Besluit van
houdende wijziging van het Tijdelijk besluit veilige afstand in verband met het
vaststellen van de veilige afstand op nul meter

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede
namens Onze Ministers van Justitie en Veiligheid en van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, van vul in datum voordracht, kenmerk vul in kenmerk van de
voordracht;
Gelet op artikel 58f, tweede lid, van de Wet publieke gezondheid;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van vul in datum advies
RvS, no. vul in nummer advies RvS);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
mede namens Onze Ministers van Justitie en Veiligheid en van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties van (vul in datum nader rapport, vul in kenmerk nader rapport);
Hebben goedgevonden en verstaan:

Artikel I
In artikel 1 van het Tijdelijk besluit veilige afstand wordt “anderhalve” vervangen door
“nul”.
Artikel II
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,

De Minister van Justitie en Veiligheid,

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Nota van toelichting
1. Inleiding
Met dit besluit wordt de veilige afstand, bedoeld in hoofdstuk Va van de Wet publieke
gezondheid (Wpg), bepaald op nul meter. Daarmee geldt op grond van artikel 58f Wpg
dat iedereen die zich buiten een woning ophoudt geen afstand meer heeft te houden tot
andere personen. Dit besluit is ook van toepassing in Caribisch Nederland. Het moment
waarop dit besluit in werking treedt en dus het exacte moment waarop de veilige afstand
op nul meter wordt gesteld, wordt bij koninklijk besluit bepaald aan de hand van de in
paragraaf 2.2 genoemde omstandigheden. De regering verwacht dat de anderhalve
meter in de tweede helft van augustus 2021 losgelaten kan worden.
De regering beoogt enerzijds de veilige afstand aan te passen op het moment waarop de
epidemiologische situatie zodanig is dat het verantwoord is om de veilige afstand van
anderhalve meter los te laten en anderzijds om daartoe over te kunnen gaan zodra het
kan. Met het oog daarop, en gelet op het verloop van de epidemie, is dit besluit tijdig
voorbereid. Daarbij is in aanmerking genomen dat een ontwerp van het besluit tot
wijziging van de veilige afstand ter advisering voorgelegd dient te worden aan de
Afdeling advisering van de Raad van State. Daaraan voorafgaand dient het
ontwerpbesluit overgelegd te worden aan beide Kamers der Staten-Generaal. Er is naar
gestreefd deze voorhang zo veel mogelijk voor het reces van beide Kamers mogelijk te
maken.
De regering gaat hierna allereerst in op de redenen om de veilige afstand op nihil te
stellen en op de adviezen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
en het Outbreak Management Team (OMT) die daarop betrekking hebben. Vervolgens
worden de noodzakelijkheid en proportionaliteit van deze keuze toegelicht en wordt
ingegaan op het juridisch kader voor het wijzigen van de veilige afstand. Ten slotte
wordt ingegaan op de betrokkenheid van het parlement bij dit besluit en de
inwerkingtreding van dit besluit.
2. De keuze voor nul meter
2.1. Nul meter
De veilige afstand van anderhalve meter is een van de belangrijkste maatregelen ter
bestrijding van (de directe dreiging van) de epidemie. Net als andere maatregelen die
zijn genomen vanwege het virus SARS-CoV-2 (het virus) is de maatregel gebaseerd op
drie pijlers:
– een acceptabele belastbaarheid van de zorg – ziekenhuizen moeten kwalitatief
goede zorg kunnen leveren aan zowel covid-19-patiënten als aan patiënten
binnen de reguliere zorg;
– het beschermen van kwetsbare mensen in de samenleving;
– het zicht houden op en het inzicht hebben in de verspreiding van het virus.
De veilige afstand van anderhalve meter was ingegeven door de constatering dat
virusdeeltjes die verspreid worden door bijvoorbeeld niezen of hoesten zelden verder
komen dan anderhalve meter.1 Door afstand te houden kan het contact met een grotere
hoeveelheid van het virus worden beperkt en wordt de kans op overdracht van het virus
tussen personen verkleind. De veilige afstand van anderhalve meter is dan ook van
groot belang om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Factoren die daarbij een
rol spelen, zijn het aantal besmettelijke personen (incidentie), de kans op overdracht
1

Stb. 2020, 474.

van het virus aan anderen (wordt mede beïnvloed door varianten van het virus) en de
gevolgen van overdracht van het virus voor degene op wie het wordt overgedragen
(beschermingsgraad). De veiligeafstandsnorm maakte daarom al in een vroeg stadium
onderdeel uit van de basismaatregelen.
Met de onderhavige algemene maatregel van bestuur (amvb) wordt de veilige afstand
gewijzigd van anderhalve meter naar nul meter. Dit betekent dat personen die zich
buiten een woning ophouden niet langer verplicht zijn afstand te houden van anderen.
Daarmee wordt een volgende stap gezet in de versoepelingen van maatregelen. Bij het
doorvoeren van stap 4 van het openingsplan is per 26 juni 2021 de samenleving
behoedzaam verder opengegaan, met inachtneming van de veiligeafstandsnorm. 2 Een
groot deel van de maatregelen die gericht waren op het beperken van het aantal
contactmomenten, is losgelaten. Het maatregelenpakket werd daarmee vooral gericht op
het houden van een veilige afstand. Grofweg hield dit in dat men buiten de woning
afstand dient te houden van andere personen. Waar dit niet mogelijk of wenselijk is,
gelden mitigerende maatregelen, zoals het dragen van een mondkapje of het gebruik
van coronatoegangsbewijzen. Bij de aankondiging van het openingsplan is aangegeven
dat de maatregelen stap voor stap afgeschaald worden. Als volgende stap worden de
maatregelen, zoals de veilige afstand, losgelaten.3
De veilige afstand van anderhalve meter kan worden losgelaten omdat, mede gelet op
het aantal personen dat besmettelijk is en de kans op overdracht, de stijgende
beschermingsgraad ervoor zorgt dat steeds minder mensen ernstig ziek worden door het
virus, al is evident dat de kans op overdracht van het virus tussen personen die geen
afstand houden groter is. Onder deze omstandigheden mag worden verwacht dat de
pijlers van een acceptabele belasting van de zorg of het beschermen van kwetsbare
mensen in de samenleving niet onder onaanvaardbare druk zullen komen te staan,
zonder inachtneming van de anderhalve meter.
Aangezien het houden van een veilige afstand niet langer noodzakelijk is heeft de
regering, conform artikel 58, tweede en zesde lid, Wpg besloten om de anderhalve
meter terug te brengen tot nihil. Daarbij speelt ook een rol dat deze maatregel een grote
impact heeft op het dagelijkse leven van de Nederlandse bevolking, samenleving en
economie. De regering wil deze maatregel daarom loslaten zodra dit verantwoord is.
Na het zetten van stap 4 van het openingsplan kan bij de volgende stap de veilige
afstand van anderhalve meter komen te vervallen, als de epidemiologische situatie - in
combinatie met contextfactoren zoals de vaccinatiegraad - dat toelaat. De regering
verwacht dat dit punt medio augustus 2021 zal worden bereikt. Naar verwachting zal de
vaccinatiegraad dan zijn opgelopen tot 80% van alle volwassenen dat volledig
gevaccineerd is. De mijlpaal dat 85% van de volwassen bevolking een eerste prik heeft
gehad, wordt naar verwachting medio juli 2021 gehaald. Ook heeft een deel van de
bevolking antistoffen opgebouwd als gevolg van een infectie met het virus. De
oplopende vaccinatiegraad en opbouw van natuurlijke antistoffen leidt tot een
toenemende beschermingsgraad onder de bevolking. De combinatie van deze oplopende
beschermingsgraad, afnemende ziekenhuisbezetting en de vooralsnog zich gunstig
ontwikkelende (internationale) epidemiologische situatie zorgt ervoor dat verwacht
wordt dat de anderhalve meter als veilige afstand medio augustus 2021 losgelaten kan
worden.
Bij het bepalen van het exacte moment waarop de veilige afstand naar nul meter kan
2
3

Stcrt. 2021, 32575.
Kamerstukken II 2020/21, 25295, nr. 1105. p. 17.

worden afgeschaald, wordt de regering geadviseerd door het OMT en wordt de
(internationale) epidemiologische situatie in ogenschouw genomen, alsook de op dat
moment bereikte beschermingsgraad. In paragraaf 2.2 wordt nader toegelicht welke
omstandigheden van belang zijn om de veilige afstand van anderhalve meter los te
kunnen laten.
2.2. Omstandigheden nihilstelling veilige afstand
In het advies naar aanleiding van de 116e en 117e OMT-bijeenkomst van 17 juni 2021 is
beschreven dat de veiligeafstandsnorm van anderhalve meter een zeer effectieve
maatregel is tegen overdracht van het virus. Het OMT heeft daarom geadviseerd deze
maatregel in de openbare ruimte voort te zetten totdat duidelijk is dat het virus blijvend
onder controle is. Ten behoeve van de 118e OMT-bijeenkomst van 2 juli 2021 is aan het
OMT gevraagd of de veiligeafstandsnorm buiten werking gesteld kan worden onder de
volgende omstandigheden:
1. Hoge beschermingsgraad van de bevolking:
– Vaccinatiegraad: streefwaarde 85% minimaal één prik; 80% volledig;
– Opbouw antistoffen: Sanquin levert medio augustus onderzoek op over
de opbouw van antistoffen. Het RIVM heeft halfjaarlijks PiCo
(PienterCorona) onderzoek over de opbouw van antistoffen dat half juli
2021 wordt opgeleverd.
2. Incidentie:
– Streefwaarde van ten hoogste 50 infecties per 100.000 inwoners (14daags gemiddelde, conform EU-inzet).
3. Epidemiologische risico’s:
– Op basis van een kwalitatieve weging van de epidemiologische trend in
Europa en omringende landen, gelet op de daar geldende maatregelen,
de ontwikkeling van zorgelijke varianten (VOC’s) en nieuwe varianten.
Ook is gevraagd welke alternatieve of aanvullende omstandigheden, indien de hiervoor
genoemde niet voldoende zijn, toereikend zijn om de veilige afstand van anderhalve
meter verantwoord los te laten. Het OMT heeft in zijn 118 e advies aangegeven op het
moment van die OMT-bijeenkomst (2 juli 2021) hierover nog geen uitspraak te kunnen
doen. De epidemiologische situatie in het najaar is namelijk nog onzeker. Het loslaten
van de anderhalvemeternorm moet volgens het OMT daarom bezien worden in het kader
van de volgende onzekerheden: de vaccinatiegraad, de opkomst van de deltavariant, de
import van infecties door reizigers, de mate waarin vaccinatie ook de transmissie afremt,
pockets met een lage vaccinatiegraad, afnemende immuniteit na vaccinatie, risico van
‘crowding’ tijdens grote evenementen en eventuele extrabelasting van de intensive care
en ziekenhuizen door het RS-virus en influenza. Het OMT kon gezien de hiervoor
genoemde onzekerheden ten tijde van het 118e OMT nog niet unaniem tot een positief
advies komen over het loslaten van de anderhalvemeternorm. Het OMT zal in zijn
bijeenkomst van 9 augustus 2021 een definitief advies uitbrengen over het loslaten van
de anderhalve meter als veilige afstand. Aan de hand van dit advies zal de regering
bepalen of half augustus de anderhalvemeternorm losgelaten kan worden.
2.3. Advies van het RIVM
Conform artikel 58f, tweede lid, Wpg is het RIVM gehoord over de wijziging van de
vaststelling van de veilige afstand. Het RIVM heeft op 29 juni 2021 aangegeven dat op
dat moment geen actueel andersluidend advies gegeven kon worden, dan het advies van
het OMT naar aanleiding van de 116e en 117e bijeenkomst. In dit advies geeft het OMT
aan dat de anderhalve meternorm een zeer effectieve maatregel is tegen overdracht van
covid-19. Het RIVM geeft aan dat gezien het actuele beeld van het verloop van de
epidemie er op het moment van het uitbrengen van het advies nog geen aanleiding is
om af te wijken van de huidige maatregelen.

Het RIVM geeft aan dat het, gezien het belang van de veiligeafstandsnorm voor de
bestrijding van de epidemie, in de rede ligt dat over wijziging van deze norm het OMT
zal worden geraadpleegd, bij welk advies het RIVM zich dan in beginsel aan zal sluiten.
Hiervoor is reeds ingegaan op het advies van het OMT. Aan het OMT zal in augustus
2021 nogmaals advies gevraagd worden over het loslaten van de anderhalvemeternorm.
3. Noodzakelijkheid en evenredigheid
Uit de sociaal-maatschappelijke reflectie blijkt dat het loslaten van beperkende
maatregelen, zoals de veiligeafstandsnorm, een positief effect heeft op het welbevinden
van mensen. De veiligeafstandsnorm verlaagt het welbevinden, omdat het innig contact
met naasten bemoeilijkt. Ook brengt deze norm kosten met zich op zowel korte als
lange termijn. Uit onderzoek blijkt dat 11% van de Nederlandse economie niet goed kan
functioneren als deze norm in acht genomen moet worden.4 Het gaat hier voornamelijk
om de horeca, zorg, cultuursector en andere dienstverlening. De veiligeafstandsnorm
brengt dan ook lasten met zich voor zowel ondernemers als individuele burgers. Door
het in acht moeten nemen van de anderhalve meter als veiligeafstandsnorm kunnen er
immers minder personen dan gebruikelijk toegelaten worden tot bijvoorbeeld een
theater.
Door het aanpassen van de veilige afstand van anderhalve meter naar nul meter wordt
een beperking van grondrechten weggenomen. De norm dat iedereen die zich buiten een
woning ophoudt, anderhalve meter afstand tot andere personen houdt, beperkt namelijk
het recht op de persoonlijke levenssfeer, de vrijheid van vergadering en betoging en de
bewegingsvrijheid. Deze beperking was noodzakelijk gezien de ernst van de
epidemiologische situatie. Door voldoende afstand te houden, konden nieuwe
besmettingen immers voorkomen worden. Als de epidemiologische situatie zich gunstig
blijft ontwikkelen, is de veiligeafstandsnorm evenwel niet langer noodzakelijk om de
epidemie van covid-19 of de directe dreiging daarvan te bestrijden.
Zoals in paragraaf 2.1 is geschetst neemt bij het loslaten van de anderhalve meter de
afstand tussen personen af, zodat de kans op overdracht van het virus groter zal zijn.
Aangezien de anderhalve meter als veilige afstand half augustus 2021 naar verwachting
niet langer noodzakelijk is, dient de veilige afstand op dat moment op nihil gesteld te
worden. De regering zal het onderhavige besluit dan ook in werking laten treden zodra
de anderhalvemeternorm niet langer nodig is.
Een bijkomend gevolg van het op nihil zetten van de anderhalve meter is dat van aan
een aantal maatregelen die waren vastgesteld in de Tijdelijke regeling maatregelen
covid-19 (Trm) de ratio komt te ontvallen, zoals bezoekersnormen om de veilige afstand
te garanderen, placering van publiek of mondkapjesverplichtingen op plaatsen waar de
veilige afstand niet mogelijk was. Daarnaast worden uitzonderingen van de veilige
afstand die waren geregeld voor bijvoorbeeld het onderwijs, sport en kunst- en
cultuurbeoefening overbodig. Een wijziging van de Trm, die voorziet in de noodzakelijke
aanpassingen is gelijktijdig voorbereid en zal op hetzelfde moment als dit besluit in
werking treden.
4. Juridisch kader en tijdspad wijziging veilige afstandsnorm
Uit artikel 58f Wpg vloeit voort dat eenieder die zich buiten de woning ophoudt, een
veilige afstand moet bewaren tot andere personen. De grondslag voor het vaststellen
van de veilige afstand, en daarmee ook het op nihil zetten daarvan, berust op het
4

Kamerstukken II 2020/21, 25295, nr. 1297, p. 15.

tweede lid van dat artikel. De veilige afstand is bij amvb vastgesteld op anderhalve
meter. Dit is geregeld in het Tijdelijk besluit veilige afstand. 5 In de Trm is nader
uitgewerkt in welke gevallen de veilige afstand niet van toepassing is. De wetgever heeft
ervoor gekozen om het niet mogelijk te maken om de veiligeafstandsnorm bij
ministeriële regeling te wijzigen.6 De veilige afstand is namelijk een zo wezenlijk
bestanddeel van het wetgevingscomplex dat bij overweging van een wijziging of
nihilstelling van de veilige afstand, de route van een amvb, waarover de Raad van State
zal adviseren, bewandeld moet worden. Uit artikel 58f, zesde lid, Wpg vloeit voort dat
indien naar het oordeel van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de
Minister van Justitie en Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties gezamenlijk, gelet op het in artikel 58b, eerste lid, Wpg genoemde
doel, de veilige afstand kan worden verkleind of op nihil kan worden gesteld, zo spoedig
mogelijk een voordracht wordt gedaan voor een daartoe vast te stellen amvb. Het
hiervoor genoemde lid is tot stand gekomen bij amendement van het lid Van der Graaf
e.a.7 Uit de toelichting bij dit amendement blijkt dat wanneer de noodzakelijkheid van
het treffen van de veiligeafstandsnorm verdwijnt of blijkt dat getroffen maatregelen niet
dusdanig effectief zijn dat continuering gerechtvaardigd is, deze norm dient te worden
afgeschaald. Ook wanneer de afstandsnorm kan worden verkleind of op nihil kan worden
gesteld, dient dit te gebeuren.
5. Gevolgen regeldruk en administratieve lasten
Dit besluit heeft enige gevolgen voor de regeldruk voor burgers, bedrijven/instellingen of
professionals. Doordat de veilige afstand op nihil wordt gezet, neemt de regeldruk af.
Beheerders van plaatsen zijn niet langer verplicht ervoor te zorgen dat personen in staat
zijn de veilige afstand tot elkaar te houden (artikelen 58k, eerste lid, en 58l, eerste lid,
Wpg). Beheerders kunnen dan ook hun communicatie en inrichting van hun organisatie
hierop gaan aanpassen. Deze aanpassing kan enige regeldruk met zich brengen. Het
Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) heeft het dossier niet geselecteerd voor een
formeel advies, omdat het wel gevolgen voor de regeldruk van bedrijven heeft, maar
deze toereikend in beeld zijn gebracht.
6. Betrokkenheid van het parlement
Volgens artikel 58f, tweede lid, Wpg kan de voordracht voor dit besluit niet eerder
gedaan worden dan een week nadat het ontwerp aan beide Kamers van de StatenGeneraal is overgelegd.8
7. Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Gelet op
artikel 58f, zesde lid, Wpg wordt vanwege het belang om, waar de ruimte er is, zo snel
mogelijk te versoepelen en om de inperking van grondrechten zo kort mogelijk te
houden, bij de vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding waarschijnlijk
afgeweken van de zogeheten vaste verandermomenten. Om die reden zal in elk geval
ook worden afgeweken van de minimuminvoeringstermijn van drie maanden.

Stb. 2020, 474.
Kamerstukken II 2020/21, 35526, nr. 4, p. 8.
7
Kamerstukken II 2020/21, 35526, nr. 39.
8
Op grond van artikel 1 van de Tijdelijke wet COVID-19 Justitie en Veiligheid geldt een uitzondering
indien terstond intredende onaanvaardbare gevolgen in verband met de uitbraak van covid-19
noodzaken tot de vaststelling van een algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling.
Daarvan is in dit geval geen sprake.
5
6

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede namens de Minister van
Justitie en Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

H.M. de Jonge