Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

33 835

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA)

Nr. 17

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 oktober 2015
Inleiding
Op 19 december 2013 hebben wij u het Plan van aanpak NVWA
(Kamerstuk 33 835, nr. 1) toegezonden. Het bevat maatregelen om het
toezicht door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) te
versterken en te verbeteren. De NVWA heeft de ambitie om in 2017 een
kennisgedreven en risicogerichte autoriteit te zijn. Deze derde voortgangsrapportage betreft de periode 1 januari 2015 tot en met 30 juni 2015.
Resultaten eerste deel 2015
Wij constateren dat de NVWA goede voortgang boekt met het Plan van
aanpak.
In het afgelopen half jaar zijn diverse trajecten (deels) afgerond.
De ADR heeft conform de toezegging aan uw Kamer een toets uitgevoerd
op het Plan van aanpak NVWA. De ADR heeft daarbij vastgesteld dat de
voortgangsinformatie, zoals in deze halfjaarrapportage is opgenomen,
juist en volledig is weergegeven. Voor de resultaten van de uitgevoerde
externe toets, verwijs ik u naar bijlage 1.
Anderhalf jaar na de start gaat de implementatie van het plan van aanpak
een nieuwe fase in. Na de opstart van het programma en het realiseren
van quick wins volgt nu de fase die meer gericht is op samenhang,
uniformiteit en het bestendigen van de kwalitatieve versterking. De
onderdelen die in deze fase worden uitgevoerd, zijn langdurige trajecten
die een flinke investering vragen en waarvan de effecten op langere
termijn zichtbaar worden.

kst-33835-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

1

In de tweede voortgangsrapportage is aangegeven dat de uitvoering van
dit Plan van aanpak een flinke investering vraagt. De implementatie is
complex en alomvattend en daarom inherent risicovol. Voorts blijft de
vraag naar de inzet van de NVWA groeien terwijl het totale budgettaire
kader in toenemende mate onder druk staat.
De financiële kaders van de NVWA vormen onderwerp van overleg met
als doel een duurzame balans te vinden tussen kosten en baten. Over de
uitkomst van dit overleg wordt uw Kamer op een later moment
geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

2

3e voortgangsrapportage Plan van Aanpak NVWA
Inleiding
Het plan van aanpak voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) bevat maatregelen om het toezicht door de NVWA te versterken
en verbeteren (Kamerstuk 33 835, nr. 1). Elk half jaar wordt over de
voortgang gerapporteerd. Deze derde halfjaarrapportage betreft de
periode 1 januari 2015 tot en met 30 juni 2015. Deze rapportage richt zich
op de inhoudelijke resultaten die sinds 1 januari 2015 zijn geboekt. In de
volgende voortgangsrapportage zal, evenals in de voortgangsrapportage
over het jaar 2014, een financiële paragraaf worden opgenomen met de
uitgaven en personele inzet voor het jaar 2015 als geheel.
Deze rapportage bevat de volgende onderdelen:
1. Beeld van de realisatie
2. Versterken van het toezicht op de vijf domeinen1
3. Versterken van de organisatie ter ondersteuning van het primaire
proces
1. Beeld van de realisatie
In het derde half jaar van de implementatie van het plan van aanpak is
weer een aantal maatregelen afgerond, zoals:
– de versterking van het Bureau Risicobeoordeling (bureau) en
onderzoeks-programmering;
– de effectmeting van de nieuwe alomvattend bij kleine en middelgrote
roodvleesslachtplaatsen laat zien dat er op vrijwel alle gemeten
risicogebieden sprake is van een verbetering die toe te schrijven is aan
de nieuwe aanpak;
– het opzetten van een netwerk van data-analisten bij de NVWA en
vullen van de toolbox voor data-analyse;
– het herinrichten van de teams voor toezichtuitvoering en organiseren
van ondersteuning voor teamleiders.
Ruim 20% van de maatregelen, waaronder een aantal quick wins is
afgerond. De meer fundamentele trajecten, zoals het uitvoeren en
doorvertalen van de ketengerichte risicoanalyses, vernieuwing van de
processen en ICT en versterking van de ondersteuning van het primaire
proces zijn in uitvoering.
Wat betreft de invulling van nieuwe formatie zijn in het kader van het plan
van aanpak nu 185 nieuwe medewerkers aangetrokken. Dit zijn over het
algemeen goed opgeleide en vaak jonge medewerkers. Het werven en
opleiden van goede mensen tijd kost. De NVWA heeft te maken met de
reguliere door- en uitstroom van medewerkers en vervanging daarvan. In
deze periode is gewerkt aan de verdere versterking van de beheersing van
het programma. Daarbij zijn de aanbevelingen van de ADR meegenomen.
Dit proces is nog niet volledig afgerond. Zo wordt de komende periode
verder gewerkt aan de inbedding van het plan van aanpak in de financiële
rapportages en het verbeteren van het inzicht van Stuurgroep in de
uitputting en risico’s.
Rekeninghoudend met de periode die is uitgetrokken voor de gedegen
voorbereiding van de implementatie van de grotere trajecten, zoals
beschreven in de tweede voortgangsrapportage, ligt de uitvoering van de
maatregelen van het plan van aanpak over het geheel genomen
momenteel nog op koers. De komende tijd wordt een aantal grote,
1

Vee- en vleessector, plantaardige sector, veterinaire exportcertificering, tweedelijnstoezicht
zuivelsector, consument en veiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

3

gecompliceerde projecten uitgevoerd zoals de invoering van de nieuwe
basisinformatievoorziening, het investeren in risicogerichtheid, de
kennispositie van en uniformiteit binnen de NVWA, het ontwikkelen van
een nieuwe toezichtaanpak in de ketens en bouwen aan de organisatiecultuur. De implementatie van het plan van aanpak is complex, sterk
verweven met de reguliere taakuitvoering en alomvattend. Het is daarom
inherent risicovol. In de vorige rapportage is al aangegeven dat de
uitvoering van dit plan van aanpak een flinke investering van de
medewerkers vraagt. Vooral het langdurig vrijspelen van medewerkers
met veel kennis en ervaring, die moeilijk zijn te vervangen, blijft een
aandachtspunt en levert ook spanning op met de realisatie van het
reguliere werkpakket. Tevens blijft de vraag naar inzet van de NVWA
groeien, bijvoorbeeld voor de uitvoering van door de EU voorgeschreven
controles, terwijl het totale budgettaire kader onder druk staat. De
financiële problematiek vormt de komende tijd onderwerp van overleg
met als doel een duurzame balans te vinden tussen kosten en baten. In de
volgende rapportage, die opgesteld wordt na de jaarafsluiting, wordt hier
nader op ingegaan.
2. Versterken van het toezicht
Vee- en vleessector
In de vorige voortgangsrapportages is toegelicht hoe de nieuwe toezichtaanpak is opgezet en geïmplementeerd.
– De effectmeting van de nieuwe toezichtsaanpak bij kleine en middelgrote roodvleesslachtplaatsen laat zien dat er op vrijwel alle gemeten
risicogebieden – dierenwelzijn, hygiënisch werken en temperatuur en
reinigen en ontsmetten van veewagens – sprake is van een verbetering
of lichte stijging van de naleving die toe te schrijven is aan de nieuwe
aanpak. Er kan dan ook geconcludeerd worden dat de herziening van
het toezicht er voor heeft gezorgd dat een stijgende lijn is ingezet is en
het naleefbeeld positiever is.
– Daarnaast is ook een naleefmonitor voor kleine en middelgrote
roodvleesslachtplaatsen opgesteld om naleving te volgen over een
langere periode. De naleefmonitor is in grafische vorm terug te vinden
op de internetsite van de NVWA.2
– De samenwerking met BV Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS) is
verbeterd door regulier overleg op middenmanagement- en directieniveau.
– Zoals aangekondigd in de vorige voortgangsrapportage is ook een
nieuw ontwerp gemaakt voor het risicogericht toezicht op de uitsnijderijen. De focus van het ontwerp spitst zich toe op het belangrijkste
risicogebied, namelijk tracering. Een goed oordeel vormen of de
tracering binnen een bedrijf mogelijk is, vereist een langere inspectie.
Dit ontwerp zal in de tweede helft van 2015 in de praktijk getoetst
worden. Dat is later dan gepland i.v.m. een latere instroom van
medewerkers in de uitvoerende teams.
– In 2015 is gestart met de implementatie van de nieuwe toezichtaanpak
naar de pluimveeketen. Deze richt zich op de belangrijkste risicogebieden (persoonlijke hygiëne, voetzoollaesies, vleestemperatuur bij
aflevering, welzijn aanvoer en onderbrengen, welzijn aanhangen,
bedwelmen en doden en R&O vervoermiddelen). De aanpak is vóór de
pilot gepresenteerd aan de Vereniging van de Nederlandse Pluimvee
Verwerkende Industrie (Nepluvi). De pilot is uitgevoerd bij vier grote
pluimveeslachtplaatsen. Na deze pilot is om te beginnen de vernieuwde hygiëne-inspectie voor de koelcel bij alle grote pluim2

https://www.nvwa.nl/onderwerpen/meest-bezocht-a-z/dossier/jaarverslag-2014/beter-toezicht-inslachthuizen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

4

veeslachtplaatsen ingevoerd. De eerste resultaten laten zien dat, net
als bij de roodvleesslachtplaatsen, een verbetering in de naleving
wordt gerealiseerd. Dat gaat overigens niet zonder slag of stoot.
Plantaardige sector
De focus van de uitgevoerde maatregelen in de plantaardige sector is
gericht op de analyse van vondsten van organismen in Nederland, het
nog beter voorkomen en monitoren van de introductie van schadelijke
organismen en het versterken van de exportgaranties.
– Het interventieteam voor het controleren van transporten en zendingen op fytosanitaire eisen is operationeel. Zo worden aselecte
wegcontroles uitgevoerd, zeecontainers, die op basis van risicoselectie
zijn aangewezen, gecontroleerd en is het team op Schiphol actief.
Hierbij is sprake van nauwe samenwerking met de Douane. Zo is op
luchthaven Schiphol een pilot uitgevoerd waarbij de Douane tijdens de
reguliere passagierscontroles ook fytosanitaire controles meeneemt.
Het interventieteam heeft opleidingen verzorgd en tijdens de pilot
inhoudelijke ondersteuning gegeven.
– Evenals vorig jaar is eind mei voor de versterking van de fytobewaking
het totale werkprogramma 2016 voor cofinanciering bij de EU
ingediend. In het surveyprogramma wordt van meerdere organismen
de pest status (aan- of afwezigheid) onderzocht o.a. ten behoeve van
exportgaranties en wordt aandacht besteed aan vroege detectie van
mogelijke nieuwe introducties.
Veterinaire exportcertificering
•
•

•

De NVWA voert het Export Kanalisatie Systeem (EKS) vanaf september
2014 gefaseerd in.
Om de systemen en werkwijzen van zowel het bedrijfsleven als NVWA
op elkaar af te stemmen is, voordat het systeem operationeel wordt,
een test- en pilot-fase noodzakelijk.
Van de zestien bedrijven die zich in 2014 hebben aangemeld bleken 3
bedrijven geschikt voor het verkrijgen van een EKS. Ondertussen heeft
één van deze bedrijven de start audit goed doorlopen en verkeert nu in
de testfase om de systemen te synchroniseren.

Tweedelijnstoezicht zuivelsector
In vervolg op de stappen die in 2014 zijn gezet in de versterking van het
toezicht op en de samenwerking met het Centraal Orgaan voor Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ), hebben COKZ en de NVWA een
gezamenlijke doelgroep analyse zuivelsector uitgevoerd. Deze vormt een
bouwsteen voor een geharmoniseerde interventiestrategie, waarbij ook
aandacht is voor de aanscherping van de strategie.
Consument en veiligheid
Zoals ook in de vorige voortgangsrapportage gemeld wordt op het
domein van C&V zowel ingezet op kwantitatieve als op kwalitatieve
versterking.
– Per 1 april 2015 is een kleine organisatiewijziging doorgevoerd om de
coördinatielast terug te brengen en de uniformiteit en kwaliteit te
vergroten bij het uitvoeren van het toezicht op EU-subsidies. In
september worden de resultaten geëvalueerd.
– Het project Voedselvergiftigingen is nagenoeg afgerond. Dit project
beoogt een efficiëntere en slagvaardigere afhandeling van de
meldingen van voedselinfecties en een verbeterde rapportage van
voedselinfecties. Er is een nieuw beoordelingskader voor de afhande-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

5

–

–

–

–

ling van de meldingen en de bijdrage aan de jaarlijkse rapportage met
het RIVM (Registratie voedselinfecties en -vergiftigingen in Nederland).
Het proces voor de behandeling van incidentmeldingen in het kader
van de General Food Law en RASSF3 voor ziekmakende microorganismen in levensmiddelen is geüniformeerd en gestroomlijnd. Het
proces verloopt sneller en slagvaardiger en leidt tot een verbeterde
informatievoorziening.
Na de in de vorige rapportage benoemde doelgroep analyses, die dit
jaar verder worden uitgerold, worden in het kader van het project
«Herijking handhavingsmethoden & -instrumenten» daarbij passende
interventies bepaald en ontwikkeld. Een voorbeeld is de voorlichtingsaanpak ingezet bij Productveiligheid voor tatoeages: «Think before you
ink!». Hierbij is geïnvesteerd in het vergroten van de bewustwording
van consumenten van de risico’s van het zetten van tatoeages. Ook
wordt geïnvesteerd in het vergroten van de kennis van tatoeëerders
t.a.v. de hygiëne-aspecten en het gebruik van veilige tatoeagekleurstoffen. Daarnaast houdt de NVWA tussentijds toezicht d.m.v. onaangekondigde controles bij vergunde bedrijven en handhaaft bij illegale
bedrijven n.a.v. meldingen.
De pilot risicobedrijven is afgerond. Doel van het project is primair de
ontwikkeling van administratieve controlevaardigheden om fraudegevoelige product- en processtromen te beoordelen. De ontwikkelde
inspectieaanpak is door een aantal hiervoor opgeleide inspecteurs
getest bij 36 bedrijven. De pilot is geëvalueerd. Hieruit blijkt dat de
nieuwe methodiek waardevolle informatie uit de administratie oplevert
over de traceerbaarheid van goederenstromen bij bedrijven en een
diepgaander controleresultaat. De opleidingen en inspectiemethodiek
worden in 2016 breder toegepast.
Mede als uitvloeisel van de Taskforce Voedselvertrouwen is de NVWA
samen met het bedrijfsleven in overleg hoe sneller informatie verstrekt
kan worden om een onveilig product zo snel mogelijk uit de markt te
kunnen halen. Hiervoor is een afwegingskader Gegevensverstrekking
opgesteld. Met dit kader wordt de balans gezocht tussen de wens om
elkaar zo snel mogelijk te informeren en de wettelijke mogelijkheden.
De Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) en het
Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) zijn geïnformeerd
wanneer, hoe en onder welke voorwaarden de gegevensverstrekking
bij recalls en risicobeoordelingen plaats kunnen vinden.

3. Organisatie op orde
Organisatie op orde betekent een NVWA die adequaat is toegerust en
functioneert als moderne toezichthouder, met een optimaal gebruik van
kennis, informatie(technologie) en inzet van de best passende handhavingsinstrumenten. Om dat te bereiken zijn in de eerste helft van 2015 de
volgende activiteiten ondernomen.
Versterken kennisbasis en risicogericht werken
–

3

Het samenhangend risicobeeld voor de roodvleesketen wordt verwerkt
tot een rapportage met inzichten, eventuele blinde vlekken in het
toezicht en voorstellen voor aanpassing van de handhaving en
verbetering van de informatiepositie. Bureau beoordeelt in het
risicobeeld de intrinsieke risico’s in de roodvleesketen voor de
volksgezondheid, diergezondheid en dierenwelzijn. De analyse bevat
aanbevelingen voor de NVWA en voor de opdrachtgevers. Na peer
review en voorinzage door de departementen wordt het rapport in de
tweede helft van dit jaar gereedgemaakt voor publicatie.
Rapid Alert System for Food and Feed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

6

–

–

–

In de eerste helft van 2015 is bureau gestart met ketenanalyses voor de
wildketen, zuivelketen en eierketen. Deze worden dit najaar en begin
2016 afgerond.
Een netwerk van analisten bij de NVWA is opgezet voor de ondersteuning, verbinding en professionalisering van data-analisten. Dit netwerk
bevordert tevens de samenwerking en informatie-uitwisseling binnen
de NVWA voor het ketenbrede toezicht.
Begin 2015 is software voor tekst analyse (textmining), web analyse
(sociale media), voorspellende analyse (forecasting en visualisatie) en
datascience verworven naast het al aanwezige data-analysepakket.
Hiermee beschikt de NVWA over een pakket moderne dataanalysetools.

De infrastructuur voor data-analyse is zo op het gewenste niveau
gebracht. De activiteiten zijn nu gericht op de toepassing: het bieden van
concrete methodologische ondersteuning aan data-analisten en
data-analyse projecten en versterking en borging van de kennis over
data-analyse binnen de NVWA. De ervaring die nu met data-analyse wordt
opgedaan, geeft ook input voor de toekomstige inrichting van
data-analyse bij de NVWA.
Effectief instrumentarium
De NVWA investeert in de verbreding en versterking van het handhavingsinstrumentarium. Een aantal geprioriteerde instrumenten wordt verder
ontwikkeld en in een aantal domeinen toegepast. Dit zijn handhavingsregie (waaronder effectmeting), private kwaliteitssystemen, openbaarmaking, administratieve controles, internettoezicht en fraudeaanpak. Op
deze projecten zijn de volgende resultaten behaald.
Private kwaliteitssystemen
– Het systeem voor beoordeling, onderhoud en inrichting van toezicht
op private kwaliteitssystemen bij de NVWA is begin 2015 ingericht en
operationeel.
– Er zijn 21 systemen voor beoordeling aangemeld, waarvan 8 aanvragen in behandeling zijn genomen. Dit betekent dat de NVWA heeft
vastgesteld dat de betreffende systemen ook daadwerkelijk de potentie
hebben om aan de criteria te voldoen en waarvan de werking in de
praktijk door de NVWA wordt geverifieerd. Vier systemen zijn
inmiddels niet meer in procedure. De overige systemen staan nog aan
het begin van het acceptatieproces.
Openbaarmaking
– Naar aanleiding van vragen van de Tweede Kamer bij de behandeling
van de nieuwe Gezondheidswet is de kleurensystematiek die de NVWA
toekent aan bedrijven opnieuw beoordeeld. De aanpassing van de
kleurensystematiek is één van de randvoorwaarden voor de verdere
uitrol van openbaarmaking dit jaar.
– De presentatievorm van openbaarmaking op het terrein van productveiligheid is uitgewerkt en getoetst bij consumenten. Ook zijn de
voorbereiding voor de mogelijke openbaarmaking visafslagen de
hygiëne inspecties en werkproces opgeleverd.
Fraude-aanpak
– De aansluiting van de NVWA-IOD op de infobox Crimineel en
Onverklaarbaar Vermogen (iCOV) is gerealiseerd. Dit is een samenwerkingsverband van Belastingdienst, de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst, Openbaar Ministerie, politie en de Financial Intelligence
Unit (FIU). iCOV heeft tot doel door informatiedeling (onverklaarbare)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

7

–

–

vermogensbestanddelen in kaart te brengen en witwas- en fraudeconstructies bloot te leggen.
Binnen de integrale aanpak vleesfraude is, samen met de partners uit
het Platform Bijzondere Opsporingdiensten (BOD-en4), voortgang
geboekt in het verkrijgen van inzicht in voorkomende vormen van
fraude en modus operandi. Op basis hiervan zijn nadere keuzes
gemaakt in de aanpak.
Zo wordt onder andere onderzocht welke aanknopingspunten er zijn
voor een gezamenlijk opsporingsonderzoek.

Modernisering ICT
Het programma voor de modernisering van de ICT van de NVWA is
aangemerkt als groot ICT-project en is daarmee opgenomen op het
ICT-dashboard. Ook via die weg wordt de Tweede Kamer geïnformeerd
over de voortgang en governance van dit deelprogramma.
Doordat het programma op de lijst van grote ICT-projecten staat heeft de
Audit Dienst Rijk (ADR) het programma separaat gereviewd. Daar zijn
geen bijzondere aandachtspunten uit naar voren gekomen. Daarnaast
heeft de ADR bij haar toetsing van deze voortgangsrapportage specifiek
aandacht besteed aan de governance van het programma voor de
modernisering van de ICT.
– Begin 2015 is de aanbesteding voor de nieuwe basisinformatievoorziening (conform de methode best value procurement) gepubliceerd.
Daar is een aanbieder uit geselecteerd. Na het functioneel en technisch
assessment, waarbij wordt getoetst of de aanbieder daadwerkelijk het
beloofde kan leveren, is eind juni het voornemen tot gunning
verzonden.
– In de tweede helft van 2015 wordt, na de definitieve gunning, gestart
met de technische inrichting van de nieuwe basisinformatievoorziening en de voorbereiding van de transitie naar de nieuwe processen en
de ondersteunende ICT.
– De gestroomlijnde en geharmoniseerde processen en producten
worden met de nieuwe informatievoorziening ondersteund. Hiervoor is
de gewenste situatie van een aantal processen en producten (bijvoorbeeld van externe kwaliteitssystemen, van melding tot afmelding en
het eerste deel geprogrammeerde handhaving) beschreven en
vastgesteld. Dit draagt bij aan een uniforme en efficiëntere uitvoering
van de werkzaamheden.
Opbouw organisatie, cultuur en medewerkers
–

–

–

4

De handhavingsattitude van de inspecteur-dierenartsen die toezicht
houden op slachtplaatsen is versterkt. Een interne survey laat zien dat
de inspecteurs vaker het interventiebeleid volgen en rapporten van
bevindingen opmaken en/of corrigerende maatregelen nemen. Dit
beeld wordt ondersteund door intervisie onder de inspecteurs. Dit
draagt bij aan verdere ontwikkeling en professionalisering van de
inspecteurs en uniformering van de werkzaamheden.
Er is een analysetool aangeschaft om te kunnen voorzien in de
strategische personeelsplanning. Daarmee kunnen kwantitatieve
analyses en scenario’s worden uitgevoerd.
In het plan van aanpak zijn maatregelen aangekondigd die bijdragen
aan de communicatie tussen top en werkvloer en de samenbinding
van de organisatie. Reguliere managementbijeenkomsten en bezoeken
door de top aan de medewerkers in de verschillende locaties van de
Dit Platform is een samenwerkingsverband van de FIOD, Inspectie SZW Directie Opsporing,
NVWA-IOD en Inspectie Leefomgeving en Transport/IOD, Koninklijke Marechaussee, Dienst
Landelijke Recherche, Rijksrecherche en het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

8

–

NVWA zijn sinds 2014 regulier onderdeel van de jaarcyclus. Daarnaast
werken medewerkers uit verschillende organisatieonderdelen en uit
verschillende lagen samen in projecten, zoals bij de uitwerking van de
ketengerichte risicoanalyses en het ICT-programmaonderdeel.
Medewerkerstevredenheid is een aandachtspunt in het plan van
aanpak. Eind mei is het rijksbrede Intern Klant Tevredenheids
Onderzoek (iKTO) afgerond. Naast punten waarop goed gescoord
wordt, zoals mobiele telefonie en de mobiele helpdesk ICT NVWA,
komen ook minder positieve punten naar voren. Het betreft hier vooral
de ICT-gerelateerde zaken waar de NVWA afhankelijk is van derden,
zoals de werking van de laptop, software en externe helpdesk. De
resultaten van het iKTO zullen besproken worden met de externe
ICT-dienst met het doel de dienstverlening te verbeteren. Daarnaast is
een medewerkertevredenheidsonderzoek (MTO) gestart voor het
Ministerie van Economische Zaken, inclusief de NVWA. Met dit
onderzoek wordt meer inzicht verkregen in de werkbeleving. Het biedt
dan aanknopingspunten om verder te bouwen aan de organisatie.

Kwaliteit management
–

–

–

–

Met de realisatie van de herschikking van de veterinaire teams zijn nu
alle teamherschikkingen van de operationele teams gerealiseerd. De
span of control van de betrokken teams is teruggebracht.
De teamregio’s van de veterinaire teams zijn verkleind waardoor het
management beter in staat is de reistijden te reduceren en dierenartsen efficiënter in te plannen.
De eerste potentieelscan voor MT-leden is uitgevoerd. Hiermee worden
het presteren, het potentieel en de ambities van leidinggevenden
inzichtelijk.
Vanuit het management development traject is een leerlijn management opgezet voor het ontwikkelen van managementkwaliteiten. Een
aantal modules uit deze lijn is voor de zomer voor het eerst ingezet.

Versterken ondersteuning primair proces
Begin 2015 zijn de doelen voor de tijdige en kwalitatief goede afhandeling
van Wob-verzoeken bereikt.
Naast het adequaat reageren op Wob-verzoeken, «reactieve openbaarmaking», wordt gezorgd voor de juridische borging van proactieve
openbaarmaking. Het team heeft intern een belangrijke rol in de ontwikkeling van dit instrument. Het Wob-team is een kenniscentrum op gebied
van openbaarheid en gegevensverstrekking. Vanwege deze deskundigheid
wordt het team regelmatig door andere organisaties benaderd met vragen
en verzoeken om adviezen.
De implementatie van specifieke verbeteracties ter ondersteuning van het
primaire proces is gestart. De NVWA groeit langzaam toe naar meer
uniform en ketengericht werken. Dit vraagt ook om een aanpassing in het
sturingsmodel. In de eerste helft van 2015 is een taakanalyse gestart van
de besturing en inrichting van de NVWA. De resultaten hiervan worden
meegenomen in een nieuw voorgenomen Organisatiebesluit per 2017.
Wegnemen van inefficiënties
De NVWA wil een enkele afspraak uit de in 2011 vastgestelde «Overeenkomst arbeidsvoorwaarden NVWA» aanpassen om beter aan te sluiten bij
de uitvoeringspraktijk. Daarmee kunnen kosten worden beperkt, efficiënter worden gewerkt en kan de productiviteit worden verhoogd. Het gaat
om de huidige aanwijzing van de woonplaats als standplaats – en
daarmee reistijd=werktijd – van ambulante medewerkers in het algemeen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

9

en in specifieke situaties in het bijzonder. Er is een aantal mogelijke
scenario’s uitgewerkt in een aan de NVWA uitgebracht adviesrapport.
Deze scenario’s zijn door de opstellers beoordeeld op effect, mogelijk
draagvlak en gevolgen voor de medewerkers. Voor het behalen van de
gewenste resultaten is de NVWA mede afhankelijk van de uitkomst van
het overleg met de medezeggenschap en het bereiken van overeenstemming in het overleg van de departementsleiding met de Centrales
van overheidspersoneel. Vanwege de aard van de problematiek en de
doorlooptijd van het overlegtraject is de verwachting dat de beoogde
aanpassing en de daaraan gerelateerde besparingen niet per 1 januari
2016 gerealiseerd zijn.
De helft van de maatregelen ter verbetering van de planning van
veterinaire keuringen is onderdeel geworden van het nieuwe (planning)
proces. Een nieuw planningsysteem om beter plannen mogelijk te maken,
wordt nu geïntegreerd in de nieuwe informatiehuishouding. Daarmee
blijven de planningsvoordelen niet beperkt tot de veterinaire keuringen.
De teamherschikking naar kleinere teams/regio’s heeft bijgedragen aan de
vergroting van de efficiency. Een logistieke analyse door een extern
bureau heeft uitgewezen dat dit leidt tot een reductie van de reistijd
waardoor bij optimale omstandigheden tussen de 6 en 7 ton kan worden
bespaard op de inhuur van practitioners. Het effect op deze inhuur en
besparing is echter mede afhankelijk van (pieken in) het werkaanbod en
de huidige capaciteit aan dierenartsen in eigen dienst.
Tot slot
Anderhalf jaar na de start gaat de implementatie van het plan van aanpak
een nieuwe fase in. De dynamiek van de eerste fase, gericht op de opstart
van het programma en het realiseren van quick wins, is vervangen door
een dynamiek die meer gericht is op samenhang, uniformiteit en
bestendigen van de kwalitatieve versterking. De vernieuwingen in de
inrichting, ondersteuning en uitvoering van het toezicht, zoals de
vernieuwing van het basisinformatiesysteem, de investering in de
informatiepositie en de versterking van de organisatiecultuur en handhavingsattitude, zijn langdurige trajecten die een flinke investering vragen.
De effecten daarvan worden op langere termijn zichtbaar.
Resultaten externe toetsing ADR op 3e voortgangsrapportage
Conform de toezegging aan uw Kamer, voert de ADR een toetsing uit op
het Plan van Aanpak NVWA (d.d. 19 december 2013; Kamerstuk 33 835,
nr. 1)5. Elk halfjaar tot en met de afronding van het Plan van Aanpak
NVWA in 2017 toetst de ADR:
1. de kwaliteit van de programmabeheersing, gericht op het realiseren
van de doelstellingen, zoals deze zijn geformuleerd in het Plan van
Aanpak NVWA d.d. 19 december 2013;
2. de juistheid en de volledigheid6 van de opgenomen voortgangsinformatie in de halfjaarrapportages.

5

Het onderzoek is uitgevoerd conform de internationale standaarden voor de beroepsuitoefening van Internal Auditing (IIA)
6
De beoordeling van de volledigheid van de informatie beperkt zich tot de volledigheid van de in
het Plan van Aanpak NVWA toegezegde acties en maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

10

Ad. 1 De kwaliteit van de programmabeheersing
De ADR heeft in de periode juni- augustus 2015 de kwaliteit van de
programmabeheersing onderzocht. De focus van het onderzoek was
gericht op:
– de opvolging van de aandachtpunten volgend uit het onderzoek uit
maart 2015;
– de kwaliteit van het beheer van het deelprogramma Blik op NVWA
2017.
Het programma naar aanleiding van het Plan van Aanpak NVWA is een
complex en zeer ambitieus programma, met grote inherente risico’s. De
kwaliteit van het programmabeheer zorgt ervoor dat deze risico’s in
belangrijke mate worden beperkt. Beoogde veranderingen omvatten de
gehele organisatie («geen steen blijft op dezelfde plaats»). Het
programma kent vele onderlinge afhankelijkheden, maar ook afhankelijkheden met de reguliere werkzaamheden en governance. Deze veranderingen moeten worden gerealiseerd naast de reguliere werkzaamheden,
binnen een organisatie waar de capaciteit onder druk staat en aandacht
voor draagvlak noodzakelijk is. Het programmaplan van de NVWA
kenmerkt zich door flexibiliteit. Een inherent risico is dat deze, voor het
uitvoeren van het programma benodigde flexibiliteit, op gespannen voet
staat met de in 2013 gemaakte afspraken over de wijze van financiering.
Opvolging aandachtspunten maart 2015
De aandachtspunten van maart 2015 zijn met een uitzondering, opgevolgd
en ingebed in het programmabeheer. Er zijn aanvullende afspraken
gemaakt over de relatie tussen reguliere overleggen en de stuurgroep als
besluitvormend gremium voor het programma. De stuurgroep wordt
geïnformeerd over de inhoudelijke voortgang van het programma en de
actualisatie van het programmaplan (waar de business case nu onderdeel
vanuit maakt).
Gedurende het onderzoek is echter niet gebleken dat de stuurgroep
adequaat is geïnformeerd over de financiële voortgang van het
programma. Dit is een tekortkoming in het beheer van het programma.
Het programma bevindt zich nu in de fase van «point of no return», een
fase waarin wijzigingen in de gemaakte inrichtingskeuzes feitelijk niet
meer mogelijk zijn, zonder consequenties voor de voortgang, het budget
en zelfs het welslagen van het programma. Inzicht in de financiële en
inhoudelijke implicaties van de te nemen besluiten is in deze fase
onontbeerlijk.
Blik op NVWA 2017
Het programma Blik op NVWA 2017 is het deelprogramma van het Plan
van Aanpak dat zich richt op procesvernieuwing, informatie en ICT. Het
beheer van het programma is kwalitatief goed. Dit beeld blijkt onder meer
uit het duidelijk aan de voorkant investeren van tijd in kwaliteit door het
zorgvuldig bepalen van inrichtingskeuzes ten behoeve van de aanbesteding en het IT systeem en hier geen concessies aan te doen; het actief
managen van de onderlinge afhankelijkheden, dilemma’s en geschilpunten (communicatie) en het investeren in draagvlak en kwaliteit door
het betrekken van de organisatie door middel van expertteams. Risico’s
voor het deelprogramma Blik op NVWA 2017 betreffen in de eerste plaats
de beperkte flexibele inzet van middelen door de initieel gekozen
financieringswijze en in de tweede plaats de complexiteit en de verwevenheid van het programma met de reguliere NVWA organisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

11

Aandachtspunten voor het programma Plan van Aanpak NVWA
Gedurende het onderzoek heeft de ADR enkele nieuwe aandachtspunten
geadresseerd. Deze aandachtspunten zijn:
1. Stel zo spoedig mogelijk, een actueel financieel overzicht met daarin
per jaar de begroting, de realisatie en de prognose conform de
aanpak van het programma Plan van Aanpak NVWA;
a. integreer het financiële overzicht met de reguliere voortgangsnotitie aan de Stuurgroep
b. licht de inhoudelijke en financiële consequenties van mogelijke
risico’s, (voorgestelde) besluiten en dergelijke concreet, helder
en volledig toe
c. breng op stuurgroep niveau de financieringswijze zo goed
mogelijk in lijn met de flexibele behoefte van het programma.
2. Borg de kwaliteit van de deels handmatig opgestelde financiële
overzichten, bijvoorbeeld door verificatie van de gehanteerde
methodiek en/of aanvullende controles.
Ad. 2 Juistheid en volledigheid van de opgenomen voortgangsrapportages
De juistheid en volledigheid van de in deze halfjaarrapportage
opgenomen informatie is beoordeeld aan de hand van de aan de ADR
beschikbaar gestelde (project)documentatie. De beoordeling van de
volledigheid beperkt zich hierbij tot de volledigheid van de in het Plan van
Aanpak NVWA opgenomen acties en maatregelen.
De ADR heeft vastgesteld dat de informatie in deze halfjaarrapportage
juist en volledig is weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 835, nr. 17

12