Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3488
Vragen van het lid Van Veldhoven (D66) aan de Minister van Economische
Zaken over het bericht dat bomen in Twekkelo zijn beschadigd door een
leidingbreuk in het zoutwinningsgebied (ingezonden 5 september 2016).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 13 september
2016)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Vereniging Behoud Twekkelo boos op Akzo:
bomen lijden na leidingbreuk»1 en het bericht «OM onderzoekt of AkzoNobel
met lekkages de wet overtreedt»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat, na het bekend worden van de langjarige diesellekkage, opnieuw sprake is van een lekkage bij de zoutwinningproductie?
Antwoord 2
Ik vind dat, net als de Inspecteur-generaal der Mijnen, zorgwekkend. Ik denk
daarom dat het onder verscherpt toezicht plaatsen van AkzoNobel Salt BV
(hierna: AkzoNobel) door SodM een gepaste stap is.
Vraag 3 en 4
Kunt u aangeven op welk moment de lekkage van brak water is ontdekt; hoe
lang het heeft geduurd voordat er melding van is gemaakt bij het bevoegd
gezag en wanneer er daarna vervolgens ook concrete acties zijn ondernomen?
Hoeveel brak water is in totaal gelekt uit de leidingbreuk? Hoeveel brak water
is er gelekt tussen het moment van bekendwording van de lekkage, en het
moment dat actie is ondernomen?

1

Tubantia.nl, 11 augustus 2016 (http://www.tubantia.nl/regio/hengelo-en-omgeving/hengelo/
vereniging-behoud-twekkelo-boos-op-akzo-bomen-lijden-na-leidingbreuk-1.6254138).
2
NRC, 1 september 2016 (https://www.nrc.nl/nieuws/2016/09/01/zout-openbaar-ministerieonderzoekt-of-akzonobel-met-zijn-tientallen-lekkages-de-wet-overtreedt-4096714-a1519100).

ah-tk-20152016-3488
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 4
Op 3 juli 2016 ontdekten omwonenden aan de Rougoorweg / Mensinkweg in
het Hengelose deel van Twekkelo dat er op een akkerland (maïs) en in de
omgeving daarvan waterplassen aanwezig waren. Dit is diezelfde dag om
17.35 uur aan AkzoNobel gemeld. AkzoNobel heeft vervolgens geconstateerd
dat er een lekkage was in het horizontale buizenstelsel, waarmee «brak
water» uit de zoutcaverne wordt getransporteerd. Na de melding is de pomp,
waarmee het brakke water wordt verpompt, om 18.03 uur stopgezet en zijn
afsluiters van de buisleiding dichtgezet. De tijd tussen ontvangst van de
melding en de eerste actie daarop van AkzoNobel (het stoppen van de pomp
en het sluiten van kleppen) bedroeg dus 28 minuten. Uit nader onderzoek
door AkzoNobel is gebleken dat de lekkage op 3 juli 2016 vanaf 00.15 uur
heeft plaatsgevonden en dat circa 1.400 m3 brak water is gelekt.
Het brakke water bestaat in hoofdzaak uit water met daarin opgelost
steenzout. Steenzout bestaat in hoofdzaak uit natriumchloride (keukenzout)
met kleine hoeveelheden mineralen zoals kalk. Door deze lekkage is bovengrondse schade zichtbaar. Planten kunnen verdrogen als er teveel zout in het
grondwater terecht komt. De bladeren van verschillende bomen in de
omgeving zijn bruin geworden en de bomen laten hun bladeren vallen. Ook
is de maïs van het ondergelopen deel van het maïsland verwijderd. De
overige (zout)verontreiniging zal door AkzoNobel moeten worden opgeruimd
tot het niveau waarbij er geen risico’s zijn voor mens, natuur, drink- en
grondwater. SodM en de gemeente Enschede hebben met AkzoNobel overleg
gevoerd over de uit te voeren sanering.
Vraag 5
Welke gevolgen kan het lekken van brak water nog meer hebben voor milieu,
natuur, bodem, waterkwaliteit, leefomgeving en gezondheid, naast de al
bekende aangetaste bomen? Is er onderzoek gedaan of verdere consequenties zich hebben voorgedaan?
Antwoord 5
Het brakke water is uit de sloot verwijderd met behulp van een vacuümwagen. De toplaag van het maïsveld is tot een diepte van circa 25 cm afgegraven en de met brak water verontreinigde grond is afgevoerd naar een
erkende verwerker. Het grondwater ter plaatse van het maïsveld is op 15 juli
en op 26 juli jl. bemonsterd en in overleg met het bevoegde gezag wordt
bekeken welke aanvullende maatregelen nodig zijn om eventuele negatieve
milieueffecten te voorkomen. Vooralsnog worden geen andere negatieve
effecten verwacht.
Vraag 6
Wat is de reden dat de leidingbreuk is ontstaan? Indien het mogelijk te wijten
is aan de constructie of aan de materialen van de leiding, kunt u dan
aangeven waar nog meer vergelijkbare leidingen liggen? Welke acties worden
ondernomen om ervoor te zorgen dat er elders zich geen herhaling kan
voordoen?
Antwoord 6
De leidingbreuk is ontstaan door corrosie van een T-stuk in de leiding. Er
bevinden zich nog vijf vergelijkbare T-stukken en bochten in deze leiding.
Deze stonden al op de lijst bij AkzoNobel om vervangen te worden, maar op
basis van een risico- inschatting werd aangenomen dat vervanging nog niet
direct noodzakelijk was. Inmiddels is AkzoNobel in opdracht van SodM
gestart met het zo spoedig mogelijk vervangen van deze T-stukken en
bochten. Vooruitlopend op deze vervanging zijn er bij alle vijf punten
peilbuizen geplaatst. Uit analyse van monsters uit deze peilbuizen blijkt dat er
geen lekkages zijn op deze punten. Een eventuele lekkage op deze punten zal
met de peilbuizen onmiddellijk worden opgemerkt. Eind oktober 2016 zullen
alle vijf T-stukken en bochten vervangen zijn.
Vraag 7
Hoe is de lekkage bij de Mensinkweg ontdekt? Op welke manier en met welke
frequentie wordt de integriteit van de transportleidingen gecontroleerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 7
De lekkage is ontdekt door omwonenden, zie verder het antwoord op de
vragen 3 en 4. Het is de verantwoordelijkheid van AkzoNobel om te voldoen
aan alle wettelijke eisen zoals die in de Mijnbouwwet en in de aan AkzoNobel
verleende vergunningen zijn gesteld. AkzoNobel dient in dat kader al het
noodzakelijke onderhoud op de leidingen te plegen. SodM houdt toezicht op
het naleven van de wettelijke eisen.
Naar aanleiding van een verhoogd aantal pekel- en brakwaterlekkages heeft
SodM er in 2014 bij AkzoNobel op aangedrongen om het onderhoud en de
inspectie van pijpleidingen te verbeteren en om het aantal lekkages te doen
verminderen. Daarop is in 2015 onder meer door AkzoNobel een lekkagepreventieteam ingesteld. Hoewel er sprake was een kleine daling in het aantal
lekkende leidingen in 2015 (vijf ten opzichte van acht in 2014), heeft de
aanpak van AkzoNobel nog niet tot het gewenste resultaat geleid. Naar
aanleiding van het aantal lekkages in 2016 tot heden en de recente gebeurtenissen met de lekkages bij putten en pijpleidingen heeft SodM haar toezicht
op AkzoNobel aanzienlijk geïntensiveerd. In augustus heeft SodM aan de
directie van AkzoNobel aangekondigd dat AkzoNobel onder verscherpt
toezicht zou komen te staan. Dit is vanaf nu het geval.
Vraag 8
Deelt u de mening, nu er ook een lekkage in de transsportleiding is ontdekt,
dat het voor de hand ligt om ook al deze leidingen onder de loep te nemen,
aangezien het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) naar aanleiding van de
diesel-lekkage besloten heeft dat alle AkzoNobel zoutboringen moet worden
onderzocht omdat er toch lekkages mogelijk blijken te zijn die niet werden
verwacht? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Ja, ik deel deze mening.
Vraag 9
Zo ja, hoe is het voorts mogelijk dat de verbetering van het onderhoud en
inspectie van transportleidingen waar in 2014 al op is aangedrongen door de
SodM nog niet tot het gewenste resultaat heeft geleid?
Antwoord 9
In de Mijnbouwwet is bepaald dat AkzoNobel de integriteit van haar
pijpleidingen moet kunnen aantonen en overleggen. De wet is doelvoorschrijvend en legt geen gedetailleerde verplichting op ten aanzien van de
manier waarop AkzoNobel de leidingen dient te monitoren. AkzoNobel heeft
een monitoringssysteem waarin de pijpleidinggegevens staan en aan de hand
van deze gegevens wordt op basis van een risicobeoordeling een inspectieprogramma voor de verschillende onderdelen van de pijpleiding opgesteld en
uitgevoerd. Gezien het aantal lekkages dat bij de zoutwinning in 2015 en 2016
is opgetreden, vindt SodM dat er genoeg aanleiding is om de risicobeoordeling, waarop de inspectiefrequentie is gebaseerd, te herzien. AkzoNobel is
daar inmiddels mee gestart.
Vraag 10
Kunt u aangeven waarom er pas een maand na de ontdekking van de
leidingbreuk in de media over de lekkage is bericht? Vindt u dat omwonenden en de lokale volksvertegenwoordiging sneller en actiever op de hoogte
gebracht hadden kunnen worden? Zo ja, waarom is dit niet gebeurd? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 10
Eén van de omwonenden heeft de lekkage ontdekt en aan AkzoNobel gemeld.
AkzoNobel heeft deze vervolgens dezelfde avond rond 20.30 uur gemeld aan
SodM en aan de gemeente Enschede. In hoeverre de melding van de lekkage
via de gemeente is doorgegeven aan de lokale volksvertegenwoordigers en
de media, is mij niet bekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 11
Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat sinds 2014 zich in totaal 28
lekkages hebben voorgedaan op en buiten het fabrieksterrein en dat daardoor
naar schatting 130 ton zout in het milieu terecht is gekomen? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, welke actie vanuit de lokale, regionale en landelijke overheid staat
daar dan tegenover?
Antwoord 11
Allereerst merk ik op dat de 130 ton zout die in het milieu terecht is gekomen
door lekkage bij AkzoNobel, ook door AkzoNobel is verwijderd. Dat neemt
niet weg dat ik de lekkages bij AkzoNobel afkeur en de maatregel van de
Inspecteur-generaal der Mijnen, om AkzoNobel onder verscherpt toezicht te
stellen, volledig ondersteun.
Vraag 12
Deelt u de mening dat mensen in dit gebied erop moeten kunnen rekenen dat
de overheid alles op alles zet om te voorkomen dat er bij een groot bedrijf
zoals AkzoNobel überhaupt lekkages zich voordoen? Zo ja, bent u voorts van
mening dat de overheid tot nu toe adequaat gehandeld heeft? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 12
Ongeacht de omvang van het bedrijf moeten mensen erop kunnen vertrouwen dat er alles aan gedaan wordt om lekkages te voorkomen. De Mijnbouwwet en de Omgevingswet bieden hier de kaders voor. Ik zie vooralsnog geen
aanleiding om het handelen vanuit de overheid niet adequaat te noemen. Ik
constateer wel dat AkzoNobel steken heeft laten vallen en ga er vanuit dat het
verscherpte toezicht door SodM daar verandering in zal brengen.
Vraag 13
Op welke manier gaat u ervoor zorgen dat omwonenden in Twente adequaat
geïnformeerd worden over de zoutwinning en dat zij deze informatie tijdig,
gebundeld en toegankelijk aangeboden krijgen?
Antwoord 13
Het melden van incidenten door AkzoNobel aan SodM behoeft verbetering.
Het informeren van direct betrokkenen, zoals landeigenaren en pachters, is
vooral een taak van AkzoNobel. Voor zover mij bekend zijn er op dit punt
geen problemen. Ik zie het als een verantwoordelijkheid van AkzoNobel om
openheid naar omwonenden en andere geïnteresseerden te betrachten. Ik zal
AkzoNobel verzoeken om deze informatie nadrukkelijker en transparanter
openbaar te maken op haar website.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4