Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1574
Vragen van het lid Kwint (SP) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht dat vele tienduizenden Nederlandse studenten
maandenlang gemakkelijk te hacken zijn geweest (ingezonden 16 december
2021).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 4 februari 2022) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 1311.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Omstreden software studenten blijkt
onveilig: Hackers konden meegluren»?1
Antwoord 1
Sinds de coronacrisis is het voor onderwijsinstellingen lastiger om tentamens
op locatie te organiseren. In sommige gevallen is voor onderwijsinstellingen
het gebruik van proctoring software noodzakelijk om de studievoortgang van
studenten te garanderen. Indien de gebruikte software achteraf gezien
onveilig bleek, dan beschouw ik dat als onwenselijk. De onderwijsinstellingen
dienen hierom het gesprek aan te gaan met de softwareleverancier, zodat de
software beter beveiligd wordt.
Vraag 2
Hoeveel studenten zijn de afgelopen maanden gemakkelijk te hacken
geweest, omdat zij verplicht werden onveilige software voor online proctoring te installeren? Om welke instellingen en opleidingen gaat het?
Antwoord 2
Ik heb geen zicht op het aantal studenten dat gebruik heeft gemaakt van de
software van Proctorio. Ook de koepels Vereniging Hogescholen (VH) en
Universiteiten van Nederland (UNL) houden hier geen cijfers over bij. Wel
hebben zij aangeven dat, zoals ik in eerdere beantwoording van schriftelijke
vragen heb aangegeven, met uitzondering van de RUG alle universiteiten op
enig moment online proctoring hebben gebruikt. Negen universiteiten
hebben op enig moment de software Proctorio gebruikt. Bij een eerdere

1

ah-tk-20212022-1574
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Website RTL Nieuws, 14 december 2021, https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/
5273869/studenten-nederland-proctorio-hacken-plugin-uva?s=08

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

rondvraag van de VH onder 25 hogescholen gaf ongeveer de helft aan
gebruik te maken van online proctoring. Welk aandeel van deze hogescholen
de software Proctorio gebruikt, wordt niet actief gemonitord.
Vraag 3
Hoe wordt de veiligheid van studenten die deze onveilige software moeten
gebruiken gegarandeerd? Welke rol ziet u voor zichzelf bij het waarborgen
van de privacy en de bescherming van persoonsgegevens van studenten?
Antwoord 3
Zoals ik in mijn antwoord op de schriftelijke vragen van de leden Westerveld
en Bouchallikht (beiden GroenLinks) ook aangeef kan onderwijsinnovatie met
ICT bijdragen aan kwalitatief goed en flexibeler onderwijs. Maar digitalisering
brengt ook uitdagingen met zich mee. Onderwijsinstellingen kunnen online
kwetsbaar zijn. Gegevens van bijvoorbeeld studenten en medewerkers dienen
goed beschermd te zijn.
Onderwijsinstellingen en commerciële aanbieders van software dienen zich
altijd te houden aan privacyregelgeving en zijn verantwoordelijk voor de
privacy van studenten en medewerkers. Daar krijgen onderwijsinstellingen
ondersteuning bij van SURF. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houdt
toezicht op de naleving van privacyregelgeving. OCW is en blijft in gesprek
met de koepels over het thema privacy. In specifieke gevallen kan OCW
optreden zoals gebeurde in de gezamenlijke Data Protection Impact Assessment(DPIA) inzake Google.
Vraag 4
Hoe staat het met de uitvoering van de motie-Kwint/Wassenberg?2 Onder
welke uitzonderlijke voorwaarden kan online proctoring worden ingezet?
Antwoord 4
Zoals ik in mijn antwoord op de schriftelijke vragen van de leden Westerveld
en Bouchallikht (beiden GroenLinks) ook aangeef, ga ik niet over de inzet van
software die samenhangt met didactische keuzes die de onderwijsinstelling
maakt. Dit is aan de docenten en examencommissies, in samenspraak met de
medezeggenschap. Wel kan ik eisen stellen aan het gebruik van proctoring.
Naast de privacyregelgeving, heb ik mede op aandringen van uw Kamer in
samenspraak met de hoger onderwijsinstellingen in het servicedocument3
afspraken gemaakt over de inzet van proctoring software. In het servicedocument is onder andere afgesproken dat de inzet van proctoring alleen een
geschikte optie kan zijn om een tentamen af te leggen als er geen goed
alternatief is. Daarnaast: «voor het juiste gebruik van online surveillance en
proctoring dienen instellingen gebruik te maken van de handreikingen van de
AP4 en SURF5».
Momenteel vindt de evaluatie van de coronamaatregelen in het mbo en
hoger onderwijs plaats, waarbij ook aandacht is voor afstandsonderwijs.
Zoals aangegeven tijdens de afgelopen begrotingsbehandeling van het
onderwijs, ben ik voornemens om na de evaluatie, samen met het onderwijs
een visie te ontwikkelen hoe digitalisering doordacht ingezet kan worden. De
motie van de leden Kwint en Wassenberg6 neem ik mee in deze visie.
Vraag 5
Op welke wijze is het afschalen van online proctoring, zoals de motieFutselaar vroeg7, ingezet?
Vraag 6
Bent u bereid om software voor online proctoring op onderwijsinstellingen zo
snel mogelijk af te schalen? Zo nee, waarom niet?

2

Kamerstuk 35 570-VIII, nr. 263
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/07/10/servicedocument-ho---aanpakcoronavirus-covid-19
4
aanbevelingen_online_proctoring_onderwijs.pdf (autoriteitpersoonsgegevens.nl)
5
surf-rapport-online-proctoring_2020_update-april-2020.pdf
6
Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 263
7
Kamerstuk 35 570-VIII, nr. 115
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 5, 6
Zoals ik reeds heb aangegeven ga ik niet over de inzet van software die
samenhangt met didactische keuzes die de onderwijsinstelling maakt. Dit is
aan de docenten en examencommissies, in samenspraak met de medezeggenschap. Wel kan ik eisen stellen aan het gebruik van proctoring. Zoals mijn
ambtsvoorganger heeft aangegeven in het servicedocument hoger onderwijs,
dient een instelling alleen proctoring software te gebruiken als er geen
alternatieven beschikbaar zijn. Instellingen moeten voortdurend verkennen of
er geen alternatieve vormen van toetsing te bedenken/maken zijn waarbij de
inzet van proctoring software niet nodig is. Indien een instelling een
tentamen kan laten afleggen op een fraudebestendige manier die minder
inbreuk maakt op de privacy van studenten, dan dient de instelling voor die
alternatieve toetsingsvorm te kiezen. Daarnaast is het binnen de huidige
coronamaatregelen voor onderwijsinstellingen mogelijk om tentamens op
locatie te organiseren. Met bovenstaande uitgangspunten zet ik in, conform
de motie van het lid Futselaar, op het afschalen van het gebruik van
proctoring software.
Vraag 7
Deelt u de mening dat er strengere regels moeten komen voor het gebruik
van software voor online proctoring? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Nee. Bestaande privacyregelgeving, op zowel Europees als nationaal niveau,
biedt voldoende mogelijkheden en duidelijkheid om de privacy van studenten
te borgen. Ter verduidelijk heeft de Autoriteit Persoonsgegevens speciaal
voor het thema online proctoring verheldering gegeven in haar aanbevelingen. Ook SURF biedt onderwijsinstellingen handvatten voor het gebruik van
online proctoring conform privacyregelgeving.
Vraag 8
Op welke wijze ondersteunt u instellingen bij het garanderen van de privacy
en bescherming van persoonsgegevens van studenten? Bent u bereid om in
gesprek te gaan met instellingen om te inventariseren waar zij mee geholpen
zijn bij het waarborgen van de online veiligheid en privacy van studenten?
Antwoord 8
Zie mijn antwoord op vraag 3.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Westerveld en Bouchallikht (beiden GroenLinks), ingezonden 15 december
2021 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1572).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3