernemers).
Wie komen ervoor in aanmerking?
Startende ondernemers vanuit een uitkering en gevestigde zelfstandigen,
die aan de voorwaarden van het Bbz voldoen, zoals wanneer hulp via een
andere weg niet meer mogelijk is, het inkomen onvoldoende is en de
onderneming levensvatbaar is.
Hoe hoog is het Bbz?
De uitkering voor levensonderhoud is in principe gelijk aan die van de
algemene bijstand (zie tabel 2.3) als aanvulling voor levensonderhoud. De
maximale hoogte van de bijstand voor bedrijfskredieten wordt in tabel
2.17 vermeld. De bedragen worden jaarlijks aangepast voor gestegen
prijzen.
Tabel 2.17 Bbz-normen kredietverlening (maxima) 1 januari 2015
€ 35.393
€ 192.243

Startende zelfstandige
Gevestigde zelfstandige

Budgettaire ontwikkelingen
Het budget voor de tijdelijke uitkeringen voor levensonderhoud van
startende ondernemers (circa € 30 miljoen structureel) maakt onderdeel
uit van het Macrobudget participatiewetuitkeringen (zie tabel 2.2).
Voor de verstrekking van bedrijfskredieten en uitkeringen voor levensonderhoud van gevestigde zelfstandigen ontvangen gemeenten een
afzonderlijke specifieke uitkering Bbz (zie tabel 2.1, Bijstand zelfstandigen).
Deze uitgaven maken geen onderdeel uit van het Macrobudget participatiewetuitkeringen. De uitgavenraming voor het Bbz bedraagt voor 2016
€ 47 miljoen.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.18 Kerncijfers Bbz1

Volume Bbz (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

4,1

4,1

4,1

CBS, bijstandsuitkeringenstatistiek.

A6. Repatriëringsregelingen
Ingeval van een crisissituatie in het buitenland kan de Minister van
Buitenlandse Zaken besluiten tot evacuatie van in dat land wonende
Nederlanders.
Wie komen ervoor in aanmerking?
De toegang tot een repatriëringsregeling is afhankelijk van de specifieke
situatie.
Budgettaire ontwikkelingen
Er worden voor 2016 geen uitgaven voor repatriëring voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

47

A7. Bijstand buitenland
Verlening van bijstand aan een in het buitenland gevestigde Nederlander
wordt alleen nog voortgezet ingeval het recht op uitkering vóór 1 januari
1996 is vastgesteld. Sinds 1996 zijn er geen nieuwe rechthebbenden.
Budgettaire ontwikkelingen
Er zijn geen noemenswaardige budgettaire ontwikkelingen ten aanzien
van bijstand buitenland.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.19 Kerncijfers bijstand buitenland1

Volume bijstand buitenland (x 1.000 gerechtigden, ultimo)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

0,2

0,2

0,2

SVB, jaarverslag.

A8. Onderstand en re-integratie Caribisch Nederland
De overheid biedt aan inwoners van Caribisch Nederland inkomensondersteuning in de vorm van Onderstand en waar nodig ook
re-integratieondersteuning.
Budgettaire ontwikkelingen
De toename in de uitgaven aan Onderstand wordt verklaard door de
bredere toepassing van de bijzondere onderstand, de toegenomen
aandacht voor niet-gebruik (communicatie) en door verhoging van de
AOV-gerechtigde leeftijd (zie ook beleidsartikel 8). Hierdoor kunnen de
uitkeringen aan Onderstandgerechtigden langer doorlopen. Verder wordt
voor armoedeprojecten in Caribisch Nederland in de periode 2016–2019
een bedrag van € 2,256 miljoen per jaar beschikbaar gesteld. Voor de
uitvoeringskosten daarvan wordt jaarlijks € 0,3 miljoen uitgetrokken. Ten
slotte is voor de invoering van een kinderbijslagregeling en het inkomensonderzoek van het CBS in Caribisch Nederland een bedrag van € 0.9
miljoen beschikbaar in de jaren 2015 en 2016.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.20 Kerncijfers Caribisch Nederland1

Volume Onderstand Caribisch Nederland (x 1.000 huishoudens, ultimo)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

0,4

0,4

0,4

SZW unit RCN.

B. Garanties
De pilot borgstellingregeling is een gesloten regeling. De pilot beoogde te
onderzoeken hoe starters voor krediet bij het bankwezen terecht konden.
Met de regeling konden starters (aanvankelijk alleen vanuit een uitkering)
onder gedeeltelijke en aflopende borgstelling van het rijk een bankkrediet
voor hun bedrijf verwerven. De starter betaalde dan een bescheiden rente
en de bank liep een beperkt risico met weinig uitvoeringskosten. Vanwege
de introductie van nieuwe instrumenten is besloten de regeling te sluiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

48

C. Subsidies
Voor het verstrekken van subsidie (cofinanciering) van de sectorplannen is
in 2016 € 182 miljoen beschikbaar. Verder is in 2016 voor de Regeling ter
stimulering van activiteiten die een duurzame bijdrage leveren aan het
tegengaan van armoede- en schuldenproblematiek en incidentele
subsidies € 2 miljoen beschikbaar.
D. Opdrachten
Deze middelen zijn bestemd voor armoede- en schuldhulpverlening,
bevorderen ondernemerschap, bevorderen arbeidsparticipatie, aanpak
jeugdwerkloosheid en implementatie en ondersteuning bij de invoering
van de Participatiewet.
E. Bekostiging
Een bedrag van € 0,3 miljoen is gereserveerd als instellingssubsidie voor
het Nibud ter ondersteuning van de zelfredzaamheid van consumenten op
het gebied van de huishoudfinanciën en financiële opvoeding.
F. Ontvangsten
In verband met de boedelscheiding van de SVB-Nederlandse Antillen
worden in de jaren 2015–2019 middelen ontvangen (totaal cumulatief € 12
miljoen). Deze middelen dienen ter dekking van de uitgaven voor
re-integratie Caribisch Nederland (zie A8).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

49

Artikel

3. Arbeidsongeschiktheid

Algemene doelstelling

De overheid beschermt werknemers tegen de inkomensgevolgen
van arbeidsongeschiktheid en stimuleert hen te blijven werken of
het werk te hervatten.
De overheid vindt dat werknemers die loon derven als gevolg van
arbeidsongeschiktheid verzekerd moeten zijn van een redelijk inkomen.
Daarom zijn werknemers verplicht verzekerd op grond van de Wet werk en
inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). De WIA omvat twee uitkeringsregimes: de Inkomensverzekering voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten (IVA) en de Regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA). De Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
is bij de introductie van de WIA ingetrokken, maar geldt nog wel voor
mensen die vóór 1 januari 2004 door ziekte of gebrek arbeidsongeschikt
zijn geworden. Op grond van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) waren ondernemers verplicht verzekerd tegen
de inkomensgevolgen van arbeidsongeschiktheid. De WAZ is per
1 augustus 2004 ingetrokken, maar geldt nog wel voor zelfstandigen die
op dat moment een uitkering ontvingen.
Als het totale inkomen van de uitkeringsgerechtigde WIA, WAO of WAZ en
diens eventuele partner onder het sociaal minimum ligt, kan de uitkeringsgerechtigde een toeslag ontvangen tot dat sociaal minimum op grond van
de Toeslagenwet (TW), zie beleidsartikel 2.
De overheid stimuleert met behulp van financiële prikkels voor zowel
uitkeringsgerechtigden als werkgevers dat uitkeringsgerechtigden aan het
werk blijven of (op termijn) weer aan het werk gaan. Daarnaast biedt de
overheid gerichte re-integratieondersteuning aan uitkeringsgerechtigden
die ondersteuning nodig hebben. De overheid kent daarbij een groot
belang toe aan de eigen verantwoordelijkheid en het meewerken aan
re-integratie door de uitkeringsgerechtigde.
Aan werknemers in Caribisch Nederland wordt met de Ongevallenverzekering (OV) een inkomensvoorziening geboden in geval van arbeidsongeschiktheid door een bedrijfsongeval.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister stimuleert aan het werk blijven of het werk hervatten met
een bijdrage voor re-integratieinspanningen aan het UWV. De Minister
financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde
uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen
regisseert de Minister. Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door het UWV;
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Beleidswijzigingen

Belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein zijn:
• De mogelijkheid voor werkgevers om te kiezen voor eigenrisicodragerschap in de WGA voor flexwerkers en vaste krachten tezamen, al dan
niet in combinatie met een private verzekering, is één jaar uitgesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

50

•

•

•

tot 2017 om verzekeraars meer tijd te geven zich hierop voor te
bereiden23.
In het sociaal akkoord is afgesproken dat sociale partners met
maatregelen komen waardoor het beroep op de WIA afneemt.
Hiervoor is taakstellend € 150 miljoen structureel ingeboekt, waarbij
sprake is van een ingroeipad (beginnend met € 5 miljoen in 2017, € 15
miljoen in 2018, et cetera). Er is een verdiepingsonderzoek uitgevoerd
naar benutbare mogelijkheden in de WGA 80–100 groep. Sociale
partners kunnen dit onderzoek gebruiken voor het treffen van
maatregelen. Dit onderzoek is afgelopen juni afgerond24. Aangezien de
maatregelen vanaf 2017 effect dienen te hebben, moeten zij op korte
termijn worden ingevuld.
Het ligt in het voornemen om in 2016 een wijziging aan te brengen in
de WIA voor personen die met loonkostensubsidie werken in de
Participatiewet. In de normale WIA-systematiek worden deze werknemers bij ziekte vrijwel altijd volledig arbeidsongeschikt verklaard,
omdat zij geen regulier werk kunnen verrichten op WML-niveau. Met
de Participatiewet is vastgelegd dat bij het bepalen van het arbeidsongeschiktheidspercentage in de WIA rekening wordt gehouden met de
omstandigheid dat een werknemer met loonkostensubsidie heeft
gewerkt25. Naar verwachting wordt voor het einde van 2015 een
wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer.
In de WGA is eigenrisicodragerschap voor vaste krachten reeds een
mogelijkheid waardoor er sprake is van een hybride markt. Het
evenwicht op deze hybride markt is echter onder druk komen te staan
als gevolg van het groter wordende verschil tussen publieke en private
premies en door de verschillen in financieringssystematiek. Om het
evenwicht op deze markt te herstellen wordt wet- en regelgeving
voorbereid26. De beoogde datum van inwerkingtreding van deze
aanpassing van wet- en regelgeving is 1 januari 2017.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 3 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

616
616

753
753

765
765
100%

778
778

802
802

828
828

866
866

Inkomensoverdrachten
Ongevallenverzekering
(Caribisch Nederland)

616
616

753
753

765
765

778
778

802
802

828
828

866
866

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten van de
Ongevallenverzekering Caribisch Nederland.

23

Tweede Kamer, 32 716, nr. 19.
Tweede Kamer, 32 716, nr. 20.
25
Stb. 2014, nr. 270.
26
Tweede Kamer, 32 716, nr. 18.
24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

51

Tabel 3.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 3 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

Uitgaven

9.037.660

9.147.848

9.348.176

9.490.252

9.626.350

9.832.738 10.077.583

Inkomensoverdrachten
IVA
WGA
WGA eigen-risicodragers
WAO
WAZ

8.960.618
1.170.506
1.883.004
327.000
5.387.175
192.933

9.048.609
1.447.114
2.095.996
346.231
4.987.012
172.256

9.089.824
1.698.636
2.238.178
363.318
4.633.166
156.526

9.130.664
1.931.530
2.370.255
384.362
4.304.041
140.476

9.178.500
2.168.110
2.489.641
404.206
3.990.392
126.151

9.291.765
2.427.966
2.609.187
424.533
3.716.020
114.059

9.428.415
2.699.052
2.723.309
444.468
3.458.803
102.783

77.042
77.042

99.239
99.239

99.251
99.251

99.263
99.263

99.275
99.275

99.288
99.288

109.339
109.339

Nominaal

0

0

159.101

260.325

348.575

441.685

539.829

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Re-integratie WIA/WAO/WAZ/ZW

Toelichting financiële instrumenten

2019

2020

A. Inkomensoverdrachten
A1. Ongevallenverzekering (OV) (Caribisch Nederland)
Werknemers in Caribisch Nederland die door een bedrijfsongeval geheel
of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn geraakt, krijgen op basis van de
Ongevallenverzekering een uitkering (ongevallengeld). De uitkering is
gekoppeld aan het laatst verdiende loon van de werknemer.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgavenontwikkeling van de Ongevallenverzekering (OV) wordt
verklaard door verhoging van de AOV-gerechtigde leeftijd (zie ook
beleidsartikel 8). Hierdoor lopen de uitkeringen van de OV langer door.
Beleidsrelevante kerncijfers

Tabel 3.3 Kerncijfers Ongevallenverzekering (Caribisch Nederland)1

Volume uitkeringen Ongevallenverzekering (x 1.000, ultimo)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

<0,1

<0,1

<0,1

SZW unit RCN.

A2. Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
De WIA geeft werknemers die na een wachttijd van twee jaar ten minste
35% arbeidsongeschikt zijn recht op een uitkering, mits aan de
voorwaarden daarvoor voldaan is. In de WIA staat werk voorop. Het
accent ligt op wat mensen wel kunnen. Tegelijkertijd is er sprake van
inkomensbescherming.
De WIA bestaat uit twee uitkeringsregimes. De IVA verstrekt een loondervingsuitkering aan werknemers die duurzaam volledig arbeidsongeschikt
zijn. Wie nog gedeeltelijk kan werken, krijgt een uitkering op basis van de
WGA. De WIA wordt uitgevoerd door het UWV.
Werkgevers kunnen daarbij eigenrisicodrager worden voor de WGA-lasten
van hun ex-werknemers. Dit betekent dat ze een lagere premie aan het
UWV betalen, omdat zij het gros van de verplichtingen van het UWV met
betrekking tot re-integratie en uitkeringsbetaling overnemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

52

Wie komen ervoor in aanmerking?
Werknemers die op of na 29 december 2005, na een wachttijd van twee
jaar, 35% of meer arbeidsongeschikt zijn als gevolg van ziekte.
Hoe hoog is de IVA-uitkering en wat is de duur?
Iemand die ten minste 80% arbeidsongeschikt is en niet meer kan
herstellen of een geringe kans op herstel heeft, komt op basis van de IVA
in aanmerking voor een uitkering van 75% van het laatstverdiende loon,
met een maximum van 75% van het maximumdagloon. Het maximumdagloon bedraagt per 1 juli 2015 € 199,95, dat is € 4348,91 per maand. De
IVA-uitkering bedraagt maximaal € 3261,69 bruto per maand. Daarnaast
ontvangen IVA-gerechtigden een tegemoetkoming van netto € 211 mits zij
op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op een IVA-uitkering. Deze
tegemoetkoming arbeidsongeschikten is bedoeld om een arbeidsongeschikte tegemoet te komen in de kosten die hij/zij moet maken door
zijn/haar handicap. Het recht op uitkering wordt beëindigd bij het bereiken
van de AOW-leeftijd.
Hoe hoog is de WGA-uitkering en wat is de duur?
• Een arbeidsongeschikte die tenminste 35% arbeidsongeschikt is met
kansen op herstel komt in aanmerking voor een uitkering op basis van
de WGA. De eerste twee maanden bedraagt de uitkering 75%, daarna
70% van het loonverlies (oude maandloon minus eventueel inkomen).
Het totale inkomen neemt toe naarmate de betrokkene meer werkt.
• Indien het loonverlies meer dan 35% maar minder dan 80% bedraagt,
is er sprake van gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid. Afhankelijk van het
arbeidsverleden heeft de gedeeltelijk arbeidsgeschikte minimaal 3 tot
maximaal 38 maanden recht op een loongerelateerde uitkering. De wet
Werk en Zekerheid bevat maatregelen die de maximale duur van de
loongerelateerde uitkering raken, zoals de geleidelijke duurverkorting
en de aanpassing van de opbouw van WW-rechten. Deze maatregelen
treden echter pas per 1 januari 2016 in werking.
• De gedeeltelijk arbeidsgeschikte wordt evenwel geacht te gaan of te
blijven werken. Om hiertoe aan te zetten wordt de uitkering na de
loongerelateerde fase afhankelijk van het verdiende inkomen. Is dat
inkomen ten minste 50% van de resterende verdiencapaciteit, dan
wordt het loon aangevuld tot 70% van het loonverlies. Als de betrokkene na afloop van de loongerelateerde uitkering geen werk heeft of
minder verdient dan 50% van de resterende verdiencapaciteit, dan
wordt een uitkering verstrekt die gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage en het wettelijk minimumloon.
• Indien het loonverlies ten minste 80% bedraagt en herstel op termijn
nog mogelijk is, is er sprake van volledige arbeidsongeschiktheid. De
volledig arbeidsongeschikte houdt ook na de loongerelateerde fase
recht op een uitkering van 70% van het loonverlies.
• WGA-gerechtigden die op 1 juli van het kalendjaar recht hebben op
een WGA-uitkering ontvangen evenals IVA-gerechtigden een tegemoetkoming arbeidsongeschikten van netto € 211.
• Evenals bij de IVA-uitkering geldt ook bij de WGA-uitkering het
maximumdagloon.
• Het recht op uitkering kan doorlopen tot de AOW-leeftijd.
Budgettaire ontwikkelingen
In 2016 stijgen de uitkeringslasten WIA inclusief de lasten voor eigenrisicodragers met circa € 400 miljoen. Dit is een gevolg van het feit dat de
WIA een relatief nieuwe regeling is die nog niet het structurele niveau
heeft bereikt. De hogere AOW-leeftijd heeft als gevolg dat WIA-uitkeringen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

53

langer doorlopen. De tegemoetkoming arbeidsongeschikten maakt
onderdeel uit van de uitkeringslasten IVA, WGA, WAO en WAZ in tabel 3.2.
Beleidsrelevante kerncijfers
De kerncijfers WIA zijn gecombineerd met de kerncijfers WAO in tabel 3.4.
A3. Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
De WAO is per 29 december 2005 vervangen door de WIA. De WAO
verstrekt uitkeringen tot aan de AOW-leeftijd. Derhalve zullen er nog
decennia lang mensen zijn die een beroep blijven doen op de WAO. De
WAO wordt uitgevoerd door het UWV.
Wie komen ervoor in aanmerking?
De werknemer die op 1 januari 2004 al een WAO-uitkering ontving,
behoudt deze zolang aan de uitkeringsvoorwaarden wordt voldaan:
• hij is 15% of meer arbeidsongeschikt;
• hij heeft de AOW-leeftijd nog niet bereikt.
De WAO blijft ook gelden voor werknemers die hun eerste ziektedag
hadden vóór 1 januari 2004 of van wie het recht op WAO-uitkering is
geëindigd, indien zij binnen vijf jaar (opnieuw) arbeidsongeschikt worden
door dezelfde oorzaak. Hierdoor worden nog slechts nieuwe
WAO-uitkeringen toegekend bij herleving van een oud recht.
Hoe hoog is de WAO-uitkering?
De WAO-uitkering bestaat uit twee fasen.
• In de eerste fase ontvangt een WAO-gerechtigde een loondervingsuitkering die gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage en
het dagloon. De uitkering bedraagt per 1 juli 2015 maximaal € 3261,69
bruto per maand. De duur van de loondervingsuitkering is afhankelijk
van de leeftijd op de ingangsdatum van de WAO-uitkering.
• In de tweede fase ontvangt de WAO-gerechtigde een vervolguitkering
die gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage en het
vervolgdagloon. De hoogte van het vervolgdagloon is onder andere
afhankelijk van de leeftijd die iemand heeft op de ingangsdatum van
de WAO-uitkering. De vervolguitkering kan in principe doorlopen tot de
AOW-leeftijd.
• WAO-gerechtigden die op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op
een WAO-uitkering en meer dan 35% arbeidsongeschikt zijn ontvangen
daarnaast een tegemoetkoming arbeidsongeschikten van netto € 211.
Budgettaire ontwikkelingen
Er is alleen nog instroom in de WAO door herleving van uitkeringen. Er
worden dan ook nauwelijks nog nieuwe WAO-uitkeringen toegekend.
Tegelijkertijd worden er in 2016 22.000 uitkeringen beëindigd. De
uitkeringslasten WAO dalen in 2016 met circa € 350 miljoen. In latere
jaren gaat de daling van de uitkeringslasten minder snel. Dit komt vooral
doordat WAO-uitkeringen langer doorlopen als gevolg van de (versnelde)
verhoging van de AOW-leeftijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

54

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 3.4 Kerncijfers IVA, WGA en WAO1

1
2

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

IVA, WGA en WAO
Bestand in uitkeringen (x 1.000, ultimo)
• waarvan IVA
• waarvan WGA
• waarvan WAO
Bestand als percentage van de verzekerde populatie (%)

553
61
148
343
8,0

547
73
158
316
7,8

548
84
169
294
7,7

Instroom in uitkeringen (x 1.000)
• waarvan IVA
• waarvan WGA
• waarvan WAO
Instroomkans (%)

38
8,2
29
1,0
0,6

38
8,9
28
0,7
0,5

38
9,2
29
0,5
0,6

Uitstroom uit uitkeringen (x 1.000)
• waarvan IVA
• waarvan WGA
• waarvan WAO
Doorstroom van WGA naar IVA (x 1.000)
Uitstroomkans WAO + WIA (%)

45
4,9
9,2
31
6,3
7,6

44
5,8
9,5
28
8,5
7,9

38
6,5
9,5
22
8,1
6,9

WGA
Aandeel werkende WGA’ers met resterende verdiencapaciteit (%)

42

–2

–2

UWV, jaarverslag.
Het aandeel werkende WGA’ers wordt niet geraamd.

Handhaving
De gepercipieerde detectiekans is toegenomen en de kennis van de
verplichtingen over 2012 en 2014 laat een stabiel beeld zien. De incassoratio 2013 is toegenomen met 20 procentpunt. Dit betekent dat na twee
jaar (eind 2014) 40% van de over 2013 terug te vorderen uitkeringen en
boetes is geïncasseerd. De eerste meting voor de incassoratio van in 2014
ontstane vorderingen op uitkeringen en boetes is 20%, dat is gelijk aan de
incassoratio 2013 in het eerste jaar. Algemene opmerkingen over de
kerncijfers fraude en handhaving zijn in de leeswijzer opgenomen.
Tabel 3.5 Kerncijfers IVA, WGA en WAO (fraude en handhaving)
Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)

73
90

–
–

78
89

Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

1,7
9,2

1,7
12

1,8
9,8

–
–

20
–

40
20

Terugvordering3
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1

Ipsos, Kennis verplichtingen en detectiekans 2014. Cijfers voor 2013 zijn niet beschikbaar.
UWV, jaarverslag.
3
UWV administratie.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

55

A4. Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen
(WAZ)
De WAZ is een verplichte verzekering voor zelfstandigen, beroepsbeoefenaren, directeuren-grootaandeelhouders en meewerkende echtgenoten
tegen de inkomensgevolgen van langdurige arbeidsongeschiktheid. De
WAZ is op 1 augustus 2004 ingetrokken. Sindsdien kunnen ondernemers
zelf bepalen of zij de inkomensrisico’s al dan niet willen afdekken,
bijvoorbeeld via een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering. De
WAZ blijft gelden voor zelfstandigen die op 1 augustus 2004 een uitkering
ontvingen. De WAZ wordt uitgevoerd door het UWV.
Wie komen ervoor in aanmerking?
De zelfstandige die op 1 augustus 2004 al een WAZ-uitkering ontving,
behoudt deze zolang aan de uitkeringsvoorwaarden wordt voldaan:
• hij is 25% of meer arbeidsongeschikt;
• hij heeft de AOW-leeftijd nog niet bereikt.
Hoe hoog is de WAZ-uitkering?
De hoogte van de WAZ-uitkering hangt af van de mate van arbeidsongeschiktheid en het feitelijk gederfde inkomen per dag, mits dat niet hoger is
dan het wettelijk minimumloon (de grondslag). De uitkering voor volledig
arbeidsongeschikten is 75% van de grondslag en bedraagt per 1 juli 2015
€ 1130,85 bruto per maand. Heeft de betrokkene voortdurend oppas en
verzorging nodig, dan kan de uitkering worden verhoogd tot maximaal
100% van de grondslag. WAZ-gerechtigden die op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op een WAZ-uitkering en meer dan 35% arbeidsongeschikt zijn ontvangen daarnaast een tegemoetkoming arbeidsongeschikten van € 211.
Budgettaire ontwikkelingen
De toegang voor zelfstandigen tot de WAZ is per 1 augustus 2004
beëindigd. In de WAZ is nog slechts in beperkte mate sprake van nieuwe
instroom, die bestaat uit herleving van uitkeringen. Het WAZ-bestand en
de uitkeringslasten nemen de komende jaren af, met name door het
bereiken van de AOW-leeftijd van het zittend bestand. De hogere
AOW-leeftijd heeft als gevolg dat WAZ-uitkeringen langer doorlopen.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 3.6 Kerncijfers WAZ1

Bestand in uitkeringen (x 1.000, ultimo)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

17

15

14

UWV, jaarverslag.

B. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Re-integratie WIA/WAO/WAZ/ZW
Voor de re-integratie van uitkeringsgerechtigden in de WIA, WAO, WAZ en
ZW zet het UWV middelen in om hen zo nodig te begeleiden op weg naar
werk en te ondersteunen zodra zij werk hebben. UWV zet deze middelen
in voor de inkoop van trajecten en diensten gericht op het vinden van
werk en voorzieningen na werkaanvaarding (waaronder jobcoaching). Het
UWV beschikt vanaf 2015 over een geïntegreerd taakstellend
re-integratiebudget voor de inzet van trajecten en van voorzieningen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

56

de re-integratieondersteuning van gedeeltelijk arbeidsgeschikten (inclusief
Wajongers). Ze worden jaarlijks aan het UWV beschikbaar gesteld en door
het UWV verantwoord via de reguliere rapportages.
Budgettaire ontwikkelingen
Voor het jaar 2016 is voor het premiegefinancierde gedeelte van het
re-integratiebudget € 99 miljoen beschikbaar. Het begrotingsgefinancierde gedeelte van het re-integratiebudget heeft betrekking op de Wajong
en wordt verantwoord in artikel 4 (tabel 4.1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

57

Artikel

4. Jonggehandicapten

Algemene doelstelling

De overheid biedt jonggehandicapten arbeids- en inkomensondersteuning.
De Wajong bestaat uit drie groepen die elk een eigen doelstelling hebben:
de «oude Wajong» (tot 2010), de «nieuwe Wajong» (2010 tot 2015) en de
Wajong2015. Het moment van instroom bepaalt tot welke groep iemand
behoort. In de «oude Wajong» staat inkomensondersteuning voorop en is
arbeidsondersteuning beschikbaar voor hen die kunnen werken. Voor de
«nieuwe Wajong» (mensen die in de periode 2010 tot 2015 zijn
ingestroomd) heeft de overheid als eerste doel de arbeidsparticipatie van
Wajongers te bevorderen. Als zij perspectief hebben op het verrichten van
arbeid staat voor deze Wajongers arbeidsondersteuning centraal. Als
onderdeel van de arbeidsondersteuning kunnen zij zo nodig inkomensondersteuning aanvragen. De doelgroep van de Wajong2015 bestaat uit
mensen die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben.
Zij zullen nooit kunnen werken, ook niet met ondersteuning. De overheid
heeft voor deze groep als doel te voorzien in een inkomensvoorziening.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister stimuleert het vinden van werk met een bijdrage voor
re-integratieinspanningen aan het UWV en de REA-instituten. De Minister
financiert de inkomensondersteuning via het verstrekken van uitkeringen. Hij27 is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen uit hoofde van de
Wajong;
• Het ter beschikking stellen van middelen voor het aan het werk helpen
van mensen die arbeidsmogelijkheden hebben;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door het UWV.

Beleidswijzigingen

Er zijn voor 2016 geen belangrijke beleidswijzigingen op het terrein van de
Wajong. Wel heeft het wetsvoorstel tot harmonisatie van instrumenten in
de Participatiewet gevolgen voor de hoogte van de mobiliteitsbonus voor
Wajongers (zie artikel 2).

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 4.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 4 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

3.019.261
3.019.261

3.099.752
3.099.752

3.174.376
3.174.376
100%

3.221.648
3.221.648

3.140.274
3.140.274

3.193.948
3.193.948

3.234.251
3.234.251

Inkomensoverdrachten
Wajong

2.912.311
2.912.311

2.990.919
2.990.919

3.029.734
3.029.734

3.083.534
3.083.534

3.022.920
3.022.920

3.092.238
3.092.238

3.148.705
3.148.705

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Re-integratie Wajong

106.950
106.950

108.833
108.833

144.642
144.642

138.114
138.114

117.354
117.354

101.710
101.710

85.546
85.546

Ontvangsten

12.273

0

0

0

0

0

0

27

Voor een toelichting wordt verwezen naar de leeswijzer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

58

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en zijn
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
Wajong.
Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s:
De bijdragen aan ZBO’s en RWT’s zijn 100% juridisch verplicht. Het betreft
een re-integratiebudget voor Wajongers op grond van de Wajong.

Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
(Wajong)
De Wajong biedt inkomensondersteuning aan mensen die voor het
bereiken van de 18-jarige leeftijd arbeidsgehandicapt zijn geworden en
geen arbeidsverleden hebben en aan hen die tijdens hun studie voor het
bereiken van de 30-jarige leeftijd arbeidsgehandicapt zijn geworden. De
Wajong wordt uitgevoerd door het UWV.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Mensen die voor het bereiken van de 18-jarige leeftijd of tijdens hun
studie arbeidsgehandicapt zijn geworden en geen arbeidsverleden
hebben. Voor de Wajong2015 geldt hierbij als voorwaarde dat zij
duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben.
Hoe hoog is de Wajong-uitkering?
Voor mensen die in de oude Wajong zijn ingestroomd en volledig
arbeidsgehandicapt zijn is de uitkering 75% van het wettelijk
minimumloon. Per 1 juli 2015 is dit € 1130,85 bruto per maand voor
mensen van 23 jaar en ouder. Voor jongeren is de uitkering 75% van het
wettelijk minimumjeugdloon. In geval van gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid is deze afhankelijk van het arbeidsongeschiktheidspercentage.
Voor mensen die in de nieuwe Wajong zijn ingestroomd is de uitkering
ook 75% van het wettelijk minimumloon. Voor mensen die arbeidsmogelijkheden hebben geldt een activerende uitkeringsstructuur, waarbij
«werken moet lonen» het uitgangspunt is. Verdient een Wajonger in de
werkregeling meer dan 20% van het minimumloon, dan mag hij de helft
van elke extra verdiende euro houden, tot 100% van het minimumloon.
Jonggehandicapten in de nieuwe Wajong die studeren ontvangen een
uitkering van 25% van het wettelijk minimumloon.
Mensen die instromen in de Wajong2015 ontvangen een uitkering van
75% van het wettelijk minimumloon.
Budgettaire ontwikkelingen
Met de maatregelen uit de Participatiewet is de Wajong alleen nog
toegankelijk voor personen die duurzaam geen mogelijkheden tot
arbeidsparticipatie hebben. Hierdoor is de instroom aanzienlijk gedaald.
De verwachting is dat de instroom in 2015 voor het eerst kleiner zal zijn
dan de uitstroom. Dit zet zich voort in 2016, waardoor het volume van
2015 op 2016 daalt. De verwachte uitgaven stijgen echter nog wel omdat
de gemiddelde uitkering stijgt. Dit heeft meerdere oorzaken:
• De nieuwe instroom heeft duurzaam geen arbeidsmogelijkheden en zal
daarom een volledige uitkering ontvangen. Van de personen die
uitstromen zal een deel een gedeeltelijke uitkering hebben, omdat zij
wel werkten;
• De gemiddelde leeftijd van de Wajongers neemt toe, omdat de grote
groep die afgelopen jaren is ingestroomd ouder wordt. Hierdoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

59

•

•

neemt het percentage Wajongers dat een uitkering krijgt dat gebaseerd
is op het minimumjeugdloon af;
Het aantal mensen dat op grond van de studieregeling nog een
uitkering van 25% van het wettelijk minimumloon ontvangt neemt af.
Deze personen krijgen een hogere uitkering omdat ze niet meer
studeren en doorstromen naar de werk- of uitkeringsregeling;
De tegemoetkoming arbeidsongeschikten maakt onderdeel uit van de
uitkeringslasten Wajong in tabel 4.1.

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 4.2 Kerncijfers Wajong
Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

Volume Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen, ultimo)1
• waarvan oude Wajong (tot 2010)
• waarvan nieuwe Wajong (2010 tot 2015)
o waarvan werkregeling (%)
o waarvan studieregeling (%)
o waarvan duurzaam geen arbeidsmogelijkheden (%)
• waarvan Wajong2015

251
184
67
74
18
9,0
–

250
181
67
78
13
9,0
1,6

248
178
66
74
9
17
3,5

Instroom Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen)1
Uitstroom Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen)1

17,4
5,7

4,7
5,8

3,7
5,8

23

25

27

Aandeel werkenden in de oude en nieuwe Wajong (%)2
1
2

UWV, jaarverslag.
Administratie UWV.

Handhaving
De gepercipieerde detectiekans is met 15-procentpunt toegenomen. De
kennis van de verplichtingen is licht en niet statistisch significant
afgenomen. De incassoratio 2013 is toegenomen met 25 procentpunt. Dit
betekent dat na twee jaar (eind 2014) 46% van de over 2013 terug te
vorderen uitkeringen en boetes is geïncasseerd. De eerste meting van de
incassoratio van in 2014 ontstane vorderingen op uitkeringen en boetes is
23%,vergelijkbaar met de incassoratio 2013 in het eerste jaar. Algemene
opmerkingen over de kerncijfers fraude en handhaving zijn in de
leeswijzer opgenomen.
Tabel 4.3 Kerncijfers Wajong (fraude en handhaving)
Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)

62
90

–
–

77
85

Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

1,2
3,0

1,3
4,6

1,5
4,3

–
–

21
–

46
23

Terugvordering3
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1
2
3

Ipsos, Kennis der verplichtingen en detectiekans 2014. Cijfers voor 2013 zijn niet beschikbaar.
UWV, jaarverslag.
UWV administratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

60

B. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Re-integratie Wajong
Voor jonggehandicapten is een re-integratiebudget beschikbaar om hen
zo nodig te begeleiden op weg naar werk en te ondersteunen zodra zij
werk hebben. Dit budget is bestemd voor de inzet van trajecten gericht op
het vinden van werk, voorzieningen na werkaanvaarding (waaronder
jobcoaching) en voor de financiering van de REA-instituten.
Het UWV beschikt vanaf 2015 over een geïntegreerd taakstellend
re-integratiebudget voor de inzet van trajecten en voorzieningen voor de
ondersteuning van gedeeltelijk arbeidsgeschikten (Wajong, WIA, WAO,
WAZ en ZW). Het premiegefinancierde deel van het re-integratiebudget
heeft betrekking op de WIA,WAO,WAZ en ZW en wordt verantwoord in
artikel 3.
Budgettaire ontwikkelingen
Voor het jaar 2016 is voor het begrotingsgefinancierde deel van het
geïntegreerd taakstellend budget re-integratie Wajong € 145 miljoen
beschikbaar. Daarbij is rekening gehouden met een budgettair neutrale
kasschuif van € 20 miljoen van 2015 naar 2016 (€ 10 miljoen) en 2017
(€ 10 miljoen). Deze kasschuif heeft plaatsgevonden om de inzet van de
extra middelen (€ 95 miljoen) voor de activering van de «oude Wajong»
beter te kunnen ondersteunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

61

Artikel

5. Werkloosheid

Algemene doelstelling

De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen
van werkloosheid en stimuleert hen het werk te hervatten.
De overheid biedt werknemers die hun baan verliezen en geheel of
gedeeltelijk werkloos worden, bescherming tegen het verlies aan loon als
gevolg van werkloosheid. Zij kunnen een beroep doen op een uitkering
die voorziet in een tijdelijk loonvervangend inkomen om de periode van
werkloosheid te overbruggen. Hiervoor zijn werknemers verplicht
verzekerd op grond van de Werkloosheidswet (WW). Door middel van
instrumenten als bijvoorbeeld de sollicitatieplicht, het besluit passende
arbeid en inkomensverrekening stimuleert de overheid een terugkeer naar
werk.
De subsidieregeling voor scholing en plaatsing van oudere werklozen
biedt werklozen van 50 jaar en ouder ondersteuning bij het vinden van
een baan. Werklozen die bij instroom in de WW 60 jaar of ouder zijn,
komen na afloop van hun WW-uitkering in aanmerking voor een uitkering
op minimumniveau (IOW).
Als het totale inkomen van de uitkeringsgerechtigde WW of IOW en diens
eventuele partner onder het sociaal minimum ligt, kan de uitkeringsgerechtigde een toeslag ontvangen tot het sociaal minimum op grond van
de Toeslagenwet (TW), zie beleidsartikel 2.
Werknemers in Caribisch Nederland ontvangen bij beëindiging van de
dienstbetrekking anders dan door de schuld van de werknemer op grond
van de Cessantiawet een eenmalige uitkering, te betalen door de
werkgever. Als de werkgever wegens faillissement of surseance van
betaling niet in staat is om de uitkering (tijdig) te betalen, neemt de
overheid deze verplichting over.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen. Daarnaast stimuleert de Minister met
financiële instrumenten initiatieven die bijdragen aan de werking van de
arbeidsmarkt. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert
de Minister. Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen;
• Het borgen van het activerend karakter van de regelingen en van hun
bijdrage aan de werking van de arbeidsmarkt;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door het UWV;
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Beleidswijzigingen

In 2015 zijn de eerste onderdelen van de Wet Werk en Zekerheid (Wwz) in
werking getreden28. Voor de WW betrof dit de invoering van inkomensverrekening en de aanscherping van het begrip passende arbeid. In 2016
wordt een aantal andere wijzigingen in de WW als gevolg van de Wwz van
kracht. Deze wijzigingen raken de maximale duur van het recht op
WW-uitkering. Zo wordt vanaf 1 januari 2016 de maximale WW-duur
stapsgewijs – één maand per kwartaal – teruggebracht van 38 maanden
28

Stb. 2014, nr. 216.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

62

naar 24 maanden. Ook wordt de opbouw van WW-rechten aangepast.
Werknemers bouwen in de eerste 10 jaar van hun loopbaan per gewerkt
jaar 1 maand WW op. Daarna bouwen zij per gewerkt jaar een halve
maand WW op. Verder wordt de faillissementsuitkering in de WW
gemaximeerd op 150% van het maximum dagloon. Tot slot is voorzien dat
in 2016 de nog vast te stellen Calamiteitenregeling29 in werking treedt.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 5 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

25.483
25.483

48.582
48.582

66.620
66.620
81%

67.296
67.296

61.557
61.557

79.040
79.040

97.802
97.802

Inkomensoverdrachten
IOW
Cessantiawet (Caribisch Nederland)

20.483
20.480
3

33.082
32.982
100

51.120
51.020
100

62.296
62.196
100

61.557
61.457
100

79.040
78.940
100

97.802
97.702
100

Subsidies

5.000

15.500

15.500

5.000

0

0

0

627

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten IOW
en uitkeringslasten Cessantiawet (Caribisch Nederland).
Subsidies:
De subsidies zijn voor 20% juridisch verplicht. De overige 80% zijn
bestuurlijk gebonden door het sociaal akkoord dat het kabinet met de
sociale partners heeft gesloten.

Tabel 5.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 5 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Uitgaven

7.146.648

6.964.728

6.792.949

6.647.119

6.537.625

6.298.431

5.978.742

Inkomensoverdrachten
WW

7.145.866
7.145.866

6.964.728
6.964.728

6.658.779
6.658.779

6.446.619
6.446.619

6.273.082
6.273.082

5.979.357
5.979.357

5.615.517
5.615.517

782
782

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

134.170

200.500

264.543

319.074

363.225

377.000
377.000
0

385.000
385.000
0

392.840
385.000
7.840

397.043
385.000
12.043

401.279
385.000
16.279

405.561
385.000
20.561

409.889
385.000
24.889

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Re-integratie WW
Nominaal
Ontvangsten
UFO
Nominaal

Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW)
De IOW geeft werklozen die bij aanvang van de WW-uitkering 60 jaar of
ouder zijn, na afloop van hun WW-uitkering recht op een vervolguitkering.
Ook gedeeltelijk arbeidsongeschikten die bij aanvang van de loongerela-

29

Stb. 2014, nr. 276.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

63

teerde WGA-uitkering 60 jaar of ouder zijn, kunnen na afloop van hun
loongerelateerde uitkering recht hebben op IOW. De IOW is een tijdelijke
regeling. In het sociaal akkoord is afgesproken om de IOW tot 2020 te
verlengen. In de Wwz is daartoe opgenomen dat oudere WW’ers en
WGA’ers in aanmerking kunnen komen voor een IOW-uitkering als zij vóór
1 januari 2020 werkloos of gedeeltelijk arbeidsongeschikt worden. De IOW
wordt uitgevoerd door het UWV.
Wie komen ervoor in aanmerking?
• Werklozen die bij aanvang van de WW-uitkering 60 jaar of ouder zijn
en die recht hebben op meer dan drie maanden WW-uitkering, komen
bij beëindiging van hun WW-uitkering wegens het bereiken van de
maximale duur in aanmerking voor een IOW-uitkering. De regeling is
toegankelijk voor oudere werklozen die werkloos zijn geworden vanaf
1 oktober 2006;
• Gedeeltelijk arbeidsongeschikte ouderen hebben na hun loongerelateerde WGA-uitkering recht op IOW als de loongerelateerde WGA is
toegekend op of na het bereiken van de leeftijd van 60 jaar. De regeling
is toegankelijk als het recht op de loongerelateerde WGA-uitkering op
of na 31 december 2007 is ontstaan.
Hoe hoog is de IOW-uitkering?
Deze uitkering is maximaal 70% van het wettelijk minimumloon. Dit is op
1 juli 2015 € 1.055,46 bruto per maand. De uitkering kan lager zijn dan
70% van het wettelijk minimumloon als:
• de WW- of loongerelateerde WGA-uitkering, in de kalendermaand voor
het einde van deze uitkering, lager was dan 70% van het minimumloon;
• de betrokkene tijdens de IOW-uitkering andere inkomsten heeft,
bijvoorbeeld loon of een andere uitkering.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven aan de IOW stijgen in 2015 en 2016 vanwege de stijging van
de AOW-leeftijd en de stijging van de WW-uitstroom van 60-plussers bij
het bereiken van de maximale WW-duur.
Beleidsrelevante kerncijfers
Als gevolg van de stijging van de AOW-leeftijd, de duurverkorting van de
WW en de vertraagde doorwerking van in recente jaren toegenomen
WW-instroom die het einde van hun maximale WW-duur nadert, neemt
het IOW-volume meerjarig toe.
Tabel 5.3 Kerncijfers IOW1

Volume IOW (x 1.000 uitkeringsjaren)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

1,8

2,9

4,5

UWV, juninota.

A2. Cessantiawet (Caribisch Nederland)
Werknemers in Caribisch Nederland ontvangen bij beëindiging van de
dienstbetrekking anders dan door de schuld van de werknemer op grond
van de Cessantiawet een eenmalige uitkering, te betalen door de
werkgever. Als de werkgever wegens faillissement of surseance van
betaling niet in staat is om de uitkering (tijdig) te betalen, neemt de
overheid deze verplichting over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

64

Budgettaire ontwikkelingen
Er wordt in de raming een in de tijd constant uitgavenpatroon verondersteld. Rondom deze raming kunnen de uitgaven van jaar op jaar sterk
fluctueren, afhankelijk van het aantal bedrijven dat failliet is gegaan en het
aantal betrokken werknemers. Specifieke kenmerken van de betrokken
werknemers, zoals gemiddeld dienstverband en gemiddeld loon, kunnen
ook sterk fluctueren en de hoogte van de uitkeringslasten van jaar op jaar
beïnvloeden.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal uitkeringen dat o.b.v. de Cessantiawet wordt verstrekt, is
beperkt. Het volume wordt geraamd op minder dan 100 uitkeringen per
jaar.
Tabel 5.4 Kerncijfers Cessantiawet (Caribisch Nederland)1

Volume Cessantiawet (x 1.000 uitkeringen)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

<0,1

<0,1

<0,1

SZW unit RCN.

A3. Werkloosheidswet (WW)
De WW verzekert werknemers tegen de financiële gevolgen van
werkloosheid. Het verlies aan inkomen kan voor een bepaalde periode
gedeeltelijk opgevangen worden met een uitkering. De WW-uitkering
duurt minimaal 3 maanden. De maximale duur wordt vanaf 2016
stapsgewijs – één maand per kwartaal – teruggebracht van 38 maanden
naar 24 maanden. Bovendien wordt de opbouw van WW-rechten vanaf
2016 aangepast. De maximale duur is daarbij afhankelijk van het aantal
jaren dat iemand heeft gewerkt voordat hij werkloos werd. Per jaar
arbeidsverleden bouwt een werknemer de eerste tien jaar één maand
recht op een WW-uitkering op. Vanaf tien jaar arbeidsverleden bouwt een
werknemer vanaf 2016 met elk extra gewerkt jaar een halve maand recht
op WW-uitkering op. De WW wordt uitgevoerd door het UWV.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Om voor een WW-uitkering in aanmerking te komen moet iemand in ieder
geval:
• de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt en verzekerd zijn voor de WW;
• minimaal vijf arbeidsuren per week kwijtraken (of voor wie minder dan
tien uur per week werkte, minimaal de helft van de arbeidsuren);
• geen recht meer hebben op loon over die verloren arbeidsuren;
• beschikbaar zijn om te gaan werken;
• voldoen aan de wekeneis: in de 36 weken voor de eerste werkloosheidsdag in minimaal 26 weken in loondienst hebben gewerkt;
• geen ZW-uitkering, WAO-uitkering bij volledige arbeidsongeschiktheid
of IVA-uitkering ontvangen;
• geen WGA-uitkering ontvangen (tenzij men naast de WGA-uitkering
werkte, en die baan is kwijtgeraakt);
• zich tijdig registreren als werkzoekende bij het UWV WERKbedrijf;
• niet verwijtbaar werkloos zijn. Verwijtbaar werkloos is iemand die zelf
ontslag heeft genomen of om een dringende reden is ontslagen. In dat
geval krijgt de werknemer geen uitkering of een korting op de
uitkering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

65

Hoe hoog is de WW-uitkering?
De eerste twee maanden bedraagt de uitkering 75%, daarna 70% van het
loonverlies (oude maandloon minus eventueel inkomen). Het totale
inkomen neemt toe naarmate de betrokkene meer werkt. De hoogte van
het maandloon is gemaximeerd, waardoor de 75%-uitkering per 1 juli
2015 maximaal € 3.261,68 bruto per maand bedraagt en de 70%-uitkering
maximaal € 3.044,24.
Budgettaire ontwikkelingen
De arbeidsmarkt trekt in 2015 en 2016 naar verwachting verder aan. De
ramingen van CPB geven voor 2015 en 2016 een daling van de
werkloosheid aan. Dit leidt tot een daling van de WW-uitgaven. De
effecten van de Wwz groeien vanaf 2016 geleidelijk in. Onder meer de
aanscherping van het besluit passende arbeid en invoering van inkomensverrekening hebben naar verwachting in 2016 een licht neerwaarts effect
op de uitkeringslasten.
Beleidsrelevante kerncijfers
De werkloosheid zal in 2015 en 2016 naar verwachting dalen. Dit leidt tot
een afname van het WW-volume. In beide jaren ligt het aantal beëindigde
uitkeringen hoger dan het aantal nieuwe uitkeringen, als gevolg van de
aantrekkende arbeidsmarkt. Als gevolg van de dalende werkloosheid
worden in 2016 minder nieuwe uitkeringen verstrekt dan in 2015. Het
aantal beëindigde WW-uitkeringen ligt in 2016 eveneens lager. Dit hangt
samen met de daling van het aantal lopende uitkeringen en van het aantal
nieuwe uitkeringen. Het merendeel van de uitstroom uit de WW vindt
immers binnen 6 maanden na instroom plaats.
Tabel 5.5 Kerncijfers WW1

Volume WW (x 1.000 uitkeringsjaren)
Aantal lopende WW-uitkeringen (x 1.000, ultimo)
Aantal nieuwe WW-uitkeringen (x 1.000)
Aantal beëindigde WW-uitkeringen (x 1.000)
1
2

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

364
441
605
6002

348
416
590
614

334
397
577
597

UWV, jaarverslag.
UWV, juninota.

Het WW-volume in tabel 5.5 wordt weergegeven in uitkeringsjaren. Dit is
het gemiddeld aantal WW-uitkeringen gedurende het kalenderjaar
omgerekend naar voltijdsequivalenten. Daarnaast bevat tabel 5.5 ook het
aantal lopende WW-uitkeringen per 31 december. De ontwikkeling van
deze ultimostand kan via de onderste twee indicatoren in de tabel worden
verklaard uit de totale WW-instroom en de WW-uitstroom gedurende het
kalenderjaar.
Handhaving
De gepercipieerde detectiekans is toegenomen. De kennis van de
verplichtingen is licht afgenomen, maar de gerapporteerde afname is
statistisch niet significant. De incassoratio 2013 is toegenomen met 23
procentpunt. Dit betekent dat na twee jaar (eind 2014) 56% van de over
2013 terug te vorderen uitkeringen en boetes is geïncasseerd. De eerste
meting van de incassoratio van in 2014 ontstane vorderingen op
uitkeringen en boetes is 23%. Dat is lager dan de incassoratio 2013 in het
eerste jaar. Algemene opmerkingen over de kerncijfers fraude en
handhaving zijn in de leeswijzer opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

66

Tabel 5.6 Kerncijfers WW (fraude en handhaving)

1
2
3

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)

78
98

–
–

84
94

Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

29
35

31
42

43
63

Terugvordering3
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)

–
–

33
–

56
23

Ipsos, Kennis der verplichtingen en detectiekans 2014. Cijfers voor 2013 zijn niet beschikbaar.
UWV, jaarverslag.
UWV administratie.

B. Subsidies
Het kabinet heeft in 2013 middelen aan het UWV beschikbaar gesteld voor
de aanpak van de werkloosheid onder ouderen op basis van het Actieplan
55-plus werkt. Het plan bevat een subsidieregeling waarmee 55-plussers
via de werkgever of op eigen aanvraag scholing(svouchers) kunnen
krijgen of die intermediairs een plaatsingsfee toekent wanneer zij een
oudere werkzoekende duurzaam (minimaal 3, 6 of 12 maanden) aan een
baan helpen. Onder beleidsartikel 11 zijn de uitgaven opgenomen die
samenhangen met overige maatregelen binnen het Actieplan, zoals het
organiseren van netwerkbijeenkomsten en inspiratiedagen. De doelgroep
voor deze aanpak en de bijbehorende subsidieregeling is in 2014
uitgebreid naar 50-plussers30.
C. Ontvangsten
De overheid is eigenrisicodrager voor de WW. Het UWV verhaalt de
WW-uitkeringen op de betrokken overheidswerkgever. Dit staat als
ontvangsten Uitvoeringsfonds voor de overheid (UFO) op dit artikel van
de begroting. De ontvangsten UFO zijn naar verwachting in 2016 gelijk
aan 2015. Enerzijds stijgen de ontvangsten UFO als gevolg van taakstellingen bij de overheid. Anderzijds dalen de ontvangsten UFO als gevolg
van de aantrekkende arbeidsmarkt. Beide effecten wegen daarbij naar
verwachting tegen elkaar op.

30

Tweede Kamer, 29 544, nr. 540.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

67

Artikel

6. Ziekte en zwangerschap

Algemene doelstelling

De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen
van ziekte en stimuleert hen het werk te hervatten. De overheid
beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van
zwangerschap.
De overheid vindt dat mensen die ziek worden en waarbij de loonbetalingsverplichting bij ziekte voor de werkgever niet van toepassing is, ook
verzekerd moeten zijn van een tijdelijk loonvervangend inkomen. Zij
kunnen het verlies aan inkomen daarom voor een periode van twee jaar,
gelijk aan de periode van de loonbetalingsverplichting, opvangen met een
uitkering op grond van de Ziektewet (ZW). Door middel van verzuimbegeleiding en re-integratie stimuleert de overheid deze werknemers om zo
snel mogelijk weer aan het werk te gaan.
Ook tijdens de periode van zwangerschaps- en bevallingsverlof voorziet
de overheid in een tijdelijk loonvervangend inkomen. Op grond van de
Wet arbeid en zorg (WAZO) komen zwangere werkneemsters en zelfstandigen in aanmerking voor een uitkering.
Mensen die lijden aan de ziekte maligne mesothelioom of asbestose door
blootstelling aan asbest, kunnen van de overheid een tegemoetkoming of
een voorschot op een schadevergoeding ontvangen op grond van de
Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS).
Werknemers in Caribisch Nederland die door ziekte of zwangerschap met
loonderving geconfronteerd worden, ontvangen een uitkering op grond
van de Ziekteverzekering (ZV).

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert de Minister. Hij is in deze rollen verantwoordelijk
voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door het UWV en de SVB;
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Beleidswijzigingen

Het zwangerschapsverlof van vrouwen die in verwachting zijn van een
meerling wordt uitgebreid met 4 weken. Dit zogenoemde meerlingenverlof gaat 8 tot 10 weken voor de vermoedelijke datum van bevalling in.
De beleidswijziging is het gevolg van het amendement Heerma bij de
behandeling van de Wet modernisering regelingen voor verlof en
arbeidtijden d.d. 9 oktober 201431. Een groot deel van de doelgroep
ontvangt nu nog een uitkering in het kader van de Ziektewet, omdat zij
conform de richtlijn van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en
Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) vanaf de tiende week voor de verwachte
datum van bevalling gebruik maken van ziekteverlof. Vanaf 1 april 2016
krijgen de vrouwen recht op een vervroeging van het zwangerschapsverlof.
31

Tweede Kamer, 32 855, nr. 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

68

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 6 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

6.430
6.430

7.483
7.483

7.416
7.416
100%

7.467
7.467

7.568
7.568

7.673
7.673

7.828
7.828

Inkomensoverdrachten
TAS
Ziekteverzekering (Caribisch Nederland)

6.430
3.900
2.530

7.483
4.390
3.093

7.416
4.273
3.143

7.467
4.273
3.194

7.568
4.273
3.295

7.673
4.273
3.400

7.828
4.273
3.555

836

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten TAS en
uitkeringslasten ziekteverzekering Caribisch Nederland.

Tabel 6.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 6 (x € 1.000)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Uitgaven

2.687.920

2.608.304

2.648.220

2.673.997

2.718.068

2.763.970

2.803.298

Inkomensoverdrachten
ZW
ZW eigen-risicodragers1
WAZO2

2.687.920
1.525.377
54.307
1.108.236

2.608.304
1.494.661
0
1.113.643

2.595.413
1.457.390
0
1.138.023

2.592.945
1.441.150
0
1.151.795

2.607.884
1.443.497
0
1.164.387

2.623.955
1.448.088
0
1.175.867

2.633.223
1.450.062
0
1.183.161

Nominaal

0

0

52.807

81.052

110.184

140.015

170.075

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

1
De ZW-uitkeringslasten van eigenrisicodragers worden vanaf 2015 niet meer in de SZW-begroting opgenomen en zijn daarom per 2015 op nul
gesteld.
2
Inclusief uitgaven aan de regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ).

Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS)
Mensen die lijden aan de ziekte maligne mesothelioom of asbestose als
gevolg van blootstelling aan asbest kunnen een tegemoetkoming
ontvangen op grond van de TAS. Indien zij de ziekte maligne mesothelioom of asbestose hebben gekregen door te werken met asbest (in dienst
van een werkgever) of maligne mesothelioom hebben opgelopen via
werkkleding van een huisgenoot, dan is de (voormalige) werkgever
hiervoor aansprakelijk en kunnen zij een schadevergoeding bij de
werkgever eisen. Dit kan echter lang duren. Tegelijkertijd is de levensverwachting van mensen met de ziekte maligne mesothelioom vaak erg kort.
De TAS heeft tot doel asbestslachtoffers bij leven maatschappelijke
erkenning te bieden in de vorm van een tegemoetkoming. Deze wordt
vaak uitgekeerd in de vorm van een voorschot. Als de (voormalige)
werkgever later alsnog een schadevergoeding betaalt wordt de tegemoetkoming hiermee verrekend. De TAS wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Mensen die ziek zijn geworden door het werken met asbest, krijgen een
voorschot als:
• bij hen maligne mesothelioom of asbestose is vastgesteld;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

69

•
•
•

zij, of in het geval van maligne mesothelioom, een huisgenoot in
loondienst bij een werkgever in Nederland werkten;
zij, of in het geval van maligne mesothelioom, een huisgenoot op het
werk zijn blootgesteld aan asbest;
zij nog geen schadevergoeding hebben gekregen of een schadevergoeding hebben ontvangen die lager is dan € 19.417.

Hoe hoog is de TAS?
Zowel het voorschot als de tegemoetkoming is in 2015 € 19.417. Dit is een
eenmalige uitkering. De hoogte van de TAS volgt de ontwikkeling van het
wettelijk minimumloon.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten zijn nagenoeg constant. De verwachte uitgaven liggen
in 2015 iets hoger dan de jaren erna, vanwege een nabetaling aan de SVB
in verband met de afrekening over 2014.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 6.3 Kerncijfers TAS1

Aantal toekenningen voorschot TAS (x 1.000 uitkeringen)
• toekenning i.v.m. maligne mesothelioom
• toekenning i.v.m. asbesthose
Aantal terugontvangen voorschotten TAS (x 1.000 uitkeringen)
Aantal toekenningen maligne mesothelioom bij leven ten opzichte van totaal aantal
toekenningen (%)

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

0,4
0,32
<0,12
0,1

0,4
0,4
<0,1
0,2

0,4
0,4
<0,1
0,2

85

–3

–3

1

SVB, jaarverslag.
SVB juninota.
3
Deze cijfers worden niet geraamd.
2

A2. Ziekteverzekering (ZV) (Caribisch Nederland)
Werknemers in Caribisch Nederland die door ziekte of zwangerschap met
loonderving geconfronteerd worden, ontvangen een uitkering (ziekengeld)
op grond van de Ziekteverzekering. De uitkering is gerelateerd aan het
loon van de werknemer.
Budgettaire ontwikkelingen
Door de verhoging van de AOV-gerechtigde leeftijd (zie ook beleidsartikel
8) lopen de uitkeringen van de ZV langer door. Hierdoor nemen de
uitkeringslasten ZV-Caribisch Nederland in de komende jaren in geringe
mate toe.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 6.4 Kerncijfers Ziekteverzekering (Caribisch Nederland)1

Volume Ziekteverzekering (x 1.000 uitkeringen, ultimo)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

0,3

0,3

0,3

SZW unit RCN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

70

A3. Ziektewet (ZW)
De ZW geeft zieke werknemers het recht op een uitkering als zij geen
werkgever meer hebben die in geval van ziekte loon moet doorbetalen. De
ZW bevat minimumnormen voor re-integratie. De ZW geldt ook voor een
beperkte groep werknemers die wel in dienst zijn van een werkgever,
namelijk werknemers die tijdelijk ongeschikt zijn voor het verrichten van
hun werk (wegens arbeidsongeschiktheid als gevolg van zwangerschap
en orgaandonatie) en werknemers met een zogenaamde no-riskpolis. De
werkgever mag de ZW-uitkering dan verrekenen met het loon dat hij moet
doorbetalen. De ZW wordt uitgevoerd door het UWV of door werkgevers
zelf wanneer zij ervoor gekozen hebben om eigenrisicodrager te zijn voor
de ZW-uitkeringslasten.
Wie komen ervoor in aanmerking?
In aanmerking voor een ziektewetuitkering komen:
• Uitzendkrachten (zonder vast contract met het uitzendbureau);
• Oproepkrachten (afhankelijk van het soort oproepcontract);
• Personen met een arbeidscontract dat afloopt tijdens de ziekte;
• Personen die een WW-uitkering ontvangen en langer dan dertien
weken ziek zijn;
• Vrouwen die ziek worden als gevolg van zwangerschap of bevalling.
Wanneer vrouwen in loondienst werken hebben zij tijdens hun
zwangerschapsverlof recht op een uitkering op grond van de Wet
arbeid en zorg. Als deze vrouwen door de zwangerschap vóór of na de
bevalling ziek worden, ontvangen zij een ZW-uitkering;
• Orgaandonoren die door hun donatie tijdelijk niet kunnen werken;
• Personen met een no-riskpolis die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn
en die binnen vijf jaar nadat ze in dienst zijn gekomen van een
werkgever ziek worden;
• Ondernemers en directeuren-grootaandeelhouders kunnen alleen een
beroep doen op de ZW als zij hiervoor een vrijwillige verzekering
hebben.
Hoe hoog is de ZW-uitkering?
De ZW-uitkering bedraagt meestal 70% van het loon dat de betrokkene
gemiddeld per dag verdiende in het jaar voordat hij ziek werd. De hoogte
van het dagloon is per 1 juli 2015 gemaximeerd op € 199,95 bruto per
dag. Hierdoor bedraagt de uitkering maximaal € 3.044,24 bruto per
maand. De uitkering duurt maximaal twee jaar.
Er zijn enkele uitzonderingen. Orgaandonoren en werkneemsters die
arbeidsongeschikt zijn als gevolg van de zwangerschap of bevalling
hebben recht op een ZW-uitkering van 100% van het dagloon, wat
neerkomt op een uitkering van maximaal € 4.348,91 bruto per maand. Op
verzoek van de werkgever kan het UWV de ZW-uitkering van personen die
onder de no-riskpolis vallen het eerste jaar op 100% van het dagloon
vaststellen.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten ZW van de bij het UWV-verzekerde populatie nemen in
2016 af vanwege een daling van het volume bij uitzendkrachten en bij
personen met een arbeidscontract dat afloopt tijdens ziekte. Deze daling
komt door een stijging van het aantal eigenrisicodragers onder
werkgevers van deze vangnetgroepen. Daarnaast dalen de uitkeringslasten ZW als gevolg van maatregelen uit de Wet beperking ziekteverzuim
en arbeidsongeschiktheid vangnetters, zoals de keuring op algemeen
geaccepteerde arbeid na afloop van het eerste ziektejaar en de introductie
van financiële prikkels voor werkgevers middels premiedifferentiatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

71

De ZW-uitkeringslasten van eigenrisicodragers worden vanaf 2015 niet
meer in de SZW-begroting opgenomen en zijn daarom op nul gesteld. De
uitvoering van de ZW, zowel het betalen van de uitkering als de
beheersing van de ziektelasten, ligt bij eigenrisicodragers grotendeels in
handen van de werkgevers. Het UWV heeft hierin een beperkte rol. Dit
betekent ook dat over deze groep geen gegevens uit een centrale
administratie van ziektewetlasten beschikbaar zijn. Voorheen werd voor
de ziektewetlasten eigenrisicodragers daarom een schatting gemaakt.
Deze is echter inmiddels met te veel onzekerheid omgeven, omdat het
aantal werkgevers dat voor het eigenrisicodragerschap kiest steeds groter
wordt.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het volume van de uitstroom ligt in 2014 veel hoger dan de instroom. Dit
komt doordat de instroom alleen het aantal toegekende ZW-meldingen
omvat. De uitstroom omvat ook de beëindigingen van ZW-meldingen
waarbij geen bedrag is toegekend, waaronder de ZW-meldingen waarbij
het herstel binnen de wachtdagen heeft plaatsgevonden.
Tabel 6.5 Kerncijfers ZW1

Volume ZW (x 1.000 uitkeringsjaren)
Instroom ZW (x 1.000 uitkeringen)2
Uitstroom ZW (x 1.000 uitkeringen)2
1
2

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

92
203
270

88
–
–

85
–
–

UWV, jaarverslag.
In- en uitstroom worden niet geraamd.

Handhaving
In 2014 zijn voor het eerst gegevens beschikbaar over de detectiekans en
de kennis van de verplichtingen voor de Ziektewet. Beide waarden liggen
op een vergelijkbaar niveau als bij de andere uitkeringen. De incassoratio
2013 is toegenomen met 20 procentpunt. Dit betekent dat na twee jaar
(eind 2014) 49% van de over 2013 terug te vorderen uitkeringen en boetes
is geïncasseerd. De eerste meting voor de incassoratio van in 2014
ontstane vorderingen op uitkeringen en boetes is 11%, dat is lager dan de
incassoratio 2013 in het eerste jaar. Algemene opmerkingen over de
kerncijfers fraude en handhaving zijn in de leeswijzer opgenomen.
Tabel 6.6 Kerncijfers ZW (fraude en handhaving)

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)
Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)
Terugvordering3
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1
2
3

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

–
–

–
–

79
94

1,6
2,4

1,6
4,0

1,2
3,5

–
–

29
–

49
11

Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2014». De preventiecijfers van de ZW zijn niet eerder gemeten.
UWV, jaarverslag.
UWV administratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

72

A4. Wet arbeid en zorg (WAZO)
De WAZO bundelt een aantal wettelijke verlofvormen, zoals het
zwangerschaps- en bevallingsverlof, kraamverlof, adoptie- en pleegzorgverlof, ouderschapsverlof en kort- en langdurend zorgverlof. Soms bestaat
er recht op (gedeeltelijke) loondoorbetaling of op een uitkering
(zwangerschaps- en bevallingsuitkering en adoptie- en pleegzorguitkering). Deze uitkeringen op grond van de WAZO worden uitgevoerd door
het UWV.
Wie komen ervoor in aanmerking?
In aanmerking voor een zwangerschaps- en bevallingsuitkering komen:
• Vrouwelijke werknemers;
• Andere vrouwelijke verzekerden voor de ZW (o.a. thuiswerksters en
vrouwen die een ZW-, WW- of loongerelateerde WGA-uitkering
ontvangen);
• Vrouwelijke vrijwillig verzekerden voor de ZW;
• Vrouwen van wie de vermoedelijke bevallingsdatum binnen 10 weken
na het einde van de verplichte ZW-verzekering ligt, evenals vrouwen
die later uitgerekend zijn, maar die toch binnen 10 weken na het einde
van de verplichte verzekering bevallen.
Er is een afzonderlijke uitkeringsregeling voor zwangere zelfstandigen, de
regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ). Vrouwelijke zelfstandigen,
directeuren-grootaandeelhouders, meewerkende echtgenoten en
beroepsbeoefenaars op arbeidsovereenkomst (hulpen in de huishouding
voor minder dan vier dagen per week) hebben gedurende ten minste 16
weken recht op een uitkering. Zie ook beleidsartikel 12.
Hoe hoog is de WAZO?
De zwangerschaps- en bevallingsuitkering en de adoptie- en pleegzorguitkering bedraagt 100% van het laatstverdiende loon, tot een maximum van
100% van het maximumdagloon. Dit is per 1 juli 2015 gelijk aan € 4.348,91
bruto per maand. De hoogte van de uitkering voor zelfstandigen is
maximaal het wettelijk minimumloon (per 1 juli 2015 € 1507,80 bruto per
maand).
Budgettaire ontwikkelingen
Als gevolg van een verwachte lichte toename van het aantal geboorten in
2016, zullen de uitgaven voor zwangerschap- en bevallingsverlof met
ongeveer € 25 miljoen toenemen. De kosten voor het meerlingenverlof
zijn geraamd op € 0,6 miljoen op jaarbasis.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 6.7 Kerncijfers WAZO1

Totaal aantal toekenningen zwangerschap- en bevallingsverlofuitkering (x 1.000)
Aantal toekenningen werknemers (x 1.000)
Aantal toekenningen zelfstandigen (x 1.000)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

139
130
8,6

140
130
9,7

143
133
9,7

UWV, jaarverslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

73

Artikel

7. Kinderopvang

Algemene doelstelling

De overheid biedt financiële ondersteuning aan werkende ouders
voor kinderopvang en bevordert de kwaliteit van kinderopvang.
De overheid hecht aan goede en financieel toegankelijke kinderopvang,
zodat ouders arbeid en zorg kunnen combineren en kinderen goed
toegerust zijn op het primair onderwijs. Voor de bevordering van de
arbeidsparticipatie is het belangrijk dat ouders van jonge kinderen actief
blijven op de arbeidsmarkt. Bovendien zorgt goede kinderopvang er ook
voor dat kinderen worden gestimuleerd in hun ontwikkeling.
Om de kwaliteit van kinderopvang te bevorderen heeft de overheid in de
Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen (Wko) vastgesteld
aan welke eisen de kinderopvangvoorzieningen moeten voldoen. De GGD
houdt hier toezicht op. Daarnaast steunt de Minister via subsidies
projecten ter verbetering van de kwaliteit van kinderopvang. Dit om
ervoor te zorgen dat ouders hun kind naar een kinderopvangvoorziening
kunnen sturen die van goede kwaliteit is. De kinderopvangondernemers
zijn verantwoordelijk voor het goed functioneren van de kinderopvang.
Gastouderbureaus en gastouders zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit
van gastouderopvang. Ouders hebben een eigen verantwoordelijkheid bij
de keuze voor een kinderopvangvoorziening en kunnen hun invloed onder
andere via de oudercommissies uitoefenen.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel, financiert
met de kinderopvangtoeslag (KOT) het gebruik van kinderopvang en
stimuleert met subsidies de bevordering van de kwaliteit van kinderopvang. Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• Het vaststellen van de hoogte van de kinderopvangtoeslag en de
voorwaarden waaronder deze wordt toegekend;
• Het ter beschikking stellen van middelen aan gemeenten via het
Gemeentefonds ter financiering van toezicht en handhaving op de
kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk;
• Het borgen van de kwaliteit van toezicht en handhaving;
• Het bevorderen van de kwaliteit van de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk.
De Minister van Financiën is uitvoeringsverantwoordelijk voor de sturing
en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en doelmatige uitvoering
van de KOT door de Belastingdienst.

Beleidswijzigingen

Belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein zijn:
• Het kabinet intensiveert structureel circa € 290 miljoen in de kinderopvangtoeslag. Vanaf 2016 worden de toeslagpercentages in de eerste en
de tweede kindtabel (voor twee kinderen en meer) voor iedereen
verhoogd. In beide tabellen worden de percentages opgehoogd met
5,8 procentpunt waarbij de allerhoogste toeslagpercentages in de
eerste en de tweede kindtabel zijn gemaximeerd op respectievelijk 93%
en 94%.
• In 2016 is de inwerkingtreding van het wetsvoorstel voor het personenregister kinderopvang en peuterspeelzaalwerk voorzien32. Dit ten
behoeve van de continue screening van alle personen die op grond
32

Tweede Kamer, 34 195, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

74

•

•

•

van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen over een
juiste verklaring omtrent gedrag (VOG) moeten beschikken. Hiermee
wordt bijgedragen aan het verder vergroten van de veiligheid van
kinderen binnen de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk en het
verminderen van de administratieve lasten.
Het kabinet zet in op verdere harmonisatie van peuterspeelzalen en
kinderopvang, waarbij verschillen tussen de twee voorzieningen
worden weggenomen. Hierbij wordt de financieringsstructuur voor
werkende ouders vanaf 2018 gelijk getrokken33. Hiervoor zal in het
voorjaar van 2016 een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer worden
aangeboden.
In het kader van «Het Nieuwe Toezicht» wordt gewerkt aan herijking
van de kwaliteitseisen voor de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk34 en de aanpassing van het toezicht daarop. Heldere doelen,
duidelijke eisen en beter kwaliteit zijn de uitgangspunten. Dit moet
leiden tot eenvoudiger en doeltreffender regelgeving en toezicht, meer
gericht op de pedagogische kwaliteit van de opvang en minder op
structurele randvoorwaarden. Hiertoe zal in 2016 een wetsvoorstel aan
de Tweede Kamer worden aangeboden.
In het kader van Directe Financiering35 wordt in 2016 verder gewerkt
aan de voorbereiding van een nieuwe financieringssystematiek in de
kinderopvangsector. In 2016 zal hiervoor een wetsvoorstel worden
aangeboden aan de Tweede Kamer.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 7 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

2.192.340
2.188.829

2.194.777
2.194.777

2.365.471
2.365.471
100%

2.400.090
2.400.090

2.418.555
2.418.555

2.435.880
2.435.880

2.452.270
2.452.270

Inkomensoverdrachten
Kinderopvangtoeslag

2.175.037
2.175.037

2.173.965
2.173.965

2.345.150
2.345.150

2.385.352
2.385.352

2.405.363
2.405.363

2.422.088
2.422.088

2.438.117
2.438.117

Subsidies
Kinderopvang

4.150
4.150

5.712
5.712

7.512
7.512

4.895
4.895

4.606
4.606

4.600
4.600

4.600
4.600

Opdrachten

4.200

4.690

5.454

3.034

2.636

9.192

9.553

Bijdrage aan agentschappen
DUO
Justis
Centraal informatiepunt beroepen gezondheidszorg

5.442
5.442
0

10.410
7.611
583

7.355
5.950
440

6.809
5.950
160

5.950
5.950
0

0
0
0

0
0
0

0

2.216

965

699

0

0

0

1.503.008
449.699
1.053.309

1.527.121
435.408
1.091.713

1.432.185
340.472
1.091.713

1.419.277
327.564
1.091.713

1.405.343
313.630
1.091.713

1.398.525
306.812
1.091.713

1.396.785
305.072
1.091.713

Ontvangsten
Ontvangsten algemeen
Werkgeversbijdrage kinderopvang

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
kinderopvangtoeslag.
Subsidies:
33

Tweede Kamer, 31 322, nr. 279.
Tweede Kamer, 31 322, nr. 280.
35
Tweede Kamer, 31 322, nr, 277.
34

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

75

De subsidies zijn voor 71% juridisch verplicht. Het gaat daarbij hoofdzakelijk om subsidies gericht op de bevordering van kwaliteit van kinderopvang, op toezicht en handhaving in de gastouderopvang, op de
harmonisatie van kwaliteitseisen in kinderopvang en peuterspeelzalen en
op de versterking van de positie van ouders in het klachtrecht.
Opdrachten:
De opdrachten zijn voor 12% juridisch verplicht. De juridisch verplichte
uitgaven betreffen onder andere kosten voor onderzoek, gegevenslevering en projecten.
Bijdrage aan agentschappen:
De bijdrage aan agentschappen is gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het gaat daarbij hoofdzakelijk om
het beheer en de ontwikkeling van registers, de uitvoering van subsidieopdrachten en het toerusten van vertrouwensinspecteurs.
Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
Kinderopvangtoeslag (KOT)
Ouders die betaalde arbeid verrichten en ouders die tot een doelgroep
behoren zoals omschreven in de Wko, ontvangen een inkomensafhankelijke bijdrage in de kosten van kinderopvang: de kinderopvangtoeslag.
Hierbij geldt de voorwaarde dat zij hun kinderen naar een kinderopvanginstelling of gastouder brengen die voldoet aan de eisen van de Wko en
derhalve geregistreerd is in het Landelijk Register Kinderopvang en
Peuterspeelzalen (LRKP). De KOT wordt uitgevoerd door Belastingdienst/
Toeslagen. DUO verzorgt de inschrijving in het register buitenlandse
kinderopvang en de SVB is verantwoordelijk voor de uitbetaling van de
aanvulling op de KOT in het buitenland.
Wie komt ervoor in aanmerking?
• Ouders die arbeid en zorg voor kinderen combineren en beide werken
(werknemers en zelfstandigen);
• Alleenstaande ouders die arbeid en zorg voor kinderen combineren
(werknemers en zelfstandigen);
• Doelgroepouders, bijvoorbeeld ouders die studeren of deelnemen aan
een traject om weer aan het werk te komen.
Hoe hoog is de kinderopvangtoeslag?
De hoogte van de kinderopvangtoeslag is van een aantal aspecten
afhankelijk:
• Hoogte van het verzamelinkomen;
• Hoogte van de werkelijk betaalde uurprijs (tot aan de maximum
uurprijs);
• Het kind waar de opvang betrekking op heeft: voor het eerste kind
geldt een andere toeslag dan voor tweede en volgende kinderen;
• De opvangsoort: dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderopvang kennen een verschillend maximumuurtarief waarvoor ouders een
toeslag kunnen ontvangen;
• Het aantal gewerkte uren door de ouder die de minste uren per jaar
werkt dan wel de periode waarin een traject naar werk gevolgd wordt;
• Het aantal uren dat gebruik wordt gemaakt van een kinderopvangvoorziening.
Budgettaire ontwikkelingen
De verhoging van de toeslagpercentages leidt tot structureel hogere
uitgaven aan kinderopvangtoeslag van circa € 290 miljoen. In 2016 leidt
de intensivering tot € 220 miljoen hogere uitgaven aan kinderopvang-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

76

toeslag. Dit bedrag ligt lager dan het structurele bedrag omdat ouders niet
direct hun gedrag (kunnen) aanpassen.
Vanwege het gedaalde uitgavenniveau de afgelopen jaren dalen daardoor
de nabetalingen over die jaren. Dit heeft een drukkend effect op het
uitgavenniveau, met name in 2016 en 2017.
In 2017 loopt de maatregel af waarbij het recht op kinderopvangtoeslag
was opgerekt naar zes maanden werkloosheid (in plaats van drie
maanden). Hierdoor dalen de uitgaven met circa € 17 miljoen vanaf 2017.
Beleidsrelevante kerncijfers
De kerncijfers met betrekking tot het gebruik van kinderopvangtoeslag in
tabel 7.2 laten een stabiel beeld zien.
Tabel 7.2 Kerncijfers gebruik kinderopvang (jaargemiddelden)1

1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

Aantal huishoudens dat gebruik maakt van kinderopvangtoeslag (x 1.000)

418

422

428

Aantal kinderen met kinderopvangtoeslag (x 1.000)
0–12 jaar
0–4 jaar
4–12 jaar

638
305
333

643
304
339

653
311
342

Deelnamekinderen met kinderopvangtoeslag (%)
0–12 jaar
0–4 jaar
4–12 jaar

29
43
22

29
43
23

30
44
23

Aantal uren per kind per maand
0–12 jaar
0–4 jaar
4–12 jaar

60,3
83,6
39,0

58,2
81,0
37,7

59,1
82,0
38,3

Gebruik kinderopvangtoeslag naar verzamelinkomen (aantal kinderen met
kinderopvangtoeslag x 1.000)
Tot 130% wml
130% wml tot 1½ x modaal
1½ x modaal tot 3 x modaal
3 x modaal en hoger

58
150
347
83

58
153
348
84

59
156
353
85

SZW-berekeningen op basis van informatie van CBS en Belastingdienst.

Door een onveranderd premiepercentage voor de werkgevers en een
stabiel uitgavenpatroon wijzigen de bijdrage per sector nagenoeg niet. De
ouderbijdrage per uur verandert alleen door de verhoging van de wettelijk
maximum uurprijzen, de toeslagpercentages zijn ongewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

77

Tabel 7.3 Kerncijfers kinderopvang bijdragen sectoren en ouders1
Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

62
24
38
38

62
23
39
38

68
31
37
33

Wettelijke maximum uurprijs (in €)2:
Dagopvang
Buitenschoolse opvang
Gastouderopvang

6,70
6,25
5,37

6,84
6,38
5,48

6,89
6,42
5,52

Ouderbijdrage eerste kind in € per uur voor gezinsinkomen3:
130% wml
1½ x modaal
3x modaal

0,94
2,11
5,25

0,96
2,16
5,36

0,56
1,77
5,00

Ouderbijdrage volgende kind in € per uur voor gezinsinkomen3:
130% wml
1½ x modaal
3x modaal

0,48
0,82
1,50

0,49
0,84
1,53

0,41
0,45
1,14

Bijdragen sectoren (in %):
Collectief
Overheid
Werkgevers
Ouder

1

SZW-berekeningen op basis van informatie van Belastingdienst.
De maximum uurprijs voor 2015 betreft de vastgestelde maximum uurprijs (en niet een raming).
3
Kosten van kinderdagopvang per uur voor ouders, gegeven de maximum uurprijs en de toeslag die ouders ontvangen.
2

B. Subsidies
Voor 2016 is er € 7,5 miljoen beschikbaar voor subsidies, dit betreft onder
andere uitgaven aan:
• De bevordering van de kwaliteit van kinderopvang, door middel van
een subsidie voor de subsidieregeling Versterking Taal- en Interactievaardigheden Beroepskrachten en Gastouders in de Kinderopvang
uitgevoerd door het Agentschap SZW en een bijdrage aan Bureau
Kwaliteit Kinderopvang;
• Toezicht en handhaving door middel van een bijdrage aan een project
voor gastouderopvang uitgevoerd door de Stichting Publieke
Gezondheid en Veiligheid Nederland in samenwerking met de VNG;
• De harmonisatie van kwaliteitseisen in kinderopvang en peuterspeelzalen via een bijdrage aan de Brancheorganisatie Kinderopvang voor een
project in permanente educatie, en via een bijdrage aan de MO-groep
voor de ondersteuning van peuterspeelzaalorganisaties tijdens de
harmonisatie.
C. Opdrachten
Voor 2016 is er € 5,5 miljoen beschikbaar voor opdrachten. Het opdrachtenbudget wordt onder andere gebruikt ten behoeve van uitgaven voor de
ontwikkeling van instrumenten en daarnaast voor de evaluatie van de
subsidieregeling Versterking Taal- en Interactievaardigheden van
Beroepskrachten en Gastouders in de Kinderopvang, voor de financiering
van huidig toezicht, voor het project Het Nieuwe Toezicht; voor het project
«een betere basis voor peuters» en voor diverse onderzoeken.
D. Bijdrage aan agentschappen
Voor 2016 wordt er € 7,4 miljoen uitgegeven aan bijdragen voor agentschappen, dit betreft onder andere:
• Een bijdrage aan DUO: dit is bestemd voor de ontwikkeling en beheer
van het LRKP, deels in het kader van Continue Screening, het beheer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

78

•

•
•

van het Register Buitenlandse Kinderopvang en de voorbereidende
werkzaamheden Directe Financiering;
Een bijdrage voor het Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg voor ICT-voorbereiding en -ontwikkeling in het kader van
Continue Screening;
Een bijdrage aan Justis, eveneens voor ICT-voorbereiding en
-ontwikkeling in het kader van Continue Screening;
Daarnaast staan op artikel 98 de uitvoeringskosten voor het Agentschap SZW vermeld waarvan circa € 0,6 miljoen bestemd is voor de
uitvoering van de subsidieregeling Versterking Taal- en Interactievaardigheden Beroepskrachten en Gastouders in de Kinderopvang.

E. Ontvangsten
De ontvangsten bestaan uit twee componenten, de ontvangsten algemeen
en de werkgeversbijdrage. De ontvangsten algemeen zijn de terugbetalingen door ouders die te veel aan kinderopvangtoeslag hebben
ontvangen in eerdere jaren. De daling van de uitgaven in afgelopen jaren
leidt tot lagere ontvangsten in de komende jaren. In het proces van
aanvragen van de toeslag zijn vooraf meerdere checks ingebouwd. Ook is
de afgelopen jaren het toezicht aangescherpt. Dit leidt er toe dat er minder
vaak onterecht een voorschot wordt verstrekt, wat leidt tot minder
terugbetalingen en dus lagere ontvangsten. Daarnaast verloopt het proces
van definitief afrekenen bij de Belastingdienst steeds sneller waardoor een
deel van de ontvangsten naar voren is gehaald.
De geraamde ontvangsten werkgeversbijdrage kinderopvang zijn stabiel.
De bijdrage betreft een percentage van de totale loonsom (0,5%).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

79

Artikel

8. Oudedagsvoorziening

Algemene doelstelling

De overheid biedt een basisinkomen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. De overheid stimuleert de
opbouw van en stelt kaders voor de houdbaarheid van aanvullende arbeidspensioenen en draagt zorg voor toezicht op de
naleving daarvan.
De overheid vindt dat iedere gepensioneerde minimaal een basisinkomen
dient te hebben. Daarom verschaft zij een basispensioen (AOW) aan
diegenen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Dit is de
eerste pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Daarnaast bevordert de
overheid het opbouwen van toekomstbestendige aanvullende pensioenen, zodat werknemers na hun pensionering niet te maken krijgen met
een grote inkomensachteruitgang. Momenteel bouwt ruim 90% van de
werknemers een aanvullend arbeidspensioen op door verplichte
deelname aan pensioenregelingen die vertegenwoordigers van
werkgevers en werknemers meestal beheren. Met regelgeving en toezicht
waarborgt de overheid een zorgvuldig beheer van de ingelegde pensioengelden. Dit betreft de tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel.
In de derde pijler van het pensioenstelsel kunnen mensen facultatief
individuele pensioenverzekeringen afsluiten.
De overheid biedt onder voorwaarden een inkomensondersteuning aan
AOW-gerechtigden en biedt een overbruggingsuitkering aan mensen die
per 1 januari 2013 reeds deelnemen aan een vut- of prepensioenregeling
of een daarmee vergelijkbare regeling en die zich niet hebben kunnen
voorbereiden op de verhoging van de AOW-leeftijd.
Inwoners van Caribisch Nederland die de pensioengerechtigde leeftijd
hebben bereikt, ontvangen een basispensioen op grond van de Algemene
Ouderdomsverzekering (AOV). Tevens kent de AOV een partnertoeslag.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen en de aanvullende arbeidspensioenen regisseert de Minister.
Hij36 is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen voor zover de overheid hier zelf verantwoordelijkheid
voor draagt;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB;
• De vormgeving van het toezicht met betrekking tot de arbeidspensioenen door De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële
Markten (AFM);
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Beleidswijzigingen

Belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein zijn:
• AOW-leeftijd
In 2016 treedt het wetsvoorstel versnelde verhoging AOW-leeftijd in
werking37. Daarmee wordt vanaf 2016 een versnelling aangebracht in
36
37

Voor een toelichting wordt verwezen naar de leeswijzer.
Stb. 2015, nr. 218.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

80

•

•

•

•

•

de stapsgewijze verhoging van de AOW-leeftijd als gevolg van de Wet
verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd. De AOW-leeftijd gaat naar 66
jaar in 2018 en 67 jaar in 2021. Vervolgens wordt de AOW-leeftijd vanaf
2022 gekoppeld aan de levensverwachting.
Overbruggingsregeling
Tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel versnelde
verhoging AOW-leeftijd in de Tweede Kamer38 zijn twee moties
aangenomen die tot doel hebben de overbruggingsregeling (OBR) uit
te breiden en te verlengen. De regering voert beide moties uit. Ten
eerste wordt de OBR uitgebreid voor mensen die tussen 1 januari 2013
en 1 juli 2015 met vroegpensioen zijn gegaan. De OBR overbrugt voor
deze groep alleen het AOW-gat voor zover dat het gevolg is van de
versnelde verhoging van de AOW-leeftijd omdat deze groep zich niet
op die versnelling heeft kunnen voorbereiden. Ten tweede wordt de
looptijd van de OBR verlengd tot 1 januari 2023. Hierdoor zullen alle
mensen die vóór 1 juli 2015 met VUT- of prepensioen zijn gegaan en
vóór 1 januari 2023 de leeftijd van 65 jaar bereiken, onder de werkingssfeer van de OBR vallen.
Kostendelersnorm AOW
Het kabinet heeft besloten de invoering van de kostendelersnorm in de
AOW uit te stellen van 1 juli 2016 naar 1 januari 201839.
Toekomst pensioenstelsel
In 2016 worden, zoals vermeld bij brief van 6 juli 201540, vervolgstappen gezet voor de uitwerking van de hoofdlijnen voor een toekomstbestendig pensioenstelsel. Deze worden geconcretiseerd in een dit najaar
aan de Tweede Kamer aan te bieden werkprogramma. Hierin wordt in
elk geval ingegaan op de thema’s waarop nader onderzoek nodig is en
op het streven van het kabinet om vanaf 2020 de doorsneesystematiek
gefaseerd af te schaffen en over te stappen naar een actuarieel
correcte methodiek van pensioenopbouw. Aan de hand van dit
werkprogramma zal het kabinet het overleg starten met belanghebbenden, zoals pensioenfondsen, verzekeraars, sociale partners, toezichthouders en andere maatschappelijke organisaties.
Algemeen pensioenfonds
Per 1 januari 2016 wordt beoogd het wetsvoorstel algemeen pensioenfonds in werking te laten treden41. Het algemeen pensioenfonds maakt
een nieuwe vorm van bundeling in de uitvoering van pensioenregelingen mogelijk.
Optimalisering premieovereenkomst
Het streven is eind 2015 een wetsvoorstel in te dienen dat tot doel
heeft met premieregelingen een beter verwacht pensioenresultaat te
kunnen realiseren door deelnemers niet langer te verplichten op de
pensioendatum hun opgebouwde pensioenvermogen ineens om te
zetten in een vaste uitkering. Het conceptwetsvoorstel variabele
pensioenuitkering is op 13 juli 2015 voor internetconsultatie gepubliceerd.42 De beoogde datum van inwerkingtreding is 1 juli 2016.
In de aanloop naar de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel is per
8 juli 2015 tijdelijk de Regeling pensioenknip opnieuw ingevoerd43.
Deze maakt het mogelijk om bij premie- en kapitaalovereenkomsten de
pensioenuitkering op de ingangsdatum te splitsen in een direct

38

Tweede Kamer, 34 083, nr. 13 en Tweede Kamer, 34 083, nr. 14.
Tweede Kamer, 30 169, nr. 41.
Tweede Kamer, 32 043, nr. 263.
41
Tweede Kamer, 34 117, nr. 7.
42
Tweede Kamer, 32 043, nr. 264.
43
Staatscourant 2015, nr. 19124.
39
40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

81

•

•

•

ingaande tijdelijke uitkering en een daarop aansluitende levenslange
uitkering.
Bevoegdheden ondernemingsraden inzake pensioen
Met een in het najaar van 2015 in te dienen wetsvoorstel zal worden
geregeld dat ondernemingsraden meer invloed krijgen op bepaalde
afspraken over pensioenen in hun bedrijf. Het instemmingsrecht van
de OR voor pensioenen wordt daarmee verder uitgebreid. Een advies
van de SER vormt de leidraad voor de aanpassingen van de huidige
wetgeving. De beoogde datum van inwerkingtreding is 1 juli 2016.
Bescherming pensioenopbouw zelfstandigen
Het streven is per 1 januari 2016 het wetsvoorstel vrijlating lijfrenteopbouw en inkomsten uit arbeid en bevordering vrijwillige voortzetting
pensioenopbouw44 in werking te laten treden. Voor de onderdelen van
dit wetvoorstel die betrekking hebben op de pensioenen is dit een
uitwerking van in het Witteveenakkoord van december 2013 neergelegde afspraken over de verbetering van de positie van zelfstandigen.
Wet pensioencommunicatie
Met deze wet worden pensioenuitvoerders ertoe aangezet de
deelnemers eerlijk en realistisch te informeren over hun pensioen en
de risico’s die daaraan zijn verbonden. Deze wet kent een gefaseerde
inwerkingtreding; een aantal onderdelen is reeds per 1 juli 2015
inwerking getreden. Per 1 januari 2016 gelden nieuwe eisen rond het
uniforme pensioenoverzicht (UPO), zodat dat korter en begrijpelijker
wordt. Per 1 juli 2016 moeten pensioenuitvoerders het nieuwe
communicatie-instrument «Pensioen 1-2-3» (de nieuwe startbrief)
aanbieden, waarmee op hoofdlijnen inzicht wordt gegeven in de
belangrijkste kenmerken van de pensioenregelingen. Vanaf deze
datum geldt tevens de verplichting om bepaalde informatie beschikbaar te stellen op de website van de pensioenuitvoerder.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 8.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 8 (x € 1.000)
artikelonderdeel

1

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

1.011.827
1.011.827

113.337
113.337

40.014
40.014
100%

36.953
36.953

31.544
31.544

31.065
31.065

32.144
32.144

Inkomensoverdrachten
MKOB1
Overbruggingsregeling
AOV incl. tegemoetkoming
(Caribisch Nederland)
Tegemoetkoming wijziging inkomensbegrip AOW/Anw
Tijdelijke regeling inkomensondersteuning
AOW

1.011.606
985.000
11.300
15.254

113.087
1.199
16.628
19.155

40.014
0
21.008
19.006

36.953
0
17.089
19.864

31.544
0
11.978
19.566

31.065
0
10.815
20.250

32.144
0
12.198
19.946

52

0

0

0

0

0

0

0

76.105

0

0

0

0

0

Opdrachten
Opdrachten

221
221

250
250

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Ontvangsten

32.212

621

0

0

0

0

0

Inclusief Regeling koopkrachttegemoetkoming niet-KOB-gerechtigden met een AOW-pensioen.

44

Tweede Kamer, 34 227, nr 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

82

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
Overbruggingsregeling en AOV.

Tabel 8.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 8 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Uitgaven

34.119.000 35.704.375 36.748.154 37.294.653 37.608.778 38.092.794 38.502.690

Inkomensoverdrachten
AOW
Inkomensondersteuning AOW

34.119.000 35.704.375 35.912.550 35.932.414 35.854.693 35.856.615 35.860.530
34.119.000 34.856.222 34.978.841 34.990.704 34.905.862 34.903.899 34.906.799
0
848.153
933.709
941.710
948.831
952.716
953.731

Nominaal

0

0

835.604

1.362.239

1.754.085

2.236.179

2.642.160

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Overbruggingsregeling AOW (OBR)
De OBR geldt voor mensen die per 1 januari 2013 reeds deelnemen aan
een vut- of prepensioenregeling of een daarmee vergelijkbare regeling en
die zich niet hebben kunnen voorbereiden op de leeftijdsverhoging van de
AOW. De regeling is per 1 oktober 2013 in werking getreden, werkt terug
tot 1 januari 2013 en sluit voor nieuwe instroom per 1 januari 2023. Vanaf
2016 wordt de OBR uitgebreid voor mensen die tussen 1 januari 2013 en
1 juli 2015 met vroegpensioen zijn gegaan. De OBR overbrugt voor deze
groep alleen het AOW-gat voor zover dat het gevolg is van de versnelde
verhoging van de AOW-leeftijd omdat deze groep zich niet op die
versnelling heeft kunnen voorbereiden. De OBR kent een inkomenseis en
een partner- en vermogenstoets (exclusief eigen woning en pensioenvermogen). De OBR wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Het inkomen waarbij er toegang ontstaat tot de OBR bedraagt maximaal
200% van het wettelijk minimumloon voor alleenstaanden en 300% van
het wettelijk minimumloon voor paren. Dit is in de tweede helft van 2015
gelijk aan een bruto bedrag van € 3.015,60 per maand (exclusief vakantietoeslag) voor een alleenstaande en € 4.523,40 per maand (exclusief
vakantietoeslag) voor een paar.
Voor de vermogenstoets wordt aangesloten bij de grens van het box
3-vermogen uit de Wet Inkomstenbelasting 2001. Het heffingvrije
vermogen uit box 3 bedraagt € 21.330 per persoon (2015). Dit betekent
voor een (volwassen) eenpersoonshuishouden dat er tot een vermogen
van € 21.330 recht bestaat op een overbruggingsuitkering en voor een
(volwassen) tweepersoonshuishouden tot een vermogen van € 42.660.
Hoe hoog is de OBR?
De maximale uitkeringshoogte van de overbruggingsregeling is afgeleid
van het wettelijk minimumloon en komt netto overeen met de hoogte van
het sociaal minimum onder de pensioengerechtigde leeftijd. Inkomen uit
arbeid wordt gedeeltelijk en inkomen uit uitkeringen wordt volledig in
mindering gebracht op de overbruggingsuitkering. De hoogte is voorts
afhankelijk van het aantal verzekerde jaren in de opbouwperiode
overeenkomstig de systematiek van de AOW, en begrensd tot de hoogte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

83

van het inkomen uit vut- of prepensioen of het daarmee vergelijkbaar
inkomen dat aan de OBR vooraf ging.
Budgettaire ontwikkelingen
De geraamde uitkeringslasten OBR nemen in 2016 toe ten opzichte van
2015 omdat de duur van de uitkering meegroeit met de AOW-leeftijd.
Vervolgens dalen de uitkeringslasten omdat de instroom sterk afneemt.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 8.3 Kerncijfers OBR1

Instroom OBR (x 1.000 uitkeringen)

Realisatie
20142

Raming
2015

Raming
2016

8,2

10,2

7,3

1

SVB, jaarverslag.
Omdat aanvragen die betrekking hadden op 2013 met terugwerkende kracht konden worden aangevraagd, kan een deel van de instroom in 2014
betrekking hebben op 2013
2

A2. Algemene Ouderdomsverzekering (AOV) (Caribisch
Nederland)
Inwoners van Caribisch Nederland die de pensioengerechtigde leeftijd
hebben bereikt ontvangen een ouderdomspensioen op grond van de AOV.
Naast het ouderdomspensioen wordt op St. Eustatius en Saba een
tegemoetkoming verstrekt die recht doet aan de prijsverschillen tussen de
eilanden.
Budgettaire ontwikkelingen
Tot 2021 wordt de pensioengerechtigde leeftijd stapsgewijs verhoogd
naar 65 jaar. De hogere pensioenleeftijd leidt tot een daling in het volume
van het aantal AOV-gerechtigden. Het aantal 60-plussers neemt in deze
jaren in geringe mate toe. Hierdoor kunnen de uitgaven van de
AOV-Caribisch Nederland jaarlijks fluctueren.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 8.4 Kerncijfers AOV1

Volume AOV (x 1.000 personen, ultimo)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

3,9

4,1

4,1

SZW unit RCN.

A3. Tijdelijke regeling inkomensondersteuning AOW
Per 1 januari 2015 is een inkomensondersteuning voor AOW-gerechtigden
geïntroduceerd die afhankelijk is van de opbouwjaren op grond van de
AOW (zie verder A5). Die regeling wordt uitgevoerd door de SVB en
gefinancierd uit het Ouderdomsfonds. Omdat de wetgeving voor de
premiegefinancierde inkomensondersteuning niet op tijd is aangenomen,
is op basis van de tijdelijke regeling gedurende één maand een begrotingsgefinancierde inkomensondersteuning uitgekeerd met dezelfde
bedragen en voorwaarden. De uitgaven onder A3 hebben betrekking op
januari 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

84

A4. Algemene Ouderdomswet (AOW)
De AOW is een volksverzekering en heeft als doel het verschaffen van een
basispensioen aan degenen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben
bereikt. De AOW wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Iedereen die rechtmatig in Nederland woont tussen de aanvangsleeftijd
(in 2016 15 jaar en zes maanden) en de AOW-leeftijd (in 2016 65 jaar en
zes maanden) is verplicht verzekerd voor de AOW. Ook als een persoon
niet in Nederland woont maar hier wel werkt en op grond daarvan onder
de loonbelasting valt, is hij of zij verzekerd.
In 2016 zal de AOW-leeftijd 65 jaar en zes maanden bedragen. Na 2016 zet
de geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd door. Vanaf 2016 is de
versnelde verhoging van de AOW-leeftijd in werking getreden (zie
beleidswijzigingen). De AOW-leeftijd wordt verhoogd naar 66 jaar in 2018
en 67 jaar in 2021. Daarna wordt de AOW-leeftijd gekoppeld aan de
levensverwachting.
Is de partner nog niet AOW-gerechtigd, dan heeft de pensioengerechtigde
recht op een toeslag. Die toeslag wordt alleen uitgekeerd als de jongste
partner geen of weinig eigen inkomen heeft. De toeslag stopt zodra de
partner een eigen AOW-pensioen ontvangt. Per 1 januari 2015 is de
partnertoeslag gesloten voor nieuwe instroom45.
Hoe hoog is de AOW?
De hoogte van het AOW-basispensioen is gekoppeld aan het wettelijk
minimumloon. Alleenstaanden ontvangen 70% van het AOW-normbedrag
dat is afgeleid van het wettelijk minimumloon en gehuwden of samenwonenden elk 50%.
Tabel 8.5 AOW bruto maandbedragen per 1 juli 2015, exclusief vakantietoeslag
€ 742,04
€ 1.088,21

Gehuwd / samenwonend1
Alleenstaande
1

Indien beide partners AOW-gerechtigd zijn ontvangen zij beiden € 742,04.

De bedragen in bovenstaande tabel zijn volledige AOW-pensioenen. Wie
pas later in Nederland is komen wonen of een aantal jaren in het
buitenland heeft gewoond en daarom niet de volledige opbouw heeft
gehad, krijgt een lagere uitkering: voor ieder jaar 2% minder AOW.
Budgettaire ontwikkelingen
Als gevolg van de stijgende levensverwachting en de vergrijzing neemt
het AOW-volume de komende jaren toe. Door de stapsgewijze verhoging
van de AOW-leeftijd sinds 2013 en de versnelling van deze verhoging
vanaf 2016 wordt de toename enigszins afgevlakt. De uitkeringslasten
AOW stijgen tot 2018 als gevolg van de toename van het volume. Na 2017
dalen de uitkeringslasten AOW als gevolg van de ingeboekte besparing
door de kostendelersnorm in de AOW.

45

Volledigheidshalve wordt er op gewezen dat in het kader van de Wet verhoging AOW- en
pensioenrichtleeftijd deze datum voor pensioengerechtigden die voor 1 januari 2015 zijn
gehuwd en in november of december 2014 de leeftijd van 65 jaar bereikten, in artikel 64b AOW
is verschoven naar 1 april 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

85

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 8.6 Kerncijfers AOW1

Volume AOW (x 1.000 personen, jaargemiddelde)
Personen met een onvolledige AOW-uitkering (% van totaal, ultimo)
Gemiddeld kortingspercentage AOW-uitkering i.v.m. niet verzekerde jaren (%)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

3.259
19
46

3.329
19
46

3.366
19
46

SVB, jaarverslag.

Handhaving
De gepercipieerde detectiekans is in 2014 hoger dan in 2012. Personen
met een AOW-uitkering denken vaker dan in 2012 dat fraude wordt
gesignaleerd. De kennis van de verplichtingen is niet significant toegenomen. De incassoratio 2013 is toegenomen met 26 procentpunt. Dit
betekent dat na twee jaar (eind 2014) 65% van de over 2013 terug te
vorderen uitkeringen en boetes is geïncasseerd. De eerste meting voor de
incassoratio van in 2014 ontstane vorderingen op uitkeringen en boetes is
21%, dat is bijna de helft lager dan de incassoratio 2013 in het eerste jaar.
Algemene opmerkingen over de kerncijfers fraude en handhaving zijn in
de leeswijzer opgenomen.
Tabel 8.7 Kerncijfers AOW (fraude en handhaving)
Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)

44
85

–
–

70
89

Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingbedrag (x € mln)

3,5
12

1,3
5,6

0,6
2,7

–

39
–

65
21

Terugvordering2
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1
2

Ipsos, Kennis der verplichtingen en detectiekans 2014. Cijfers voor 2013 zijn niet beschikbaar.
SVB, jaarverslag.

A5. Inkomensondersteuning AOW
Per 1 januari 2015 is een inkomensondersteuning voor AOW-gerechtigden
geïntroduceerd die afhankelijk is van de opbouwjaren op grond van de
AOW. De regeling wordt uitgevoerd door de SVB en gefinancierd uit het
Ouderdomsfonds.
Wie komen ervoor in aanmerking?
De inkomensondersteuning AOW-gerechtigden (IOAOW) wordt verstrekt
aan iedereen die in aanmerking komt voor een AOW-uitkering en
woonachtig is in de EU/EER/Zwitserland, verdragslanden of Caribisch
Nederland.
Hoe hoog is de inkomensondersteuning AOW?
De hoogte van de IOAOW is afhankelijk van het aantal AOW-opbouwjaren
en bedraagt maximaal € 25,35 bruto per maand (prijspeil 2015). De
IOAOW wordt jaarlijks geïndexeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

86

Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten IOAOW bedragen in 2015 naar verwachting € 924
miljoen. Dit is de som van de uitgaven onder A3 en A5. In 2016 bedragen
de uitkeringslasten IOAOW naar verwachting € 933 miljoen. Als gevolg
van de stijgende levensverwachting en de vergrijzing stijgt het aantal
mensen dat recht heeft op IOAOW. Door de stapsgewijze verhoging van
de AOW-leeftijd wordt deze stijging enigszins afgevlakt.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 8.8 Kerncijfers inkomensondersteuning AOW

Volume inkomensondersteuning AOW (x 1.000 personen, jaargemiddelde)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

–1

3.329

3.366

De inkomensondersteuning AOW is ingegaan per 1 januari 2015, er is dus geen realisatie 2014.

Aanvullende arbeidspensioenen

Aanvullend pensioen is een arbeidsvoorwaarde. Sociale partners zijn
verantwoordelijk voor de inhoud en de reikwijdte van pensioenregelingen.
De overheid stelt regels om te bevorderen dat toezeggingen ook daadwerkelijk worden nagekomen en draagt zorg voor toezicht op de naleving
daarvan.
Beleidsrelevante kerncijfers
Als kerncijfers zijn het aantal pensioenfondsen opgenomen en het aantal
pensioenfondsen met een dekkingsgraad onder de 130%, alsmede de
daarbij betrokken deelnemers en gepensioneerden. De maatstaf van 130%
is gekozen omdat een dergelijke dekkingsgraad met de wettelijk vastgestelde mate van zekerheid toereikend is om de pensioenverplichtingen na
te komen.
Het aantal pensioenfondsen neemt jaarlijks af. Het gaat hierbij vooral om
de pensioenfondsen die vanwege de geringe omvang niet langer in staat
zijn om te voldoen aan de eisen die worden gesteld aan een verantwoord
beheer.
Het aandeel pensioenfondsen – ook in termen van daarbij betrokken
deelnemers en gepensioneerden – met een dekkingsgraad lager dan 130%
is vergelijkbaar met dat van voorafgaande jaren.

Tabel 8.9 Kerncijfers aanvullende pensioenen1

Totaal aantal pensioenfondsen2
Aantal pensioenfondsen met dekkingsgraad ≤130%
Aantal bij deze fondsen betrokken deelnemers (x 1.000)
Aantal bij deze fondsen betrokken gepensioneerden (x 1.000)

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

305
290
5.421
2.992

281
263
5.266
2.897

245
227
5.130
2.943

1

DNB, statistiek toezicht pensioenfondsen.
Pensioenfondsen zonder eigen verplichtingen, bijvoorbeeld de volledig herverzekerde fondsen, kennen geen dekkingsgraad en zijn daarom niet
opgenomen in de tabel.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

87

Artikel

9. Nabestaanden

Algemene doelstelling

De overheid beschermt nabestaande partners en wezen voor
zover nodig tegen de financiële gevolgen van het verlies van
partner of ouders.
De overheid vindt dat mensen die geconfronteerd zijn met het overlijden
van hun partner of ouder(s) en die vanwege de zorg voor een kind of
arbeidsongeschiktheid niet (volledig) in een eigen inkomen kunnen
voorzien, verzekerd moeten zijn van financiële ondersteuning. Daarom
regelt zij op grond van de Algemene nabestaandenwet (Anw) een
nabestaandenuitkering voor de overblijvende partner en een wezenuitkering voor kinderen die beide ouders hebben verloren.
Inwoners van Caribisch Nederland die geconfronteerd zijn met het
overlijden van hun partner of ouder(s), hebben op grond van de
Algemene weduwen- en wezenverzekering (AWW) recht op een uitkering.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert de Minister. Hij46 is in deze rollen verantwoordelijk
voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB;
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Beleidswijzigingen

Er zijn in 2016 geen beleidswijzigingen op het terrein van nabestaanden.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 9.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 9 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

864
864

1.055
1.055

1.083
1.083
100%

1.112
1.112

1.147
1.147

1.184
1.184

1.238
1.238

Inkomensoverdrachten
AWW (Caribisch Nederland)

864
864

1.055
1.055

1.083
1.083

1.112
1.112

1.147
1.147

1.184
1.184

1.238
1.238

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten AWW
Caribisch Nederland.

46

Voor een toelichting wordt verwezen naar de leeswijzer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

88

Tabel 9.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 9 (x € 1.000)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Uitgaven

594.282

471.762

455.745

443.432

429.160

420.253

419.927

Inkomensoverdrachten
Anw
Tegemoetkoming Anw

594.282
584.645
9.637

471.762
463.440
8.322

449.969
442.003
7.966

434.728
426.981
7.747

419.761
412.259
7.502

410.614
403.284
7.330

409.981
402.754
7.227

Nominaal

0

0

5.776

8.704

9.399

9.639

9.946

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Algemene weduwen- en wezenverzekering (AWW) (Caribisch
Nederland)
Inwoners van Caribisch Nederland die geconfronteerd zijn met het
overlijden van hun partner of ouder(s), hebben op grond van de AWW
recht op een uitkering. De SZW-unit bij de Rijksdienst Caribisch Nederland
(RCN) is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze regeling in
Caribisch Nederland.
Budgettaire ontwikkelingen
De stijging van de uitgaven van de AWW wordt verklaard door de
verhoging van de AOV-gerechtigde leeftijd (zie ook beleidsartikel 8).
Hierdoor lopen de uitkeringen van de AWW langer door.
Beleidsrelevante kerncijfers

Tabel 9.3 Kerncijfers AWW Caribisch Nederland1

Volume AWW (x 1.000 personen, ultimo)
1

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

0,3

0,3

0,3

SZW unit RCN.

A2. Algemene nabestaandenwet (Anw)
De Anw is een volksverzekering en regelt bij overlijden een uitkering voor
de partner en een wezenuitkering voor kinderen die beide ouders hebben
verloren. Daarnaast ontvangt iedere Anw-gerechtigde maandelijks de
Anw-tegemoetkoming. De Anw wordt door de SVB uitgevoerd.
Wie komen ervoor in aanmerking?
• Nabestaande partners komen in aanmerking voor een nabestaandenuitkering als zij jonger zijn dan de AOW-leeftijd, de partner op de
datum van overlijden verzekerd was voor de Anw en de nabestaande:
C één of meer kinderen onder de 18 jaar verzorgt, of;
C voor minstens 45% arbeidsongeschikt is.
• Een kind heeft recht op een wezenuitkering indien beide ouders zijn
overleden. Wezen tot 16 jaar hebben altijd recht op een uitkering. De
uitkering kan worden verlengd tot 18 jaar wanneer sprake is van
arbeidsongeschiktheid van minstens 45%, en tot 21 jaar bij studie of
wanneer de wees meer dan 19 uur per week het huishouden verzorgt
waartoe minstens één andere wees behoort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

89

De Anw maakt geen onderscheid tussen gehuwden en mensen die
ongehuwd zijn en samen een huishouding vormen. Daarom wordt
gesproken van «partner». Nabestaanden die vóór 1 juli 1996 recht hadden
op de voorganger van de Anw, de Algemene Weduwen- en Wezenwet,
vallen onder een overgangsregeling.
Hoe hoog is de Anw?
De nabestaandenuitkering bedraagt 70% van het referentieminimumloon.
Op de nabestaandenuitkering vindt inkomstenverrekening plaats. Daarbij
kent de nabestaandenuitkering een vrijlating voor inkomen uit arbeid.
Deze bedraagt 50% van het wettelijk minimumloon, plus eenderde deel
van het meerdere inkomen. Inkomen in verband met arbeid (bijvoorbeeld
WIA- of WW-uitkering) wordt geheel gekort. Eigen vermogen, de
inkomsten uit dit vermogen en particuliere aanvullende nabestaandenpensioenen worden niet gekort op de nabestaandenuitkering.
De wezenuitkering bedraagt een percentage van het referentieminimumloon, afhankelijk van de leeftijd van de wees. De hoogte van de
wezenuitkering is niet afhankelijk van het inkomen.
Nabestaanden of wezen ontvangen naast hun Anw-uitkering ook een
tegemoetkoming Anw.
Tabel 9.4 Anw bruto maandbedragen (maxima) per 1 juli 2015, exclusief vakantietoeslag
Nabestaandenuitkering
Nabestaandenuitkering met een of meer meerderjarige medebewoners (kostendelersnorm)
Wezenuitkering (wezen tot 10 jaar)
Wezenuitkering (wezen van 10 jaar tot 16 jaar)
Wezenuitkering (wezen van 16 tot 21 jaar)
Tegemoetkoming Anw

€ 1.138,36
€ 1.097,66
€ 364,28
€ 546,41
€ 728,55
€ 16,65

Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten dalen voornamelijk omdat de groep nabestaanden die
bij inwerkingtreding van de huidige Anw al recht hadden op diens
voorganger, de Algemene Weduwen- en Wezenwet, de komende jaren
voor een groot deel uitstroomt vanwege het bereiken van de
AOW-leeftijd.
Daarnaast dalen de uitkeringslasten omdat er geen recht meer kan
ontstaan op Anw op grond van leeftijd. De groep Anw-gerechtigden die
vóór 1950 geboren is, en daar hun recht op Anw aan ontleent, is volledig
uitgestroomd op 1 april 2015 en kan vanaf die datum ook niet meer
instromen omdat die groep reeds de AOW-leeftijd heeft bereikt.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal Anw-uitkeringen daalt licht, zoals hierboven toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

90

Tabel 9.5 Kerncijfers Anw1
Realisatie
20142

Raming
2015

Raming
2016

37
47

33
42

32
40

Onderverdeling volume Anw:
Volume nabestaandenuitkering (x 1.000 uitkeringsjaren, jaargemiddelde), ingang
recht voor 1 juli 1996
• waarvan nabestaanden met kind
• waarvan nabestaandenuitkering o.g.v. arbeidsongeschiktheid3

12
<0,1
11

11
< 0,1
10

9
< 0,1
9

Volume nabestaandenuitkering (x 1.000 uitkeringsjaren, jaargemiddelde), ingang
recht na 1 juli 1996
• waarvan nabestaanden met kind
• waarvan nabestaandenuitkering o.g.v. arbeidsongeschiktheid3

25
9
16

21
9
12

22
9
12

Volume wezenuitkering (x 1.000 uitkeringsjaren, jaargemiddelde)

1,4

1,4

1,4

Volume Anw (x 1.000 uitkeringsjaren, jaargemiddelde)
Volume Anw (x 1.000 personen, jaargemiddelde)

1

SVB, jaarverslag.
SVB, juninota. De in het SVB-jaarverslag gepresenteerde uitkeringsjaren zijn excl. de uitkeringen die binnen het begrotingsjaar (2014) met terugwerkende kracht zijn verstrekt. De in de juninota van de SVB gepresenteerde uitkeringsjaren wel incl. terugwerkende kracht binnen het begrotingsjaar (2014).
3
Inclusief de groep die tot 1 april 2015 in aanmerking kwam o.g.v. leeftijd (geboren vóór 1950).
2

Handhaving
De gepercipieerde detectiekans is fors toegenomen. Personen met een
Anw-uitkering denken veel vaker dan in 2012 dat fraude wordt gesignaleerd. Hoewel de kennis van de verplichtingen nog altijd hoog is, is de
afname statistisch significant. Dit komt met name doordat personen met
een Anw-uitkering in 2014 in vergelijking met 2012 minder goed op de
hoogte zijn van de regels omtrent het melden van wijzigingen in inkomen.
De incassoratio 2013 is toegenomen met 9 procentpunt. Dit betekent dat
na twee jaar (eind 2014) 30% van de over 2013 terug te vorderen
uitkeringen en boetes is geïncasseerd. De eerste meting voor de incassoratio van in 2014 ontstane vorderingen op uitkeringen en boetes is 12%,
dat is lager dan de incassoratio 2013 in het eerste jaar. Algemene
opmerkingen over de kerncijfers fraude en handhaving zijn in de
leeswijzer opgenomen.
Tabel 9.6 Kerncijfers Anw (fraude en handhaving)
Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)

61
95

–
–

83
90

Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

0,5
4,1

0,2
1,9

0,1
1,9

–
–

21
–

30
12

Terugvordering2
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1
2

Ipsos, Kennis der verplichtingen en detectiekans 2014; cijfers voor 2013 zijn niet beschikbaar.
SVB, jaarverslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

91

Artikel

10. Tegemoetkoming ouders

Algemene doelstelling

De overheid biedt een financiële tegemoetkoming aan ouders of
verzorgers voor de kosten van kinderen.
De overheid biedt ouders of verzorgers een financiële tegemoetkoming
voor de kosten voor verzorging en opvoeding van kinderen op grond van
de Algemene kinderbijslagwet (AKW). Gezinnen met een laag of middeninkomen komen daarnaast in aanmerking voor een tegemoetkoming op
grond van de Wet op het kindgebonden budget (WKB).

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de tegemoetkoming met uitkeringsregelingen. Hij
is in deze rol verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de tegemoetkoming op grond van
de AKW en de WKB;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige en
doeltreffende uitvoering van de AKW door de SVB.
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor de rechtmatige,
doelmatige en doeltreffende uitvoering van de WKB door de Belastingdienst.

Beleidswijzigingen

Belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein zijn:
• Kinderbijslagvoorziening BES
Het kabinet is voornemens een kinderbijslagvoorziening in Caribisch
Nederland (Bonaire, St. Eustatius en Saba) in te voeren per 1 januari
2016, zoals werd verzocht in een motie van de leden Schouten en Van
Laar47. Dit wetsvoorstel lost de bestaande verzilveringsproblematiek
van de fiscale kindertoeslag op voor mensen met een inkomen onder
de belastingvrije som die wonen op Bonaire, St. Eustatius en Saba, en
verbreedt de ondersteuning naar alle kinderen in Caribisch Nederland.
De huidige fiscale tegemoetkoming voor kinderen vervalt.
• Verhoging bedragen kindgebonden budget
Ter ondersteuning van de inkomenspositie van gezinnen wordt het
tweede kindbedrag eenmalig in 2016 verhoogd. Dit bedrag zal in 2017
weer met hetzelfde bedrag verlaagd worden. Het bedrag voor derde
kinderen en vierde en volgende kinderen wordt per 2016 structureel
verhoogd.

47

Tweede Kamer, 34 000 XV, nr. 36.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

92

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 10.1 Begrotingsuitgaven en ontvangsten artikel 10 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

4.441.886
4.441.886

5.311.167
5.311.167

5.329.468
5.329.468
100%

5.302.483
5.302.483

5.285.071
5.285.071

5.266.157
5.266.157

5.248.384
5.248.384

Inkomensoverdrachten
AKW
Kinderbijslagvoorziening BES
WKB
TOG1
TOG-kopje1

4.441.886
3.202.671
0
1.213.415
21.900
3.900

5.311.167
3.238.420
0
2.063.241
5.464
4.042

5.329.468
3.239.515
1.740
2.088.213
0
0

5.302.483
3.223.741
1.740
2.077.002
0
0

5.285.071
3.205.965
1.740
2.077.366
0
0

5.266.157
3.186.997
1.740
2.077.420
0
0

5.248.384
3.169.223
1.740
2.077.421
0
0

205.454

239.358

239.915

243.212

244.011

243.954

243.910

Ontvangsten
1

Geïntegreerd in de AKW.

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op huidige en toekomstige weten regelgeving en derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft
uitkeringslasten AKW, kinderbijslagvoorziening BES (Caribisch Nederland)
en WKB.

Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Algemene Kinderbijslag Wet (AKW)
De AKW biedt ouders een tegemoetkoming in de kosten die het opvoeden
en verzorgen van kinderen onder de 18 jaar met zich mee brengt. De AKW
wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Ouders van kinderen tot 18 jaar hebben recht op kinderbijslag.
Hoe hoog is de kinderbijslag?
De hoogte van de kinderbijslag hangt af van de leeftijd van het kind. De
kinderbijslagbedragen worden per 1 januari 2016 en 1 juli 2016
geïndexeerd. Bij ziekte of handicap of omdat het kind niet thuiswoont om
onderwijsredenen kan onder nadere voorwaarden sprake zijn van dubbele
kinderbijslag.

Tabel 10.2 AKW tegemoetkoming, bedragen per kwartaal per 1 juli 2015
Voor kinderen van:
0 t/m 5 jaar
6 t/m 11 jaar
12 t/m 17 jaar

€ 191,65
€ 232,71
€ 273,78

Budgettaire ontwikkelingen
Door demografische ontwikkelingen neemt het aantal (werkelijke)
kinderen met recht op kinderbijslag in de komende jaren verder af. Het
totale budgettair beslag van de kinderbijslag daalt hierdoor na 2016 licht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

93

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 10.3 Kerncijfers AKW1

Aantal gezinnen AKW (x 1.000, jaargemiddelde)
Aantal telkinderen2 AKW (x 1.000, jaargemiddelde)
1
2

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

1.922
3.416

1.916
3.424

1.912
3.419

SVB, kwartaalbericht.
Aantal keer kinderbijslag dat wordt uitbetaald. Kinderen met dubbele kinderbijslag tellen twee keer mee.

Handhaving
De gepercipieerde detectiekans en de kennis van de verplichtingen zijn
beide in enige mate toegenomen. De incassoratio 2013 is toegenomen
met 24 procentpunt. Dit betekent dat na twee jaar (eind 2014) 77% van de
over 2013 terug te vorderen uitkeringen en boetes is geïncasseerd. De
eerste meting voor de incassoratio van in 2014 ontstane vorderingen op
uitkeringen en boetes is 65%, dat is hoger dan de incassoratio 2013 in het
eerste jaar. Algemene opmerkingen over de kerncijfers fraude en
handhaving zijn in de leeswijzer opgenomen.
Tabel 10.4 Kerncijfers AKW (fraude en handhaving)
Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Preventie1
Gepercipieerde detectiekans (%)
Kennis van de verplichtingen (%)

68
76

–
–

71
78

Opsporing2
Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)
Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

4,3
2,7

2,1
1,7

2,3
1,2

–
–

53
–

77
65

Terugvordering2
Incassoratio 2013 (%)
Incassoratio 2014 (%)
1
2

Ipsos, Kennis der verplichtingen en detectiekans 2014. Cijfers voor 2013 zijn niet beschikbaar.
SVB, jaarverslag.

A2. Wet kinderbijslagvoorziening BES
De kinderbijslagvoorziening BES biedt ouders en verzorgers die op
Bonaire, St. Eustatius en Saba wonen een tegemoetkoming voor de
kosten van opvoeding en verzorging van kinderen die nog geen 18 jaar
zijn. De kinderbijslagvoorziening BES wordt uitgevoerd door de RCN-unit
Sociale Zaken namens de Minister van SZW.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Ouders en verzorgers van kinderen tot 18 jaar die ingezetene zijn van
Bonaire, St. Eustatius en Saba.
Hoe hoog is de kinderbijslagvoorziening BES?
De hoogte van het bedrag bedraagt in het wetsvoorstel $ 38 (USD) per
kind per maand. Dit bedrag wordt voor 2016 nog geïndexeerd. Voor
indexatie wordt gebruik gemaakt van de tabelcorrectiefactor, die ook zou
zijn gebruikt voor de aanpassing van de (voorheen) fiscale tegemoetkoming voor kinderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

94

Budgettaire ontwikkelingen
De geraamde uitgaven aan de kinderbijslagvoorziening BES zijn constant.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 10.5 Kerncijfers Wet kinderbijslagvoorziening BES

Aantal kinderen kinderbijslagvoorziening BES (x 1.000, jaargemiddelde)

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

–

–

5,0

A3. Wet op het Kindgebonden Budget (WKB)
Het kindgebonden budget is een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
van de overheid in de kosten van kinderen voor gezinnen tot een bepaald
inkomen en vermogen. De WKB wordt uitgevoerd door Belastingdienst/
Toeslagen. Indien sprake is van een aanvulling op buitenlandse gezinstoeslagen, is de SVB verantwoordelijk voor de uitbetaling van de WKB.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Ouders van kinderen tot 18 jaar kunnen het kindgebonden budget krijgen,
afhankelijk van de hoogte van het inkomen en vermogen.
Hoe hoog is het kindgebonden budget?
De hoogte van het kindgebonden budget hangt af van het aantal kinderen,
de leeftijd van de kinderen, het (gezamenlijke) inkomen en vermogen van
de ouders en, vanaf 1 januari 2015, de leefvorm van de ouder die het
kindgebonden budget ontvangt. Als het gezinsinkomen hoger is dan
€ 19.464 (bedrag 2015) wordt het kindgebonden budget geleidelijk
minder. Voor iedere euro boven dit inkomen, wordt het kindgebonden
budget € 0,0675 lager (afbouwpercentage 6,75%). De bedragen van het
kindgebonden budget worden per 1 januari aangepast aan de prijsontwikkelingen. Naast aanpassing van de WKB-bedragen aan de prijsontwikkeling wordt het tweede kindbedrag per 1 januari 2016 eenmalig met € 33
verhoogd. Per 1 januari 2017 zal het tweede kindbedrag weer met
hetzelfde bedrag van € 33 verlaagd worden. Het bedrag voor het derde
kind wordt structureel met € 100 verhoogd. Het bedrag voor vierde en
volgende kinderen wordt structureel met € 177 verhoogd.
Tabel 10.6 WKB tegemoetkoming, maximum bedragen per jaar per 1 januari 2015
Een gezin met:
1 kind

€ 1.032

Verhoging 2e kind (extra bedrag per jaar)
Verhoging 3e kind (extra bedrag per jaar)
Verhoging ieder volgend kind (extra bedrag per jaar)

€ 231
€ 412
€ 3.050

Extra verhoging 12–15-jarigen1
Extra verhoging 16–17-jarigen1
Alleenstaande ouderkop
1

€ 791
€ 183
€ 106

Ten opzichte van de bovengenoemde bedragen.

Budgettaire ontwikkelingen
Vanwege de invoering van de alleenstaande ouderkop is het budgettaire
beslag van de WKB per 2015 fors toegenomen. De verhoging van de
WKB-bedragen per 2016 zorgt daarnaast voor een lichte stijging van het
budgettaire beslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

95

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 10.7 Kerncijfers WKB1

Aantal huishoudens WKB (x 1.000, jaargemiddelde)
Aantal kinderen WKB (x 1.000, jaargemiddelde)
Aantal alleenstaande ouders WKB (x 1.000, jaargemiddelde)2
1
2

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

809
1.479
–

800
1.508
338

770
1.455
337

Ministerie van Financiën, Belastingdienst.
Het aantal alleenstaande ouders wordt voor 2014 niet vermeld omdat de alleenstaande ouderkop pas in 2015 geïntroduceerd is.

B. Ontvangsten
De ontvangsten betreffen grotendeels de terugontvangsten ten gevolge
van terugvorderingen van het kindgebonden budget. Nadat de toeslagen
definitief zijn toegekend worden er terugvorderingen ingesteld bij de
huishoudens die meer hebben ontvangen dan waar ze recht op hadden op
basis van hun vastgestelde inkomen. Omdat de definitieve afrekening
achteraf plaatsvindt, zijn de terugontvangsten in een bepaald jaar veelal
gebaseerd op definitieve afrekeningen van eerdere jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

96

Artikel

11. Uitvoering

Algemene doelstelling

De overheid voorziet de uitvoeringsorganisaties van financiële
middelen voor een rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en
klantgerichte uitvoering van sociale zekerheidsregelingen, binnen
de kaders die de overheid stelt.
De uitvoering van de sociale zekerheidswetten geschiedt mede door
ZBO’s en RWT’s. De Minister van SZW bepaalt de kaders waarbinnen de
uitvoering tot stand komt en stelt uitvoeringsbudget ter beschikking aan
het UWV (inclusief het Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen,
BKWI), de SVB en het Inlichtingenbureau (IB). Hij maakt daarbij prestatieafspraken en stuurt op rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en
klantgerichte uitvoering. Hiertoe is een planning- en controlcyclus
ingericht tussen de uitvoeringsorganen en het Ministerie.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister48 is verantwoordelijk voor het doen uitvoeren van de sociale
zekerheidswetgeving door de uitvoeringsorganen en draagt zorg voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving (wet SUWI) waarbinnen de uitvoeringsorganen
opereren;
• De vormgeving van het stelsel van sociale zekerheidswetten die het
UWV en de SVB uitvoeren;
• De vaststelling van de budgetten die aan het UWV (incl. BKWI), de SVB
en het IB beschikbaar worden gesteld met daarbij passende prestatieafspraken;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige,
doeltreffende en klantgerichte uitvoering door het UWV (incl. BKWI),
de SVB en het IB en de verantwoording daarover;
• De vaststelling van de omvang van de middelen die aan de Landelijke
Cliëntenraad (LCR) beschikbaar worden gesteld.
In onderstaande tabel zijn de rechtmatigheidsindicatoren voor het UWV
en de SVB weergegeven.

Tabel 11.1 Indicatoren rechtmatigheid uitvoering ZBO’s

Rechtmatigheid UWV (in %)2
Rechtmatigheid SVB (in %)3

Realisatie
2014

Streefwaarde
20151

Streefwaarde
20161

98,9
99,9

99
99

99
99

1

Deze streefcijfers zijn opgenomen in de meibrieven aan de ZBO’s.
UWV, jaarverslag.
3
SVB, jaarverslag.
2

Beleidswijzigingen

Voor de beleidswijzigingen per wet wordt verwezen naar de overige
beleidsartikelen.
In 2015 wordt de beleidsdoorlichting van artikel 11 uitgevoerd in
samenhang met de evaluatie van de Wet SUWI. De verwachting is dat
deze beleidsdoorlichting en wetsevaluatie eind 2015 aan de Tweede
Kamer worden aangeboden.

48

Voor een toelichting wordt verwezen naar de leeswijzer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

97

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 11.2 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 11 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

445.088
445.088

432.678
432.678

458.267
458.267
100%

434.652
434.652

416.443
416.443

385.203
385.203

377.476
377.476

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s1
Uitvoeringskosten UWV
Uitvoeringskosten SVB
Uitvoeringskosten IB

444.133
339.747
97.661
6.725

432.028
323.929
101.677
6.422

457.627
346.966
104.936
5.725

434.025
326.110
102.304
5.611

415.821
308.323
101.933
5.565

384.581
283.785
95.231
5.565

376.854
278.034
93.255
5.565

955
955

650
650

640
640

627
627

622
622

622
622

622
622

6.522

10.000

0

0

0

0

0

Bijdrage aan nationale organisaties
Landelijke Cliëntenraad
Ontvangsten
1

Deze bedragen hebben louter betrekking op de uitvoering van het SZW-beleid door de ZBO’s.

Budgetflexibiliteit

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s:
De bijdragen aan ZBO’s zijn 100% juridisch verplicht. Het betreft de
uitvoeringsbudgetten van het UWV, de SVB en het IB. Deze budgetten
worden bij de goedkeuring van de jaarplannen vastgesteld.
Bijdrage aan nationale organisaties:
De bijdrage aan nationale organisaties is 100% juridisch verplicht. Het
betreft een bijdrage aan de LCR. Het budget wordt bij goedkeuring van het
jaarplan vastgesteld.

Tabel 11.3 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 11 (x € 1.000)

1

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Uitgaven

1.696.520

1.605.734

1.502.772

1.407.781

1.389.438

1.391.768

1.396.382

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s1
Uitvoeringskosten UWV
Uitvoeringskosten SVB

1.696.520
1.568.458
128.062

1.605.734
1.482.580
123.154

1.482.479
1.371.430
111.049

1.375.816
1.267.096
108.720

1.343.927
1.235.566
108.361

1.332.390
1.224.108
108.282

1.322.785
1.214.304
108.481

Nominaal

0

0

20.293

31.965

45.511

59.378

73.597

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Deze bedragen hebben louter betrekking op de uitvoering van het SZW-beleid door de ZBO’s.

Toelichting financiële instrumenten

A. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
De Minister van SZW stelt de financiële kaders vast voor het UWV
(inclusief het BKWI), de SVB en het IB, waarbinnen deze organisaties
jaarplannen dienen op te stellen. Deze financiële kaders hebben louter
betrekking op de uitvoering van SZW-taken door genoemde ZBO’s. In de
jaarplannen nemen het UWV en de SVB een verdeling van de uitvoeringskosten naar wet en/of fonds op. De Minister stuurt in eerste aanleg op het
totaalbudget per organisatie. Uitgangspunt daarbij is dat de organisaties
zelfstandig de uitvoering organiseren en over de realisatie via het
jaarverslag verantwoording afleggen aan de Minister van SZW. Hij maakt
daarbij prestatieafspraken en stuurt op rechtmatige, doelmatige,
doeltreffende en klantgerichte uitvoering. Hiertoe is een planning- en
controlcyclus ingericht tussen de uitvoeringsorganen en het Ministerie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

98

Budgettaire ontwikkelingen
De uitvoeringskosten van het UWV en de SVB wijzigen in de loop der
jaren als gevolg van beleidswijzigingen en van volumeontwikkelingen in
de onderscheiden wetten. Voor een nadere toelichting wordt naar de
desbetreffende beleidsartikelen verwezen.
De taakstelling op de uitvoeringsorganen uit het regeerakkoord Rutte/
Asscher is eveneens in de budgetten verwerkt. Zie voor een nadere
toelichting op de taakstelling in het SZW-domein artikel 96.
In tabel 11.4 zijn de uitvoeringskosten van het UWV en de SVB toegedeeld
aan de onderscheiden wetten en regelingen. Deze toedeling is extracomptabel. Uitgangspunt voor de Minister van SZW is sturing op het totaalbudget. Gegeven dit budget organiseren de ZBO’s zelfstandig de
uitvoering en leggen ze via het jaarverslag verantwoording af aan de
Minister van SZW. Hij maakt daarbij prestatieafspraken en stuurt op
rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en klantgerichte uitvoering.
Hiertoe is een planning- en controlcyclus ingericht tussen de uitvoeringsorganen en het Ministerie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

99

Tabel 11.4 Extracomptabel overzicht begrotings- en premiegefinancierde uitgaven UWV en SVB (x € 1.000)1
2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.908.206

1.814.670

1.718.396

1.593.206

1.543.889

1.507.893

1.492.338

339.747
1.325
117.878
70.496
100.322
19.550
0
21.965
8.201

332.090
1.775
118.299
78.642
85.229
15.450
14.000
10.563
8.132

346.966
1.948
160.746
61.631
76.954
13.600
14.000
10.128
7.959

326.110
2.287
152.786
61.819
75.554
240
16.000
9.590
7.834

308.323
2.390
142.324
55.234
75.454
0
16.000
9.137
7.784

283.785
2.795
115.631
55.234
75.454
0
18.000
8.887
7.784

278.034
3.202
106.681
56.234
77.454
0
18.000
8.679
7.784

1.568.458
87.750
80.630
235.878
3.242
853.176
269.309
13.148
42.725
– 17.400

1.482.580
74.802
64.290
221.524
3.627
817.111
246.223
13.182
41.821
0

1.371.430
71.122
67.301
220.565
3.446
705.086
248.975
12.670
42.265
0

1.267.096
67.144
68.284
215.497
3.224
619.220
239.859
12.211
41.657
0

1.235.566
63.978
70.667
214.982
3.043
594.847
234.493
11.931
41.625
0

1.224.108
61.315
74.645
217.943
2.894
583.480
229.644
11.670
42.517
0

1.214.304
59.288
78.656
222.363
2.770
567.469
228.710
11.624
43.424
0

SVB

225.723

224.831

215.985

211.024

210.294

203.513

201.736

Begrotingsgefinancierd
AKW
TOG3
TAS
KOT/WKB
AIO
MKOB4
Bijstand buitenland
Overbruggingsregeling AOW
Remigratiewet

97.661
64.032
1.924
1.492
4.650
19.383
459
320
3.082
2.300

101.677
71.698
0
875
4.397
19.114
0
272
3.121
2.200

104.936
73.891
0
821
4.375
20.948
0
270
2.431
2.200

102.304
71.915
0
813
4.355
21.403
0
267
1.351
2.200

101.933
71.940
0
805
4.333
21.554
0
265
836
2.200

95.231
71.118
0
805
4.333
16.341
0
265
169
2.200

93.255
70.987
0
805
4.333
14.643
0
265
22
2.200

Premiegefinancierd
AOW
Anw

128.062
116.454
11.608

123.154
112.409
10.745

111.049
100.833
10.216

108.720
98.748
9.972

108.361
98.632
9.729

108.282
98.649
9.633

108.481
98.894
9.587

UWV (incl. BKWI)
Begrotingsgefinancierd
IOW
Wajong
Re-integratie Wajong
Basisdienstverlening
Uitvoeringskosten WW 50+
Indicatiestelling P-wet en BQA
Wsw indicatiestelling
BKWI
Premiegefinancierd
WAO
IVA
WGA
WAZ
WW
ZW
WAZO
Re-integratie WAZ/WAO/WIA/ZW2
Toevoeging aan bestemmingsfonds

1

SZW-administratie.
Het betreft hier uitvoeringskosten, re-integratie in de vorm van voorzieningen en/of trajecten staan op het desbetreffende beleidsartikel.
Geïntegreerd in de AKW.
4
Opgegaan in de AOW.
2
3

B. Bijdrage aan nationale organisaties
De LCR is een overlegorgaan waarin landelijke cliëntenorganisaties,
vertegenwoordigers van gemeentelijke cliëntenraden en vertegenwoordigers van de centrale cliëntenraden van de SVB en het UWV zitting
hebben. De LCR heeft tot taak periodiek te overleggen met het UWV, de
SVB, de gemeenten en de Minister van SZW over onderwerpen op het
terrein van werk en inkomen. De Minister van SZW stelt de financiële
kaders vast voor de LCR, waarbinnen de LCR een jaarplan dient op te
stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

100

Artikel

12. Rijksbijdragen

Algemene doelstelling

De overheid borgt voldoende dekking in sociale fondsen.
De financiering van de sociale fondsen loopt hoofdzakelijk via premieinning. In een aantal gevallen acht de overheid premieheffing niet
wenselijk, bijvoorbeeld om te voorkomen dat premiepercentages blijvend
toenemen en daarmee een evenwichtige koopkrachtontwikkeling in de
weg staan. In andere gevallen acht de overheid financiering van een
regeling via de algemene middelen passender, maar wordt wel gekozen
voor uitvoering via de sociale fondsen. De sociale fondsen worden in dat
geval via rijksbijdragen voorzien van voldoende financiering.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de sociale fondsen uit de algemene middelen, al
dan niet in aanvulling op premieheffing. Hij is in deze rol verantwoordelijk
voor:
• de vaststelling van de hoogte van de rijksbijdragen aan de desbetreffende sociale fondsen;
• het betalen van de rijksbijdragen aan de sociale fondsen.

Beleidswijzigingen

Er zijn in 2016 geen belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 12.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 12 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

11.353.370 13.205.037 13.147.314 13.378.898 13.511.495 13.725.374 13.941.118
11.353.370 13.205.037 13.147.314 13.378.898 13.511.495 13.725.374 13.941.118
100%

Bijdrage aan sociale fondsen
Rijksbijdrage:
in kosten heffingskortingen AOW
vermogenstekort Ouderdomsfonds
tegemoetkoming arbeidsongeschikten
tegemoetkoming Anw-gerechtigden
zwangere zelfstandigen

11.353.370 13.205.037 13.147.314 13.378.898 13.511.495 13.725.374 13.941.118
2.000.000
1.963.200
2.023.500
2.133.700
2.255.800
2.384.900
2.521.400
9.073.100 11.003.900 10.885.300 11.006.100 11.015.900 11.099.300 11.176.400
208.480
171.600
171.557
172.360
173.302
174.853
177.100
9.336
8.322
7.966
7.747
7.502
7.330
7.227
62.454
58.015
58.991
58.991
58.991
58.991
58.991

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

169

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan sociale fondsen:
De bijdragen aan sociale fondsen zijn 100% juridisch verplicht. De
rijksbijdrage in de kosten van heffingskortingen AOW, vermogenstekort
Ouderdomsfonds en tegemoetkoming Anw-gerechtigden zijn juridisch
verplicht volgens de Wet financiering sociale verzekeringen. De rijksbijdrage tegemoetkoming arbeidsongeschikten is juridisch verplicht volgens
de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA), de Wet
arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) en de Wet op de
arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO).
De rijksbijdrage zwangere zelfstandigen is juridisch verplicht volgens de
Wet arbeid en zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

101

Toelichting financiële instrumenten

A. Bijdrage aan sociale fondsen
A1. Rijksbijdrage in de kosten van heffingskortingen AOW
Deze rijksbijdrage compenseert de gewijzigde premieopbrengst die het
gevolg is van de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001. De
hoogte van deze rijksbijdrage wordt jaarlijks aangepast aan de geraamde
kosten van de heffingskortingen en wijzigingen van de belasting- en
premietarieven in de eerste schijf.
Budgettaire ontwikkelingen
De ontwikkeling van de bijdrage volgt de ontwikkeling van heffingskortingen.
A2. Rijksbijdrage vermogenstekort Ouderdomsfonds
De uitgaven uit het Ouderdomsfonds worden grotendeels gedekt door de
premie-inkomsten. De hoogte van de AOW-premie is echter wettelijk
gemaximeerd om te voorkomen dat de groeiende AOW-uitgaven leiden
tot een alsmaar stijgende AOW-premie en een onevenwichtige koopkrachtontwikkeling. Dit leidt tot een jaarlijks exploitatietekort in het
Ouderdomsfonds. De rijksbijdrage Ouderdomsfonds is bedoeld om het
exploitatietekort in het Ouderdomsfonds aan te vullen zodat er een
neutrale kaspositie voor dit fonds bestaat.
Budgettaire ontwikkelingen
De rijksbijdrage Ouderdomsfonds stijgt in 2015 als gevolg van de
introductie van de inkomensondersteuning AOW. In de rijksbijdrage van
2015 wordt een vermogenstekort uit 2014 verrekend en zijn de onderlinge
betalingen hoger dan in 2016, hierdoor komt de rijksbijdrage 2015 hoger
uit dan de rijksbijdrage in 2016. De oploop van de rijksbijdrage na 2016
wordt voornamelijk verklaard door de ontwikkeling van de premieinkomsten.
A3. Rijksbijdrage tegemoetkoming arbeidsongeschikten
De Wet Tegemoetkoming Chronisch zieken en Gehandicapten (Wtcg) is
vanaf 2014 afgeschaft. De regeling van de tegemoetkoming arbeidsongeschikten is overgeheveld van de Wtcg naar de Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen (Wet WIA), de Wet werk en arbeidsondersteuning
jonggehandicapten (Wet Wajong), de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) en de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). De tegemoetkomingen voor de categorieën WAO, WAZ, IVA
en WGA worden gefinancierd uit een rijksbijdrage die in het Toeslagenfonds wordt gestort. In deze rijksbijdrage zijn daarnaast de uitvoeringskosten van het UWV opgenomen. De tegemoetkomingen voor Wajonggerechtigden worden verantwoord op beleidsartikel 4.
Budgettaire ontwikkelingen
In het kader van het 6 miljard pakket is afgesproken de tegemoetkoming
arbeidsongeschikten in twee tranches te verlagen. Hierdoor daalt de
rijksbijdrage in (2014 en) 2015. Vanaf 2016 stijgt de rijksbijdrage licht als
gevolg van een stijging van het aantal arbeidsongeschikten.
A4. Tegemoetkoming Anw-gerechtigden
Deze rijksbijdrage is ter financiering van de in beleidsartikel 9 verantwoorde tegemoetkoming Anw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

102

Budgettaire ontwikkelingen
De rijksbijdrage ter financiering van de Anw-tegemoetkoming daalt als
gevolg van een dalend aantal Anw-gerechtigden.
A5. Rijksbijdrage zwangere zelfstandigen
De regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ) voorziet in een uitkering aan
zelfstandigen voorafgaand aan en volgend op de bevalling (zie ook
beleidsartikel 6). Deze regeling wordt gefinancierd via een rijksbijdrage
aan het Arbeidsongeschiktheidsfonds. Ook de uitkeringen voor zwangere
alfahulpen worden via deze rijksbijdrage gefinancierd. In deze rijksbijdrage zijn daarnaast de uitvoeringskosten van het UWV opgenomen.
Budgettaire ontwikkelingen
De rijksbijdrage ZEZ kent een stabiele ontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

103

Artikel

13. Integratie en maatschappelijke samenhang

Algemene doelstelling

De overheid bevordert de maatschappelijke samenhang en
sociale stabiliteit door participatie en inburgering van iedereen
met een migrantenachtergrond.
In het integratiebeleid ligt de nadruk op het doen ontstaan van een sociaal
stabiele samenleving. Een sociaal stabiele samenleving betekent dat:
• Mensen zonder belemmeringen kunnen meedoen;
• Zij in al hun verscheidenheid met elkaar samenleven;
• Iedereen zich thuis voelt ongeacht herkomst, religie of levensovertuiging.
Het betekent ook dat migranten en hun kinderen zelfredzaam zijn en
nieuwkomers verantwoordelijk zijn voor hun inburgering. Dit wordt
gerealiseerd door:
• Het bevorderen van samenhang en het voorkomen van maatschappelijke spanningen;
• Het werken aan een evenredige positie en participatie in de Nederlandse samenleving en aan een evenredig bereik en effectiviteit van
voorzieningen voor alle burgers in Nederland;
• Er voor te zorgen dat nieuwkomers snel de Nederlandse taal machtig
zijn en kennis hebben van de Nederlandse samenleving.

Rol en verantwoordelijkheid

Beleidswijzigingen

De Minister stimuleert met behulp van onder andere financiële instrumenten de zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving van
migranten. Hij financiert inkomensondersteuning met een sociaal
leenstelsel en een uitkeringsregeling (Remigratiewet). Hij is in deze rollen
verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het inburgeringstelsel;
• De visie en samenhang van het integratiebeleid en de daarvoor
benodigde kennis;
• Het aanspreken van de vakdepartementen op hun verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat reguliere voorzieningen toegankelijk en
effectief zijn voor alle burgers;
• De uitvoering van de Remigratiewet, de Wet inburgering en de Wet
inburgering buitenland.
Belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein zijn:
• In 2016 zal de dienstverlening van de expertise-unit sociale stabiliteit
verder worden geïntensiveerd, zodat in het kader van de aanpak
radicalisering meer professionals, gemeenten en verschillende
gemeenschappen kunnen worden bereikt49. Het Ministerie zal op basis
van de uitkomsten van de evaluatie beleid ontwikkelen om de
participatieverklaring landelijk te gaan uitrollen.

49

Tweede Kamer, 32 824, nr. 76.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

104

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13.1 Begrotingsuitgaven en -ontvangsten artikel 13 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven
waarvan juridisch verplicht (%)

97.515
94.761

147.044
147.044

144.278
144.278
74%

138.627
138.627

131.926
131.926

129.989
129.989

129.989
129.989

Inkomensoverdrachten
Remigratieregeling
Inburgering

40.761
39.266
1.495

43.268
42.768
500

41.463
41.463
0

41.981
41.981
0

42.981
42.981
0

42.976
42.976
0

42.976
42.976
0

Subsidies
Kennisinfrastructuur
LOM
Vluchtelingenwerk
Overige subsidies

8.504
5.546
326
1.030
1.602

6.992
3.240
1.373
1.032
1.347

5.940
3.240
0
1.032
1.668

5.940
3.240
0
1.032
1.668

5.032
3.250
0
1.032
750

5.032
3.250
0
1.032
750

5.032
3.250
0
1.032
750

Opdrachten
Inburgering en integratie
Remigratie

12.504
10.804
1.700

17.414
15.714
1.700

20.764
19.064
1.700

22.540
20.840
1.700

15.760
14.060
1.700

13.828
12.128
1.700

13.828
12.128
1.700

Bijdrage aan agentschappen
DUO

7.950
7.950

10.092
10.092

9.300
9.300

9.300
9.300

9.300
9.300

9.300
9.300

9.300
9.300

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
COA

8.759
8.759

31.266
31.266

28.266
28.266

20.266
20.266

20.266
20.266

20.266
20.266

20.266
20.266

Leningen
DUO

16.283
16.283

38.012
38.012

38.545
38.545

38.600
38.600

38.587
38.587

38.587
38.587

38.587
38.587

Ontvangsten
Ontvangsten algemeen
Leningen

7.933
6.466
1.467

1.000
1.000
0

800
800
0

600
600
0

200
200
0

0
0
0

0
0
0

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten volgen uit wet- en regelgeving op het terrein
van de Remigratiewet en zijn daarmee voor 100% juridisch verplicht.
Subsidies:
De middelen van dit instrument zijn voor 80% juridisch verplicht. Het
betreft onder meer de afspraken in verband met de continuering van de
kennisinfrastructuur op terrein integratie en een subsidie aan Vluchtelingenwerk Nederland.
Opdrachten:
Binnen dit onderdeel zijn de middelen voor circa 60% verplicht. Het gaat
onder meer om het ontwikkelen, onderhouden en afnemen van examens
in binnen- en buitenland.
Bijdrage aan agentschappen:
Als gevolg van gemaakte afspraken met Dienst Uitvoering Onderwijs
(DUO) over de uitvoering van het leenstelsel en het beheer van het
examenstelsel zijn deze middelen 100% verplicht.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s:
De bijdrage aan het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) is niet
juridisch verplicht.
Leningen:
Het leenstelsel is gebaseerd op de Wet Inburgering 2013. De uitgaven zijn
daarmee 100% verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

105

Toelichting financiële instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
De Remigratiewet biedt een uitweg aan personen die naar Nederland
kwamen voor arbeid en vestiging, maar nu een dringende wens tot
terugkeer hebben, doordat zij in een uitzichtloze situatie van afhankelijkheid (uitkeringsituatie) verkeren en zelf hun remigratie niet kunnen
bekostigen. De SVB voert de Remigratiewet uit.
Wie komen ervoor in aanmerking?
Indien men aan bepaalde criteria voldoet kan men in aanmerking komen
voor een remigratievoorziening (maandelijkse uitkering, met eventueel
een tegemoetkoming in de kosten van een ziektekostenverzekering). De
criteria betreffen onder meer leeftijd, verblijfsduur in Nederland,
doelgroep en herkomstland.
Hoe hoog is de uitkering?
Op de uitkeringen remigratievoorziening is het woonlandbeginsel van
toepassing. Voorts kunnen er volledige, gekorte of nihil-uitkeringen
worden verstrekt (na verrekening van overige inkomsten uit uitkeringen).
In 2014 bedroeg de gemiddelde uitkering remigratievoorziening € 492 per
maand voor degenen die zijn vertrokken vanaf 1 april 2000 en € 274 per
maand voor degenen die zijn vertrokken vóór die datum. Het verschil
komt door een hoger aantal nihilgerechtigden vertrokken vóór 1 april
2000. Bovendien kende de remigratievoorziening vóór die datum nog
geen tegemoetkoming voor een ziektekostenverzekering.
Budgettaire ontwikkelingen
De daling in 2016 houdt met name verband met het vervallen van de
basisvoorziening remigratie, die onder meer bedoeld was voor de kosten
van verhuizing.
Beleidsrelevante kerncijfers

Tabel 13.2 Kerncijfers Remigratie1

Aantal remigranten met een periodieke uitkering (x 1.000, ultimo)2

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

14

15

15

1

SVB, jaarverslag.
Inclusief nihiluitkeringen: de remigrant heeft recht op een remigratie-uitkering, maar na verrekening van andere, exporteerbare uitkeringsgelden
wordt het bedrag op nihil vastgesteld.
2

B. Subsidies
Het Verweij-Jonker instituut ontvangt in 2016 als onafhankelijk kennisinstituut een subsidie van € 3,2 miljoen voor het in stand houden van een
kennisinfrastructuur op het terrein van integratievraagstukken. Hiertoe is
in samenwerking met Movisie een Kennisplatform Integratie en Samenleving (www.kis.nl) opgezet. Specifieke kennis en expertise op het terrein
van integratie komt hiermee beschikbaar voor gemeenten, bedrijven,
organisaties en instellingen.
Vluchtelingenwerk Nederland (www.vluchtelingenwerk.nl) ontvangt een
subsidie van € 1,0 miljoen voor de ondersteuning van het werk van
vrijwilligers en medewerkers in de regio. De regionale vrijwilligers en
medewerkers zetten zich in voor de maatschappelijke ondersteuning en
integratie van asielgerechtigden.
Op basis van de Kaderwet SZW-subsidies worden desgevraagd
incidentele subsidies beschikbaar gesteld aan organisaties die bevorderen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

106

dat de doelstellingen van de overheid op het terrein van integratie en
participatie gerealiseerd kunnen worden.
C. Opdrachten
C1. Programma Inburgering en Integratie
Het programma Inburgering is samengevoegd met het programma
Integratie omdat inburgering een onderdeel vormt van het integratiebeleid. De Minister van SZW stelt onder meer via wet- en regelgeving de
kaders vast op het terrein van de inburgering van migranten in Nederland
(Wet Inburgering) en in het buitenland (Wet Inburgering in het
buitenland). Vervolgens worden activiteiten die hieruit volgen (ontwikkeling, onderhoud en toezicht inzake inburgeringexamens, en het
monitoren van de inburgeringresultaten) uitbesteed aan verschillende
organisaties.
Tabel 13.3 Kerncijfers Inburgering

Inburgeringsplichtige nieuwkomers die een kennisgeving van DUO krijgen (x 1.000)1
Inburgeraars die slagen voor het inburgeringexamen of NT2-examen (x 1.000)1
Asielgerechtigde nieuwkomers die deelnemen aan de voorbereiding op inburgering
in de opvang van de COA (x 1.000)2
Asielgerechtigde nieuwkomers die deelnemen aan de maatschappelijke begeleiding
door gemeenten (x 1.000)2
Aantal aan inburgeraars toegekende leningen (x 1.000)1
1
2

Realisatie
2014

Raming
2015

Raming
2016

19
13

25
10

25
10

5,6

8

7

5,9
9,8

20
15

18
15

DUO, Informatiesysteem Inburgering.
COA, voortgangsrapportages.

In 2014 en 2015 is het aantal asielmigranten fors toegenomen, met name
door de ontwikkelingen in Syrië. De asielmigratie zal mede als gevolg van
het nakomen van gezinsleden ook in 2016 hoog blijven. Hierdoor zijn ook
meer activiteiten op het terrein van de inburgering voorzien.
De aanpak van de gevolgen van het Jihadisme blijft centraal staan. In dat
kader zal er in 2016 verder uitvoering worden gegeven aan de preventieve
maatregelen uit het «Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme»50 en
gezorgd worden voor de borging daarvan.
In samenwerking met organisaties in het veld en onderzoeksinstellingen
ontwikkelt het Ministerie aanvullende activiteiten in het kader van
participatie en integratie. Daarbij moet onder meer gedacht worden aan
opdrachten in het kader van voorlichting(scampagnes), materiaal- en
methodiekontwikkeling, trainingen en trainingsmaterialen, conferenties
betreffende belangrijke integratiethema’s zoals zelfbeschikking, burgerschap, onderwijs en arbeidsmarkt, jeugd en toegankelijkheid instellingen.
Ook zal in 2016 uitvoering worden gegeven aan een aantal actielijnen uit
het programmaplan «Tel mee met taal»51.
Voorts zullen er aan verschillende organisaties (SCP, CBS en onderzoeksbureaus) opdrachten worden verstrekt in het kader van onderzoek naar en
evaluatie van de effecten van het integratiebeleid.
C2. Remigratie
Het Nederlands Migratie Instituut (NMI) verzorgt objectieve voorlichting
over de Remigratiewet, die belangstellenden moet ondersteunen bij het
nemen van een persoonlijk, vrijwillig en verantwoord besluit om
50
51

Tweede Kamer, 32 824, nr. 76.
Tweede Kamer, 28 760, nr. 39.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

107

Nederland te verlaten onder het doen van afstand van het Nederlanderschap. De dienstverlening van het NMI zal vanaf 1 januari 2016 worden
gecontinueerd op basis van een nieuwe dienstverleningsovereenkomst,
waarbij rekening wordt gehouden met de consequenties van de inwerkingtreding van de gewijzigde Remigratiewet per 1 juli 2014 op langere
termijn.
D. Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) organiseert de inburgeringexamens, voert het sociaal leenstelsel uit, voorziet in informatie aan
inburgeraars, gemeenten en instellingen, en handhaaft de inburgeringplicht bij nieuwkomers vanaf 2013. Het Ministerie van SZW stelt hiervoor
financiële middelen aan DUO beschikbaar.
E. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) biedt asielgerechtigden in
de opvang het programma «Voorbereiding op inburgering» aan. Het
Ministerie van SZW levert COA hiertoe een financiële bijdrage. Via COA
verlopen eveneens de bijdragen aan gemeenten voor de uitgaven aan
maatschappelijke ondersteuning van asielgerechtigde nieuwkomers die
inburgeringsplichtig zijn.
De uitgaven aan voorbereiding op inburgering en maatschappelijke
ondersteuning kennen in 2015 een piek. Het budget is hiervoor eerder
meerjarig opgehoogd. Bij het opstellen van de raming was het
uitgangspunt dat de volumeontwikkeling vanaf 2016 een dalende lijn zal
vertonen. Daarom vertoont de raming van de uitgaven vanaf 2016 een
neerwaartse lijn.
F. Leningen
Asielgerechtigde nieuwkomers die inburgeringplicht hebben, kunnen via
het sociaal leenstelsel een bijdrage krijgen om hun inburgeringonderwijs
te bekostigen. Slechts in geval de nieuwkomers onvoldoende inspanningen hebben verricht om het inburgeringdiploma of NT2-diploma tijdig
te behalen dient de lening terugbetaald te worden.
Overige nieuwkomers kunnen een beroep doen op het sociaal leenstelsel
wanneer zij niet over voldoende middelen beschikken om hun inburgering
zelf te bekostigen. In tegenstelling tot de eerste groep dienen zij de lening
wel terug te betalen.
G. Ontvangsten
Ontvangsten zijn het gevolg zijn van de terugbetaling van verstrekte
leningen. Ook ontvangt het Ministerie middelen uit het Algemeen
Werkloosheidsfonds die verband houden met de remigratie van personen
die in het jaar van toekenning een WW-uitkering hadden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

108

2.3: NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel

96. Apparaatsuitgaven kerndepartement
Op dit artikel worden alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten
van het Ministerie opgenomen. In beleidsartikel 11 zijn de bijdragen aan
ZBO’s verder toegelicht. Voor een uitgebreide toelichting op het Agentschap SZW wordt verwezen naar hoofdstuk 3 van deze begroting.

Tabel 96.1 Apparaatsuitgaven kerndepartement (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven

256.278
250.857

295.728
295.013

261.914
262.254

261.223
261.598

254.226
254.226

283.125
283.125

282.848
282.848

Personele uitgaven
• waarvan eigen personeel
• waarvan externe inhuur
• waarvan overige personele uitgaven

179.912
173.719
3.470
2.723

185.984
178.228
4.947
2.809

195.845
190.743
2.369
2.733

201.965
196.860
2.405
2.700

195.394
190.252
2.455
2.687

224.149
219.009
2.455
2.685

223.540
218.400
2.455
2.685

Materiële uitgaven
• waarvan ICT
• waarvan bijdrage aan SSO’s
• waarvan overige materiële uitgaven

70.945
13.004
46.394
11.547

109.029
11.698
82.636
14.695

66.409
11.831
41.121
13.457

59.633
11.743
35.269
12.621

58.832
11.794
34.719
12.319

58.976
11.794
34.816
12.366

59.308
11.794
34.926
12.588

Ontvangsten

4.761

3.073

17.996

28.928

32.025

63.842

63.842

Toelichting

A. Personele en materiële uitgaven
De totaal begrote apparaatsuitgaven voor het kerndepartement bedragen
in 2016 € 262,3 miljoen. Dit bedrag bestaat uit € 195,9 miljoen personele
uitgaven en € 66,4 miljoen materiële uitgaven.
Het bedrag aan externe inhuur in tabel 96.1 is lager dan de verwachte
uitgaven van circa € 4 miljoen. Externe inhuur wordt ingeboekt door
middel van een herschikking binnen de begroting zodra hier behoefte aan
ontstaat (onder andere als vervanging bij ziekte en zwangerschap of bij
tijdelijke projecten).
De piek in 2015 bij de bijdrage aan SSO’s wordt verklaard door de
restwaarde van het SZW-gebouw die na de verhuizing aan het Rijksvastgoedbedrijf vergoed moet worden. Na 2015 loopt de bijdrage terug tot het
structurele niveau van ongeveer € 35 miljoen.
B. Ontvangsten
De ontvangsten hebben betrekking op doorbelaste uitgaven aan derden,
waaronder het Agentschap SZW en de Rijksschoonmaakorganisatie.

Rijksschoonmaakorganisatie (RSO)

In tabel 96.1 zijn mede de uitgaven en ontvangsten ten behoeve van de
RSO opgenomen. In tabel 96.2 worden de bedragen voor de RSO en het
kerndepartement exclusief RSO afzonderlijk weergegeven.
De RSO start in 2016 met het uitvoeren van de schoonmaakactiviteiten. De
uitgaven die daarvoor worden gedaan komen ten laste van de begroting
van SZW. De eerste schoonmakers komen dan in dienst van het Rijk. De
opbouw van de organisatie zal in de komende jaren geleidelijk plaatsvinden. In de loop van 2016 zal nog een aantal andere organisaties zich
aansluiten en naar verwachting zal ultimo 2016 circa 1,5 miljoen m2
vloeroppervlakte door de RSO worden schoongemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

109

Op de begroting van SZW zijn taakstellende ontvangsten voor de RSO
opgenomen. Facturering aan de opdrachtgevers vindt plaats op basis van
meerjarige dienstverleningsafspraken. Ter financiering van aanloopkosten
van de RSO is voor de eerste jaren ook een transitiebudget voorzien,
omdat de inkomsten in de eerste jaren onvoldoende zijn om de uitgaven
te kunnen dekken. De meerjarige bijdrage aan het transitiebudget is in
2015 van alle departementen ontvangen en verwerkt in de uitgavenraming van het kerndepartement. Dit is de verklaring voor het verschil
tussen de ontvangstenraming RSO en de uitgavenraming RSO tot en met
2019. Vanaf 2020 zullen de inkomsten van de RSO volledig dekkend zijn.
Aangezien opdrachtgevers zich in de loop van 2016 zullen aansluiten, zal
pas in 2016 zicht komen op de onderverdeling in personele en materiële
uitgaven van de RSO.
Tabel 96.2 Extracomptabele tabel apparaatsuitgaven kerndepartement en apparaatsuitgaven RSO (x € 1.000)

Kerndepartement exclusief RSO
Uitgaven
Ontvangsten
Rijksschoonmaakorganisatie
Uitgaven RSO
Ontvangsten RSO

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

249.897
4.761

292.327
3.073

245.291
5.068

237.046
7.317

227.477
8.157

227.233
8.157

227.163
8.157

960
0

2.686
0

16.963
12.928

24.552
21.611

26.749
23.868

55.892
55.685

55.685
55.685

In tabel 96.3 zijn de apparaatsuitgaven van het kerndepartement, het
Agentschap SZW en van de ZBO’s van het Ministerie in één tabel
samengevat.
Tabel 96.3 Apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en ZBO’s/RWT’s (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Totaal apparaatsuitgaven Ministerie

250.857

295.013

262.254

261.598

254.226

283.125

282.848

Totaal apparaatskosten agentschappen

19.091

17.917

14.000

13.150

11.050

12.350

10.250

Totaal apparaatskosten ZBO’s/RWT’s1
UWV (inclusief BKWI)
SVB
IB

2.134.164
1.908.187
219.405
6.572

2.027.762
1.796.509
224.831
6.422

1.940.106
1.718.396
215.985
5.725

1.809.841
1.593.206
211.024
5.611

1.759.748
1.543.889
210.294
5.565

1.716.971
1.507.893
203.513
5.565

1.699.639
1.492.338
201.736
5.565

1
Dit betreft apparaatskosten samenhangend met zowel begrotingsgefinancierde als premiegefinancierde artikelen binnen de SZW-begroting. De
ontvangsten artikel 11 zijn in mindering gebracht op de uitgaven.

In onderstaande tabel zijn de apparaatsuitgaven van het departement
onderverdeeld naar de verschillende organisatieonderdelen. De uitgaven
voor de RSO, huisvesting en ICT van het gehele kerndepartement zijn bij
de pSG opgenomen.
Tabel 96.4 Apparaatsuitgaven kerndepartement, naar directoraat-generaal (x € 1.000)
2016
SG
pSG
DG SZI
DG Werk
Inspectie SZW
Totaal kerndepartement

22.858
102.431
22.624
19.085
95.256
262.254

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

110

Taakstelling 2016–2018

De invulling van de taakstelling 2016–2018 op de apparaatsuitgaven uit
het Regeerakkoord Rutte/Asscher, die oploopt tot een bedrag van circa
€ 65 miljoen, is aangegeven in de begroting van SZW van 2014. De
implementatie van enkele maatregelen vergt wijziging van wet- en
regelgeving. De voorbereiding daartoe is ter hand genomen.
Verdeling taakstelling tussen kerndepartement SZW, Agentschap SZW en
ZBO’s
In tabel 96.5 wordt de verdeling van de taakstelling tussen het kerndepartement, het Agentschap SZW en de ZBO’s tot uitdrukking gebracht.

Tabel 96.5 Extracomptabele tabel invulling taakstelling (x € 1.000)
2016

2017

2018

Structureel

Departementale taakstelling 2016–2018
regeerakkoord Rutte/Asscher (totaal)

23.354

52.803

64.978

64.978

Kerndepartement

3.354

7.703

9.378

9.378

Agentschappen totaal
Agentschap SZW

0
0

0
0

0
0

0
0

ZBO’s totaal
UWV (inclusief BKWI)
SVB

20.000
17.700
2.300

45.100
39.700
5.400

55.600
48.900
6.700

55.600
48.900
6.700

Personele ontwikkeling SZW-domein in meerjarig perspectief
Onderstaande grafieken laten de ontwikkeling van het aantal fte voor het
kerndepartement SZW en voor het SZW-domein zien voor de periode
2006–2020. Als basis is gekozen voor het jaar 2006, omdat in dat jaar ten
behoeve van het programma Vernieuwing Rijksdienst een nulmeting heeft
plaatsgevonden naar de personele omvang van de rijksdienst.
Figuur 96.1 fte-ontwikkeling kerndepartement SZW in- en exclusief RSO

3.500
3.300
3.100
2.900
2.700
2.500
2.300
2.100
1.900
1.700
1.500

2006

2008

2010

exclusief RSO

2012

2014

2016

2018

2020

inclusief RSO

De door achtereenvolgende kabinetten opgelegde taakstellingen op de
apparaatsuitgaven laten voor het kerndepartement SZW vanaf 2006 een
afname van het aantal fte’s zien. Daarnaast is er de overgang van fte’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

111

geweest naar het Ministerie van BZK door de uitvoering van de bedrijfsvoering in Shared Service Organisaties onder te brengen. Aan de andere
kant is er een uitbreiding van het aantal fte’s door de komst van beleidsterreinen bij SZW (Kinderopvang in 2011 en Inburgering in 2012,
Financieel Dienstencentrum in 2015). De verwachting na 2014 is enerzijds
gebaseerd op de nog te realiseren taakstellingen op de apparaatsuitgaven
in die periode. Anderzijds zal de formatie toenemen door een (tijdelijke)
uitbreiding van taken bij de Inspectie SZW. Tevens leidt de oprichting van
de RSO tot een opwaartse bijstelling van de formatie. Het effect van de
oprichting van de RSO is indicatief in de figuren 96.1 en 96.2 in beeld
gebracht.
Figuur 96.2 fte-ontwikkeling SZW-domein (inclusief UWV en SVB) in- en
exclusief RSO

26.000
25.000
24.000
23.000
22.000
21.000
20.000
19.000
18.000

2006

2008

2010

2012

SZW-domein excl. RSO

2014

2016

2018

2020

SZW-domein incl. RSO

De periode 2006–2020 laat voor het gehele SZW-domein een zelfde beeld
zien als voor het kerndepartement. De verwachte ontwikkeling betreft een
saldo van de gevolgen van de taakstellingen op de apparaatsuitgaven en
de uitvoeringskosten, de overgang van dienstonderdelen van en naar
andere departementen en van de in- en extensiveringen van beleid(suitvoering) en de oprichting van RSO. Daarbij hebben de optredende
conjuncturele effecten op de formatie van het UWV geleid tot een
toename van het aantal fte in het SZW-domein in de jaren 2009/2010 en
2013/2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

112

Artikel

97. Aflopende regelingen
Voor de financiële afwikkeling en verantwoording van een aantal
aflopende regelingen is in de begroting een afzonderlijke voorziening
getroffen.

Tabel 97.1 Begrotingsuitgaven artikel 97 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Programma-uitgaven
Aflopende regelingen

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Ontvangsten

4

0

0

0

0

0

0

Toelichting

A. Programma-uitgaven
Een aantal wetten en regelingen is financieel afgewikkeld. Er kunnen nog
wel nabetalingen plaatsvinden. Het gaat hierbij om nagekomen declaraties of vergoedingen voor nabetalingen op grond van gerechtelijke
uitspraken (bezwaar- en beroepsprocedures) naar aanleiding van
geschillen in het verleden. Er worden dan ook geen ramingen voor 2016
en latere jaren opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

113

Artikel

98. Algemeen
Op dit artikel worden de niet naar beleidsartikelen toe te rekenen
budgetten verantwoord.

Tabel 98.1 Begrotingsuitgaven artikel 98 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven

42.548
39.442

34.778
34.985

47.231
47.231

42.086
42.086

38.755
38.755

44.377
44.377

39.861
39.861

244

100

0

0

0

0

0

Opdrachten
Handhaving
Opdrachten overig

14.271
851
13.420

15.555
2.893
12.662

26.584
14.061
12.523

25.355
14.152
11.203

23.964
13.810
10.154

24.186
14.010
10.176

24.186
14.010
10.176

Bekostiging
Uitvoeringskosten Caribisch Nederland

2.260
2.260

4.253
4.253

3.479
3.479

3.036
3.036

3.036
3.036

3.036
3.036

2.720
2.720

Bijdrage aan medeoverheden
Verzameluitkering SZW

5.633
5.633

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Bijdrage aan agentschappen
Agentschap SZW
Rijksdienst Ondernemend Nederland

15.352
14.898
454

13.277
12.860
417

14.968
14.459
509

11.495
10.990
505

9.555
9.050
505

14.955
14.450
505

10.755
10.250
505

Bijdrage aan andere begrotingen
Bijdrage andere begrotingen

1.682
1.682

1.800
1.800

2.200
2.200

2.200
2.200

2.200
2.200

2.200
2.200

2.200
2.200

Ontvangsten

9.779

0

0

0

0

0

0

Subsidies

Toelichting

A. Opdrachten
A1. Handhaving
Dit beleidsbudget voor handhaving bedraagt in 2016 € 14,1 miljoen. Een
belangrijk deel daarvan is gereserveerd voor de uitvoering van niet
structurele innovatieve projecten. Daarvoor zullen tijdens de begrotingsuitvoering overboekingen plaatsvinden naar de relevante budgetten voor
de feitelijke realisatie. De bedragen voor 2016 en volgende jaren zijn
hoger dan voor 2015 omdat voor laatstgenoemd jaar al bedragen naar
andere artikelen zijn overgeboekt.
A2. Opdrachten overig
Hieronder vallen de uitgaven voor onderzoek en voorlichting die niet zijn
toebedeeld aan beleidsartikelen. Het onderzoeksbudget op artikel 98 is
departementaal breed en bedraagt € 8 miljoen. Van het totale onderzoeksbudget is € 2,7 miljoen bestemd voor beleidsinformatie. Naast de
uitgaven voor voorlichtingsprogramma’s worden uit het budget op artikel
98 ook de uitgaven voor bibliotheek, documentatie en andere algemene
publieksinformatie betaald.
B. Bekostiging
De unit SZW, die ondergebracht is bij de Rijksdienst Caribisch Nederland
(RCN), voert namens de Minister de regelingen op Caribisch Nederland
uit. De uitvoeringskosten van de RCN worden op artikel 98 verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

114

C. Bijdrage aan medeoverheden
In een verzameluitkering worden per Ministerie alle financieel geringe
overdrachten (beleidsthema’s) aan een medeoverheid opgenomen. Alle
bedragen waarvoor een budget beschikbaar is dat onder het grensbedrag
(€ 10 miljoen) ligt moeten in de verzameluitkering worden opgenomen.
De Financiële verhoudingswet geeft de wettelijke grondslag voor de
verzameluitkering. Met de verzameluitkering wordt beoogd de medeoverheden ruimte te bieden voor lokaal maatwerk en de administratieve lasten
bij het Rijk en de medeoverheden te beperken52. Het gaat om de uitkering
ten behoeve van de regionale centra fraudebestrijding en de landelijke
expertisefunctie van de regionale coördinatiepunten fraudebestrijding.
Deze uitkering wordt jaarlijks vanuit de verzameluitkering SZW via het
Ministerie van BZK aan de negen betrokken gemeenten overgemaakt. De
hiervoor beschikbare middelen worden daartoe in de loop van 2016 eerst
met een suppletoire begroting vanuit het handhavingsbudget naar de
verzameluitkering SZW geboekt. In de begroting 2016 heeft de verzameluitkering SZW daarom nog de waarde nul.
D. Bijdrage aan agentschappen
In hoofdstuk 3 van deze begroting wordt nader ingegaan op het Agentschap SZW.
De bijdrage aan Rijksdienst Ondernemend Nederland heeft betrekking op
de uitvoeringskosten van de borgstellingsregeling (€ 0,1 miljoen).
Daarnaast wordt jaarlijks € 0,4 miljoen gereserveerd voor de controle van
de betaalaanvragen uit het Europees Globalisering Fonds en de
ESF-programma’s.
E. Bijdrage aan andere begrotingen
Structureel wordt € 2,2 miljoen overgeboekt naar het Ministerie van
Financiën ten behoeve van controlewerkzaamheden voor het
ESF-programma 2007–2013 en het ESF programma 2014–2020.

52

Zie ook Stb. 2008, 312.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

115

Artikel

99. Nominaal en onvoorzien
Op dit artikel worden de uitgaven verantwoord voor onvoorziene
uitgaven, loon- en prijsbijstelling.

Tabel 99.1 Begrotingsuitgaven artikel 99 (x € 1.000)
artikelonderdeel

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen
Uitgaven

0
0

12.707
12.707

90.282
90.282

640.315
147.315

980.639
683.639

987.329
987.329

1.032.882
1.032.882

Overige beleidsuitgaven
Loonbijstelling
Prijsbijstelling
Onvoorzien

0
0
0
0

12.707
0
0
12.707

90.282
0
0
90.282

147.315
0
0
147.315

683.639
0
0
683.639

987.329
0
0
987.329

1.032.882
0
0
1.032.882

Toelichting

A. Overige beleidsuitgaven
Onvoorzien
De grondslag ligt in de Comptabiliteitswet, waarin de mogelijkheid
bestaat een artikel voor onvoorziene uitgaven op te nemen. Op dit artikel
staan middelen geparkeerd (oplopend tot € 0,2 miljard in 2020) die op een
later moment nog uitgedeeld moeten worden, zoals middelen voor 2
dagdelen opvang voor alle peuters, uitbreiding betaald kraamverlof voor
partners naar 5 dagen en een impuls aan het creëren van nieuw beschut
werk.
Daarnaast is – in afwachting van de nadere uitwerking – ervoor gekozen
om het lage-inkomensvoordeel (LIV, € 0,5 miljard vanaf 2018) en het
loonkostenvoordeel (LKV, € 0,3 miljard vanaf 2019) voor werkgevers als
niet-kaderrelevante uitgaven op te nemen op dit artikel. De kosten
daarvan vallen onder het lastenkader.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

116

HOOFDSTUK 3: AGENTSCHAPPEN
AGENTSCHAP SZW
Algemeen

Het Agentschap SZW richt zich met name op de uitvoering van complexe
Europese subsidieregelingen. In de huidige opdrachtenportefeuille zitten
ook enkele nationale regelingen. Bij de uitvoering van de subsidieregelingen ligt de nadruk op het waarborgen van de rechtmatigheid en de
doelmatigheid. Onderstaand volgt een opsomming van de subsidieregelingen die het Agentschap SZW uitvoert. Tenzij anders vermeld is het
Ministerie van SZW opdrachtgever van de regelingen.
Europees Sociaal Fonds (ESF)
Het ESF verbetert de kansen van mensen op de arbeidsmarkt. De
ESF-programmaperiode 2007–2013 verkeert in de afrondende fase. In het
eerste halfjaar van 2016 worden de laatste projecten afgehandeld en
worden voorbereidingen getroffen voor de eindafrekening aan de
Europese Commissie over deze programmaperiode in 2017. In deze
programmaperiode staan de volgende groepen centraal:
• Werklozen met achterstand op de arbeidsmarkt (ouderen, langdurig
werklozen, arbeidsongeschikten, gevangenen);
• Leerlingen aan een Praktijkschool of school voor Voortgezet Speciaal
Onderwijs;
• Laagopgeleide werknemers die moeilijk kunnen doorstromen naar een
betere of andere baan;
• Werkgevers die via sociale innovatie hun personeel slimmer en beter
willen inzetten;
• Jongeren die via projecten aan duurzaam werk worden geholpen.
De uitvoering van de nieuwe ESF-programmaperiode 2014–2020 loopt in
ieder geval tot en met 2022. Subsidie wordt verstrekt aan projecten met
de volgende thema’s:
• Actieve inclusie: re-integratie van mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt;
• Actief en gezond ouder worden: het bevorderen van duurzame
arbeidsinzet van werkenden.
Als onderdeel van ESF 2014–2020 worden ook projecten gefinancierd
vanuit het Europees Fonds voor Meest Behoeftigen (EFMB). Deze regeling
wordt ingezet om de sociale participatie van kwetsbare ouderen (met een
laag besteedbaar inkomen) te stimuleren.
Europees Globalisatiefonds (EGF)
Het EGF is een andere Europese subsidieregeling die het Agentschap
SZW uitvoert. Bedrijven en sectoren die zijn getroffen door grote
veranderingen in de wereldhandelspatronen of als gevolg van de
wereldwijde economische financiële crisis, kunnen bij massaontslag
gebruikmaken van geld uit het EGF. Dit fonds helpt werknemers met
scholing, hulp bij het vinden van een nieuwe baan of steun bij het
opzetten van een eigen bedrijf. De programmaperioden en de verwachte
looptijd zijn ongeveer hetzelfde als bij ESF.
Europese Migratie- en Veiligheidsfondsen (EMVF)
In opdracht van het Ministerie van V&J voert het Agentschap SZW de
subsidieregelingen van de EMVF uit. Net als bij ESF is de uitvoering
opgedeeld in programmaperioden en is de verwachte looptijd van deze
activiteiten tot en met 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

117

De projecten van de lopende programmaperiode 2007–2013 worden door
het Agentschap SZW afgerond. In deze periode worden projectactiviteiten
uit vier afzonderlijke fondsen gefinancierd:
• Europees buitengrenzenfonds (EBF): beheer van de buitengrenzen van
de EU;
• Europees integratiefonds (EIF): de integratie van mensen van buiten de
EU;
• Europees terugkeerfonds (ETF): terugkeer van asielzoekers, uitgeprocedeerde asielzoekers en illegale migranten;
• Europees vluchtelingenfonds (EVF): projecten inzake opvang en
integratie van asielzoekers en vluchtelingen.
In de nieuwe begrotingsperiode (2014–2020) bestaan de Europese
migratie- en veiligheidsfondsen uit het Asiel, Migratie en Integratiefonds
(AMIF) en het fonds voor de Interne Veiligheid (ISF). De huidige vier
eerdergenoemde migratiefondsen verdwijnen.
Het AMIF richt zich op asiel- en migratiebeleid en verstrekt subsidie voor:
• het behouden en verbeteren van de kwaliteit van het opvang- en
asielstelsel;
• het bevorderen van de participatie van onderdanen uit niet-westerse
derde landen en hun naaste verwanten in de samenleving;
• het bevorderen van de terugkeer van vreemdelingen die geen recht op
verblijf in Nederland hebben, nog in afwachting zijn van een beslissing
op hun verzoek tot verblijf of tijdelijk verblijfsrecht hebben.
Het ISF is gericht op het bevorderen van grensbewaking en visummanagement, en bestaat uit twee programma’s:
• Het programma ISF-grenzen heeft als doel de veiligheid in de EU te
verhogen en daarnaast legaal reizen makkelijker te maken. Ook
financiert het de IT-systemen die nodig zijn voor het grensbewakingssysteem van de EU. Daarnaast worden acties voor de efficiënte
verwerking van migratiestromen en visumaanvragen gesteund;
• Het programma ISF-Politie heeft als doel bij te dragen aan de
veiligheid in de EU. Het programma financiert acties ter voorkoming
van grensoverschrijdende georganiseerde misdaad, waaronder
terrorisme. Het programma heeft ook als doel de samenwerking
tussen de rechtsautoriteiten van de lidstaten te verbeteren.
Nationale regelingen
Daarnaast voert het Agentschap SZW enkele nationale regelingen uit:
• Regeling sectorgewijze opleidingen / sectorplannen (RCSP). Looptijd:
1 oktober 2013 tot en met 2018;
• Kinderopvang: versterking taal- en interactievaardigheden (KTA).
Looptijd: eind 2014 tot en met 2018.
Door middel van de RCSP kunnen werkgevers- en werknemersorganisaties een financiële bijdrage van de overheid krijgen als zij
gezamenlijke plannen maken om mensen aan het werk te krijgen en te
houden. Een betere werking van de arbeidsmarkt, het bieden van
werkzekerheid en het voorkomen van werkloosheid staan centraal.
De regeling KTA heeft ten doel om de taal- en interactieve vaardigheden
van gastouders en medewerkers in de kinderopvang te verbeteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

118

Tabel 3.1 Begroting van baten en lasten Agentschap SZW voor het jaar 2016 (x € 1.000)

Baten
Opbrengst moederdepartement3
Opbrengst overige departementen
Opbrengst derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal Baten
Lasten
Apparaatskosten
Personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
waarvan overige kosten
Materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
waarvan overige kosten
Rentelasten
Afschrijvingskosten
Materieel
waarvan apparaat ICT
Immaterieel
Overige kosten
Dotaties voorzieningen
Bijzondere lasten
Totaal Lasten
Saldo van baten en lasten

Realisatie
20141

Raming

Begroting

2

2015

2016

2017

2018

2019

2020

16.883
2.575
–
21
284
–
19.763

15.597
2.848
–
–
–
–
18.445

13.400
1.600
–
–
–
–
15.000

12.950
1.200
–
–
–
–
14.150

11.000
950
–
–
–
–
11.950

12.100
1.050
–
–
–
–
13.150

10.050
900
–
–
–
–
10.950

13.160
9.650
2.791
719
5.931
1.508
963
3.460
–

13.204
10.786
1.668
750
4.713
1.600
1.250
1.863
–

9.650
8.550
500
600
4.350
1.500
1.000
1.850
–

9.200
8.100
500
600
3.950
1.500
950
1.500
–

7.800
6.900
400
500
3.250
1.000
900
1.350
–

8.900
7.400
900
600
3.450
1.200
930
1.320
–

7.000
6.100
400
500
3.250
950
900
1.400
–

4
–
1.358
–
–
–
20.453

0
–
978
–
–
–
18.895

0
–
1.000
–
–
–
15.000

0
–
1.000
–
–
–
14.150

0
–
900
–
–
–
11.950

0
–
800
–
–
–
13.150

0
–
700
–
–
–
10.950

– 690

– 450

0

0

0

0

0

1

Slotwet 2014.
Eerste suppletoire begroting 2015.
3
Het verschil met de in tabel 98.1 genoemde Bijdrage aan AG SZW wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat in die tabel de bijdragen uit
rekeningen buiten begrotingsverband, ter cofinanciering van de uitvoeringskosten van Europese regelingen, niet zijn opgenomen.
2

Toelichting bij de begroting van
baten en lasten

De meerjarenbegroting van het Agentschap SZW wordt bepaald door
ontwikkelingen in de orderportefeuille. Bij het opstellen van de ontwerpbegroting wordt alleen rekening gehouden met de omzet en de te maken
kosten voor de subsidieregelingen waarvoor formeel opdracht is gegeven.
Daarnaast is op dat moment nog onvoldoende zicht op de werkvoorraad
voortvloeiend uit de uitvoering van de lopende opdrachten. De schattingen in de begroting zijn dan ook globaal.
In het najaar vindt het overleg met de opdrachtgevers plaats over de te
verrichten activiteiten in het komend jaar. Op basis daarvan worden voor
het komend jaar de uurtarieven (integrale kostprijs) berekend en offertes
uitgebracht aan de opdrachtgevers. In de eerste suppletoire begroting
2016 wordt bij Voorjaarsnota de begroting aangepast naar de verwachtingen op basis van de uitgebrachte offertes.
Baten
De opbrengsten moederdepartement en overige departementen betreft de
omzet van de subsidieregelingen die voor het moederdepartement
respectievelijk overige departementen worden uitgevoerd.
Het grillige patroon van de omzet vanaf 2016 is te verklaren doordat bij de
uitvoering van de Europese subsidieregelingen veelal sprake is van
tweejarige projecten met grotere werkdruk bij openstelling van het tijdvak
(intake en aanvraag) en aan het eind van het project (einddeclaratie).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

119

Doordat dit voor zowel ESF als EMVF geldt en de acties ook veelal
samenvallen, resulteert dit in het patroon van jaren met meer en minder
bedrijfsdrukte.
Lasten
Personele kosten
De personele kosten vormen de belangrijkste kostenpost voor het
Agentschap SZW. Het verloop van de regelingen en hiermee het aantal
activiteiten bepaalt in hoge mate de ontwikkeling in de personele kosten.
Het huidige personeelbestand bestaat uit een kern van vast en tijdelijk
ambtelijk personeel; daarnaast vindt noodzakelijke inhuur van externen
plaats (via mantelcontracten van het Rijk of van SZW).
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten betreffen de materiële en immateriële vaste activa.
De investeringen in immateriële vaste activa die voortvloeien uit
specifieke wensen van de opdrachtgevers worden over meerdere jaren
afgeschreven en ook in dit ritme aan de opdrachtgevers doorberekend.
Saldo van baten en lasten
Bij het opstellen van de begroting is een sluitende begroting het
uitgangspunt.
Het saldo van baten en lasten van een jaar wordt in het daarop volgend
jaar verwerkt in overeenstemming met het besluit van de eigenaar.
Kasstroomoverzicht

In tabel 3.2 wordt het kasstroomoverzicht van AG SZW opgenomen.

Tabel 3.2 Kasstroomoverzicht Agentschap SZW voor het jaar 2016 (x € 1.000)
Realisatie
20141

Raming

Begroting

20152

2016

2017

2018

2019

2020

1. Rekening-courant RHB 1 januari

6.569

2.145

973

973

1.223

1.523

1.823

2. Totaal operationele kasstroom

– 2.921

528

1.000

1.000

900

800

700

3a. Totaal investeringen (-/-)
3b. Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
3. Totaal investeringskasstroom

– 1.503
–
– 1.503

– 1.700
–
– 1.700

– 1.000
–
– 1.000

– 750
–
– 750

– 600
–
– 600

– 500
–
– 500

– 500
–
– 500

–

–

–

–

–

–

–

–
–
–
0

–
–
–
0

–
–
–
0

–
–
–
0

–
–
–
0

–
–
–
0

–
–
–
0

2.145

973

973

1.223

1.523

1.823

2.023

4a. Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
4b. Eenmalige storting door moederdepartement (+)
4c. Aflossingen op leningen (-/-)
4d. Beroep op leenfaciliteit (+)
4. Totaal financieringskasstroom
5. Rekening-courant RHB 31 december
(=1+2+3+4)
1
2

Slotwet.
Eerste suppletoire begroting 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

120

Doelmatigheidsindicatoren

In tabel 3.3 worden de doelmatigheidsindicatoren vermeld.

Tabel 3.3 Overzicht doelmatigheidsindicatoren Agentschap SZW 2016

Generieke doelmatigheidsindicatoren
Uurtarieven
Integraal uurtarief (voorcalculatorisch)(€)
Index reëel uurtarief (gecorrigeerd voor
inflatie, 2011=100)
Omzet per fte:
Totale omzet in € 1.000
fte-totaal
Omzet per fte (€)
Productiviteit:
Declarabiliteit (facturabele/beschikbare
uren)(%)
Ziekteverzuim (totaal incl.langdurig) (%)
Kwalitatieve indicatoren
Klanttevredenheid: algemeen oordeel enquête
Beroepsprocedures:
% beschikkingen die leiden tot beroepsprocedure
% beroepsprocedures geheel of deels gegrond
Tijdigheid beschikken en betalen:
% tijdige beschikkingen
% tijdige betalingen
Specifieke indicatoren
Kosten subsidieproces in % vd subsidie /
subsidiabele kosten per project
Europese subsidieregelingen
Nationale subsidieregelingen
• RUS-variant 1a: One Touch (direct
vaststellen)
• RUS-variant 1b: One Touch (ambtshalve
vaststellen)
• RUS-variant 3: Presteren en inzicht in kosten

Realisatie
2014

Raming

Begroting

2015

2016

2017

2018

2019

2020

90,93

98,68

109,05

112,32

126,60

126,51

130,42

96,1

102,7

111,9

113,5

126,1

124,1

126,0

19.458
152,0
127.979

18.445
158,3
116.519

15.000
125,5
119.522

14.150
118,9
119.008

11.950
101,3
117.966

13.150
108,6
121.087

10.950
89,5
122.346

70,4
3,2

70,0
2,5

70,0
2,5

70,0
2,5

70,0
2,5

70,0
2,5

70,0
2,5

7,2

7,4

7,5

7,5

7,5

7,5

7,5

1,5
13

0,5
15

0,5
15

0,5
15

0,5
15

0,5
15

0,5
15

82
98

85
99

90
99

95
99

95
99

95
99

95
99

1,5

1,6

1,6

1,6

1,6

1,6

1,6

11,3

–

–

–

–

–

–

nb
0,1

17,7
0,2

17,5
0,2

17,5
0,2

17,5
0,2

–
–

–
–

RUS = Raamwerk voor Uitvoering van Rijkssubsidies.

De voorcalculatorische uurtarieven zijn integrale kostprijzen (alle kosten /
facturabele uren). De uurtarieven vormen de basis voor de facturering aan
de opdrachtgevers. De volgende ontwikkelingen hebben invloed op de
uurtarieven:
• Aangezien geen rekening gehouden wordt met de uitvoering van
eventuele nieuwe subsidieregelingen, is – door het beëindigen van
regelingen – een dalende omzet te zien. Minder bedrijfsdrukte leidt tot
minder facturabele uren en (door de vaste kosten) tot hogere tarieven.
• De grote stijging van de uurtarieven in 2016 en het grillige patroon in
de jaren daarna is te verklaren door het patroon van jaren met meer en
minder bedrijfsdrukte. De oorzaak voor dit patroon is toegelicht bij de
begroting van baten en lasten (onder kopje «baten»).
• Voorheen werd de impact van een dalende bedrijfsdrukte op de
tarieven gematigd door de incidentele inzet van het surplus aan eigen
vermogen. Dit is volgens de Regeling Agentschappen 2013 niet meer
toegestaan.
• Gezien de bovenstaande ontwikkelingen is een werkgroep ingesteld
om maatregelen uit te werken om de efficiëntie van het AGSZW te
vergroten. Tevens worden voorstellen gedaan voor meer structurele
maatregelen. Een van de voorstellen is om een doorlichting te laten
uitvoeren, waarbij niet alleen gekeken wordt naar de tarieven en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

121

overhead maar ook naar de positionering van AGSZW op langere
termijn.
In de berekening van de reële indexcijfers van de uurtarieven is het effect
van de jaarlijkse algemene prijsstijgingen geëlimineerd (vanaf 2015:
schatting 1,5%).
Bij de specifieke indicatoren worden de uitvoeringskosten gepresenteerd
in verhouding tot de gemiddelde subsidie of de totale subsidiabele kosten
per project. De niet aan afzonderlijke projecten toe te rekenen activiteiten
en materiële kosten worden in deze berekening niet meegenomen.
Voor de Europese subsidieregelingen worden de kosten van het subsidieproces gerelateerd aan de totale subsidiabele kosten. Deze kosten zijn
absoluut gezien hoger dan bij Nationale regelingen vanwege de hoge
eisen die de Europese Commissie stelt aan de projectkosten en de
controle ervan. Vanwege de grotere gemiddelde projectomvang zijn de
kosten van het subsidieproces bij Europese regelingen relatief lager.
Voor de Nationale subsidieregelingen die het Agentschap SZW uitvoert,
worden de uitvoeringskosten inzichtelijk gemaakt naar de uitvoeringsvariant die in het Rijksbreed geldende Raamwerk voor Uitvoering van
Rijkssubsidies (RUS) worden onderscheiden. De subsidie van de
regelingen onder variant «One Touch» is lump sum: de gemiddelde
projectomvang is berekend op basis van de verleende subsidie. Vanaf
2015 voert het Agentschap SZW geen subsidieregeling in deze variant
meer uit. Voor de variant «Presteren en inzicht in kosten» betreft de
gemiddelde projectomvang de totale subsidiabele kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

122

HOOFDSTUK 4: BIJLAGEN
BIJLAGE 1 SZA-KADER INCLUSIEF VERDIEPINGSHOOFDSTUK
Deze bijlage bevat de volgens de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV)
verplichte aansluitingstabellen en (per artikel) de verplichte tabellen van
het verdiepingshoofdstuk. In aanvulling daarop zijn dergelijke tabellen ook
voor de premiegefinancierde regelingen opgenomen. De bijlage begint
met een toelichting op de opbouw van het SZA-kader.
B.1.1 HET SZA-KADER
Het SZA-kader bevat zowel uitgaven van regelingen die begrotingsgefinancierd zijn als uitgaven van regelingen die premiegefinancierd zijn. De
begrotingsgefinancierde uitgaven worden uit belastinginkomsten betaald.
De premiegefinancierde uitgaven worden voornamelijk door middel van
premies gefinancierd. Tabel B.1.1 bevat een toelichting op de opbouw van
de SZA-uitgaven.
Tabel B.1.1 SZA uitgaven (x € 1 mld)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Totale uitgaven begroting
– Correctie rijksbijdragen
– Correctie Rbg-eng
– correctie LIV en LKV
– Correctie ontvangsten
+ Loon- en prijsbijstelling
A. SZA-uitgaven begroting

31,4
13,2
0,6

31,8
13,1
0,6

32,2
13,4
0,6

0,8
0,0
16,9

0,6
0,3
17,7

0,6
0,5
18,1

32,7
13,5
0,4
0,5
0,6
0,7
18,4

33,4
13,7
0,4
0,8
0,6
0,9
18,7

33,8
13,9
0,4
0,8
0,6
1,0
19,2

Totale uitgaven premie
– Correctie ontvangsten
B. SZA-uitgaven premie

56,5
0,4
56,1

57,5
0,4
57,1

58,0
0,4
57,6

58,3
0,4
57,9

58,8
0,4
58,4

59,2
0,4
58,8

C. Integratie-uitkering sociaal domein

2,9

2,7

2,5

2,4

2,3

2,2

Totale SZA-uitgaven (lopende prijzen) (A+B+C)

75,9

77,5

78,2

78,7

79,4

80,1

Allereerst wordt voor een dubbeltelling gecorrigeerd omdat sociale
fondsen voor een deel gefinancierd worden uit begrotingsmiddelen
(correctie rijksbijdragen). Dit betreft hoofdzakelijk een bijdrage aan het
Ouderdomsfonds, welke nodig is omdat de opbrengsten van de
AOW-premie onvoldoende zijn om de AOW-uitgaven te dekken. In 2016
worden de SZA-uitgaven hierdoor met € 13,1 miljard gecorrigeerd.
Tevens vallen de apparaatuitgaven van SZW en enkele andere uitgaven
niet onder het SZA-kader maar onder het kader Rbg-eng (€ 0,6 miljard).
Vanaf het jaar 2018 worden de SZA-uitgaven gecorrigeerd voor de
uitgaven ingevolge het lege-inkomensvoordeel (LIV) en de loonkostenvoordelen (LKV). Voor het gedeelte van de ontvangsten dat tot de
niet-belastingontvangsten wordt gerekend wordt eveneens gecorrigeerd:
€ 0,6 miljard (terugontvangsten kinderopvang en Tegemoetkoming
ouders) en € 0,4 miljard (ontvangsten UFO). De middelen voor de Wsw en
het participatiebudget maken onderdeel uit van de integratie-uitkering
sociaal domein. Deze uitgaven blijven onderdeel van het SZA-kader en
worden bijgeteld. Het uitgavenplafond (SZA-kader) wordt in lopende
prijzen uitgedrukt, wat betekent dat rekening wordt gehouden met
toekomstige loon- en prijsontwikkelingen en de gevolgen daarvan voor de
uitgaven. Voor de begrotingsgefinancierde regelingen staan de hiervoor
gereserveerde middelen (€ 0,3 miljard) niet op de SZW-begroting, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

123

op een afzonderlijke begrotingspost die door de Minister van Financiën
wordt beheerd. De premiegefinancierde uitgaven zijn al uitgedrukt in
lopende prijzen. In lopende prijzen bedragen de SZA-uitgaven in 2016
€ 77,1 miljard.
B.1.2 DE AANSLUITINGSTABELLEN
In dit onderdeel van de begroting worden de samenvattende aansluitingstabellen van de premie- en de begrotingsgefinancierde regelingen
weergegeven, zowel voor de uitgaven als voor de ontvangsten. De
mutaties in deze tabellen worden per artikel gedetailleerd opgenomen in
het verdiepingshoofdstuk in onderdeel B.1.3 van deze bijlage.
De opbouw van deze tabellen verschilt van elkaar. Bij de begrotingsgefinancierde regelingen worden, conform de RBV, de mutaties als gevolg
van de nota van wijziging, de 1e suppletoire begroting (Voorjaarsnota) en
de nieuwe mutaties (Miljoenennota) vermeld. Bij de premiegefinancierde
regelingen is geen sprake van een nota van wijziging of van een suppletoire wet. Voor deze regelingen worden de mutaties uitgesplitst naar
uitvoeringsmutaties, macromutaties, loon- en prijsmutaties, beleidsmatige mutaties en kasschuiven. Bovendien wordt een onderverdeling
aangebracht in reëel en nominaal.
Tabel B.1.2 Aansluitingstabel uitgaven begrotingsgefinancierd begroting 2015 naar begroting 2016 (bedragen x € 1.000)
2015
Ontwerpbegroting 2015
Vastgestelde begroting 2015
Mutaties Voorjaarsnota
Totaal tot en met Voorjaarsnota 1e suppletoire
Mutaties Miljoenennota
Ontwerpbegroting 2016

2016

2017

2018

2019

2020

32.421.680 32.875.952 33.671.999 33.985.288 34.402.969
32.421.680 32.875.952 33.671.999 33.985.288 34.402.969
– 956.075 – 1.771.464 – 2.151.987 – 2.238.954 – 2.220.560
31.465.605 31.104.488 31.520.012 31.746.334 32.182.409
– 19.498
662.662
659.869
980.384
1.232.411
31.446.107 31.767.150 32.179.881 32.726.718 33.414.820

33.843.461

Tabel B.1.3 Aansluitingstabel ontvangsten begrotingsgefinancierd begroting 2015 naar begroting 2016 (bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting 2015
Vastgestelde begroting 2015
Mutaties Voorjaarsnota
Totaal tot en met Voorjaarsnota 1e suppletoire
Mutaties Miljoenennota
Ontwerpbegroting 2016

2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.685.276
1.685.276
133.083
1.818.359
31.001
1.849.360

1.702.071
1.702.071
30.133
1.818.359
– 8.197
1.724.007

1.677.543
1.677.543
22.950
1.732.204
30.163
1.730.656

1.681.076
1.681.076
5.018
1.700.493
34.124
1.720.218

1.687.165
1.687.165
– 8.362
1.686.094
66.157
1.744.960

1.740.604

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

124

Tabel B.1.4 Aansluitingstabel uitgaven premiegefinancierd begroting 2015 naar begroting 2016 (bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting 2015 reëel
Mutaties:
Uitvoeringsmutaties
Macro mutaties
Loon- en prijsontwikkeling
Beleidmatige mutaties
Kasschuiven
Diverse overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2016 reëel

2015

2016

2017

2018

2019

2020

56.529.702

56.396.879

56.178.668

56.131.989

55.853.717

55.623.471

107.691
– 530.034
511.156
– 181.675
2.545
63.366
56.502.751

118.849
– 798.978
509.226
46.187
5.078
11.024
56.288.265

142.168
147.740
– 928.243 – 1.013.166
507.390
506.278
124.471
23.133
3.680
1.141
– 15.685
– 19.993
56.012.449 55.777.122

167.848
– 941.101
502.412
24.608
– 373
– 13.127
55.593.984

163.318
– 910.477
497.914
22.417
– 2.049
– 14.804
55.379.790

Ontwerpbegroting 2015 nominaal
Mutaties:
Bijstellingen grondslag en indexatiepercentage
Uitdelen loon- en prijsontwikkeling
Stand ontwerpbegroting 2016 nominaal

633.920

1.445.949

2.124.191

2.810.012

3.490.510

4.174.385

–122.764
– 511.156
0

271.028
– 509.226
1.207.751

327.984
– 507.390
1.944.785

228.563
– 506.278
2.532.297

217.872
– 502.412
3.205.970

122.361
– 497.914
3.798.832

Ontwerpbegroting 2016 totaal

56.502.751

57.496.016

57.957.234

58.309.419

58.799.954

59.178.622

Voor de aansluitingstabel van de ontvangsten premiegefinancierd wordt
verwezen naar de aansluitingstabel bij artikel 5 van het verdiepingshoofdstuk.
B.1.3 HET VERDIEPINGSHOOFDSTUK
Dit onderdeel bevat het verdiepingshoofdstuk van de SZW-begroting. In
deze paragraaf wordt voor alle artikelen op de SZW-begroting de mutatie
van uitgaven en ontvangsten tussen de ontwerpbegroting 2015 en de
huidige ontwerpbegroting 2016 gedetailleerd toegelicht. Dit gebeurt zowel
voor de begrotingsgefinancierde als voor de premiegefinancierde
regelingen.
B.1.3.1 Arbeidsmarkt
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 1 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015
Amendementen
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

17.525
– 375
121

22.442
– 375
– 984

22.417
– 375
– 1.032

23.407
– 375
168

22.407
– 375
– 32

22.407
– 375
– 32

Nieuwe mutaties:
1. Budgettair neutrale herschikkingen
2. Overboekingen met departementen

1.729
– 396

650
– 500

– 759
– 500

– 1.081
– 500

– 1.081
– 120

– 1.081

Stand ontwerpbegroting 2016

18.604

21.233

19.751

21.619

20.799

20.919

1.
2.

Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
Er zijn in totaal 6 overboekingen met andere departementen verwerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

125

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 1 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015

33.748

36.067

36.067

36.067

36.067

36.067

Nieuwe mutaties:
1. Bijstelling raming boeteontvangsten

– 8.278

– 6.431

Stand ontwerpbegroting 2016

25.470

29.636

36.067

36.067

36.067

36.067

1.

Bijstelling van de raming boeteontvangsten op basis van realisatiegegevens.

B.1.3.2 Bijstand, Participatiewet, Toeslagenwet en Sociale
Werkvoorziening
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 2 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

6.529.723
– 25.768

6.594.724
– 9.418

6.605.624
202.049

6.740.347
116.342

6.881.476
100.342

6.973.134
157.067

Nieuwe mutaties:
1. Macro mutaties
2. Loon- en prijsbijstelling 2015
3. Budgettair neutrale herschikkingen
4. Taaleis
5. Harmonisatie instrumenten Participatiewet
6. Overboekingen met departementen
7. Kasschuif sectorplannen

24.681
14.772
– 277
0
0
– 3.523
– 16.475

12.625
14.838
1.059
– 2.500
– 5.000
– 3.500
8.250

– 101.335
15.053
1.511
– 5.000
– 7.000

– 136.469
15.613
1.264
– 5.000
– 10.000

– 158.006
15.773
1.264
– 5.000
– 13.000

– 182.582
15.958
– 992
– 5.000
– 14.000

Stand ontwerpbegroting 2016

6.523.133

6.611.078

6.719.127

6.722.097

6.822.849

6.943.585

1.

2.

3.
4.
5.

6.

7.

8.225

De ramingen voor het Macrobudget participatiewetuitkeringen, AIO
en de TW zijn aangepast op basis van ontwikkelingen in de werkloosheid en realisaties en op basis van uitvoeringsinformatie van het
UWV, de SVB en de gemeenten.
De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten Macrobudget participatiewetuitkeringen, BBZ, AIO, TW en
Onderstand CN op prijspeil 2015 te brengen.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
Door invoering van de Wet Taaleis ontstaat een hogere uitstroom uit
de Participatiewet en nemen de uitkeringslasten af.
Het Macrobudget participatiewetuitkeringen is verlaagd omdat
loonkostensubsidies worden stopgezet als betreffende werknemers
een ziektewetuitkering ontvangen. Dit vloeit voort uit het wetsvoorstel Harmonisatie van instrumenten in de Participatiewet.
In 2015 en 2016 is een bedrag van € 3,5 miljoen overgeboekt naar het
Gemeentefonds ten behoeve van extra inzet van centrumgemeenten
op jeugdwerkloosheid.
Het betaalritme van de eerste en tweede tranche sectorplannen is
gewijzigd. Met deze kasschuif wordt het kasritme van de beschikbare
middelen daarop aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

126

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 2 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

500
26.000

500

500

500

500

500

Nieuwe mutaties:
1. Boedelscheiding SVB Nederlandse Antillen
2. Correctie
3. Restituties

903
– 500
15.814

3.475
– 500

2.572
– 500

2.572
– 500

2.572
– 500

– 500

Stand ontwerpbegroting 2016

42.717

3.475

2.572

2.572

2.572

1.
2.
3.

Opbrengsten uit de boedelscheiding van de SVB op de Nederlandse
Antillen.
Correctie van de ontvangstenraming op terugontvangsten beleidondersteunende budgetten.
De restituties hebben betrekking op verrekeningen inzake betaalde
rijksvergoedingen Bijstand aan zelfstandigen in 2014.

B.1.3.3 Arbeidsongeschiktheid
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 3 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015

604

624

646

678

711

757

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Ramingsbijstelling

13
136

13
128

14
118

14
110

15
102

16
93

Stand ontwerpbegroting 2016

753

765

778

802

828

866

1.
2.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
De ramingsbijstelling heeft betrekking op volume- en prijsontwikkelingen en op de koersverschillen tussen de dollar en de euro.

Uitgaven premiegefinancierd artikel 3 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015 reëel

8.959.444

8.999.726

9.060.192

9.121.339

9.233.883

9.386.452

Mutaties:
1. Uitvoering
2. Loon- en prijsbijstelling 2015
3. Overig
Stand ontwerpbegroting 2016 reëel

94.492
91.197
2.715
9.147.848

94.895
91.867
2.587
9.189.075

74.627
92.700
2.408
9.229.927

60.594
93.490
2.352
9.277.775

60.049
94.807
2.314
9.391.053

52.662
96.383
2.257
9.537.754

Stand ontwerpbegroting 2015 nominaal
Mutaties:
4. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentage
5. Overhevelen loon- en prijsbijstelling 2015
Stand ontwerpbegroting 2016 nominaal

107.305

207.778

295.645

384.023

477.079

575.753

– 16.108
– 91.197
0

43.190
– 91.867
159.101

57.380
– 92.700
260.325

58.042
– 93.490
348.575

59.413
– 94.807
441.685

60.459
– 96.383
539.829

Stand ontwerpbegroting 2016 totaal

9.147.848

9.348.176

9.490.252

9.626.350

9.832.738

10.077.583

1.

Het geraamde aantal mensen met een IVA-uitkering en de gemiddelde jaaruitkering in de IVA zijn naar boven bijgesteld. Hierdoor zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

127

2.
3.
4.

5.

de IVA-uitgaven opwaarts bijgesteld. De WGA-uitgaven zijn neerwaarts bijgesteld. Dit komt met name doordat de instroom in de
WGA neerwaarts is bijgesteld en de doorstroom van de WGA naar de
IVA opwaarts. Deze bijstellingen zijn gedaan op basis van uitvoeringsinformatie van het UWV. De WAO-uitgaven zijn opwaarts bijgesteld.
Dit komt met name door een hogere gemiddelde uitkering en een
lagere uitstroom op basis van uitvoeringsinformatie van het UWV.
De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Diverse overige mutaties.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 2.

B.1.3.4 Jonggehandicapten
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 4 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

3.113.430
– 60.200

3.184.000
– 35.345

3.227.228
– 35.498

3.146.345
– 35.345

3.194.554
– 30.497

3.224.494
– 20.490

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Uitvoering
3. Compensatie Jeugdwerkloosheid

28.756
21.466
– 3.700

29.421

29.918

29.274

29.891

30.247

– 3.700

3.099.752

3.174.376

3.221.648

3.140.274

3.193.948

3.234.251

Stand ontwerpbegroting 2016

1.
2.
3.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Bijstelling van de raming op basis van de Juninota van het UWV. De
gemiddelde prijs valt hoger uit dan eerder is geraamd.
Uit het re-integratiebudget zijn ter dekking van de intensivering van
de maatregelen Jeugdwerkloosheid middelen overgeheveld naar
artikel 11 (zie artikel 11).

B.1.3.5 Werkloosheid
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 5 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

41.859
2.912

45.301
16.036

48.396
13.083

57.297
2.346

67.130
9.930

85.498
9.541

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Uitvoering

281
3.530

442
4.841

546
5.271

577
1.337

744
1.236

917
1.846

Stand ontwerpbegroting 2016

48.582

66.620

67.296

61.557

79.040

97.802

1.
2.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
De raming van de IOW-uitgaven is naar boven bijgesteld op basis van
uitvoeringsinformatie van het UWV. De ontwikkeling van de
IOW-uitgaven volgt meerjarig de doorwerking van WW-instroom uit
voorgaande jaren, de AOW-leeftijdsverhoging en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

128

WW-duurverkorting. De uitgavenraming van de Cessantiawet is
neerwaarts bijgesteld als gevolg van volume- en prijsontwikkeling.
Uitgaven premiegefinancierd artikel 5 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015 reëel

7.495.036

7.321.433

7.242.252

7.159.532

6.801.605

6.416.032

Mutaties:
1. Macro mutaties
2. Loon- en prijsbijstelling 2015
3. Betalingssystematiek WW
4. Fraudewet
Stand ontwerpbegroting 2016 reëel

– 530.034
105.975
– 117.000
10.751
6.694.728

– 774.640
101.431

– 905.405
99.581

– 994.107
97.386

– 924.758
92.087

– 896.688
85.672

10.555
6.658.779

10.191
6.446.619

10.271
6.273.082

10.423
5.979.357

10.501
5.615.517

Stand ontwerpbegroting 2015 nominaal
Mutaties:
5. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentage
6. Overhevelen loon- en prijsbijstelling 2015
Stand ontwerpbegroting 2016 nominaal

144.937

227.302

305.305

382.259

440.378

489.133

– 38.962
–105.975
0

8.299
–101.431
134.170

– 5.224
–99.581
200.500

– 20.330
–97.386
264.543

– 29.217
–92.087
319.074

– 40.236
–85.672
363.225

Stand ontwerpbegroting 2016 totaal

6.964.728

6.792.949

6.647.119

6.537.625

6.298.431

5.978.742

1.

2.
3.

4.

5.

6.

Op basis van neerwaarts bijgestelde werkloosheidsramingen van het
CPB en uitvoeringsinformatie van het UWV is de raming van het
volume uitkeringsjaren WW meerjarig neerwaarts bijgesteld. Tevens
is de raming van het saldo overige lasten en baten WW neerwaarts
bijgesteld. Dit betreft onder meer de loonovername bij faillissement.
De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
De betalingssystematiek van de WW-uitkering gaat als gevolg van de
inkomensverrekening in de Wwz over van een wekensystematiek
naar een maandsystematiek. De uitkering wordt dan na afloop van de
maand waarop deze betrekking heeft uitbetaald. Dit zorgt voor een
kaseffect waardoor de WW-uitgaven in 2015 € 117 miljoen lager
uitkomen.
Naar aanleiding van een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep
wordt de Fraudewet op punten aangepast. Dit leidt naar verwachting
tot hogere WW-uitgaven.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

129

Ontvangsten premiegefinancierd artikel 5 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015 reëel

420.085

420.085

420.085

420.085

420.085

420.085

Mutaties:
1. Uitvoering
2. Loon- en prijsbijstelling 2015
Stand ontwerpbegroting 2016 reëel

– 41.494
6.409
385.000

– 41.494
6.409
385.000

– 41.494
6.409
385.000

– 41.494
6.409
385.000

– 41.494
6.409
385.000

– 41.494
6.409
385.000

Stand ontwerpbegroting 2015 nominaal
Mutaties:
3. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentage
4. Overhevelen loon- en prijsbijstelling 2015
Stand ontwerpbegroting 2016 nominaal

8.343

13.236

17.861

22.534

27.257

32.030

– 1.934
– 6.409
0

1.013
– 6.409
7.840

591
– 6.409
12.043

154
– 6.409
16.279

– 287
– 6.409
20.561

– 732
– 6.409
24.889

Stand ontwerpbegroting 2016 totaal

385.000

392.840

397.043

401.279

405.561

409.889

1.

2.
3.

4.

Overheidswerkgevers zijn eigen-risicodragers voor de WW. De
WW-uitgaven worden door UWV verhaald op deze werkgevers. De
raming van de ontvangsten uit verhaal is naar beneden bijgesteld op
grond van uitvoeringsinformatie van het UWV.
De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 2.

B.1.3.6 Ziekte en zwangerschap
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 6 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015

6.743

6.830

6.920

7.054

7.192

7.383

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Uitvoering
3. Nadere afrekening over 2014

102
521
117

104
482

105
442

106
408

108
373

111
334

Stand ontwerpbegroting 2016

7.483

7.416

7.467

7.568

7.673

7.828

1.
2.

3.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Bijstelling van de Ziekteverzekering Caribisch Nederland op grond
van volume- en prijsontwikkelingen en vanwege koersverschillen
tussen de dollar en de euro.
Begrotingsgefinancierde regelingen worden gedurende het jaar aan
uitvoeringsinstanties bevoorschot en achteraf exact afgerekend. De
nabetaling over 2014 heeft betrekking op de TAS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

130

Uitgaven premiegefinancierd artikel 6 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015 reëel
Mutaties:
1. Uitvoering
2. Loon- en prijsbijstelling 2015
3. Harmonisatie instrumenten Participatiewet
4. Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2016 reëel

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2.595.946

2.590.438

2.586.962

2.590.376

2.589.123

2.587.797

– 28.050
39.213
1.195
2.608.304

– 46.419
39.621
12.000
– 227
2.595.413

– 49.393
39.643
18.000
– 2.267
2.592.945

– 46.158
39.924
26.000
– 2.258
2.607.884

– 35.104
40.177
32.000
– 2.241
2.623.955

– 27.659
40.318
35.000
– 2.233
2.633.223

Stand ontwerpbegroting 2015 nominaal
Mutaties:
5. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentage
6. Overhevelen loon- en prijsbijstelling 2015
Stand ontwerpbegroting 2016 nominaal

51.467

81.509

109.858

138.795

167.815

197.110

– 12.254
– 39.213
0

10.919
– 39.621
52.807

10.837
– 39.643
81.052

11.313
– 39.924
110.184

12.377
– 40.177
140.015

13.283
– 40.318
170.075

Stand ontwerpbegroting 2016 totaal

2.608.304

2.648.220

2.673.997

2.718.068

2.763.970

2.803.298

1.

2.
3.

4.
5.

6.

De raming is bijgesteld op basis van uitvoeringsgegevens van het
UWV. Bij de WAZO zijn zowel het volume als de gemiddelde hoogte
van de uitkering naar beneden bijgesteld. De ZW-uitgaven zijn op
basis van uitvoeringsgegevens van het UWV in beperkte mate naar
boven bijgesteld.
De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Met het wetsvoorstel Harmonisatie van instrumenten in de Participatiewet komt de gemeentelijke doelgroep van de banenafspraak onder
de no-riskpolis in de ZW te vallen.
Diverse overige mutaties.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 2.

B.1.3.7 Kinderopvang
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 7 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2.408.446
– 239.802

2.445.825
– 288.277

2.499.102
– 355.372

2.566.716
– 404.002

2.635.254
– 455.621

2.642.458
– 445.925

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Budgettair neutrale herschikkingen
3. Technische correctie
4. Kasschuif
5. Intensivering kinderopvang
6. Uitvoering

6.319
990

6.290
– 84

6.264
– 363

6.323
– 482

6.372
– 682
557

6.419
– 682

– 1.176
20.000
– 43.000

717
220.000
– 19.000

459
269.000
– 19.000

293.000
– 43.000

293.000
– 43.000

293.000
– 43.000

Stand ontwerpbegroting 2016

2.194.777

2.365.471

2.400.090

2.418.555

2.435.880

2.452.270

1.
2.
3.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
Als gevolg van de stijging van de uitgaven in 2020 stijgen ook de
uitgaven 2019 op kasbasis (AWIR-effect).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

131

4.

5.

6.

Kasschuif van middelen voor invoering van het peuterplan vanwege
uitstel van invoering naar 2018 (€ 0,459 miljoen) en een kasschuif
voor de subsidieregeling Versterking Taal- en Interactievaardigheden
Beroepskrachten en Gastouders in de Kinderopvang (€ 0,717
miljoen).
Intensivering in de kinderopvangtoeslag door het verhogen van de
toeslagpercentages vanaf 2016. De hiermee gepaard gaande hogere
kosten in januari 2016 (€ 20 miljoen) worden in december 2015
betaald.
Ramingsbijstelling kinderopvangtoeslag op basis van uitvoeringsinformatie van de Belastingdienst.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 7 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

1.408.866
97.913

1.419.568
32.617

1.393.933
25.344

1.399.137
6.206

1.406.458
– 7.933

1.406.458
– 9.673

Nieuwe mutaties:
1. Restituties
2. Bijstelling ontvangstenraming

342
20.000

– 20.000

Stand ontwerpbegroting 2016

1.527.121

1.432.185

1.419.277

1.405.343

1.398.525

1.396.785

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

1.
2.

De restituties hebben betrekking op verrekeningen inzake betaalde
rijksvergoedingen Kinderopvangtoeslag in 2014.
Ramingsbijstelling ontvangsten kinderopvangtoeslag op basis van
uitvoeringsinformatie van de Belastingdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

132

B.1.3.8 Oudedagsvoorziening
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 8 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Verlengen en uitbreiden Overbruggingsregeling AOW
3. Uitvoering
4. Overige mutaties
5. Nadere afrekening over 2014
Stand ontwerpbegroting 2016

2015

2016

2017

2018

2019

2020

31.890
76.355

35.632

31.987

26.449

22.826

17.229

366

368
400
3.475
139

375
700
3.604
287

361
900
3.551
283

371
3.900
3.675
293

368
10.700
3.559
288

40.014

36.953

31.544

31.065

32.144

3.527
1.199
113.337

1.
2.

3.

4.
5.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
De OBR wordt verlengd van 1-1-2019 tot 1-1-2023 en de OBR wordt
verruimd door deze, voor wat betreft de versnelling van de verhoging
van de AOW-leeftijd, ook open te stellen voor mensen die tussen
1 januari 2013 en 1 juli 2015 met Vut- of prepensioen zijn gegaan.
Bijstelling van de Algemene Ouderdomsverzekering Caribisch
Nederland op grond van volume- en prijsontwikkeling en op de
koersverschillen tussen de dollar en de euro.
Diverse overige mutaties.
Begrotingsgefinancierde regelingen worden gedurende het jaar aan
uitvoeringsinstanties bevoorschot en achteraf exact afgerekend. De
nabetaling over 2014 heeft betrekking op de MKOB.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 8 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Restituties

621

Stand ontwerpbegroting 2016

621

1.

De restituties hebben betrekking op verrekeningen inzake betaalde
rijksvergoedingen OBR in 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

133

Uitgaven premiegefinancierd artikel 8 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015 reëel
Mutaties:
1. Uitvoering
2. Loon- en prijsbijstelling 2015
3. Tijdelijke inkomensondersteuning AOW
4. Uitstel kostendelersnorm 1,5 jaar
5. Versnelde verhoging AOW leeftijd
6. Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2016 reëel

2015

2016

2017

2018

2019

2020

35.465.812

35.550.439

35.453.030

35.467.128

35.454.500

35.467.135

40.829
268.524
– 75.426

65.524
270.317

112.622
269.739

131.704
269.905

143.381
269.849

139.064
270.043

4.636
35.704.375

27.000
– 3.368
2.638
35.912.550

104.000
– 7.720
743
35.932.414

– 13.138
– 906
35.854.693

– 17.815
6.700
35.856.615

– 23.084
7.372
35.860.530

Stand ontwerpbegroting 2015 nominaal
Mutaties:
7. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
8. Overhevelen loon- en prijsbijstelling 2015
Stand ontwerpbegroting 2016 nominaal

312.453

892.396

1.361.176

1.837.825

2.323.150

2.815.160

– 43.929
– 268.524
0

213.525
– 270.317
835.604

270.802
– 269.739
1.362.239

186.165
– 269.905
1.754.085

182.878
– 269.849
2.236.179

97.043
– 270.043
2.642.160

Stand ontwerpbegroting 2016 totaal

35.704.375

36.748.154

37.294.653

37.608.778

38.092.794

38.502.690

1.

2.
3.

4.

5.
6.
7.

8.

De raming is op basis van uitvoeringsinformatie van de SVB
bijgesteld. Het aantal mensen met een AOW-uitkering stijgt als
gevolg van de gestegen levensverwachting.
De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Het wetsvoorstel inkomensondersteuning AOW is niet per 1-1-2015
maar per 1-2-2015 in werking getreden. Hierdoor is de financieringsschuif van algemene middelen naar het Ouderdomsfonds ook niet
met ingang van 1-1-2015 geformaliseerd. De inkomensondersteuning
is in januari 2015 nog uit de algemene middelen naar de SVB
overgemaakt ten behoeve van de bevoorschotting door de SVB in
januari. Dit is in de 1e suppletoire begroting 2015 geformaliseerd.
Omdat de invoering van de kostendelersnorm AOW met 1,5 jaar extra
is uitgesteld tot 1 januari 2018 vallen de AOW-uitgaven in 2016 en
2017 hoger uit.
Door de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd vallen ook de
uitgaven aan de inkomensondersteuning AOW hoger uit.
Diverse overige mutaties.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 2.

B.1.3.9 Nabestaanden
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 9 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015

829

858

887

931

977

1.040

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Uitvoering
3. Overige mutaties

18
208

19
195
11

19
183
23

20
173
23

21
162
24

22
151
25

Stand ontwerpbegroting 2016

1.055

1.083

1.112

1.147

1.184

1.238

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

134

1.
2.

3.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Bijstelling van de Algemene weduwen- en wezenverzekering
Caribisch Nederland op grond van volume- en prijsontwikkeling en
vanwege de koersverschillen tussen de dollar en de euro.
Diverse overige mutaties.

Uitgaven premiegefinancierd artikel 9 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015 reëel

470.327

442.201

428.713

415.320

405.270

405.376

Mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2016 reëel

4.004
– 2.569
471.762

3.816
3.952
449.969

3.685
2.330
434.728

3.558
883
419.761

3.478
1.866
410.614

3.472
1.133
409.981

Stand ontwerpbegroting 2015 nominaal
Mutaties:
3. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentage
4. Overhevelen loon- en prijsbijstelling 2015
Stand ontwerpbegroting 2016 nominaal

4.670

7.943

10.144

10.749

10.858

11.109

– 666
– 4.004
0

1.649
– 3.816
5.776

2.245
– 3.685
8.704

2.208
– 3.558
9.399

2.259
– 3.478
9.639

2.309
– 3.472
9.946

Stand ontwerpbegroting 2016 totaal

471.762

455.745

443.432

429.160

420.253

419.927

1.
2.
3.

4.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2015 te brengen.
Diverse overige mutaties.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 2.

B.1.3.10 Tegemoetkoming ouders
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 10 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

2015

2016

2017

2018

2019

2020

5.389.722
– 10.566

5.348.967
16.266

5.307.978
36.147

5.286.704
40.074

5.263.602
44.345

5.243.347
46.916

1.800
1.740
– 76.404
31.222

1.700
1.740
– 76.147
31.000

1.600
1.740
– 76.082
30.952

1.500
1.740
– 76.066
30.947

5.302.483

5.285.071

5.266.157

5.248.384

Nieuwe mutaties:
1. Nader afrekening over 2015
2. Geen woonlandbeginsel Marokko
3. Kinderbijslag Caribisch Nederland
4. Uitvoering
5. Verhoging WKB-bedragen

– 76.243
4.716

1.200
1.740
– 84.152
45.447

Stand ontwerpbegroting 2016

5.311.167

5.329.468

1.238
2.300

1.

2.

3.

Begrotingsgefinancierde regelingen worden gedurende het jaar aan
uitvoeringsinstanties bevoorschot en achteraf exact afgerekend. De
nabetaling over 2014 heeft betrekking op de AKW.
Als gevolg van een uitspraak van het Hof van Den Haag mag op de
WKB het woonlandbeginsel niet toegepast worden voor Marokko en
moeten bestaande rechten geëerbiedigd worden.
Budgettair effect van het invoeren van een kinderbijslagvoorziening
voor Caribisch Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

135

4.

5.

Uitvoeringsinformatie van de belastingdienst geeft aanleiding om de
eerdere raming van het kindgebonden budget naar beneden bij te
stellen.
Ter ondersteuning van de inkomenspositie van gezinnen wordt het 2e
kindbedrag eenmalig en het bedrag voor 3e en verdere kinderen
structureel verhoogd.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 10 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

237.589
– 330

241.563
– 1.984

242.870
– 1.894

241.600
– 688

240.568
71

240.175
367

Nieuwe mutaties:
1. Nader afrekening over 2015
2. Overige mutaties
3. Verhoging WKB-bedragen

2.100
–3
2

– 109
445

– 553
2.789

– 426
3.525

– 243
3.558

– 161
3.529

Stand ontwerpbegroting 2016

239.358

239.915

243.212

244.011

243.954

243.910

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

1.
2.
3.

De restituties hebben betrekking op verrekeningen inzake betaalde
rijksvergoedingen TOG, TOG+ en WKB in 2014.
Diverse overige mutaties.
De onder punt 5. bij de uitgaven opgenomen mutatie leidt ook tot
hogere ontvangsten.

B.1.3.11 Uitvoering
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 11 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Uitvoering
3. Budgettair neutrale herschikkingen
4. Harmonisatie instrumenten Participatiewet
5. Extra inzet jeugdwerkloosheid

2015

2016

2017

2018

2019

2020

462.130
2.487

409.864
49.691

359.257
72.871

353.033
60.208

333.241
47.932

331.196
41.041

658

510
1.594
– 580
1.000

502
1.215
485
1.000

473
1.072
485
2.000

470
1.061
1.708
2.000

3.700

582
– 1.947
– 4.623
1.000
3.700

432.678

458.267

434.652

416.443

385.203

377.476

– 36.297

Stand ontwerpbegroting 2016

1.
2.
3.

4.

5.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitvoeringskosten op prijspeil 2015 te brengen.
De ramingen zijn bijgesteld voor veranderde volumeprognoses van
diverse regelingen.
Budgettair neutrale herschikkingen zowel binnen de totale uitvoeringskosten (begroting en premiegefinancierde) als binnen de
SZW-begroting.
Met het wetsvoorstel Harmonisatie van instrumenten in de Participatiewet komt de gemeentelijke doelgroep van de banenafspraak onder
de no-riskpolis in de ZW te vallen, de uitvoeringskosten voor het
UWV nemen daardoor toe.
Ten behoeve van intensivering van de maatregelen Jeugdwerkloosheid zijn extra middelen beschikbaar gesteld (zie ook toelichting
artikel 4).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

136

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 11 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015 reëel

1.543.137

1.492.642

1.407.519

1.378.294

1.369.336

1.360.679

Mutaties:
1. Macro mutaties
2. Loon- en prijsbijstelling 2015
3. Uitvoering
4. Overige mutaties
5. Kasschuiven
6. Herschikkingen binnen de totale uitvoeringskosten
Stand ontwerpbegroting 2016 reëel

2.243
420
8.635
2.545
48.754
1.605.734

– 24.338
2.174
4.849
13.921
5.078
– 11.847
1.482.479

– 22.838
2.042
4.312
– 1.047
3.680
– 17.852
1.375.816

– 19.059
2.015
1.600
– 1.247
1.141
– 18.817
1.343.927

– 16.343
2.014
– 478
– 2.247
– 373
– 19.519
1.332.390

– 13.789
2.026
– 749
– 2.247
– 2.049
– 21.086
1.322.785

Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

10.000

Stand ontwerpbegroting 2016

10.000

Uitgaven premiegefinancierd artikel 11 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015 nominaal
Mutaties:
7. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentage
8. Overhevelen loon- en prijsbijstelling 2015
Stand ontwerpbegroting 2016 nominaal

13.088

29.021

42.063

56.361

71.230

86.120

– 10.845
– 2.243
0

– 6.554
– 2.174
20.293

– 8.056
– 2.042
31.965

– 8.835
– 2.015
45.511

– 9.838
– 2.014
59.378

– 10.497
– 2.026
73.597

Stand ontwerpbegroting 2016 totaal

1.605.734

1.502.772

1.407.781

1.389.438

1.391.768

1.396.382

1.
2.
3.

4.
5.
6.
7.

8.

De raming is aangepast aan de ontwikkelingen in de werkloosheid.
De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitvoeringskosten op prijspeil 2015 te brengen.
De raming is bijgesteld op basis van volumeontwikkelingen van de
verschillende regelingen die worden uitgevoerd door het UWV en de
SVB.
Diverse overige mutaties.
De kasschuiven betreffen correcties op eerder verwerkte kasschuiven.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de totale uitvoeringskosten (zowel begrotings- als premiegefinancierd).
Nominale ontwikkeling van bovenstaande mutaties van de uitvoeringskosten (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 2.

B.1.3.12 Rijksbijdragen
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 12 (x € 1.000)
2015
Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Macro mutaties
2. Uitvoering
3. Rijksbijdrage Ouderdomsfonds
Stand ontwerpbegroting 2016

2016

2017

2018

2019

2020

13.952.163 14.340.968 15.106.410 15.320.204 15.507.182 15.719.710
– 744.610 – 1.546.410 – 2.084.410 – 2.012.510 – 1.938.410 – 1.940.210

– 1.500
– 1.016

66.300
156
286.300

69.900
298
286.700

73.900
601
129.300

78.200
1.002
77.400

82.700
1.318
77.600

13.147.314

13.378.898

13.511.495

13.205.037

13.725.374

13.941.118

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

137

1.
2.

3.

De raming van de rijksbijdrage in de heffingskorting AOW is op basis
van macro-economische gegevens bijgesteld.
De ramingen van de rijksbijdragen ZEZ, AO en Anw-tegemoetkoming
zijn op basis uitvoeringsgegevens uit de juninota van het UWV
bijgesteld.
De rijksbijdrage Ouderdomsfonds is bijgesteld op basis van macro
informatie van het CPB.

B.1.3.13 Integratie en maatschappelijke samenhang
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 13 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

123.166
25.223

121.907
21.425

122.584
14.550

113.558
12.100

112.558
13.100

112.558
13.100

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Budgettair neutrale herschikkingen
3. Overboekingen met andere departementen

337
– 1.556
– 126

339
725
– 118

336
1.275
– 118

336
6.050
– 118

331
4.000

331
4.000

Stand ontwerpbegroting 2016

147.044

144.278

138.627

131.926

129.989

129.989

1.
2.
3.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2015 te brengen.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
Er zijn twee overboekingen met OCW en VWS verwerkt.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 13 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015

1.000

800

600

200

Stand ontwerpbegroting 2016

1.000

800

600

200

2015

2016

2017

2018

2019

2020

277.741
750
11.565

228.340
750
1.039

223.522
750
1.039

215.609
750
– 461

215.399
750
– 461

215.269
750
– 461

1.035
446
1.293

884
5.491
1.734
7.056
16.960

865
7.444
1.732
1.197
24.549
500

831
8.136
1.732
880
26.749

830
8.161
1.732
821
55.893

830
8.266
1.732
777
55.685

262.254

261.598

254.226

283.125

282.848

B.1.3.96 Apparaat
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 96 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015
Amendementen
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Budgettair neutrale herschikkingen
3. Overboekingen departementen
4. Herverdeling prijzen kantoren
5. Rijksschoonmaakorganisatie
6. Kasschuif

2.683
– 500

Stand ontwerpbegroting 2016

295.013

1.
2.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2015 te brengen.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

138

3.

4.
5.

6.

Er zijn 9 overboekingen met andere departementen verwerkt. Twee
daarvan (totaal € 1,7 miljoen) hebben betrekking op de inrichting van
een gezamenlijk financieel dienstencentrum.
Interdepartementale herverdeling van de huisvestingsbudgetten in
verband met de eenheidsprijzen voor huisvesting in 2020.
Vanaf 2016 wordt de Rijksschoonmaakorganisatie geleidelijk op de
begroting van SZW geplaatst. Onder de uitgaven zijn zowel de
transitiekosten als de kosten van de schoonmakers opgenomen.
Onder de ontvangsten staan de schoonmaakkosten die bij departementen worden gedeclareerd.
Met een kasschuif sluiten de middelen «Van werk naar werk» beter
aan op de behoefte.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 96 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

2015

2016

2017

2018

2019

2020

3.573
– 500

3.573
– 500

3.573
– 500

3.572
– 500

3.572
– 500

3.572
– 500

1.995
12.928

4.244
21.611

5.085
23.868

5.085
55.685

5.085
55.685

17.996

28.928

32.025

63.842

63.842

Nieuwe mutaties:
1. Inningskosten Brzo
2. Rijksschoonmaakorganisatie
Stand ontwerpbegroting 2016

3.073

1.
2.

Doorberekening van de toezichtskosten Besluit Risico’s Zware
Ongevallen (Brzo) aan bedrijven met ingang van 2016.
Zie uitgavenmutatie nr. 5.

B.1.3.98 Algemeen
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 98 (x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2015
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015

46.326
– 6.289

47.445
– 996

42.552
– 513

42.362
– 488

47.562
– 283

43.362
– 188

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2015
2. Budgettair neutrale herschikkingen
3. Overboekingen departementen
4. Uitvoeringskosten Kinderbijslag Caribisch Nederland
5. Kasschuif

1.112
– 901
– 4.155
492
– 1.600

1.029
– 1.301
– 565
1.219
400

642
– 2.006
– 565
776
1.200

401
– 3.731
– 565
776

423
– 3.536
– 565
776

423
– 3.631
– 565
460

Stand ontwerpbegroting 2016

34.985

47.231

42.086

38.755

44.377

39.861

1.
2.
3.

4.

De loon- en prijsbijstelling 2015 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2015 te brengen.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
Er zijn 2 overboekingen met andere departementen verwerkt. Een
bedrag van € 4,2 miljoen ten behoeve van de Landelijke Coördinatiepunten Fraudebestrijding is overgeboekt naar het Gemeentefonds.
De uitvoeringskosten Kinderbijslag Caribisch Nederland zijn
toegevoegd aan het budget voor de Rijksdienst Caribisch Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

139

5.

De handhaving voorlichtingscampagne «weet hoe het zit» is een half
jaar uitgesteld. Het gereserveerde budget voor deze campagne zal nu
in 2016 tot uitgaven leiden. In de uitvoeringskosten van de sectorplannen dient een kasschuif van € 1,2 miljoen te worden verwerkt
van 2015 naar 2017.

B.1.3.99 Nominaal en onvoorzien
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 99 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2015
Amendementen
Mutatie 1e suppletoire begroting 2015
Nieuwe mutaties:
1. Uitdelen LPO naar artikelen
2. Budgettair neutrale herschikkingen
3. Overboekingen departementen
4. Diverse reserveringen en dekkingen
5. Kasschuif
6. Voorschoolse voorziening peuters
7. Uitbreiding kraamverlof
8. Beschut werk
9. Lage-inkomensvoordeel (LIV)
10. Uitvoeringskosten LIV
11. Loonkostenvoordelen

2015

2016

2017

2018

2019

2020

19.383
– 375
12.497

42.225
– 375
5.509

66.489
– 375
– 14.901

84.594
– 375
– 17.386

90.898
– 375
– 10.905

92.898
– 375
6.588

– 3.174

– 2.865
– 9.478
– 3.637
22.855
6.048
10.000

– 2.370
– 11.629
– 1.087
14.881
9.307
20.000
40.000
20.000

– 2.074
– 16.961
7.663
– 1.991
– 5.926
40.000
70.000
20.000
493.000
7.000
297.000

– 2.071
– 18.961
8.663
9.140

7.000

– 2.087
– 14.761
2.463
14.667
1.524
30.000
65.000
20.000
493.000
7.000

147.315

683.639

987.329

1.032.882

– 2.815
– 1.856
– 10.953

20.000

Stand ontwerpbegroting 2016

12.707

90.282

50.000
70.000
20.000
493.000
7.000
297.000

1.

Toedeling van de loon- en prijsbijstelling 2015 naar de begrotingsartikelen om de budgetten op prijspeil 2015 te brengen.
2. Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
3. Er zijn 6 overboekingen met andere departementen verwerkt. De 2
voornaamste betreffen een uitname uit het Gemeentefonds in
verband met de harmonisatie van het instrumentarium Participatiewet (€ 8 miljoen in 2016 oplopend tot € 23 miljoen in 2020) en een
toevoeging aan het Gemeentefonds in verband met uitvoeringskosten ZZP pensioen (-/- € 4 miljoen in 2015 oplopend tot -/- € 14 miljoen
in 2020).
4. Diverse reserveringen en dekkingen binnen de SZW-begroting.
5. Diverse kasschuiven.
6. Het kabinet heeft middelen vrijgemaakt waarmee gemeenten extra
aanbod kunnen creëren, zodat alle peuters gebruik kunnen maken
van een voorschoolse voorziening.
7. Per 1 juli 2017 wordt het kraamverlof verlengd naar 5 dagen. Dit leidt
tot drie dagen extra kraamverlof.
8. Het kabinet geeft met een investering van cumulatief € 100 miljoen in
de periode 2016–2020 een impuls aan het creëren van nieuw beschut
werk.
9. Per 1 januari 2017 wordt het lage-inkomensvoordeel (LIV) ingevoerd
via het Wetsvoorstel tegemoetkomingen loondomein. De LIV is een
gericht loonkostenvoordeel dat het voor werkgevers aantrekkelijker
maakt om mensen met lage inkomens aan te nemen of in dienst te
houden. De LIV wordt na afloop van het jaar uitbetaald.
10. Uitvoeringskosten lage-inkomensvoordeel.
11. Per 1 januari 2018 worden de premiekortingen oudere en arbeidsgehandicapte werknemers omgevormd naar loonkostenvoordelen: een
loonkostenvoordeel voor werkgevers voor het in dienst nemen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

140

deze werknemers. De loonkostenvoordelen worden na afloop van het
jaar uitbetaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

141

BIJLAGE 2 SOCIALE FONDSEN SZW
B.2.1 Inleiding
Inhoud

Deze bijlage beschrijft de financiering van de premie-uitgaven voor de
budgetdisciplinesector Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA). Hiertoe
zijn de door de Minister van SZW vast te stellen premiepercentages voor
de volks- en werknemersverzekeringen opgenomen. In de laatste
paragraaf wordt een overzicht gegeven van de exploitatiesaldi en
vermogensposities van de sociale fondsen.
B.2.2 Financiering SZA-uitgaven 2015–2016

Premievaststelling

Jaarlijks stelt de Minister van SZW de premiepercentages volks- en
werknemersverzekeringen vast. De voorstellen hiertoe voor 2016 zijn in
tabel B.2.1 opgenomen. Deze premiestelling heeft het kabinet beoordeeld
binnen het lastenkader voor huishoudens en bedrijven, de koopkrachtontwikkeling en het gewenste EMU-saldo. Een aantal premiepercentages is
nog onder voorbehoud van (definitieve) vaststelling. Het saldo van de
premie-inkomsten en de premiegefinancierde uitgaven (het exploitatiesaldo van de fondsen) telt mee voor de berekening van het EMU-saldo.
•

•

•

•
•

•

•

AOW en Anw: de premiepercentages voor de AOW en Anw worden op
hetzelfde niveau vastgesteld als in 2015. Bij het ouderdomsfonds zijn
bij dit premiepercentage de premieopbrengsten niet voldoende om de
uitgaven te dekken. De inkomsten van het ouderdomsfonds worden
daarom aangevuld door middel van rijksbijdragen (zie artikel 12).
Beide premies worden gecombineerd geheven met de loon- en
inkomstenbelasting in de eerste en tweede schijf.
Sectorfondsen: de sectorfondspremies voor 2016 worden in oktober
2015 door het UWV vastgesteld, op advies van de verschillende
sectoren. Uit de sectorfondsen wordt het eerste halfjaar van een
WW-uitkering gefinancierd. De in de tabel weergegeven premie van
1,72% is een gemiddelde. In werkelijkheid verschilt de premie per
sector.
AWf: het Algemeen Werkloosheidsfonds financiert de WW-uitkeringen
met een duur langer dan 6 maanden. De Awf-werkgeverspremie wordt
voorlopig vastgesteld op 2,48%, ongeveer 0,41 procentpunt hoger dan
in 2015. De hoogte van de AWf-premie is nog onder voorbehoud van
vaststelling van de sectorfondspremies. Als het UWV voor 2016 een
andere (gemiddelde) sectorfondspremie vaststelt dan nu wordt
verwacht, dan kan de AWf-werkgeverspremie worden aangepast, zodat
het effect op de lasten neutraal is.
Ufo: alleen overheidswerkgevers betalen de Ufo-premie. De Ufopremie wordt op hetzelfde niveau vastgesteld als in 2015.
Uniforme opslag kinderopvang: de premieopslag kinderopvang voor
2016 blijft met 0,50% gelijk aan die in 2015. De verplichte werkgeversbijdrage kinderopvang wordt door werkgevers in de marktsector
betaald door middel van en opslag op de Aof-premie.
Aof: de Aof-premie is (voorlopig) vastgesteld op 5,91%, een verhoging
van 0,66 procentpunt ten opzichte van 2015. De Aof-premie is hoger
vastgesteld om te compenseren voor lastenverlichtingen op andere
werkgeversterreinen (zie voor het volledige beeld van werkgeverslasten de Miljoenennota 2016). Definitieve vaststelling van de Aof-premie
vindt plaats in oktober.
Whk: de premie voor de Werkhervattingskas, waaruit de uitkeringen
voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA) worden betaald, wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

142

vastgesteld door het UWV. Een eerste inschatting duidt op een
rekenpremie van 1,15% in 2016.
Tabel B.2.1 Premiepercentages voor de sociale verzekeringen (%)
premie

fonds

uitgaven

betaald
door

2015

2016

AOW
Anw

Ouderdomsfonds
Nabestaandenfonds

AOW
Anw

Werknemer
Werknemer

17,90%
0,60%

17,90%
0,60%

Sfn
AWf

Sectorfondsen (gemiddelde premie)
Algemeen Werkloosheidsfonds

WW, ZW, WGA
WW, ZW, re-integratie

Werkgever
Werkgever

2,16%
2,07%

1,72%
2,48%

Ufo
Aof

Uitvoeringsfonds voor de overheid
Uniforme opslag kinderopvang

ZW, WAZO, WGA overheid
Kinderopvang

Werkgever
Werkgever

0,78%
0,50%

0,78%
0,50%

Aof
Whk

Arbeidsongeschiktheidsfonds
Werkhervattingskas (rekenpremie)

WAO, WIA, WAZ, WAZO
WGA

Werkgever
Werkgever

5,25%
1,15%

5,91%
1,15%

B.2.3 Sociale fondsen 2015–2016
Exploitatiesaldi

De premiegefinancierde uitgaven worden vanuit de sociale fondsen
gedaan. Op basis van de eerdergenoemde premiepercentages voor 2015
en 2016 en de verwachte ontwikkeling van de desbetreffende grondslagen
zijn de ontvangsten van de sociale fondsen geraamd, zie tabel B.2.2 en
B.2.3. Hierbij is rekening gehouden met de bijdragen aan de fondsen van
het rijk en de onderlinge betalingen van de fondsen. Het saldo tussen
betaalde en ontvangen onderlinge betalingen is voor alle voor SZW
relevante sociale verzekeringen negatief, omdat uit enkele van deze
fondsen premies voor de zorgverzekering worden betaald. Tegenover
deze negatieve saldi staan dus positieve saldi bij de zorgfondsen.
In de onderstaande tabellen zijn de arbeidsongeschiktheidsfondsen (het
Aof en de Whk) samengevoegd. Dit geldt eveneens voor de werkloosheidsfondsen (het AWf en de sectorfondsen). In de praktijk betreft het hier
gescheiden fondsen. In tabel B2.4 worden de vermogens van de werkloosheidsfondsen wel afzonderlijk weergegeven.
Het exploitatiesaldo van de fondsen is het verschil tussen de premieinkomsten en de premiegefinancierde uitgaven van de fondsen. In 2016
bedraagt dit saldo naar verwachting € 0,9 miljard voor alle fondsen
samen, tegenover een exploitatiesaldo van – € 0,8 miljard over 2015.
Doordat de economie inmiddels in een herstellende fase is en omdat de
Aof- en Awf-premie zijn verhoogd, zien we in 2016 een vermogensoverschot ontstaan. Het positieve exploitatiesaldo in 2016 maakt onderdeel uit
van het totale (negatieve) EMU-saldo.
Het exploitatiesaldo van het ouderdomsfonds is € 0,1 miljard. Het
positieve exploitatiesaldo in 2016 wordt in het volgende jaar verrekend
met de uitbetaling van de rijksbijdrage ouderdomsfonds. Het exploitatiesaldo van het Anw-fonds is in 2016 positief, de premie blijft hetzelfde
terwijl de uitgaven dalen. Het positieve exploitatiesaldo van € 1,8 miljard
in 2016 bij de arbeidsongeschiktheidsfondsen wordt voornamelijk
veroorzaakt door de verhoging van de Aof-premie om te compenseren
voor lastenverlichting op andere terreinen. Het exploitatiesaldo bij de WW
is – € 1,6 miljard. Ondanks de gestegen werkgelegenheid, is de daling van
de werkloosheid nog beperkt. Hierdoor zijn de WW-uitgaven relatief hoog.
Daarnaast speelt de verlaging van de AWf-premies in 2009 een belangrijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

143

rol bij het exploitatietekort. Het negatieve exploitatiesaldo zorgt niet voor
risico’s met betrekking tot de uitbetaling van uitkeringen.
Tabel B.2.2 Overzicht sociale verzekeringen 20151 (x € 1 mln)
AOW

Anw

WAO

WW

Totaal

Premies
Bijdragen van het rijk
Ontvangen onderlinge betalingen
Saldo Interest
Totaal Ontvangsten

24.068
12.967
–
15
37.050

1.016
8
–
16
1.040

11.453
230
1.105
5
12.792

7.414
145
1.001
– 31
8.529

43.951
13.350
2.106
4
59.411

Uitkeringen/ Verstrekkingen
Uitvoeringskosten
Betaalde onderlinge betalingen
Totaal Uitgaven

35.704
112
734
36.551

472
11
31
514

10.435
419
1.738
12.592

7.939
1.063
1.589
10.592

54.551
1.606
4.092
60.249

499

526

200

– 2.063

– 838

AOW

Anw

WAO

WW

Totaal

Premies
Bijdragen van het rijk
Ontvangen onderlinge betalingen
Saldo Interest
Totaal Ontvangsten

24.486
12.909
–
16
37.411

1.069
8
–
21
1.098

13.241
231
1.189
15
14.674

7.570
148
857
– 47
8.527

46.365
13.295
2.046
5
61.711

Uitkeringen/ Verstrekkingen
Uitvoeringskosten
Betaalde onderlinge betalingen
Totaal Uitgaven

36.748
102
449
37.299

456
10
29
495

10.670
422
1.797
12.889

7.749
967
1.406
10.122

55.623
1.502
3.680
60.805

112

603

1.785

– 1.595

906

Exploitatiesaldo
1

SZW en CPB (MEV 2016).

Tabel B.2.3 Overzicht sociale verzekeringen 2016 (x € 1 mln)

Exploitatiesaldo
SZW en CPB (MEV 2016).

Vermogensposities

In tabel B.2.4 wordt voor de jaren 2015 en 2016 de vermogenspositie van
de verschillende fondsen weergegeven. De vermogens van de fondsen
worden vergeleken met de normen. Een vermogen gelijk aan de norm
geeft aan dat het fonds gemiddeld genomen over het jaar over voldoende
financiële middelen beschikt om de uitkeringen te financieren.
Overschotten en tekorten bij de fondsen gedurende het jaar worden
aangehouden op een rekening-courant bij het Rijk. Indien er sprake is van
een vermogenstekort zal het Rijk niet alleen tijdelijk gedurende het jaar
maar ook langduriger deze tekorten moeten aanvullen via de rekeningcourant.
Voor de sociale fondsen samen daalt het vermogenstekort in 2016 van
– € 10,5 miljard naar – € 9,6 miljard. De achtergrond bij de huidige
tekorten is voor een deel gelegen in de afspraken over de begrotingsregels. Daarin is een expliciete scheiding tussen uitgaven en inkomsten
opgenomen. Een stijging van de uitgaven wordt daardoor niet gecompenseerd via een verhoging van de inkomsten.
Bij het ouderdomsfonds is het feitelijke vermogen ultimo 2016 € 1,0
miljard. Bij het nabestaandenfonds is sprake van een vermogensoverschot. Door het jaarlijkse positieve exploitatiesaldo neemt dit overschot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

144

toe. Voor de arbeidsongeschiktheidsfondsen is het feitelijke vermogen in
2015 en 2016 respectievelijk € 2,2 miljard en € 4,0 miljard.
De WW-fondsen hebben in 2015 en 2016 een vermogenstekort. Dit zorgt
niet voor risico’s met betrekking tot de uitbetaling van uitkeringen. Deze
fondsen maken onderdeel uit van de totale Rijksbegroting en zijn in feite
niets anders dan een rekening van het UWV bij het ministerie van
Financiën. Het ministerie van Financiën garandeert hiermee dat het UWV
altijd over voldoende middelen kan beschikken. Het zogenoemde
«leeglopen van de fondsen» vormt derhalve geen enkel risico voor de
uitbetaling van werkloosheidsuitkeringen. Wel maken de exploitatietekorten, die de leegloop veroorzaken, onderdeel uit van het EMU-saldo in
deze jaren.
Tabel B.2.4 Vermogens sociale fondsen (x € 1 mln)
Ultimo
2015

Ultimo
2016

Feitelijk
vermogen

Normvermogen

Vermogensoverschot

Feitelijk
vermogen

Normvermogen

Vermogensoverschot

AOW
Anw
Arbeidsongeschiktheidsfondsen
WW-fondsen

916
3.285
2.226
– 13.165

934
56
540
2.233

– 18
3.229
1.686
– 15.398

1.028
3.888
4.012
– 14.760

916
45
548
2.220

112
3.843
3.464
– 16.981

Totaal sociale fondsen

– 6.738

3.764

– 10.502

– 5.832

3.729

– 9.562

CPB (MEV 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

145

BIJLAGE 3 KOOPKRACHT EN SPECIFIEKE INKOMENSEFFECTEN
B.3.1 Inleiding
In deze bijlage wordt de koopkrachtontwikkeling voor 2016 uitgebreid
toegelicht. In paragraaf B.3.2 wordt de koopkrachtontwikkeling voor een
aantal voorbeeldhuishoudens gepresenteerd. Hierbij is rekening
gehouden met de algemene economische ontwikkeling (lonen, prijzen,
etc.) en gebruik van regelingen die voor iedereen van toepassing zijn.
Specifieke maatregelen die niet voor iedereen van toepassing zijn en
waarvan het effect per huishouden kan verschillen (bijvoorbeeld wijzigingen in de kinderopvangtoeslag) zijn hier niet in meegenomen.
Paragraaf B.3.3 gaat verder in op de effecten van specifieke maatregelen.
Op basis van een representatieve steekproef van ongeveer 90.000
huishoudens, waarbij ook bekend is wat het gebruik is van specifieke
regelingen, wordt een beeld geschetst van de totale koopkrachtontwikkeling.
Verder wordt in paragraaf B.3.4 ingegaan op de ontwikkeling van
financiële prikkels bij werkaanvaarding. Ook wordt er stilgestaan bij de
veranderingen in marginale druk als gevolg van kabinetsmaatregelen. In
paragraaf B.3.5 wordt een nadere toelichting gegeven op relevante
maatregelen die de koopkracht van verschillende huishoudens raken. De
hier gepresenteerde effecten en maatregelen hebben alleen betrekking op
Europees Nederland. Paragraaf B.3.6 bevat een overzicht van de maatregelen die de inkomens op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (Caribisch
Nederland) raken.
De stapelingsmonitor die in de begroting van 2015 is opgenomen, is in
deze begroting niet opnieuw opgenomen. Met de stapelingsmonitor werd
onderzocht hoeveel huishoudens te maken zouden krijgen met maatregelen die niet in het koopkrachtbeeld worden meegenomen zoals
bijvoorbeeld de wijzigingen in Wmo en AWBZ-voorzieningen vanuit de
hervorming langdurige zorg, de invoering van de Participatiewet en de
decentralisatie van de jeugdzorg. Hierbij is gekeken naar degenen die in
2011 gebruik maakten van deze regelingen (ex ante). De stapelingsmonitor beschrijft dus in feite het eindbeeld voor 2018. Omdat de maatregelen niet in belangrijke mate zijn gewijzigd, verandert het beeld niet
meer. Voor de uitkomsten zij daarom verwezen naar de stapelingsmonitor
in de begroting van 2015.
B.3.2 Algemeen koopkrachtbeeld (voorbeeldhuishoudens)
Het generieke inkomensbeeld wordt gepresenteerd in de vorm van een
standaard koopkrachtoverzicht zoals weergegeven in tabel B.3.1. Deze
cijfers laten voor achttien standaardhuishoudens de koopkrachtontwikkeling zien als gevolg van de gemiddelde loon- en prijsontwikkeling en als
gevolg van generieke maatregelen, zoals aanpassingen in belastingen,
(ziektekosten)premies, zorgtoeslag, kinderbijslag en kindgebonden
budget, die voor iedereen in de betreffende groep gelden. Voor
huishoudens met kinderen wordt in de berekeningen uitgegaan van twee
kinderen tussen 6 en 11 jaar oud.
Belangrijke ontwikkelingen die leiden tot het generieke koopkrachtbeeld in
2016 zijn:
• Een gemiddelde contractloonstijging van 1,4% in de markt.
• Stijging van het minimumloon met 1,71%, door de koppeling werkt dit
ook door naar de uitkeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

146

•
•
•

Stijging van consumentenprijzen met 1,22%.
Een stijgende pensioenpremie voor werknemers van 7,03% naar
7,27%.
Niet alle aanvullende pensioenen worden geïndexeerd.

Naast bovenstaande ontwikkelingen wordt het standaardkoopkrachtbeeld
ook beïnvloed door de volgende maatregelen:
• Een toename van de gemiddelde nominale zorgpremie van € 1.158
naar € 1.243.
• Een verhoging van de lage inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet van 4,85% naar 5,5%.
• Verlenging van de tijdelijke verhoging van de normpercentages van de
zorgtoeslag.
• Verhoging van de maximale arbeidskorting met € 883. Tegelijkertijd
wordt de arbeidskorting eerder en volledig afgebouwd.
• Verhoging van het belastingtarief eerste schijf en verlaging van de
belastingtarieven tweede en derde schijf met respectievelijk 0,05%punt en 1,85%-punt.
• Verhoging van het startpunt van de vierde belastingschijf met € 8.836
naar € 66.422.
• Verhoging opbouwpercentage en maximumbedrag inkomensafhankelijke combinatiekorting met respectievelijk 2,159%-punt en € 617.
• Verhoging afbouwpercentage algemene heffingskorting naar 4,7958%
en volledige afbouw naar 0.
• Het tweede-kindbedrag in het kindgebonden budget wordt met € 33
verhoogd. Daarnaast worden de derde en volgende kindbedragen
verhoogd, maar dit is niet zichtbaar in het standaardkoopkrachtbeeld.
• Verhoging van de ouderenkorting met € 145.
• Afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in de sociale
zekerheid en versobering uitbetaling algemene heffingskorting aan de
minstverdienende partner.
Het komende jaar is de koopkrachtontwikkeling positief voor veel
huishoudens. Ruim 80% van de huishoudens gaat er in koopkracht op
vooruit, waarbij de mediane koopkrachtontwikkeling uitkomt op +1,4%.
Het kabinet trekt € 5 miljard uit voor het structureel verlagen van de lasten
op arbeid. Dit komt vooral ten goede aan werkenden; werken wordt vooral
voor lagere inkomens meer lonend. Zo wordt in 2016 de arbeidskorting
verhoogd en het belastingtarief in de tweede en derde schijf verlaagd.
Daarnaast wordt de derde belastingschijf verlengd. Werkenden gaan er
hierdoor volgend jaar fors op vooruit. Het € 5 miljardpakket bevat verder
een verhoging van de inkomensafhankelijke combinatiekorting en een
intensivering in de kinderopvangtoeslag waardoor de combinatie van
arbeid en zorg vergemakkelijkt wordt53.
Niet iedereen kan nu al profiteren van het economisch herstel. Zo voelen
pensioenfondsen nog steeds de gevolgen van de crisis. Het kabinet
repareert de koopkracht van ouderen en uitkeringsgerechtigden door voor
2016 extra geld voor de ouderenkorting, de huurtoeslag en de zorgtoeslag
vrij te maken.

53

Met de invulling van de belastingherziening wordt tevens invulling gegeven aan de
toezegging van de Minister van SZW aan het lid De Grave dat deze gericht is op het stimuleren
van arbeidsparticipatie, het lonend maken van werk, het verlagen van de lasten op arbeid en
het aantrekkelijk maken om mensen in dienst te nemen, zonder dat dit leidt tot aantasting van
het sociaal minimum (Eerste Kamer, 33 716 nr. 33).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

147

Vorig jaar sprong de inkomensachteruitgang van alleenverdieners met
kinderen in het oog. Dit is vorig jaar deels gerepareerd door het afbouwpercentage van het kindgebonden budget te verlagen. Tijdens de
Algemene Politieke Beschouwingen in 2014 is de SGP toegezegd dat het
kabinet aandacht zal houden voor de positie van alleenverdieners met
kinderen. Het kabinet komt zijn toezegging na door het tweede-kindbedrag
in het kindgebonden budget in 2016 te verhogen en daarnaast grote
gezinnen extra te ondersteunen door de bedragen in het kindgebonden
budget voor derde en verdere kinderen structureel te verhogen en te
uniformeren.
Tabel B.3.1 Standaard koopkrachteffecten in %1
Actieven

Raming
2015

Raming
2016

– 2,3
0,9

1,8
0,5

Tweeverdieners
modaal + ½ x modaal met kinderen
2 x modaal + ½ x modaal met kinderen
modaal + modaal zonder kinderen
2 x modaal + modaal zonder kinderen

0,6
1,2
0,6
1,1

3,7
2,2
2,8
1,7

Alleenstaande
minimumloon
modaal
2 x modaal

0,9
0,6
1,4

5,3
2,8
1,0

Alleenstaande ouder
minimumloon
modaal

10,7
2,4

4,3
4,0

Raming
2015

Raming
2016

Sociale minima
paar met kinderen
alleenstaande
alleenstaande ouder

1,0
– 0,3
– 0,3

0,0
0,0
0,0

AOW (alleenstaand)
(alleen) AOW
AOW + € 10.000

0,2
– 0,6

0,8
0,1

AOW (paar)
(alleen) AOW
AOW + € 10.000

– 0,2
– 1,4

0,3
0,1

Alleenverdiener met kinderen
modaal
2 x modaal

Inactieven

1
In het beeld (en elders in de begroting) is gerekend met de raming van de nominale zorgpremie van het Ministerie van VWS. Deze raming valt in
2016 € 16 lager uit dan de raming van het CPB. Een onderbouwing van de raming van het Ministerie van VWS is opgenomen in de begroting van
het Ministerie van VWS.

B.3.3 Algemeen koopkrachtbeeld (puntenwolk inclusief specifieke effecten)
Het koopkrachtbeeld op basis van voorbeeldhuishoudens zoals hierboven
is gepresenteerd, houdt geen rekening met verschillen tussen specifieke
huishoudens. Ook maatregelen die een deel van een bepaalde groep
raken zijn niet in de effecten voor de voorbeeldhuishoudens verwerkt. Een
grotere diversiteit van huishoudkenmerken en specifieke maatregelen
zorgen voor een grotere spreiding in het koopkrachtbeeld dan de
voorbeeldhuishoudens (tabel B.3.1) suggereren. De spreiding in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

148

koopkrachtbeeld wordt getoond in figuur B.3.1. In deze puntenwolk wordt
voor een representatieve steekproef van ongeveer 90.000 huishoudens in
kaart gebracht welke koopkrachteffecten zich voordoen, rekening houdend
met de kenmerken van de huishoudens zoals de verdeling van inkomen
over partners, de kosten van de woning, het aantal kinderen en een breed
scala van specifieke maatregelen. Bij deze berekeningen is – zoals
gebruikelijk – verondersteld dat zich geen veranderingen voordoen in de
persoonlijke situatie van huishoudens. Met andere woorden,
werkloosheid, baanaanvaarding of gezinsuitbreiding en dergelijke zijn niet
meegenomen bij de doorrekeningen. Dergelijke veranderingen in de
persoonlijke situatie hebben in veel gevallen een veel groter effect op de
koopkracht van huishoudens dan de hier gepresenteerde statische
koopkrachteffecten.
Er zijn dit jaar drie lijnen toegevoegd in de puntenwolk die de spreiding
verduidelijken. De bovenste en onderste lijn, respectievelijk het 95ste en
5de percentiel, geven de bandbreedte aan waarbinnen de koopkracht van
90% van de huishoudens met een bepaald inkomensniveau valt. De
middelste lijn geeft de mediane koopkracht per inkomensniveau aan. Deze
lijnen sluiten aan bij de lijnen die het CPB al eerder presenteerde in de
puntenwolken van de CEP- en MEV-rapporten.
Figuur B.3.1 Statische koopkrachtontwikkeling 2016 huishoudens naar bruto
huishoudinkomen (incl. specifieke effecten)1

10
8

Koopkrachtmutatie (%)

6
4
2
0
–2
–4
–6
–8
–10
0

1

25.000

50.000
75.000
100.000
Bruto huishoudinkomen (euro)

125.000

SZW-berekeningen

Uit een puntenwolk is niet goed af te lezen hoeveel huishoudens precies
te maken hebben met een koopkrachteffect van een bepaalde omvang. Ter
aanvulling is daarom onderstaande tabel opgenomen die inzicht geeft in
de verdeling van de koopkrachtontwikkeling uitgesplitst naar inkomenshoogte, inkomensbron en het al dan niet hebben van kinderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

149

Tabel B.3.2 Statische koopkrachtontwikkeling 2016
<-5%

– 5 tot
– 2%

– 2 tot
0%

0 tot 2%

2 tot 5%

>5%

Totaal

Mediaan

Aantal
(x1.000)

1%
1%
0%
0%
0%

1%
1%
1%
1%
1%

14%
15%
22%
15%
8%

76%
51%
29%
32%
44%

5%
26%
40%
42%
44%

4%
6%
8%
11%
2%

100%
100%
100%
100%
100%

0,3%
0,8%
1,9%
2,2%
1,9%

370
2.340
1.590
1.210
1.670

0%

0%

5%

32%

54%

10%

100%

2,6%

4.520

1%
1%

0%
3%

19%
35%

72%
59%

7%
2%

1%
1%

100%
100%

0,2%
0,2%

700
1.780

Kinderen3
Zonder kinderen
Met kinderen

0%
0%

1%
0%

9%
5%

39%
34%

45%
48%

6%
12%

100%
100%

2,1%
2,5%

3.570
1.810

Alle huishoudens

0%

1%

15%

43%

35%

6%

100%

1,4%

7.170

Inkomenshoogte1
Minimum
Minimum-modaal
1x-1,5x modaal
1,5x-2x modaal
>2x modaal
Inkomensbron2
Werkenden
Uitkeringsontvangers
Gepensioneerden

1
2
3

Categorie minimum op basis van netto inkomen, overige op basis van bruto inkomen.
Indeling op basis van belangrijkste inkomensbron van huishouden.
Indeling naar kinderen op basis van aanwezigheid kinderen tot 18 jaar en exclusief gepensioneerden.

•

•

•

Bij alle huishoudgroepen geldt dat de meerderheid van de huishoudens erop vooruit gaat. Over alle huishoudens bezien gaat zo’n 84% er
per saldo in koopkracht op vooruit en circa 16% op achteruit.
Binnen de groep werkenden gaat 64% er meer dan 2% op vooruit.
Lagere inkomens gaan er meer op vooruit dan hoge inkomens. Dit is
voornamelijk het gevolg van het pakket lastenverlichting.
Van de huishoudens met kinderen gaat 60% er meer dan 2% op
vooruit. Dit heeft onder andere te maken met verhogingen van de
inkomensafhankelijke combinatiekorting, kinderopvangtoeslag en
kindgebonden budget.

B.3.4 Financiële prikkels voor werkaanvaarding
Naast een evenwichtig inkomensbeeld is het van belang dat het
inkomensbeeld activerend is. Dat houdt in dat werken en/of meer werken
loont en niet leidt tot een armoedeval. Hierbij wordt onderscheid gemaakt
naar de werkloosheidsval, de herintredersval en de deeltijdval.
De werkloosheidsval laat het verschil in inkomen zien tussen werk en een
bijstandsuitkering. Een hoger percentage betekent dat werken meer
lonend is geworden. Uit tabel B.3.3 blijkt dat alleenstaanden en alleenstaande ouders erop vooruit gaan bij het aanvaarden van werk tegen het
minimumloon. Werken wordt volgend jaar lonender door het € 5
miljardpakket aan lastenverlichting waarmee onder andere de arbeidskorting en de inkomensafhankelijke combinatiekorting verhoogd wordt.
De inkomensvooruitgang bij werkaanvaarding voor alleenverdieners daalt
licht. Dit komt door de afbouw van de overdraagbaarheid van de
algemene heffingskorting.
De herintredersval toont de inkomensvooruitgang van alleenverdieners
met een niet-werkende partner die (weer) aan het werk gaat. De herintredersval wordt gemeten door te kijken naar welk deel van het extra
inkomen het huishouden inlevert aan belastingen, minder toeslagen, en
kosten kinderopvang als de partner 3 dagen gaat werken. Dit wordt de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

150

marginale druk genoemd. De tabel laat zien dat in 2016 de marginale druk
daalt voor alle groepen herintreders. Zij profiteren van de verhoging van
de arbeidskorting, de verlaging van het belastingtarief in de 2e en 3e schijf
en de intensiveringen in de inkomensafhankelijke combinatiekorting en de
kinderopvangtoeslag.
De deeltijdval laat zien hoeveel een huishouden inlevert als een in deeltijd
werkende partner een dag meer gaat werken. Ook de deeltijdval wordt
gemeten in termen van marginale druk. Tabel B.3.3 laat zien dat de
deeltijdval fors verbetert voor alle huishoudens. Evenals de verbetering
van de herintredersval is dit het gevolg van het pakket aan lastenverlichting op arbeid.
Tabel B.3.3 Arbeidsmarktprikkels
vooruitgang in %

Werkloosheidsval
(inkomensvooruitgang bij aanvaarden werk in plaats van bijstand tegen minimumloon)2
Alleenverdiener met kinderen3
Alleenstaande
Alleenstaande ouder (gaat 4 dagen werken)3

2015

2016

Verschil1

4%
18%
2%

3%
24%
6%

0%
6%
4%

marginale druk in %

Herintredersval
(marginale druk bij aanvaarden werk niet-werkende partner)2
Hoofd minimumloon, partner 3 dagen werk (0,6xminimumloon)3
Hoofd modaal partner 3 dagen werk (1/2xmodaal)3
Hoofd 2xmodaal partner 3 dagen werk (1/2xmodaal)3

2015

2016

Verschil1

81%
37%
43%

69%
29%
34%

– 12%
– 8%
– 9%

marginale druk in %

Deeltijdval minstverdienende partner2
(Marginale druk bij dag extra werk)
Hoofd minimumloon, partner van 3 naar 4 dagen werk (0,8xminimumloon)3
Hoofd modaal partner van 3 naar 4 dagen werk (2/3xmodaal)3
Hoofd 2xmodaal partner van 3 naar 4 dagen werk (2/3xmodaal)3
1
2
3

2015

2016

Verschil1

67%
56%
70%

54%
45%
59%

– 13%
– 11%
– 11%

Vanwege afronding zijn de waarden niet altijd gelijk aan het verschil in de eerste twee kolommen.
Er wordt uitgegaan van een voltijdbaan (5 dagen), tenzij anders vermeld.
Er wordt uitgegaan van een huishouden met 2 kinderen tussen 6 en 11 jaar en gebruik van buitenschoolse opvang.

Tabel B.3.4 Gemiddelde marginale druk naar inkomenscategorie voor werknemers (%)
Bruto inkomen

2013

2014

2015

2016

Omvang
(2015, in %)

< wml
1x–1,5x wml
1,5x–2x wml
2x–3x wml
>3x wml
Totaal

33,5
48,4
49,8
50,4
54,9
47,1

29,2
48,2
49,7
51,1
56,0
46,5

28,4
49,4
48,9
49,6
56,1
46,1

23,3
48,9
50,6
52,4
55,0
45,9

20
20
22
25
14
100

In tabel B.3.4 is de gemiddelde marginale druk voor werknemers
weergegeven bij een bruto loonstijging (dit verschilt van de situatie in
tabel B.3.3 waar het gaat om het meer uren werken). Deze is berekend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

151

voor alle werknemers in de eerder genoemde representatieve steekproef,
rekening houdend met alle fiscale en inkomensafhankelijke regelingen
waar een huishouden mee te maken heeft. De hier getoonde marginale
druk geeft aan hoeveel procent van de bruto loonstijging niet resulteert in
een hoger besteedbaar inkomen. In 2016 daalt de marginale druk met
name voor de lagere inkomens door de verhoging van de arbeidskorting
en de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Deze daling van de
marginale druk is positief voor de arbeidsparticipatie van mensen met
kleinere banen en lagere inkomens. Voor hogere inkomens kan de
marginale druk stijgen door het langere afbouwtraject van de arbeidskorting.
B.3.5 Beschrijving maatregelen inkomensbeeld
In deze paragraaf wordt een nadere toelichting gegeven op de beleidsmaatregelen die de koopkracht van verschillende huishoudens raken. In
tabel B.3.5 staan de maatregelen die voor 2016 van belang zijn. Hierbij is
ook aangegeven in hoeverre deze maatregelen al dan niet in de
puntenwolk en de frequentietabel in paragraaf B.3.3 zijn opgenomen. In
alle voorstellen voor wetgeving en beleidsmaatregelen waarbij
koopkrachteffecten voor specifieke groepen aan de orde zijn worden deze
betreffende effecten ook vermeld. Hiermee wordt er invulling gegeven
aan de motie Strik54.
Tabel B.3.5 Overzicht van beleidsmaatregelen met inkomenseffecten in 2016
Thema

Beleidsmaatregel

Inkomenseffect

In puntenwolk
verwerkt

1. Fiscaal generiek

Wijzigingen arbeidskorting
Verhoging tarief eerste schijf
Verlaging tarief tweede en derde schijf
Verhoging startpunt vierde schijf
Intensivering IACK
Afbouw algemene heffingskorting
Afschaffen ouderentoeslag box 3
Beperkt indexeren tweede schijf
Versobering uitbetaling algemene heffingskorting
Verhoging ouderenkorting
Inflatieverhogende maatregelen

+/–
–
+
+
+
–
–
–
–
+
–

Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja (via inflatie)

2. Kinderen

Intensivering kindgebonden budget
Intensivering kinderopvangtoeslag

+
+

Ja
Ja

3. Zorg

Verhoging lage IAB-tarief
Maatregelen zorgtoeslag

–
+

Ja
Ja

4. Wonen

Invoering passendheidsnorm in Woningwet
Huursombenadering
Beperking hypotheekrenteaftrek

+
+/–
+/–

Nee
Nee
Ja

5. Onderwijs

Vervallen overgangsrecht alleenstaande ouders Participatiewet
Bescherming pensioenopbouw zelfstandigen
Wijziging WIA-criterium loonkostensubsidie
(Versnelde) verhoging AOW-leeftijd
Uitbreiding Overbruggingsregeling
Kostendelersnorm Anw/IOAW/IOAZ/TW
Afbouw dubbele AHK in sociale zekerheid

–
+
–
–
+
–
–

Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Ja

54

Eerste Kamer, 33 400 nr. O.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

152

De maatregelen uit de bovenstaande tabel worden hieronder verder
toegelicht:
1. Fiscaal generiek
Wijzigingen arbeidskorting
Een belastingplichtige heeft recht op arbeidskorting als hij één van de
volgende inkomsten heeft: loon, winst uit onderneming of resultaat uit
overige werkzaamheden. Het maximumbedrag van de arbeidskorting
wordt met € 883 verhoogd van € 2.220 in 2015 naar € 3.103 in 2016. Het
afbouwpunt van de arbeidskorting wordt verlaagd van € 49.770 naar
€ 34.015 in 2016. Daarnaast wordt de arbeidskorting voor de hoogste
inkomens volledig afgebouwd naar 0. Deze veranderingen geven een
positief inkomenseffect van 5,2% voor werkenden op het minimumloon
en circa 1% voor werkenden met een inkomen rond € 50.000. Voor hogere
inkomens loopt het positieve inkomenseffect weer af en slaat om in een
negatief inkomenseffect van – 0,3% voor inkomens boven circa € 100.000.
Verhoging tarief eerste schijf
Het tarief van de eerste schijf gaat omhoog van 36,50% in 2015 naar
36,55% in 2016. Dit geeft een negatief inkomenseffect voor de meeste
huishoudens van maximaal 0,05%.
Verlaging tarief tweede en derde schijf
De tarieven voor de tweede en derde schijf gaan omlaag van 42% in 2015
naar 40,15% in 2016. Huishoudens met een inkomen boven € 19.922
ondervinden hiervan een positief inkomenseffect. Een huishouden met
een modaal inkomen gaat er hierdoor 1,1% op vooruit. Een huishouden
met een twee keer modaal inkomen 2,1%.
Verhoging startpunt vierde schijf
Het startpunt van de vierde schijf wordt vanwege het € 5 miljardpakket in
2016 met € 8.000 verhoogd. Verhoging van het startpunt van de vierde
schijf betekent feitelijk een verlenging van de derde schijf. Dit geeft voor
de betroffen huishoudens een positief inkomenseffect van gemiddeld
1,1%.
Intensivering inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK)
Het opbouwpercentage van de IACK wordt met 2,159%-punt verhoogd in
2016 naar 6,159%. Daarnaast is ook het maximumbedrag met € 616
verhoogd naar € 2.769. Deze maatregelen zorgen voor een positief
inkomenseffect bij tweeverdieners met kinderen en alleenstaande ouders.
Voor tweeverdieners waarvan de kostwinner een modaal inkomen en de
minstverdienende partner ½x modaal verdient is het inkomenseffect 0,6%.
Een alleenstaande ouder met een modaal inkomen gaat er door de
wijzigingen in de IACK 1,9% op vooruit.
Afbouw algemene heffingskorting
Iedere belastingplichtige heeft recht op de algemene heffingskorting. In
2016 wordt het afbouwpercentage van de algemene heffingskorting
verhoogd van 2,32% in 2015 naar 4,7958%. Daarnaast wordt de algemene
heffingskorting voor de hoogste inkomens volledig afgebouwd naar 0. Dit
geeft een negatief inkomenseffect voor belastingplichtigen met een
inkomen boven € 19.922, dat oploopt tot – 2,6% voor belastingplichtigen
met een inkomen van circa € 72.000.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

153

Afschaffen ouderentoeslag box 3
Vanaf 2016 wordt de extra vrijstelling voor ouderen in box 3 (ouderentoeslag) afgeschaft. Het negatieve inkomenseffect voor de betroffen
huishoudens is gemiddeld 1,2%. De spreiding van de inkomenseffecten is
echter groot, doordat voor een kleine groep ouderen met vermogen
hierdoor ook het recht op huur- of zorgtoeslag vervalt.
Beperkt indexeren 2e schijf
Met ingang van 2011 wordt de bovengrens van de tweede schijf maar
voor 75% geïndexeerd, zodat vergeleken met volledige indexatie de
tweede schijf verkort wordt en de derde schijf verlengd. Aangezien voor
belastingplichtigen jonger dan de AOW-leeftijd de totaaltarieven van de
tweede en derde schijf sinds 2013 gelijk zijn is deze maatregel alleen van
belang voor belastingplichtigen vanaf de AOW-leeftijd, die geboren zijn na
1945.
Versobering uitbetaling algemene heffingskorting
De minstverdienende partner die niet genoeg belastbaar inkomen heeft
om de algemene heffingskorting te verzilveren, krijgt deze toch uitbetaald
als de partner genoeg belasting betaalt. Om de arbeidsparticipatie te
bevorderen wordt sinds 2009 stapsgewijs over een periode van vijftien
jaar de uitbetaling van de algemene heffingskorting afgebouwd. Het
gevolg hiervan is dat de minstverdienende partner een grotere prikkel
ervaart om (meer) te gaan werken. De minstverdienende partner geboren
vóór 1 januari 1963 is uitgezonderd van de maatregel. In 2016 zijn er
ongeveer 360.000 huishoudens waarvoor geldt dat de overdraagbaarheid
wordt afgebouwd. Zij ondervinden een gemiddeld negatief inkomenseffect van – 0,4%.
Verhoging ouderenkorting
De ouderenkorting wordt verhoogd van € 1.042 in 2015 naar € 1.187 in
2016. Gepensioneerden met een inkomen tot € 35.949 ondervinden
hiervan een positief inkomenseffect van gemiddeld 0,7%.
Inflatieverhogende maatregelen
Vanaf 1 januari 2016 geldt er een aantal nieuwe fiscale maatregelen die
effect hebben op de prijzen die de consument betaalt. Het gaat dan om
een verhoging van de energiebelasting en een tariefverhoging in de
verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken. Deze maatregelen hebben
een negatief effect op de koopkracht en worden meegenomen in de
inflatie.
2. Kinderen
Intensivering kindgebonden budget
In 2016 worden de bedragen in het kindgebonden budget vanaf het
tweede kind verhoogd. Het tweede-kindbedrag wordt met € 33 verhoogd,
het derde-kindbedrag met € 100 en de bedragen vanaf het vierde kind met
€ 177. Daarmee worden de bedragen vanaf het derde kind geüniformeerd.
Met name de grotere gezinnen profiteren hiervan. 40% van alle gezinnen
met twee kinderen heeft een positief inkomenseffect door deze maatregel;
48% van alle gezinnen met drie kinderen en bijna 2/3e (65%) van alle
gezinnen met meer dan drie kinderen. Onder de gezinnen met meer dan
twee kinderen gaan met name de alleenstaande ouders en de alleenverdieners erop vooruit. Een alleenverdienersgezin met vier kinderen en een
modaal inkomen gaat er bijvoorbeeld door deze maatregel € 310 op
vooruit. Dat is een positief inkomenseffect van ongeveer 1,2%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

154

Intensivering kinderopvangtoeslag
In het kader van de belastingherziening worden de eerste- en tweedekindtabel van de kinderopvangtoeslag voor bijna iedereen vanaf 2016 met
5,8%-punt verhoogd. De allerhoogste toeslagpercentages zijn gemaximeerd om het uitgangspunt bij de kinderopvangtoeslag, namelijk dat
ouders een ouderbijdrage betalen, voor alle huishoudens in stand te
houden. Alle huishoudens met kinderopvangtoeslag gaan erop vooruit.
Het mediane inkomenseffect is 0,6%.
3. Zorg
Verhoging lage IAB-tarief
Het verschil in de percentages van de inkomensafhankelijke bijdrage voor
de zorgverzekeringswet (IAB) tussen werkgevers en mensen zonder
werkgever, wordt verkleind tot 1,25% in 2016. Het verschil bedroeg 2,1%
in 2015. Dit zorgt voor een negatief inkomenseffect voor mensen die zelf
de IAB betalen. Een paar met AOW en een aanvullend pensioen van €
10.000 gaat er door deze maatregel bijvoorbeeld 0,3% op achteruit.
Maatregelen zorgtoeslag
Via de zorgtoeslag wordt een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
verstrekt die het voor huishoudens met lage en middeninkomens mogelijk
moet maken de nominale zorgpremies en het verplicht eigen risico voor
de zorgverzekering te betalen. In 2016 wordt de zorgtoeslag ten opzichte
van 2015 licht verhoogd. Deze verhoging van de zorgtoeslag wordt bereikt
door de normpercentages die de hoogte van de zorgtoeslag bepalen in
2016 neerwaarts aan te passen. Het normpercentage voor eenpersoonshuishoudens daalt van 2,395% in 2015 naar 2,380% in 2016. Het normpercentage voor meerpersoonshuishoudens daalt van 5,265% in 2015 naar
5,220% in 2016. Deze maatregelen staan los van de stijging van de
zorgtoeslag als gevolg van de hogere nominale zorgpremie. Het positieve
inkomenseffect loopt op tot 0,1%.
4. Wonen
Invoering passendheidsnorm in Woningwet
In de onlangs herziene Woningwet wordt per 2016 een passendheidsnorm
ingevoerd. Deze norm bepaalt dat corporaties ten minste aan 95% van de
woningzoekende huishoudens met (potentieel) recht op huurtoeslag een
woning moeten toewijzen met een huurprijs tot ten hoogste de voor dat
huishouden toepasselijke aftoppingsgrens. De inkomensgevolgen zijn
sterk afhankelijk van de invulling die de corporaties eraan gaan geven,
beoogd is dat huurtoeslagontvangers in goedkopere woningen zullen
worden gehuisvest, wat positieve inkomenseffecten voor deze groep zal
hebben.
Huursombenadering
Het voornemen is om per 1 juli 2016 in het huurbeleid de inkomensafhankelijke huurverhoging te vervangen door een huursombenadering. De
maximale individuele huurstijging wordt dan onafhankelijk van het
inkomen vastgesteld op maximaal 2,5% boven de inflatie. Voor corporaties geldt daarnaast de beperking dat de huursom inclusief harmonisatie
maar mag stijgen met maximaal 1% per jaar. Daarnaast is het voornemen
een vijfjaarlijkse inkomenstoets in te voeren voor huishoudens waarin nog
geen lid de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt. Op grond hiervan
kan, als het inkomen uitkomt boven € 38.950 de huur met 4%, in plaats
van 2,5% worden verhoogd. In het algemene koopkrachtbeeld wordt met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

155

de huurstijging rekening gehouden via de consumentenprijsindex. Deze
zal als gevolg van de, met name in de corporatiesector meer beperkte
huurstijging, minder stijgen. Het effect voor individuele huishoudens
hangt af van het inkomen van de huurder, of de woning bij een corporatie
wordt gehuurd of niet, en in welke mate de verhuurder de ruimte die het
huurbeleid biedt voor huurstijgingen daadwerkelijk benut. Uitgaande van
een volledig gebruik van de ruimte voor huurverhogingen is er voor
zittende huurders van corporatiewoningen op jaarbasis vanaf 1 juli 2016
een positief inkomenseffect van gemiddeld 0,1% voor huurtoeslagontvangers, oplopend tot 0,4% voor huishoudens zonder huurtoeslag met
een inkomen onder de € 38.950. Voor ouderenhuishoudens is ook bij een
hoger inkomen sprake van een positief inkomenseffect.
Beperking hypotheekrenteaftrek
De hypotheekrenteaftrek wordt aangepast voor bestaande en nieuwe
hypotheken. Vanaf 2014 is begonnen het maximale aftrektarief in de
vierde schijf stapsgewijs te verlagen naar 38%. Dit gebeurt in stappen van
½%-punt per jaar. Daarbij wordt de opbrengst van deze maatregel
teruggeven door de derde schijf te verlengen. Voor alle hypotheken wordt
in 2016 de aftrek inkomstenbelasting daardoor maximaal mogelijk tegen
50,5% en wordt de derde schijf (extra) verlengd met bijna € 550. Voor 90%
van de betroffen huishoudens ligt het inkomenseffect in 2016 tussen
– 0,1% en + 0,1%.
5. Sociale zekerheid
Vervallen overgangsrecht alleenstaande ouders Participatiewet
Als gevolg van de hervorming kindregelingen is de aanvulling van 20%
van het minimumloon voor alleenstaande ouders in alle minimumregelingen per 2015 vervangen door de alleenstaande ouderkop in het
kindgebonden budget. Een beperkte groep alleenstaande ouders in de
Participatiewet heeft de aanvulling een jaar langer behouden. Dit
overgangsrecht vervalt per 1 januari 2016.
Bescherming pensioenopbouw zelfstandigen
Per 1 januari 2016 worden lijfrenten binnen zekere grenzen in de Participatiewet niet meer als vermogen aangemerkt. Daarnaast wordt de vrijlating
voor inkomsten uit arbeid van zelfstandigen binnen de Participatiewet
verruimd.
Wijziging WIA voor personen die hebben gewerkt met loonkostensubsidie
In de huidige WIA-systematiek worden mensen die gewerkt hebben met
loonkostensubsidie vrijwel altijd volledig arbeidsongeschikt verklaard
omdat zij geen regulier werk kunnen verrichten op wml-niveau. Dit neemt
niet weg dat zij wellicht een andere functie met loonkostensubsidie
zouden kunnen vervullen. Personen die vanaf 1 oktober 2016 in de WIA
stromen en voorheen met loonkostensubsidie hebben gewerkt, worden
met een nieuw arbeidsongeschiktheidscriterium beoordeeld. Hierdoor
daalt het gemiddelde arbeidsongeschiktheidspercentage.
(Versnelde) verhoging AOW-leeftijd
In 2013 is gestart met het stapsgewijs verhogen van de AOW-leeftijd.
Vanaf 2016 wordt een versnelling aangebracht in de stapsgewijze
verhoging van de AOW-leeftijd als gevolg van de Wet verhoging AOW- en
pensioenrichtleeftijd. In 2016 wordt de AOW-leeftijd met 3 maanden
verhoogd naar 65 jaar en 6 maanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

156

Uitbreiding Overbruggingsregeling
Voor mensen die tussen 1 januari 2013 en 1 juli 2015 met vroegpensioen
zijn gegaan en zich niet hebben kunnen voorbereiden op de versnelde
AOW-leeftijdsverhoging wordt vanaf 2016 ook voorzien in compensatie
door middel van de Overbruggingsregeling. Deze uitbreiding voor deze
groep geldt alleen voor het AOW-gat dat het gevolg is van de versnelde
leeftijdsverhoging.
Overgangsrecht kostendelersnorm Anw/IOAW/IOAZ/TW
Bij de minimumregelingen Anw, IOAW, IOAZ en TW wordt de uitkering
voor personen die samenwonen met een of meer volwassenen geleidelijk
verlaagd van 70% naar 50% van het minimumloon in 2019. In 2016 krijgt
deze groep 65% van het minimumloon.
Afbouw dubbele AHK in sociale zekerheid
Sinds januari 2012 wordt de dubbele algemene heffingskorting in de
sociale zekerheid (excl. AOW) afgebouwd. In de structurele situatie
hebben uitkeringsgerechtigden, evenals alleenverdieners in de fiscaliteit,
recht op eenmaal de algemene heffingskorting. De afbouw van de
dubbele heffingskorting in de sociale zekerheid wordt in de jaren 2014 tot
en met 2017 echter getemporiseerd, zodat per jaar 2,5%-punt wordt
afgebouwd in plaats van 5%-punt per jaar. Dit betreft een tijdelijke
koopkrachtmaatregel voor sociale minima die is afgesproken in het
Regeerakkoord. Per saldo resulteert nog steeds een negatief inkomenseffect van gemiddeld 0,3% voor bijstandsgerechtigden.
B.3.6 Maatregelen Caribisch Nederland
De eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba zijn met ingang van 10
oktober 2010 afzonderlijke openbare lichamen van Nederland. Daarom
wordt vanaf de begroting 2012 ook aandacht besteed aan maatregelen en
ontwikkelingen die de inkomens in Caribisch Nederland raken. Voor
Caribisch Nederland beschikt SZW niet, zoals voor Europees Nederland,
over betrouwbare ramingen van de contractloonontwikkeling, de
indexatie van de pensioenen en de inflatie. Hierdoor is het niet mogelijk
om de koopkrachtontwikkeling kwantitatief te visualiseren, zoals dat voor
de Europees-Nederlandse situatie wordt gedaan. Wel wordt de inflatieontwikkeling nauwgezet door het CBS gemonitord.
Daarnaast publiceert het CBS, in opdracht van het Rijk, sinds augustus
2014 cijfers over het Bruto Binnenlands Product (BBP) en sinds februari
2015 cijfers over de inkomens in Caribisch Nederland. Dit biedt inzicht in
de omvang van de economie en het besteedbare inkomen van
huishoudens op de drie eilanden afzonderlijk.
Prijsontwikkeling en indexering van uitkeringen
Jaarlijks worden het minimumloon, de AOV, de AWW, en de Onderstand
geïndexeerd op basis van de gerealiseerde prijsontwikkeling in het derde
kwartaal van het voorgaande jaar. Per 1 januari 2016 zullen de uitkeringen
en het minimumloon dan ook geïndexeerd worden met de consumentenprijsindex (CPI) van het derde kwartaal van 2015.
Nieuwe inzichten op basis van de Inkomensstatistiek Caribisch Nederland
hebben, naast de reguliere indexatie, aanleiding gegeven voor een extra
verhoging van het wettelijk minimumloon (wml) en uitkeringen voor Saba
en Sint-Eustatius. Het wml en daarmee de uitkeringen zullen met 6,5%
voor Saba en 4% voor Sint-Eustatius verhoogd worden. Uit de Inkomensstatistiek Caribisch Nederland bleek dat er geen ruimte was voor een extra
verhoging voor Bonaire.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

157

De extra verhoging van de uitkeringen en het wml heeft een positief
inkomenseffect voor huishoudens op Saba en Sint-Eustatius. In de
CN-week van juni 2015 is bovendien met de bestuurscolleges afgesproken
dat de staatssecretaris van SZW zich beraadt op een aanvullend pakket ter
grootte van circa € 300.000 (waarvan ook huishoudens op Bonaire
profiteren).
Introductie kinderbijslag BES
Op dit moment kent Caribisch Nederland alleen een kindertoeslag
Onderstand en een fiscale tegemoetkoming in de kosten voor het
onderhoud van kinderen, waardoor een adequate vorm van kinderbijslag
voor alle inwoners met kinderen nog ontbreekt. In verband met de
verzilveringsproblematiek en onder verwijzing naar het UNICEF-rapport
«Koninkrijkskinderen» vroeg de vaste commissie voor Koninkrijksrelaties
onder andere of de regering bereid is om in Caribisch Nederland een
systeem van kinderbijslag in te voeren55. Tevens is bij gelegenheid van de
SZW-begrotingsbehandeling 2014 in de Tweede Kamer in verband met de
motie Schouten56 door het kabinet aan het parlement toegezegd om de
mogelijkheden voor de omvorming van de kinderkorting in een kinderbijslagregeling te onderzoeken. Daarnaast is op 27 november 2014 de motie
Schouten-Van Laar57 aanvaard die verzoekt om voor Caribisch Nederland
een kinderbijslagregeling per 1 januari 2016 op te stellen waarbij niemand
erop achteruitgaat. Vanaf 1 januari 2016 zal dan ook de kinderbijslag in
worden gevoerd in Caribisch Nederland, onder voorbehoud van parlementaire instemming.
De kinderbijslag BES zal, als gevolg van het voorstel, bij inwerkingtreding
circa 456 USD per jaar per kind bedragen. Dit bedrag is gebaseerd op het
maximale bedrag per kind dat gezinnen op dit moment voor de eerste
twee kinderen via de belastingen kunnen verzilveren en waarvan is
beoogd dat zij er niet op achteruitgaan in inkomen. Gezinnen met meer
dan twee kinderen en het maximum aan fiscale tegemoetkoming gaan er
op vooruit omdat dit voorstel uitgaat van een vast bedrag per kind en
geen maximum stelt bij twee kinderen.
Gezinnen in de Onderstand gaan er eveneens op vooruit. De onderstand
is een vorm van bijstand. Deze gezinnen ontvangen op dit moment een
kindertoeslag voor maximaal drie kinderen. Ouders in de onderstand
ontvangen de nieuwe kinderbijslag BES naast de kindertoeslag. De
overige groep huishoudens met kinderen met een inkomen onder de
belastingvrije som ontvangt op dit moment geen tegemoetkoming voor
de kosten in het onderhoud van kinderen. Zij zullen deze nu wel gaan
ontvangen waardoor er een positief inkomenseffect van circa 456 USD per
jaar per kind ontstaat. Dit bedrag kan nog aan verandering onderhevig
zijn, afhankelijk van de ontwikkeling van de inflatie en de besluitvorming
over de eerder genoemde additionele inzet van circa € 300.000.

55

Eerste Kamer, 33 750 IV, O.
Tweede Kamer, 33 750 XV, nr. 56.
57
Tweede Kamer, 34 000 XV, nr. 36.
56

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

158

BIJLAGE 4 ZBO’s EN RWT’s
Deze bijlage bevat in tabel B4.1 een overzicht van de zelfstandige
bestuursorganen (ZBO) en rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT)
die onder de verantwoordelijkheid van het moederdepartement vallen. In
tabel B4.2 zijn de bijdragen aan de ZBO’s en de RWT’s opgenomen die
onder de verantwoordelijkheid van een ander Ministerie vallen. De
opgenomen bedragen betreffen de in de beleidsartikelen in de budgettaire
tabellen onder het instrument «Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s» verantwoorde
uitgaven van de begrotings- en de premiegefinancierde regelingen,
verminderd met de relevante ontvangsten.
Tabel B.4.1 Overzicht ZBO’s en RWT’s vallend onder Ministerie SZW
Naam
organisatie

ZBO

RWT

Functie

Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen
(UWV) inclusief
BKWI

x

x

Sociale
Verzekeringsbank (SVB)

x

Inlichtingenbureau (IB)

Begrotingsartikel

Raming
2016 (x
€ 1 mln)

Verwijzing

Het UWV voert de sociale verzekeringen voor werknemers, zelfstandigen en jonggehandicapten uit.
Werkzoekenden kunnen terecht voor
het vinden van werk of het aanvragen
van een uitkering, werkgevers voor
vacaturebemiddeling en informatie
over de arbeidsmarkt. Daarnaast
verleent het UWV ontslagvergunningen en tewerkstellingsvergunningen, verricht keuringen en
indicatiestellingen en geeft arbeidsrechtelijke informatie. Het BKWI is
opgericht om het geheel aan centrale
voorzieningen binnen de keten van
werk en inkomen te beheren en door
te ontwikkelen.

3,4,5,11

1.962,3

www.uwv.nl en
www.bkwi.nl

x

De SVB voert voor verschillende
overheidsorganisaties regelingen en
wetten uit.

11

216,0

www.svb.nl

x

Het IB ondersteunt gemeenten bij hun
wettelijke taken in het kader van de
sociale zekerheid. Het doel is
bestrijding van fraude en bevorderen
van samenwerking tussen de
verschillende organisaties door
gegevensuitwisseling tussen
gemeenten en derden in de keten van
werk en inkomen.

11

5,7 www.inlichtingenbureau.nl

Tabel B.4.2 Overzicht ZBO’s en RWT’s vallend onder andere Ministeries
Naam
organisatie

Minis- ZBO
terie

Centraal
Orgaan
opvang
asielzoekers
(COA)

VenJ

x

RWT

Functie

Het COA is verantwoordelijk
voor de opvang, begeleiding en
uitstroom (uit de opvang) van
asielzoekers in Nederland.

Begrotingsartikel

Raming 2016
(x € 1 mln)

Verwijzing

13

28,3

www.coa.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

159

BIJLAGE 5 MOTIES EN TOEZEGGINGEN
B.5.1 Afgehandelde moties
Overzicht van de door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2005–2006

1

ID1

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

371

Kamerstukken II,
2008–2009, 31 700 XV, nr.
38

Motie-Ortega-Martijn/Van Hijum
over tegengaan van belemmeringen om na het 65e jaar door te
werken

Afgehandeld met indiening van wetsvoorstel
doorwerken na AOW-leeftijd bij Tweede Kamer
d.d. 11-11-2014. (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 073, nrs. 1–3)

Dit is een identificatienummer voor de administratie van de motie binnen het Ministerie van SZW.

Overzicht van de door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2011–2012
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

536

Kamerstukken II,
2011–2012, 32 815, nr. 43

Motie-Dijkgraaf/Sterk over de
uitzondering op de gezinsbijstand

537

Kamerstukken II,
2011–2012, 32 815, nr. 37

Motie-Sterk over een regeling voor
onvermijdbare kosten voor
levensonderhoud

538

Kamerstukken II,
2011–2012, 32 815, nr. 45

Motie-Sterk c.s. over een implementatie van de huishoudinkomenstoets in de ICT-systemen

550

Kamerstukken II,
2011–2012, 31 322, nr. 149

Motie-Van Gent c.s. over het
afschaffen van het urencriterium

552

Kamerstukken II,
2011–2012, 31 322, nr. 159

Motie-Van Hijum/Van Gent over
facilitering van ouderparticipatiecrèches

Nu de huishoudinkomenstoets is ingetrokken,
heeft deze motie haar grondslag verloren. De
Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
middels de begroting 2015.
(Kamerstukken II, 2014–2015, 34 000 XV, nr.
1–2)
Nu de huishoudinkomenstoets is ingetrokken,
heeft deze motie haar grondslag verloren. De
Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
middels de begroting 2015.
(Kamerstukken II, 2014–2015, 34 000 XV, nr.
1–2)
Nu de huishoudinkomenstoets is ingetrokken,
heeft deze motie haar grondslag verloren. De
Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
middels de begroting 2015.
(Kamerstukken II, 2014–2015, 34 000 XV, nr.
1–2)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 03-07-2104, (Kamerstukken II, 2013–2014,
33 447, nr. 6)
Deze motie is meegenomen in de MvT van het
wetsvoorstel ouderparticipatiecrèches dat op
16-07-2015 bij de Tweede Kamer is ingediend.
Hierin is de motie verwerkt op pagina 10, met
verwijzing naar voetnoot 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

160

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2012–2013
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

616

Kamerstukken II,
2012–2013, 33 400-XV, nr.
44

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-09-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
29 817, nr. 133)

628

Kamerstukken II,
2012–2013, 32 043, nr. 159

636

Kamerstukken II,
2012–2013, 29 544, nr. 443

644

Kamerstukken II,
2012–2013, 33 566, nr. 24

Gewijzigde motie-Heerma/
Schouten over meer ruimte voor
proportionaliteit bij terugvorderingsbeleid participatiebudget
Motie-Van Weyenberg inz.
aansluiting bij de normen «correct
en niet misleidend» uit de Wet op
het financieel toezicht mogelijk is
voor de wettelijk verplichte
informatie-elementen
Motie-Van Weyenberg over
ondernemerschap als onderdeel
van aanpak jeugdwerkloosheid
Motie-Slob over effecten tussen de
verschillende generaties

652

Kamerstukken II,
2012–2013, 29 544, nr. 457

655

Kamerstukken II,
2012–2013, nr. 32 043, nr.
165

739

Kamerstukken II,
2012–2013, 29 544, nr. 451

Motie-Hamer/Van Weyenberg over
bijzondere aandacht voor jongeren
met een niet-westerse achtergrond
Motie-Van Weyenberg over
doorrekenen plan voor hervorming
pensioenstelsel van een aantal
politieke jongerenorganisaties
Motie-Karabulut overwegende dat
volgens de Inspectie SZW
gemeenten er slechts in beperkte
mate in slagen om uitkeringsgerechtigde die begeleiding nodig
hebben passend werk te bieden

Afgehandeld met inwerkingtreding van de Wet
Pensioencommunicatie (Stb.2015, 193) per
01-07-2015

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 31-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 599)
Afgehandeld met wetten van 02-06-2014, Wet
verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen en maximering pensioengevend inkomen (Staatsblad 196) en Wet tot
wijziging Wet verlaging maximumopbouw- en
premiepercentages pensioen en maximering
pensioengevend inkomen en het Belastingplan
2014 (Staatsblad 197)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 04-04-2014, (Kamerstukken II, 2013–2014,
29 544, nr. 513)
Afgehandeld met Hoofdlijnenbrief toekomst
pensioenstelsel aan de Tweede Kamer d.d.
06-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 263)
Met het aannemen van de Participatiewet in de
Tweede en Eerste Kamer en de ruimte die
daarin aan gemeenten wordt geboden om
uitkeringsgerechtigden naar werk te
begeleiden wordt met de inwerkingtreding van
deze wet per 01-01-2015 deze motie als
afgedaan beschouwd

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2013–2014
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

665

Kamerstukken II,
2013–2014, 32 824, nr. 36

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 25-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 614, nr. 37)

671

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 750 XV, nr.
25

674

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 750 XV, nr.
35
Kamerstukken II,
2013–2014, 33 750 XV, nr.
37
Kamerstukken II,
2013–2014, 33 750 XV, nr.
49
Kamerstukken II,
2013–2014, 32 043, nr. 185

Motie-Yücel over onderzoek naar
uitspraken van de rector van de
Islamitische Universiteit in
Rotterdam
Motie-Van NieuwenhuizenWijbenga/Hamer over duidelijkheid
over het begrip «normale
arbeidsduur’
Motie-Hamer/Kerstens over
spelregels om verdringing van
reguliere banen tegen te gaan
Motie-Hamer over bestrijding van
armoede onder werkenden

676

684

686

Motie-Klein over een flexibel
opneembare AOW
Motie-Lodders over meer
flexibiliteit bij de aankoop van het
pensioen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer,
d.d. 09-02-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
17 050, nr. 499)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-10-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 558)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 19-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
24 515, nr. 294)
Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
16-02-2015 Kamerstukken II, 2014–2015,
32 163, nr.37)
Afgehandeld met brief van aan Tweede Kamer
d.d. 15-07-2014 (Kamerstukken II 2013–2014,
32 043, nr. 221)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

161

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

687

Kamerstukken II,
2013–2014, 24 515, nr. 271

Motie-Kuzu/Schouten over
instrumenten voor bestrijding van
armoede onder kinderen

690

Kamerstukken II,
2013–2014, 29 544, nr. 493

691

Kamerstukken II,
2013–2014, 29 544, nr. 494

695

Kamerstukken II,
2013–2014, 28 917, nr. 87

696

Kamerstukken II,
2013–2014, 28 719, nr. 88

697

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 801, nr. 48

698

Kamerstukken II,
2013–2014, nr. 33 801, nr.
52

699

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 818, nr. 41

701

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 818, nr. 44

702

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 818, nr. 46

703

Kamerstukken II,
2013–2014, nr. 33 818, nr.
50

711

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 172

714

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 179

715

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 175

Motie-Van Weyenberg/Van
Nieuwenhuizen-Wijbenga over het
niet uitsluiten van zzp’ers in cao’s
Motie-Van Weyenberg/Van
Nieuwenhuizen-Wijbenga over het
niet benadelen van
niet-vakbondsleden in cao’s
Motie-Kerstens/Potters over
wegnemen van knelpunten in weten regelgeving
Motie-Kerstens/Karabulut over het
probleem dat uitzendbureaus
bijstandsgerechtigden niet willen
inschrijven
Motie-Potters/Dijkgraaf over
onderzoeken in hoeverre het
verzamelinkomen uit de bijstandsuitkering kan worden gemaximeerd tot bijvoorbeeld een modaal
inkomen
Motie-Pieter Heerma/Van
Weyenberg over het minimaliseren
van de kans op ontwijking van de
kostendelersnorm en te onderzoeken hoe het aantal kostendelers
gemonitord kan worden
Gewijzigde motie-Voortman/Pieter
Heerma over het onderzoeken van
de mogelijkheden van een
meerjarig tweede contract
Motie-Van Weyenberg/Van
Nieuwenhuizen-Wijbenga over de
rol van de Ontslagadviescommissie bij het besluit van het UWV
Nader gewijzigde motie-Pieter
Heerma over de gevolgen van de
aanpassing van het ontslagrecht
voor het mkb
Motie-Klein over de inwerkingtreding van de Wet en werk en
zekerheid en van de nieuwe wet
werken na AOW-leeftijd op elkaar
afstemmen
Motie-Potters/Pieter Heerma over
een pilot met een integrale
benadering van de Wmo en de
participatiewet
Motie-Kerstens c.s. over het
meewegen van het opnamevermogen van het regionale arbeidsmarktbeleid bij het vaststellen van
de verdeelmodellen
Motie-Heerma over loondispensatie op individuele basis

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
19-11-2014 over het onderzoek gemeentelijk
armoede- en schuldenbeleid. (Kamerstukken II,
2014–2015, 24 515, nr. 294)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 08-07-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
29 544, nr. 549)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 08-07-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
29 544, nr. 549)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 11-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
28 719, nr. 90)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 09–02- 2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
17 050, nr. 499)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 24-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 545, nr. 143)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 24-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 545, nr. 143)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 25–11- 2014. (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 818, nr. 60)
Is verwerkt in de Regeling UWV ontslagprocedure die per 1 juli 2015 in werking is
getreden. (Stcrt. 2015, 12688)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2014
(Kamerstukken II, 2013–2014, 29 544, nr. 544)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 11-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 073, nrs. 1–3)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 04-11-2014, (Kamerstukken II, 2013–2014,
33 161, nr. 172)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 15-05-2014 «verdeelmodel inkomensdeel
en participatiebudget vanaf 2015» (Kamerstukken II, 2014–2015, 30 545, nr. 137)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 25-11-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 161, nr. 196)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

162

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

716

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 178

Motie-Kerstens over een individueel plan van aanpak

717

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 716, nr. 23

718

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 716, nr. 27

719

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 818, nr. 45

721

Kamerstukken II,
2013–2014, 21 501–20, nr.
874
Kamerstukken II,
2013–2014, 21 501–20, nr.
876

Motie-Pieter Heerma over een
standaard rekenregel bij het
vaststellen van kinderalimentatie
Motie Van Weyenberg/ Tellegen
over het meer lonend maken van
meer uren werken
Motie-Van Weyenberg over
ruimere contractvormen voor
werkenden boven de AOW-leeftijd
Motie Dijkgraaf c.s. over expliciet
agenderen van de aanpak van
antisemitisme in Europees verband
Motie-Klein over ongemoeid laten
van de individuele
pensioenstelsels- en regelingen
van de individuele lidstaten
Gewijzigde-Motie-Schut-Welkzijn/
Dijkgraaf over opzegging van het
sociale zekerheidsverdrag met
Marokko (26 448, nr. 512)
Motie- Ulenbelt/Van Weyenberg
over aanscherpen van de
autorisatie-eisen voor Suwinet
Motie-Omtzigt c.s. over niet
instemmen met gedelegeerde
regelgeving
Motie-Pieter Heerma c.s. over meer
en voldoende informatie per
sectorplan
Motie-Schouten c.s. over respecteren van de beslagvrije voet

De Staatssecretaris heeft, overeenkomstig haar
toezegging tijdens de behandeling van de
Participatiewet, in de eerste Verzamelbrief van
2014 van 25 april gewezen op de meerwaarde
van een individueel plan van aanpak. De
Staatssecretaris heeft gemeenten verzocht om
bij de uitwerking van beleid hier aandacht aan
te besteden. Daarmee is uitvoering gegeven
aan de motie
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 22-04-2915, (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 716, nr. 23)
Wordt meegenomen bij de begrotingsbehandeling 3e kwartaal voor Prinsjesdag 2015

722

723

Kamerstukken II,
2013–2014, 26 448, nr. 512

724

Kamerstukken II,
2013–2014, 26 448, nr. 513

726

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 932, nr. 2

727

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 930-XV, nr. 6

729

Kamerstukken II,
2013–2014, 24 515, nr. 284

731

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 853, nr. 13

733

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 863, nr. 24

734

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 863, nr. 25

736

Kamerstukken II,
2013–2014,
17 050, nr. 481

737

Kamerstukken II,
2013–2014, 32 824, nr. 72

Motie-Schouten/Ulenbelt over een
onderzoek naar de consequenties
van de tweewoningenregel in de
Anw
Motie-Lodders/Van Weyenberg
over waarborgen dat het
percentage van 1,875% kan worden
gerealiseerd
Motie-Lodders over duidelijkheid
creëren over de 10% werkgeversbijdrage
Gewijzigde motie-Van Weyenberg
over meldingen van de Stichting
Normering Arbeid

Motie-Pieter Heerma c.s. over het
structureel waarborgen van de
waardevolle activiteiten van
FORUM binnen andere organisaties

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 11-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 073, nrs. 1–3)
Afgedaan met brief aan de Tweede Kamer d.d.
11-02-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 950, nr. 76)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 04-12-2104, (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 931, nr. 81)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 14-10-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 052, nr. 5)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 03-06-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
26 448, nr. 516)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 04-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 931, nr. 8)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 17-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 566, nr. 71)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 09-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
31 066, nr. 244)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 24-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 853, nr. 16)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-09-2014, Kamerstukken II, 2013–2014,
33 863, nr. 30
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01–09- 2014 (Kamerstukken II 2013–2014,
33 863, nr. 30)
Zie bijlage 3 bij de brief d.d. 08-07-2015 «Stand
van zaken uitzendsector». De Kamer is hiermee
overeenkomstig motie-Van Weyenberg voor de
eerste maal geïnformeerd over aantallen
meldingen SNA en inzet Inspectie SZW
daarop. (Kamerstukken II, 2014–2015, 29 544,
nr. 641)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-10-2014, Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 76

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

163

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2014–2015
ID

Vindplaats

742

743

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 928, nr. 15

744

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 928, nr. 16

746

Kamerstukken II,
2014–2015, nr. 33 972, nr.
42
Kamerstukken II,
2014–2015, 33 972, nr. 42

747

748

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 972, nr. 44

749

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 972, nr. 45

752

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000-XV, nr.
20
Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000, nr. 24

753

755

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000, nr. 26

Omschrijving

Stand van zaken

Motie-Segers c.s. over in de
contacten met de moslimgemeenschap prioriteit geven aan het
tegengaan van antisemitisme
Motie-Omtzigt/Schut-Welkzijn over
onwenselijk hoge aanspraken op
sociale zekerheid en toeslagen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 11–02- 2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 950, nr. 76)

Motie-Van Weyenberg/Vermeij over
de voor- en nadelen van het
vrijwillig inkopen van AOW over
een achterliggende periode
Motie-Van Weyenberg en Lodders
over afzien van de bijdrage aan de
hersteleis
Motie-Van Weyenberg/Dijkgraaf
over de zwaktes van de huidige
systematiek
Motie-Klaver c.s. over rapporteren
door pensioenfondsen over hun
reële dekkingsgraad

Motie-Dijkgraaf/Van Weyenberg
over voorstellen voor een nieuw
pensioenstelsel
Motie-Schut-Welkzijn/ Dijkgraaf
over de export van de
WGA-uitkering
Motie-Vermeij/Van Weyenberg over
een aanvullende aanpak van de
jeugdwerkloosheid
Motie-Vermeij/Lucas over inzicht in
de scholingsbehoefte van
werknemers in Scandinavische
landen

Afgehandeld met brief aaKamerstukken II,
2014–2015, 29 754, nr. 262
n de Tweede Kamer d.d. 30-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015, 33 928, nr. 15
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 928, nr. 20)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 04-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 972, nr. 55)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 16-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 263)
Motie is uitgevoerd door opname van bepaling
in het wetsvoorstel pensioencommunicatie
waardoor pensioenfondsen in hun jaarverslag
informatie moeten opnemen over de reële
dekkingsgraad. Wet Pensioencommunicatie is
per 01–07- 2015 in werking getreden (Stb.
2015, 193)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 06-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 263)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 000 XV, nr. 20)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 31-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 599)
Verkenning naar scholingsbehoefte en
beleidsmaatregelen in Scandinavische landen
is via bestaande literatuur en contacten bij
Ministeries en sociale partners in Scandinavië
uitgevoerd.
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 012, nr. 53)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

164

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

756

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000-XV, nr.
27

Motie-Kerstens c.s. over herstructurering van bedrijven in de sociale
werkvoorziening

759

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000-XV, nr.
33

Motie-Van Weyenberg/Lodders
over de uitwerking van het
Witteveenakkoord

760

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000-XV, nr.
34
Kamerstukken II,
2014–2015, 30 545, nr. 147

Motie-Schouten/Potters over de
kosten van de indicatie voor
beschut werk
Motie van de leden Van Weyenberg
en Karabulut inz. het verbeteren
van het verdeelmodel
Motie-Van Weyenberg c.s.
waarborgen dat bij inwerkingtreding van de wet de uitvoeringskosten van pensioenfondsen en
pensioenverzekeraars niet alleen
openbaar worden gemaakt, maar
dat daarbij ook één uniforme
rekenwijze wordt gebruikt zodat
uitvoeringskosten met elkaar
kunnen worden vergeleken.
Motie-Van Weyenberg/Vermeij:
voor mensen in het pensioenregister een variant op te nemen
gebaseerd op hun verwachte
AOW-leeftijd en de Kamer voor
1 mei 2015 over de uitvoering van
deze motie te informeren
Gewijzigde motie-Krol c.s. over
brede voorlichting over de nieuwe
communicatiewijze
Motie-Voordewind over niet extra
bezuinigingen op zorg en sociale
zekerheid
Gewijzigde motie-Klein over het
beleggingsgeld van pensioenfondsen in de fossiele brandstofsector

Tijdens de begrotingsbehandeling van het
Ministerie van SZW is een motie aangenomen
(Motie Kerstens c.s.), waarin de regering wordt
verzocht binnen de middelen van de Regeling
cofinanciering sectorplannen € 30 miljoen toe
te wijzen in het kader van de herstructurering
van bedrijven in de sociale werkvoorziening. In
overleg met Cedris en de VNG is besloten de
procedure zodanig vorm te geven dat de
betaling van de € 30 miljoen op basis van het
Wsw verdeelmodel via een zogenaamde
decentralisatie-uitkering plaatsvindt aan de 35
centrumgemeenten. Cedris coördineert op
verzoek van SZW het proces (waaronder de
afstemming met de VNG en de sociale
partners) rond de aanvraag van de sw-sector
en toetst de gezamenlijke plannen van de
sw-bedrijven, nadat de centrumgemeente
akkoord is gegaan met de cofinanciering door
de deelnemende gemeenten. De plannen
kunnen tot 1 juli bij Cedris worden ingediend.
Het betreffende besluit daartoe is op 7 april
2015 door de Minister getekend, na akkoord
van de Staatssecretaris. Het besluit heeft
terugwerkende kracht tot 1 april 2015
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 16-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 227, nrs. 1–3). Inwerkingtreding gepland
01-01-2016
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
26 448, nr. 532)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 22-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2014,
30 545, nr. 149)
Afgehandeld met inwerkingtreding per 1 juli
2015 van de AMvB pensioencommunicatie
(Stb.2015, 259)

763

777

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 008, nr. 20

778

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 008, nr. 21

780

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 008, nr. 27

781

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 566, nr. 80

793

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 117, nr. 20

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 13-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 008, nr. 34)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 13-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 008, nr. 34)
Afgehandeld (zie beleidsagenda onderhavige
begroting 2016)
Planning:
De Staatssecretaris heeft deze motie tijdens
het debat aangemerkt als overbodig. Er zijn nu
immers geen regels die het beleggingsbeleid
van pensioenfondsen met betrekking tot de
fossiele brandstofsector aan regels onderwerpen. Er hoeft dus geen nadere actie te
worden ondernomen om deze motie uit te
voeren. Deze motie is afgehandeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

165

B.5.2 Lopende moties
Overzicht van de door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2008–2009

1

ID1

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

372

Kamerstukken II,
2008–2009, 31 802, nr. 2

Planning: 4e kwartaal 2015

394

Kamerstukken II,
2008–2009, 31 780, nr. 34

Motie-Omtzigt/Spekman over
aspecten van de Anw en de
verhouding tot de herziene
Europese Sociale Code; hierin
meenemen de rol van gemeentes
bij re-integratie van nabestaanden
Motie-Ortega-Martijn c.s. over
verruimen van de criteria voor
zelfstandigenaftrek voor
Wajong’ers

EZ maakt een plan van aanpak voor de
evaluatie van de zelfstandigenregelingen,
waaronder de zelfstandigenaftrek van
arbeidsongeschikten. Streven is de evaluatie in
2015 aan te besteden en deze op z’n laatst
begin 2016 af te ronden. Na de afronding van
de evaluatie zal de Kamer over de bevindingen
en over de uitvoering van de motie worden
bericht. Planning: eind 2e kwartaal 2016

Dit is een identificatienummer voor de administratie van de motie binnen het Ministerie van SZW.

Overzicht van de door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2010–2011
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

472

Kamerstukken I, 2010–2011,
32 500 M

Motie-Schuurman c.s. over het
versterken van de positie van jonge
werknemers en startende gezinnen

Aan de uitwerking van deze motie wordt op dit
moment gewerkt. Beoogd wordt de Kamer dit
jaar te informeren. Planning: eind december
2015

Overzicht van de door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2011–2012
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

539

Kamerstukken II,
2011–2012, 32 701, nr. 18
Kamerstukken II,
2011–2012, 31 929, nr. 17

Motie-Peters/Azmani over
integratie van de WwiK in het Bbz
Motie-Sterk over een kwalitatief
onderzoek naar de effecten van het
wetsvoorstel huisbezoek

Deze motie wordt bezien in het licht van IBO
zzp. Planning: 4e kwartaal 2015
De Staatssecretaris heeft op 13-07-2015 de
Inspectie SZW verzocht dit onderzoek 4e
kwartaal 2016 uit te voeren

573

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

166

Overzicht van de door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2012–2013
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

605

Kamerstukken II,
2012–2013, 33 086, nr. 35

Motie-Schouw over prijs en
kwaliteit van inburgeringcursussen

607

Kamerstukken II,
2012–2013, 33 086, nr. 48

Gewijzigde motie-Dibi over
monitoren van de effecten van de
gewijzigde wet

641

Kamerstukken II,
2012–2013, 33 538, nr. 14

Motie-Tellegen/Heerma over
verzoek om het functioneren van
het systeem van continue
screening, alsmede van andere
maatregelen in navolging van
rapport-Gunning na een periode
van drie jaar na inwerkingtreding
van de Wijzigingswet kinderopvang 2013 te evalueren en de
Kamer te informeren

Monitoring vindt continu plaats. De Tweede
Kamer wordt hierover twee jaar na invoering
van de wijzigingen op de Wet inburgering
geïnformeerd (zie ook motie 607).
Planning: december 2015
Monitoring vindt continu plaats. De Tweede
Kamer wordt twee jaar na invoering van de
wetswijzigingen op de Wet inburgering (zie
ook motie 605) geïnformeerd.
Planning: december 2015
De werking van het systeem alsmede de
andere maatregelen zullen in 2016 worden
geëvalueerd. De resultaten daarvan zullen naar
de Tweede Kamer worden gestuurd

Overzicht van de door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2013–2014
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

670

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 750-XV, nr.
24

De Tweede Kamer wordt in het 4e kwartaal van
2015 geïnformeerd

681

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 750 XV, nr.
42

Motie-Van NieuwenhuizenWijbenga over vereenvoudiging
van het grote aantal inkomensregelingen
Motie-Van Weyenberg/ Van
Nieuwenhuizen over modernisering van het avv-beleid

682

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 750 XV, nr.
45

Motie-Schouten c.s. over
begeleiding voor nabestaanden

688

Kamerstukken II,
2013–2014, 24 515, nr. 273

Motie-Schouten over privacyproblemen bij het vroegtijdig
signaleren van schulden

700

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 818, nr. 43

Motie-Hamer over gelijke
behandeling bij de arbeidsvoorwaarden voor payrollwerknemers

704

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 186

Gewijzigde motie Koşer Kaya over
een participatiewet

705

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 153

Gewijzigde motie-Dijkgraaf c.s.
over het beschikbaar stellen van
aanvullende instrumenten

Het onderzoek wordt in de eerste helft van
september opgeleverd. Het wordt dan zo
spoedig mogelijk aan de Tweede Kamer
verstuurd, vooruitlopend op het nog te
plannen debat
Onderwerp rouwverwerking en werk heeft
onderdeel uitgemaakt van een bijeenkomst in
het kader van het project Duurzame inzetbaarheid
Bureau Krediet Registratie (BKR) heeft met een
aantal gemeenten afspraken gemaakt over het
uitvoeren van pilots. Beoogd is de Kamer in
juli over deze aanpak te informeren. Planning
oktober 2015
Er komt geen advies van de StvdA over
driehoeksrelaties. Motie wordt momenteel
uitgewerkt in wetgeving. Planning inwerkingtreding: 1 juli 2016
De Tweede Kamer zal voor het einde van 2015
over de uitvoering van deze motie worden
geïnformeerd. Planning december 2015
De motie verzoekt om aanvullende instrumenten indien blijkt dat het instrumentarium
van de Participatiewet tekort zou schieten.
Uitvoering van de motie wordt betrokken bij
de voorgenomen monitoring en evaluatie van
de Participatiewet. De evaluatie is voorzien
uiterlijk in 2019, daarvoor vinden tussenrapportages plaats in 2016 en 2018. Planning
januari 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

167

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

707

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 168

Motie-Potters/Dijkgraaf over één
landelijk aanspreekpunt voor
werkgevers om plaatsing van
arbeidsbeperkten te bevorderen

709

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 170

Motie-Potters/Schouten over het
mogelijk maken van maatwerk
voor werkgevers

710

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 171

712

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 161, nr. 174

720

Kamerstukken II,
2013–2014, 31 322, nr. 237

Motie-Potters c.s. over monitoren
van de banen voor mensen met
een beperking die het wettelijk
minimumloon kunnen verdienen
de motie Van Weyenberg/Pieter
Heerma over onderzoek naar de
effectiviteit van loondispensatie en
loonkostensubsidie
Motie-Yücel/Tellegen over de
onderlinge aansluiting tussen
kwaliteitseisen voor basisonderwijs
en kinderopvangvoorzieningen

Het UWV is verzocht een tekst over de
afspraken voor een landelijk aanspreekpunt te
leveren voor de brief over de banenafspraak.
Het blijkt dat UWV, gemeenten en Locus er nog
niet uit zijn.
Onderwerp is geagendeerd binnen de
Programmaraad.
Planning oktober 2015
Deze motie zal afgehandeld worden middels
een brief aan de Tweede Kamer vóór het
zomerreces 2015 3e kwartaal voor Prinsjesdag
2015
Deze motie zal afgehandeld worden middels
een brief aan de Tweede Kamer vóór het voor
Prinsjesdag 2015

728

Kamerstukken II,
2013–2104, 29 544, nr. 537

730

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 853, nr. 8

732

Kamerstukken II,
2013–2014, 33 863, nr. 23

Gewijzigde motie-Kerstens c.s.
over monitoren van de nieuwe
grens van belastbaarheid van ten
minste twee uur per dag
Gewijzigde motie-BaayTimmerman/Omtzigt over
monitoren van het gebruik van de
tweewoningenregeling
Gewijzigde motie-Omtzigt/Vermeij
over een oplossing voor het
probleem van het niet samenvallen
van verschillende data

Motie verzoekt om onderzoek naar effectiviteit
loondispensatie en loonkostensubsidie uiterlijk
drie jaar na invoering Participatie-wet.
Planning januari 2018
Op 07-07-2015 is een brief naar de Tweede
Kamer gestuurd waarin de stand van zaken
uitvoering van de motie is opgenomen. De
aangekondigde maatregelen in deze brief
worden nu verankerd in een wetsvoorstel, een
AMvB en een regeling. Volgens planning
worden deze 01-01-2017 gepubliceerd
In overleg met UWV wordt bekeken hoe dit
gemonitord kan worden. Planning: 4e kwartaal
2016
Er wordt een plan van aanpak voor het
opzetten van de monitor gemaakt.
De Tweede Kamer wordt conform de motie
uiterlijk in tweede kwartaal van 2016 geïnformeerd over de uitkomsten van de monitor
Planning: eind september 2015

Overzicht van de door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2014–2015
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

745

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 972, nr. 39

Planning: eind september 2015

750

Kamerstukken II,
2014–2015, 31 322, nr. 258

Motie-Vermeij c.s. over aanpassing
van het strategisch beleggingsbeleid
Motie-Van Weyenberg c.s. over een
vervolgadvies van de SER

751

Kamerstukken II,
2014–2015, 31 322, nr. 259

Motie-Pieter Heerma/Van
Weyenberg over vertegenwoordiging van de sector en de
wetenschap in het BKK

Naar aanleiding van deze motie heeft de SER
het verzoek gekregen om een vervolgadvies uit
te brengen over de inrichting van de voorzieningen voor jonge kinderen en de sociaaleconomische effecten daarvan in kaart te brengen.
De Minister heeft aangegeven dat dit kan
worden meegenomen in de bredere adviesaanvraag: «Werken en leven in de toekomst».
De SER streeft ernaar de aanbevelingen in het
najaar van 2015 op te stellen en het traject af te
ronden
Dit is verwerkt in de toegezegde kinderbijslagvoorziening BES.
Planning: 4e kwartaal 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

168

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

754

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000, nr. 25

Motie Vermey/Van Oijk over de
toegankelijkheid van de kinderopvang voor zzp’ers

758

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000-XV, nr.
32

Motie-Van Weyenberg c.s. over het
bevorderen van intersectorale
scholing

761

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000-XV, nr.
35

Motie-Schouten c.s. over initiatieven om werken over de grens
gemakkelijker te maken

764

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 981, nr. 15

Motie-Potters/Kerstens over
voorkomen van verdringing

765

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 981, nr. 16

Motie-Potters/Kerstens over
deactivering van de quotumheffing

766

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 981, nr. 33

767

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 981, nr. 35

768

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 981, nr. 36

769

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 981, nr. 37

771

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 981, nr. 40

Motie-Pieter Heerma c.s. over het
doorgeven van het quotum bij
afnemen van diensten
Motie-Kerstens c.s. over
cao-afspraken voor mensen met
een arbeidsbeperking
Motie Kerstens c.s. over een brede
prestatieladder sociaal ondernemen
Motie-Van Weyenberg c.s. over
monitoren of het totaal aantal
banen voor de doelgroep toeneemt
Motie-Van Ojik/Kerstens over het
eventueel verhogen van de heffing

773

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 045, nr. 14

774

Kamerstukken II,
2014–2015, 31 322, nr. 72

De toegankelijkheid van Kinderopvang voor
zzp’ers wordt nadrukkelijk meegenomen in de
uitwerking van Directe Financiering en de
daarbij betrokken vereenvoudigingen.
De Tweede Kamer zal dus hoe dan ook worden
geïnformeerd op het moment dat de
wetgeving naar de Kamer gaat (juni 2016)
Procesbrief over de voortgang van activiteiten
is 08-07-2015 aan de Tweede Kamer
verzonden. (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 012/29 544, nr. 54) N.a.v. brief Stichting van
de Arbeid aan de Minister van SZW van
26-06-2015 over bevordering intersectorale
mobiliteit vindt na het zomerreces 2015
gesprek plaats met sociale partners. Op basis
daarvan volgt definitieve brief aan de Tweede
Kamer. Planning najaar 2015, voor Begrotingsbehandeling SZW.
Brief aan de Tweede Kamer d.d. 17-07-2015
(Kamerstukken II, 2014–2015, 32 851, nr. 27). Er
wordt nog een jaar verder gegaan met een
actieteam grensoverschrijdende economie en
grensarbeid (toegezegd door Minister van EZ)
Deze motie zal afgehandeld worden middels
een brief aan de Tweede Kamer. Planning eind
september 2015
Deactivering is niet opportuun zolang nog niet
tot activering van de quotumheffing is
overgegaan. Als besloten wordt tot activering
zal middels wetswijziging de mogelijkheid tot
deactivering worden geregeld. Planning: 1e
kwartaal 2017
Deze motie zal afgehandeld worden middels
een brief aan de Tweede Kamer 3e kwartaal
voor Prinsjesdag 2015
Deze motie zal afgehandeld worden middels
een brief aan de Tweede Kamer 3e kwartaal
voor Prinsjesdag 2015
De uitwerking van deze motie hangt samen
met de kabinetsreactie op het SER-advies
sociaal ondernemen. Planning 1 oktober 2015
Deze motie zal afgehandeld worden middels
een brief aan de Tweede Kamer 3e kwartaal
voor Prinsjesdag 2015
Deze motie vraagt de heffing te verhogen als
werkgevers er voor kiezen de heffing te
betalen in plaats van meer mensen met een
beperking in dienst te nemen. De heffing wordt
niet eerder dan 1-1-2017 geactiveerd. Pas in
2018 zal dan voor het eerst blijken of
werkgevers ervoor kiezen de heffing te
betalen. Als de heffing dan verhoogd moet
worden, zal dit niet eerder dan 1-1-2019 aan de
orde kunnen zijn. Planning januari 2019
Over de uitvoering van deze motie vindt verder
overleg plaats met de betrokken veldpartijen
en GGD/GHOR-Nederland
Het voornemen is in het najaar van 2015 een
eerste inventariserend onderzoek te doen
plaatsvinden naar het aantal oudercommissies

775

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 108, nr. 19

Motie-Yücel c.s. over geschikte
vormen van alternatieve ouderraadpleging
Motie Van Weyenberg /Pieter
Heerma over het jaarlijks
monitoren van de ontwikkeling van
het aantal oudercommissies
Motie-Van Weyenberg c.s. over de
jaarlijkse monitor over het resultaat
van de Wet aanpak schijnconstructies

Kabinet zal monitor WAS opstellen en jaarlijks
rapporteren over rol publieke opdrachtgevers.
Planning: eerste rapportage aan de Tweede
Kamer op 1 juli 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

169

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

779

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 008, nr. 23

In de Planningsbrief van 1 mei 2015 is
aangegeven dat de Tweede Kamer in het 4e
kwartaal van 2015 wordt geïnformeerd

794

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 117, nr. 29

Motie-Vermeij/Van Weyenberg
verzoekt de regering om, communicatiekanalen te verkennen om
werknemers meer inzicht te bieden
in het absolute bedrag aan
pensioenpremie dat de werkgever
voor hen betaalt en de Kamer hier
voor 1 juli 2015 over te informeren.
Motie Ulenbelt/Van Weyenberg
over het bewandelen van de
staatsrechtelijke juiste route

795

Kamerstukken II,
2014–2015, 34 117, nr. 30

796

Kamerstukken II,
2014–2015,
29 544, nr. 626

798

Kamerstukken II,
2014–2015, 29 544, nr. 630

802

Kamerstukken II,
2014–2015, 32 000-XV, nr.
11

803

Kamerstukken II,
2014–2015, 32 000-XV, nr.
12
Kamerstukken II,
2014–2015, 30 545, nr. 164

804

805

Kamerstukken II,
2014–2015, 30 545, nr. 165

807

Kamerstukken II,
2014–2015, 25 883, nr. 252

808

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 818, nr. 74

809

Kamerstukken II,
2014–2015, 33 818, nr. 75

812

Kamerstukken II,
2014–2015, 17 050, nr. 510

813

Kamerstukken II,
2014–2015, nr. xx

814

Kamerstukken II,
2014–2015, 29 279, nr. 258

815

Kamerstukken II,
2014–2015, 29 797, nr. 259

Motie-Omtzigt over te ondernemen
acties indien het amendement
Lodders/Vermeij wordt aangenomen
Motie-Ulenbelt/Van Weyenberg
over in kaart brengen van
mogelijkheden om beroepsziekten
terug te dringen
Motie-Tanamal/Voortman over
monitoren van het van het melden
van beroepsziekten
Motie-Pieter Heerma/Van
Weyenberg over onderzoeken van
de effectiviteit van sectorplannen

Motie-Anne Mulder over de
effectiviteit van het reïntegratiebeleid
Gewijzigde motie-Van Weyenberg
over gemeenten die de informatiebeveiliging van Suwinet niet op
orde hebben
Motie-Van Weyenberg/Voortman
over een integrale oplossing voor
bronnen waarin iemands adres kan
worden opgezocht
Motie-Kerstens over de
mogelijkheid van één
certificerings- en keuringsinstelling
Motie-Van Weyenberg over het in
dienst nemen van payrollmedewerkers met een arbeidscontract
voor onbepaalde tijd
Motie-Voortman c.s. over het
mogelijk maken van meerjarige
contracten
Motie-Schouten/Kerstens over
beleidsregels voor vrijwilligerswerk
bij commerciële activiteiten
Motie-Kerstens over de wijze
waarop lagere overheden omgaan
met hun verantwoordelijkheden uit
hoofde van de Was
Motie-Pieter Heerma c.s. over een
verbod op groeperingen met
doelstellingen die in strijd zijn met
de democratische rechtsorde
Motie-Van Dam over gedeelde
waarden en onderlinge verbondenheid in de samenleving

De Tweede en Eerste Kamer worden geïnformeerd voor de (plenaire) behandeling van het
wetsvoorstel door de Eerste Kamer Is nog niet
bekend
De Tweede en Eerste Kamer worden geïnformeerd voor de (plenaire) behandeling van het
wetsvoorstel door de Eerste Kamer
Is nog niet bekend
De Tweede Kamer ontvangt voor het eind van
het jaar 2015 een voorstel

De Tweede Kamer wordt binnen 3 jaar
geïnformeerd
De motie verzoekt de regering de Algemene
Rekenkamer te vragen de sectorplannen
grondig op hun effectiviteit te onderzoeken en
de resultaten daarvan voor de Begrotingsbehandeling 2016 aan de Tweede Kamer te
rapporteren. Planning: 4e kwartaal 2015
In het najaar wordt deze motie afgewikkeld
met een brief aan de Tweede Kamer. Planning
november 2015
Op 3 september, is bestuurlijk overleg met de
VNG gepland. Daarna wordt een brief aan de
Tweede Kamer gestuurd
Dit moet nader worden onderzocht i.s.m. BZK
en SUWIpartijen. Reactie zal na Prinsjesdag
naar de Tweede Kamer gaan
Het onderzoek vindt plaats in 2016

Planning: voor 1 januari 2016

Brief naar de Tweede Kamer voor de begrotingsbehandeling 2016
De motie loopt mee in de evaluatie van de
aanpak van de beleidsregels vrijwilligerswerk
WW. Planning: 2e kwartaal 2016
Planning: brief naar de Tweede Kamer
december 2015

Er volgt een nader internationaal onderzoek.
De Tweede Kamer wordt in het 1e kwartaal van
2016 geïnformeerd
Diverse departementen zijn benaderd.
Ambtelijk BZK heeft nu het voortouw. De
Tweede Kamer wordt in oktober 2015
geïnformeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

170

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

816

Kamerstukken II,
2014–2015,
30 545, nr. 170

Motie van het lid Nijkerken-De
Haan
over het onderzoeken of er een
financiële sanctie kan worden
ingevoerd

Streven is reactie mee te nemen in de brief
n.a.v. motie 804 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 545, nr. 164 gewijzigde motie-Van
Weijenberg over gemeenten die de informatiebeveiliging van Suwinet op orde hebben.)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

171

B.5.3 Afgehandelde toezeggingen
Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen vergaderjaar 2009–2010

1

ID1

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2306

(Kamerstukken II,
2009–2010, 32 037, nr. 6, en
Kamerstukken I, 2009–2010,
32 037, C)

Evaluatie uitvoering aanvullende
bijstand door SVB. De regering zal
de effecten van de overheveling
van de uitvoering van de aanvullende bijstand voor 65-plussers
naar de SVB 5 jaar na inwerkingtreding evalueren. In deze
toegezegde evaluatie van de
effecten van de overheveling, zal
de regering de wijze waarop
gemeenten de doelgroep
ondersteunen bij de re-integratie
en de daarbij benodigde samenwerking tussen SVB en gemeenten
betrekken, zodat uiteindelijk een
beeld uit de praktijk wordt
verkregen. (Kamerstukken I,
2009/10, 32 037, C)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 23-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 037, nr. 11)

Dit is een identificatienummer voor de administratie van de toezegging binnen het Ministerie van SZW.

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen vergaderjaar 2011–2012
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2567

23-11-2011
Vervolg AO vaste cie SZW
over Kinderopvang en
Kindregelingen

De Minister zegt toe dat met de
VNG besproken zal worden hoe
oudercommissies meer betrokken
kunnen worden bij handhavingsadviezen die de gemeente uitschrijft
aan ondernemers

2570

23-11-2011
Vervolg AO vaste cie SZW
over Kinderopvang en
Kindregelingen

2582

30-11-2011
AO WWB-onderwerpen

De Minister zegt toe dat er overleg
volgt met de VNG over hoe de
mogelijkheden in de gemeentelijke
praktijk worden benut om
kinderopvangtoeslag toe te kennen
aan mensen met een sociaalmedische indicatie (smi)
Stand van zaken ICT in verband
met nieuwe WWB-maatregelen. De
Staatssecretaris zal de Tweede
Kamer over drie maanden (eind
februari 2012) per brief informeren
over de stand van zaken rond de
invoering van de nieuwe
ICT-systemen in verband met de
nieuwe WWB-maatregelen

Het wetsvoorstel Versterking positie ouders
kinderopvang en peuterspeelzalen is 28 april jl.
door de Eerste Kamer aangenomen.
Toezegging 2567 is onderdeel van het
wetsvoorstel. In het wetsvoorstel is een
bepaling opgenomen dat in de wet bepaalde
gegevens uit onherroepelijke handhavingsbesluiten door de gemeente openbaar zullen
worden gemaakt in het Landelijk Register
Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP).
Over het wetsvoorstel is o.m. afgestemd met
de VNG. De toezegging is hiermee
afgehandeld
Afgedaan met brief aan de Tweede Kamer, d.d.
03-07-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
31 322, nr. 245)

De toezegging is afgedaan middels de SZW
begroting 2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 000 XV, nr. 1–2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

172

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2661

26-01-2012
AO arbeidsmarktbeleid

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
van OCW en SZW d.d. 31-10-2014
(Kamerstukken II, 2014–2015, 30 012, nr. 41)

2664

(20-12-2011) Handelingen I,
2011–2012, nr. 13 – blz.
13-4-34

Tijdens het AO Arbeidsmarktbeleid
op 26 januari heeft de Minister
toegezegd: Onderdelen van de
aanpak leven lang leren in
Denemarken, Zweden, Finland en
het Verenigd Koninkrijk nader te
analyseren op hun bruikbaarheid
voor Nederland en hierover de
Kamer nader te informeren
De Staatssecretaris van SZW zal de
Kamer, naar aanleiding van een
vraag van het lid Beckers,
informeren over het aantal
jongeren dat door de huishoudinkomenstoets geraakt wordt, tenzij
dit leidt tot een verzwaring van de
(bestuurlijke) lasten voor
gemeenten

Nu de huishoudinkomenstoets is ingetrokken,
heeft deze toezegging haar grondslag verloren.
De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
middels de begroting 2015.(Kamerstukken II,
2014–2015, 34 000 XV, nr. 1–2)

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen vergaderjaar 2012–2013
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2809

12-02-2013
Plenaire behandeling van
de Wet op de ondernemingsraden in verband met
wijziging van de financiering van het scholingssysteem voor leden van de
ondernemingsraad en
enkele andere wijzigingen
van deze wet (Handelingen
2012–2013, nr. 51, item 17)
17-04-2013
Plenaire behandeling van
de Herziening van de Wet
arbeid Vreemdelingen
(33 475)

De Tweede Kamer zal op de hoogte
worden gesteld van de uitvoering
van het wetsvoorstel en de rol die
de SER daarbij krijgt. De SER zal
via de Commissie Bevordering
Medezeggenschap de ontwikkelingen volgen. Zodra daar
relevante informatie uitkomt, zal
dat met de Tweede Kamer worden
gedeeld. Dan kan worden bezien of
het moet leiden tot een reactie
De Minister zegt toe in contact te
treden met de waterbouw om
eventuele misverstanden op te
lossen. Dat betekent overigens niet
dat regelgeving zal worden
aangepast
De Minister heeft toegezegd dat er
een nulmeting in 2013 komt i.v.m.
de extra te realiseren banen voor
mensen met een arbeidsbeperking
in de jaren daarna

Afgehandeld met brief van 13-04-2015
(Kamerstukken II, 2014–2015, 29 818, nr. 39)

De Staatssecretaris zegt toe dat er
voor 31-12-2014 een monitor
betalingsachterstanden plaatsvindt
en vervolgens een derde meting
van «huishouden in de rode cijfers’
Nader overleg gemeenten over
flexibilisering van de WWB en
terugkoppeling inzichten. Er zal
verder worden gesproken met
gemeenten over flexibilisering van
de WWB. Na de zomer zal de
Tweede Kamer geïnformeerd
worden over de inzichten die
hierbij worden opgedaan

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
19-12-2014, Kamerstukken II, 2014–2015,
24 515, nr. 298)

2833

2837

2853

2871

17-04-2013 N.a.v. de RvW
van 9 april jl. in de week
van 16 april 2013 een debat
aan de MP en Minister
SZW inz. stand van zaken
sociaal akkoord (Handelingen 2012–2013, nr. 76,
item 6)
Kamerbrief van 02-04-2013
inzake toezeggingen AO
Armoede- en schuldenbeleid (Kamerstukken II,
2012–2013, 24 515, nr. 254)
05-06-2013
AO WWB-onderwerpen

Gesprek met de sector heeft plaatsgevonden.
Daarmee is de toezegging afgehandeld

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
19-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 981, nr. 46)

21-02-2015 Op 11 november 2014 is een brief
naar de Tweede Kamer gestuurd (Kamerstukken II, 2014–2015, 28 719, nr. 90)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

173

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2872

30-05-2013
AO Pensioenonderwerpen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-02-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
34 008, nr. 1–3)

2883

10-04-2013
plenaire behandeling
Wijziging van de Wet
kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen
(Kamerstukken II,
2012–2013, 33 538, nr. 73)

In het kader van de herziening van
de pensioencommunicatie wordt
bezien of digitale communicatie
van «kruimelpensioenen» mogelijk
is. Het wetsvoorstel over pensioencommunicatie kan de Tweede
Kamer eind 2013 tegemoet zien
Minister zegt toe nog dit jaar (2013)
een wetsvoorstel over de positie
van ouders aan de Tweede Kamer
toe te sturen waarin ook de positie
van de oudercommissies zal
worden betrokken

2900

19-06-2013
AO Armoede- en schuldenbeleid

2906

10-04-2013
plenaire behandeling
Wijziging van de Wet
kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen
(Kamerstukken II,
2012–2013, 33 538, nr. 73)
10-07-2013
Uitgaande brief d.d.
10-07-2013, Pilot ID12 in
champignonsector
(Kamerstukken II,
2012–2013, 29 407, nr. 173)

2909

3078

Uitgaande brief [05-022013] – Arbeidsvoorwaarden en
-omstandigheden in de
pakketdienstensector
(Kamerstukken II
2012–2013, 25 883, nr. 217)

Staatssecretaris Teeven zal de
KBvG verzoeken of het preadvies
over de beslagvrije voet met enige
snelheid kan verschijnen en samen
met de Staatssecretaris van SZW
de Kamer over de uitkomsten van
dit gesprek informeren
Besluit over de wettelijke positie
van de ouderparticipatiecrèches
per uiterlijk 31 december 2014.

De Minister heeft mede namens de
Staatssecretaris van Financiën
toegezegd om de Tweede Kamer
na afloop van de evaluatie (Pilot
ID12 in champignonsector) te
informeren over de uitkomsten en
de mogelijke vervolgstappen
ARBO Nederlandse pakketdienstsector: De Minister zegt toe in 2013
een verkenning uit te voeren naar
de arbeidsomstandigheden in de
sector n.a.v. een FNV-rapport over
werkdruk bij postpakketbezorgers

Het wetsvoorstel Versterking positie ouders
kinderopvang en peuterspeelzalen is in de
tweede helft van 2014 aan de Tweede Kamer
aangeboden. De behandeling van het
wetsvoorstel heeft inmiddels plaatsgevonden.
Het wetsvoorstel is op 28 april jl. aangenomen
door de Eerste Kamer. De toezegging is
hiermee afgehandeld
Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
16-06-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
24 515, nr 281)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 05-04-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
31 322, nr. 232)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
29 juni 2015. (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 636)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 23-09-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
25 883, nr. 244)

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen vergaderjaar 2013–2014
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2961

25-09-2013
Algemene Politieke
Beschouwingen Tweede
Kamer (25 en 26 september
2013)
13-11-2013
AO ESF (Europees Sociaal
Fonds)

Het kabinet wil bekijken of er met
de sociale partners valt te praten
over eerdere invoering van de
quotumregeling met structurele en
zekerdere afspraken
Staatssecretaris zal bij de
eindafrekening begin 2015 van de
huidige ESF periode de resultaten
vergelijken met andere EU-landen
en de Tweede Kamer hierover
informeren

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
03-02-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
33 161, nr. 116)

2965

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
24-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
26 642, nr. 129)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

174

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2977

04-12-2013 Begroting SZW
2014

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 11-03-2014, (Kamerstukken II, 2013–2014,
32 824, nr. 51)

2991

27-11-2013 AO Armoedeen schuldenbeleid

2995

03-12-2013 Begrotingsbehandeling SZW 2013

2996

03-12-2013 Begrotingsbehandeling SZW 2013

3001

03-12-2013- Begrotingsbehandeling SZW 2013

3005

12-09-2013
dertigledendebat over
bekostigen van Moskeeën
vanuit het buitenland(RvW
d.d. 28-05-2013 aanvraag
door het lid Van Klaveren)

3006

Verslag plenair debat d.d.
12-09-2013 Buitenlandse
financiering van moskeeën
in Nederland

3040

05-03-2014
Plenaire behandeling
wetsvoorstel hervorming
kindregelingen (33 716) 1e
termijn
12-03-2014
AO integratieonderwerpen

De Minister zegt toe het voorstel
van de heer Heerma om te komen
tot een Integratieakkoord te bezien
en daarover te rapporteren aan de
Kamer. Minister zegt toe te
proberen met alle partijen om tafel
te zitten mits het de juiste
vertegenwoordiging betreft, d.w.z.
vertegenwoordigers die respect
hebben voor het individu
In het najaar van 2014 informeert
de Staatssecretaris de Tweede
Kamer over het armoede- en
schuldenbeleid van gemeenten en
de versterking daarvan sinds juli
2013
Minister zegt toe de Tweede Kamer
van tijd tot tijd te rapporteren over
voortgang en uitvoering van de
plannen inzake de JWL, waaronder
de sectorplannen en wat het
oplevert
Minister zegt toe het gesprek voort
te zetten met de sectoren om de
bestaande informatie en de
websites over de mogelijkheden
die er zijn zoals sectorplannen en
premiekortingsregelingen,
nogmaals onder hun aandacht te
brengen. Dit zodat de sectoren
vervolgens de ondernemers op
deze mogelijkheden gaan wijzen
De Staatssecretaris vindt het
belangrijk samen met de Staatssecretaris van VWS, collega Van Rijn,
goed inzicht te bieden in hetgeen
er nu geregeld is voor mantelzorgers
De Minister zegt toe dat de motie
Segers cs. tijdig zal worden
uitgevoerd in gezamenlijk
opdrachtgeverschap SZW/V&J en
dat in dit onderzoek zowel
instrumentarium als beleidsreactie
zal worden opgenomen
De Minister zegt toe een aanvraag
voor een onafhankelijk advies om
aanvullend overheid instrumentarium te verkennen om onwenselijke buitenlandse financiering van
moskeeën tegen te gaan
De Tweede Kamer per brief
informeren over de verkenning
naar de kinderbijslag in Caribisch
Nederland na de zomer 2014
De Minister zegt toe met
werkgevers en werknemers in
gesprek te gaan over het integratieakkoord
De Minister zegt toe dat het
onderzoek naar triggerfactoren van
antisemitisme begin 2015 komt
De Minister zal in een brief over
reshoring aandacht schenken aan
de rol van het UWV

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 11–11- 2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 77)

3047

3048

12-03-2014
AO integratieonderwerpen

3056

12-03-2014
AO Arbeidsmarktbeleid

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
19-11-2014 over het onderzoek gemeentelijk
armoede- en schuldenbeleid (Kamerstukken II,
2014–2015, 24 515, nr. 294)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
31-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 599)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
31-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 599)

Afgehandeld met de Memorie van Antwoord
van de WWB-maatregelen (Kamerstukken I,
2013–2014, 33 161, nr. E)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 25-03-2015.
(Kamerstukken II, 2014–2015, 29 614, nr. 37)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 25-09-2014 (Kamerstukken II,
2014–2015, 29 614, nr. 35)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 25-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 000 XV, nr. 54)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 16-06-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
39 050, nr. 78)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 19-08-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
29 544, nr. 553)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

175

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3074

12-03-2014 AO Arbeidsmarktbeleid

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2014 (Kamerstukken 2013–2014,
29 544, nr. 540)

3076

15-05-2014
AO Arbeidsomstandigheden

3106

21-05-2014
AO discriminatieonderwerpen

3107

21-05-2014AO discriminatieonderwerpen

3108

21-05-2014
AO discriminatieonderwerpen

3109

5-06-2014
AO Inburgering

3118

18-06-2014
AO Raad WSBVC (Raad
WSBVC 19 juni 2014)

3125

26-06-2014
AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet

3127

25-06-2014
AO Arbeidsongeschiktheid

De Minister zal de Tweede Kamer
schriftelijk informeren over het
gebruik van de no-riskpolis
(inclusief uitkering n.a.v. de polis)
CKI’s asbest: De Minister informeert de Kamer – na afloop van de
juridische procedure – schriftelijk
over zijn besluit over het niet
heraanwijzen van twee certificerende en keurende instellingen op
het terrein van asbest
De Minister zegt toe de Tweede
Kamer voor 15-10-2014 te
informeren over de invulling van
het burgerschapsonderwijs
(uitvoering motie Yücel)
De Minister zegt toe om samen
met de Minister van VenJ terug te
komen op de cijfers over aangiftes
in de voortgangsbrief discriminatie
van eind 2014
De Minister zegt toe de Tweede
Kamer voor 01-10-2014 te
informeren over de voortgang bij
de invulling van het integratie
akkoord werk
De Minister zegt toe terug te
komen op de relatie van de
arbeidsmarktmodule (na afronding
door de inburgeraar) met de
praktijk. Het gaat om daadwerkelijke stappen naar werk, hoe kan
worden aangesloten op reguliere
trajecten (re-integratie, sectorplannen), waarbij ook aandacht is
voor persoonlijk actieplan. Dit
n.a.v. de bijdragen van Yücel,
Azmani, Karabulut
AO Europa/sociale dumping: De
Minister heeft toegezegd over de
uitkomsten van de bilaterale
afspraken in het kader van de
bestrijding van sociale dumping te
rapporteren voorafgaand aan het
volgend AO Europa. Indien dit niet
mogelijk blijkt, zal hij het toelichten
tijdens dat AO
Bekendmaking studieregeling
medisch urenbeperkten. De
Staatssecretaris zal de studieregeling medische urenbeperkten
onder de aandacht brengen in de
verzamelbrief gemeenten
Informeren over gelijk speelveld.
De Minister zegt toe de Tweede
Kamer na de zomer of begin van
het najaar te informeren over het
overleg met het Verbond van
Verzekeraars over het gelijk
speelveld in de WGA indien hier
aanpassingen uit voortkomen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 03-04-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
25 834, nr. 95)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 24-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 79)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 03-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 950, nr. 76)

Afgehandeld met brief aan deTweede Kamer
d.d. 17-11-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 77)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 24-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 79)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 05-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 005, nr. 5)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 21-02-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 988, nr.12). De gemeenten zijn geïnformeerd middels de Verzamelbrief d.d. 16 juli
2014
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 22-06-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 716, nr. 18)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

176

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3129

Uitgaande brief 28-05-2014
Memorie van antwoord bij
wijziging van de Wet werk
en bijstand en enkele
andere sociale zekerheidswetten (Wet maatregelen
Wet werk en bijstand en
enkele andere wetten).

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 16–07- 2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
33 988, nr. 3)

3138

03-07-2014
VAO Armoede en Schuldhulpverlening

3139

03-07-2014] – VAO
Armoede en Schuldhulpverlening

3141

03-07-2014 VAO
WWB-onderwerpen en
Participatiewet n.a.v. het
AO 26 juni jl.

3151

26-06-2014
AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet

3152

26-06-2014
AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet

3158

26-06-2014
AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet

3159

03-07-2014
VAO WWB onderwerpen en
Participatiewet n.a.v. het
AO 26 juni jl.

2927

Uitgaande brief 13-09-2013
EU-arbeidsmigratie
(Kamerstukken II, 29 407,
nr. 175)

Verzamelbrief en gegevens
kostendelersnorm. De regering zal
in de Verzamelbrief extra aandacht
besteden aan de kostendelersnorm
in relatie tot privacy: welke
gegevens van medebewoners
mogen worden vastgelegd en hoe
Suwinet mag worden geraadpleegd
De Staatssecretaris van SZW zal in
het najaar samen met de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
en de Ministers van Financiën en
Economische Zaken een brief naar
de Tweede Kamer sturen over de
schuldenaanpak. In deze brief zal
per instrument aangegeven
worden wat de stand van zaken is
en wanneer welke vervolgstappen
volgen
De Staatssecretaris van SZW stuurt
de Tweede Kamer eind 2014 een
actueel overzicht van projecten op
het terrein van armoede die lopen
op de BES
De Staatssecretaris zal de
studieregeling voor mensen met
een medische urenbeperking
netjes regelen in de wet alsmede
communiceren richting gemeenten
zoals eerder toegezegd in het AO
De Staatssecretaris zal de Tweede
Kamer na de zomer informeren
over de besproken maatregelen
voor Oost-Groningen
De Staatssecretaris zegt toe een
onderzoek naar de individuele
toepassing van het middel
loondispensatie n.a.v. de motie
Heerma voor de begrotingsbehandeling van SZW naar de Tweede
Kamer te sturen.
De Staatssecretaris zegt toe om te
laten onderzoeken of het een
probleem is dat mensen die in de
bijstand komen vier weken op
vakantie gaan.
De Staatssecretaris zal de
studieregeling voor mensen met
een medische urenbeperking
netjes regelen in de wet, alsmede
communiceren richting
gemeenten, zoals eerder toegezegd
in het AO.
Een onderzoek naar verdringing als
gevolg van arbeidsmigratie en het
in kaart brengen van maatregelen
om verdringing tegen te gaan.
«Om de reikwijdte en omvang van
bovengenoemde verdringingseffecten te bepalen, laat ik hiernaar
komend najaar een onderzoek
uitvoeren»

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 12-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
24 515, nr. 297)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
24 515, nr. 296)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 21-02-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 988, nr.12). De gemeenten zijn geïnformeerd middels de Verzamelbrief d.d.
16-07-2014
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 545, nr. 141)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 161, nr. 196)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 24-02-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 545, nr. 143)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
21-02-2015 Kamerstukken II, 2014–2015,
33 988, nr.12). De gemeenten zijn geïnformeerd middels de Verzamelbrief d.d.
16-07-2014

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 20-11-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 78)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

177

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2966

13-11-2013
AO ESF (Europees Sociaal
Fonds)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 24-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
26 642, nr. 129)

2967

07-11-2013
AO ontslagen thuiszorg
Sensire

2976

Uitgaande brief 04-11-2013
Evaluatie regeling
Pensioenknip (Kamerstukken II, 2013–2014,
32 043, nr. 178)

2984

04-12-2013
begroting SZW 2014

2985

04-12-2013
begroting SZW 2014

3014

22-01-2014N.a.v. de RvW
10 september jl. verzoek
van dhr. Potters (VVD) om
debat inz. het bericht
«Werklozen worden
nauwelijks ingezet bij
seizoenarbeid’

3018

16-01-2014 N.a.v. RvW
3 september 2013 verzoek
van het lid Graaf om een
dertigledendebat inz. vrij
verkeer werknemers

De Staatssecretaris informeert de
Tweede Kamer in de loop van 2014
over de afwikkeling van de
terugvordering van de
voorschotten
De Minister brengt de suggestie
om de zorg expliciet mee te
nemen, over aan de Stichting van
de Arbeid.NB. Deze toezegging
heeft betrekking op de afspraak uit
het sociaal overleg van 11 april
2013: «Kabinet en sociale partners
zullen bezien of er aanleiding is tot
het aanpassen van de regels inzake
overgang van ondernemingen, in
relatie tot aanbestedingen.»
Toegezegd is om in overleg met
FIN en marktpartijen te bezien of
de overgang naar de uitkeringsfase
langs een andere weg kan worden
vormgegeven. De betreffende
marktpartijen zullen door het
Ministerie van Financiën en het
Ministerie van SZW worden
verzocht om een analyse te maken
en om -voor zover daaraan
behoefte bestaat- met voorstellen
te komen tot een andere
vormgeving van de overgang naar
de uitkeringsfase bij premie- en
kapitaalovereenkomsten
Minister zegt toe in de gaten te
houden in hoeverre de lessen die
geleerd kunnen worden uit de code
voor verantwoordelijk aanbesteden
van de StvdA ook kunnen worden
toegepast in andere ketens zoals
de champignonketen teneinde
miststanden zoals uitbuiting zo
effectief mogelijk tegen te kunnen
gaan
Minister zegt toe een brede
effectrapportage inzake
misstanden rond arbeidsmigratie
aan de Kamer toe te zenden waarin
wordt ingegaan op wat de huidige
stand van zaken is met betrekking
tot de aanpak daarvan. Daarbij zal
worden ingegaan op welke
maatregelen er inmiddels
genomen zijn en wat deze tot nu
toe hebben opgeleverd
De staatsecretaris zal samen met
de Minister bekijken of in de
arbeidsmarktrapportage van SZW
een beschouwing gegeven kan
worden over een schatting van
hoeveel Oost-Europeanen er
daadwerkelijk in de tuinbouw aan
de slag zijn of mensen met een
bijstandsuitkering daardoor niet
aan de slag komen
De Minister zal de Tweede Kamer
regelmatig informeren over de
aantallen EU-burgers die zich
registreren in de RNI

De Minister heeft de suggesties om de zorg
expliciet mee te nemen overgebracht aan de
Stichting van de Arbeid per 30 april 2014. De
Stichting heeft aangegeven dat zij deze
discussie in eigen kring verder wenst te
voeren. Daarmee afgehandeld

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 15-07-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
32 043, nr. 221)

Afgehandeld met derde voortgangsrapportage
schijnconstructies, d.d. 09-02-2015 naar beide
Kamers is gestuurd (Kamerstukken II,
2014–2015, 17 050, nr. 499)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
20-11-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 198)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 20-11-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 198)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 20-11-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 407, nr. 198)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

178

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3026

16-01-2014 N.a.v. RvW
3 september 2013 verzoek
van het lid Graaf om een
dertigledendebat inz. vrij
verkeer werknemers
Uitgaande brief 04-03-2014
Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag
(Kamerstukken II,
2013–2014, 33 623, nr. 11)

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd over de eerste ervaringen
rondom pilot in Rotterdam

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 20-11-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 407, nr. 198)

De Minister zal voor het zomerreces 2014 een brief over de Wml
de Tweede Kamer doen toekomen
waarin hij in zal gaan op de
beleidsmatige ontwikkelingen
inzake de toepassing van de Wml
Gedragscode bescherming
persoonsgegevens CBP. De
Minister zal het College
Bescherming Persoonsgegevens
(CBP) vragen naar hun bereidheid
om de gedragscode met betrekking
tot het uitwisselen van persoonsgegevens te actualiseren
Overleg met Verbond van
Verzekeraars over privacy. De
Minister zal in gesprek gaan met
het Verbond van Verzekeraars over
suggesties ter verbetering van het
re-integratieproces, waarbij privacy
voorop blijft staan
Er zal een ambtelijk gesprek
plaatsvinden over het tewerkstellingsvergunningenbeleid voor de
Aziatische koks met een zo breed
mogelijke delegatie en hierover zal
de Tweede Kamer voor de zomer
een brief ontvangen
De Minister zal de Eerste Kamer en
de Tweede Kamer voor het
zomerreces 2014 een brief over de
Wml doen toekomen waarin hij in
zal gaan op de beleidsmatige
ontwikkelingen inzake de
toepassing van de Wml
Zo spoedig mogelijk een oplossing
zoeken voor verbetering van de
aansluiting AKW en stufi. De
Tweede Kamer hierover per brief
informeren
De Staatssecretaris is van plan de
Tweede Kamer ten minste twee
keer per jaar te rapporteren over de
voortgang en opbrengsten van de
dialoog toekomst pensioenstelsel
en de Tweede Kamer, als dat
opportuun is, er uiteraard ook bij
betrekken
De Minister van SZW heeft
toegezegd het gezamenlijk
inspectiekader van OCW en SZW
mee te nemen in de brief over het
Nieuwe Toezicht die hij in de
tweede helft van 2014 aan de
Tweede Kamer zal toezenden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-09-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
33 623, nr. 12)

3028

3030

23-01-2014
AO Verzuimbegeleiding

3031

23-01-2014AO Verzuimbegeleiding

3034

13-03-2014
AO arbeidsmigratie

3035

17-03-2014
Plenaire behandeling
wijziging Wet
minimumloon en
minimumvakantiebijslag
(33.623)

3041

05-03-2014
Plenaire behandeling
wetsvoorstel hervorming
kindregelingen (33 716 1e
termijn)
Uitgaande brief 04-04-2014
Maatschappelijke dialoog
over toekomst pensioenstelsel. (Kamerstukken II,
2013–2014, 32 043, nr. 204)

3049

3054

26-03-2014
AO Kinderopvang 2014

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 10-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 802, nr. 16)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 10-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 802, nr. 16)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-10-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 861, nr. 37)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-09-2014, (Kamerstukken II, 2013–2014,
33 623, nr. 12)

Afgehandeld met de Hoofdlijnenbrief toekomst
pensioenstelsel aan de Tweede Kamer d.d.
06-07-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 263)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 17-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
31 322, nr. 263)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

179

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3065

Uitgaande brief 11-04-2014
Schriftelijk overleg vaste
commissie voor SZW over
diverse pensioenonderwerpen (Kamerstukken II,
2013–2014, 32 043, nr. 206)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 232)

3066

Uitgaande brief 11-04-2014
Schriftelijk overleg vaste
commissie voor SZW over
diverse pensioenonderwerpen (Kamerstukken II,
2013–2014, 32 043, nr. 206)

3067

16-04-2014
AO Pensioenonderwerpen

3068

Uitgaande brief 11-04-2014
Schriftelijk overleg vaste
commissie voor SZW over
diverse pensioenonderwerpen (Kamerstukken II,
2013–2014, 32 043, nr. 206)

3070

13-03-2014
AO arbeidsmigratie

3080

Uitgaande brief
12-05-2014
Aanpak malafide uitzendbureaus en zelfregulering.
(Kamerstukken II,
2013–2014, 17 050, nr. 473)

De Staatssecretaris heeft
toegezegd zich te oriënteren op de
casus Alcatel-Lucent pensioenfonds, met als doel om de aspecten
die een rol van betekenis kunnen
spelen bij «verweesde» pensioenfondsen (fondsen zonder sponsor)
helder te krijgen als het repercussies heeft voor de regelgeving.
Over de uitkomsten van die
oriëntatie zal de Tweede Kamer
worden geïnformeerd
«De doorsneepremiesystematiek
heeft voordelen, maar leidt als
gevolg van diverse ontwikkelingen
steeds vaker tot effecten die
vroeger niet optraden en die bij de
invoering niet waren voorzien. In
vervolg op het rapport van het CPB
zal het kabinet onderzoeken hoe
omgegaan kan worden met de
doorsneepremie. Het kabinet zal
daarbij verschillende modaliteiten
verkennen
Staatssecretaris zegt toe in overleg
te gaan met Staatssecretaris
Wiebes, Pensioenfederatie en SVB
over afkoop kleine pensioenen. De
Kamer wordt over de uitkomst
voor de zomer 2014 geïnformeerd.
Oriënteren op de casus van het
pensioenfonds voor uitzendkrachten (StiPP), met als doel om
de aspecten die een rol van
betekenis kunnen spelen helder te
krijgen als het repercussies heeft
voor de regelgeving. Over de
uitkomsten van die oriëntatie zal de
Kamer nader geïnformeerd worden
Minister heeft toegezegd in zijn
reactie op het SER-advies, dat na
de zomer van 2014 uitkomt, ook
aandacht te besteden aan de
arbeidsmigratie van hoger
opgeleiden
AMU/Maatregelen zelfregulering:
De Minister heeft toegezegd toe te
zien op snelle invoering van de
maatregelen in het kader van
zelfregulering en tussentijds de
voortgang te monitoren. Over een
jaar wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd over de resultaten
van het pakket aan maatregelen
betreffende zelfregulering

Afgehandeld met de Hoofdlijnenbrief toekomst
pensioenstelsel aan de Tweede Kamer d.d.
06-07-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 263)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-07-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
32 043, nr. 220)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
07-07-2014 (Kamerstukken II, 2013–2014,
32 043, nr. 224)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 16-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 950, nr. 78)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 08-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 641)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

180

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3082

16-05-2014 Actieplan
arbeidsmarktdiscriminatie
en kabinetsreactie SER
advies «Discriminatie werkt
niet!» (Kamerstukken II,
2013–2014, 29 544, nr. 523)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 17-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
27 099, nr. 22)

3084

25-09-2013
Algemene Politieke
Beschouwingen Tweede
Kamer (25 en 26 september
2013)

3096

13-02-2014
Plenair debat Wet werk en
zekerheid (33 818)
Voortzetting

3111

Uitgaande brief 03-04-2015
Maatregelen tegen dubbele
certificaten, aanbieding
rapport «Een goede start»
en informatie over het niet
aanwijzen van twee CKI’s.

3120

25-06-2014
AO Handhaving

De Ministeries van SZW en OCW
gaan aan het CBS de opdracht
verstrekken voor een update van
het CBS onderzoek «Gelijk loon
voor gelijk werk» (2012). Hierbij zal
rekening worden gehouden met de
invloed van achtergrondkenmerken
en zal daarom worden gecorrigeerd voor verschillen in onder
andere geslacht, herkomst, leeftijd,
opleidingsniveau, arbeidsduur,
werkervaring en sector of
bedrijfstak. Bezien wordt nog of er
eveneens onderzoek verricht zal
worden naar verschillen in
secundaire arbeidsvoorwaarden
Het kabinet is bereid te spreken
over het versnellen van onderdelen
van het sociaal akkoord, maar ziet
slechts beperkte ruimte. Het
kabinet ziet beperkte mogelijkheden op het terrein van WW
(m.u.v. inkomstenverrekening) en
ontslagrecht, maar meer op het
gebied van pensioenen en
Participatiewet
Monitoren ontwikkelingen
werkgelegenheid in het mkb als
gevolg van de transitievergoeding.
De Minister zegt toe dat hij de
komende jaren de effecten van de
transitievergoeding voor het mkb
zal monitoren, waarbij de vraag
betrokken zal worden of het mkb
reserveringen heeft aangelegd.
Daarbij zal specifiek aandacht zijn
voor het onderscheid tussen echt
kleine bedrijven (minder dan 25
werknemers) en die van 25
werknemers of meer. Naast de
jaarlijkse cijfers van het CBS wordt
er een beroep gedaan op het
online panel van ongeveer 2000
mkb-bedrijven, dat beheerd wordt
door onderzoeksbureau Panteia.
De Minister informeert de Tweede
Kamer – na afloop van de
juridische procedure – schriftelijk
over zijn besluit over het niet
heraanwijzen van twee certificerende en keurende instellingen op
het terrein van asbest
In de eerstvolgende rapportage
over de aanpak van schijnconstructies aan de Tweede Kamer
ingaan op:- de mogelijkheden voor
een «three-strikes-out» systeem,
en- de mogelijkheid tot invoeringen van ketenaansprakelijkheid
in het domein van gezond en veilig
werken

Toezegging uitgevoerd. Versnellingen op
onderdelen ontslag en flex zijn afgesproken bij
begrotingsakkoord 2014 (Herfstakkoord)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2014, (Kamerstukken II, 2013–2014,
29 544, nr. 544)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 03-04-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
25 834, nr. 95)

Afgehandeld met derde Voortgangsrapportage
die op 09–02-i 2015 naar de Tweede Kamer is
gestuurd (Kamerstukken II, 2014–2015, 17 050,
nr. 499)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

181

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3121

25-06-2014
AO Handhaving

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-10-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
nr. 17 050, nr. 488)

3122

25-06-2014
AO Handhaving

3144

03-07-2014
Plenaire behandeling van
de Verzamelwet pensioenen 2014 (33 863)

3146

03-07-2014
Plenaire behandeling van
de Verzamelwet pensioenen 2014 (33 863)

3147

03-07-2014
Plenaire behandeling van
de Verzamelwet pensioenen 2014 (33 863)

In de brief die na de zomer 2014
naar de Tweede Kamer gaat over
de WAS de Tweede Kamer een
update geven over de realisatie in
2014 van de doelstellingen van de
Inspectie SZW tot dan toe, en- de
verschillen in cijfers tussen het
jaarverslag van Inspectie SZW en
jaarverslag van SZW verklaren
De Tweede Kamer na de zomer
2014 (en indien mogelijk eerder)
informeren of het praktijk is voor
de rijksoverheid om alleen gebruik
te maken van gecertificeerde
uitzendbureaus
De Staatssecretaris zal de
mogelijkheden en voorwaarden
voor dispensatie op grond van het
vrijstellings- en boetebesluit
toelichten in de brief i.v.m.
voorhang van de amvb nettolijfrente.
De Staatssecretaris heeft in reactie
op het verzoek van de heer Omtzigt
toegezegd om inzage te geven in
de interne toets naar de
verhouding tussen de verplichtstelling van nettopensioen en het
Europees recht.
De Staatssecretaris heeft in reactie
op een verzoek van de heer Van
Weyenberg toegezegd de Kamer
inzicht te bieden in hoe de
gover-nance bij beroepspensioenfondsen gestalte krijgt en daarbij
aandacht te schenken aan de
gepensioneerden in het bestuur

Afgehandeld met derde Voortgangsrapportage
aan beide Kamers d.d. 09-02-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015, 17 050, nr. 499)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-09-2014,
(Kamerstukken II, 2014–2015, 33 863, nr. 30)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-09-2014 i.v.m. voorhang Ontwerpbesluit nettopensioen (Kamerstukken II,
2013–2014, 33 863, nr. 30)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 13-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 863, nr. 33)

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen vergaderjaar 2014–2015
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3166

13-10-2014 Wetgevingsoverleg Wijziging van de
Pensioenwet, de Wet
verplichte beroepspensioenregeling en de
Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet in
verband met aanpassing
van het financieel
toetsingskader voor
pensioenfondsen (Wet
aanpassing financieel
toetsingskader) (33 972)

In mei 2015 zal ik u de hoofdlijnennotitie over de uitkomsten van de
nationale pensioendialoog doen
toekomen.

Afgehandeld met de Hoofdlijnenbrief toekomst
pensioenstelsel aan de Tweede Kamer d.d.
06-07-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 263)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

182

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3167

13-10-2014 Wetgevingsoverleg Wijziging van de
Pensioenwet, de Wet
verplichte beroepspensioenregeling en de
Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet in
verband met aanpassing
van het financieel
toetsingskader voor
pensioenfondsen (Wet
aanpassing financieel
toetsingskader) (33 972)
13-10-2014 Wetgevingsoverleg Wijziging van de
Pensioenwet, de Wet
verplichte beroepspensioenregeling en de
Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet in
verband met aanpassing
van het financieel
toetsingskader voor
pensioenfondsen (Wet
aanpassing financieel
toetsingskader) (33 972)
13-10-2014 Wetgevingsoverleg Wijziging van de
Pensioenwet, de Wet
verplichte beroepspensioenregeling en de
Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet in
verband met aanpassing
van het financieel
toetsingskader voor
pensioenfondsen (Wet
aanpassing financieel
toetsingskader) (33 972)
01-10-2014
Vervolg AO Kinderopvang

Eind 2015 zal ik u informeren over
de uitkomsten van het onderzoek
van DNB naar de ontwikkeling van
de pensioenpremies

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 06-03-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 255)

In november 2014 zal ik u
schriftelijk informeren over het
onderzoek naar de mogelijkheden
van collectieve risicodeling binnen
premieovereenkomsten.

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 20-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 240)

Tijdens het wetgevingsoverleg op
13 oktober jl. over het wetsvoorstel
aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen (33 972)
heb ik over een aantal onderwerpen aanvullende informatie
toegezegd.

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 14-10-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 972, nr. 29)

Voor begrotingsbehandeling een
brief aan de Tweede Kamer over
systeem omkering financiering op
hoofdlijnen en antwoord op vraag
bij wie het risico op terugvordering
n.a.v. fouten of fraude komt te
liggen (ouders of ondernemers)
Voor de begrotingsbehandeling
een brief aan de Tweede Kamer
over de samenhang tussen
lopende projecten (kwaliteit BKK,
Het Nieuwe Toezicht, regeldruk,
peuters, omkering financiering en
positie van ouders)
De Tweede Kamer wordt met brief
geïnformeerd over resultaat
onderzoek curator Estro.
Voor de begrotingsbehandeling
wordt de Tweede Kamer met brief
geïnformeerd over de resultaten
van het onderzoek van Panteia
naar de regeldruk in de kinderopvangsector
Minister zal onderzoek doen naar
de positie van werknemers in
faillissement

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 17-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
31 322, nr. 262)

3170

3171

3173

3175

01-10-2014 Vervolg AO
Kinderopvang

3177

01-10-2014
Vervolg AO Kinderopvang

3178

01-10-2014
Vervolg AO Kinderopvang

3181

24-09-2014
AO Kinderopvang

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 21-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
31 322, nr. 265)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 14-01-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
31 322, nr. 266)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 20-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
31 322, nr. 263)

Afgehandeld met brief van 26-08-2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

183

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3183

15-10-2014
AO Arbeidsmarktbeleid

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 617)

3184

15-10-2014
AO Arbeidsmarktbeleid

3188

15-10-2014
AO Arbeidsmarktbeleid

3189

05-11-2014
AO Pensioenonderwerpen

3190

05-11-2014
AO Pensioenonderwerpen

3191

05-11-2014
AO Pensioenonderwerpen

3192

05-11-2014
AO Pensioenonderwerpen

3193

05-11-2014
AO Pensioenonderwerpen

3194

05-11-2014
AO Pensioenonderwerpen

3195

05-11-2014 AO Pensioenonderwerpen

3211

12-11-2014
AO integratieonderwerpen

3212

12-11-2014
AO integratieonderwerpen

3213

12-11-2014
AO integratieonderwerpen

Minister neemt in de volgende
voortgangsrapportage Actieplan
50+ analyse over de uitstroom van
ouderen uit de WW mee
Minister doet voor de begrotingsbehandeling SZW verslag van
gesprek met de AWVN over
reshoring
De Minister zegt toe om schriftelijk
specifieke voorbeelden te geven
van situaties waarin in relatie tot
het avv’en van cao’s dispensatie
om bedrijfsspecifieke redenen
wordt verleend.
Planningsbrief voor 18 november
2014 naar Tweede Kamer, waarin
o.m. wetsvoorstel zzp-bijstand,
verdere evaluatie PPI en bilaterale
verdragen (AOW)
Voor eind november 2014
richtinggevende brief naar Tweede
Kamer over risicodragende
uitkeringen in DC-regelingen, incl.
nadere appreciatie over rapport
LCP
Brief met contouren aanpak zzp +
bijstand voor kerst 2014 naar
Tweede Kamer. Ook voor de kerst
overleg met VNG over uitvoeringspraktijk.
Binnen twee weken NNAVV
pensioencommunicatie naar
Tweede Kamer
Concept-amvb waardeoverdracht
voor 15 januari 2015 naar Tweede
Kamer
In voorjaar 2015 onderzoek naar
Tweede Kamer over gepensioneerden in bestuur beroepspensioenfondsen
Overleg met overheidswerkgevers
over verlenging termijn voor
vrijwillige voortzetting bij ABP van
3 naar 10 jaar. Voor 15 januari 2015
Tweede Kamer informeren over
stand van zaken
De Minister heeft toegezegd dat
voor de begrotingsbehandeling
een update van het integratiebeleid
en -proces aanwezig is (Voortgangsbrief Agenda Integratie)
De Minister heeft toegezegd
binnen drie weken een verdere
inhoudelijke uitwerking van het
plan voor een kwalitatief vervolgonderzoek onder migrantenjongeren aan de Kamer toe te sturen
De Minister heeft aangegeven dat
er eind januari/begin februari een
brief bij de Kamer ligt met daarin:een uitleg over de invulling van de
maatregel om Turkse organisaties
te monitoren;- een verslag van hoe
het contact met Duitse collega’s is
verlopen;- een verslag van de
uitkomsten van het gesprek met de
Turkse organisaties

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
30-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
24 515, nr. 295)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 17-11-2014, (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 573)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 18-11-2014. (Kamerstukken II, 2014–2015,
23 043, nr. 231)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
20-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 240)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
18-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 239)

Afgehandeld met brief aan TK d.d. 19-12-2014
(Kamerstukken II, 2014–2015, 34 008, nr. 6)
Voorhang concept amvb bij Tweede Kamer en
Eerste Kamer d.d. 13-02-2015 (Kamerstukken II,
2014–2015, 32 043, nr. 252)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 13-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
33 863, nr. 33)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 23-01-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 232)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 21-11-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 79)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 27-01-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 87)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 03-06-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 94)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

184

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3215

Uitgaande brief d.d.
24-10-2014 (Kamerstuknummer volgt)
26-11-2014- Begrotingsbehandeling SZW Tweede
Kamer

Brief over de effecten van de
technologische ontwikkelingen op
de arbeidsmarkt (robotisering).
Onderzoek loondoorbetaling bij
ziekte De Minister zegt toe het
onderzoek loondoorbetaling bij
ziekte vóór het eind van 2014 naar
de Kamer te sturen (SchutWelkzijn, VVD)
Contouren wetsvoorstel verzilveringsproblematiek premiekorting
De Minister zegt toe begin 2015
een brief naar de Kamer te sturen
met daarin de contouren van het
wetsvoorstel waarmee de
verzilveringsproblematiek
premiekorting opgelost dient te
worden. (Dijkgraaf, SGP)
Onderzoek risque social, risque
professionel naar de Kamer sturen.
De Minister zegt toe vóór Kerst
2014 het onderzoek over risque
social, risque professionel met zijn
appreciatie naar de Kamer te
zenden (Schut-Welkzijn, VVD)
Informeren van de Kamer over
onderzoek effectieve vormen van
re-integratie bij ziekte. De Minister
zal (in overleg met het CPB) binnen
een week een brief aan de Kamer
sturen om te melden wanneer
precies nader vernomen zal
worden over het onderzoek over
effectieve vormen van re-integratie
bij ziekte (Schut-Welkzijn, VVD)
Tijdens de behandeling van het
wetsvoorstel «Modernisering
regelingen voor verlof en
arbeidstijden (38 255) op 9 oktober
2014 heeft de Minister toegezegd
dat hij de Kamer zal informeren
over de uitkomsten van de
literatuurstudie «Mannen, zorg en
werk». Daarna debat of resultaten
nopen tot aanvullend beleid
Taken zorgfraude: De VVD
constateert dat de Inspectie SZW
met 35 fte activiteiten voor derden
verricht. De Minister licht toe dat
dit zorgfraude betreft, gefinancierd
door VWS. De VVD wil hierover
meer informatie. De Minister zegt
dit toe.
De Minister zegt duidelijkheid over
mogelijkheden en onmogelijkheden van juridisch onverplicht
herzien van onherroepelijk
boetebesluiten toe.
De Minister zegt toe voor het
volgende AO Handhaving inzicht te
geven in de resultaten van Syri
De Minister zegt brief toe die
ingaat op aanbevelingen
Ombudsman m.b.t. schuldhulpverlening

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 19-12-2014 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 581)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 06-02-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 586)

3218

3220

26-11-2014] – Begrotingsbehandeling SZW Tweede
Kamer

3221

26-11-2014- Begrotingsbehandeling SZW Tweede
Kamer

3222

26-11-2014 Begrotingsbehandeling SZW Tweede
Kamer

3223

09-10-2014
Plenaire behandeling
wetsvoorstel modernisering regelingen voor
verlof (32 855)

3225

AO Handhaving 17-12-14:

3233

31-10-2013
AO Handhaving

3234

31-10-2013
AO Handhaving

3235

31-10-2013
AO Handhaving

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 06-02-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
28 719, nr. 588)

09-01-2015 Afgehandeld met brief aan de
Tweede Kamer d.d. 07-01-2015 (Kamerstukken
II, 2014–2015, 29 544, nr. 580)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 07-01-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 580)

Afgehandeld met toezending rapport
«mannen, zorg en werk» naar Tweede Kamer
d.d. 20-05-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 855, nr. 32)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 09-02-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
17 050, nr. 497)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-04-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
17 050, nr. 504)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 29-06-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
17 050, nr. 508)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-04-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
17 050, nr. 504)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

185

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3238

22-01-2015
AO Inburgering

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
30-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 90)

3246

28-01-2015
AO Pensioenonderwerpen

3247

28-01-2015
AO Pensioenonderwerpen

3248

28-01-2015
AO Pensioenonderwerpen

3253

28-01-2015
AO Pensioenonderwerpen

3254

28-01-2015
AO Pensioenonderwerpen

3262

25-02-2015
Plenair debat Tweede
Kamer Wetsvoorstel
Pensioencommunicatie
(34 008)
25-02-2015
Plenair debat Tweede
Kamer Wetsvoorstel
pensioencommunicatie
(34 008)
25-02-2015
Plenair debat Tweede
Kamer Wetsvoorstel
Pensioencommunicatie
(34 008)

De Minister zegt toe om eind
februari een brief te sturen naar de
Tweede Kamer met schriftelijke
beantwoording van aantal vragen.
Hierin:PVV: Definitie betaald werk
(valt 0-urencontract daar ook
onder?), definitie van werkloosheid
(oude nationale definitie of de
nieuwe internationale definitie), bij
huwelijks/gezinsmigratie: in
hoeveel gezinnen is de overheid de
enige kostwinner?PvdA: alternatieve mogelijkheden voor
inzagerecht examens.SP: hebben
«kinderpardonners» geen recht op
kwijtschelding lening? VVD:
overleg met BZ over informatieverstrekking over inburgering door
ambassade aan Turkse migranten.
En verder: invulling van de
toezegging om inburgeraars vier
weken na examen te bellen over
werk en zo nodig verder te helpen.
De brief over de AMvB waardeoverdracht ontvangt de Kamer
volgende week.
De rapportage van DNB over de
effecten van de lagere belastingvoordelen voor pensioenpremies
op de daadwerkelijke hoogte van
die premies gaat eind maart naar
de Kamer.
Wetsvoorstel optimalisering
premieovereenkomsten gaat voor
de zomer naar de Kamer, als dat
niet lukt, krijgt de Kamer tijdig een
brief.
Er zal voorts in de context van de
hoofdlijnennota toekomstvisie met
de pensioensector worden
gesproken over doorontwikkeling
premieovereenkomsten in relatie
tot bedrijfstakpensioenfondsen.
De Staatssecretaris duikt in de
communicatie over pensioenopbouw tijdens WW, alsmede over
nabestaandenpensioen op
risicobasis en stuurt daarover voor
eind maart een brief naar de
Tweede Kamer
Artikel met link naar instrument
voor financiële planning wordt uit
de concept amvb pensioencommunicatie gehaald
Binnen twee maanden ontvangt de
Kamer een brief waarin de
gemaakte keuzes t.a.v. de reële
dekkingsgraad worden toegelicht.

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 28-05-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 008, nr. 32)

Met het Pensioenregister wordt
besproken hoe en wanneer de
levensverwachting kan worden
ingebouwd bij de weergave van
het te bereiken pensioeninkomen.

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 13-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 008, nr. 34)

3268

3269

Afgehandeld met voorhang amvb aan de
Tweede Kamer d.d. 13-02-2015 (Kamerstukken
II, 2014–2015, 32 043, nr. 252)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 06-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 255)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-05-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 047, nr. 257)

Afgehandeld met Hoofdlijnenbrief toekomst
pensioenstelsel naar de Tweede Kamer d.d.
06-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 265)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 05-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 043, nr. 258)

Afgehandeld met AMvB pensioencommunicatie die per 01 -07–2015 in werking is
getreden. (Stb. 2015, 259)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

186

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3273

11-02-2015
AO Arbeidsmarktbeleid

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-03-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 851, nr. 18)

3280

AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet 04-03-2015

3281

04-03-2015
AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet

3282

04-03-2015
AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet

3286

11-03-2015
AO Arbeidsmigratie

3292

05-03-2015
2e Termijn AO Arbeidsmarktbeleid

3293

25-03-2015
AO Armoede- en Schuldenbeleid

Binnen 2 weken brief over wat de
Kamer wanneer kan verwachten op
het onderwerp grensoverschrijdende samenwerking (GROS),
inclusief de stand van zaken rond
de p-wet en grensproblematiek.
Deze brief zal, naast toezending
aan de commissie SZW ook
doorgeleid worden naar de
commissie VWS
De Tweede Kamer wordt in het
voorjaar 2015 door de Minister
geïnformeerd over de belemmeringen en eventuele oplossingen
bij grensoverschrijdende arbeid.
De Staatssecretaris blijft verantwoordelijk voor de bijstand
De Staatssecretaris informeert de
Kamer in het najaar over de
tussenstand van het aantal extra
banen uit hoofde van de baanafspraak sociaal akkoord, inclusief
aantal extra banen in 2014
Stand van zaken verbetertraject
verdeelmodel Eind april 2015
wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van zaken van
het verbetertraject voor het
verdeelmodel van de bijstandsbudgetten.
De Minister informeert de Tweede
Kamer voor de zomer over het
standpunt inzake het Duitse
minimumloon, inclusief de vraag
of het Nederlandse WML ook voor
internationaal transport door in het
buitenland gevestigde transportondernemingen zou moeten gelden.
De Minister stuurt de Kamer
binnen 4 weken reactie aangaande
de Besloten Busvervoer Cao, met
betrekking tot de vraag van D66 dat
de cao die voorligt voor avv een
artikel met betrekking tot inzet van
zzp-ers zou bevatten waartegen de
rechter zich heeft uitgesproken.
De Staatssecretaris van SZW zal
voor eind april de Tweede Kamer
een brief sturen met daarin de
resultaten van de specifieke
uitvoeringstoets van de Belastingdienst op de invoering van de
kostendelersnorm in de berekening
van de beslagvrije voet die
voorzien is per 1 juli 2015.

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
30-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
31 851, nr. 18)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 03-7-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 640)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 19-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 545, nr. 162)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
08-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 861, nr. 39)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-04-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 600)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 09-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
24 515, nr. 307)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

187

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3294

25-03-2015
AO Armoede- en Schuldenbeleid

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
24 515, nr. 310)

3308

AO Arbeidsmarktbeleid
23-04-2015

3317

21-05-2015
AO Loondoorbetaling bij
ziekte

3318

21-05-2015AO Loondoorbetaling bij
ziekte

3320

Verslag d.d. 5 juni 2015
inzake AO Integratie 4 juni
2015

3337

24-06-2015
AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet

xxxx

25-06-2015
Wetgevingsoverleg
Verantwoordingsstukken
en Slotwet

De Staatssecretaris van SZW zal
voor het zomerreces een brief naar
de Tweede Kamer sturen met
daarin de volgende punten: De
uitkomst van gesprekken die de
Staatssecretaris gaat voeren met
banken over preventie en
vroegsignalering van schulden.
Een reactie op het onderzoek
Inkomenseffecten landelijke en
gemeentelijke minimaregelingen
van KWIZ, uitgevoerd in opdracht
van de SP. In samenspraak met
OCW zal de Staatssecretaris de
Kamer informeren over het kader
rondom (dak(loze) jongeren,
schuldhulpverlening en studiefinanciering. In samenspraak met
Financiën een toelichting op het
partnerbegrip in een aantal
specifieke situaties inzake het
aanvragen van de alleenstaande
ouderenkop
De vragen over het gebruik van het
doelgroepenregister zal de
Staatssecretaris beantwoorden
voor 1 juli
Problematiek vrijwillige brandweer
en vrijwillige politie. De Minister
koppelt richting de Tweede Kamer
terug over de mogelijke problematiek rondom de vrijwillige
brandweer/politie en verantwoordelijkheden van gemeenten bij
ongevallen / loondoorbetaling bij
ziekte
Brief overgangsrecht aanpassing
Schattingsbesluit. Minister heeft de
Kamer een brief gestuurd over het
overgangsrecht bij de aanpassing
van het Schattingsbesluit naar
aanleiding van vragen vanuit de
Kamer. Tegelijkertijd zou de brief
gebruikt worden om in te gaan op
het alternatieve voorstel van
Kamerlid Ulenbelt om de huidige
systematiek in de inkomstenverrekening WAO, WAZ, Wajong te
behouden en de gewenste
geautomatiseerde uitvoering
mogelijk te maken door van
werkgevers te verlangen dat zij het
aantal gewerkte uren registreren.
De Minister zegt toe dat voor 1 juli
2015 het onderzoek van Labyrint
naar de kwaliteit van het
Motivaction-onderzoek aan de
Kamer wordt verstuurd
Zodra deze consequenties voor de
verdeling (verdeelmodel) duidelijk
zijn zal de Staatssecretaris de
Kamer hierover vóór 1 augustus
2015 informeren
Toelichting geven op
OBR-bedragen en of de
voorwaarden voor inkomensverrekening niet te streng zijn

30-06-2015 Deze toezegging is afgedaan met
een brief aan de Tweede Kamer van 8 mei 2015
over de indicaties doelgroep banenafspraak
(Kamerstukken II, 2014–2015, 29 544, nr. 614)
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-07-2015, (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 637)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 02-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 620)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 30-06-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 101)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 16-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
30 545, nr. 186)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-07-2015 (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 200-XV, nr. 15)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

188

B.5.4 Lopende toezeggingen
Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen vergaderjaar 1996–1997

1

ID1

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3

Uitgaande brief 29-10-1996
Kabinetsstandpunt over
bekrachtiging van protocol
bij ILO-verdrag nr. 81
(Arbeidsinspectie)(Kamerstukken II, 1996–1997,
25 478, nr. 4)

Kabinetsstandpunt over bekrachtiging van protocol bij ILO-verdrag
nr. 81 (Arbeidsinspectie)

Er is een samenhang met een klacht van de
Nederlandse vakcentrales over naleving van
ILO-verdrag 81. Nadat het thans nog lopende
ILO-traject daarover is afgerond zal een
kabinetsstandpunt voorbereid worden over het
Protocol bij dit verdrag. Naar verwachting zal
dit in de tweede helft van 2016 het geval zijn.

Dit is een identificatienummer voor de administratie van de toezegging binnen het Ministerie van SZW.

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen vergaderjaar 2007–2008
ID1

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2032

Uitgaande brief 19-05-2008
Memorie van antwoord
wijzigingswet Pensioenwet
(Kamerstukken I,
2007–2008, 31 226, D)

Toezegging dat de regering zal
bezien of de in de artikelen 85 en
87 Pensioenwet opgenomen
voorwaarde voor waardeoverdracht naar het buitenland,
namelijk dat de afkoopmogelijkheid niet ruimer mag zijn dan in
Nederland, niet ook moet gelden
voor de artikelen 88 en 89 van de
Pensioenwet

Planning: voorjaar 2016

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen vergaderjaar 2008–2009
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2120

03-03-2009
Plenaire behandeling
Tweede Kamer
wetsvoorstel Wijziging van
de Werkloosheidswet in
verband met het vergroten
van de kans op werk van
langdurig werklozen
(Passende arbeid)
(31 767)(Handelingen
2008–2009, nr. 58, Tweede
Kamer, pag. 4716–4747)
Uitgaande brief
27-03-2009 rapportage
incidenten Brzo «99
bedrijven over het
kalenderjaar 2007
(Kamerstukken II,
2008–2009, 25 884, nr. 144)

De Minister zegt toe dat hij het
samenstel van regelingen zal
evalueren. Het tijdstip van die
evaluatie wet verbetering kansen
langdurig werklozen wordt nader
bezien in verband met de
economische omstandigheden

Planning: brief naar de Tweede Kamer 4e
kwartaal 2015

Incidentenrapportage MHC/Brzo:
De Minister heeft toegezegd om
met ingang van 2008 in een
driejaren cyclus de Tweede Kamer
incl. bedrijfsleven te informeren
over de onderzochte ongevallen en
de resultaten van de MHC/Brzoonderzoeken

De incidentenrapportage wordt onderdeel van
de Staat van de Veiligheid en die gaat op
15 september 2015 naar de Tweede Kamer

2538

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

189

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen vergaderjaar 2010–2011
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2382

06-10-2010
Plenaire behandeling
Wetsvoorstel (Aanpassing
Wet arbeid vreemdelingen;
introductie van de referent
in de Vreemdelingenwet
2000 en verkorting van de
wachttermijn voor
seizoenswerkers) (32 287)
(Handelingen 2010–2011,
nr. 8, Tweede Kamer, pag.
47–53)

De Tweede Kamer ontvangt een
brief over de beleidsregels UWV
inzake de nieuwe weigerings/
intrekkingsgrond, binnen een half
jaar nadat het wetsvoorstel door
beide Kamers is aanvaard

Planning brief naar Tweede Kamer voor
1 oktober 2015. Deze brief zal ook antwoord
geven op toezegging 2831 (het aantal
verleende twv’s en in hoeverre deze
repeterend worden toegekend)

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen vergaderjaar 2011–2012
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2531

07-09-2011
AO Arbeidsmarktbeleid

Meenemen in reactie op advies van de SER. De
toezegging loopt mee in de uitwerking van het
Sociaal Akkoord.
Planning: 3e kwartaal 2015, na Prinsjesdag

2569

23-11-2011Vervolg AO Kinderopvang
en Kindregelingen

2681

06-06-2012 Dertigledendebat over het bericht dat
de crisis wordt misbruikt
als reden voor massaontslag en grote ondernemingen met mooie winsten
zo tien procent van hun
personeelsbestand
schrappen (Hamer) (na
ontvangst van een brief)
(Minister SZW) (verzoek
van mw. Hamer bij de
regeling van werkzaamheden 08-11-2011)
(Handelingen 2011–2012,
nr. 92 item 11)
19-06-2012
Plenaire behandeling
wetsvoorstel (Wijziging van
de Wet financiering sociale
verzekeringen in verband
met bonussen voor
werkgevers voor het in
dienst nemen en
in dienst houden van
oudere werknemers en
arbeidsgehandicapte
werknemers) (33 284)

Uitvragen suggesties aan
werkgevers verlichting administratieve lasten na afschaffing
kleinebanenregeling. Ten aanzien
van administratieve lastenverlichting in verband met afschaffing
van de regeling kleine banen zal de
Minister werkgevers vragen welke
mogelijkheden ze daartoe concreet
zien, suggesties oppikken en
desgewenst met de Tweede Kamer
communiceren
De Minister zegt toe overleg te
plegen met de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
over dagarrangementen en
speciaal onderwijs met betrekking
tot kinderopvang
De Minister doet zijn best om, op
verzoek van de PVV, vóór het
zomerreces een brief aan de
Tweede Kamer te sturen met
informatie over een aantal, dat
reorganisaties hebben aangekondigd: hoeveel mensen hebben
hun arbeidsplaats daadwerkelijk
verloren, hoeveel werknemers zijn
intern en extern aan een andere
baan geholpen en voor hoeveel
mensen is een ontslagvergunning
aangevraagd

Evaluatie mobiliteitsbonussen. De
mobiliteitsbonussen voor oudere
werklozen en arbeidsgehandicapten dient te worden geëvalueerd. Deze toezegging is ook
opgenomen in de evaluatieagenda

Planning opleveren evaluatie: 4e kwartaal 2019

3145

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 12-08-2015

Wordt meegenomen in de volgende monitor
arbeidsmarkt. Planning: eind september 2015
na Prinsjesdag 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

190

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen vergaderjaar 2012–2013
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2772

23-10-2012
Plenaire behandeling Wet
vereenvoudiging regeling
UWV (33 327)

De planning van de evaluatie zal in overleg
met UWV gebeuren. Planning informeren
Kamer: 4e kwartaal 2015

2822

03-04-2013
AO Beleidsdoorlichting
Algemene nabestaandenwet (Anw)
17-04-2013
Plenaire behandeling van
de Herziening van de Wet
arbeid Vreemdelingen
(33 475)
25-04-2013
AO Arbeidsmigratie

Monitoring en evaluatie wet
vereenvoudiging regelingen UWV.
De uitvoering van de starterregeling zal vanaf 1 januari
gemonitord worden, onder meer
om te bezien of het gebruik van de
regeling afneemt. De resultaten
daarvan worden na 1 jaar aan de
Kamer gerapporteerd. De
toepassing van de wijziging in de
dagloonregels die uit het
wetsvoorstel voortvloeit, zal
eveneens worden gemonitord en
hierover zal na 2 jaar worden
gerapporteerd aan de Kamer. In
zijn brief van 29-10-2012 heeft de
Staatssecretaris toegelicht dat
UWV de nieuwe berekening zal
monitoren. Dit heeft mede
betrekking op de consequenties
van het werken met het loon uit de
laatste dienstbetrekking en het
gebruik van de dagloongarantieregeling. De Staatssecretaris zal de
Kamer informeren over de
resultaten van deze monitoring. De
hele evaluatie van het wetsvoorstel
inclusief de andere maatregelen
die daarin voorliggen, gebeurt na 2
jaar
De Staatssecretaris zal d.m.v. de
Verzamelbrief gemeenten
oproepen zich actiever in te zetten
om nabestaanden te ondersteunen
De Minister zegt op verzoek van
D66 toe na een te jaar kijken naar
het aantal verleende twv’s en in
hoeverre deze repeterend worden
toegekend
De Minister zal de Tweede Kamer
halfjaarlijks informeren over de
voortgang van de aanpak van
schijnconstructies
Minister informeert de Tweede
Kamer over voorstel(len) om
nationale kop(pen) te schrappen,
op moment dat dit aan de orde is
De Minister zegt toe dat het advies
van de Stichting van de Arbeid
over driehoeksrelaties zo mogelijk
al gaat meelopen in wetsvoorstel
ontslag flex, zo nodig bij nota van
wijziging
In de evaluatie van de Wet
versterking bestuur pensioenfondsen worden ook de onderwerpen visitatiecommissie,
diversiteit en de bevindingen van
DNB over onder meer bestuursleden zonder stemrecht meegenomen
G-rekening voor uitzendbureaus

2831

2843

2847

23-05-2013
AO arbeidsomstandigheden

2866

22-05-2013
AO Arbeidsmarktbeleid

2868

22-05-2013
Vervolg plenaire behandeling wetsvoorstel
Versterking Bestuur
Pensioenfondsen (33 182)

2870

Uitgaande brief 17-03-2013
Voortgangsbrief aanpak
malafide uitzendbureaus

2878

30-05-2013
AO Pensioenonderwerpen

De Staatssecretaris neemt in het
traject pensioenopbouw voor
zelfstandigen de PPI en de
verlenging van de vrijwillige
voortzetting mee

Planning: 4e kwartaal 2015

Planning brief naar Tweede Kamer 1 oktober
2015. Deze brief zal ook antwoord geven op
toezegging 2382 (beleidsregels UWV inzake
nieuwe weigerings/intrekkingsgrond)
Derde voortgangsrapportage verzonden naar
de Kamer op 9 februari 2015 (Kamerstukken II,
2014–2015, 17 050, nr. 499) De vierde volgt in
september 2015
De Minister heeft aangegeven het overleg met
de sociale partners hierover voortvarend voort
te zetten en nog dit jaar af te ronden
Er is nog geen advies van de Stichting van de
Arbeid over driehoeksrelaties ontvangen

Planning: Start van de evaluatie is drie jaar na
inwerkingtreding van de organisatiebepalingen van de Wet versterking bestuur
pensioenfondsen en dat is 1 juli 2017. De
resultaten van de evaluatie inclusief de
monitoring kunnen vervolgens in 4e kwartaal
2017 aan beide kamers gemeld worden
Er komt een amvb waardoor
niet-gecertificeerde uitzendbureaus een
g-rekening moeten openen. Amvb treedt in
werking m.i.v. 01-01-2016
Planning: De Tweede Kamer wordt eind
september 2015 geïnformeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

191

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen vergaderjaar 2013–2014
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2951

Uitgaande brief 01-11-2013
Registratieplicht zelfstandigen op grond van de
Waadi

De Beleidsregel is op 21-02-2014 in werking
getreden. (Stcrt. 2014, 5048). Evaluatie 2 jaar
na dato

3003

05-09-2013
Debat over het bericht «In
deel Schilderswijs is sharia
wet» (Van Klaveren)

3011

20-01-2014 Waardeoverdracht (Kamerstukken II
2013–2014, 32 043, nr. 197)

3024

23-01-2014
AO Arbeidsomstandigheden (Arbo)

3025

23-01-2014
AO Arbeidsomstandigheden (Arbo)

3043

05-03-2014
Verslag plenair debat
Tweede Kamer
wetsvoorstel hervorming
kindregelingen
16-04-2014 – AO Pensioenonderwerpen

De beleidsregels boeteoplegging
Waadi zullen gepubliceerd worden
in de Staatscourant. Over twee jaar
zal ik onderzoeken of deze regeling
tot misbruik heeft geleid. Als dat
niet het geval is, kan zo nodig een
wettelijke uitzondering van de
registratieplicht voor deze groep
zelfstandigen in de Waadi worden
opgenomen
De Minister zegt toe ander wijken
in een onderzoek te betrekken,
waarbinnen zich een vergelijkbare
samenspel van factoren voortdoet
als in de Schilderswijk
De Staatssecretaris streeft er naar
de Tweede Kamer voorjaar 2014
van de uitkomst van het onderzoek
op de hoogte te stellen, evenals
van het tijdstip waarop de beoogde
wetswijziging tot aanpassing van
het wettelijk systeem van
waardeoverdracht bij de Tweede
Kamer kan worden ingediend
De Minister zal de Tweede Kamer
in mei informeren over de
uitkomsten van het overleg met de
sociale partners over de verbetering van de positie van de
preventiemedewerker
De Minister zal samen en in
overleg met werkgevers en
werknemers voorlichting organiseren over de certificering van
arbodiensten (maatwerkregeling).
Hierover wordt de Tweede Kamer
na de zomer geïnformeerd
Jaarlijks monitoren van fraude mbt
alleenstaande ouderkop in het
kindgebonden budget

3072

3075

23-01-2014
AO Arbo

Staatssecretaris gaat in gesprek
met de pensioensector over hoe
pensioenfondsen omgaan met
vrijwillige voortzetting van
pensioenopbouw voor
ex-werknemers die na ontslag
zzp-er zijn geworden. In dat
verband verzoekt de Staatssecretaris de Minister van BZK daarover
in gesprek te gaan met ABP
Brand windturbine: De Minister
zegt toe de Kamer te informeren
over de resultaten van de
onderzoeken naar aanleiding van
de brand in een windturbine met
dodelijke slachtoffers

De rapportage wordt meegestuurd met de
voortgangsbrief integratie (begin december
2015)

Planning: in het eerste kwartaal van 2016 brief
naar Tweede Kamer met uitkomst onderzoek

De Tweede Kamer wordt hierover binnenkort
geïnformeerd

De Tweede Kamer wordt hierover binnenkort
geïnformeerd

Dit wordt meegenomen in de reguliere
halfjaarrapportage van de Belastingdienst.
Eerste cijfers verschijnen in de rapportage over
het eerste half jaar van 2015.
Planning: 16 september 2015
Planning: De Tweede Kamer wordt eind
september 2015 geïnformeerd

Door Min V&J en SZW in april aan Kamer
gemeld. Onderzoeken van OM, NFI, Inspectie
SZW en Veiligheidsregio lopen nog. Daarna
besluitvorming over eigen (SZW) bestuursrechtelijk of met OM strafrechtelijk vervolgtraject. Kamer wordt eind 2015 nader
geïnformeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

192

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3079

Uitgaande brief 6-05-2014 –
Actieplan arbeidsmarktdiscriminatie en kabinetsreactie SER advies «Discriminatie werkt niet!»
(Kamerstukken II,
2013–2014, 29 544, nr. 523)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-09-2015

3081

Uitgaande brief 16-05-2014
Actieplan arbeidsmarktdiscriminatie en kabinetsreactie SER advies «Discriminatie werkt niet!»
(Kamerstukken II,
2013–2014, 29 544, nr. 523)

Arbeidsdiscriminatie/PSA:- De
Inspectie SZW analyseert de bij het
College Rechten vd Mens
beschikbare informatie over
discriminatie op de arbeidsmarkt
en start indien daartoe aanleiding
is een nalevingsonderzoek op
grond van de arbo-wet. De
Inspectie SZW richt nog dit jaar
een programma PSA in. Hiervoor
worden eind 2014, begin 2015
verkenningen uitgevoerd. Op basis
van deze verkenningen worden
mogelijke interventies geprogrammeerd. En rapporteert de Kamer
hierover bij voortgangsbrief
2015.In het AO Arbeidsdiscriminatie van 21-5-14 heeft de Min
aanvullend toegezegd om zo
mogelijk in de voortgangsbrief
(najaar van 2014) een stand van
zaken te geven van het overleg
tussen de Inspectie en het College
van de Rechten van de Mens. Dit
overleg richt zich op de analyse die
de Inspectie doet van de
beschikbare informatie bij het
College over discriminatie op de
arbeidsmarkt
Het kabinet gaat, in die gevallen
waarin dat juridisch mogelijk is, in
de nieuwe contracten een clausule
opnemen waarin is vastgelegd dat
het contract zal worden beëindigd
als bedrijven, of de leiding van
bedrijven, onherroepelijk strafrechtelijk zijn veroordeeld voor
discriminatie. Tevens gaat het
kabinet, opnieuw in die gevallen
waarin dat juridisch mogelijk is, in
de aanbestedingsdocumenten een
clausule opnemen dat, als
bedrijven of de leiding van
bedrijven onherroepelijk strafrechtelijk zijn veroordeeld voor
discriminatie in de vier jaren
voorafgaande aan een aanbestedingsprocedure, deze bedrijven
uitgesloten worden bij aanbestedingsprocedures van het Rijk.
Generieke toepassing van deze
clausules is niet mogelijk gebleken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-09-2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

193

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3083

Uitgaande brief 16-05-2014
Actieplan arbeidsmarktdiscriminatie en kabinetsreactie SER advies «Discriminatie werkt niet!»
(Kamerstukken II,
2013–2014, 29 544, nr. 523)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-09-2015

3090

13-02-2014
Plenair debat Wet werk en
zekerheid (33 818)

3092

13-02-2014
Plenair debat Wet werk en
zekerheid (33 818)
Voortzetting

Het kabinet zal in 2014 starten met
aanvullend onderzoek naar
arbeidsmarktdiscriminatie.
Momenteel verkent het kabinet de
haalbaarheid en opzet van een
onderzoek om middels online
sollicitatieplatforms te achterhalen
hoe werkgevers op CV’s met
verschillende persoonskenmerken
reageren. Hierbij zal ook worden
bekeken hoe discriminatie bij het
zoeken van stages en leerbanen in
beeld gebracht kan worden. Het
kabinet is voornemens om het
onderzoek na twee jaar te herhalen
om te zien of er een verschil is met
de resultaten van het eerste
onderzoek. Met de toezegging om
nieuw onderzoek te doen geeft het
kabinet invulling aan de motie Van
Weyenberg c.s.
De Minister zegt toe nauwlettend te
zullen volgen of de mogelijkheid
van hoger beroep en cassatie in de
WWZ er, gezien de precedentwerking, toe leidt dat het aantal
zaken bij de rechter op termijn zal
afnemen. Minister zegt ook toe
scherp in de gaten te houden of het
middel niet misbruikt wordt (in die
zin dat het een onderhandelpunt
wordt), en of dit al dan niet leidt tot
een toename van hogere vergoedingen in vaststellingsovereenkomsten dan de wettelijke
transitievergoeding. Dit zal te zijner
tijd onderzocht worden door een
enquête onder werkgevers en
werknemers te houden, om na te
gaan hoe de vaststellingsovereenkomsten eruit zien. De Tweede
Kamer zal over de resultaten
worden geïnformeerd
De Minister zegt toe om de
komende tijd ook breder de vinger
aan de pols te houden met
betrekking tot de positie van het
mkb. Het gaat dan om een agenda
voor het mkb, samen met de
Minister van Economische Zaken
en het mkb zelf over o.a. administratieve lasten, ondersteuning bij
sectorplannen en de loondoorbetaling bij ziekte (hoe kun je samen
de premie drukken, want het risico
is groot). Minister zal binnen een
jaar in het bredere kader van de
mkb-agenda terugkoppelen wat
daar aan de orde komt over
cumulatie van de transitievergoeding en loondoorbetaling
tijdens ziekte

Eerste stappen worden gezet in opzetten
monitoring/evaluatie van deze wet

Na de zomer 2015 gaat er een gezamenlijke
brief van SZW en EZ naar de Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

194

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3093

13-02-2014
Plenair debat Wet werk en
zekerheid (33 818)
Voortzetting

De jurisprudentie zal worden gevolgd. In de
MvT bij de WWZ is opgenomen dat dit uiterlijk
in 2017 zal worden geëvalueerd, waarna het
kabinet in samenspraak met de StvdA
conclusies zal trekken en die aan de Tweede
Kamer zal voorleggen

3098

27-05-2014
Verzoek mw. Karabulut
tijdens de RvW 5 maart
2013 om een dertigledendebat inz. de
gevolgen fraudewet in de
sociale zekerheid

3112

04-06-2014
AO Arbeidsmarktbeleid

3135

Uitgaande brief [02-072014] – Antwoorden nader
schriftelijk overleg
wijziging Schattingsbesluit.

3140

03-07-2014
VAO Armoede en Schuldhulpverlening

3142

03-07-2014
VAO WWB onderwerpen en
Participatiewet n.a.v. het
AO 26 juni jl.

3143

25-06-2014
AO Arbeidsongeschiktheid

3157

03-07-2014
VAO WWB onderwerpen en
Participatiewet n.a.v. het
AO 26 juni jl.

De Minister zegt toe dat hij de
jurisprudentie over de uitwerking
van het criterium «billijke
vergoeding» bij «ernstig
verwijtbaar handelen of nalaten» in
de WWZ op de voet zal volgen en
zal analyseren. Daarmee wacht hij
niet op de evaluatie van de totale
WWZ in 2020. Als het misgaat, als
het uit de hand loopt, komt de
Minister terug naar de Kamer met
voorstellen
Toegezegd om voor 01-01-2014 te
komen met een concrete
uitwerking van de maatregelen die
in de brief van 26-05-2014
(Kamerstukken II, 2013–2014,
17 050 nr. 474) zijn aangekondigd
en daarbij de overweging over de
mogelijke aanpassing van de wet
Wav/Waadi) te betrekken
In de volgende reguliere jaarrapportage over de cao-afspraken
wordt aandacht besteed aan het
monitoren van bovenwettelijke
aanvullingen op de WW
Toezenden herziene richtlijn
«Verminderde arbeidsduur». Vanaf
1 januari 2015 zal een herziene
richtlijn «Verminderde
Arbeidsduur» van kracht zijn. Deze
herziene richtlijn zal te zijner tijd
eveneens aan de Tweede Kamer
worden gestuurd
De Staatssecretaris van SZW stuurt
voor 01-07-2016 de evaluatie van
de wet gemeentelijke schuldhulpverlening naar de Tweede Kamer
De Staatssecretaris zal het UWV
vragen om Wajongers die niet
worden opgeroepen voor een
beoordeling (omdat zij bijvoorbeeld in een instelling zitten) zo
spoedig mogelijk te informeren. Zij
zal de Tweede Kamer informeren
over de wijze van beoordeling
Juridische procedures beroepsziekten:de Minister zegt toe dat hij dit
jaar een brief stuurt over het
bekorten van de duur van
juridische procedures met
betrekking tot het verhalen van
werkgerelateerde schade
De Staatssecretaris zal het UWV
vragen om Wajongers die niet
worden opgeroepen voor een
beoordeling (omdat zij bijvoorbeeld in een instelling zitten) zo
spoedig mogelijk informeren. Zij
zal de Kamer informeren over de
wijze van beoordeling.

Er volgt een brief aan de Tweede Kamer na
Prinsjesdag 2015

Planning: brief aan Tweede Kamer over
jaarrapportage cao-afspraken 2014 voor
Prinsjesdag 2015

De Tweede Kamer zal in het 3e kwartaal
geïnformeerd worden, na Prinsjesdag 2015

De Tweede Kamer zal uiterlijk 01-06-2016
worden bericht over de evaluatie wet
gemeentelijke schuldhulpverlening. Planning
begin juni 2016
Het proces wordt besproken met UWV,
vervolgens wordt de Tweede Kamer bericht.
Planning: 3e kwartaal 2015, na Prinsjesdag
2015

De Kamer wordt voor 1 oktober 2015
geïnformeerd

Het proces wordt besproken met UWV,
vervolgens wordt de Tweede Kamer bericht.
Planning: 3e kwartaal 2015, na Prinsjesdag
2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

195

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3258

Verslag VAO Nederlandse
inkomens- en vermogensongelijkheid.d. 04-02-2014

In reactie op de vraag van Nijboer
en Koolmees, is een kabinetsreactie toegezegd op het rapport van
SCP (sociaal en cultureel rapport
2014), over ongelijkheid in
Nederland

Planning brief naar de Tweede Kamer na
Prinsjesdag 2015

Overzicht van door de bewindspersonen lopende toezeggingen vergaderjaar 2014–2015
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3168

13-10-2014 Wetgevingsoverleg Wijziging van de
Pensioenwet, de Wet
verplichte beroepspensioenregeling en de
Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet in
verband met aanpassing
van het financieel
toetsingskader voor
pensioenfondsen (Wet
aanpassing financieel
toetsingskader) (33 972)
13-10-2014 Wetgevingsoverleg Wijziging van de
Pensioenwet, de Wet
verplichte beroepspensioenregeling en de
Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet in
verband met aanpassing
van het financieel
toetsingskader voor
pensioenfondsen (Wet
aanpassing financieel
toetsingskader) (33 972)
01-10-2014
Vervolg AO Kinderopvang

Zodra EIOPA – in het kader van
Solvency II – een UFR vaststelt
voor de waardering van verplichtingen van verzekeraars, zal de
Staatssecretaris onderzoeken of
het wenselijk is de UFR die voor
Nederlandse pensioenfondsen
geldt, te stroomlijnen met de UFR
voor verzekeraars

Planning: eind 2015

In november 2014 zal ik u
schriftelijk informeren over de
verkenning van het voorstel van de
RMU om pensioenpremies,
respectievelijk pensioenaanspraken, te kunnen benutten voor
de aflossing van woningschulden.

Planning: Onderzoeksrapport naar verkenning
voor Prinsjesdag 2015 naar de Tweede Kamer

Vraag of kinderopvang onder WNT
valt, wordt meegenomen in de
nadere uitwerking van de omkering
die aankomend voorjaar aan de
Tweede Kamer wordt aangeboden
Minister zal de door BKK geselecteerde trainingen voor het
verbeteren van taal- en interactievaardigheden monitoren en de
Tweede Kamer medio 2016
informeren over de effecten van
deze trainingen.
Naar aanleiding van de uitkomst
van de verkenning naar kinderen
met diabetes in het onderwijs, zal
de Minister de Tweede Kamer
informeren over de maatregelen
die hij (eventueel) zal nemen in de
kinderopvangsector voor deze
kinderen
Voor het zomerreces 2015
informeert de Minister de Tweede
Kamer over de resultaten van het
onderzoek naar de mogelijkheid
van omzetting van het dagencriterium in een urencriterium in de
Regeling dienstverlening aan huis

Vraag of Kinderopvang onder WNT valt wordt
meegenomen in de nadere uitwerking van
directie financiering van Kinderopvang

3169

3174

3179

01-10-2014
Vervolg AO Kinderopvang

3180

01-10-2014
Vervolg AO Kinderopvang

3201

19-11-2014
AO Dienstverlening aan
huis, inclusief de kabinetsreactie

Planning: medio 2016

SZW wacht op resultaten van het onderzoek in
het onderwijs

Het onderzoeksrapport en de aanbiedingsbrief
zullen begin september 2015 naar de Tweede
Kamer worden gestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

196

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3204

26-11-2014
Begrotingsbehandeling
SZW Tweede Kamer

Aan de uitwerking van deze toezegging wordt
gewerkt. Beoogd is de Kamer eind 2015 te
informeren. Planning 4e kwartaal 2015

3210

26-11-2014 Begrotingsbehandeling SZW Tweede
Kamer

3216

09-12-2014
Stemmingen n.a.v.
ingediende moties bij het
VAO Pensioenen van
9 december jl. motie
Omtzigt c.s. over niet voor
1 februari 2015 agen-deren
van het IORP-2 voorstelmotie Omtzigt c.s. over niet
instemmen met de IORP-2
pensioenrichtlijn
Uitgaande brief 16-05-2014
Actieplan arbeidsmarktdiscriminatie en kabinetsreactie SER advies «Discriminatie werkt niet!»
(Kamerstukken II,
2013–2014, 29 544, nr. 523)
Verslag debat Nasleep
aanslag Parijs

Minister zegt toe de praktische
belemmeringen t.a.v. de sollicitatieverplichtingen voor oudere
werklozen te bezien
Dekking kinderbijslag BES De
Staatssecretaris herhaalt de
eerdere toezegging mbt verzilveringsproblematiek van de
kinderbijslag op de BES-eilanden
en zal zich inspannen voor het
vinden van een dekking (zie
begroting 2015 motie
Schouten/Van Laar, stuknr 36)
De Staatssecretaris is bereid om de
Kamer te informeren als uit de
onderhandelingen en de trialoog
over de IORP-richtlijn blijkt dat de
uitkomst afwijkt van datgene wat
nu voorligt

3217

3227

3230

xxx

3236

22-01-2015
AO Inburgering

3237

22-01-2015
AO Inburgering

3239

22-01-2015
AO Inburgering

Planning: eind 2015

Behandeling in EP zal worden gevolgd.
Voortgangsrapportage verzonden 27 januari
2015.(Kamerstukken II, 2014–2015, 33 931, nr.
9) Volgende rapportage 1e kwartaal 2016

De Minister zal in 2015 rapporteren
over het actieplan arbeidsmarktdiscriminatie

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 01-09-2015

Minister zegt toe dat hij in de eerst
volgende voortgangsrapportages
rondom het actieplan jihadisme in
te gaan op de punten van Kamerlid
Van Oijk (Groen links), die verzoekt
de Minister om na te gaan of er
voldoende expertise wordt
opgebouwd bij de gemeenten en
of er voldoende gebeurd in de
eerste lijn omtrent jihadisme
In de eerste helft van 2015
informeert de Minister de kamer
over het overleg met de sociale
partners over de beeldschermrichtlijn
De Minister zegt toe vóór de zomer
een brief naar de Tweede Kamer te
sturen over resultaten pilot
participatieverklaring: daarin zal
ook worden ingegaan op de
«verdieping» van KNS (grondrechten, vrijheden, normen en
waarden) in het inburgeringsexamen
De Minister zegt toe om eind 2015
een brief naar de Tweede Kamer te
sturen, waarin inzicht wordt
geboden in prijs en kwaliteit
inburgeringcursussen

De quickscan is gereed, in juli vindt de analyse
plaats en de resultaten worden in de voortgangsrapportage die eind september 2015 aan
de Tweede Kamer wordt verzonden meegenomen

De Minister zegt toe om een brief
aan de Tweede Kamer te sturen
over Europese procedures zodra
infractieprocedure EC over Wib
officieel binnen is

Voor het eind van het jaar 2015 wordt de
Tweede Kamer geïnformeerd over de
implementatie van de beeldschermrichtlijn

De Kamer wordt na Prinsjesdag 2015 hierover
geïnformeerd (brief inburgering)

Deze toezegging is conform de motie –
Schouw (ID 605). Monitoring vindt continu
plaats. De Tweede Kamer wordt hierover twee
jaar na invoering van de wijzigingen op de Wet
inburgering geïnformeerd. (Zie ook motie 607)
Planning: dec.2015
Tot op heden is er nog geen reactie van de EC
op de uitspraak van het Hof bekend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

197

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3240

22-01-2015
AO Inburgering

Planning: eind 2015

3241

22-01-2015
AO Inburgering

3242

22-01-2015
AO Inburgering

3256

Uitgaande brief [05-022015] – Nota n.a.v. Verslag
en nota van wijziging Wet
aanpak schijnconstructies
(Kamerstukken II,
2014–2015, 34 108, nrs. 6–7)
11-02-2015
AO Arbeidsmarktbeleid

De Minister zegt toe na de zomer
brief aan de Tweede Kamer te
sturen met update inburgeringexamens en leningen
De Minister zegt toe vóór zomer de
Tweede Kamer te informeren over
wat gedaan is aan de knelpunten in
het overgangsrecht n.a.v. brief
BVNT2: verzilveren gehaalde
examenonderdelen, berekening
aantal uren voor ontheffing en eis
van gekeurmerkte instellingen
De Minister zegt toe de Kamer te
informeren over de resultaten van
het onderzoek naar leesvaardigheid die eind maart beschikbaar
zijn
De inhoud en strekking van de
amvb (bij openbaarmaking
inspectiegegevens) zal worden
gedeeld met de Tweede Kamer.

De Minister stuurde op 1 april 2015
een brief samen met OCW aan de
Tweede Kamer over het vervolg
van de Aanpak Jeugdwerkloosheid
en zegt daarin toe de Kamer
periodiek te informeren over de
voortgang.
Binnen half jaar ontvangt de Kamer
een analyse van de rechten die
kunnen worden ontleend aan het
UPO

De Minister zal de Tweede Kamer periodiek
informeren over voortgang aanpak jeugdwerkloosheid, en dan loopt dat tot eind project.
Planning eind 2016

Binnen een half jaar ontvangt de
Kamer nadere informatie over de
mogelijkheden voor uitbreiding
van het pensioenregister met
derdepijlerproducten
Tijdens de Pensioen3daagse wordt
publieksaandacht gevraagd voor
het Pensioenregister

Planningsbrief 4e kwartaal 2015

De Pensioenkijker wordt geactualiseerd en andere websites worden
tegen het licht gehouden

Toezegging deels afgedaan wat betreft website
pensioenkijker (Kamerstukken II, 2014–2015,
34 008, nr. 34) Planning eind 2015 brief over
andere websites

Voor de zomer wordt de Kamer
geïnformeerd hoe het best kan
worden gecommuniceerd over het
werkgeversdeel in de pensioenpremie
De Staatssecretaris zal hierover
contact opnemen met de pensioenuitvoerders, omdat zij op basis van
de huidige wetgeving nog de
UPO-modellen vaststellen. Daarbij
zal ik onder meer aan de orde
stellen of het niet mogelijk is uit te
gaan van de actuele rekenrente, die
de betrokken pensioenuitvoerder
hanteert bij de aankoop van
pensioen

Planningsbrief 1 mei 2015: 4e kwartaal 2015

3261

3263

3264

3265

3266

3267

3283

25-02-2015
Plenair debat Tweede
Kamer Wetsvoorstel
Pensioencommunicatie
(34 008)
25-02-2015
Plenair debat Tweede
Kamer Wetsvoorstel
Pensioencommunicatie
(34 008)
25-02-2015
Plenair debat Tweede
Kamer Wetsvoorstel
Pensioencommunicatie
(34 008)
25-02-2015
Plenair debat Tweede
Kamer Wetsvoorstel
Pensioencommunicatie
(34 008)
25-02-2015
Plenair debat Tweede
Kamer Wetsvoorstel
Pensioencommunicatie
(34 008)
Uitgaande brief 02-03-2015
n.a.v. Wetsvoorstel
pensioencommunicatie
(Kamerstukken II,
2014–2015, 34 008, nr. 30)

Het onderzoekje is nog niet gestart. De Kamer
zal begin september 2015 worden geïnformeerd

De censuur van het leesexamen zal volgens
planning in september aangepast worden. Dan
zal de Kamer voor Prinsjesdag 2015 hierover
worden geïnformeerd
Planning: brief naar de Tweede Kamer voor
10 september 2015

Planningsbrief 1 mei 2015: 4e kwartaal 2015

Pensioen 3-daagse is 03-11-2015

Planning: eind september 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

198

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3284

11-03-2015
AO Arbeidsmigratie

Planning: elk half jaar het nakomen van de
afspraken beoordelen

3285

05-03-2015
2e Termijn AO Arbeidsmarktbeleid

3287

11-03-2015
AO Arbeidsmigratie

3288

26-02-2015
Plenaire behandeling
Tweede Kamer Wet aanpak
schijnconstructies
(34 108)

3289

26-02-2015 Plenaire
behandeling Tweede
Kamer Wet aanpak
schijnconstructies (34 108)

3290

12-03-2015Plenaire behandeling Wet
werken na de AOW (34 073)

3291

12-03-2015
Plenaire behandeling Wet
werken na de AOW (34 073)

3302

Uitgaande brief [19-122014] – Wetsvoorstel
pensioencommunicatie.
(Kamerstukken II,
2014–2015, 34 008, nr. 6)

Minister informeert de Kamer als
afspraken uit het Convenant
Aziatische Horeca niet worden
nagekomen of zaken niet goed
gaan
De Minister stuurt de Tweede
Kamer 6 en 12 maanden na
inwerkingtreding van de Wwz een
beeld over de effecten van het
overgangsrecht transitievergoeding voor seizoenswerkers op
basis van contacten met organisaties van werkgevers en
werknemers.
De Minister stuurt de Tweede
Kamer voor 1 mei 2015 een brief
over de waarschuwing Wav en
stand van zaken Fair Produce
Minister zal Tweede Kamer voor
1 juni 2015 een brief sturen met de
voors en tegens van het verbod op
inhoudingen voor kosten van
huisvesting en zorgverzekering op
het wettelijk minimumloon
Minister zegt toe te bezien of het,
bijvoorbeeld in het geval waarin er
sprake is van overeengekomen
tarieven, in het licht van de strijd
tegen schijnzelfstandigheid in de
rede zou kunnen liggen om de
ketenaansprakelijkheid open te
stellen
Minister zal de werking van de
WAA-maatregel uit het
wetsvoorstel Werken na de
AOW-gerechtigde leeftijd
betrekken bij de evaluatie van de
wet (of dit inderdaad als antiverdringingsmaatregel werkt en
AOW-gerechtigden niet juist
aantrekkelijker maakt als
werknemer)
Minister zegt toe om in overleg
met de Staatssecretaris nader
onderzoek te doen naar hoe
pensioenopbouw bij werken na de
AOW in pensioenregelingen is
geregeld. Daarbij zal de vraag
worden betrokken hoe dat het
beste geregeld kan worden voor
AOW-gerechtigden, en zal het
belang van werknemers worden
meegewogen. Minister merkt op
dat het wel een zaak van sociale
partners is om hier afspraken over
te maken.
Drie jaar na inwerkingtreding van
het (volledige) wetsvoorstel
nagaan of de maatregelen hebben
bijgedragen tot een beter
pensioenbegrip van de deelnemer
en daarbij ook na te gaan of er
sprake is geweest van een
verlaging van de regeldruk.

Brieven naar Tweede Kamer in december 2015
en in juli 2016

Minister zal na Prinsjesdag 2015 een brief naar
de Tweede Kamer sturen.

Op 02-06-2015 is een uitstelbrief naar de
Tweede Kamer gestuurd.(Kamerstukken II,
2014–2015, 34 108, nr. 23)

Meenemen in de voortgangsbrief over
schijnconstructies die voor 10 september 2015
naar de Tweede Kamer gaat.

Planning: Betrekken bij evaluatie over de
werking van de wet over de eerste twee jaar na
inwerkingtreding, najaar 2018 gereed

Planning: Voorjaar 2016 gereed

01-07-2015 Wet Pensioencommunicatie is 1 juli
2015 in werking getreden. Onderzoek in 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

199

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3303

31-03-2015
Mondelinge vraag van het
lid Ulenbelt (SP) aan de
Minister van SZW over de
uitspraken van de Minister
inzake pakketbezorgers bij
de actie voor het Ministerie
van SZW (eigen
waarneming) (Zie ook MV
Mei Li Vos)

Inmiddels hebben gesprekken plaatsgevonden.
Thans vindt interdepartementale afstemming
plaats. Daarna zal een brief naar de Tweede
Kamer worden gestuurd

3304

14-04-2015 Mondelinge
vraag van het lid KROL
(50PLUS) aan de Staatssecretaris van SZW over het
bericht «Kabinet prikkelt
langer werken én straft af»

3305

14-04-2015 Mondelinge
vraag van het lid KROL
(50PLUS) aan de Staatssecretaris van SZW over het
bericht «Kabinet prikkelt
langer werken én straft af»

3306

Uitgaande brief 23-04-2015
schriftelijk overleg n.a.v.
Wetsvoorstel aanpak
schijnconstructies en
schijnzelfstandigheid.
(Kamerstukken I 2014–2015,
34 108, D)

3319

Verslag d.d. 5 juni 2015 AO
Integratie 4 juni 2015

3321

Verslag d.d. 5 juni 2015
inzake AO Integratie 4 juni
2015

3322

Verslag d.d. 5 juni 2015
inzake AO Integratie 4 juni
2015

De Minister kondigt aan voor de
zomer te komen met een concrete
aanpak voor de pakketsector. Hij is
bereid in gesprek te gaan met de
Minister van EZ, zonder belofte
daarover. Hij zal met EZ/ACM kijken
naar de mogelijkheden voor zzp’ers
om gezamenlijk te onderhandelen
over prijzen. Het resultaat neemt
de Minister mee in de brief over de
verkenning. De Minister gaat ook in
gesprek met de sector. De
resultaten gaan mee in de brief
over de verkenning.
Staatssecretaris zal het verzoek
m.b.t. het fiscale doorwerkvereiste
overbrengen aan de Staatssecretaris van Financiën. De Tweede
Kamer zal voor 15 mei a.s. een
gezamenlijke brief ontvangen. NB
Regeling van werkzaamheden d.d.
15 april: De vaste commissie voor
SZW zal nog een inventarisatie van
de vragen over het fiscale
doorwerkvereiste toesturen aan
SZW ten behoeve van de brief die
is toegezegd
De Tweede Kamer heeft een motie
aangenomen, die verzoekt in
overleg met sociale partners en
pensioenuitvoerders te komen met
voorstellen om de data voor
pensioen, ontslag en AOW te laten
samenvallen. De Tweede Kamer zal
voor de zomer in kennis worden
gesteld van de resultaten van het
overleg met sociale partners en
pensioenuitvoerders
De Minister zal de sociale partners
in de pakketdienstensector
uitnodigen om in gesprek te gaan
over de vraag hoe tot een
duurzaam stelsel van arbeidsrelaties kan worden gekomen.
Afhankelijk van de ontwikkelingen
en bevindingen in de loop van
2015, zal hij aan het eind van dit
jaar bezien of aanvullende
(wettelijke) maatregelen nodig zijn
De Minister zegt toe dat, met de
eerste voortgangsrapportage van
het Actieprogramma Integrale
aanpak jihadisme na de zomer, een
toelichting wordt gegeven op de
invulling van het actiepunt
«tegengeluid’
De Minister zegt toe dat de Kamer
in oktober 2015 het kwalitatieve
onderzoek van SCP naar de
opvattingen van o.a. TurksNederlandse jongeren ontvangt
De Minister zegt toe dat het Survey
Integratie Minderheden (SIM) in
januari 2016 aan de Kamer wordt
aangeboden

De vaste commissie voor SZW zal nog een
inventarisatie van de vragen over het fiscale
doorwerkvereiste toesturen aan SZW ten
behoeve van de brief die is toegezegd. Deze
inventarisatie is nog niet ontvangen. Planning:
brief naar Tweede Kamer eind september 2015

Planning: brief naar Tweede Kamer eind
september 2015

Inmiddels hebben gesprekken plaatsgevonden.
Thans vindt interdepartementale afstemming
plaats. Daarna zal een brief naar de Tweede
Kamer worden gestuurd

Wordt opgenomen in de voortgangsrapportage die eind september aan de Tweede
Kamer wordt gezonden

De Kamer wordt in oktober 2015 geïnformeerd

04-07-2015 De Kamer wordt in januari 2016
geïnformeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

200

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3328

Uitgaande brief
17-06-2015 Brief n.a.v.
Amendement Lodders/
Vermeij: ringfencing bij
fusie tussen verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen (Kamerstukken II,
2014–2015, 34 117, nr. 35)

Planning: onderzoek wordt in de zomer
opgeleverd. In het najaar wordt het onderzoek
en de reactie daarop naar de Tweede Kamer
gestuurd

3329

28-05-2015
AO Arbeidsongeschiktheid
en Beroepsziekten

3330

09-10-2014
Plenaire behandeling
wetsvoorstel modernisering regelingen voor
verlof 32 855
16-06-2015
Tweede Kamer Plenaire
behandeling Wet Algemeen
Pensioenfonds
(34 117)

De Staatssecretaris voert
momenteel onderzoek uit naar de
mogelijkheid het algemeen
pensioenfonds open te stellen voor
verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen met alle bijbehorende
waarborgen. Als het onderzoek tot
een positieve uitkomst leidt, dan
kan op die manier de gewenste
schaalvergroting bewerkstelligd
worden. Het onderzoek wordt deze
zomer opgeleverd. Het onderzoek
en de analyse van het kabinet stuur
ik in het najaar 2015 naar uw
Kamer
Minister zal Tweede Kamer voor
1 augustus 2015 informeren over
de regeling voor verlof wegens een
vruchtbaarheidsbehandeling en dit
thema ook betrekken in de SER
adviesaanvraag «Werken en leren
in de toekomst»
Minister zal een arbeid en
zorgbijeenkomst organiseren en
daarna een brief met de visie van
het kabinet over arbeid en zorg
naar de Tweede Kamer sturen
De Staatssecretaris doet de Tweede
en Eerste Kamer het advies van de
Raad van State als dat beschikbaar
is, en het kabinetsstandpunt
daarover, zo snel mogelijk
toekomen
De Staatssecretaris bericht in het
najaar de Tweede Kamer over wat
het voor deelnemers betekent als
een pensioenregeling naar België
verhuist
De Staatssecretaris zal de Tweede
Kamer in het najaar informeren
over hoe de Nederlandsche Bank
om denkt te gaan met pensioenfondsen die te maken zouden
kunnen krijgen met punten van
aandacht rond gesloten boekjaren
in relatie tot de vergunningverlening van het algemeen pensioenfonds
De Staatssecretaris stuurt de
Tweede Kamer een inventarisatie
van wat er moet gebeuren om het
algemeen pensioenfonds voor
internationale regelingen werkbaar
te maken
Het keuzerecht rond de ingang van
de pensioendatum wil ik snel nader
bestuderen. Als het enigszins kan
neem ik het in de beantwoording
van de Kamervragen van de heer
Omtzigt over de kleine pensioenen
mee

3331

3332

16-06-2015
Tweede Kamer Plenaire
behandeling Wet Algemeen
Pensioenfonds (34 117)

3333

16-06-2015
Tweede Kamer Plenaire
behandeling Wet Algemeen
Pensioenfonds (34 117)

3334

16-06-2015
Tweede Kamer Plenaire
behandeling Wet Algemeen
Pensioenfonds (34 117)

3335

16-06-2015
Tweede Kamer Plenaire
behandeling Wet Algemeen
Pensioenfonds (34 117)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d. 31-08-2015

Planning: Bijeenkomst wordt begin 2016
gehouden, brief volgt daarna.
Op 20 mei 2015 is de Tweede Kamer over deze
planning geïnformeerd
De Tweede en Eerste Kamer worden geïnformeerd voor de (plenaire) behandeling van het
wetsvoorstel door de Eerste Kamer

Planning: Samen met het Ministerie van
Financiën en DNB zal na het zomerreces 2015
een brief aan de Tweede Kamer worden
opgesteld
Planning: De vraag wordt uitgezet bij DNB. Op
basis van de analyse van DNB zal samen met
het Ministerie van Financiën worden bezien
wat de mogelijke oplossingen zijn. De Tweede
Kamer wordt daar in het najaar 2015 over
geïnformeerd

Planning: Na het zomerreces 2015 zal in
overleg met het Ministerie van Financiën en
DNB een conceptbrief worden opgesteld

Planning: voor 1 oktober 2015 wordt een brief
naar de Tweede Kamer gestuurd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

201

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3336

16-06-2015
Tweede Kamer Plenaire
behandeling Wet Algemeen
Pensioenfonds (34 117)

Na zomerreces 2015 brief naar de Tweede
Kamer

3338

24-06-2015
AO WWB-onderwerpen en
Participatiewet -

3339

06-07-2015
Uitgaande brief
Hoofdlijnen van een
toekomstig pensioenstelsel
(Kamerstukken II,
2014–2015, 32 043, nr. 263)
13-07-2015
Uitgaande brief
Onderzoek gepensioneerden in besturen
beroepspensioenfondsen
(Kamerstukken II,
2014–2015, 33 863, nr. 33)

De Staatssecretaris zal de Tweede
Kamer op de hoogte stellen van de
juridische analyse over de
mogelijkheden om het overdragen
van het pensioenkapitaal bij een
verzekeraar aan een lopende
pensioenregeling bij een pensioenfonds mogelijk te maken
De Staatssecretaris zegt toe in het
najaar te komen met de eerder
genoemde monitorgegevens
(beschut werk) en een overzicht te
gaan maken van gemeenten, die
geen beschut werk inrichten
De Staatssecretaris zegt toe in het
najaar van 2015 een werkprogramma naar de Tweede Kamer te
sturen waarin uitgezet zal worden
welke stappen het Kabinet de
komende tijd gaat nemen
Er zijn vele ontwikkelingen gaande
bij de beroepspensioenfondsen die
de Staatssecretaris de komende
jaren zal blijven bezien. De
Staatssecretaris is voornemens de
Tweede Kamer over 2 jaar te
informeren over hoe die ontwikkelingen zijn verlopen en welke
conclusies daaruit zouden kunnen
volgen
Als de Minister in het najaar ihkv
herziening minimumloon zal
ingaan op de discussie over de
hoogte en het bestaan van een
jeugdminimum zal de Minister de
Tweede Kamer ook gegevens
verstrekken over de hoogte van het
jeugdminimum tov het
minimumloon voor volwassenen in
de landen om ons heen
De Minister zeg toe om voor de
begrotingsbehandeling een brief
aan de Tweede Kamer te sturen
met daarin een eerste beeld over
de werking van de WWZ
De Minister zegt toe om in een
brief voor de begrotingsbehandeling naar de Tweede Kamer te
sturen over een eerste beeld van
de werking van de WWZ en dan
ook in te gaan op de opzet van de
evaluatie van de WWZ in het
algemeen en de ketenbepaling in
het bijzonder
Minister nodigt FNV en LTO uit
voor een overleg in augustus om te
horen wat er uit hun overleg t.a.v.
seizoenswerk is gekomen. Aan het
begin van het parlementair jaar
stuurt de Minister een verslag van
dit overleg naar de Tweede Kamer

3340

3341

18-06-015
AO Raad WSB

3342

08-04-2015
AO SUWI-onderwerpen

3343

16-04-2015
Plenair debat WWZ

3344

02-07-2015
Plenair debat WWZ

De Inspectie SZW is verzocht een onderzoek in
te stellen

Planning: oktober 2015

Ontwikkelingen monitoren en na 2 jaar (in
2017) resultaten in een brief naar de Tweede
Kamer

Planning: najaar 2015

Planning: voor de begrotingsbehandeling 2016

Planning: voor de begrotingsbehandeling 2016

Planning: brief aan de Tweede Kamer, planning
eind september 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

202

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3345

02-07-2015
Plenair debat WWZ

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor
begrotingsbehandeling 2016

3346

02-07-2015
Plenair debat WWZ

3347

28-10-2014
Uitgaande brief
Voorstel wet banenafspraak
+ quotum arbeidsbeperkten

3348

08-04-2015
AO SUWI-onderwerpen

3349

01-07-2015
AO Handhaving

3350

25-06-2015
Wetgevingsoverleg
Verantwoordingsstukken
2014 en Slotwet

3351

25-06-2015
Wetgevingsoverleg
Verantwoordingsstukken
2014 en Slotwet

3352

18-06-2015
AO Raad WSB

3353

25-06-2015
Wetgevingsoverleg
Verantwoordingsstukken
2014 en Slotwet

Minister zal sociale partners vragen
naar hun visie op een wijziging van
de ketenbepaling die inhoudt dat
een tweede langdurig contract kan
worden aangegaan zonder dat een
vast contract tussentijds kan
worden opgezegd
De Minister zal de Tweede Kamer
in brief over het eerste beeld van
de WWZ ook informeren voor
welke sectoren een uitzondering op
de ketenbepaling is getroffen
De regering zal de Tweede Kamer
voor de zomer van 2015 informeren over de voortgang van de
uitwerking voor inleenverbanden
tijdens de quotumheffing
Eerste beeld werking WWZ. De
Minister zegt toe om vóór de
begrotingsbehandeling in
december 2015 een brief aan de
Kamer te sturen met een eerste
beeld over de werking van de
WWZ.
Geven van een nadere toelichting
op de antwoorden op Kamervragen van Kamerlid Schouten
over vrijwilligerswerk
Beeld en redenen van de onderrealisatie van de sectorplannen en of
en hoe de eventuele onderuitputting kan worden ingezet.
De Tweede Kamer ontvangt als
onderdeel van de halfjaarlijkse
quick-scan over sectorplannen in
november (d.w.z. vóór de
begrotingsbehandeling 2016) een
gefundeerd beeld van het kasritme
en uitputting van de 3e tranche
sectorplannen, de onderrealisatie
van het eerste en tweede
aanvraagtijdvak en de redenen
voor deze onderrealisatie en of en
hoe de (eventuele) onderuitputting
kan worden ingezet.
Brug-WW los van de sectorplannen.
De Minister heeft toegezegd te
bezien of het mogelijk is om de
brug-WW ook open te stellen voor
sectoren en werkgevers zonder
sectorplan.
De Minister zal de Tweede Kamer
te zijner tijd informeren over de
uitspraak van de Raad van State
inzake tewerkstellingsvergunningen voor Japanners in relatie
tot de toelating van Kroaten tot de
Nederlandse arbeidsmarkt
Zorgen voor een beperkte set
indicatoren in de beleidsagenda en
het beleidsverslag om inzicht te
verbeteren en betere oordeelsvorming Tweede Kamer mogelijk te
maken

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor
begrotingsbehandeling 2016

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor
begrotingsbehandeling 2016

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor
begrotingsbehandeling 2016

Planning: brief naar de Tweede Kamer voor
Prinsjesdag 2015

De Tweede Kamer ontvangt de gevraagde
gegevens vóór de begrotingsbehandeling 2016
van SZW.
Planning: 4e kwartaal 2015 vóór
SZW-begrotingsbehandeling 2016

Planning: 4e kwartaal 2015 vóór
SZW-begrotinsgbehandeling 2016

Planning brief naar de Tweede Kamer uiterlijk
december 2015

Planning: brief in 4e kwartaal 2015 voor de
SZW-begrotingsbehandeling 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

203

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

204

2

1

92.401

6

295

0

146.573

0

1.373

3.300

15.500

13.300

12.330
5.000

0
107.000
5.800

300

2015

139
73.525
859

247

2014

215.850

0

0

3.400

15.500

13.300

0
182.250
1.100

300

2016

219.225

0

0

3.400

5.000

13.300

0
197.225
300

0

2017

33.400

0

0

3.400

0

0

0
30.000
0

0

2018

0

0

0

0

0

0

0
0
0

0

2019

0

0

0

0

0

0

0
0
0

0

2020

94

2

4

0

divers

6

divers
63
14

5

Aantal
verleningen
2014

–

2013

–
–
–

2013

Laatste
evaluatie
(jaartal,
met
hyperlink
naar
vindplaats)

–

20162

nnb

2016

2017

–
2016
2018

2018

Volgende
evaluatie
(jaartal)

De regeling Scholing jonggehandicapten wordt steeds voor een periode opengesteld en toegekend en daarna via een in het Staatsblad te publiceren wijziging verlengd.
De opdrachtverlening neemt meer tijd in beslag dan verwacht.

98

13

7

5

2
2
4

TOTAAL

Kwaliteit arbeidsverhoudingen
Tegemoetkoming
pensioenverevening
Sectorplannen
Armoede en schulden
Scholing jonggehandicapten1
Scholing en plaatsing
oudere werklozen
Versterking vaardigheden
Subsidiëring overleg
minderheden
Verlenging bewaartermijn ESF

1

2

Naam subsidie (met
hyperlink naar
vindplaats)

Artikel

Tabel B.6.1 Subsidies uit hoofde van subsidieregelingen (x € 1.000)

2013

2014

2018

2016

2017

2007
2015
2015

2017

Einddatum
subsidie
(jaartal)

«De aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als
betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten».

Definitie subsidie
In deze bijlage wordt de subsidiedefinitie van de Algemene wet bestuursrecht gebruikt. Deze wet definieert een subsidie als volgt (artikel 4.21 Awb):

In deze bijlage wordt een overzicht gegeven van de subsidies van het Ministerie van SZW.
Binnen deze bijlage wordt onderscheid gemaakt tussen subsidies uit hoofde van subsidieregelingen en incidentele subsidies uit hoofde van de
Kaderwet SZW. Subsidieregelingen zijn regelingen die door het Ministerie van SZW zijn ingesteld. De Kaderwet SZW is een algemene titel op grond
waarvan partijen een subsidieverzoek kunnen indienen bij het Ministerie van SZW.

BIJLAGE 6 SUBSIDIEOVERZICHT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

205

3.240
1.032
1.347
100

5.546
1.030
3.335
238
18.615

3.240
1.032
1.668
0

5.940

6.067
1.011
2.256
2.800
4.112

2.496
2.496

2016

15.878

3.240
1.032
1.668
0

5.940

5.334
278
2.256
2.800
1.495

3.109
3.109

2017

14.342

3.250
1.032
750
0

5.032

5.084
28
2.256
2.800
1.206

3.020
3.020

2018

17.013

3.250
1.032
750
0

5.032

5.056
0
2.256
2.800
4.600

2.325
2.325

2019

14.877

3.250
1.032
750
0

5.032

2.800
0
0
2.800
4.600

2.445
2.445

2020

In 2014 zijn geen nieuwe subsidies verleend. De in 2014 betaalde bedragen zijn nabetalingen op eerder verleende subsidies.

19.279

5.619

9.911

21.738

7.841
5.024
17
2.800
2.412

3.307
3.307

2015

5.735
2.887
48
2.800
4.150

1.704
1.704

2014

63

1
1
19
2

17
01
1
7

15

Aantal
verleningen
2014

nvt

nvt

nvt

2013

Laatste
evaluatie
(jaartal,
met
hyperlink
naar
vindplaats)

2016

2015

2018

2020

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Einddatum
subsidie
(zie
toelichting)

Incidentele subsidies worden vanwege het ad-hoc-karakter en de veelal kleine bedragen niet afzonderlijk geëvalueerd. In tabel B.6.2 wordt onder de
laatste en volgende evaluatie verwezen naar de beleidsdoorlichtingen op het desbetreffende beleidsartikel. In een beleidsdoorlichting kan het
gehele beleidsterrein aan de orde komen. In 2013 is de begroting van SZW opnieuw ingedeeld. Artikel 2 is gevormd uit diverse andere artikelen. Dit
houdt in dat er nog geen beleidsdoorlichting van artikel 2 is geweest. Omdat artikel 7 Kinderopvang (2011) en Artikel 13 Integratie en maatschappelijke samenhang (2013) pas sinds kort op de begroting van SZW staan, heeft hier nog niet eerder een beleidsdoorlichting plaatsgevonden.
Tabel B.6.2 geeft een overzicht van de in de begroting 2016 onder het financiële instrument subsidies beschikbare middelen. Deze middelen zijn
beschikbaar voor aanvragen voor incidentele subsidies (looptijd in de regel niet meer dan vier jaar). Op voorhand kan niet worden aangegeven
welke subsidies zullen worden aangevraagd en wat de einddatum zal zijn. Omdat daarnaast de middelen structureel op de begroting staan, wordt
de einddatum in deze tabel niet ingevuld.

1

98

7
13

TOTAAL

Arbeidsmarkt
subsidies algemeen
Bijstand, Participatiewet, Toeslagenwet
en Sociale Werkvoorziening
subsidies algemeen
re-integratie BES
SBCM
Kinderopvang
Integratie en
maatschappelijke
samenhang
opbouw kennisfunctie
integratie
vluchtelingenwerk
overig
Algemeen

1

2

Naam subsidie (met
hyperlink naar
vindplaats)

Artikel

Tabel B.6.2 Beschikbare middelen incidentele subsidies uit hoofde van de Kaderwet (x € 1.000)

BIJLAGE 7 OVERZICHT EVALUATIES EN OVERIG ONDERZOEK
Tabel B.7 Overzicht evaluaties en overig onderzoek
Soort onderzoek

Titel/onderwerp

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Arbeidsmarkt
Bijstand, Participatiewet, Toeslagenwet en Sociale Werkvoorziening
Arbeidsongeschiktheid
Jonggehandicapten
Werkloosheid
Ziekte en zwangerschap
Kinderopvang
Oudedagsvoorziening
Nabestaanden
Tegemoetkoming ouders
Uitvoering
Integratie en maatschappelijke samenhang
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Evaluatie Wet Werk en Zekerheid
Tussentijdse evaluatie Actieplan Gezond Bedrijf
Definitieve evaluatie Actieplan Gezond Bedrijf
Evaluatie sectorplannen
Evaluatie mobiliteitsbonussen in dienst nemen arbeidsgehandicapten en uitkeringsgerechtigden ouder dan 56 jaar
Evaluatie arbeidsgerelateerde zorg
Experiment netto effectiviteit re-integratie
Onderzoek uitvoering algemene bijstand door SVB
Monitoring en evaluatie Regeling cofinanciering sectorplannen
Evaluatie wet op gemeentelijke schuldhulpverlening
Evaluatie Participatiewet
Subsidieregeling evaluatie armoede- en schuldenproblematiek
Evaluatie no risk polis o.g.v. wetsvoorstel Harmonisatie
instrumenten Participatiewet
Evaluatie quotumheffing (indien quotum geactiveerd)
Evaluatie loonkostensubsidie en dispensatie
Vervolgonderzoek WGA 80–100
Evaluatie modernisering ZW
Evaluatie subsidie 50plus werkt!
Pilot ziektewet uitstroom sectoren
Vervolgonderzoek loondoorbetaling bij ziekte
Rapportage pilot Gemeentebrede dagarrangementen
Monitor gemeentebrede dagarrangementen
Evaluatie Wet Ontwikkelkansen door Kwaliteit en Educatie
Evaluatie continue screening
Evaluatie SUWI-wet
Evaluatieonderzoek zelfbeschikking
2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
–
2b. Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Invloed herziene Europese richtlijn drukapparatuur op nationaal
regime
Nulmeting arbeidsgerelateerde zorg

Artikel

Start

Afronding

1

2019

2020

2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
13

2017
2016
2016
2015
2015
2014
2018
2018
2017
2014
2015

2018
2017
2017
2016
2017
2015
2019
2019
2018
2015
2016

1 en 5
1
1
1

2014
2015
2016
2016

2020
2015
2016
2019

1
1
2, 3 en
5
2
2
2
2
2

2019
2020

2019
2020

2011
2014
2014
2015
2015
2018

2015
2015
2016
2016
2019
2018

2
2
2
3
3 en 6
5
6
6
7
7
7
7
11
13

2019
2019
N.t.b.
2014
2014
2016
2014
2015
2012
2012
2013
2016
2014
2015.

2019
2020
2018
2015
2016
2017
2016
N.t.b.
2015
2015
2015
2016
2015
2017

–

–

–

1
1

2014
2015

2015
2015

1
1
1
1
1

2013
2014
2014
2014
2014

2015
2015
2015
2015
2015

2
2

2014
2015

2019
2019

3 Overig onderzoek
RIE game (instrumentontwikkeling)
Toekomst onderkant arbeidsmarkt
Arbeidsduuraanpassing
Preventie van beroepsziekten
Haalbaarheid Persoonlijk Gezondheidsdossier
Ervaringsonderzoek werkgevers monitor en evaluatie participatiewet
Gemeentecijfers monitor transities Participatiewet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

206

Soort onderzoek

Titel/onderwerp
Ervaringsonderzoek doelgroep participatiewet
Ervaringsonderzoek gemeenten participatiewet
Jongvolwassenen en schulden
Onderzoek uitvoering algemene bijstand ouderen door SVB
Oorzaken voor onder bewindstelling bij doelgroepen waarvoor
gemeenten de kosten bij bijzonder bijstand betalen
Inleenverbanden in het kader van de Wet banenafspraak en
quotum arbeidsbeperkten
Huishoudens in de rode cijfers, tweemeting
Onderzoek kindpakketten
Verbeterslag verdeelmodel I-deel
Thermometer Wsw (nulmeting)
Verdiepingsonderzoek benutbare mogelijkheden WGA 80–100
Begrotingsakkoordonderzoeken loondoorbetaling (knelpunten
werkgevers en verhogen verzekeringsgraad kleine werkgevers).
Onderzoek naar het begrip «Arbeidsvermogen»
Opvang van kinderen met een beperking
Nulmeting aanwezigheid oudercommissies en alternatieve
vormen van ouderparticipatie
Wachtlijst en capaciteitsonderzoek
Kwaliteitsonderzoek (monitor) Kinderopvang
(KDV, BSO, PSZ, GO)
Effecten kostendelersnorm AOW op mantelzorg
Monitor twee-woningenregel
Monitor alleenstaande ouders
Triggerfactoren antisemitisme
Onderzoek Leren van de Nederlandse Taal
Internationale juridische verkenning van participatieverklaringen
en integratiecontracten
Good practices culturele diversiteit
Monitoring en evaluatie pilots participatieverklaring
Monitor inclusie (Roma)
Survey Integratie Migranten 2015
Kwalitatieve aanvulling verdiepende studie 2014; achtergronden
opvatting IS-steun onder Turkse jongeren
Jaarrapport Integratie
Verdiepende studie 2015, de effecten van het integratiebeleid in
Nederland
Hoofdonderzoek Maatschappelijke aansluiting kinderen
EU-migranten
Informele (kind)huwelijken

Artikel

Start

Afronding

2
2
2
2

2014
2014
2014
2014

2019
2019
2015
2015

2

2014

2015

2
2
2
2
2
3

2014
2014
2015
2015
2015
2014

2015
2015
2015
2015
2017
2015

3
4
7

2014
2015
2014

2015
2016
2015

7
7

2015
2015

2016
2016

7
8
8
10
13
13

2016
2014
2015
2015
2013
2014

2016
2015
2016
2016
2015
2015

13
13
13
13
13

2014
2014
2014
2014
2014

2015
2015
2015
2015
2015

13
13

2015
2015

2015
2016

13

2015

2016

13
13

2015
2015

2016
2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

207

BIJLAGE 8 HORIZONTALE OVERZICHTCONSTRUCTIE INTEGRATIEBELEID ETNISCHE MINDERHEDEN
Tabel B.8 Overzichtconstructie Integratiebeleid etnische minderheden
Nr. hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Onderdeel

Doelstelling

Inburgering
XV

SZW

13

–

Faciliteren dat inburgeringsplichtigen hun
inburgeringsexamen halen.

Arbeid en werkgelegenheid
XVIII
WR

2

2.3

VI
VII

VenJ
BZK

31
7

31.2
7.1

XVIII
WR
Jeugd (en veiligheid)
XVIII
WR

3

3.1

Kwaliteit woon- en leefomgeving; integrale,
gebiedsgerichte aanpak in wijken en regio’s met
ruimte voor initiatieven van bewoners en andere
partijen.
Overheid als werkgever.
Mede zorgen voor een voldoende aanbod van
goed geschoold overheidspersoneel en voor een
betrouwbare, herkenbare overheid door het
bevorderen van integriteit, diversiteit, transparantie en kostenbewustzijn van overheidsorganisaties.
Kwaliteit woon- en leefomgeving; integrale,
gebiedsgerichte aanpak in wijken en regio’s met
ruimte voor initiatieven van bewoners en andere
partijen, bv. via programma Rotterdam-Zuid.
Kwaliteit Rijksdienst.

2

2.3

XV

SZW

13

Kwaliteit woon- en leefomgeving; integrale,
gebiedsgerichte aanpak in wijken en regio’s met
ruimte voor initiatieven van bewoners en andere
partijen, bv. via programma Rotterdam-Zuid.
Het versterken van maatschappelijke en economische zelfredzaamheid, zodat de maatschappelijke samenhang toeneemt en tegenstellingen
worden tegengegaan.

Onderwijs
XVIII

OC&W

8

2.5

Het versterken van maatschappelijke zelfredzaamheid van bi-culturele LHBT’s en bijdragen aan
de sociale acceptatie op grond van seksuele
oriëntatie en/of gender-identiteit in bi-culturele
kringen.

Cultuur
–
Participatie
XV

SZW

13

VII

BZK

7

7.2

XVIII

WR

1

1.1

Toelichting

Het versterken van maatschappelijke en economische zelfredzaamheid, zodat de maatschappelijke samenhang toeneemt en tegenstellingen
worden tegengegaan.
Uitvoeren van pensioenregelingen voor Nederlandse ambtenaren uit de overzeese gebiedsdelen.
Een vrij toegankelijke, vraaggerichte woningmarkt
met steun voor degenen die dat nodig hebben.

In het interdepartementaal overzicht integratiebeleid etnische minderheden zijn doelstellingen opgenomen uit de begrotingen met specifieke
maatregelen en algemene maatregelen, waarbij expliciete beleidsdoelstellingen op het terrein van het integratiebeleid etnische minderheden zijn
geformuleerd in de begroting, in beleidsnota’s of in de integratiemonitor.
Het overzicht is ingedeeld naar een aantal beleidsterreinen om de
samenhang tussen de beleidsmaatregelen van de verschillende ministeries inzichtelijker te maken: Inburgering, Arbeid en werkgelegenheid,
Jeugd (en veiligheid), Onderwijs, Cultuur en Participatie.
Voor elk beleidsterrein is weergegeven waar de specifieke en algemene
maatregelen zijn te vinden in de Rijksbegroting. Weergegeven zijn:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

208

•
•
•
•

begrotingshoofdstuk;
Ministerie;
nummer artikel;
onderdeel artikel (indien in de desbetreffende begroting nader
uitgesplitst);
• omschrijving doelstelling waar de maatregel deel van uitmaakt.
De maatregelen op andere begrotingshoofdstukken dan die van SZW
worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van bewindspersonen van
andere departementen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

209

BIJLAGE 9 LIJST MET AFKORTINGEN
AIO
AKW
AMU
Anw
Aof
AOV
AOW
Arbo
ATW
avv
Awb
AWf
AWW
BIKK
BKWI
Brzo
BTW
BZK
cao
CBS
Cedris
CEP
COA
CPB
Ctgb
Divosa
DNB
DUO
EBB
EFMB
EGF
EMU
EMVF
ESF
EU
EZ
fte
GGD
IAU
IB
IBO
ICT
ILO
IOAOW
IOAW
IOAZ
IOW

Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen
Algemene Kinderbijslagwet
Aanpak Malafide Uitzendbureaus
Algemene nabestaandenwet
Arbeidsongeschiktheidsfonds
Algemene Ouderdomsverzekering Caribisch Nederland
Algemene Ouderdomswet
Arbeidsomstandigheden
Arbeidstijdenwet
Algemeen verbindend verklaren van bepalingen van
collectieve arbeidsovereenkomsten
Algemene wet bestuursrecht
Algemeen Werkloosheidsfonds
Algemene Weduwen- en Wezenverzekering Caribisch
Nederland
Bijdragen in de kosten van heffingskortingen
Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen
Besluit risico’s zware ongevallen
Belasting Toegevoegde Waarde
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
collectieve arbeidsovereenkomst
Centraal Bureau voor de Statistiek
Nederlandse brancheorganisatie voor sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie
Centraal Economisch Plan
Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
Centraal Planbureau
College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen
Vereniging van directeuren van gemeentelijke sociale
diensten
De Nederlandsche Bank
Dienst Uitvoering Onderwijs
Enquête Beroepsbevolking
Europees Fonds voor Meest Behoeftigen
Europees Globalisatiefonds
Economische en Monetaire Unie
Europese Migratie- en VeiligheidsFondsen
Europees Sociaal Fonds
Europese Unie
Ministerie van Economische Zaken
fulltime equivalent (=voltijdbaan)
Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst
Incidentele aanvullende uitkering
Inlichtingenbureau
Interdepartementaal Beleidsonderzoek
Informatie- en Communicatie Technologie
International Labour Organization
Inkomensondersteuning AOW-gerechtigden
Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers
Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen
Inkomensvoorziening oudere werklozen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

210

IVA
IWI
KOT
LCR
LHBT
LIV
LKV
LRKP
MAU
MEV
mkb
MKOB
NCvB
NT2
OBR
OCW
OM
OOP
OR
Pgb
PGVN
RBG-eng
RCSP
RCN
RIVM
RSO
RWT
RUS
SBCM
SER
SSO
SUWI
SVB
Sw
SZA
SZW
TAS
TK
TOG
TNO
TW
UFO
UWV
VenJ
VNG
VWS
Waadi
Wajong
Wamil
WAO
WAS
WAV

Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten
Inspectie Werk en Inkomen
Kinderopvangtoeslag
Landelijke Cliënten Raad
Lesbische vrouwen, Homoseksuele mannen, biseksuelen
en transgenders
Lage inkomensvoordeel
Loonkostenvoordeel
Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzaalwerk
Meerjarige aanvullende uitkering
Macro-Economische Verkenning
midden- en kleinbedrijf
Mogelijkheid koopkrachttegemoetkoming voor oudere
belastingplichtigen
Nederlands Centrum voor Beroepsziekten
Nederlands als tweede Taal
Overbruggingsregeling AOW
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Openbaar Ministerie
Out Of Pocket kosten
Ondernemingsraad
Persoonsgebonden Budget
Publieke Gezondheid en Veiligheid Nederland
Rijksbegroting in enge zin
Regeling sectorgewijze opleidingen / sectorplannen
Rijksdienst Caribisch Nederland
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Rijksschoonmaakorganisatie
Rechtspersoon met een wettelijke taak
Raamwerk voor Uitvoering van Rijkssubsidies
Stichting Beheer Collectieve Middelen
Sociaal Economische Raad
Shared Service Organisaties
Structuur Uitvoering Werk en Inkomen
Sociale Verzekeringsbank
Sociale werkvoorziening
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Regeling Tegemoetkoming Asbestslachtoffers
Tweede Kamer
Tegemoetkoming Onderhoudskosten thuiswonende
gehandicapte kinderen
Instituut voor Toegepast Natuurwetenschappelijk
Onderwijs
Toeslagenwet
Uitvoeringsfonds Overheid
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
Ministerie van Veiligheid en Justitie
Vereniging Nederlandse Gemeenten
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs
Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten
Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen
Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering
Wet Aanpak Schijnconstructies
Wet Arbeid Vreemdelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

211

WAZ
WAZO
WGA
WIA
WKB
WML
WOB
WR
Wsw
Wtcg
WW
WWB
Wwz
ZBO
ZW
zzp’er

Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen
Wet arbeid en zorg
Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten
Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen
Wet op het kindgebonden budget
Wettelijk Minimumloon
Wet Openbaarheid van Bestuur
Ministerie van Wonen en Rijksdienst
Wet sociale werkvoorziening
Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten
Werkloosheidswet
Wet Werk en Bijstand
Wet werk en zekerheid
Zelfstandige Bestuursorgaan
Ziektewet
zelfstandige zonder personeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XV, nr. 2

212