Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

297
Vragen van Jasper van Dijk (SP) aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over verdringing, werken zonder loon en de plaspas in
Den Bosch (ingezonden 9 oktober 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 26 oktober 2017).
Vraag 1
Kent u het artikel «Den Bosch botviert de Participatiewet vooral op vluchtelingen»1, waaruit blijkt dat het werk-ontwikkelbedrijf Weener XL van de
gemeente Den Bosch mensen op intimiderende wijze aan nutteloos werk zet
en waarbij sprake is van concurrentievervalsing en verdringing van betaalde
arbeid?
Antwoord 1
Ja, ik heb kennis genomen van het artikel.
Het artikel van de Volkskrant is ontleend aan een zwartboek van de plaatselijke fractie van de Socialistische Partij (SP), dat op 26 september 2016 aan
wethouder Van Olden van het college van burgemeester en wethouders van
Den Bosch is aangeboden. Het college heeft in een brief van 28 september
2016 gereageerd op het zwartboek.
Ik heb voor de beantwoording van onderstaande vragen, daar waar het de
situatie in Den Bosch betreft, navraag gedaan bij de gemeente Den Bosch. De
beantwoording is gebaseerd op informatie van de gemeente. Voor de
beantwoording van vragen over (individuele) gevalsbehandeling uit het
zwartboek van september 2016 verwijs ik naar de beantwoording van het
college van Den Bosch aan de fractie van de SP van Den Bosch (bijlage)2.
Verder heb ik begrepen dat het college van burgemeester en wethouders van
Den Bosch naar aanleiding van onderhavige Kamervragen zeer binnenkort de
gemeenteraad nader zal informeren.

1

https://www.volkskrant.nl/opinie/den-bosch-botviert-de-participatiewet-vooral-opvluchtelingen~a4519537/?hash=b6b205f0124d8d6e4b30cabd01142731c4b33200 Volkskrant
2 oktober 2017
2
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

ah-tk-20172018-297
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 2
Heeft de gemeente Den Bosch een verdringingstoets uitgevoerd? Zo ja, wat is
uw reactie hierop? Bent u bereid de uitkomst naar de Kamer te sturen? Gaat
u hierover met de gemeente in gesprek?
Antwoord 2
De gemeente Den Bosch heeft op dit moment geen apart protocol «Verdringing». De gemeente geeft aan in de uitvoeringspraktijk wel alert te zijn op
mogelijke verdringing en concurrentievervalsing. Weener XL bekijkt bij elke
(potentiële) opdracht of er sprake kan zijn van verdringing. De gemeente doet
dit ondermeer om te voldoen aan Artikel 7, lid 9 van de Participatiewet dat
voorschrijft dat de concurrentieverhoudingen op de arbeidsmarkt niet mogen
worden verstoord.
De uitgangspunten en wettelijke kaders zijn helder: verdringing van regulier
werk op grond van oneerlijke concurrentie moet worden vermeden. In onder
meer mijn eerdere brief van 19 juni 2015 (Kamerstuk 29 544, nr. 624) heb ik
de kaders uiteen gezet. De gemeenteraad heeft hierin een controlerende taak.
Vraag 3
Hoeveel mensen met een indicatie in het kader van de Wet Sociale Werkplaatsen (SW-indicatie) zijn ontslagen naar aanleiding van het nieuwe
meetinstrument arbeidscapaciteit en waarom?
Antwoord 3
Er zijn volgens de gemeente Den Bosch geen mensen met een sw-indicatie
ontslagen naar aanleiding van een meetinstrument arbeidscapaciteit.
Vraag 4
Wat is uw reactie op beschuldigingen van concurrentievervalsing, zoals deze
onder andere in het zwartboek naar voren komen («Ik had een succesvol
klusbedrijf wat lekker liep, maar toen begon Weener XL een klusbedrijf dat
goedkoper was dan mijn bedrijf. Ik verloor dus steeds meer opdrachten
doordat Weener XL met gratis arbeidskrachten werkte.»)?3
Antwoord 4
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 1.
Vraag 5
Bent u bereid de mogelijke concurrentievervalsing door Weener XL en De
Schoonmaakcoöperatie te onderzoeken?
Antwoord 5
Nee, het is geen taak van de Inspectie SZW om toezicht te houden op
individuele gemeenten inzake concurrentievervalsing. De gemeenteraad heeft
hier een controlerende taak.
Vraag 6
Welke controles hebben vanuit het ministerie en de Inspectie SZW plaatsgevonden op verdringing en concurrentievervalsing?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 5: Het is geen taak van de Inspectie SZW om
toezicht te houden op individuele gemeenten.
Vraag 7
Klopt het dat de mensen die werken voor De Schoonmaakcoöperatie, niet
volgens de schoonmaak CAO betaald krijgen? Zo ja, bent u bereid het
ontduiken van CAO’s te veroordelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
De Schoonmaakcoöperatie draagt zorg voor de uitvoering van de publiekrechtelijke taak op het terrein van de arbeidsinschakeling van mensen met
een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit doet de coöperatie voor aan de
coöperatie verbonden leden, waaronder Weener XL. De Schoonmaak
3

https://denbosch.sp.nl/nieuws/2016/01/sp-den-bosch-weener-xl-maakt-mensen-klein

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

coöperatie krijgt of kreeg geen opdrachten van derden en heeft geen
werknemers in dienst. De Schoonmaakcoöperatie is dan ook geen onderneming waarin als hoofd- of nevenberoep schoonmaakwerk wordt verricht.
Vraag 8
Hoeveel minder krijgen schoonmakers betaald die werken voor De Schoonmaakcoöperatie dan mensen die wel onder de schoonmaak CAO werken?
Antwoord 8
Zie antwoord op vraag 7.
Vraag 9
Welke actie gaat u ondernemen op het ontduiken van de CAO door De
Schoonmaakcoöperatie?
Antwoord 9
Zie antwoord op vraag 7.
De sociale partners houden toezicht op de naleving van de cao-voorwaarden.
Op grond van artikel 10 van de Wet op het algemeen verbindend en het
onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten (Wet avv) kunnen de sociale partners een verzoek bij de Inspectie SZW
indienen ter ondersteuning van dit toezicht.
Vraag 10
Welke kansen hebben bedrijven die zich wel aan de schoonmaak CAO
houden om schoonmaakwerkzaamheden voor de gemeente uit te voeren?
Antwoord 10
Op grond van de Wet Markt en Overheid mogen gemeenten een aanbesteding voorbehouden aan hun sociale werkbedrijven. Dit is onderdeel van
gemeentelijk beleid.
Vraag 11
Worden de winsten van De Schoonmaakcoöperatie toegevoegd aan het eigen
vermogen of vloeien deze terug naar de gemeentekas? Welk bedrag betrof dit
in 2016?
Antwoord 11
De leden van een coöperatie bepalen of en welk deel van de winst wordt
toegevoegd aan het algemeen vermogen.
Vraag 12
Hoeveel mensen zijn in de jaren 2016 en 2017 te werk gesteld met behoud
van uitkering door Weener XL? Betrof dit participatieplaatsen of Werkervaringsplaatsen? Welke begeleiding en onderricht kregen de bijstandsgerechtigden? Betrof het individuele leertrajecten?
Antwoord 12
In 2016 hebben 363 personen een werkervaringsplaats afgerond, in 2017 zijn
dat t/m september 315 personen.
Begeleiding en leerdoelen worden in werkontwikkelplannen of trajectplannen
vastgelegd en zijn altijd individueel. Deze plannen worden ondertekend door
de inlener, de cliënt en de werkconsulent van Weener XL.
Vraag 13
Hoeveel mensen zijn in 2016 en 2017 te werk gesteld met behoud van
uitkering via De Schoonmaakcoöperatie? Betrof dit de participatieplaatsen of
Werkervaringsplaatsen? Welke begeleiding en onderricht kregen de bijstandsgerechtigden? Betrof het individuele leertrajecten?
Antwoord 13
Bijstandsgerechtigden worden door Weener XL in eerste instantie geplaatst
met behoud van uitkering om in een korte periode van maximaal 3, soms 4
of 5 maanden vast te stellen of het werk passend is en of plaatsing in een
dienstverband met detachering haalbaar is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

In 2016 was er sprake van 98 personen met een proefplaatsing en 46
personen met een werkervaringsplaats.
In 2017 (t/m september) zijn dit 60 personen met een proefplaatsing en 10
personen met een werkervaringsplaats.
Vraag 14
Hoeveel van de te werk gestelde mensen zijn na dit traject in vaste dienst
genomen?
Antwoord 14
Op dit moment zijn volgens Weener XL 9 personen vanuit de gemeente Den
Bosch in vaste dienst aangenomen. Daarnaast zijn er 60 personen in tijdelijke
dienst werkzaam. Deze personen zijn nog geen twee jaar in dienst. Bij goed
functioneren zal ook aan deze personen die met loonkostensubsidie werken
een vast dienstverband worden aangeboden, wanneer ze nog niet naar een
andere werkgever zijn uitgestroomd.
Vraag 15
Wat is de gemiddelde duur dat bijstandsgerechtigden zonder loon werken via
Weener XL respectievelijk De Schoonmaakcoöperatie?
Antwoord 15
Zie antwoord op vraag 13.
Vraag 16
Wat vindt u ervan dat de meeste contracten voor twee jaar min een dag zijn,
waarna mensen vaak in de Werkloosheidswet (WW) komen (die niet op het
gemeentelijk budget rust) en daarna weer in de bijstand, waarna het traject
weer opnieuw kan beginnen? Onderschrijft u dat deze vaak toegepaste
carrousel van uitkeringsgerechtigden weliswaar een verlichting betekent voor
het gemeentelijk budget, maar niet een weg naar boven betekent voor de
uitkeringsgerechtigden?
Antwoord 16
Een inclusieve arbeidsmarkt wordt bereikt als zoveel mogelijk mensen met
een afstand tot de arbeidsmarkt een duurzame arbeidsrelatie krijgen bij een
reguliere werkgever.
Gebleken is dat detachering vaak een goede wijze is waarop mensen in
dienst kunnen komen bij reguliere werkgevers.
De gemeente is verantwoordelijk voor beleid en uitvoering van de Participatiewet en Wsw. De gemeente Den Bosch heeft beleid dat er op is gericht
mensen die met loonkostensubsidie werken bij goed functioneren een
contract voor onbepaalde tijd aan te bieden, om mensen zo zekerheid te
bieden.
Vraag 17
Wat vindt u van de klachten over de behandeling van mensen door Weener
XL, zoals een denigrerende behandeling, het niet rekening houden met
handicaps en nutteloze werkzaamheden, zoals genoemd in het artikel en in
het Zwartboek van de SP Den Bosch?
Antwoord 17
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 1.
Vraag 18
Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat de mensen in vuile en slecht
geventileerde ruimtes moeten werken? Wat gaat u hiertegen ondernemen?
Antwoord 18
Ik deel uw mening, bij Weener XL is daar geen sprake van aldus de gemeente
Den Bosch. Als leden van de gemeenteraad van Den Bosch hier voorbeelden
van kennen, kunnen ze die voorleggen aan het college van burgemeester en
wethouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4

Vraag 19
Onderschrijft u dat werknemers altijd toegang moeten hebben tot sanitaire
voorzieningen en dat een plaspassysteem nogal denigrerend is?
Antwoord 19
Ik onderschrijf met Weener XL dat werknemers altijd toegang moeten hebben
tot sanitaire voorzieningen.
Vraag 20
Heeft u in het artikel ook gelezen dat Fred Monsma, die zijn baan als
verslaggever bij het Brabants Dagblad verloor, na 32 jaar in vaste dienst
gedwongen werd om Weener XL kindersnoeppizza’s voor fabrikant Look-OLook te maken om «werkritme» op te doen? Onderschrijft u dat dit geen
passend re-integratietraject is? Deelt u de mening dat het zogenaamd leren
opdoen van werkritme niet misbruikt mag worden om bijstandsgerechtigden
zonder loon commerciële werkzaamheden te laten doen?
Antwoord 20
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 1.
Vraag 21 en 22
Welke inspanningen doet Weener XL om vluchtelingen de Nederlandse taal te
leren?
Wat vindt u van het gegeven dat vluchtelingen niet worden geholpen
Nederlands te leren omdat het draaien van productie centraal staat, met als
voorbeeld de vluchteling die zelf een stageplek heeft geregeld bij een
verzorgingshuis – waar ze wel Nederlands kan spreken- en hiermee moet
stoppen van Weener XL? Wat vindt u van het feit dat vluchtelingen uitsluitend met andere vluchtelingen moeten werken waardoor niemand Nederlands leert?
Antwoord 21 en 22
Weener XL geeft aan dat sprake is van re-integratietrajecten waarbij
begeleiding naar werk door het aaneengeschakelde traject van taal, inburgering en uiteindelijk werk, parallel lopen. Weener XL geeft aan dit traject
binnen de kaders van de Participatiewet uit te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

5