Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

865
Vragen van de leden Stoffer (SGP), Vedder (CDA) en Grinwis (ChristenUnie)
aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over het sluiten van de
nautische verkeerspost Ouddorp en het niet langer inzetten van
vuurtorenwachters op vuurtoren Westhoofd (ingezonden 9 januari 2024).
Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
24 januari 2024).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de zorgen over de sluiting van de nautische
verkeerspost bij Ouddorp?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangegeven waarom is besloten om de genoemde verkeerspost te
sluiten, ondanks het belang voor de scheepvaart?
Antwoord 2
Het gebied nabij de vuurtoren betreft het aanloopgebied naar de Goereese
Sluis (Slijkgat richting Haringvliet) en een deel van de binnenwateren
(Haringvliet). Dit is geen «Vessel Traffic Service-gebied» (VTS-gebied). Een
VTS-gebied wordt o.a. bepaald door criteria zoals vaargeuldynamiek,
aanwezigheid van goederenvervoer, hoeveelheid aan scheepspassages en
kruisend scheepsverkeer. Op korte termijn zou een kostbare vervanging van
de systemen voor het continueren van de dienstverlening vanaf vuurtoren
Ouddorp noodzakelijk zijn. Aangezien het hier geen VTS-gebied betreft, is de
keuze gemaakt hier niet in te investeren, waardoor het verstrekken van
verkeersinformatie vanaf de vuurtoren beëindigd moest worden.
Het al dan niet continueren van de bemensing op vuurtoren Ouddorp staat al
langer ter discussie, in 2015 is reeds afgeschaald van 24/7 bemensing naar
1

ah-tk-20232024-865
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

Eilanden-nieuws, 15 december 2023, «Rijkswaterstaat stopt met geven van scheepvaartinformatie via vuurtoren,» https://www.eilandennieuws.nl/algemeen/algemeen/17770/
rijkswaterstaat-stopt-met-geven-van-scheepvaartinformatie-via en; Eilanden-nieuws, 4 januari
2024, «Grote zorgen CDA over sluiting vuurtoren als nautische informatiepost,» https://
www.eilandennieuws.nl/algemeen/algemeen/17931/grote-zorgen-cda-over-sluiting-vuurtorenals-nautische-inform.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

gedeeltelijke bezetting. De functionaliteit van het vuurtorenlicht, alsook de
instandhouding van het gebouw als Rijksmonument staan hiermee niet ter
discussie.
Vraag 3
Wat is het afwegingskader voor het opzetten dan wel sluiten van nautische
verkeersposten?
Antwoord 3
Zie ook het antwoord bij vraag 2.
Rijkswaterstaat houdt alle nautische verkeersposten binnen de VTS-gebieden
in stand. Deze vallen binnen de kerntaken van Rijkswaterstaat. Wat een
VTS-gebied is, wordt zoals gezegd o.a. bepaald door criteria zoals vaargeul
dynamiek, aanwezigheid van goederenvervoer, hoeveelheid aan scheepspassages en kruisend scheepsverkeer.
Vraag 4
Is de veronderstelling juist dat er ter hoogte van het Slijkgat een gat ontstaat
in de Schelde Radar Keten?
Antwoord 4
Nee, de Schelde Radarketen faciliteert het VTS gebied vanaf de aanloop vanaf
de Noordzee boven de Kop van Schouwen-Duiveland tot de Belgische grens
bij Antwerpen. Het beheergebied dat binnen Vuurtoren Ouddorp valt, is geen
onderdeel van de Schelde Radarketen.
Vraag 5
Hoe waardeert u het belang van actuele scheepvaartinformatie voor de
scheepvaart door het Slijkgat, zowel wat betreft veiligheid als doorvaart?
Antwoord 5
Ik hecht in het algemeen veel belang aan actuele scheepvaartinformatie.
Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor een veilige en vlotte doorstroming
voor het scheepvaartverkeer binnen een VTS-gebied. Hierbij hoort het tijdig
informeren van schippers over stremmingen, werkzaamheden en andere
variabelen die effect hebben op een reis- of routeplanning. Voor een goede
doorvaart en veiligheid blijft Rijkswaterstaat metingen uitvoeren en baggerwerkzaamheden verrichten in het Slijkgat. Metingen vinden standaard elke
drie maanden plaats, plus na elke storm en bij signalen vanuit de scheepvaart. Indien nodig wordt er opdracht gegeven tot baggeren, dat afhankelijk
van de weersomstandigheden, zo snel mogelijk wordt uitgevoerd. Actuele
informatie wordt ten behoeve van de veiligheid verspreid via BAS-berichten
(bericht aan de scheepvaart), gepubliceerd op de website van het Havenbedrijf Rotterdam en op vaarweginformatie.nl. Ook via de infolijn van RWS
(0800-8002) kan informatie worden opgevraagd.
Als extra service werd tot nu toe op aanvraag ook informatie verstrekt vanuit
de Vuurtoren Ouddorp middels een uurbericht. Rijkswaterstaat is zich er van
bewust dat met het sluiten van de verkeerspost Ouddorp, deze bron van
informatie wegvalt. Het gaat hierbij om niet-gevalideerde informatie van
vaarweggebruikers die via de vuurtoren met andere gebruikers werd gedeeld.
Er wordt verder overlegd met partijen over de informatiebehoefte van de
gebruikers en hoe daar nog beter in kan worden voorzien.
Vraag 6
Bent u bekend met het feit dat er in de eerste week van het nieuwe jaar al
twee kotters vast zijn komen te zitten? Wat betekent deze situatie voor de
nautische veiligheid en hoe hangt deze situatie samen met het niet afdoende
baggeren én het niet langer bemannen van de Nautische Informatie Post
Vuurtoren Westhoofd?
Antwoord 6
Ja, ik ben hiermee bekend.
Door middel van metingen, baggeren en betonning wordt het Slijkgat
begaanbaar gehouden. De twee kotters zijn vastgelopen in een periode
waarin er niet gebaggerd en gemeten kon worden vanwege de arbeidsveiligheid (20 december–4 januari). Extreme weersomstandigheden veroorzaakten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

een onacceptabele situatie voor het uitvoeren van deze baggerwerkzaamheden. Binnen deze periode is vanuit Rijkswaterstaat en de Kustwacht meervoudig en via diverse kanalen een waarschuwing aan de scheepsvaart uitgegaan
met betrekking tot het bevaren van het Slijkgat. Hierin werd het bevaren van
het Slijkgat sterk afgeraden. De vuurtoren van Ouddorp had geen extra
gevalideerde informatie voor de scheepvaart over het Slijkgat dan werd
verstrekt in de publieke berichtgeving.
Vraag 7
Waarom weegt volgens u een beroep op het niet aanwezig zijn van een
Vessel Traffic Service-gebied (VTS) in de buurt van vuurtoren Westhoofd, en
het geven van scheepvaartverkeersbegeleiding geen kerntaak van Rijkswaterstaat zou zijn in een dergelijk gebied, op tegen de praktijk van de verstrekking
van actuele scheepvaartverkeersinformatie en in voorkomende gevallen
actieve scheepvaartverkeersbegeleiding door de vuurtorenwachter in het
telkens veranderende ondiepe Slijkgat?
Antwoord 7
Het is niet zo dat er geen informatie wordt verstrekt, alleen moet de schipper
deze zelf actief opvragen via openbaar toegankelijke kanalen zoals https://
www.vaarweginformatie.nl, https://waterinfo.rws.nl/, www.knmi.nlen
https://waterberichtgeving.rws.nl. Het vooraf inwinnen van benodigde
informatie maakt onderdeel uit van de reisvoorbereidingen van de vaarweggebruiker. De veiligheid van de vaarweg is daarnaast geborgd via markering
van de vaarweg met behulp van betonning.
Vraag 8
Waarom is het radarsysteem op Vuurtoren Westhoofd niet meegenomen in
de «Landelijk en Uniform Vervangen van Vessel Traffic Services» (LUV-VTSvernieuwing)? Wat zouden de meerkosten op jaarbasis daarvan zijn geweest,
rekening houdend met de levensduur van het nieuwe radarsysteem? Bent u
alsnog bereid het radarsysteem op vuurtoren Westhoofd te vervangen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 8
De meerkosten voor de vervanging van het radarsysteem bedragen eenmalig
ca. 2 à 3 miljoen euro en deze investering dient eens per 10 jaar te worden
gedaan. Daarnaast zijn er jaarlijkse kosten voor o.a. klein onderhoud, licenties
en wettelijke keuringen en upgrades, die worden geschat op 0,4 à 0,5 miljoen
euro per jaar. Daarbij komen nog jaarlijks personeelskosten van ca. 0,2 miljoen euro.
Gezien de kosten, het feit dat het gebied geen VTS gebied is en de gevalideerde informatie ook op andere manieren beschikbaar is voor de scheepvaart, zal het radarsysteem niet vervangen worden. Zie voor verdere uitleg de
voorgaande antwoorden op vraag 2, 5 en 7.
Vraag 9
Wat zijn de kosten die op jaarbasis worden bespaard met het niet langer
bemannen van vuurtoren Westhoofd? Waarom wegen de maatschappelijke
baten van het niet langer inzetten van vuurtorenwachters alhier volgens u op
tegen de maatschappelijke kosten? Kunt u in het antwoord op deze vraag in
brede zin ingaan op de voordelen van een vuurtorenwachter op het toezicht,
van scheepvaartveiligheid incl. recreatievaart tot het bijdragen aan het
onderscheppen van drugstransporten over zee, al dan niet door het Slijkgat,
de enige vaarweg via welke ongezien drugs gesmokkeld kan worden in de
richting van Rotterdam?
Antwoord 9
Met betrekking tot de kosten verwijs ik naar antwoord op vraag 8. Met
betrekking tot de scheepvaartbegeleiding verwijs ik u naar antwoord op
vragen 2, 5 en 7. In brede zin draagt verkeersbegeleiding bij aan scheepvaartveiligheid. De aanwezigheid van verkeersbegeleiding op een vaarweg kan
mogelijk leiden tot het signaleren van verdachte situaties. Verkeersbegeleiding vanaf een verkeerspost is echter een kostbare maatregel die alleen in
een VTS-gebied wordt ingezet. Op andere vaarwegen worden andere
middelen ingezet zoals patrouilles met vaartuigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

Vraag 10
Welke eenmalige investeringsuitgaven en hoeveel financiële middelen zijn er
jaarlijks nodig om het besluit om de informatievoorziening vanuit de
vuurtoren Ouddorp per 1 januari 2024 terug te draaien? Klopt het dat de
besparing op de investeringsuitgave inzake de te vernieuwen radarapparatuur
€ 1 à 2 miljoen is en de jaarlijks uitgespaarde kosten slechts € 4 ton betreffen
(licentie, servicedesk, onderhoud, radar, marifooninstallatie, noodstroomaggregaat en personeelskosten)?
Antwoord 10
Zie hiervoor de beantwoording bij vraag 8.
Vraag 11
Klopt het dat regionale partijen pas geïnformeerd zijn nadat u al had besloten
tot sluiting van de verkeerspost bij Ouddorp? Zo ja, waarom zijn regionale
partijen, zoals de gemeente Goeree-Overflakkee, niet proactief betrokken bij
de besluitvorming?
Antwoord 11
De besluitvorming vloeit voort uit het gegeven dat de verkeerspost niet werd
meegenomen binnen LUV-VTS. Met het oog op de forse onderhoudsopgave
van Rijkswaterstaat is de afweging gemaakt niet te investeren in de noodzakelijke systemen voor het continueren.
Rijkswaterstaat heeft regulier overleg met omgevingspartners. Stellingname
en zorgen van regionale partijen waren in dit proces reeds bekend en zijn
daarom meegewogen in de besluitvorming. Na de besluitvorming is een
omgevingsproces gestart, waarbij de omgevingspartijen zijn geïnformeerd
over het besluit zowel op ambtelijk als op bestuurlijk niveau. Daarnaast wordt
er met relevante partijen (gemeente, visserij en watersportvereniging)
overlegd en bekeken hoe en waar de beschikbare informatie nog beter
zichtbaar kan worden gemaakt.
Vraag 12
Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat ook in de toekomst een veilige
doorvaart van het Slijkgat mogelijk blijft? Worden hierover afspraken gemaakt
met regionale partijen en Rijkswaterstaat alvorens de verkeerspost onomkeerbaar ontmanteld wordt? Kunt u garanderen dat het Slijkgat tot in lengte van
jaren op een minimale diepte van 4 meter respectievelijk 5,5 meter wordt
gehouden, ook na stormachtig weer, zoals in de afgelopen periode, en in
tijden van hoge rivierafvoer?
Antwoord 12
Zie voor de werkwijze omtrent het verstrekken van scheepvaartinformatie de
antwoorden op vraag 5 en 7.
Over de doorvaart van het Slijkgat zijn in de loop der tijd diverse afspraken
gemaakt. Door de deltawerken en de hier relevante afsluiting van het
Haringvliet veranderde het getij, waardoor de haventoegang naar Stellendam
meer en vaker gebaggerd moet worden. In de Deltaschadewet werd
vastgelegd dat het Rijk de toegangsgeul naar de haven op een diepte van
4,0m -NAP met een breedte van 200m moet onderhouden. Later zijn bij de
aanleg van Maasvlakte 2, door de gemeente Rotterdam met diverse regionale
stakeholders aanvullende afspraken gemaakt (o.a. via het zogenaamde
Aldersakkoord). Het Havenbedrijf Rotterdam houdt de vaargeul van het
Slijkgat over een lengte van 1.800 meter en een breedte van 100 meter op
een diepte van 5,5m -NAP.
Zoals in het antwoord op vraag 6 is aangegeven, kan het voorkomen dat de
vaargeul van het Slijkgat direct na specifieke weersomstandigheden als storm
en hoge rivierafvoer gedurende een korte periode niet de overeengekomen
diepte heeft.
Vraag 13
Kunt u deze vragen voor de plenair behandeling van de begroting van
Infrastructuur en Waterstaat door de Tweede Kamer op 23 januari a.s.
beantwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4

Antwoord 13
Er was tijd nodig voor het verzamelen van de benodigde informatie waardoor
de beantwoording voorafgaand aan de eerste termijn van de Kamer nog niet
lukte, maar wel voorafgaand aan de tweede termijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

5