Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 401

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Fiscale verzamelwet 2010)

Nr. 7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 18 oktober 2010
Inleiding
Het kabinet heeft met belangstelling kennis genomen van de vragen en
opmerkingen van de fracties van de VVD, de PvdA, het CDA, de SP en de
ChristenUnie. Het verheugt mij dat de leden van het overgrote deel van de
fracties met belangstelling kennis hebben genomen van het onderhavige
wetsvoorstel. Bij de beantwoording van de vragen is zo veel mogelijk de
volgorde van het verslag aangehouden.
Algemeen
Het kabinet is verheugd over de waardering van de leden van de fractie
van de PvdA en het CDA voor het meer verspreid kunnen behandelen van
de wetgeving als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel. De leden van
de fractie van de SP onderschrijven ook het uitgangspunt om fiscale
wetsvoorstellen meer gespreid te behandelen. Wel vragen zij hoe het
kabinet in het vervolg kan voorkomen dat de behandeling dicht op die van
het belastingplan komt, zoals nu bij de Fiscale verzamelwet 2010. De
voorbereidingen voor de Fiscale verzamelwet 2010 zijn in februari gestart,
dus redelijk kort na de afronding van de behandeling van het Belastingplan 2010. Begin maart was het concept wetsvoorstel gereed. Anders
dan bij het Belastingplan is vervolgens geen spoedprocedure gevolgd
voor bijvoorbeeld de advisering door de Raad van State. Mede hierdoor
heeft de indiening van het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer op 7 juni
plaatsgevonden. Daarna was er verkiezingsreces en zomerreces. Door
deze combinatie van factoren is de behandeling inderdaad dicht op die
van het Belastingplan 2011 c.a. komen te liggen. Het kabinet zal volgend
jaar de voorbereidingen voor het tussentijdse fiscale wetsvoorstel reeds in
januari, direct na de afronding van de behandeling van het Belastingplan
2011 c.a., starten om te trachten het wetsvoorstel eerder te kunnen
indienen.

kst-32401-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

1

Kwartaalaangifte btw
De leden van de fractie van de PvdA vragen of er veel bedrijven zijn die,
ondanks de mogelijkheid om naar kwartaalaangifte over te stappen, per
maand aangifte blijven doen. Sinds eind 2008 hebben circa 100 000
bedrijven de keuze gemaakt om voor de omzetbelasting naar kwartaalaangifte over te stappen. Dit is 40% van het aantal bedrijven dat hiervoor in
aanmerking komt. Er zijn 150 000 bedrijven die ervoor kiezen aangifte per
maand te blijven doen. Bedrijven kunnen op basis van de regelgeving
hierin een eigen afweging maken. Daarbij is vooral belang of de desbetreffende bedrijven negatieve aangifte omzetbelasting doen zoals bij grote
investeringen of een hoog aandeel exporterende activiteiten. Het succes
van de regeling is overigens beter af te lezen aan de maandelijkse
kasontvangsten van de btw. Kwamen voordat de maatregel werd
ingevoerd de btw-ontvangsten nog gelijkelijk over de maanden van een
kwartaal binnen, sinds de maatregel is ingevoerd komt circa 95% van de
netto btw-kasontvangsten met betrekking tot een kwartaal in de maanden
januari, april, juli en oktober binnen. De btw-plichtigen zijn dan ook in
euro’s gemeten massaal overgestapt op kwartaalbetalingen
De leden van de fractie van de PvdA vragen tevens of deze continuering
voor het jaar 2011 betekent dat zonder nadere wijziging van regelgeving
in het jaar 2012 weer per maand aangifte gedaan moet worden. Het
betreft hier de vaststelling van uitvoeringsbeleid bij de Belastingdienst,
die op zichzelf geen wijziging van regelgeving behoeft. De maatregel komt
er namelijk op neer dat de Belastingdienst géén afdrachtcriterium meer
hanteert voor indeling naar maandaangifte. Inmiddels is in het kader van
het Belastingplan 2011 besloten en richting de Tweede Kamer gecommuniceerd dat deze maatregel structureel wordt gemaakt.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar een verduidelijking van
de passage dat het continueren van de mogelijkheid om per kwartaal
aangifte btw te doen «wordt gedekt uit middelen die zonder nadere
invulling zullen leiden tot meer lastenverzwaring voor werkgevers dan
afgesproken in het coalitieakkoord». Aan het begin van de kabinetsperiode legt het kabinet de lastenontwikkeling voor de gehele periode vast
en bepaalt daarmee de ruimte voor lastenverzwarende en lastenverlichtende maatregelen. Zonder aanvullend beleid zou er in 2011 sprake zijn
van een forse lastenverzwaring vanwege hogere zorgpremies en hogere
sectorfondspremies. Het kabinet heeft zowel voor burgers als voor
bedrijven aanvullende maatregelen genomen om de lastenstijging in 2011
te beperken tot € 0,2 miljard. Het structureel maken van de mogelijkheid
om per kwartaal aangifte te doen is één van de maatregelen om de forse
lastenverzwaring vanwege hogere zorgpremies te beperken.
Milieu-investeringsaftrek voor elektrisch rijden

1

Brief van 24 juli 2009 van de minister van
Verkeer en Waterstaat en de minister van
Economische Zaken, Kamerstukken II 2008/09,
31 305, nr. 145.

De leden van de fracties van de VVD, het CDA, de SP en de ChristenUnie
vragen waarom met betrekking tot plugin-hybride personenauto’s (hierna
plugin hybrides) is gekozen voor een definitie op basis van de actieradius
in plaats van een CO2-norm. De leden van de fractie van de SP vragen om
een overzicht van de verschillende plugin hybrides met bijbehorende
actieradius. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
vervolgens welke personenauto’s voor de MIA in aanmerking zouden
komen wanneer de grens gesteld zou worden op een CO2-uitstoot minder
dan 50 gram per kilometer. Voorts vragen de leden van de fracties van de
VVD en de SP waarom wordt aangesloten bij een actieradius van ten
minste 50 km.
Het openstellen van de MIA voor elektrische rijden komt voort uit het Plan
van Aanpak Elektrisch Rijden1. Dit plan van aanpak heeft tot doel de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

2

marktintroductie van het volledig elektrisch rijden in Nederland te
stimuleren. Het kabinet vindt elektrisch rijden van strategisch belang. Het
gaat daarbij om de energiepositie (afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en betere balans tussen vraag en aanbod van elektriciteit), de
economie (Nederland heeft vele door de internationale auto-industrie
gerespecteerde toeleveranciers, kennisinstituten en onderzoek- en
ontwikkelinstellingen) en het milieuvraagstuk (CO2, fijnstof, NOx en
geluid). In de afgelopen twee jaar beleefde de «normale» hybride
personenauto zijn brede marktdoorbraak. Voor deze auto’s zijn er geen
majeure drempels meer. Dit ligt anders voor het elektrisch rijden. Hierbij
zijn met betrekking tot batterijen, laadinfrastructuur, energievoorziening
en veiligheidsaspecten nog belemmeringen en onzekerheden te onderscheiden. Het huidige prille stadium van elektrisch rijden in combinatie
met de aangegeven belemmeringen en onzekerheden, maakt dat
producenten in de overgang naar de volledige elektrische auto de
komende jaren zullen inzetten op plugin hybrides en elektrische auto’s
met range extenders. Deze auto’s hebben een grotere elektrische
actieradius en een lagere (lokale) uitstoot dan de «normale» hybrides.
Daarbij zijn ze goed inzetbaar bij een nog incomplete oplaadinfrastructuur.
Ze vormen daarom een belangrijke tussenstap naar volledig elektrisch
rijden en kunnen de acceptatie van en de transitie naar volledig elektrisch
rijden versnellen. Om het elektrische rijden zelf en de typische
meerwaarde ervan in de vorm van nul emissies tot zijn recht te laten
komen, is met betrekking tot de plugin hybrides voor een afstandscriterium gekozen.
In de onderstaande tabel zijn verschillende volledig elektrische en plugin
hybride modellen opgenomen waarvan bekend is dat de introductie in
Nederland inmiddels heeft plaatsgevonden of in 2011/2012 naar
verwachting zal plaatsvinden. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat
de introductie in veel gevallen met enige onzekerheid is omgeven. De
laatste twee kolommen geven uitsluitsel over de actieradius op een volle
accu en of de CO2-uitstoot groter of kleiner is dan 50 gram per kilometer.
Merk1

Plugin hybrides
Fischker
Opel
Byd
Toyota
Volvo
Volledig elektrisch
Tazzari
Th!nk
Tesla
Mitsubishi
Peugeot
Citroen
Renault
Renault
Nissan
Tesla

Type

Beschikbaar
vanaf (jaar)

Actieradius
km

Uitstoot gr/km

Karma
Ampera
F3DM
Prius III
V70 hybride

2010
2011
2011
2012
2012

80
50
100
20
50

> 50
< 50
nnb
> 50
< 50

Zero
City
Roadster
iMiev
Ion
C-zero
ZE Fluence
ZE Kangoo
Leaf
Model S

2010
2010
2010
eind 2010
eind 2010
eind 2010
2011
2011
2011
2012

100
180
300
150
150
150
160
160
160
350

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

1

De gegevens in deze tabel zijn afkomstig van diverse internetbronnen van vakbladen, leveranciers en belangenorganisaties.

De elektrische auto moet in staat zijn een bepaalde afstand volledig
elektrisch te rijden. De eis dat het daarbij moet gaan om een actieradius
van 50 kilometer moet worden gezien in het licht van het groeipad naar
volledig elektrisch rijden en de voordelen voor de stedelijke leefomgeving.
Aan de andere kant zou een CO2-norm meer in lijn zijn met het overige
beleid op het gebied van elektrisch en zuinig rijden. In dat licht acht ik een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

3

CO2-norm bij nader inzien meer op zijn plaats. Daarbij zal aansluiting
worden gezocht bij de bestaande Europese norm van 50 gram
CO2-uitstoot per kilometer.1 Doordat deze CO2-norm op het ogenblik
alleen gehaald kan worden door plugin hybrides met een behoorlijke
actieradius zal deze norm in de praktijk net zo werken als de actieradius-eis van 50 kilometer. De norm van 50 gram per kilometer sluit grote
plugin hybrides uit wanneer deze niet zeer zuinig zijn. Dit geldt in het
bijzonder voor grote en dure sportmodellen, die wel een actieradius
hebben van 50 of 20 kilometer, maar door de totale omvang van het
sportieve vermogen toch nog een relatief grote CO2-uitstoot hebben. Door
aansluiting bij de relevante Europese richtlijn, waarin voor voertuigen met
een CO2-uitstoot van 50 gram per kilometer zogenoemde supercredits
kunnen worden verkregen, is ook voor deze specifieke groep aanbod te
verwachten. De leden van de fractie van de PvdA vragen hoeveel
elektrische auto’s gezien het budget gemiddeld per jaar van de regeling
gebruik kunnen maken. In dat kaderwillen deze leden en die van de fractie
van het CDA weten of de regeling al effect sorteert. Tevens vragen de
leden van de fractie van de PvdA zich af of tijdig bekend gemaakt wordt
wanneer het budget uitgeput dreigt te raken. De budgettaire ruimte van
de regeling voor elektrische auto’s is gebaseerd op bijlage 6 uit het
bovengenoemde Plan van Aanpak Elektrisch Rijden2. In deze bijlage wordt
een schatting gemaakt van de toekomstige volumeontwikkeling van
elektrische auto’s. Het budget van de regeling is afgestemd op deze
volumeontwikkeling. In 2010 zijn tot nu toe 86 meldingen ontvangen voor
ca. 130 elektrische voertuigen met een bijbehorend investeringsbedrag
van € 3,2 mln. Dat is ongeveer evenveel als over het jaar 2009 als geheel.
Wanneer deze lijn wordt doorgetrokken, wordt verwacht dat het totaal in
2010 zal uitkomen op een ongeveer 200 meldingen, ca. 280 elektrische
voertuigen en een investeringsbedrag van € 7 mln. De MIA kent, evenals
de energieinvesteringsaftrek (EIA) als de vervroegde afschrijving
milieu-investeringen (Vamil), sinds 2008 de systematiek van meerjarige
budgetegalisatie. Deze systematiek beperkt de kans op sluiting van het
budget voor het einde van het jaar. Deze systematiek houdt in dat
onderschrijdingen in een zeker jaar worden gereserveerd en ingezet om
toekomstige overschrijdingen te dekken. Over een periode van meerdere
jaren zijn budget en feitelijke uitputting daardoor aan elkaar gelijk.
Daarnaast bestaat de mogelijkheid om percentages actief in te zetten om
de budgetuitputting meerjarig onder controle te houden. Pas wanneer de
situatie zich voordoet dat de voorziene budgetoverschrijding gedurende
het jaar 50% of meer beloopt, wordt de regeling in principe gesloten door
de percentages op nul te zetten. Dit wordt tijdig bekend gemaakt. Het
ministerie van VROM zal op termijn nagaan of stimulering van elektrische
auto’s middels de MIA ook na 2014 doorgang moet vinden.

1
Verordening (EG) nr. 443/2009 van 23 april
2009 tot vaststelling van emissienormen voor
nieuwe personenauto’s, in het kader van de
communautaire geïntegreerde benadering om
de CO2-emissies van lichte voertuigen te
beperken (L 140/1).
2
Bijlage 6: Kwantitatieve inschatting
marktontwikkeling elektrische voertuigen,
blz. 30.
3
Kamerstukken II 2010/11, 32 504, nr. 3, par.
5.4, blz. 14 e.v.

De leden van de fractie van de SP vragen hoe het kabinet aankijkt tegen
het toekomstpad qua uitstoot. Zoals in de memorie van toelichting bij het
Belastingplan 2011 is aangekondigd, zal dit jaar een onderzoek worden
gestart naar de wijze waarop de stimuleringsmaatregelen in de BPM, de
MRB en de bijtelling ook in de verdere toekomst een stimulans kunnen
blijven om steeds te kiezen voor de zuinigste auto.3 Voor de verschillende
fiscale regelingen dient te worden bezien met welke regelmaat
CO2-uitstootgrenzen moeten worden aangepast en op basis van welke
grondslag. Hierbij worden de ontwikkelingen op het vlak van nulemissieauto’s en zeer zuinige personenauto’s goed gevolgd. Dit omvat mede de
op de markt komende plugin hybrides en elektrische auto’s met een
zogenoemde «range extender», die deels elektrisch, deels conventioneel
zijn.
Voorts vragen de leden van de fractie van de SP of de fiscale voordelen
voor privé en zakelijk «groen» rijden in evenwicht zijn. Hierover merk ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

4

het volgende op. De particulier wordt gestimuleerd om voor een zuinige
auto te kiezen door middel van de differentiaties in de BPM en de MRB, en
door de accijns op brandstof. Deze differentiaties voelt de werknemer met
een auto van de zaak in veel gevallen slechts beperkt. Genoemde
belastingen en accijns worden veelal direct of indirect via de leaseprijs
door de werkgever betaald. Hooguit zijn de differentiaties van invloed op
de grondslag voor de bijtelling en op het leasebedrag. Met de gedifferentieerde bijtelling voor de auto van de zaak wordt de werknemer direct
gestimuleerd bij de keuze van een auto van de zaak. In die zin brengt de
differentiatie van de bijtelling de prikkel voor de keuze voor een zuinige
auto voor de leaserijder meer in balans met die van de particuliere rijder.
Tot slot vragen de leden van de fractie van het CDA of er nog ongebruikt
budget voor de MIA als geheel beschikbaar is. Zoals blijkt uit de Miljoenennota 2011 is de uitputting van de MIA over het jaar 2009 € 65 mln. Het
budget over dat jaar was € 109 mln. Dit komt neer op een onderschrijding
van € 44 mln. Dit bedrag is echter niet vrij beschikbaar. Om zoveel
mogelijk te voorkomen dat de regeling tussentijds moeten worden
gesloten, wordt het conform het bovengenoemde systeem van meerjarige
budgetegalisatie gereserveerd teneinde toekomstige overschrijdingen op
te vangen.
Aanpassing tbs-regeling bij gemeenschap van goederen

1
Zie ook het rapport nr. 226 van de Vereniging voor Belastingwetenschap: De terbeschikkingstellingsregeling in de inkomstenbelasting, Deventer, 2005.
2
Onderdeel 7.2 van het besluit van 1 december 2008, nr. CPP2008/520M, Stcrt. 243.
Voorheen neergelegd in het beleidsbesluit van
24 mei 2006, nr. CPP2006/76M, en het
beleidsbesluit van 30 november 2001,
nr. CPP2001/3035M.

De leden van de fractie van de VVD spreken hun waardering uit voor de
inspanningen van de afgelopen periode om enkele scherpe kantjes van de
terbeschikkingstellingsregeling (tbs-regeling) af te halen. Met betrekking
tot de thans voorgestelde reparatie vragen zij zich echter af of het kabinet
de mening van de NOB deelt dat deze tot onnodige complexiteit leidt. Het
kabinet deelt deze opvatting van de NOB niet. Zoals in de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel is opgemerkt, zijn aan het arrest van de
Hoge Raad van 15 januari 2010, nr. 08/03923, BNB 2010/100, ongewenste
gevolgen verbonden. Wanneer voor de toerekening van tbs-inkomen bij in
algehele of beperkte gemeenschap gehuwden wordt aangeknoopt bij de
bestuursbevoegdheid conform dit arrest, is de tbs-regeling van artikel 3.92
van de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001) gemakkelijk te
manipuleren.1 Een wijziging van de bestuursbevoegdheid is namelijk
relatief eenvoudig te realiseren door een wijziging van de tenaamstelling.
Op die manier zou, ondanks de gemeenschap van goederen waarin het
vermogensbestanddeel valt, via een wijziging van de tenaamstelling
relatief eenvoudig kunnen worden bereikt dat het tbs-inkomen lager wordt
belast, namelijk bij de minstverdienende echtgenoot. Het resultaat uit een
werkzaamheid, waartoe het tbs-inkomen behoort, is evenals de andere
inkomensbestanddelen in box 1 echter geen gemeenschappelijk inkomenbestanddeel in de zin van artikel 2.17 van de Wet IB 2001 dat vrij tussen
partners kan worden toegerekend. Het aanknopen bij de bestuursbevoegdheid voor de toepassing van artikel 3.92 van de Wet IB 2001 zou
hierdoor tot een budgettaire derving leiden die wordt geschat op € 10
miljoen per jaar. Voorts is de bestuursregeling in de praktijk voor de
Belastingdienst moeilijk controleerbaar. In het wetsvoorstel wordt bij ter
beschikking gestelde vermogensbestanddelen in geval van een gemeenschap van goederen aangesloten bij de economische gerechtigheid van
beide partners. Het tbs-inkomen gaat in geval van een huwelijksgoederengemeenschap beide echtgenoten economisch en maatschappelijk bezien
gelijkelijk aan. Daarom vindt in die situatie een 50/50%-toerekening plaats
voor de tbs-regeling. Daarmee wordt het standpunt zoals dat sinds de
totstandkoming van de Wet IB 2001 is uitgedragen, gecodificeerd2. Dit
sluit ook aan bij het aanmerkelijk belangregime, waarvoor bij een
gemeenschap van goederen beide partners worden geacht voor de helft
aanmerkelijkbelanghouder te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

5

De leden van de fractie van de VVD vragen om te reageren op de situatie
waarin een woonwinkelpand voor tweederde gedeelte ter beschikking
wordt gesteld aan een bv en belanghebbende voornemens is het
woonwinkelpand met gebruik van de tijdelijke inbrengfaciliteiten in de
inkomstenbelasting en overdrachtsbelasting in te brengen in de bv. Zoals
ook in de brief van 13 november 20091 is aangegeven, heeft de tijdelijke
inbrengfaciliteit de volgende achtergrond. Een pand dat vóór 2001 ter
beschikking was gesteld aan de bv, is met ingang van 1 januari 2001
automatisch in de tbs-regeling terecht gekomen. Indien men het ter
beschikking gestelde pand vervolgens zou willen overdragen aan de
«eigen» bv om uit de tbs-regeling te komen, leidt deze overdracht tot de
heffing van inkomstenbelasting en overdrachtsbelasting. Om de
tbs-regeling te verzachten is de mogelijkheid opgenomen om een ter
beschikking gesteld pand in te brengen in een nv of bv zonder heffing van
overdrachtsbelasting. Daarbij dient in beginsel definitief afscheid te
worden genomen van de tbs-regeling, althans voor wat betreft de
onroerende zaak. Een en ander voorkomt versnippering van eigendomsrechten en voorkomt ook dat een eventuele latere verkrijging van de
juridische eigendom door de bv alsnog belast plaatsvindt. Om die reden
dient in de situatie waarbij belastingplichtige de volle eigendom van de
onroerende zaak heeft, die volle eigendom ook te worden ingebracht en
kan niet worden volstaan met achterhouding van de juridische eigendom.
Het standpunt dat de kennisgroep van de Belastingdienst heeft
ingenomen in het door de leden van de VVD aangehaalde praktijkvoorbeeld is derhalve juist.

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 128, nr. 20.
NTFR Beschouwingen 2010/24 «Tbs:
onrechtvaardig en overbodig» geschreven
door mr. A.J. Lint.
3
Kamerstukken II 2005/06, 30 375, nr. 2.
4
Rapport nr. 226 van de Vereniging voor
Belastingwetenschap: De terbeschikkingstellingsregeling in de inkomstenbelasting,
Deventer, 2005.
2

De leden van de fracties van de VVD en de PvdA vragen om een reactie op
de brief van Nexia Nederland, waarin een alternatief wordt geschetst voor
de huidige tbs-regeling. De leden van de fractie van het CDA vragen om
een reactie op een artikel in NTFR Beschouwingen 2010–24, geschreven
door mr. A.J. van Lint2, waarin eenzelfde alternatief wordt uiteengezet. In
zowel de genoemde brief als in het artikel wordt een alternatief geschetst
voor de tbs-regeling waarbij de gebruiker van het vermogensbestanddeel
in gelieerde verhoudingen geconfronteerd wordt met een beperking van
de aftrek van de gebruiksvergoeding. Deze regeling is vergelijkbaar met
het huidige artikel 3.17, eerste lid, onderdeel c, van de Wet IB 2001 voor de
situatie waarin een ondernemer in zijn onderneming een bezitting
gebruikt die behoort tot zijn box 3-vermogen. Het kabinet is geen
voorstander van een dergelijk alternatief voor de tbs-regeling. De
doelstelling van de huidige tbs-regeling is tweeledig. In de eerste plaats is
beoogd een grotere mate van gelijkheid te bereiken in de fiscale behandeling van belastingplichtigen die een onderneming voor eigen rekening
drijven (IB-ondernemers) enerzijds en van belastingplichtigen die een
onderneming drijven door tussenkomst van een besloten vennootschap
(dga’s) anderzijds. In de tweede plaats is beoogd onwenselijke vormen
van belastingarbitrage tegen te gaan. Dit laatste aspect ziet met name op
de mogelijkheden die zonder de tbs-regeling zouden bestaan voor het
transformeren van progressief belast (winst)inkomen in (relatief) laag en
forfaitair belast beleggingsinkomen. Bij de parlementaire behandeling van
het wetsvoorstel Wet IB 2001 is geconcludeerd dat de tbs-regeling binnen
de systematiek van de Wet IB 2001 niet kan worden gemist. Diezelfde
conclusie is daarna ook getrokken in het kader van de evaluatie van de
belastingherziening 2001.3 Uit de genoemde evaluatie volgt voorts dat
bovenvermelde doeleinden van de tbs-regeling in grote lijnen worden
bereikt. De noodzaak van de tbs-regeling wordt overigens ook in de
rechtswetenschappelijke literatuur erkend, bijvoorbeeld in het rapport van
de Vereniging voor Belastingwetenschap over de tbs-regeling.4
In het kader van de totstandkoming van de Wet IB 2001 zijn diverse
alternatieven voor de tbs-regeling bezien, waaronder ook het alternatief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

6

van de beperking van de aftrekbaarheid van een gebruiksvergoeding zoals
thans beschreven in de brief van Nexia Nederland. Tegen dit alternatief
zijn destijds in de Tweede Kamer terechte bezwaren gerezen1. Het
invoeren van een aftrekbeperking op het niveau van de gebruiker van de
vermogensbestanddelen zou tot gevolg hebben dat een eventueel daaruit
voortvloeiende drukverzwaring neerslaat bij die gebruiker en niet bij
degene die de vermogensbestanddelen ter beschikking stelt zoals bij de
tbs-regeling. Met name in gevallen waarin deze effecten ook derden
raken, kan dit ongewenste gevolgen hebben. Hierbij kan worden gedacht
aan de terbeschikkingstelling door een aanmerkelijkbelanghouder aan een
vennootschap waarin ook derden aandeelhouder zijn. Ook bij terbeschikkingstellingen aan samenwerkingsverbanden van natuurlijke personenondernemers kan dit effect optreden. Het gegeven dat de belastingdruk in
sommige gevallen deels zou komen te rusten bij derden, leidde destijds
tot kritiek en was een belangrijke overweging om te kiezen voor de thans
bestaande vormgeving. In het alternatief zou het voorts aantrekkelijk
blijven om vermogensbestanddelen die bij de ondernemer-natuurlijk
persoon verplicht ondernemingsvermogen zouden zijn, over te brengen
naar een gelieerde persoon onder voorbehoud van een gebruiksrecht om
waardestijgingen buiten de heffing te brengen. Met andere woorden, in
dat geval zou er een vorm van belastingarbitrage ontstaan.
De leden van de fractie van de VVD vragen of de huidige tbs-regeling
conflictgevoelig is vanwege de heffing over vermogenswinsten. Voorts
vragen zij of deze «vermogenswinstbelasting» niet beter kan worden
afgeschaft. In dit kader merk ik het volgende op. Het is destijds een
bewuste keuze geweest om het winstregime van toepassing te verklaren
binnen het tbs-regime. Een heffing over vermogenswinsten is inherent
aan de doelen die worden nagestreefd met de tbs-regeling, namelijk het
tegengaan van arbitrage tussen de boxen en het bereiken van een beter
evenwicht in de fiscale behandeling van IB-ondernemers enerzijds en
dga’s anderzijds. Het is onvoldoende om slechts de ontvangen vergoeding
in het tbs-resultaat te betrekken. Immers, indien het desbetreffende
vermogensbestanddeel rechtstreeks tot het vermogen van de onderneming zou behoren, zou een waardeverandering van het vermogensbestanddeel eveneens – als winst uit onderneming – in aanmerking zijn
genomen. Omdat er zwaarwegende argumenten zijn om niet over te
stappen op het aangedragen alternatief van Nexia Nederland, is het niet
opportuun, de leden van de fractie van de VVD vragen hiernaar, het
daarbij genoemde overgangsrecht aan een beschouwing te onderwerpen.

1

Kamerstukken II 2000/01, 27 466, nr. 6,
blz. 87.

De leden van de fractie van de VVD vragen om een indicatie van de
eventuele budgettaire gevolgen van de afschaffing van de vermogenswinstbelasting in de tbs-regeling. Een doel dat wordt nagestreefd met de
tbs-regeling is dat vermogen dat wordt gebruikt binnen de onderneming
ook als zodanig wordt belast. Wanneer de tbs-regeling zou worden
afgeschaft, betekent dit dat ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen in box 3 terechtkomen. Hierdoor zal er geen directe heffing meer
plaatsvinden over de vermogenswinsten ten aanzien van deze ter
beschikking gestelde vermogensbestanddelen zoals bij ondernemingsvermogen het geval is.
Wanneer wordt afgezien van belastingheffing over de waardemutaties van
ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen, zou – zoals hiervoor
aangegeven – de parallel tussen de behandeling van directe ondernemers
en ondernemers die gebruik maken van de rechtsvorm van een bv en een
door die bv gebruikte zaak daarin niet hebben ingebracht, ongedaan
worden gemaakt. Indien een vermogensbestanddeel rechtstreeks tot het
vermogen van de onderneming behoort, wordt immers een waardevermeerdering – als winst uit onderneming – in aanmerking genomen. Het
afzien van belastingheffing over waardemutaties zou tevens een prikkel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

7

kunnen bevatten voor belastingplichtigen om bewust het box 3-regime op
te zoeken met het oog op het behalen van fiscaal voordeel bijvoorbeeld in
de vorm van het onbelast laten van waardestijgingen. Dergelijk fiscaal
ingegeven handelingen acht het kabinet ongewenst. Daarbij komt dat
deze aanzuigende werking van box 3 een belastingderving met zich mee
brengt. Indien geen rekening zou worden gehouden met deze aanzuigende werking, zou het wegvallen van de heffing over tbs-inkomen
ruwweg gecompenseerd worden door de extra box-3-heffing als gevolg
van het meenemen van tbs-vermogensbestanddelen in de box-3grondslag. Overigens moet worden opgemerkt dat deze raming met
onzekerheid is omgeven, omdat de waardering van tbs-vermogensbestanddelen naar de waarde in het economisch verkeer niet rechtstreeks
uit de inkomstenbelastinggegevens kan worden afgeleid.
De vraag van de leden van de fractie van het CDA om in te gaan op het
commentaar van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (hierna:
NOB) met betrekking tot de wijziging van de tbs-regeling bij gemeenschap
van goederen wordt beantwoord aan het slot van deze nota naar
aanleiding van het verslag voor zover hierop niet op een eerdere plaats in
deze nota is ingegaan.
In reactie op de vraag van de leden van de fractie van het CDA welke
mogelijkheden het kabinet zelf ziet voor een vereenvoudiging van de
tbs-regeling, merk ik het volgende op. Bij de totstandkoming van de
tbs-regeling heeft op verzoek van de Eerste Kamer een grondige heroverweging plaatsgehad. In dat kader is grondig naar de vorm, inhoud en
reikwijdte van de regeling gekeken. Mede dankzij signalen uit de praktijk is
de tbs-regeling in de afgelopen jaren op een aantal punten aangepast met
als doel de regeling beter aan te laten sluiten bij de doelstellingen.
Er is recent nader onderzoek verricht naar de mogelijkheden om de
tbs-regeling te vereenvoudigen.1 Conclusie was dat verdere vereenvoudigingen afbreuk zouden doen aan de doelstellingen van de tbs-regeling.
Peildatum box 3 in buitenlandsituaties
De leden van de fracties van de VVD en het CDA stellen een aantal vragen
betreffende de heffing over het voordeel uit sparen en beleggen (box 3) in
buitenlandsituaties, zijnde situaties van immigratie of emigratie en
situaties van aanvang of einde buitenlandse belastingplicht (hetzij in het
geheel, hetzij ten aanzien van een of meer vermogensbestanddelen). Veel
van deze vragen lijken te zijn gebaseerd op misverstanden rondom de
systematiek en de voorgestelde wijzigingen daarin die in het wetsvoorstel
zijn opgenomen. Daarom worden eerst de systematiek en de voorgestelde
wijzigingen daarin onderstaand nogmaals uitgezet.

1
Kamerstukken II 2008/09, 31 705, nr. 19
(Notitie fiscale positie directeur-grootaandeelhouder).

Vanaf 1 januari 2011 geldt voor het vaststellen van de rendementsgrondslag in box 3 in plaats van twee peildata per kalenderjaar enkel nog
1 januari als peildatum. Deze maatregel is opgenomen in de Fiscale
vereenvoudigingswet 2010. In verband met deze wijziging kwam de vraag
op welke peildatum gehanteerd diende te worden in het geval van
immigratie in de loop van het kalenderjaar of in het geval van aanvang
van buitenlandse belastingplicht in de loop van het kalenderjaar.
Buitenlandse belastingplicht kan bijvoorbeeld in de loop van een
kalenderjaar aanvangen indien in dat jaar een in Nederland gelegen pand
wordt aangekocht door iemand die niet in Nederland woont. In de Fiscale
vereenvoudigingswet 2010 was hiertoe bepaald dat de peildatum in dat
geval werd verschoven naar het latere moment van immigratie respectievelijk aanvang buitenlandse belastingplicht. Dit had echter tot gevolg dat
zich een ongelijkheid kon voordoen tussen ingezetenen (op 1 januari) en
niet-ingezetenen (op 1 januari). Dit zou bijvoorbeeld het geval zijn indien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

8

in de loop van het kalenderjaar een in Nederland gelegen pand wordt
aangeschaft. Ingeval het pand wordt aangeschaft met vermogen dat op
1 januari reeds aanwezig was – en dat derhalve in ieder geval voor de
ingezetene tot de grondslag voor box 3 behoorde – wordt de
niet-ingezetene per saldo niet ongunstiger behandeld. Indien de aanschaf
van dit pand echter wordt gefinancierd met vermogen dat op 1 januari
nog niet aanwezig was (bijvoorbeeld een erfenis) zou daarentegen wel
sprake zijn van een ongunstigere behandeling van de niet-ingezetene. De
ingezetene zou dat pand immers niet in zijn grondslag voor box 3 voor dat
jaar terugzien, terwijl de niet-ingezetene met de aanschaf van het pand
buitenlands belastingplichtige zou worden, waarbij dat pand wel in de
grondslag voor box 3 zou worden betrokken. Onder het in de Fiscale
vereenvoudigingswet 2010 opgenomen regime zou een niet-ingezetene
onder omstandigheden derhalve ongunstiger behandeld worden dan de
ingezetene die voor het overige in dezelfde omstandigheden verkeert, wat
in strijd zou zijn met het Europees recht (in dit voorbeeld het vrij verkeer
van kapitaal). Dit in antwoord op de vraag van de leden van de fractie van
het CDA op dit punt. Voor dit verschil in behandeling zou geen toereikende verklaring zijn te geven waaruit zou volgen dat er sprake zou zijn
van indirecte discriminatie, en evenmin is er een dwingende reden van
algemeen belang aan te wijzen die deze belemmering van het vrij verkeer
kapitaal zou rechtvaardigen. Als het gaat om iemand die door immigratie
of gebruikmaking van de keuzeregeling in Nederland binnenlands
belastingplichtig wordt, zou sprake kunnen zijn van een belemmering van
de vrijheid van vestiging of het vrij verkeer van werknemers als voor deze
personen het moment waarop men binnenlands belastingplichtig wordt
als peildatum zou worden genomen. Om te voorkomen dat zich een
dergelijke mogelijke strijdigheid met het Europese recht voordoet, is in
het onderhavige wetsvoorstel bepaald dat de peildatum ook in buitenlandsituaties op 1 januari wordt vastgesteld, waardoor in het hiervoor
genoemde voorbeeld ook bij de buitenlands belastingplichtige het
genoemde pand in het jaar van verwerving nog niet tot de rendementsgrondslag behoort.
Bij de voorgestelde bepalingen met betrekking tot de herrekening van het
voordeel uit sparen en beleggen is het van belang onderscheid te maken
tussen de peildatum enerzijds en de periode in het kalenderjaar van
binnenlandse of buitenlandse belastingplicht anderzijds. De peildatum
dient ertoe op robuuste en eenvoudige wijze de rendementsgrondslag
vast te stellen, waarover het voordeel uit sparen en beleggen wordt
berekend. Deze datum is 1 januari, ongeacht de datum waarop de
binnenlandse of buitenlandse belastingplicht begint of eindigt. De
vaststelling van de rendementsgrondslag staat echter los van de periode
van het kalenderjaar dat een belastingplichtige binnenlandse of buitenlandse belastingplichtige is en derhalve geacht wordt een (forfaitair
vastgesteld) inkomen uit die rendementsgrondslag te genieten. Indien niet
het gehele jaar sprake is van binnenlandse belastingplicht en evenmin het
hele jaar sprake is van buitenlandse belastingplicht moet hiermee
uiteraard rekening worden gehouden door het voordeel uit sparen en
beleggen slechts naar tijdsgelang in aanmerking te nemen. Anders zou
over een periode dat in Nederland geen sprake is van (binnenlandse of
buitenlandse) belastingplicht, in Nederland wel inkomstenbelasting
worden geheven over een inkomen in die periode. Hiermee zou een
onredelijk resultaat worden bereikt. Dit is de reden waar de leden van de
fracties van de VVD en het CDA naar vragen, dat bijzondere bepalingen
nodig zijn voor de genoemde buitenlandsituaties. Er wordt overigens op
gewezen dat de tijdsgelange herrekening reeds in de Fiscale vereenvoudigingswet 2010 was opgenomen en dat de Fiscale verzamelwet 2010 in de
desbetreffende bepalingen slechts een wijziging aanbrengt op het punt
van de peildatum.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

9

De leden van de fractie van de VVD vragen of niet kan worden volstaan
met een tijdsgelange herrekening. Naar mag worden aangenomen ziet dit
op de opmerking van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB)
dat niet expliciet in artikel 5.2, derde lid, en artikel 7.7, vierde lid, van de
Wet IB 2001 had hoeven te worden vermeld dat ook in de hier bedoelde
situaties moet worden uitgegaan van de rendementsgrondslag aan het
begin van het kalenderjaar. Voor de toevoeging van de desbetreffende
zinsnede is gekozen omdat het een wezenlijke afwijking betreft van het tot
dusverre in dergelijke situaties gehanteerde uitgangspunt. De bedoelde
zinsnede voorkomt dat onduidelijkheid kan ontstaan over de vraag of in
het geval van immigratie of van aanvang van buitenlandse belastingplicht
een andere peildatum dan 1 januari van toepassing zou (moeten) zijn,
terwijl tegelijkertijd met «eveneens» wel tot uitdrukking is gebracht dat
het toepassing van de hoofdregel betreft. Strikt genomen had de zinsnede
derhalve achterwege gelaten kunnen worden, maar dat zou de duidelijkheid niet ten goede zijn gekomen.
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen of de heffing in
buitenlandsituaties in box 3 niet te complex wordt door de voorgestelde
aanpassingen. Het systeem dat voor de vermogensrendementsheffing in
box 3 wordt gehanteerd is naar de mening van het kabinet ook op het
punt van de heffing in buitenlandsituaties als robuust en eenvoudig te
kwalificeren. Er wordt in alle situaties die tot heffing in box 3 leiden (hetzij
als binnenlandse, hetzij als buitenlandse belastingplichtige; hetzij het
gehele jaar, hetzij een gedeelte van het jaar) uitgegaan van de rendementsgrondslag op 1 januari van het kalenderjaar, waardoor met
betrekking tot de bepaling van de rendementsgrondslag in alle gevallen
sprake is van een gelijke behandeling. In de gevallen dat er op 1 januari
wel sprake is van een rendementsgrondslag als binnenlandse of buitenlandse belastingplichtige, maar slechts een gedeelte van het kalenderjaar
sprake is van binnenlandse of buitenlandse belastingplicht, wordt het
voordeel uit sparen en beleggen naar tijdsgelang herrekend, omdat
slechts een gedeelte van het kalenderjaar inkomen wordt geacht te zijn
genoten uit die rendementsgrondslag. Hierbij worden gedeelten van
maanden verwaarloosd. Als het onderscheid tussen de rendementsgrondslag enerzijds en het belastingplichtig zijn in (een gedeelte van) het
kalenderjaar anderzijds helder voor ogen wordt gehouden, kan deze
systematiek naar mijn mening niet tot onduidelijkheden leiden.
De leden van de fractie van de VVD en het CDA vragen ten slotte om een
reactie op het commentaar van de NOB hieromtrent. In het voorgaande
ben ik op de meeste kritiekpunten van de NOB reeds ingegaan. In
aanvulling hierop wordt nog het volgende opgemerkt.
De vergelijking die de NOB maakt tussen de vermogensrendementsheffing en de heffing ingevolge de Wet op de vermogensbelasting 1964,
die eveneens met één peildatum werkte, gaat naar mijn mening niet op.
Bij de vermogensbelasting werd het vermogen dat op een bepaald
moment aanwezig was belast, terwijl bij de vermogensrendementsheffing
– immers een inkomstenbelasting – het (forfaitair vastgestelde) inkomen
over een bepaalde periode wordt belast. Dit verschil verklaart waarom bij
de vermogensbelasting geen en bij de inkomstenbelasting wel naar
tijdsgelang herrekend dient te worden.
Het verschil dat de NOB ziet tussen de situatie van aanvang buitenlandse
belastingplicht in de loop van een jaar (tijdsgelange herrekening van een
rendementsgrondslag van nihil) en de situatie van aanvang van binnenlandse belastingplicht (dus van een immigrant – tijdsgelange herrekening
van een rendementsgrondslag op peildatum 1 januari, waarschijnlijk niet
nihil) is gelegen in het feit dat niet alle bezittingen die deel uitmaken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

10

de rendementgrondslag voor binnenlandse belastingplichtigen ook deel
uitmaken van de rendementsgrondslag in Nederland voor buitenlandse
belastingplichtigen. Zo behoort een spaartegoed wel tot de bezittingen
voor binnenlandse belastingplichtigen, maar niet tot de bezittingen in
Nederland voor buitenlandse belastingplichtigen. Een immigrant die op
1 januari van het kalenderjaar als enige vermogensbestanddeel een
spaartegoed heeft van € 1 miljoen, heeft als binnenlandse belastingplichtige in een deel van het kalenderjaar wél een rendementsgrondslag
op 1 januari van het kalenderjaar. Dit in tegenstelling tot een niet-ingezetene die in de loop van het kalenderjaar buitenlands belastingplichtige
wordt en die op 1 januari van datzelfde kalenderjaar als enige vermogensbestanddeel datzelfde spaartegoed van € 1 miljoen heeft.
De NOB merkt op dat geen bepaling is opgenomen die ziet op het
ontstaan van belastingplicht in de loop van het kalenderjaar door
geboorte . Een dergelijke bepaling is bij de thans voorgestelde systematiek niet meer nodig. Doordat ook in dit geval de peildatum 1 januari is,
is de rendementsgrondslag van iemand die door geboorte in de loop van
een kalenderjaar binnenlandse of buitenlandse belastingplichtige wordt,
per definitie nihil in dat jaar (omdat hij of zij op 1 januari nog geen bezit
kan hebben gehad). Het al dan niet belastingplichtig zijn op 1 januari van
dat kalenderjaar is daarom, in tegenstelling tot wat de NOB veronderstelt,
hier niet relevant.
Tot slot onderschrijft het kabinet het standpunt van de NOB dat de
bepalingen omtrent buitenlandsituaties niet noodzakelijk zijn om
aansluitende perioden van binnenlandse en buitenlandse belastingplicht
in goede banen te leiden. Buitenlandsituaties beperken zich echter niet tot
dergelijke aansluitende perioden.
Aftrek uitgaven monumentenpand buitenlandse belastingplichtigen
De leden van de fractie van het CDA vragen zich af welk budgettair beslag
is gemoeid met de regeling aftrek uitgaven monumentenpanden voor
buitenlandse belastingplichtigen. Het gaat bij deze maatregel om slechts
enkele gevallen per jaar, waardoor de geraamde derving zeer beperkt
blijft.
In reactie op de vraag van de leden van de fractie van het CDA of er
aftrekposten zijn die vergelijkbaar zijn met de aftrek voor monumentenpanden die wellicht ook moeten worden opengesteld voor buitenlandse
belastingplichtigen kan worden geantwoord dat dit niet het geval is. Zoals
opgemerkt in het nader rapport1 is het hoofdstuk van de persoonsgebonden aftrek in de Wet IB 2001 een verzameling van bedragen die op het
gehele inkomen in mindering worden gebracht. Het Hof van Justitie van
de Europese Unie heeft geoordeeld dat het in aanmerking nemen van
persoonlijke tegemoetkomingen gewoonlijk plaats dient te vinden in de
woonstaat van een belastingplichtige, maar dat de bronstaat dit mogelijk
moet maken indien het inkomen geheel of nagenoeg geheel wordt
verkregen vanuit de bronstaat. Bij buitenlandse belastingplichtigen waar
dit laatste niet het geval is, is het dus niet in strijd met het Europese recht
om deze aftrek in Nederland te weigeren. Dit is mogelijk slechts anders
voor de – om die reden in het onderhavige wetsvoorstel aangepaste –
uitgaven voor monumentenpanden.

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 401, nr. 4, blz. 2.

De leden van de fractie van de SP vragen naar de twijfel die bij het
ontbreken van de aftrek voor monumentenpanden voor buitenlandse
belastingplicht bestond over de verenigbaarheid met het vrij verkeer van
kapitaal. Ook vragen zij zich af of het bestaan van de mogelijkheid om te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

11

kiezen voor binnenlandse belastingplicht niet een afdoende remedie was.
De twijfel, zoals genoemd in de memorie van toelichting, werd veroorzaakt door het feit dat de aftrek voor monumentenpanden gezien kan
worden als een brongebonden aftrekpost. Het gaat immers om kosten die
specifiek verbonden zijn met het monumentale onroerend goed. Ook in
het licht van het doel van de regeling, het behoud van het Nederlandse
cultuurgoed, lijkt het geen verschil te maken dat de eigenaar van het
onroerend goed niet binnenlands belastingplichtig is. In het licht van het
arrest van 12 juni 2003 in de zaak C-234/01, Gerritse, Jur 2003 blz. I-11525,
en in het verlengde van het arrest van 18 maart 2010 in de zaak C-440/08,
Gielen, n.n.g. kan dan niet worden volstaan met de mogelijkheid om te
kiezen voor binnenlandse belastingplicht, maar moet deze aftrekmogelijkheid ook open staan voor de buitenlandse belastingplichtige.
De leden van de fractie van de SP vragen verder voor welke monumentenpanden de faciliteit «aftrek uitgaven voor monumentenpanden» geldt en
hoeveel de uitgaven voor monumentenpanden bedragen. In artikel 6.31
van de Wet IB 2001 zijn de regels opgenomen onder welke voorwaarden
«uitgaven voor monumentenpanden» voor aftrek in aanmerking komen.
In het tweede lid van dit artikel is aangegeven wat onder monumentenpanden wordt verstaan. Het betreft panden die ingeschreven staan in een
van de registers bedoeld in de artikel 6 of 7 van de Monumentenwet 1988.
Alleen indien een monument staat ingeschreven in een van de
voornoemde registers kan worden voldaan aan de voorwaarden om in
aanmerking te komen voor de aftrek uitgaven voor monumentenpanden.
De faciliteit is in de Miljoenennota 2011 voor € 74 mln opgenomen.1
De leden van de fractie van de SP vragen tot slot of de wijziging in de
aftrek uitgaven monumentenpand verband houd met de uitspraak van de
Rechtbank Breda van 26 februari 2006 (LJN: BI0213), en vragen hoe het
kabinet bij deze uitspraak aankijkt tegen het beginsel van vrij verkeer van
kapitaal en vragen naar een reactie op deze uitspraak. De wetswijziging
houdt geen verband met de uitspraak van de rechtbank Breda. Deze
uitspraak ziet namelijk niet op onroerend goed in Nederland dat in
eigendom is van een buitenlands belastingplichtige. De uitspraak van de
rechtbank Breda heeft betrekking op een in België gelegen kasteel
waarvan de bewoner en eigenaar in Nederland werkzaam is. Nu het
onroerend goed in België is gelegen en de eigenaar ingezetene is van
België lijkt er geen sprake te zijn van grensoverschrijdend kapitaalverkeer.
De inspecteur heeft hoger beroep aangetekend tegen de uitspraak van de
rechtbank. Het kabinet wacht de uitspraak in hoger beroep af.
Verhoging van de aanslaggrens inkomstenbelasting voor 2009

1
Kamerstukken II 2010/11, 32 500, nr. 2,
blz. 28 (aftrek kosten monumentenwoning).

De leden van de fractie van de PvdA vragen wat de oorzaak is geweest
van het feit dat alleenstaande AOW-ers die in het kalenderjaar 2009 alleen
een AOW-uitkering genoten een aanslag inkomstenbelasting en premie
volksverzekeringen opgelegd kregen. De oorzaak van het verschil tussen
2009 en voorgaande jaren ligt in de wettelijk vastgestelde systematiek van
de tabel bijzondere beloningen die de inhoudingsplichtige moet
toepassen op de vakantie-uitkering. Bepalend voor het niveau vanaf waar
loonheffing moet worden ingehouden, is het loon van de belastingplichtige in het voorafgaande kalenderjaar. Voor de vakantie-uitkering in
mei 2009 is dat dus het loon over 2008. Als gevolg van deze systematiek is
in 2009 bij de loonheffing over de vakantie-uitkering bij alleenstaande
AOW’ers, geen rekening gehouden met de verhoging van de AOW-uitkering per 1 januari 2009 met een bedrag van € 437 in verband met de
invoering van de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten. Daardoor is in 2009 bij deze groep belastingplichtigen geen
loonheffing ingehouden. Voor de heffing van inkomstenbelasting en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

12

premie volksverzekeringen hebben die aanpassingen uiteraard al wel
direct effect, waardoor aan deze groep belastingplichtigen een aanslag
met een te betalen bedrag zou moeten worden opgelegd. Dit effect zou
uitsluitend plaatsvinden over het kalenderjaar 2009 waardoor een
eenmalige verhoging van de aanslaggrens toereikend is. Voor de
kalenderjaren 2010 en verder blijft – afgezien van de gebruikelijke
indexatie en eventuele beleidsmatige wijzigingen – de oorspronkelijke
aanslaggrens van toepassing.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het kabinet kan garanderen
dat het zich in de toekomst niet meer voordoet dat degenen die alleen een
AOW-uitkering genieten, een aanslag inkomstenbelasting en premie
volksverzekeringen opgelegd krijgen, terwijl zij normaliter niet in het
aanslagentraject betrokken hoeven te worden. De leden van de fractie van
de PvdA vragen tevens of in het vervolg een check kan worden uitgevoerd
om deze situatie te voorkomen. Het kabinet stelt alles in het werk om
dergelijk incidenten te voorkomen. De hiervoor genoemde maatregel voor
het kalenderjaar 2009 is daar een voorbeeld van. Onderzocht zal worden
of de desbetreffende groep jaarlijks zal moeten worden gemonitord of dat
er een andere oplossing mogelijk is.
Wet op de loonbelasting 1964

1
Kamerstukken I 2006/07, 26 200 VI nr. 65 en
21 109, nr. D.

De leden van de fracties van de VVD en het CDA verzoeken om het
(tijdstip van) salderen van reiskostenvergoedingen toe te lichten. De
tijdvakken voor saldering van fiscaal onder- en bovenmatige reiskostenvergoedingen lopen in beginsel synchroon met het fiscale genietingsmoment. Dit is in het algemeen het moment van uitbetalen. In artikel 10f
van het Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965 (UBLB 1965) is een
versoepeling van de afrekenplicht per loontijdvak opgenomen, in
combinatie met een verschuiving van het fiscale genietingsmoment.
Artikel 10f van het UBLB 1965 wordt nu in het kader van de motie Jurgens
c.s.1 voor wat betreft het genietingsmoment overgebracht naar artikel 13a,
vierde lid en vijfde lid, van de Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB
1964). Tevens wordt de regeling aangepast aan de werkkostenregeling.
Zonder die aanpassing zou de versoepeling van de afrekenplicht onder
het regime van de werkkostenregeling in beginsel niet meer mogelijk zijn.
Gelet op de systematiek van de werkkostenregeling moet de vergoeding
per afgelegde reiskilometer namelijk per tijdvak worden aangewezen om
gebruik te kunnen maken van de gerichte vrijstelling voor zakelijke
reiskosten. De fiscale ruimte en de fiscale bovenmatigheid van reiskostenvergoedingen kunnen per tijdvak echter niet altijd optimaal met elkaar
gecompenseerd worden. Tevens vormt saldering per tijdvak een administratieve last die door de saldering op jaarbasis sterk wordt beperkt. Om te
bereiken dat de forfaitaire ruimte niet onnodig gebruikt hoeft te worden
voor potentieel gericht vrijgestelde vergoedingen en ook niet een deel van
de ruimte in de gerichte vrijstelling onnodig bij de werknemer tot
belastingheffing leidt, wordt de faciliteit van versoepelde saldering
ingepast in de werkkostenregeling. Daarbij is voor de werkgevers de
afrekenplicht voor het op kalenderjaarbasis bovenmatige deel van de
reiskostenvergoeding (dus voor zover op kalenderjaarbasis de reiskostenvergoedingen de gerichte vrijstelling overschrijden) in overeenstemming
gebracht met het moment van definitieve afrekening in de werkkostenregeling ingeval een werkgever gebruik maakt van de voorlopige berekeningsmethoden van artikel 31a, vierde of vijfde lid, van Wet LB 1964.
Definitieve afrekening vindt in die gevallen plaats na afloop van het
kalenderjaar in het eerste aangiftetijdvak van het volgende kalenderjaar.
Herrekening vindt in die gevallen plaats uiterlijk in het eerste aangiftetijdvak van het nieuwe kalenderjaar. Bij maandaangevers wordt dit dus
verwerkt in de decemberaangifte die eind januari plaatsvindt. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

13

afrekening van de saldering van de reiskostenvergoeding loopt daarmee
synchroon met de definitieve afdracht van de over de eindheffingsbestanddelen verschuldigde belasting.
De leden van de fractie van de VVD vragen het tijdstip van salderen in
overeenstemming te brengen met het tijdstip onder de huidige regeling.
Onder de huidige regeling wordt het bovenmatige gedeelte van de
reiskostenvergoeding geacht te zijn genoten op de laatste werkdag van
januari van het volgende kalenderjaar. Voorts wordt de verschuldigde
belasting in het daaropvolgende tijdvak (in geval van maandaangevers in
februari) afgedragen. Hoewel het sympathiek oogt om de huidige faciliteit
op dit punt ongewijzigd te continueren, kent een dergelijke verschuiving
van loon over de jaargrens heen grote bezwaren. Ingeval de bovenmatige
reiskostenvergoeding tot het bij de werknemer te belasten loon van het
volgende jaar zou behoren omdat de werkgever er niet voor kiest dat
gedeelte als eindheffingsbestanddeel aan te wijzen, zou in zoverre een
verschuiving van de grondslag van de forfaitaire ruimte over de jaargrens
heen plaatsvinden. Tevens zou een verschuiving van het genietingsmoment voor de saldering van reiskosten over de jaargrens, gelet op de
samenhang, ook moeten plaatsvinden voor het bij toepassing van artikel
31a, vierde of vijfde lid, van de Wet LB 1964 relevante afrekenmoment.
Juist vanwege de beoogde vereenvoudiging is ervoor gekozen om niet af
te wijken van de jaarloonvaststelling en kalenderjaarsystematiek. En
overigens heeft een dergelijke verschuiving onder de werkkostenregeling
tot ongewenst gevolg dat als het ware de uitstelfaciliteit verdubbeld zou
kunnen worden. Indien de bovenmatige reiskostenvergoeding namelijk
wel tot het loon van het volgende jaar zou behoren, zou de heffing bij
toepassing in het volgende kalenderjaar van artikel 31a, vijfde lid, van de
Wet LB 1964 onder omstandigheden in totaal bijna twee jaar kunnen
worden uitgesteld. Het wegnemen van deze gevolgen voor de voorlopige
berekeningsmethoden staat haaks op de met de werkkostenregeling
beoogde vereenvoudiging.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de gevolgen van de
voorgestelde salderingsregeling voor het bedrijfsleven. Vanuit de hoek
van enkele softwareleveranciers is de wijziging ten opzichte van de
huidige regeling aan de orde gesteld. De beperking van de verwerkingstijd
(aangifte in de maand februari over januari wordt aangifte in de maand
januari over december) wordt namelijk als lastig ervaren omdat de
aangifte vaak veel eerder dan het eind de maand gereedgemaakt wordt.
Op dit punt wordt overleg met de branche gevoerd. Voor werkgevers die
nog geen gebruik maken van de werkkostenregeling blijft de salderingsmethode zoals die thans geldt van toepassing.
De per 1 januari 2011 in te voeren Uitvoeringsregeling loonbelasting 2011
(URLB 2011) ziet onder andere op de waardering van verstrekkingen (loon
in natura), en dan met name de waardering van werkplekgerelateerde
voorzieningen, de leden van de fractie van het CDA vragen hiernaar. Het
concept van de URLB 2011 heeft tussen 11 juni en 12 juli jl. ter consultatie
op internet gestaan. Dit heeft tot 62 reacties geleid. De internetconsultatie
heeft een positieve bijdrage geleverd aan het verkrijgen van een breder
beeld van de effecten van de werkkostenregeling. Dit heeft geleid tot een
aantal verbeteringen van de URLB 2011 ten opzichte van de consultatieversie. Zo zijn de forfaitaire waarderingen van op de werkplek verstrekte
maaltijden, huisvesting en inwoning en bedrijfsfitness verder vereenvoudigd. Ook is het centrale begrip «werkplek» nader toegelicht. De
aangepaste URLB 2011 is op 8 september jl. vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

14

Uitbreiding begrip economische eigendom voor de overdrachtsbelasting
De leden van de fractie van het CDA vragen of de belastbaarheid van de
verkrijging van economische eigendom van onroerende zaken kan
worden gewijzigd gelet op de discussies hierover. Vóór de wetswijziging
in 1995 werd de verkrijging van de economische eigendom van onroerende zaken of rechten waaraan deze zijn onderworpen niet als belastbaar
feit aangemerkt voor de overdrachtsbelasting. Hierdoor was het
eenvoudig om de heffing van overdrachtsbelasting te ontgaan door in
economische zin een onroerende zaak te verkrijgen. Het voor de heffing
van overdrachtsbelasting relevante feit, te weten de juridische levering,
werd daarbij achterwege gelaten. De wetswijziging in 1995 betrof een
mijlpaal in de geschiedenis van de overdrachtsbelasting, in die zin, dat zij
een verschuiving met zich bracht van een van oorsprong civielrechtelijk
georiënteerde belasting naar een meer economische benadering. Evenals
bij andere belastingen werden aan het verkrijgen van economische
eigendom voortaan fiscale gevolgen verbonden. Dit ter voorkoming van
de genoemde ontgaansmogelijkheden en om het in wezen gelijke gelijk te
behandelen. Gezien deze achtergrond ziet het kabinet geen reden om de
belastbaarheid hiervan voor de overdrachtsbelasting te herzien.

1
Hoge Raad 11 december 2009, nr. 08/05312,
LJN: BK1045.
2
Kamerstukken II 1994/95, 24 172, nr. 3,
blz. 35.

Voorts vragen de leden van de fracties van de VVD en het CDA om een
nadere onderbouwing van de voorgestelde wijziging met betrekking tot
de uitbreiding van het begrip economische eigendom voor de
overdrachtsbelasting. De leden van de fractie van het CDA vragen zich ook
af welke ontgaansmogelijkheden zullen ontstaan als er geen maatregelen
worden genomen. Ook vragen zij of de voorgestelde aanpassing
proportioneel is. Zoals hiervoor al is aangegeven speelt de belastbaarheid
van de verkrijging van de economische eigendom in de overdrachtsbelasting een zeer belangrijke rol om ongewenst en oneigenlijk gebruik van
de fiscale regelgeving te voorkomen. Uit het arrest van de Hoge Raad van
11 december 20091 is gebleken dat het begrip economische eigendom
minder ruim is dan werd beoogd. Indien niet tot reparatie van de
gevolgen van dit arrest zou worden overgegaan, wordt de belastbaarheid
van de economische eigendom aanzienlijk uitgehold. In al die gevallen
waarin de economische eigendom van een bestanddeel dat zelfstandig
aan een beperkt zakelijk recht kan worden onderworpen, (bijvoorbeeld
een pand) wordt overgedragen, zou immers overdrachtsbelasting kunnen
worden ontlopen indien ten behoeve van dat bestanddeel geen beperkt
zakelijke recht is gevestigd. Dit zal zich met name voordoen in situaties
waarbij er een gelieerdheid bestaat tussen partijen, maar kan zich
evengoed in andere, niet-gelieerde situaties voordoen. Gezien de
achtergrond van de door de wetgever beoogde ruime definitie van de
economische eigendom2, op basis waarvan ook het in het arrest
beschreven geval naar de bedoeling van de wetgever als verkrijging van
economische eigendom gekwalificeerd zou moeten worden, acht het
kabinet voorgestelde reparatie wenselijk. Het wetsvoorstel is niet
buitenproportioneel. Het beoogt immers de verkrijging van economische
eigendom van die bestanddelen in de heffing te betrekken die aan een
recht, als bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de Wet op belastingen van
rechtsverkeer, kunnen worden onderworpen. Indien een bestanddeel aan
een dergelijk recht is onderworpen en vervolgens de economische
eigendom daarvan wordt overgedragen, dan zou heffing van overdrachtsbelasting niet ter discussie staan. Dit zou in een situatie waarin geen recht
is gevestigd, niet anders moeten zijn. Op dit punt beoogt het wetsvoorstel
dus hetgeen economisch gelijk is op gelijke wijze te behandelen voor de
heffing van overdrachtsbelasting. Omdat als gevolg van het hiervoor
aangehaalde arrest de belastbaarheid van de verkrijging van economische
eigendom aanzienlijk wordt uitgehold, wordt met de reparatie een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

15

budgettaire derving voorkomen. Aan de raming van de budgettaire
derving liggen de gegevens van de Belastingdienst ten grondslag over het
aantal transacties dat door het arrest van de Hoge Raad van 11 december
2009 niet meer kan worden belast met overdrachtsbelasting. Dit kan
oplopen tot honderden gevallen per jaar met een bijbehorende budgettaire derving van mogelijk enkele tientallen miljoenen euro’s afhankelijk
van de omvang van de transacties.
De omschrijving van de economische eigendom is door de wetgever
zodanig ruim gekozen dat alle thans bekende vormen van economische
eigendom eronder vallen, terwijl andere rechtsverhoudingen die daar niet
toe worden gerekend, erbuiten vallen. In deze afbakening is het element
«enig risico van waardeverandering» doorslaggevend. De voorgestelde
reparatie brengt daar geen wijziging in en is slechts corrigerend. Naar
aanleiding van een vraag van de leden van de fractie van de VVD naar
voorbeelden en het commentaar van de NOB wordt hierna ingegaan op
de gevolgen voor huurdersinvesteringen. Bij huurdersinvesteringen is
doorgaans sprake van een investering door de huurder in een onroerende
zaak die beschouwd wordt als een investering in zijn huurrecht. Een
dergelijke investering leidt derhalve niet tot het verkrijgen van economische eigendom van een gedeelte van de onroerende zaak. Dergelijke
investeringen gaan immers op in de hoofdzaak en kunnen niet als
bestanddelen hiervan juridisch worden verkregen. Hierdoor is het ook niet
mogelijk om deze bestanddelen aan bijvoorbeeld een opstalrecht of een
appartementsrecht te onderwerpen. Wanneer de huurder echter een
geheel gebouw of een op zichzelf staand onderdeel daarvan heeft
gebouwd of heeft laten bouwen, kan dit wel aan bijvoorbeeld een
opstalrecht of appartementsrecht worden onderworpen. Indien in die
gevallen wordt nagelaten om een zakelijk recht te vestigen, is het
wenselijk dat een latere verkrijging door de grondeigenaar wordt
aangemerkt als het in economische zin verkrijgen van een dergelijk
gebouw of zelfstandig onderdeel. De maatstaf van heffing is de waarde in
het economische verkeer. In een dergelijke situatie ligt het voor de hand
dat de grondeigenaar of een nieuwe verkrijger van de economische
eigendom van het bestanddeel van de onroerende zaak overdrachtsbelasting verschuldigd is.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de gevolgen van de
voorgestelde wetswijziging in het geval dat een ondernemer met een bv,
voor rekening van die bv een kantoorruimte in zijn tuin laat bouwen en
vervolgens de bv liquideert. Bij de uitwerking van dit voorbeeld wordt
aangenomen dat de kantoorruimte wordt gebouwd op grond van de
ondernemer. Door het bouwen van de kantoorruimte wordt de ondernemer in juridische zin door natrekking eigenaar van de kantoorruimte.
Aangenomen wordt dat de bv de economische eigendom van de
kantoorruimte heeft. Indien de bv wordt geliquideerd, zullen haar
bezittingen verkocht moeten worden. Zonder de wetswijziging is de
verkrijger van de economische eigendom van de kantoorruimte geen
overdrachtsbelasting verschuldigd. Na de wetswijziging is de verkrijger
van de economische eigendom wel overdrachtsbelasting verschuldigd
over de waarde van de kantoorruimte. Overigens zal een zakelijk
handelende partij ter bescherming van zijn investering en ter voorkoming
van de gevolgen van natrekking bij voorkeur een opstalrecht vestigen of
op andere wijze zekerheid willen verkrijgen met betrekking tot de
kantoorruimte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

16

Aanpassing op herziening Successiewet 1956 en aanverwante
wetten
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom bij de in artikel VI
opgenomen wijziging van artikel 12 van de Successiewet 1956 geen
overgangsrecht is ingevoerd. Artikel 12 van de Successiewet 1956 bepaalt
dat schenkingen die zijn gedaan binnen 180 dagen voor het overlijden van
de schenker in de heffing van erfbelasting worden betrokken. Een aantal
schenkingen is hiervan uitgezonderd, onder meer schenkingen die zijn
vrijgesteld op grond van de eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen
waaronder de extra verhoogde vrijstelling voor de verwerving van een
eigen woning door een kind. Sinds de wijzigingen in de Successiewet
1956 die in werking zijn getreden op 1 januari 2010, bevat artikel 12, derde
lid, onder 1°, van de Successiewet 1956 een technische onjuistheid en een
omissie. Deze betreffen de verwijzing naar de eenmalig verhoogde
vrijstelling voor kinderen in artikel 33, onder 5° en 6° van de Successiewet
1956. In het wetsvoorstel wordt dit hersteld met terugwerkende kracht tot
en met 1 januari 2010. Het is mij niet duidelijk welk overgangsrecht de
leden van de fractie van de VVD hier missen.
De leden van de fracties van de VVD en van het CDA vragen waarom de
verruiming van de extra verhoogde vrijstelling in de schenkbelasting voor
kinderen geen terugwerkende kracht heeft. De leden van de fractie van de
SP vragen of de ingangsdatum voor de vrijstelling 1 januari 2011 is. Ik heb
inmiddels bij beleidsbesluit, vooruitlopend op wetgeving, goedgekeurd
dat de eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen vanaf 1 januari 2010
ook mag worden toegepast voor de doeleinden die nu in het wetsvoorstel
zijn opgenomen.1 Hiermee werkt de verruiming van de vrijstelling terug
tot en met 1 januari 2010.

1
Besluit van 15 september 2010, DGB2010/
602M, Stcrt. 2010, 14580.
2
Handelingen I 2009/10, blz. 453.

De leden van de fractie van de PvdA vragen wat de directe en indirecte
budgettaire gevolgen zijn van de uitbreiding van de eenmalige extra
verhoogde vrijstelling voor kinderen in de schenkbelasting tot aflossing
van de eigenwoningschuld en verbetering van de eigen woning. De leden
van de fractie van de SP vragen in dit kader hoeveel budget voor de
grotere vrijstelling is geraamd, wat de wijze van dekking daarvoor is en of
deze dekking ook weer uit het afgezonderd particulier vermogen komt. Bij
de behandeling van de wet van 17 december 2009 tot wijziging van de
Successiewet 1956 en enige andere belastingwetten (vereenvoudiging
bedrijfsopvolgingsregeling en herziening tariefstructuur in de Successiewet 1956, alsmede introductie van een regeling voor afgezonderd
particulier vermogen in de Wet IB 2001 en de Successiewet 1956) (Stb.
564) (hierna: herziening Successiewet 1956) in de Eerste Kamer heb ik
toegezegd de reikwijdte van de extra verhoogde eenmalige vrijstelling in
de schenkbelasting uit te zullen breiden met aflossing van de eigenwoningschuld en verbetering van de eigen woning.2 Bij die gelegenheid heb
ik tevens opgemerkt dat een dergelijke uitbreiding budgettair weinig effect
heeft. Dit heeft te maken met het feit dat bij de eenmalige vrijstelling in de
schenkbelasting in de regel precies het bedrag van de vrijstelling wordt
geschonken, zodat uitbreiding van de reikwijdte daarvan niet direct ten
koste gaat van schenkbedragen die anders belast zouden zijn. Om deze
reden, dit in antwoord op de specifieke vraag van de leden van de fractie
van de SP, is voor de uitbreiding van de reikwijdte van de extra verhoogde
eenmalige vrijstelling geen extra budget geraamd. Daarnaast, de leden
van de fractie van de PvdA vragen daarnaar, kunnen aan de maatregel ook
meer indirecte budgettaire gevolgen worden toegeschreven, zoals dat bij
fiscale maatregelen eerder regel dan uitzondering is. Indien het met
behulp van de extra verhoogde eenmalige vrijstelling geschonken bedrag
bijvoorbeeld wordt aangewend voor aflossing van de eigenwoningschuld,
dan kan dit voor het kind vermindering van aftrek van hypotheekrente tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

17

gevolg hebben. Voor de schenkende ouder kan de schenking tot gevolg
hebben dat zijn belaste grondslag in box 3 afneemt. Wordt het met behulp
van de extra verhoogde eenmalige vrijstelling geschonken bedrag
aangewend voor verbetering van de woning, dan kan dit extra economische activiteit tot gevolg hebben wat weer een positieve invloed kan
hebben op de omzetbelasting, de vennootschapsbelasting en de loon- en
inkomensheffing. Met dergelijke in- en uitverdieneffecten wordt bij de
raming van de budgettaire effecten van een afzonderlijke maatregel echter
geen rekening gehouden.
Meer in het bijzonder vragen de leden van de fractie van de PvdA of de
uitbreiding van de eenmalige extra verhoogde vrijstelling voor kinderen in
de schenkbelasting waardoor ook een schenking die gebruikt wordt voor
aflossing van de eigen woningschuld of onderhoud en verbetering van de
eigen woning is vrijgesteld, in zijn algemeenheid zal leiden tot een kleiner
gebruik van de hypotheekrenteaftrek. Zij vragen of de regering kan
garanderen dat deze uitbreiding op geen enkele wijze direct dan wel
indirect kan leiden tot een groter gebruik van de hypotheekrenteaftrek.
Indien de uitbreiding van de extra verhoogde eenmalige vrijstelling wordt
aangewend voor aflossing van de eigenwoningschuld kan dit, zoals
hierboven opgemerkt, tot gevolg hebben dat het kind minder hypotheekrenteaftrek heeft. In specifieke gevallen is het echter denkbaar dat meer
renteaftrek wordt genoten dan zonder de vrijgestelde schenking het geval
zou zijn geweest. Dat kan zich voordoen als bijvoorbeeld een verbouwing
wordt gefinancierd met het bedrag van de schenking en daarnaast een
aanvullende lening. Indien zonder de verruiming van de vrijstelling de
schenking niet zou hebben plaatsgevonden en het kind daarom van de
verbouwing zou hebben afgezien, was geen renteaftrek genoten over de
aanvullende lening.
De leden van de fractie van het CDA vragen in hoeverre tot op heden
gebruik is gemaakt van de extra verhoogde eenmalige vrijstelling in de
schenkbelasting. In de bestanden schenkbelasting wordt thans nog maar
een beperkt aantal gevallen aangetroffen waarin een beroep is gedaan op
de per 2010 ingevoerde extra verhoogde eenmalige vrijstelling in de
schenkbelasting. Bedacht moet echter worden dat belastingplichtigen tot
1 maart 2011 de tijd hebben voor het doen van aangifte over schenkingen
gedaan of ontvangen in 2010. Dat betekent dat pas in de loop van 2011
een representatief beeld kan worden gegeven van het gebruik van de
extra verhoogde eenmalige vrijstelling.
De leden van de fractie van de SP vragen of de regering inmiddels kan
aangeven wat op dit moment de vorderingen en de inkomsten zijn die
samenhangen met wijzigingen die per 1 januari 2010 zijn doorgevoerd om
het afgezonderd particulier vermogen (APV) terug te brengen in het zicht
van de fiscus. Zo dit niet mogelijk is, dan vragen zij wanneer de regering
denkt deze informatie naar de Kamer te sturen. Om een beeld te kunnen
krijgen van de budgettaire effecten van de APV-maatregelen is onder
meer inzicht nodig in de gegevens uit de aangiften inkomsten- en
vennootschapsbelasting en schenk- en erfbelasting over 2010. Deze
gegevens komen pas in de loop van 2011 beschikbaar. Zoals toegezegd
tijdens de parlementaire behandeling van de herziening van de Successiewet 1956 zal ik de Kamer in 2012 rapporteren over de (budgettaire)
effecten van de nieuwe APV-wetgeving.
Overig
De leden van de fractie van de PvdA vragen of het mogelijk is om in de
voorwaarden voor banken en beleggingsinstellingen waarin is vastgesteld
wanneer zij aangemerkt kunnen worden als maatschappelijke (groene of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

18

sociaal-ethische) en cultuurfondsen, toe te voegen dat deze banken en
beleggingsinstellingen moeten voldoen aan de Code Banken. De Code
Banken is met ingang van 1 januari 2010 van toepassing op alle banken
die beschikken over een bankvergunning verleend op grond van de Wet
op het financieel toezicht. De Code Banken is opgesteld door de Nederlandse bancaire sector zelf en is wettelijk verankerd in het Burgerlijk
Wetboek. Op grond van die wettelijke verankering moeten banken in hun
jaarverslag per principe van de code aangeven of zij hieraan voldoen of
uitleggen waarom ze niet voldoen. De Code Banken is hiermee reeds van
toepassing op banken die als maatschappelijk of cultuurfonds zijn
aangemerkt. Beleggingsinstellingen – die ook als maatschappelijk of
cultuurfonds kunnen worden aangemerkt als ze voldoen aan de
voorwaarden – kennen geen code. De Code Banken sluit aan bij de
bedrijfsvoering van banken en past daarom ook minder goed bij andere
financiële ondernemingen. Wel heeft de Commissie de Wit geadviseerd
dat zij ook bij andere financiële ondernemingen, zoals beleggingsinstellingen, een dergelijke code wenselijk acht. Het kabinet zal hier binnenkort
op reageren.
Op de vraag van de leden van de fractie van de PvdA om te reageren op
het commentaar van de NOB wordt ingegaan aan het slot van deze nota
naar aanleiding van het verslag.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de internetconsultatie
van de URLB 2011, in het bijzonder naar de onderdelen die de NOB,
overigens niet via het internetkanaal, naar voren heeft gebracht. In
algemene zin heb ik uw kamer al hierover geïnformeerd bij brief van
8 september jl. met als bijlagen de rapportage die is gepubliceerd op
www.internetconsultatie.nl, en de ULRB 2011, zoals die inmiddels is
vastgesteld . In de definitieve versie van de URLB 2011 zijn de aanbevelingen van de NOB waar mogelijk overgenomen. In aanvulling op de
hierboven genoemde brief kan naar aanleiding van de reactie van de NOB
worden opgemerkt dat voor wat betreft de gerichte vrijstellingen de
symmetrie tussen vergoedingen en verstrekkingen behouden blijft. Voor
wat betreft aangewezen eindheffingsbestanddelen die niet gericht zijn
vrijgesteld (en dus in de forfaitaire ruimte komen) blijft op het punt van
verstrekkingen waarvan de waarde op de factuurwaarde of waarde in het
economische verkeer wordt vastgesteld, de symmetrie met vergoedingen
eveneens behouden. Voor wat betreft verstrekkingen met een lagere
waardering dan factuurwaarde of waarde in het economische verkeer is
de symmetrie met vergoedingen niet behouden. Bij deze verstrekkingen is
sprake van een bijzondere vorm van gebonden loon, wat niet opgaat voor
vergoedingen – geld is geld. Voor wat betreft verstrekkingen, waarbij voor
de waardering van het voordeel van privégebruik de besparingswaarde
veelal aan de orde komt, is het begrip werkplek gekozen om de waarde
van de verstrekkingen lager of op nihil te stellen. Bij werkplekgerelateerde
verstrekkingen is het voordeel van privégebruik gering. De systematiek
van de werkkostenregeling leidt ertoe dat in uitzonderingssituaties een
voordeel tegen een waarde in aanmerking genomen wordt die niet gelijk
is aan de waarde die onder het regime van vrije vergoedingen en
verstrekkingen in aanmerking genomen zou worden. Daarin kan de
forfaitaire ruimte voorzien. Dergelijke incidentele verschillen zijn inherent
aan (de overstap naar) een eenvoudiger en dus grofmaziger regime met
een minimum aan normering en beperkingen. Herstel van de symmetrie
tussen vergoedingen en verstrekkingen met een lagere waardering dan
factuurwaarde of waarde in het economische verkeer, zoals de NOB
bepleit, zou leiden tot meer gerichte vrijstellingen (met de terugkeer van
normeringen en beperkingen) en staat op gespannen voet met het streven
naar vereenvoudiging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

19

De leden van de fractie van de PvdA vragen de regering om te reageren
op de brief van Nexia Nederland. Deze vraag is reeds beantwoord in de
paragraaf «Aanpassing tbs-regeling bij gemeenschap van goederen».
De leden van de fractie van het CDA vragen het kabinet welke
voorwaarden banken kunnen stellen bij deblokkering van de spaarloontegoeden over de jaren 2006–2009 en of voor deblokkering van deze
tegoeden een werkgeversverklaring nodig is. Krachtens een spaarloonregeling zijn werkgevers, werknemers en banken (en overige spaarinstellingen) in beginsel gebonden aan een blokkeringstermijn van ten minste
vier jaar. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk om de spaarloontegoeden
die zijn opgebouwd in de jaren 2006–2009 met ingang van 15 september
2010 belastingvrij te deblokkeren. Het wetsvoorstel verbindt geen
voorwaarden aan het vrijgeven van het spaarloon over de jaren
2006–2009. De wijze waarop banken en overige spaarinstellingen
uitvoering geven aan deze deblokkeringsmogelijkheid wordt door hen zelf
bepaald. Een werkgeversverklaring is niet nodig voor deblokkering van de
spaarloontegoeden opgebouwd in de jaren 2006–2009.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel I, onderdeel E (artikel 3.92 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De leden van de fractie van de VVD vragen of het niet gewenst is om in de
tweede volzin van het voorgestelde vierde lid van artikel 3.92 van de Wet
IB 2001 aan «een beperkte gemeenschap van goederen» toe te voegen: de
zinsnede «conform de regels van het Burgerlijk Wetboek». Anders zou
volgens deze leden ook een gemeenschap van inboedel onder de
bepaling kunnen vallen. Vooropgesteld zij dat ook een gemeenschap van
inboedel een (vorm van een) beperkte gemeenschap van goederen betreft
die tot stand komt door het opstellen van huwelijkse voorwaarden. Ook
deze gemeenschap wordt dus bestreken door de desbetreffende regels
van het Burgerlijk Wetboek. Bovendien is het moeilijk voorstelbaar dat
goederen uit de inboedel van het huis van beide echtelieden ter
beschikking worden gesteld aan een bv. Voor zover het in de praktijk al
zou voorkomen dat inboedel ter beschikking wordt gesteld aan een bv,
wijzigt de onderhavige bepaling daarin niets. De bepaling legt alleen vast
wat de verdeling is van het tbs-inkomen tussen de beide echtelieden.

1

V-N 2010/29.3 en V-N 2010/4.11.

De leden van de fractie van de VVD vragen voorts of het kabinet heeft
nagedacht over mogelijke alternatieven om de gevolgen van het arrest
van de Hoge Raad van 15 januari 2010 terug te draaien, namelijk het
aanwijzen van tbs-inkomen in artikel 2.17, vijfde lid, van de Wet IB 2001
als gemeenschappelijk inkomensbestanddeel of het invoeren van een
keuzeregeling. De redactie van Vakstudie Nieuws verwijst in haar
commentaar op onderhavig wetsvoorstel op deze alternatieven1. Ook de
NOB verzoekt in haar commentaar de tbs-inkomsten in artikel 2.17 van de
Wet IB 2001 als gemeenschappelijk inkomensbestanddeel aan te merken
dat vrij tussen de echtgenoten kan worden verdeeld, evenals bijvoorbeeld
het inkomen uit eigen woning, het inkomen uit aanmerkelijk belang en het
inkomen uit sparen en beleggen. De tbs-inkomsten zijn niet als tussen
partners vrij toe te rekenen (gemeenschappelijke) inkomensbestanddelen
aan te merken vanwege de planningsmogelijkheden die hierdoor zouden
ontstaan. De tbs-inkomsten worden immers tegen een progressief tarief
belast. Uitgangspunt van de Wet IB 2001 is dat de belastingheffing zoveel
mogelijk is geïndividualiseerd. Dit betekent dat de inkomsten in de regel
worden belast bij de partner die de inkomsten geniet. Zodoende zijn
inkomensbestanddelen uit box 1 in beginsel niet vrij toerekenbaar, dit
geldt ook voor eventuele verliezen. Hierbij speelt, zoals aangegeven,
onder meer de progressieve tariefstructuur van box 1 een rol. Er wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

20

door de NOB een parallel getrokken met het inkomen uit de eigen woning
(box 1) dat wel als gemeenschappelijk inkomensbestanddeel wordt
aangemerkt. Bij het inkomen uit de eigen woning spelen echter politiekmaatschappelijke argumenten een rol. Denk bijvoorbeeld aan een situatie
met een gezin waarin één van de twee partners inkomen geniet en de
andere partner onbetaald werk verricht. Indien dit inkomen niet vrij
verdeeld kan worden, kan dit tot gevolg hebben dat een deel van de
hypotheekrenteaftrek niet kan worden verzilverd. Dergelijke politiekmaatschappelijke argumenten zijn niet aan de orde bij het tbs-inkomen.
De aanwijzing van tbs-inkomsten als vrij toe te rekenen inkomensbestanddelen zou bovendien een nadere splitsing vergen binnen het resultaat uit
werkzaamheden waartoe het tbs-inkomen behoort. Dit zou leiden tot
complexe wetgeving.De boxen 2 en 3 kennen vaste tarieven. Een
vergelijking met vrije toerekening in het kader van de boxen 2 en 3 ligt
dan ook niet voor de hand.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom niet alle schulden die
zijn aangegaan ter betaling van de kosten ter verkrijging van een
eigenwoningschuld (EWS) tot de EWS behoren. Ingevolge de Fiscale
vereenvoudigingswet 2010 is artikel 3 119a, tweede lid, van de Wet IB
2001 ingevoerd. Daarmee is bewerkstelligd dat wanneer een schuld wordt
aangegaan om de zogenoemde financieringskosten (met uitzondering van
afsluitprovisies die niet voldoen aan de in artikel 3 120, zevende lid, van
de Wet IB 2001 gestelde voorwaarden) ter verkrijging van de EWS te
betalen, deze schuld mede tot de EWS wordt gerekend. Hierdoor is de
rente over die schuld aftrekbaar. Deze uitbreiding van hetgeen tot de EWS
behoort, zag alleen op de schuld voor financieringskosten die bij
verwerving van de eigen woning ter verkrijging van de EWS zijn gemaakt
(verwervingsschuld). Met de ingevolge het onderhavige wetsvoorstel
opgenomen wijziging wordt bewerkstelligd dat ook de schuld die ziet op
financieringskosten die bij verbetering of onderhoud van de eigen woning
ter verkrijging van een EWS zijn gemaakt (verbouwingsschuld), mede tot
de EWS wordt gerekend. Hierdoor is ook de rente over deze schuld
aftrekbaar. Daarmee wordt de schuld die is aangegaan voor de betaling
van meegefinancierde financieringskosten voor een schuld die betrekking
heeft op de eigen woning steeds tot de eigenwoningschuld gerekend.
Artikel I, onderdelen Jb en Jc (artikelen 4.17 en 4.17a van de Wet
inkomstenbelasting 2001
De leden van de fracties van de VVD, de ChristenUnie en het CDA stellen
enkele vragen over de wijzigingen van artikel 4.17 en 4.17a van de Wet IB
2001. Voorafgaand aan de beantwoording van deze vragen zal ik de
achtergrond van de wijzigingen toelichten.
Aan de aanpassing van de doorschuifregeling bij vererving van aanmerkelijkbelangaandelen (hierna: ab-aandelen), zoals per 1 januari 2010
opgenomen in artikel 4.17a van de Wet IB 2001, liggen de volgende
uitgangspunten ten grondslag. Op basis van de doorschuifregeling bij
vererving van ab-aandelen was het tot 1 januari 2010 mogelijk om de
inkomstenbelastingclaim van generatie op generatie tot in het oneindige
uit te stellen, waardoor de belastingheffing over de beleggingkomsten van
via een vennootschap gehouden beleggingen praktisch neerkwam op
enkel de heffing van vennootschapbelasting op het niveau van de
vennootschap. Dit is niet wenselijk. Oneindig uitstel is niet in overeenstemming met het draagkrachtbeginsel dat aan de Wet IB 2001 ten
grondslag ligt. Het overlijden van de ab-houder is het laatste moment
waarop hij naar zijn draagkracht belast kan worden. Dit afrekenmoment
dient er dan ook voor om de ab-houder te belasten over zijn «totaalwinst».
Vanuit de draagkrachtgedachte zou de gehele meerwaarde van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

21

aandelen in de heffing betrokken moeten worden. Vanwege het belang
van de economische bedrijvigheid en vanwege de gebondenheid van het
ondernemingsvermogen is daarvoor niet gekozen De claim op het
ondernemingsvermogen kan om deze redenen worden doorgeschoven
naar de erfgenamen. Dit belang en de gebondenheid van het vermogen
ontbreekt ten aanzien van het in de vennootschap aanwezige beleggingsvermogen.
Voorts houdt de aanpassing van 1 januari 2010 verband met de introductie per die datum van de doorschuifregeling bij schenking van
ab-aandelen. Door het ontbreken van een doorschuifregeling bij
schenking was het tot 1 januari 2010 fiscaal aantrekkelijker om de
overdracht van de aandelen in het kader van een bedrijfsopvolging uit te
stellen tot het overlijden, waarvoor wel al een doorschuifregeling bestond.
Een gevolg kon zijn dat de bedrijfsopvolging in bepaalde situaties werd
uitgesteld. Dit is vanuit economisch oogpunt niet wenselijk. Gegeven de
achtergrond van de regeling is de doorschuifregeling bij schenking
toegesneden op het faciliteren van ondernemingsvermogen. Om het
beoogde resultaat te bereiken met betrekking tot het overdrachtsmoment
was er reden de doorschuifregeling bij vererving van ab-aandelen ook toe
te snijden op de overgang van ondernemingsvermogen. Zonder
aanpassing van de doorschuifregeling bij vererving van ab-aandelen zou
het bij vennootschappen met zowel bedrijfsvermogen als beleggingsvermogen fiscaal nog steeds aantrekkelijk blijven de bedrijfsopvolging uit te
stellen tot het overlijden. Ten slotte wordt opgemerkt dat de budgettaire
opbrengst van de aanpassing van de doorschuifregeling bij vererving van
ab-aandelen is aangewend voor de financiering van een pakket maatregelen in het belang van de directeur-grootaandeelhouder, zoals de
doorschuifregeling bij schenking van ab-aandelen.

1
Het is vaste rechtspraak van de Hoge Raad
dat deze aandelen beide echtelieden aangaan
en dat zij beiden voor de helft ab-houder zijn.
Hoewel civiel juridisch sprake is van een
onverdeeldheid, wordt er ten behoeve van de
leesbaarheid hierna van uitgegaan dat beide
echtgenoten fiscaal ieder 50% van de tot de
huwelijksgoederengemeenschap behorende
aandelen bezitten.

Indien de ab-aandelen behoren tot een huwelijksgoederengemeenschap,
zijn beide echtgenoten gerechtigd tot het onverdeelde aandeel in de
ab-aandelen.1 Als gevolg van het overlijden van de zogenoemde
eerststervende echtgenoot is op grond van art. 4.16, eerste lid, onderdeel
e, van de Wet IB 2001 sprake van een fictieve vervreemding door de
erflater van «zijn» 50% van de tot de huwelijksgoederengemeenschap
behorende ab-aandelen. Voor deze fictieve vervreemding van 50% van de
ab-aandelen kan een beroep worden gedaan op de doorschuifregeling bij
vererving van ab-aandelen (artikel 4.17a van de Wet IB 2001). In dat geval
hoeft alleen te worden afgerekend over de waarde van het in dat deel van
de aandelen tot uitdrukking komende beleggingsvermogen. Een verdeling
van de huwelijksgoederengemeenschap door de langstlevende
echtgenoot en de erfgenamen brengt in deze fictieve vervreemding geen
verandering. Het overlijden leidt tot de fictieve vervreemding en de
verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap vindt na het overlijden
plaats. Bovendien heeft deze verdeling civielrechtelijk noch fiscaalrechtelijk terugwerkende kracht. Indien bij de verdeling alle aandelen worden
toebedeeld aan de langstlevende echtgenoot, blijft de fictieve
vervreemding door de erflater van 50% van de aandelen derhalve in
stand. Omgekeerd wordt er bij een toedeling van de aandelen van de
langstlevende echtgenoot aan de nalatenschap geen fictieve
vervreemding door de eerststervende echtgenoot van 100% van de
ab-aandelen gecreëerd. Immers, op het moment van overlijden was de
erflater maar gerechtigd tot 50% van de aandelen, zodat hij slechts 50%
van de aandelen fictief kan vervreemden. De toedeling van de aandelen
die de langstlevende echtgenoot krachtens huwelijksvermogensrecht
houdt aan de nalatenschap van de eerststervende echtgenoot, is voor de
langstlevende echtgenoot een normale vervreemding. Daarop zou zonder
nader voorschrift de in artikel 4.17 van de Wet IB 2001 opgenomen
doorschuifregeling bij overgang krachtens huwelijksvermogensrecht,
waarvoor geen ondernemingstoets geldt, van toepassing zijn. Voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

22

ab-aandelen die de langstlevende echtgenoot krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt en die aan de nalatenschap van de eerststervende
echtgenoot worden toebedeeld, zou dan de waarde van die aandelen voor
zover toerekenbaar aan het beleggingsvermogen ook geruisloos aan de
kinderen kunnen worden doorgeschoven. Daarom is artikel 4.17a, achtste
lid, van de Wet IB 2001 ingevoerd. Bij fictie moet ook afrekening plaatsvinden over de ab-aandelen die de langstlevende echtgenoot krachtens
huwelijksgoederengemeenschap houdt en die aan de nalatenschap
worden toebedeeld, behoudens voor zover de waarde van de aandelen
toerekenbaar is aan ondernemingsvermogen. Met andere woorden, net
als voor het aandeel van de erflater wordt in dergelijke situaties ook het
aandeel van de langstlevende echtgenoot getoetst aan artikel 4.17a van de
Wet IB 2001. Indien afrekening heeft plaatsgevonden, kan bij de latere
verdeling van de nalatenschap de doorschuifregeling bij verdeling
nalatenschap (artikel 4.17b van de Wet IB 2001) worden toegepast.
Hierdoor ontstaat een sluitend geheel. In de praktijk bestaat discussie over
de toepassing van artikel 4.17 van de Wet IB 2001 in relatie tot de
toepassing van artikel 4.17a, achtste lid, van de Wet IB 2001 doordat de
toelichting bij de wetswijziging per 1 januari 2010 en de tekst van dat
achtste lid onduidelijk blijkt te zijn. Het kabinet acht dit onwenselijk en wil
het wettelijke systeem duidelijker naar voren laten komen. Dit is de reden
waarom is voorgesteld om artikel 4.17 en artikel 4.17a, achtste lid, van de
Wet IB 2001 in het voorliggende wetsvoorstel aan te passen.
De leden van de fractie van de VVD vragen om een reactie op het voorstel
van de NOB om een eenvoudiger systeem te hanteren voor vererving van
ab-aandelen die tot een huwelijksgoederengemeenschap behoren waarbij
de verzorgingsbehoefte van de langstlevende echtgenoot leidend zou
moeten zijn. Ook de leden van de fractie van de Christen-Unie vragen naar
de bezwaren tegen het zodanig vormgeven van de doorschuifregeling bij
vererving. De NOB geeft een integrale doorschuifregeling van de ab-claim
in overweging indien de eindsituatie bij overlijden van een van de
echtgenoten zodanig is dat de langstlevende echtgenoot eigenaar wordt
van alle aandelen die tot de huwelijksgoederengemeenschap werden
gerekend. Dit betekent dat de doorschuifregeling wordt toegepast zonder
onderscheid naar het in de waarde van de aandelen tot uitdrukking
komende beleggingsvermogen en ondernemingsvermogen. In feite
betekent dit dat de fictieve vervreemding als bedoeld in artikel 4.16, eerste
lid, onderdeel e, van de Wet IB 2001 bij overlijden volledig kan worden
teruggenomen ter zake van de aandelen die erflater krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt en die worden toebedeeld aan de langstlevende echtgenoot. Zoals hiervoor uiteengezet past het doorschuiven van
de ab-claim ter zake van het aan de aandelen toe te rekenen beleggingsvermogen in geval van overlijden, niet bij de draagkrachtgedachte die aan
de Wet IB 2001 ten grondslag ligt. De erflater is immers juridisch
gerechtigd tot de helft van de tot de huwelijksgoederengemeenschap
behorende aandelen en dient bij zijn overlijden over zijn «totaalwinst» in
de heffing te worden betrokken. Vanuit de draagkrachtgedachte zou de
gehele meerwaarde van de aandelen in de heffing betrokken moeten
worden. Vanwege het belang van de economische bedrijvigheid en
vanwege de gebondenheid van het ondernemingsvermogen is daarvoor
niet gekozen. De claim op het ondernemingsvermogen kan om deze
redenen worden doorgeschoven. Dit belang en de gebondenheid van het
vermogen ontbreekt met betrekking tot het in de vennootschap aanwezige
beleggingsvermogen. Voorzien in de verzorgingsbehoefte betekent niet
dat er in het geheel geen heffing zou moeten of kunnen plaatsvinden.
Voor de aandelen die de langstlevende echtgenoot krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt, vindt er in deze situatie geen afrekening bij
overlijden van de eerststervende echtgenoot plaats. Vanuit het totale tot
de huwelijksgoederengemeenschap behorende pakket ab-aandelen wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

23

dan dus circa 12,5% belasting geheven over de (eventuele) meerwaarde
van het aan de aandelen toe te rekenen beleggingsvermogen. Met een
dergelijke heffing en het feit dat de langstlevende echtgenoot voor de
erfbelasting een partnervrijstelling van € 600 000 (cijfer 2010) heeft, lijkt
het niet dat de verzorging van de langstlevende echtgenoot in gevaar
komt. Voorts zou een dergelijke aanpassing van de doorschuifregeling bij
vererving van ab-aandelen die tot een huwelijksgoederengemeenschap
behoren niet evenwichtig zijn ten opzichte van bijvoorbeeld de behandeling van de buiten gemeenschap van goederen gehuwden met een
finaal verrekenbeding of ongehuwden die een samenlevingsovereenkomst met verzorgingsgedachte hebben gesloten.
Naar aanleiding van de opmerking van de leden van de fractie van de
Christen-Unie dat afrekening van de ab-claim met betrekking tot door de
vennootschap gehouden beleggingsvastgoed mogelijk op praktische
bezwaren kan stuiten in verband met het wellicht gedwongen te gelde
moeten maken, merk ik het volgende op. Zoals hiervoor al is uiteengezet,
is de achtergrond van de doorschuifregelingen voor vererving en
schenking van ab-aandelen in de inkomstenbelastingheffing, overigens
net als de faciliteiten voor de heffing van schenk- en erfbelasting, dat de
ab-claim geen bedreiging mag vormen voor reële bedrijfsopvolgingen
vanwege het belang voor de onbelemmerde voortzetting van economische bedrijvigheid. Bij door een vennootschap gehouden beleggingsvastgoed is hiervan geen sprake. Daar komt bij dat langer uitstel niet
evenwichtig is ten opzichte van de belastingheffing van andere beleggingen, zoals beleggingen die behoren tot de rendementsgrondslag van
box 3 en jaarlijks in de heffing worden betrokken.
Op verzoek van de leden van het fractie van het CDA wordt hierna nader
ingegaan op het commentaar van de NOB inzake de wijzigingen van
artikelen 4.17 en 4.17a, achtste lid, van de Wet IB 2001 voor zover dit
hiervoor nog niet aan de orde is gekomen.
In reactie op een vraag van de NOB over de voorgestelde aanpassing van
artikel 4.17 van de Wet IB 2001 kan worden bevestigd dat de in dit artikel
opgenomen doorschuifregeling niet kan worden toegepast indien
ab-aandelen die de eerststervende echtgenoot (A) krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield, bij overlijden van A in het kader van de
verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap worden toebedeeld aan
de langstlevende echtgenoot (B). De overgang krachtens erfrecht vormt
ingevolge artikel 4.16, eerste lid, onderdeel e, van de Wet IB 2001 een
fictieve vervreemding van de ab-aandelen die A krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield. De fictieve vervreemding wordt ingevolge
artikel 4.17a van de Wet IB 2001 op verzoek niet als een vervreemding
aangemerkt voor zover de waarde van de aandelen toerekenbaar is aan
het ondernemingsvermogen. De ab-claim over deze waarde wordt dan
doorgeschoven. Voor de waarde van de aandelen toerekenbaar aan het
beleggingsvermogen wordt de fictieve vervreemding niet teruggenomen.
Bij de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap van A en B kan
geen beroep worden gedaan op artikel 4.17 van de Wet IB 2001 nu in dat
artikel expliciet wordt bepaald dat de daarin opgenomen doorschuifregeling niet geldt bij de verdeling van een huwelijksgoederengemeenschap
na overlijden van een van de echtgenoten.
De NOB schetst een casus waarin A en B in gemeenschap van goederen
zijn gehuwd. Zij hebben een kind (C). Allen zijn woonachtig in Nederland.
Tot de huwelijksgoederengemeenschap behoren 1 000 ab-aandelen. A
overlijdt en krachtens testament is C enig erfgenaam, maar bij de
verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap worden alle aandelen
toebedeeld aan B.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

24

Het overlijden van A vormt ingevolge artikel 4.16, eerste lid, onderdeel e,
van de Wet IB 2001 een fictieve vervreemding van de aandelen die A
krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield door A aan C. Ter zake
van deze (fictieve) vervreemding kan een beroep worden gedaan op de
doorschuifregeling van artikel 4.17a van de Wet IB 2001. In dat geval hoeft
alleen te worden afgerekend over de waarde van het in dat deel van de
aandelen tot uitdrukking komende beleggingsvermogen. Indien
vervolgens in het kader van de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap de 50% ab-aandelen van A door C als erfgenaam aan B
worden toebedeeld, worden de aandelen door C vervreemd aan B. In dat
geval is geen doorschuifregeling van toepassing en dient er ook te
worden afgerekend over de waarde van het in dat deel van de aandelen
tot uitdrukking komende ondernemingsvermogen. Dit is inherent aan de
keuze van C en B om de huwelijksgoederengemeenschap zo te verdelen
zoals zij hebben gedaan en aan de keuze van A om echtgenoot B als
erfgenaam volledig uit te sluiten. Blijkbaar is het de uitdrukkelijke wil van
erflater A om C als bedrijfsopvolger aan te wijzen en niet de langstlevende
echtgenoot B. Indien A de langstlevende echtgenoot B als beoogd
opvolger had gezien, dan had A het testament niet zo opgesteld zoals hij
heeft gedaan. Hij kiest er immers voor de langstlevende echtgenoot te
onterven. De vervreemding door C aan B dient gelijk te worden behandeld
als een vervreemding door C aan een willekeurige derde waarvoor een
tegenprestatie wordt ontvangen. In dat geval dient ook te worden
afgerekend over de volledige ab-claim1. Overigens zal de geschetste casus
zich in de praktijk zelden voordoen.
De NOB merkt op dat de voorgestelde aanpassingen van artikel 4.17 en
artikel 4.17a, achtste lid, van de Wet IB 2001 leiden tot een verschillende
uitkomst afhankelijk van de inrichting van het testament en de daaropvolgende verdeling van de nalatenschap en huwelijksgoederengemeenschap
terwijl uiteindelijk alle aandelen na het overlijden van de eerststervende
echtgenoot toekomen aan het kind. Hiertoe schetst de NOB de drie hierna
weergegeven situaties gebaseerd op de volgende uitgangspunten. A en B
zijn gehuwd in gemeenschap van goederen. Zij hebben een kind (C). Allen
zijn woonachtig in Nederland. Tot de huwelijksgoederengemeenschap
behoren 1 000 ab-aandelen. De waarde van de aandelen bedraagt 1000.
Deze waarde is – rekening houdende met de 5%-marge op grond van
artikel 4.17a, zesde lid, van de Wet IB 2001 – voor 700 toerekenbaar aan
het ondernemingsvermogen en voor 300 aan het beleggingsvermogen.
De verkrijgingsprijs bedraagt 100. A overlijdt. Uitgangspunt van B en C is
dat alle aandelen door middel van testament of verdeling van de
huwelijksgoederengemeenschap en nalatenschap binnen twee jaar na het
overlijden toekomen aan C.
Situatie 1: C is enig erfgenaam
In deze situatie is in het testament bepaald dat kind C enig erfgenaam is.
Hiermee verkrijgt C van A de aandelen die A krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield. Vervolgens worden de aandelen die B krachtens
huwelijksgoederengemeenschap houdt door B aan C toebedeeld. B
verkrijgt ter zake een onderbedelingsvordering op C.
1

Het ligt overigens voor de hand dat indien C
voornemens is de 50% die hij krachtens
erfrecht van A heeft verkregen aan B te
vervreemden, ter zake van de fictieve
vervreemding van A aan C geen beroep zal
worden gedaan op de doorschuifregeling van
artikel 4.17a van de Wet IB 2001. Hierdoor kan
de nominale ab-claim als schuld in de
nalatenschap worden opgenomen.

De totaal verschuldigde inkomstenbelasting ter zake van de fictieve
vervreemding en de vervreemding als gevolg van de verdeling van de
huwelijksgoederengemeenschap en de nalatenschap bedraagt 50 en de
verkrijgingsprijs voor C bedraagt in totaal 300. Voor de berekening van
deze bedragen zie de hierna opgenomen uitwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

25

Uitwerking situatie 1:
Er zijn twee stappen te onderscheiden.
(a) Het overlijden van A vormt ingevolge artikel 4.16, eerste lid, onderdeel
e, van de Wet IB 2001 een fictieve vervreemding van de aandelen die A
krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield voor de waarde in het
economische verkeer, zijnde 500 (de helft van 1000). Het deel dat
toerekenbaar is aan het ondernemingsvermogen (de helft van 700 is 350)
wordt ingevolge artikel 4.17a van de Wet IB 2001 op verzoek niet als
vervreemding aangemerkt. Voor het deel dat toerekenbaar is aan het
beleggingsvermogen (de helft van 300 is 150) wordt er wel een
vervreemding door A geconstateerd. Ingevolge artikel 4.19 van de Wet IB
2001 kan A op de overdrachtsprijs van 150 zijn verkrijgingsprijs van 50
(zijnde de helft van 100) in mindering brengen, waardoor per saldo een
vervreemdingsvoordeel van 100 wordt geconstateerd. Hierover is A 25
aan inkomstenbelasting verschuldigd (25%).
C verkrijgt de aandelen die A krachtens huwelijksgoederengemeenschap
hield. De verkrijgingsprijs voor C bedraagt 150, zijnde de overdrachtsprijs
die bij A bij zijn overlijden in aanmerking is genomen.
(b) De toedeling aan C van de aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt, vormt voor B een vervreemding voor de waarde
in het economische verkeer, zijnde 500. Omdat sprake is van een verdeling
van een huwelijksgoederengemeenschap na ontbinding van de huwelijksgoederengemeenschap door overlijden, kan de doorschuifregeling van
artikel 4.17 van de Wet IB 2001 niet worden toegepast. Ingevolge artikel
4.17a, achtste lid, van de Wet IB 2001 kan de doorschuifregeling van dat
artikel wel toepassing vinden voor zover de waarde van de aandelen
toerekenbaar is aan het ondernemingsvermogen. Het deel van de waarde
van de aandelen dat toerekenbaar is aan het ondernemingsvermogen (de
helft van 700) wordt dan niet als vervreemding bij B in aanmerking
genomen. Voor het deel dat toerekenbaar is aan het beleggingsvermogen
(de helft van 300) wordt er wel een vervreemding door B geconstateerd;
dit leidt tot een overdrachtsprijs van 150. Ingevolge artikel 4.19 van de Wet
IB 2001 kan B op de overdrachtsprijs van 150 een verkrijgingsprijs van 50
(zijnde de helft van 100) in mindering brengen, waardoor per saldo een
vervreemdingsvoordeel van 100 wordt geconstateerd. Hierover is B 25
aan inkomstenbelasting verschuldigd (25%).
C verkrijgt de aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap
hield. De verkrijgingsprijs voor C bedraagt 150, zijnde de overdrachtsprijs
die bij B in aanmerking is genomen.
Resumé: de totaal verschuldigde inkomstenbelasting bedraagt totaal 50.
Dit is de optelsom van de door A verschuldigde belasting ter zake van de
fictieve vervreemding door A aan C (25) en de door B verschuldigde
inkomstenbelasting ter zake van de toedeling aan C van de aandelen die B
krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt (25). De verkrijgingsprijs voor C bedraagt in totaal 300. Dit is de optelsom van de overdrachtsprijs die bij A in aanmerking is genomen (150) en de overdrachtsprijs die
bij B in aanmerking is genomen (150).
Situatie 2: B en C zijn beiden voor de helft erfgenaam
In deze situatie zijn B en C krachtens testament in gelijke delen gerechtigd
tot de nalatenschap van A. Hiermee zijn B en C ieder gerechtigd tot de
helft van de aandelen die A krachtens huwelijksgoederengemeenschap
hield; beiden 25% derhalve. Vervolgens worden de aandelen die B
krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt, en B’s aandeel in de
nalatenschap van A (totaal 75%), door B aan C toebedeeld. B verkrijgt ter
zake een onderbedelingsvordering op C.
De totaal verschuldigde inkomstenbelasting bedraagt dan 41,67 en de
verkrijgingsprijs voor C bedraagt in totaal 266,67.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

26

Uitwerking situatie 2
Er zijn drie stappen te onderscheiden.
(a) Het overlijden van A vormt een fictieve vervreemding van de aandelen
die A krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield voor de waarde in
het economische verkeer. Zie de uitwerking van stap a in situatie 1, op
basis waarvan A 25 aan inkomstenbelasting is verschuldigd. B en C
verkrijgen nu ieder de helft van de aandelen die A krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield.
B is dan gerechtigd tot 750 aandelen, zijnde 500 aandelen die B krachtens
huwelijksgoederengemeenschap houdt (de helft van 1 000 aandelen) en
B’s aandeel in de nalatenschap van A (de helft van die andere 500
aandelen). De verkrijgingsprijs voor B bedraagt dan in totaal 125,
bestaande uit de verkrijgingsprijs voor de aandelen die B krachtens
huwelijksgoederengemeenschap houdt ad 50 (de helft van 100) plus de
helft van de overdrachtsprijs die bij A bij zijn overlijden in aanmerking is
genomen (de helft van 150 is 75).
C is gerechtigd tot 250 aandelen, zijnde C’s aandeel in de nalatenschap
van A. De verkrijgingsprijs voor C bedraagt 75, zijnde de helft van de
overdrachtsprijs die bij A bij zijn overlijden in aanmerking is genomen.
(b) De toedeling aan C van de aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt, vormt voor B een vervreemding voor de waarde
in het economische verkeer. Zie de uitwerking van stap b in situatie 1, met
dien verstande dat ingevolge artikel 4.19 van de Wet IB 2001 op de
overdrachtsprijs de (gemiddelde) verkrijgingsprijs van B ad 83,33 – zijnde
(500/750) × 125 – in mindering kan worden gebracht, waardoor per saldo
een vervreemdingsvoordeel van 66,67 wordt geconstateerd. Hierover is B
16,67 aan inkomstenbelasting verschuldigd (25%).
(c) De toedeling van B’s aandeel in de nalatenschap van A (250 aandelen)
aan C wordt ingevolge artikel 4.17b, eerste lid, van de Wet IB 2001 op
verzoek niet als vervreemding aangemerkt. Ingevolge artikel 4.39b van de
Wet IB 2001 wordt dan de (gemiddelde) verkrijgingsprijs van B van deze
aandelen, zijnde (250/750) × 125 dus 41,67, doorgeschoven naar C.
Resumé: de totaal verschuldigde inkomstenbelasting bedraagt totaal
41,67. Dit is de optelsom van de door A verschuldigde belasting ter zake
van de fictieve vervreemding door A aan C (25) en de door B verschuldigde inkomstenbelasting ter zake van de toedeling aan C van de
aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt (16,67).
De verkrijgingsprijs voor C bedraagt in totaal 266,67. Dit is de optelsom
van (a) de helft van de overdrachtsprijs die bij A in aanmerking is
genomen (75), (b) de overdrachtsprijs die bij B in aanmerking is genomen
(150) en (c) de verkrijgingsprijs die van B naar C is doorgeschoven (41,67).
Situatie 3: B is nagenoeg enig erfgenaam en C voor een verwaarloosbaar
deel
In deze situatie is in het testament bepaald dat B nagenoeg enig
erfgenaam is en C voor een verwaarloosbaar deel. Bij de uitwerking van
deze situatie is het verwaarloosbaar deel door de NOB gewaardeerd op
nihil. Vervolgens worden de aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt, en B’s aandeel in de nalatenschap van A, door B aan
C toebedeeld. B verkrijgt ter zake een onderbedelingsvordering op C.
De totaal verschuldigde inkomstenbelasting bedraagt dan 37,50 en de
verkrijgingsprijs voor C bedraagt in totaal 250.
Uitwerking situatie 3
Er zijn drie stappen te onderscheiden.
(a) Het overlijden van A vormt een fictieve vervreemding van de aandelen
die A krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield voor de waarde in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

27

het economische verkeer. Zie de uitwerking van stap a in situatie 1, op
basis waarvan A 25 aan inkomstenbelasting is verschuldigd. B verkrijgt nu
de aandelen die A krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield.
B is dan gerechtigd tot alle 1 000 aandelen, zijnde 500 aandelen die B
krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt en B’s aandeel in de
nalatenschap van A. De verkrijgingsprijs voor B bedraagt dan in totaal
200, bestaande uit de verkrijgingsprijs voor de aandelen die B krachtens
huwelijksgoederengemeenschap houdt ad 50 (de helft van 100) plus de
overdrachtsprijs die bij A bij zijn overlijden in aanmerking is genomen
(150).
(b) De toedeling aan C van de aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt, vormt voor B een vervreemding voor de waarde
in het economische verkeer. Zie de uitwerking van stap b in situatie 1, met
dien verstande dat ingevolge artikel 4.19 van de Wet IB 2001 op de
overdrachtsprijs de (gemiddelde) verkrijgingsprijs van B ad 100 – zijnde
(500/1000) x 200 – in mindering worden gebracht, waardoor per saldo een
vervreemdingsvoordeel van 50 wordt geconstateerd. Hierover is B 12,50
aan inkomstenbelasting verschuldigd (25%).
(c) De toedeling van B’s aandeel in de nalatenschap van A (500 aandelen)
aan C wordt ingevolge artikel 4.17b, eerste lid, van de Wet IB 2001 op
verzoek niet als vervreemding aangemerkt. Ingevolge artikel 4.39b van de
Wet IB 2001 wordt dan de (gemiddelde) verkrijgingsprijs van B van deze
aandelen, zijnde (500/1000) x 200 dus 100, doorgeschoven naar C.
Resumé: de totaal verschuldigde inkomstenbelasting bedraagt totaal
37,50. Dit is de optelsom van de door A verschuldigde belasting ter zake
van de fictieve vervreemding door A aan C (25) en de door B verschuldigde inkomstenbelasting ter zake van de toedeling aan C van de
aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt (12,50).
De verkrijgingsprijs voor C bedraagt in totaal 250. Dit is de optelsom van
de overdrachtsprijs die bij B in aanmerking is genomen (150) en de
verkrijgingsprijs die van B naar C is doorgeschoven (100).
Het verschil in de verschuldigde inkomstenbelasting in de drie situaties is
terug te leiden naar de toepassing van de regeling van de gemiddelde
verkrijgingsprijs bij de langstlevende echtgenoot (artikel 4.21, tweede lid,
van de Wet IB 2001). De gemiddelde verkrijgingsprijs wordt bepaald door
de verschillende verkrijgingsprijzen van aandelen van eenzelfde soort bij
elkaar op te tellen en te delen door het aantal aandelen. De regeling van
de gemiddelde verkrijgingsprijs geldt vanaf 1 januari 1997 en is ingevoerd
om de regeling in de uitvoering eenvoudiger te maken. In de geschetste
situaties stijgt de gemiddelde verkrijgingsprijs voor B (de langstlevende
echtgenoot) als gevolg van de verkrijging van ab-aandelen waarover bij A
is afgerekend over de ab-claim ter zake van het aan de aandelen toe te
rekenen beleggingsvermogen. Vervolgens kan B hierdoor een hogere
gemiddelde verkrijgingsprijs in aanmerking nemen bij het bepalen van het
vervreemdingsvoordeel ter zake van de toedeling aan C (kind) van de
aandelen die B krachtens huwelijksgoederengemeenschap houdt.
Naarmate B meer ab-aandelen verkrijgt die erflater A eerder krachtens
huwelijksgoederengemeenschap hield, wordt dit effect groter. Wanneer
ervoor zou worden gekozen dat dit effect niet zou mogen optreden, in die
zin dat in alle drie de situaties in totaal 50 aan inkomstenbelasting
verschuldigd zou zijn, zou de regeling van de gemiddelde verkrijgingsprijs
moeten worden aangepast. Hiermee zou een deel van de vereenvoudigingswinst van 1997 weer worden ingeleverd. De vraag rijst echter in
welke mate situatie 3 zich in de praktijk zal voordoen. Vanwege erfbelastingaspecten is het namelijk niet gebruikelijk om aan de langstlevende
echtgenoot meer dan nodig is na te laten. Dit houdt verband met het feit
dat ter zake van de extra vermaking aan de langstlevende echtgenoot er
bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot een «tweede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

28

vererving» plaatsvindt, wat in de regel een verhoging van de totaal
verschuldigde erfbelasting tot gevolg zal hebben.
De NOB vraagt tevens op welke wijze de versoepeling die artikel 26,
tweede lid, van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001 behelst,
dient te worden toegepast, en dan meer specifiek of de versoepeling
betrekking heeft op de aandelen die de langstlevende echtgenoot uit de
nalatenschap heeft verkregen dan wel de aandelen die afkomstig zijn uit
het deel van de huwelijksgoederengemeenschap waartoe de langstlevende echtgenoot gerechtigd is. Naar ik aanneem, doelt de NOB met deze
vraag niet op artikel 26, tweede lid, van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001, maar op artikel 26b, tweede lid, van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 20011. De versoepeling van artikel 26b, tweede
lid, van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001 heeft betrekking
op de aandelen die de langstlevende echtgenoot uit de nalatenschap heeft
verkregen. Dit artikelonderdeel ziet met name op de situaties waarin als
gevolg van een overgang krachtens huwelijksvermogensrecht of erfrecht
ten aanzien van de houder van de (cumulatief) preferente aandelen een
wijziging optreedt voordat de bedrijfsopvolging definitief gestalte heeft
verkregen door de vervreemding aan de beoogd bedrijfsopvolger.2 Op
verzoek van de NOB is hierna een voorbeeld opgenomen waarbij sprake is
van toepassing van artikel 26b, tweede lid, van de Uitvoeringsregeling
inkomstenbelasting 2001 op tot een huwelijksgoederengemeenschap
behorende en in het kader van een bedrijfsopvolging ontstane
(cumulatief) preferente aandelen.
Voorbeeld

1
Overigens wordt in artikel 26b, tweede lid,
van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001 abusievelijk verwezen naar het
gestelde in artikel 4.17a, vierde lid, onderdeel
a, van de Wet IB 2001 in plaats van naar het
gestelde in artikel 4.17a, derde lid, onderdeel
a, van de Wet IB 2001. Deze foutieve verwijzing zal worden hersteld.
2
Zie ook de vermelde voorbeelden in de
artikelsgewijze toelichting bij artikel 26b,
tweede lid, van de Uitvoeringsregeling
inkomstenbelasting 2001, zoals opgenomen in
de regeling van 17 december 2009, DB
2009/735M, Stcrt. 2009/20549, houdende
wijziging van enige fiscale uitvoeringsregelingen.
3
Zoals eerder al opgemerkt lijkt het overigens
niet voor de hand te liggen dat de aandelen
aan de langstlevende echtgenoot toekomen in
een situatie waarin de langstlevende
echtgenoot niet de beoogde bedrijfsopvolger
is en er wel (cumulatief) preferente aandelen
zijn gecreëerd in het kader van een bedrijfsopvolging. Het ligt dan in de lijn der verwachting
dat erflater D in zijn testament voorzieningen
heeft opgenomen op basis waarvan de
(cumulatief) preferente aandelen in geval van
zijn overlijden bij die opvolger terechtkomen.
In dat geval is ter zake van de vererving aan
de opvolger de doorschuifregeling wel van
toepassing. Zie kamerstukken II 2009/10,
32 128, nr. 20, blz. 22/23.

D en E zijn in gemeenschap van goederen gehuwd. Deze huwelijksgoederengemeenschap omvat onder meer alle aandelen in X-bv. Zij hebben een
kind (F). Allen zijn woonachtig in Nederland. D en E zetten in het kader van
bedrijfsopvolging hun aandelen om in (cumulatief) preferente aandelen
en F, de beoogd opvolger, verkrijgt op dat moment alle gewone aandelen
in X-bv. In X-bv wordt een onderneming gedreven. D overlijdt en
echtgenoot E en kind F zijn de erfgenaam. E en F zijn krachtens testament
in gelijke delen gerechtigd tot de nalatenschap waarbij in het testament
voorts is bepaald dat titel 3, afdeling 1, van Boek 4 BW geheel buiten
toepassing blijft.
Het overlijden van D vormt ingevolge artikel 4.16, eerste lid, onderdeel e,
van de Wet IB 2001 een fictieve vervreemding van de (cumulatief)
preferente aandelen in X-bv die D krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield voor de waarde in het economische verkeer. E en F verkrijgen
ieder de helft van de (cumulatief) preferente aandelen in X-bv die D
krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield.
Ter zake van de vererving van de aandelen aan F is de doorschuifregeling
van artikel 4.17a van de Wet IB 2001 van toepassing omdat F als de
beoogde opvolger meer dan 5% aandeelhouder is van de in het kader van
een bedrijfsopvolging ontstane gewone aandelen in X-bv.
Ter zake van de vererving van de aandelen aan E is de doorschuifregeling
van artikel 4.17a van de Wet IB 2001 niet van toepassing omdat E geen
aandeelhouder is van de gewone aandelen in X-bv.3
Indien vervolgens E overlijdt, en de (cumulatief) preferente aandelen die E
eerder uit hoofde van de nalatenschap van D heeft verkregen, nu worden
verkregen door F, wordt niet voldaan aan de voorwaarde als bedoeld in
artikel 4.17a, derde lid, onderdeel a, van de Wet IB 2001. Immers de
langstlevende echtgenoot heeft ter zake van deze preferente aandelen
geen gewone aandelen omgezet in (cumulatief) preferente aandelen.
Toepassing van artikel 26b, tweede lid, van de Uitvoeringsregeling
inkomstenbelasting 2001 bewerkstelligt nu dat ter zake van deze aandelen
de doorschuifregeling van artikel 4.17a van de Wet IB 2001 toch kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

29

worden toegepast omdat E de hier bedoelde (cumulatief) preferente
aandelen als rechtsopvolger krachtens erfrecht heeft verkregen van E,
zijnde degene die de aandelen heeft omgezet als bedoeld in genoemd in
artikel 4.17a, derde lid, onderdeel a, van de Wet IB 2001.
Ter zake van de vererving aan F van de (cumulatief) preferente aandelen
die E eerder krachtens huwelijksgoederengemeenschap hield, wordt wel
voldaan aan de voorwaarden als bedoeld in artikel 4.17a, derde lid,
onderdeel a, van de Wet IB 2001. Deze (cumulatief) preferente aandelen
vormen immers de omzetting van een eerder door E gehouden aanmerkelijk belang van gewone aandelen. Op dit deel van de (cumulatief)
preferente aandelen kan de doorschuifregeling van artikel 4.17a van de
Wet IB 2001 dan dus ook worden toegepast.
Voorts vraagt de NOB op welke wijze het voorgestelde artikel 4.17a,
achtste lid, van de Wet IB 2001 dient te worden toegepast indien sprake is
van een waardemutatie van de aandelen tussen het moment van
overlijden en de daaropvolgende verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap. Indien na het overlijden van de eerststervende echtgenoot, in
het kader van de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap meer
dan 50% van de tot die huwelijksgoederengemeenschap behorende
ab-aandelen wordt toebedeeld aan de nalatenschap, is voor het
percentage boven de 50% sprake van een vervreemding door de
langstlevende echtgenoot. Deze vervreemding vindt zowel civielrechtelijk
als fiscaalrechtelijk plaats op het moment van de verdeling van de
huwelijksgoederengemeenschap. Voor de bepaling van het ab-vervreemdingsvoordeel dient te worden uitgegaan van de waarde van de
aandelen op dat moment. Mocht deze verdeling binnen twee jaren na het
overlijden plaatsvinden, dan is op verzoek artikel 4.17a, achtste lid, van de
Wet IB 2001 van toepassing zodat alleen de ab-claim op het aan de
aandelen toe te rekenen beleggingsvermogen moet worden afgerekend.
Voor de toepassing van genoemd artikellid wordt ook uitgegaan van de
waarde van het ondernemingsvermogen en beleggingsvermogen ten tijde
van de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap. Een en ander is
het gevolg van het feit dat de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap geen terugwerkende kracht heeft. Partijen zullen civielrechtelijk ook moeten uitgaan van de waarde ten tijde van de verdeling.

1
Kamerstukken II 2009/10, nr. 32 129, nr. 3,
blz. 44.

Ten slotte vraagt de NOB hoe bij de berekening van de omvang van de
nalatenschap van de eerststervende echtgenoot moet worden omgegaan
met de inkomstenbelastingschuld die ontstaat omdat er meer dan 50%
van de tot de huwelijksgoederengemeenschap behorende ab-aandelen
wordt toebedeeld aan de nalatenschap. Indien na het overlijden van de
eerststervende echtgenoot, in het kader van de verdeling van de
huwelijksgoederengemeenschap meer dan 50% van de tot die huwelijksgoederengemeenschap behorende ab-aandelen wordt toebedeeld aan de
nalatenschap, is zoals hiervoor uiteengezet voor het percentage boven de
50% sprake van een vervreemding door de langstlevende echtgenoot.
Mocht de verdeling binnen twee jaren na het overlijden plaatsvinden, dan
is op verzoek artikel 4.17a, achtste lid, van de Wet IB 2001 van toepassing
zodat alleen de ab-claim op het aan de aandelen toe te rekenen beleggingsvermogen moet worden afgerekend. Omdat sprake is van een
vervreemding door de langstlevende echtgenoot, is de langstlevende
echtgenoot ter zake de belastingplichtige.De uit deze vervreemding
voortvloeiende inkomstenbelastingschuld is een schuld van de langstlevende echtgenoot. Deze inkomstenbelastingschuld komt derhalve niet in
mindering op de nalatenschap van de eerststervende echtgenoot. De door
de NOB aangehaalde passage die is opgenomen in de Overige Fiscale
Maatregelen 20101 en op dit punt mogelijk tot onduidelijkheid heeft
geleid, is achterhaald door de thans voorgestelde aanpassingen en
verduidelijkingen van de regelingen per 1 januari 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

30

NOB-commentaar
Naar aanleiding van een vraag van de fractie van de PvdA wordt hierna
ingegaan op het commentaar van de NOB voor zover dit in het
voorgaande nog niet aan de orde is geweest.
Terbeschikkingstellingsregeling (artikel 3.92 e.v. Wet IB 2001)
De NOB twijfelt aan de noodzaak van de reparatie naar aanleiding van het
arrest van de Hoge Raad van 15 januari 2010, nr. 08/03923, BNB 2010/100.
In dit verband verwijst de NOB naar de IB-ondernemerssfeer waarin de
met een ondernemer in gemeenschap van goederen gehuwde echtgenoot
niet als ondernemer kwalificeert. In de IB-ondernemerssfeer heeft dit
volgens de NOB niet tot bijzondere problemen aanleiding gegeven. Bij
een IB-ondernemer is er een duidelijke band tussen het genietende
subject en het inkomensbestanddeel. Er is immers een duidelijke link met
de te verrichten arbeid. In geval van tbs gaat het veeleer om inkomsten
die worden gegenereerd met vermogensbestanddelen. De factor arbeid
speelt daarbij (nagenoeg) geen rol. Hierdoor zal manipulatie eerder aan de
orde kunnen zijn.
De NOB meent dat misbruik vanwege de wijziging van de tenaamstelling
zich in de praktijk niet of nauwelijks zal voordoen. De NOB verzoekt in dit
kader om een nadere onderbouwing van de belastingderving van € 10
mln. Als wordt aangeknoopt bij de bestuursbevoegdheid is de
tbs-regeling bij gehuwden gemakkelijk te manipuleren. Een wijziging van
de bestuursbevoegdheid is immers relatief eenvoudig te realiseren door
een wijziging van de tenaamstelling van vermogensbestanddelen. Een
dergelijke wijziging van de tenaamstelling kan – zoals de NOB stelt –
weliswaar additionele kosten met zich meebrengen. In voorkomende
gevallen kunnen de eventuele kosten echter opwegen tegen het voordeel
dat behaald kan worden door het tbs-resultaat volledig te laten neerslaan
bij één van de echtgenoten met het oog op het behalen van bepaalde
progressievoordelen. Overigens zijn aan een wijziging van de tenaamstelling van een schuldvordering geen kosten verbonden.
De geraamde derving van € 10 mln kan als volgt worden toegelicht. Uit
aangiftegegevens inkomstenbelasting kan worden afgeleid dat de
grondslagverschuiving door de toerekening van tbs-inkomen aan één van
de twee echtgenoten in plaats van 50%-50% aan beide echtgenoten naar
schatting ongeveer € 100 mln. bedraagt. Vervolgens is verondersteld dat
met een dergelijke verschuiving een tariefvoordeel van gemiddeld 10% is
gemoeid.
De NOB vraagt zich af waarom alleen de situatie van de in gemeenschap
van goederen gehuwde echtgenoten wordt gerepareerd en niet de situatie
van de ongehuwden en gehuwden op huwelijkse voorwaarden. In geval
van samenwonende partners die niet zijn gehuwd en partners die zijn
gehuwd op huwelijkse voorwaarden zal een wijziging van de gerechtigheid tot (ter beschikking gestelde) vermogensbestanddelen juridische
en economische gevolgen hebben. De economische gevolgen treden niet
op indien in gemeenschap van goederen gehuwde echtgenoten de
bestuursbevoegdheid van vermogensbestanddelen overhevelen van de
ene partner naar de andere partner. Beide echtgenoten blijven voor de
onverdeelde helft gerechtigd tot de vermogensbestanddelen. Vanwege
het ontbreken van deze economische gevolgen is reparatie van het arrest
van de Hoge Raad voor in gemeenschap van goederen gehuwde
echtgenoten op zijn plaats.
De NOB stelt dat de reparatie van het arrest van de Hoge Raad leidt tot
aanvullende regelgeving, hetgeen niet nodig zou zijn als de jurisprudentie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

31

van de Hoge Raad als leidraad zou worden genomen. Ik deel de mening
van de NOB dat als ervoor was gekozen om niet de economische
gerechtigdheid, maar de bestuursmacht doorslaggevend te laten zijn, de
reparatiemaatregel inclusief de aanvullende wetgeving niet nodig zou zijn
geweest. Zoals echter is aangegeven in de memorie van toelichting van
de Fiscale verzamelwet 2010 is besloten tot reparatie vanwege de
ongewenste gevolgen die optreden wanneer het arrest zou worden
gevolgd. Hiermee worden manipulatiemogelijkheden voorkomen.
De NOB vraagt om een bevestiging dat de doorschuifregeling van artikel
3.95 van de Wet IB 2001 jo. artikel 3.59 van die wet kan worden toegepast
indien een huwelijksgemeenschap wordt omgezet in huwelijkse
voorwaarden en een tbs-vermogensbestanddeel wordt toegescheiden aan
één van beide echtgenoten. Op grond van het voorgestelde artikel 3.92,
vierde lid, van de Wet IB 2001 wordt een aan de bv ter beschikking gesteld
vermogensbestanddeel voor de helft aan beide echtgenoten toegerekend
indien dit vermogensbestanddeel tot een gemeenschap van goederen
behoort. Indien deze gemeenschap wordt opgeheven, bijvoorbeeld door
het opstellen van huwelijkse voorwaarden, en het vermogensbestanddeel
wordt toegescheiden aan één van de echtgenoten, is sprake van staking
van de werkzaamheid bij de andere echtgenoot. Dit betekent in beginsel
dat over de stille reserves dient te worden afgerekend. Ik kan echter
bevestigen dat de doorschuifregeling van artikel 3.59, tweede lid, van de
Wet IB 2001 in een dergelijk geval toepassing vindt.
De NOB merkt op dat bij de nieuwe doorschuifregeling voor boedelmenging van artikel 3.98c van de Wet IB 2001 de voorwaarde wordt
gesteld dat de echtgenoot op wie een evenredig deel van een
tbs-vermogensbestanddeel overgaat binnenlands belastingplichtig is. Dit
gaat naar mening van de NOB te ver omdat het in veel tbs-gevallen gaat
om in Nederland gelegen onroerende zaken waarbij volgens internationaal gebruik het heffingsrecht is toegewezen aan de bronstaat
Nederland. De NOB geeft een voorbeeld van een buiten Nederland
woonachtige dga die een in Nederland gelegen bedrijfspand verhuurt aan
zijn in Nederland gevestigde bv en in gemeenschap van goederen huwt
met een eveneens in het buitenland woonachtige echtgenoot. Nu
Nederland na de boedelmenging in het voorbeeld heffingsbevoegd blijft,
bevat de bepaling in deze situatie een overkill door de voorwaarde dat de
andere echtgenoot binnenlands belastingplichtig is. Daarom is in de
bijgevoegde nota van wijziging een voorstel opgenomen op grond
waarvan de genoemde voorwaarde van «binnenlands belastingplichtige»
in artikel 3.98c, eerste lid, van de Wet IB 2001, zoals aanvankelijk
opgenomen in het wetsvoorstel, vervalt.
De NOB vraagt waarom de voorgestelde reparatie van het arrest van de
Hoge Raad beperkt blijft tot de tbs-regeling van artikel 3.92 van de Wet IB
2001 en niet ook geldt voor de tbs-regeling van artikel 3.91 van de Wet IB
2001. De NOB bepleit een zo groot mogelijke gelijkschakeling tussen de
tbs-ers in artikel 3.91 van de Wet IB 2001 en tbs-ers in artikel 3.92 van de
Wet IB 2001. Getracht is de inbreuk op de jurisprudentie van de Hoge
Raad zo beperkt mogelijk te houden en alleen in de meest substantiële
gevallen over te gaan tot reparatie. De tbs-regeling van artikel 3.91 van de
Wet IB 2001 zal bij in gemeenschap van goederen gehuwden in de praktijk
in zijn algemeenheid niet aan de orde zijn (zie ook Beleidsbesluit van
1 december 2008, nr. CPP2008/520M, Stcrt. 243).
De NOB wijst er voorts op dat, doordat artikel 3.91 van de Wet IB 2001 niet
wordt aangepast, vreemde effecten kunnen ontstaan bij rechtsvormwijzigingen. De NOB haalt het voorbeeld aan van een vader die in gemeenschap van goederen is gehuwd en die een pand verhuurt of een lening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

32

heeft verstrekt aan de eenmanszaak van hun (meerderjarige) zoon en de
vader bestuursbevoegd is met betrekking tot deze ter beschikking
gestelde vermogensbestanddelen. De eenmanszaak van de zoon wordt
vervolgens omgezet in een bv. Bij dergelijke rechtsvormwijzigingen kan
het voorkomen dat wordt geswitcht van de tbs-regeling van artikel 3.91
van de Wet IB 2001 naar die van artikel 3.92 van de Wet IB 2001 (en vice
versa). Het komt de NOB voor dat voor deze beide gevallen in elk geval
een doorschuifregeling zou moeten worden gecreëerd. Zoals in een nader
rapport aan de Koningin voor een vergelijkbare situatie is opgemerkt, is in
deze situatie voor zover het betreft het deel van de tbs dat bij de vader
blijft geen doorschuifregeling nodig omdat nog steeds sprake is van een
werkzaamheid bij de vader.1 Daarom leidt de switch van artikel 3.91 naar
artikel 3.92 niet tot een eindafrekening. Dit standpunt is daarna ook
weergegeven in de nota naar aanleiding van het verslag.2 Voor het deel
van de tbs dat van de vader naar de moeder verschuift, geldt dat in
beginsel door de vader moet worden afgerekend over dit deel van de tbs
en dat de moeder met dit deel van de tbs verdergaat tegen de waarde in
het economische verkeer. Het door de NOB aangehaalde voorbeeld zal
zich in de praktijk naar verwachting niet vaak voordoen. In voorkomende
gevallen ben ik bereid zonodig met toepassing van de hardheidsclausule
tot een bevredigende oplossing te komen ter voorkoming van een
afrekenmoment voor zover een tbs van de ene echtgenoot overgaat in een
tbs van de andere echtgenoot.
De NOB legt een verband tussen de voorgestelde uitbreiding van de
doorschuifregeling in artikel 3.98 van de Wet IB 2001 en de standaardvoorwaarde 10 bij de geruisloze terugkeer van artikel 14c van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 (Wet Vpb 1969)3. De voorgestelde
uitbreiding lijkt beperkter dan genoemde standaardvoorwaarde 10. De
NOB vraagt om een bevestiging dat artikel 3.98, tweede en derde lid, van
de Wet IB 2001 eveneens kan worden toegepast in dergelijke gevallen.
Deze vraag kan ik bevestigend beantwoorden. Dit betekent dat deze
doorschuifbepaling ook kan worden toegepast in de situatie waarin zowel
de belastingplichtige als de echtgenoot die in gemeenschap van goederen
zijn gehuwd, de onderneming voortzetten. De echtelieden hebben hierbij
een vrije keuze in de onderlinge verhouding van voortzetting. Toepassing
van deze regeling brengt met zich dat op verzoek van de belastingplichtige en zijn echtgenoot de daarmee behaalde stakingswinst niet in
aanmerking wordt genomen voor het bepalen van het in het jaar uit de
werkzaamheid genoten resultaat voor zover het vermogensbestanddeel
onderdeel uit gaat maken van het vermogen van de onderneming die
door de echtgenoot wordt voortgezet. In dat geval wordt bij de onderneming van de echtgenoot de boekwaarde van het vermogensbestanddeel in zoverre gesteld op de boekwaarde daarvan bij de
werkzaamheid van de belastingplichtige.

1
Kamerstukken II 1999/2000, 27 209, A,
blz. 16.
2
Kamerstukken II 2000/01, 27 209, nr. 6,
blz. 33.
3
Besluit 20 februari 2003, nr. CPP2002/3267M.

De NOB vraagt te bevestigen dat sprake is van het switchen van artikel
3.92 van de Wet IB 2001 naar artikel 3.91 van de Wet IB 2001 in de
geschetste situatie met dien verstande dat de echtgenoten op huwelijkse
voorwaarden zijn getrouwd en waarbij de niet-voortzettende echtgenoot
het pand gaat verhuren aan de onderneming van de belastingplichtige.
Meer specifiek vraagt de NOB of het genoemde switchen geen fiscale
afrekening tot gevolg heeft. Ik beantwoord deze vraag bevestigend. Voor
de omgekeerde situatie waarin het ter beschikking stellen van het pand
onder artikel 3.91 van de Wet IB 2001 dient te worden gerangschikt en
daarna door de toepassing van artikel 3.65 van de Wet IB 2001 als het ter
beschikking stellen in de zin van artikel 3.92 van de Wet IB 2001, heb ik
hiervoor aangegeven dat dit niet tot een fiscaal afrekenmoment leidt. Het
geval dat de NOB voorlegt, overgang van de werkzaamheid genoemd in
artikel 3.92 van de Wet IB 2001 naar de werkzaamheid zoals verwoord in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

33

artikel 3.91 Wet IB 2001, is in feite de omgekeerde situatie en is eveneens
aan de orde geweest in het hiervoor aangeduide nader rapport. Deze
overgang zal evenmin tot een fiscaal eindafrekenmoment leiden omdat de
werkzaamheid wordt voortgezet.
De NOB vraagt of in voorkomende gevallen waarin over de tbs-claim dient
te worden afgerekend omdat in de IB-ondernemerssfeer een ander
toerekeningsprincipe geldt dan na de onderhavige reparatie voor artikel
3.92 van de Wet IB 2001 op ruimhartige wijze de hardheidsclausule zal
worden toegepast. Mocht blijken dat zich in de praktijk onbillijkheden van
overwegende aard zouden voordoen vanwege een ander toerekeningsprincipe, dan ben ik uiteraard bereid te bezien of hier met toepassing van
de hardheidsclausule een tegemoetkoming kan worden verleend.
De NOB pleit voor een algemene doorschuifregeling in gevallen waarin
overgang plaatsvindt van de tbs-sfeer naar de IB-ondernemingssfeer en
vice versa. Een dergelijke doorschuifregeling zou bijvoorbeeld nuttig zijn
in het geval waarin de ene ongehuwde partner een pand ter beschikking
stelt aan de onderneming van de andere ongehuwde partner en beide
partners vervolgens gaan huwen in gemeenschap van goederen. Voor
deze gevallen bestaat op grond van artikel 25, veertiende lid, van de
Invorderingswet 1990 (IW 1990) een faciliteit die onder voorwaarden leidt
tot uitstel van betaling. Deze faciliteit is met ingang van 2010 nog
versoepeld, doordat de vermogenstoets is vervallen. Het pleidooi van de
NOB vormt een interessante gedachte die nog nader zal worden bezien.
Een algemene doorschuifregeling voor de overgang van tbs bij de ene
echtgenoot naar een onderneming van de andere echtgenoot gaat echter
het onderhavige wetsvoorstel te buiten.
De NOB vraagt zich af of de reparatiemaatregel, in elk geval voor
toepassing van artikel 3.99a van de Wet IB 2001, geen terugwerkende
kracht zou moeten hebben naar 1 januari 2010. In dat geval kan volgens
de NOB artikel 3.99a, tweede lid, van de Wet IB 2001 toepassing vinden.
De vraag van de NOB ziet op de voor het jaar 2010 geldende doorschuiffaciliteit bij inbreng van een in de zin van artikel 3.92 van de Wet IB 2001 ter
beschikking gestelde onroerende zaak in een nv of bv. De door de NOB
voorgestelde terugwerkende kracht van de aanpassing van artikel 3.92
van de Wet IB 2001 acht ik echter niet nodig. Zowel als wordt uitgegaan
van een 50–50%-toerekening als wordt uitgegaan van de bestuursbevoegdheid, kunnen de echtgenoten een beroep doen op artikel 3.99a,
tweede lid, van de Wet IB 2001 (inbreng mede-eigendom) indien zowel de
in te brengen onroerende zaak als de uitgereikte aandelen in de huwelijksgemeenschap vallen. Ook als zou worden aangesloten bij de bestuursbevoegdheid zijn de beide echtgenoten vanwege de goederengemeenschap
voor een gelijk deel gerechtigd tot het pand en is sprake van
mede-eigendom als genoemd in het tweede lid van artikel 3.99a van de
Wet IB 2001.
Invorderingswet 1990
De NOB onderschrijft de gemaakte keuze om in artikel 25, achtste lid,
onderdeel a, van de IW 1990 de regels met betrekking tot de voortzetting
van het verleende uitstel van betaling voor de conserverende aanslag
gelijk te trekken in het geval van een aandelenfusie, juridische splitsing of
juridische fusie. Naar de mening van de NOB had het echter meer voor de
hand gelegen om de gelijktrekking te bewerkstelligen door de verwijzing
naar artikel 3.55 van de Wet IB 2001 te schrappen. Het kabinet is van
mening dat het voor de beoordeling van de vraag of een verleend uitstel
in de zin van artikel 25, achtste lid, van de IW 1990 kan worden voortgezet
dan wel moet worden beëindigd in het geval van een aandelenfusie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

34

juridische splitsing of juridische fusie, wel degelijk nodig is om daarbij de
voorwaarde te hanteren dat sprake moet zijn van een kwalificerende fusie
of splitsing als bedoeld in de artikelen 3.55, 3.56 en 3.57 van de Wet IB
2001 om het uitstel te kunnen voortzetten. De voorwaarden waaronder
sprake is van een kwalificerende fusie of splitsing vloeien voort uit de
Fusierichtlijn. Alleen bij een kwalificerende fusie of splitsing vindt fiscale
faciliëring plaats van de voordelen uit vervreemding van aandelen of
winstbewijzen. Het kabinet ziet geen reden waarom dat in gevallen waarin
de faciliëring vorm krijgt door het voortzetten van het uitstel van betaling
voor de conserverende aanslag, anders zou moeten zijn. Het kabinet vindt
het ook passend de verwijzing naar de artikelen 3.55, 3.56 en 3.57 van de
Wet IB 2001 uitdrukkelijk in de wet op te nemen. Met ingang van 1 januari
2010 is de aandelenfusie met de expliciete verwijzing naar artikel 3.55 van
de Wet IB 2001 toegevoegd aan artikel 25, achtste lid, onderdeel a, van de
IW 1990. Direct daarna is duidelijk geworden dat misverstanden zouden
kunnen ontstaan over de bedoeling van de wetgever als het gaat om
voortzetting van het verleende uitstel van betaling in het geval van een
juridische splitsing of juridische fusie waarvoor wordt verwezen naar
artikel 4.16, eerste lid, onderdeel d, van de Wet IB 2001. Om die misverstanden te voorkomen is de verwijzing naar de artikelen 3.56 en 3.57 van
de Wet IB 2001 voorgesteld. Het kabinet bevestigt dat als er sprake is van
een aandelenfusie, juridische splitsing of juridische fusie die voldoet aan
de voorwaarden van de artikelen 3.55, 3.56 en 3.57 van de Wet IB 2001 het
verleende uitstel van betaling kan worden voortgezet. Een verdere
verduidelijking van de wettekst zoals voorgesteld door de NOB acht de
regering niet nodig omdat met de door de regering voorgestelde tekst niet
is mis te verstaan dat voldaan moet worden aan de voorwaarden die in de
artikelen 3.55, 3.56 en 3.57 van de Wet IB 2001 worden gesteld.
Doelmatigheidsbepaling loon uit vroegere dienstbetrekking in loonsom
De door de NOB voorgestelde aanpassing van de door haar toegejuichte
doelmatigheidsbepaling omtrent loon uit vroegere dienstbetrekking
neemt het kabinet niet over. Aan de doelmatigheidsbepaling ligt de
gedachte ten grondslag dat loon uit vroegere dienstbetrekking in beginsel
niet tot een grotere vrije ruimte zou mogen leiden van de werknemers die
loon uit tegenwoordige dienstbetrekking genieten. Dit zou zonder de in
het wetsvoorstel opgenomen maatregel bijvoorbeeld het geval zijn bij een
gemeente die ook uitkeringen ingevolge de Wet werk en bijstand
verstrekt. Om te voorkomen dat iedere werkgever een splitsing tussen
loon uit tegenwoordige dienstbetrekking en loon uit vroegere dienstbetrekking zou moeten maken, ook in situaties waarin slechts in zeer
beperkte mate sprake is van loon uit vroegere dienstbetrekking, is een
doelmatigheidsmarge opgenomen. Bij overschrijding van deze marge ligt
het dan niet voor de hand om vervolgens wel een splitsing te laten
aanbrengen binnen het loon uit vroegere dienstbetrekking zoals de NOB
feitelijk voorstelt. Die aanpassing zou immers juist tot een verzwaring van
de administratieve lasten leiden. Dat is ongewenst. Bovendien zou het
voorstel van de NOB in het geval van de genoemde gemeente betekenen
dat alsnog 10% van de verstrekte uitkeringen ingevolge de Wet werk en
bijstand tot een vergroting van de vrije ruimte voor de ambtenaren van de
gemeente zou leiden. Ook dat kan niet de bedoeling zijn.
Fictieve dienstbetrekking bestuurders beursgenoteerde vennootschappen
De NOB vraagt waarom de wettelijke bepaling van een fictieve dienstbetrekking voor bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen nodig
wordt geacht, in plaats van de gelijkgesteldenregeling van artikel 2c van
het UBLB 1965. Met deze maatregel wordt voorgesteld om de huidige
rechtspositie van de bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

35

die door de in de Eerste Kamer aanhangige wijziging van artikel 3:132 van
het Burgerlijk Wetboek (Kamerstukken 31 763) wordt gewijzigd, voor de
loonbelasting te continueren. De gelijkgesteldenregeling van artikel 2c van
het UBLB 1965 bereikt niet alle desbetreffende bestuurders. Een bestuurder die bijvoorbeeld één dag in de week voor de beursgenoteerde
vennootschap werkt, valt niet onder de genoemde gelijkgesteldenregeling. Zonder specifieke bepaling voor bestuurders van beursgenoteerde
vennootschappen zouden de in het voorbeeld genoemde bestuurders,
indien zij geen gebruik maken van de in artikel 4, onderdeel f, van de Wet
LB 1964 opgenomen regeling voor opting in , voor de toepassing van de
loon- en inkomstenbelasting niet als werknemer worden aangemerkt. Dit
is vanuit het oogpunt van gelijke behandeling van bestuurders van
beursgenoteerde vennootschappen die onder de gelijkgesteldenregeling
vallen enerzijds en bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen
die niet onder die regeling vallen anderzijds onwenselijk, bijvoorbeeld met
betrekking tot de regeling voor excessieve beloningen.
Over de vragen van de NOB met betrekking tot de sociale verzekeringen,
kan ik, mede namens de minster van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
het volgende mededelen. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid overweegt op dit moment nog of bestuurders van beursgenoteerde vennootschappen ook voor de werknemersverzekeringen in alle
gevallen als werknemer moeten worden beschouwd en zo ja, of daarvoor
nadere regelgeving gewenst is.
De staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 401, nr. 7

36