Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 644

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 februari 2009
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Eurogroep en Ecofin
van 9 en 10 februari 2009 te Brussel.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
De minister van Financiën,
W. J. Bos

KST127524
0809tkkst21501-07-644
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 644

1

Geannoteerde agenda Eurogroep en Ecofin Raad van 9 en
10 februari 2009
Economische situatie en ontwikkeling financiële markten
Tijdens de Ecofin vergadering van 10 februari is de economische situatie
en de ontwikkeling op de financiële markten niet expliciet geagendeerd.
Hier zal echter zeker over gesproken worden naar aanleiding van de
recente voorspellingen van de Europese Commissie en het IMF die sterk
neerwaarts zijn bijgesteld.
De Commissie heeft tijdens de vorige Ecofin vergadering haar Interim
Voorspellingen gepresenteerd. Hierin zijn de economische vooruitzichten
voor het eurogebied naar beneden bijgesteld. De BBP groei voor het eurogebied wordt geraamd op 1,9% in 2009 en 0,4% in 2010. Ook voor Nederland is de economische groei in 2009 naar beneden bijgesteld. De BBP
groei in 2009 wordt geraamd op – 2,0% met een licht herstel in de tweede
helft van 2009. In 2010 herstelt de economie naar een matige groei van
0,2%. De Commissie verwacht dat de inflatie in het eurogebied snel zal
teruglopen naar 1,0% in 2009 en vervolgens zal oplopen tot 1,8% in 2010.
In Nederland daalt de inflatie van 2,2% in 2008 naar 1,9% in 2009 en, bij
ongewijzigd beleid, naar 1,8% in 2010. Het inflatieverschil met het eurogebied in 2009 kan deels worden verklaard doordat de stijging van de olieprijs in Nederland vertraagd doorwerkt in de gasprijzen. Ook op de arbeidsmarkt heeft de vertragende economie gevolgen. Naar verwachting zal de
werkloosheid in het eurogebied oplopen tot 9,3% in 2009 en 10,2% in
2010. De relatief krappe arbeidsmarkt van Nederland presteert beter dan
gemiddeld met 4,1% in 2009 en 5,5% in 2010.
Op woensdag 28 januari heeft ook het IMF zijn Interim voorspellingen
gepubliceerd. Voor het eurogebied raamt het IMF een krimp van 2% in
2009 en een licht herstel (+ 0,2%) in 2010. Het IMF gaat ook uit van lagere
inflatie; voor de ontwikkelde economieën verwacht het Fonds dat de
inflatie zal dalen naar 0,25% in 2009 en uit zal komen op 0,75% in 2010.
Voor Nederland heeft het Fonds geen nieuwe raming gedaan.
Ten behoeve van de financiële sector zijn onlangs nieuwe steunmaatregelen aangekondigd in lidstaten als het Verenigd Koninkrijk, Denemarken,
Frankrijk en Duitsland. Ook Nederland heeft nieuwe maatregelen genomen, omdat goed functionerende financiële markten een voorwaarde zijn
voor een gezonde economie, zeker daar de financiële sector in Nederland
relatief groot is. Zo heeft de Nederlandse overheid recent overleg gevoerd
met banken, verzekeraars en pensioenfondsen om het gebruik van de
garantieregeling van 200 miljard euro te stimuleren en heeft zij nieuwe
maatregelen getroffen om ING bank te ondersteunen.
Voorbereiding Voorjaarsraad: Europees Herstelplan; Horizontale
evaluatie van de herstelprogramma’s
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Oriënterend debat
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Ecofin Raad zal waarschijnlijk in februari spreken over een horizontale
evaluatie van de Commissie van de nationale stimuleringsmaatregelen en
de budgettaire situatie. Het is echter nog niet duidelijk of de Ecofin Raad
hierover conclusies zal aannemen. Wat betreft de budgettaire situatie zijn
geen conclusies voorzien. In de komende maanden zullen de Stabiliteitsen Convergentieprogramma’s worden besproken en eventuele beslis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 644

2

singen in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) worden
genomen. De verwachting is dat de eerste set van landen in de Ecofin van
maart zal worden besproken.
Nederland vindt dat lidstaten zelf de afweging zouden moeten maken
welke maatregelen effectief zijn en in welke mate ze deze nemen, waarbij
financiële maatregelen en automatische stabilisatoren niet vergeten
moeten worden. Er zijn namelijk duidelijke verschillen tussen lidstaten en
budgettair stimuleren is niet voor iedereen verstandig.
Daarnaast moet budgettair beleid passen binnen het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Lidstaten zullen waarschijnlijk een langere correctietermijn
voor hun tekort krijgen, dan de gebruikelijke 1 jaar. Nederland vindt het
essentieel dat tegenover deze langere correctietermijn een geloofwaardige budgettaire strategie op de middellange termijn staat en zal zich hier
in Europa ook hard voor maken. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door
omkeerbare of eenmalige maatregelen te implementeren, door een duidelijke einddatum voor de maatregelen af te spreken, of door het nemen van
hervormingen op begrotingsgebied, zoals het invoeren van betere begrotingsregels in lidstaten zelf (zoals meerjarig uitgavenkaders) en het
instellen van onafhankelijke instituties (zoals bijvoorbeeld het CPB).
Naast de stimuleringsmaatregelen die de lidstaten zelf nemen is in Europese Raad ook besloten dat er maatregelen op Europees niveau zullen
worden genomen (0,3% van het EU BBP). Op 28 januari heeft de Commissie concrete voorstellen gepresenteerd voor investeringen in energie en
breedbandprojecten en de daarvoor benodigde financiering via de
EU-begroting. Tijdens de komende Ecofin Raad zal gediscussieerd worden
over de financiering van deze voorstellen. Nederland hecht hierbij grote
waarde aan handhaving van de Financiële Perspectieven.
Voorbereiding Europese Voorjaarsraad: Key Issues Paper
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Oriënterend debat
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Het Tsjechische Voorzitterschap heeft een geannoteerde outline voor het
Key Issues Paper (KIP) opgesteld. Dit Key Issues Paper omvat de belangrijkste financieel-economische boodschappen die de Ecofin naar de Europese Raad stuurt. Traditioneel zit er voor de Voorjaarsraad (19 en
20 maart) een sterke component in die gericht is op de aanbevelingen die
de Commissie doet in het kader van de Lissabonstrategie. Daarnaast zal er
gesproken worden over het Europees Economisch Herstelplan, de economische situatie, de budgettaire situatie en de situatie op de financiële
markten. De laatste twee punten die de Tsjechen willen aansnijden zijn de
financiële architectuur en het voorkomen van crises in de toekomst. De
Ecofin zal op basis van de outline een oriënterend debat houden met het
oog op het aannemen van het KIP in de Ecofin van maart. De Ecofin Raad
van maart zal het KIP, na bespreking, uiteindelijk naar de Europese
Voorjaarsraad sturen.
Voorbereiding Voorjaarsraad: Single Market Review
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Aannemen van Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Unanimiteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 644

3

Toelichting:
De Ecofin Raad zal conclusies aannemen over het voortgangsrapport «The
Single Market Review: one year on». Deze conclusies zullen waarschijnlijk
inhouden dat maatregelen die lidstaten ondernemen in het kader van het
aangenomen Europees Economisch Herstelplan de regels van de interne
markt moeten respecteren. De belangrijkste beleidsacties voor verdere
ontwikkeling van de interne markt zijn onder andere het verbeteren van
het consumentenvertrouwen, verlagen van de administratieve lasten voor
het MKB, versterken van marktwerking door de gehele economie, het
verhogen van de efficiëntie in de financiële dienstverlening, bevorderen
van openheid en het creëren van innovatievriendelijke marktcondities.
Verder zal verder naar verwachting het belang van een op feiten gebaseerde en resultaatgerichte benadering worden benadrukt.
Voorbereiding Voorjaarsraad: Verlaagde tarieven BTW
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: discussie
Besluitvormingsprocedure: n.v.t., maar anders unanimiteit
Toelichting:
Op de Ecofin Raad van 10 februari zal de (politieke) discussie over
verlaagde tarieven worden voortgezet. Tijdens de laatste Europese Raad
in December is besloten dat de Ecofin Raad het dossier van de verlaagde
BTW-tarieven uiterlijk maart 2009 «op moet hebben gelost.» De politieke
druk die hieruit is ontstaan heeft het Tsjechische voorzitterschap ertoe
aangezet met een «working plan» te komen waarin het gehele proces
wordt uitgestippeld tot en met maart. In de afgelopen Ecofin Raad is dit
«working plan» door de lidstaten besproken en geaccepteerd.
Het Tsjechische voorzitterschap geeft thans follow-up aan de politieke
discussie op de februari Ecofin. Voor zover thans kan worden ingeschat
zal daarbij de discussie zich richten op snelle besluitvorming over
verlaagde tarieven op lokaal verrichte arbeidsintensieve diensten en het
nog te verschijnen «green tax package». Nederland staat positief tegenover de inzet van het Tsjechische voorzitterschap om te komen tot snelle
besluitvorming over de verlaagde tarieven op lokaal verrichte arbeidsintensieve diensten waarvan toepassing niet leidt tot een verstoring van de
interne markt. Om de besluitvorming over de verlaagde tarieven op
arbeidsintensieve diensten enigszins te bespoedigen, is Nederland er
voorstander van dit dossier gescheiden van de discussie over het nog te
verschijnen «green tax package» van de Europese Commissie te voeren.
Nederland roept de Europese Commissie op om zo spoedig mogelijk met
haar voorstellen voor een «green tax package» te komen.
(Eventueel) Financiële diensten: Credit Rating Agencies
Document: Definitieve tekst van de Verordening is nog niet beschikbaar;
Consultatietekst wel.
Aard bespreking: Gemeenschappelijke aanpak, openbare zitting
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Op het moment van schrijven zijn de definitieve documenten nog niet
beschikbaar en is nog niet geheel zeker of dit punt op de agenda zal
blijven staan. Er zal eventueel een algemene discussie ontstaan over het
traject dat te bewandelen valt. Vanaf eind oktober hebben er 6 expertvergaderingen plaatsgevonden. Dinsdag 27 januari en woensdag
28 januari zullen de laatste vergaderingen plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 644

4

De Commissie voorziet een vergunningsplicht voor CRAs die actief willen
zijn in de EU. Om daarvoor in aanmerking te komen moet een CRA
voldoen aan i) transparantie- en rapportageverplichtingen, ii) corporate
governance eisen (onder meer management van belangenconflicten) en
iii) kwaliteitsstandaarden inzake het rating proces (bijvoorbeeld monitoring van bestaande ratings). De Commissie heeft voor deze voorwaarden
mede gebruik gemaakt van de bestaande standaarden van de IOSCO
Gedragscode voor CRAs.
Inhoudelijk gezien is er discussie over de toezichtsstructuur en de reikwijdte van het voorstel. De algemene indruk van dit voorstel is gematigd
positief. Het kabinet vindt regelgeving op Europees niveau ten aanzien
van CRAs noodzakelijk en wenselijk. De Commissie is bevoegd regelgeving ten aanzien van CRAs voor te stellen. De subsidiariteit wordt positief
beoordeeld.
(Eventueel) Financiële diensten: Anti-fraude verdrag met
Liechtenstein
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: discussie en raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting:
Op de Ecofin van 10 februari zal de stand van zaken in de onderhandelingen met Liechtenstein over een anti-fraude verdrag aan de orde komen.
Doel van het verdrag is het vastleggen van regels voor wederzijdse assistentie bij het bestrijden van fraude en andere illegale activiteiten. Dit was
uiteraard vooral een wens van EU-zijde. Een akkoord met Liechtenstein
over de start van deze onderhandelingen, in 2006, was destijds verbonden
aan de besprekingen over toetreding van Liechtenstein tot Schengen. De
onderhandelingen verliepen aanvankelijk bijzonder moeizaam totdat
Liechtenstein, na de LGT-bank affaire (cd-rom met zwartbetalers), gedwongen werd zich flexibeler op te stellen. In juni 2008 werden de onderhandelaars van de Europese Commissie en Liechtenstein het eens over een
concepttekst, die door de Commissie aan de lidstaten is voorgelegd.
Meerdere lidstaten, waaronder Nederland, zijn echter van mening dat de
concepttekst dermate grote lacunes bevat dat een effectieve aanpak van
de fraude nog steeds niet mogelijk zal zijn. Vooral het gebrek aan mogelijkheden voor Liechtenstein om informatie van stichtingen te kunnen
vragen zal tot gevolg hebben dat het akkoord maar in beperkte mate effectief zal zijn.
Nederland is van mening, net zoals meerdere andere lidstaten, dat de
huidige tekst van het akkoord ontoereikend is en dat verdere onderhandelingen met Liechtenstein gewenst zijn. Nederland steunt de oproep van
het Tsjechisch Voorzitterschap om de Europese Commissie te verzoeken
weer te gaan onderhandelen. Het verdergaande verdrag dat de VS met
Liechtenstein heeft afgesloten, waarin Liechtenstein wel bereid is
gebleken t.a.v. stichtingen de (ook door de EU) gewenste concessies te
doen, zou hierbij de basis moeten zijn. Verder speelt er ook een duidelijke
politieke dimensie mee. Op dit moment, mede in het licht van de financiële crisis, wordt grote druk op Liechtenstein (en andere tax havens)
uitgeoefend om meer openheid van zaken te verlenen. Nu akkoord gaan
met de huidige tekst van het anti-fraude verdrag zou betekenen dat de
mogelijkheid om Liechtenstein te dwingen meer openheid van zaken te
geven voor enige tijd zal zijn verkeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 644

5

Budget van de EU: Dechargeprocedure EU begroting 2007
Document: Jaarverslag Europese Rekenkamer EU begrotingsjaar 2007,
openbaar http://eca.europa.eu/portal/pls/portal/docs/1/1571598.PDF
Aard bespreking: aannemen Raadsconclusies voor het dechargeadvies
Besluitvormingsprocedure: gekwalificeerde meerderheid
Toelichting:
De minister zal de Tweede Kamer informeren over de opstelling van
Nederland inzake het dechargeadvies dat de Raad jaarlijks aan het Europees Parlement verstrekt. Het Europees Parlement is de dechargeautoriteit
voor de Europese begroting. Zij maakt voor het besluit over dechargeverlening gebruik van het jaarverslag van Europese Rekenkamer, het
advies van de Ecofinraad en de informatie van de Europese Commissie.
De Europese Rekenkamer heeft in haar jaarverslag over 2007 voor de
veertiende maal geen positieve betrouwbaarheidsverklaring kunnen
geven over de EU-begroting. De voornaamste conclusies van de Europese
Rekenkamer zijn:
– voor een deel van de begroting zijn duidelijke verbeteringen zichtbaar,
voornamelijk dankzij de inspanningen van de Commissie. Hier blijft het
aantal onregelmatigheden binnen de 2% foutmarge. De Rekenkamer
geeft een positief betrouwbaarheidsoordeel over circa 43% van de
uitgaven in 2007, een lichte stijging ten opzichte van 2006 (40%).
Echter, vooral bij de structuurfondsen, plattelandsontwikkeling en in
mindere mate bij Intern en Extern Beleid is het aantal onregelmatigheden nog hoog.
– bij de structuurfondsen is het financieel beheer door de lidstaten
slechts deels effectief en is de supervisie door de Commissie nog
matig effectief: naar schatting had ten minste 11% aan subsidiegelden
bij de structuurfondsen niet mogen worden uitbetaald. Er is bij de
structuurfondsen (gedeeld beheer met de lidstaten) over de afgelopen
jaren weinig vooruitgang zichtbaar.
– de complexiteit van de onderliggende regelgeving voor m.n. het
plattelandsontwikkeling en het structuurbeleid is een belangrijke reden
dat bij de uitvoering en implementatie veel fouten worden gemaakt.
Nederland betreurt dat de begroting als geheel voor de veertiende keer
geen betrouwbaarheidsverklaring van de Europese Rekenkamer heeft
kunnen verkrijgen. Nederland is van mening dat in de raadsconclusies
naast een duidelijke omschrijving van de problemen en vereenvoudiging
van regelgeving, een specifieke oproep tot eigen verantwoordelijkheid
van lidstaten voor financieel beheer en verantwoording op nationaal
niveau moet worden opgenomen. Zonder een dergelijke omschrijving en
zo’n oproep zal het voor Nederland moeilijk zijn om in te stemmen omdat
er dan onvoldoende vooruitzicht is op verbetering bij de fondsen in
gedeeld beheer. Afhankelijk van de inhoud van het uiteindelijke dechargeadvies zal het Nederlandse standpunt worden bepaald.
Hervorming Internationale Financiële Architectuur»/G20
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: bespreking
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting:
Dit onderwerp staat niet op de agenda van de komende Ecofin, maar er
zal zeer waarschijnlijk wel over gesproken worden. De G20-top van 2 april
in Londen wordt voorbereid tijdens een bijeenkomst van de G20 ministers
van Financiën, die halverwege maart plaatsvindt. Ook zal er in Berlijn een
voorbereidende Europese top plaatsvinden met landen die deel zullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 644

6

nemen aan de G20 top. De bijeenkomst van ministers van Financiën wordt
voorbereid in vier G20 werkgroepen.
Tsjechië neemt als EU-voorzitter deel aan de werkgroepen en de G20 op
regeringsleiderniveau en aan de ministeriële bijeenkomsten. Nederland
steunt een gezamenlijke Europese inbreng in deze bijeenkomsten en ziet
voor zichzelf een actieve rol.
Ten aanzien van de eerste 2 werkgroepen (verbetering van regulering en
versterking van transparantie; en verbetering van internationale samenwerking en bevorderen van integriteit op financiële markten) geldt dat de
G20 een belangrijke rol vervult in het coördineren van alle activiteiten die
in verschillende internationale fora worden ontplooid (zoals BCBS, FSF,
IAIS, IOSCO, FATF, IMF). Nederland steunt de vooruitgang die op veel
terreinen wordt gemaakt, zoals het inderdaad oprichten van colleges voor
alle grensoverschrijdende instellingen, verdere afspraken over crisismanagement, de verbeterde samenwerking tussen het IMF en het (uitgebreide) FSF en het ontwikkelen van een early warning systeem. Punten
waar aandacht voor gevraagd zal moeten worden, zijn de haalbaarheid en
de daadwerkelijke implementatie van bepaalde initiatieven. Vooral bij
crisismanagement geldt bijvoorbeeld dat goede afspraken op papier niet
altijd voldoende garantie bieden. Er zijn meer waarborgen nodig. Verder is
het belangrijk om ook voldoende aandacht te blijven besteden aan maatregelen die de verantwoordelijkheid van de markt zelf vergroten. Dit
laatste heeft een morele dimensie, maar heeft ook betrekking op de vraag
hoe binnen een financiële instelling het risicomanagement versterkt kan
worden. Daarbij kan onder andere gedacht worden aan versterking van de
positie van de chief risk officer of het instellen van een comité binnen een
instelling dat toezicht houdt op de belangrijkste blootstellingen en risico’s.
De derde werkgroep houdt zich bezig met IMF-hervormingen. De belangrijkste onderwerpen daarbij zijn toereikendheid IMF-middelen, surveillance, uitleeninstrumenten en vertegenwoordiging. De Nederlandse inzet
voor de eerste drie genoemde onderwerpen is uiteengezet in het Nederlandse non-paper van afgelopen november. Verder stelt Nederland zich op
het standpunt dat gezien de recent gemaakte afspraken over stemverhoudingen een heropening van de discussie hierover weinig productief is.
Bovendien zal een dergelijke discussie het IMF alleen maar afleiden van
de hoofdtaak van het IMF: crisisbestrijding.
De vierde werkgroep betreft de hervorming van de Wereldbank en de
multilaterale ontwikkelingsbanken, en zal met name gaan over het
mandaat, de instrumenten, het kapitaal en de voice & representation van
deze instellingen. Nederland zal conform haar huidige beleid inzetten op
het belang van de toegevoegde waarde en comparatieve voordelen van
de instellingen in een eventuele heroriëntatie van de mandaten en hun
instrumenten. Ook dienen de instellingen hun kapitaal op een zo efficiënt
mogelijke manier in te zetten om hun doelstellingen te bereiken, en wordt
gepleit voor een versterking van de representatieve positie van ontwikkelingslanden in de zeggenschapsverhoudingen van de instellingen.
Short selling
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gemeenschappelijke aanpak
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 644

7

Toelichting:
Door verschillende Europese toezichthouders, inclusief de AFM, zijn er
vanaf september 2008 (tijdelijk) maatregelen getroffen met betrekking tot
short selling. Het gebrek aan internationale afstemming van genomen
maatregelen leidde ertoe dat maatregelen van individuele landen allemaal
hun eigen specifieke kenmerken, vrijstellingen en uitzonderingen kenden.
In de brief over «Nadere informatie short selling» van 20 januari 2009
(Kamerstukken II 2008/09, 31 371, nr. 86) is aangegeven dat in Europees
verband aandacht zal worden gevraagd voor internationale consistentie
inzake short selling. Nederland wil de internationale inconsistentie ten
aanzien van maatregelen inzake short selling in Ecofin-verband onder de
aandacht brengen en erop aandringen dat hier in CESR-verband meer
aandacht aan wordt besteed.
Toezeggingen
Een antwoord op de toezeggingen die u zijn gedaan wordt geformuleerd.
De antwoorden op uw vraag naar de stimuleringspakketten van andere
lidstaten en het effect van het Duitse pakket op de Nederlandse economie
worden u later deze week en vóór het Algemeen Overleg toegezonden.
Uw vraag naar het effect van bepaalde stimuleringsmaatregelen is zeer
moeilijk te beantwoorden. De werkgroep Gerritse kijkt op dit moment naar
de effecten van verschillende maatregelen, maar het is onduidelijk op dit
moment of het ook mogelijk zal zijn deze effecten exact te kwantificeren.
Zodra wij meer informatie hebben zullen wij u hiervan op de hoogte
stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 644

8