Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2169

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juni 2020
Hierbij bied ik u het verslag aan van de informele videoconferentie van de
Raad Buitenlandse Zaken van 29 mei 2020.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-02-2169
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2169

1

VERSLAG INFORMELE VIDEOCONFERENTIE VAN DE LEDEN VAN
DE RAAD BUITENLANDSE ZAKEN VAN 29 MEI 2020
Introductie
Op vrijdag 29 mei vond de Raad Buitenlandse Zaken plaats per videoconferentie. De Minister van Buitenlandse Zaken nam deel aan deze vergadering. De Raad sprak vooral over Afghanistan en de betrekkingen met
China, Nederland bracht kort de verkiezingen in Suriname onder de
aandacht.
Current Affairs
Afghanistan
Onder Current Affairs werd met name gesproken over Afghanistan. De
Hoge Vertegenwoordiger Borrell verwelkomde het akkoord dat president
Ghani en voormalig CEO Abdullah 17 mei jl. met elkaar sloten en
onderstreepte het belang daarvan voor de intra-Afghaanse onderhandelingen. Meerdere lidstaten, waaronder Nederland, sloten zich aan bij zijn
zorgen over de mogelijke terugtrekking van de Amerikaanse troepen. Ook
is door Nederland en anderen gewezen op het belang van het behoud van
de voortgang die tot nu toe gemaakt is, in het bijzonder op het gebied van
mensenrechten en vrouwenrechten, Rule of Law en anti-corruptie. Zoals
in het Algemeen Overleg Raad Buitenlandse Zaken van 28 mei jl.
aangegeven, vroeg Nederland bovendien om aandacht voor alle
slachtoffers ten behoeve van een succesvolle duurzame oplossing van het
conflict. Verder benadrukte de Raad het belang van samenwerking op
migratie. Ook bestond grote overeenstemming binnen de Raad dat voor
de EU-bijdrage aan de pledging conference in november 2020 in Genève
steun conditioneel moet zijn aan voortgang en niveau van commitment
aan het intra-Afghaans inclusief vredesproces. Hoge Vertegenwoordiger
Borrell besloot de discussie met een oproep aan de Afghaanse regering
en de Taliban om te starten met een inclusief intra-Afghaans vredesproces
en het belang van een staakt-het-vuren o.a. om COVID-crisis aan te
pakken.
Suriname
De Raad stond stil bij het verkiezingsproces in Suriname. Daarbij werd
gewezen op het interim--rapport van de OAS waarnemingsmissie en het
feit dat de uitslag nog niet bekend was gesteld. Inmiddels hebben de
vertegenwoordigers van de Europese Unie in Paramaribo een verklaring1
uitgebracht.
EU – China relaties
De Raad sprak, mede op initiatief van Nederland, over de EU-Chinarelatie.
Hoge Vertegenwoordiger Borrell benadrukte dat de huidige COVID-19
crisis een aantal al bestaande trends heeft versneld. Hij wees daarbij met
name op de versterkte rivaliteit tussen China en de VS en de rol die de
Unie daarin moet nemen. Hij vroeg ministers vooral in te gaan op de wijze
waarop de belangen in de betrekkingen met China zo effectief mogelijk
kunnen worden behartigd. In de daarop volgende discussie spraken veel
lidstaten, waaronder Nederland, hun zorgen uit over een te grote
afhankelijkheidsrelatie van derde landen zoals China en de noodzaak om
bepaalde waardeketens te herzien. Ondanks dat de verschillende
1

https://eeas.europa.eu/delegations/guyana_en/80109/
Statement%20on%20Elections%20in%20Suriname

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2169

2

belangen van EU-lidstaten onderling daarbij een extra uitdaging kunnen
vormen, was de Raad hierover eensgezind.
Binnen de Raad bestond een brede wens voor een goede voorbereiding
van de eerder uitgestelde EU-Chinatop per videoconferentie. Nederland
heeft daarbij, net als vele andere lidstaten, het belang onderstreept van
het multilaterale stelsel en met China tot afspraken te komen op het
gebied van handel/investeringen (o.a. de noodzaak tot het vergroten van
een economisch gelijk speelveld, mensenrechten, klimaat, het realiseren
van de SDG’s en samenwerking op het gebied van terug- en overname
van migranten).
Veel lidstaten, waaronder Nederland, spraken hun zorg uit over de
mensenrechtensituatie in China. Nederland heeft bovendien expliciet
aandacht gevraagd voor de mensenrechtensituatie van de Oeigoeren en
intimidatie van inwoners van de EU en heeft gepleit voor een gezamenlijke EU-positie op dit dossier, conform de motie van het lid Koopmans c.s.
(Kamerstuk 32 735, nr. 279).
Hoge Vertegenwoordiger Borrell sloot de discussie af door te wijzen op
het belang van het voortzetten van de dialoog met China. Hij zal nagaan of
de Gezamenlijke Mededeling van de Europese Commissie en de Europese
Dienst voor Extern Optreden (EDEO) EU-China, een strategische visie2 van
2019, waarin een duidelijke aanpak van de verschillende facetten van de
betrekkingen met China is uiteengezet, in het licht van recente ontwikkelingen een update behoeft. Dit zal dan tijdens een volgende Raad aan de
orde komen.
Hongkong
De Raad sprak onder het agendapunt China ook over de situatie in
Hongkong naar aanleiding van het besluit van China’s Nationale Volkscongres om nationale veiligheidswetgeving voor Hongkong in te voeren.
Er bestond brede zorg bij de lidstaten ten aanzien van dit besluit dat niet
past binnen de internationale verplichtingen die China voor de overdracht
van Hongkong is aangegaan (Sino-British Joint Declaration uit 1984) en de
Basic Law van Hongkong. Het besluit dreigt het «One Country Two
Systems» principe en de hoge mate van autonomie van Hongkong als
Speciale Administratieve Regio binnen de Volksrepubliek China substantieel te ondermijnen. De Raad wees erop dat de betrekkingen met China
zijn gebaseerd op wederzijds respect en vertrouwen en dat een dergelijk
besluit het vertrouwen in het naleven van internationale verplichtingen
door China schaadt. Er bestond brede overeenstemming in de Raad om
dit in de contacten met China aan de orde te blijven stellen. De discussie
werd afgesloten met het uitbrengen van een verklaring3 waarin de EU
grote bezorgdheid uitspreekt over de maatregelen van China van 28 mei,
die in strijd zijn met zijn internationale verplichtingen en die de sterke
autonomie van de Speciale Administratieve Regio Hongkong ernstig
dreigt te ondermijnen.

2

3

https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/communication-eu-china-a-strategicoutlook_nl_0.pdf
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/05/29/declaration-of-the-highrepresentative-on-behalf-of-the-european-union-on-hong-kong/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Declaration+of+the+High+Representative+on+behalf+of+the+Europe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2169

3

Overig
Verlenging mandaten GVDB-missies
Het kabinet maakt van de gelegenheid gebruik om de Kamer te informeren over de verlenging van de EU-mandaten van vier GVDB-missies.
Met het oog op de gevolgen van de COVID-19 crisis op reguliere
EU-besluitvormingsprocessen heeft de Europese Dienst voor het Extern
Optreden (EDEO) voorgesteld om de mandaten van EULEX Kosovo,
EUBAM Libië, EUBAM Rafah en EUPOL COPPS technisch te verlengen
met een jaar. Deze mandaten lopen allen per juli 2020 af. Naar
verwachting wordt de besluitvorming hierover op korte termijn afgerond.
De inhoud van de mandaten blijft tijdens deze verlenging ongewijzigd. Het
Nederlandse mandaat voor de bijdrage aan EULEX Kosovo loopt per
15 juni 2020 af, de mandaten voor bijdragen aan EUPOL COPPS (Palestijnse Autoriteit) en EUBAM Rafah lopen t/m juli 2021 en voor EUBAM
Libië t/m december 2021. In navolging van het EU-besluit om de
mandaten technisch te verlengen met een jaar, wordt de Nederlandse
bijdrage aan EULEX Kosovo met een vijftiental functionarissen
ongewijzigd verlengd tot 1 juni 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2169

4