Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 253

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 november 2022
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de Raad Buitenlandse
Zaken Ontwikkelingssamenwerking van 28 november 2022.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

kst-21501-04-253
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 253

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD BUITENLANDSE ZAKEN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING VAN 28 NOVEMBER 2022
Introductie
Op maandag 28 november vindt de Raad Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking plaats. De Raad zal spreken over de opvolging van de
top tussen de staatshoofden en regeringsleiders van de EU en de
Afrikaanse Unie (AU) die in februari jl. plaatsvond.1 Dit onderwerp zal
tevens terugkomen in de uitwisseling van de Raad met de voorzitter van
de Commissie van de Afrikaanse Unie, dhr. Moussa Faki Mahamat. Tijdens
deze dialoog zal ook de wereldwijde impact van de oorlog in Oekraïne,
waaronder wat betreft voedselzekerheid, aan bod komen. De Raad zal ook
spreken over de situatie in Oekraïne, waaronder naar verwachting over de
EU-inzet op de korte termijn. Tot slot zal de Raad spreken over de situatie
in Afghanistan en het bieden van ondersteuning van basisnoden.
EU-AU follow-up top
De Raad zal zich buigen over de opvolging van de EU-AU top van februari
jl. De EU-Afrika relatie is sindsdien op een aantal terreinen onder druk
komen te staan. Hierbij speelt onder meer de positie van een aantal
Afrikaanse landen als het gaat om de Russische inval in Oekraïne een rol,
evenals de samenwerking van een beperkt aantal landen met Rusland op
veiligheidsterrein. De AU heeft in het algemeen gevraagd om meer
Europese aandacht voor de humanitaire en ontwikkelingsnoden op het
continent. Deze zijn verergerd als gevolg van de stijgende voedselprijzen
en de impact van klimaatverandering.
Gezien de groeiende geostrategische rol van Afrika en de directe
Europese belangen in Afrika op het terrein van veiligheid, economie en
handel, migratie, klimaat en bescherming van democratische waarden, is
een regelmatige bespreking op ministerieel niveau over de opvolging van
de top voor Nederland van belang. Hierbij zet Nederland in op een snelle
operationalisering van de afspraken die voortkomen uit de top. Met het
oog op de ministeriële EU-AU bijeenkomst die gepland staat voor begin
2023, is het nodig snel werk te maken van de gemaakte afspraken, onder
meer op het gebied van het EU-AU investeringspakket, vaccin-productie,
migratiepartnerschappen en steun aan de gemeenschappelijke Afrikaanse
vrijhandelszone. Door gezamenlijk op te trekken kan de EU meer impact
en zichtbaarheid bereiken. Daarvoor is heldere communicatie met
Afrikaanse landen over de samenwerking en investeringen van belang,
waaronder over het Global Gateway investeringspakket voor versterkte
inzet op voedselzekerheid, klimaatmitigatie en -adaptatie. Nederland zal
zich hiervoor inzetten. Daarnaast zal Nederland aandacht vragen voor het
belang van voortgang op de brede partnerschappen met Afrikaanse
landen om migratiesamenwerking te verbeteren.
Dialoog met AU Commissievoorzitter Faki
De Raad zal spreken met de AU Commissievoorzitter dhr. Moussa Faki
Mahamat. In deze dialoog zal ook de opvolging van de EU-AU top van
februari jl. aan de orde komen. De uitwisseling met Commissievoorzitter
Faki biedt de gelegenheid om het belang van een gelijkwaardig partnerschap te benadrukken, opdat positieve resultaten worden bereikt voor
beide zijden. Naar verwachting zal Commissievoorzitter Faki ideeën delen
op welke terreinen op korte termijn concrete resultaten te boeken zijn.
Hierbij zal Nederland de EU steun voor onder meer de bestrijding van
1

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1798.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 253

2

honger in de Hoorn van Afrika, de Sahel en West-Afrika onder de
aandacht kunnen brengen.
De uitwisseling met Commissievoorzitter Faki is tevens een gelegenheid
te reflecteren op de uitkomsten van de COP-27 top in Sharm el Sheikh –
Egypte, en versterkte EU-AU samenwerking op klimaatverandering. Ook
zal de Raad dit gesprek aangrijpen om te benadrukken dat de EU
gecommitteerd is aan het implementeren en verlengen van het VN
Graaninitiatief voor de Zwarte Zee, dat een belangrijke rol speelt in het
betaalbaar houden van graan wereldwijd, ook voor humanitaire actoren
zoals het Wereldvoedselprogramma. Nederland zal er nogmaals op wijzen
dat voortdurende Russische agressie de belangrijkste belemmering vormt
voor een spoedig einde aan het conflict en daarmee aan de onrust op de
markten voor voedsel, brandstof en kunstmest die Afrika hard raken.
Nederland zal de uitwisseling ook aan willen grijpen om de AU de kans te
geven het Afrikaanse perspectief op het conflict in Oekraïne voor het
voetlicht te brengen.
Oekraïne en Afghanistan
De Raad zal ook spreken over crises, die ieder om andere redenen
bespreking behoeven.
Ten eerste zal de Raad spreken over de situatie in Oekraïne. Het accent
van de bespreking zal liggen op de meest urgente noden van Oekraïne en
de EU-steun op korte termijn. Daarbij zal aandacht worden besteed aan
in-natura humanitaire hulp via het EU Civiele Protectiemechanisme
(EUCPM), zoals medische hulpgoederen en elektriciteitsgeneratoren. Ook
zal de liquiditeitsbehoefte van Oekraïne en steun voor de zogenaamde
«rehabilitatie» van kritieke infrastructuur als waterzuivering en elektriciteitsnet aan de orde komen. Op 9 november jl. presenteerde de
Commissie voorstellen voor 18 miljard euro EU-liquiditeitssteun aan
Oekraïne in 2023 om in deze noden te helpen voorzien. Uw Kamer
ontvangt zo spoedig mogelijk een kabinetsappreciatie van deze
voorstellen. Tot slot zal het naar verwachting gaan over early recovery en
hervormingen en capaciteitsopbouw ter voorbereiding op wederopbouw
op middellange termijn. Nederland zal aandacht vragen voor de noodzaak
van een internationaal coördinatieplatform voor wederopbouw.
Ten tweede zal de Raad spreken over de situatie in Afghanistan. In oktober
2021 sprak de Raad reeds over de humanitaire en ontwikkelingsaspecten
van Afghanistan en de buurlanden.2 De Raad stelde destijds vast dat een
zekere mate van steun voor de verstrekking van basisdienstverlening
noodzakelijk is, maar ook dat voorwaarden nodig zijn om te voorkomen
dat fondsen naar de Taliban vloeien of dat dergelijke hulp via de centrale
overheid zou worden verdeeld. De Raad zal spreken over de ontwikkelingen in Afghanistan gedurende het afgelopen jaar.
Zoals vermeld in onder meer de «Langetermijnvisie Nederlandse inzet in
Afghanistan» van 7 juli jl.3 is Nederland gebaat bij een stabiel Afghanistan. Een mogelijke verdere ineenstorting brengt immers risico’s met
zich mee van toenemende humanitaire noden, irreguliere migratiestromen, regionale instabiliteit en meer bewegingsruimte voor terroristische organisaties en hun aanhangers. Nederland zal daarom tijdens de
Raad het belang benadrukken van tijdelijke ondersteuning voor basisnoden. Dergelijke inzet is nodig voor stabiliteit van de Afghaanse
economie en samenleving en voor de zelfredzaamheid van de Afghaanse
2
3

Kamerstuk 21 501-04, nr. 242.
Kamerstukken 34 952 en 27 925, nr. 177.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 253

3

bevolking. Nederland zal tevens tijdens de Raad de noodzaak onderstrepen van vasthouden aan de voorwaarden ten aanzien van die steun,
waaronder dat steun alleen via multilaterale organisaties of ngo’s mag
worden verstrekt, dat er geen inhoudelijke bemoeienis van de Taliban
mag plaatsvinden m.b.t. beleid, uitvoering en management, en dat er
gelijke toegang dient te zijn voor vrouwen en meisjes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 253

4