Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 298

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 oktober 2008
Op 27 en 28 oktober a.s. vindt in Luxemburg de vergadering plaats van de
Raad van Ministers voor Landbouw en Visserij van de Europese Unie. In
deze brief informeer ik u over de onderwerpen die op de agenda staan en
de Nederlandse inzet daarbij. Het is mogelijk dat er nog onderwerpen aan
de agenda worden toegevoegd, of juist worden uitgesteld tot een
volgende vergadering.
De Raad zal discussiëren over het voorstel van de Commissie voor een
Europees schoolfruitprogramma. Daarna zal de Raad discussiëren over de
wetgevingsvoorstellen van de Commissie over de health check van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Voorts komt het voorstel voor
aanpassing van de minstbedeeldenregeling aan bod. Ook zal de Commissaris mogelijk een voorstel presenteren betreffende de verplichting van
ondernemers die hout en houtproducten op de markt brengen. (Dit is een
onderdeel van het EU-actieplan voor Forest Law Enforcement Governance
and Trade, FLEGT.)
Daarna zal de Raad spreken over een aantal visserijdossiers: voorstel voor
vangstmogelijkheden in de Oostzee voor 2009, voor de diepzeebestanden
in 2009 en 2010 en voor de Zwarte Zee in 2009. Verder zal de Raad de
visserijonderhandelingen tussen de EU en Noorwegen en de 16e jaarvergadering van de Internationale Commissie ter Bescherming van Atlantische Tonijn voorbespreken.
Onder «diversen» vragen de Hongaarse en Poolse delegatie aandacht
voor de crisis op de appelmarkt in een aantal Centraal Europese lidstaten.
De Sloveense delegatie zal de aandacht vestigen op de 23e conferentie
van Europese betaalorganen, de Commissie zal informatie geven over het
Groenboek over de kwaliteit van landbouwproducten en de Poolse delegatie zal aandacht vragen voor het gebruik van onbenutte GLB-middelen.

KST123245
0809tkkst21501-32-298
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-32, nr. 298

1

Schoolfruitprogramma
(Algemene oriëntatie)
De Raad zal discussiëren over het voorstel van de Commissie voor een
Europees schoolfruitprogramma. Het doel van dit programma is de afzet
van groenten en fruit te bevorderen door de consumptie ervan door
kinderen te stimuleren.
De Commissie doet het voorstel in het kader van de Gemeenschappelijke
Marktordening. Een positief neveneffect is de verbetering van gezondheid
en voeding van kinderen. Met het voorstel schept de Commissie een
gemeenschappelijk kader waar de lidstaten, indien zij dit wensen, gebruik
van kunnen maken. Voor dit facultatieve programma wil de Commissie
jaarlijks 90 miljoen euro beschikbaar stellen. De lidstaten die gebruik
willen maken van de geboden mogelijkheden, dienen het nationale
programma voor de helft te co-financieren met nationale middelen.
Een meerderheid van lidstaten heeft inmiddels het voorstel positief
verwelkomd, soms met kritische kanttekeningen over de financiering
(ruimere financieringsmogelijkheden gewenst) en de samenhang met
lopende activiteiten (ook lopende nationale programma’s of ten minste
uitbreiding van die programma’s onder het Europese programma kunnen
brengen).
Ik zal aangeven dat ik het voorstel van de Commissie om een schoolfruitprogramma op te starten, ondersteun. Ik plaats echter wel enkele kritische
kanttekeningen bij het voorstel zoals dat door de Commissie is gepresenteerd. Zo heb ik ervoor gepleit om ook reeds lopende programma’s onder
de Europese regeling te kunnen brengen. Ook andere lidstaten hebben dit
punt opgebracht. Daarnaast heb ik erop gewezen dat het voorgestelde
budget van € 90 mln voldoende is en heb ik aangegeven dat de administratieve lasten tot een minimum dienen te worden beperkt. In de aankomende Raad zal ik deze punten, indien nodig, opnieuw melden.
Het BNC-fiche over dit onderwerp heeft u inmiddels ontvangen.
Healthcheck
(Algemene oriëntatie)
In vervolg op de eerdere discussies tijdens de informele Landbouwraad in
mei, de vergaderingen van de Raad in juni en juli en de afzonderlijke
overleggen van de 27 lidstaten met de Commissie en het Frans Voorzitterschap («trilateralen») in september, zal de Raad wederom discussiëren
over de wetgevingsvoorstellen van de Commissie voor de health check
van het GLB. Ik ben van oordeel dat de Commissie een benadering kiest
die goed aansluit bij mondiale ontwikkelingen en de Nederlandse uitgangspunten.
De beloning van maatschappelijke prestaties via het GLB die het kabinet
voorstaat, kan op basis van de geschetste inzet van de Commissie langs
verschillende sporen worden verwezenlijkt. Op het gebied van de
inkomenssteun ziet het kabinet veel aanknopingspunten om tot de in het
coalitieakkoord gewenste sterkere koppeling te komen tussen inkomenstoeslagen en maatschappelijke waarden. Ook de voorstellen op het gebied
van de afslanking van het markt- en prijsbeleid passen binnen de
gewenste benadering. Mijn inbreng in het debat zal ik baseren op het
kabinetsstandpunt over de Mededeling van de Commissie over de health
check, zoals verwoord in mijn brief aan uw Kamer van 9 juni 2008. Het
Franse voorzitterschap streeft er naar om voor het eind van het jaar tot
een politiek akkoord te komen over deze voorstellen en de health check af
te kunnen ronden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-32, nr. 298

2

Raadsvoorstel levering voedsel aan de minstbedeelden
(Debat)
De Raad zal een eerste oriënterend debat voeren over het wijzigingsvoorstel voor de regeling voor de levering van voedsel aan de minstbedeelden. Commissaris Fischer Boel heeft dit voorstel gepresenteerd tijdens de
Landbouwraad in september. De huidige regeling dateert van 20 jaar
geleden en maakt het mogelijk goederen uit de interventievoorraden
onder de minstbedeelden te verdelen. Omdat deze interventievoorraden
niet meer bestaan, heeft de Raad enkele jaren geleden ook ingestemd met
de aankoop van producten op de markt. De kosten van de huidige regeling vallen geheel onder de communautaire landbouwbegroting. De regeling is facultatief en een negental lidstaten, waaronder Nederland, maakt
geen gebruik van de geboden mogelijkheid. De Commissie wil de regeling
aangepassen aan de sterk veranderde omstandigheden. Zij stelt voor om
lidstaten geld te geven om op de markt voedsel aan te kopen voor de
minstbedeelden.
De Commissie stelt voor dat de lidstaten die van het nieuwe programma
gebruikmaken, worden verplicht hun nationale voedselhulpprogramma te
co-financieren met nationale middelen. De voorgestelde co-financieringspercentages variëren van 15% voor de cohesielanden tot 25% voor de
overige lidstaten. Verder zal de Commissie strengere eisen gaan stellen
aan de lidstaten voor de implementatie en de controle van de nationale
programma’s.
Nederland heeft zich altijd tegen deze regeling gekant, omdat eventuele
voedselhulp aan de minstbedeelden geen zaak voor de EU is, maar van de
lidstaten. Het betreft sociaal beleid dat al dan niet in een lidstaat tot
bepaalde specifieke maatregelen (en bijbehorende nationale financiering)
leidt. Zo er op communautair niveau al actie geboden is op dit terrein,
behoort een dergelijk programma naar mijn oordeel niet thuis in het
gemoderniseerde GLB dat Nederland voor ogen staat. Het feit dat de
Commissie nu een bescheiden nationale co-financiering voorstelt, doet
niets af aan het feit dat Nederland geen voorstander is van het voorstel.
(eventueel) Voorstel tot een verordening aan de Raad en het
Europees Parlement betreffende de verplichtingen van
ondernemers die hout en houtproducten op de markt brengen
(Presentatie)
De Commissie zal mogelijk haar voorstel presenteren aan de Raad. Het
gaat hierbij om het voorstel, waartoe ik de Commissie tijdens de laatste
Landbouwraad heb opgeroepen (zie mijn verslag van de Landbouwraad
van september 2008, onder «diversen», punt d) en dat gericht is op het
tegengaan van de handel in illegaal hout. Het voorstel maakt deel uit van
het actieplan van de EU gericht op de bestrijding van de handel in illegaal
hout, het zogenaamde Forest Law Enforcement, Governance and Trade
(FLEGT)-actieplan. In 2003 is in dit plan al een studie aangekondigd naar
additionele maatregelen ten opzichte van het huidige actieplan. Het voorstel kan een steun zijn voor landen die een partnerschapovereenkomst
sluiten met de EU om uitsluitend legaal hout naar de EU te exporteren.
Het weren van illegaal hout vergroot de vraag naar aantoonbaar legaal
hout, zoals FLEGT-hout.
Ik zal het voorstel van de Commissie verwelkomen, omdat nu eindelijk
een discussie kan plaatsvinden op het niveau waar wettelijke maatregelen
gericht tegen illegaal hout het meest effectief kunnen zijn: het EU-niveau.
Op het moment dat ik de inhoud van het voorstel ken, zal ik een standpunt
innemen en u zo spoedig mogelijk het kabinetsstandpunt toezenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-32, nr. 298

3

Visserij
Voorstel voor vangstmogelijkheden in de Oostzee voor 2009
(Politiek akkoord)
De Europese Commissie heeft onder meer op basis van biologische
adviezen, die elk jaar in juni beschikbaar komen, aan de Raad een voorstel
voorgelegd voor de maximaal toegestane vangstmogelijkheden voor het
jaar 2009 in de Oostzee. Tevens omvat het voorstel een aantal beperkingen in visserij-inzet voor bepaalde vistuigen. Nederland heeft geen
visserijrechten in de Oostzee.
Het voorstel behelst een reductie van 15% voor de toegestane vangstmogelijkheden (total allowable catch, TAC) voor westelijke kabeljauw,
zalm, haring, schol en sprot. De TAC voor haring wordt met 63% gereduceerd. Alleen de TAC van de oostelijke kabeljauw zal, volgens het vorig
jaar vastgestelde beheerplan, met 15% verhoogd worden.
Ik sta positief tegenover dit voorstel, aangezien het op de middellange
termijn moet leiden tot duurzame visbestanden. Ik deel de zorg van de
Commissie over de toestand van de haring in de Oostzee en kan instemmen met de voorgestelde aanzienlijke reductie. Het Voorzitterschap streeft
naar een politiek akkoord in de Raad.
Voorstel voor vangstmogelijkheden voor 2009 en 2010
diepzeebestanden
(Politiek akkoord)
De Europese Commissie heeft onlangs een voorstel gedaan voor de
toegestane vangstmogelijkheden voor diepzeebestanden in 2009 en 2010.
Sinds 2002 worden voor deze bestanden toegestane vangstmogelijkheden
voor een periode van twee jaar vastgesteld. Door de specifieke kenmerken, zoals de trage voortplanting, zijn de betrokken bestanden erg kwetsbaar voor visserijactiviteiten. De voorstellen zijn ingrijpend, maar voor mij
op hoofdlijnen acceptabel. Ik acht het van belang dat ten gevolge van
gewijzigde vangstmogelijkheden ook de visserij-inspanning op deze
bestanden zal worden aangepast.
Voorstel voor vangstmogelijkheden Zwarte Zee voor 2009
(Politiek akkoord)
Het Voorzitterschap streeft naar een politiek akkoord over het voorstel van
de Commissie inzake de toegestane vangstmogelijkheden en de voorwaarden waaronder gevist mag worden in de Zwarte Zee. Ter discussie
staan met name de verdeling van de vangstmogelijkheden en de voorgeschreven minimum maaswijdten. Ik kan instemmen met het voorstel.
Visserijonderhandelingen EU-Noorwegen
(Gedachtewisseling)
Jaarlijks onderhandelt de Commissie met Noorwegen over de vangsthoeveelheden voor de gezamenlijk beheerde visbestanden, alsmede over
de ruil van vangstmogelijkheden. Het onderhandelingsproces verliep de
afgelopen jaren moeizaam en de Commissie verricht evenals vorig jaar
veel inspanningen om de onderhandelingen in goede banen te leiden,
zodat deze vóór de Raad van december kunnen worden afgerond. De
Commissie wil de Raad een eerste oriëntatie vragen alvorens zij de
onderhandelingsronde van 3 tot 7 november 2008 ingaat. Daarbij staan
met name centraal vaststelling van de vangsthoeveelheden voor de gezamenlijk met Noorwegen beheerde bestanden, de balans met betrekking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-32, nr. 298

4

tot de uitruil van visserijmogelijkheden tussen de Gemeenschap en Noorwegen, de vaststelling van gezamenlijke beheerplannen en het onder
gezamenlijk beheer brengen van een aantal additionele visbestanden.
Mijn inzet is gericht op het bereiken van een evenwichtige balans met
Noorwegen, waarin ook de belangen van de Nederlandse visserij tot hun
recht komen. Meer specifiek voor Nederland zijn hier aan de orde de vaststelling van het Noordzee-scholbeheerplan, de vaststelling van de toegestane vangsthoeveelheid van haring en schol in de Noordzee, en de overdrachten tussen de EU en Noorwegen van Noordzee-schol en blauwe
wijting.
Voorbereiding 16e jaarvergadering ICCAT (Internationale
Commissie ter bescherming van Atlantische tonijn), raadsbesluit
inzake de communautaire positie
(Politiek akoord)
Ter voorbereiding van de jaarvergadering van de Internationale Commissie voor de bescherming van de Atlantische tonijn (17–24 november), zal
de Commissie aan de Raad een voorstel voorleggen met daarin de
communautaire positie ten aanzien van het beheer van tonijnbestanden.
Tijdens de komende jaarvergadering wordt naast de vaststelling van de
toegestane vangstmogelijkheden voor 2009 ook een besluit genomen
over het herstelplan voor blauwvintonijn Ook staat de performance review
van de ICCAT op de agenda. Het voorstel van de Commissie is in dit
stadium nog niet beschikbaar. Ik vind het van belang dat de Raad voorafgaand aan deze belangrijke jaarvergadering een besluit neemt over de
communautair in te nemen standpunten en daarmee de Commissie
adequaat richting geeft voor de door haar te voeren onderhandelingen in
de ICCAT. Ik ben van oordeel dat de inzet van de Gemeenschap gericht
moet zijn op een duurzaam meerjarig beheer van de tonijnbestanden, en
op het herstel van het blauwvintonijn-bestand tot een duurzaam niveau in
het bijzonder.
Diversen
a) Crisis op de appelmarkt in enkele Centraal Europese lidstaten
(Verzoek van de Poolse en Hongaarse delegatie)
De delegaties van Polen en Hongarije zullen in de Raad aandacht vragen
voor de slechte situatie op de markt voor industrieappels, voor verwerking
tot bijvoorbeeld appelmoes en -sap. Zij wijzen op het feit dat ondanks de
vorstschade aan appels in 2007, de prijs voor appelsap dit jaar met 40 tot
60% is gedaald. Zij stellen dat deze daling onder meer komt door een
groot aanbod van industriële appels en door de import van Chinese appelpulp en spreken van een crisissituatie.
Omdat Polen en Hongarije geen mogelijkheden zien om binnen de
geldende regelgeving voor groenten en fruit de situatie op te lossen,
vragen zij de Commissie om met oplossingen te komen.
b) 23e Conferentie van directeuren van EU-betaalorganen
(Verzoek van de Sloveense delegatie)
Van 28–31 mei 2008 vond in Ljubljana de 23e conferentie plaats van de
directeuren van de EU-betaalorganen in de lidstaten. De conferentie
richtte zich op de uitwisseling van ervaringen over de manier waarop de
lidstaten aan de Commissie verantwoording moeten afleggen over de
besteding van de landbouwgelden en over de certificering van de rekeningen. Tevens werd aandacht besteed aan de best practices bij de uitvoering. Knelpunten in de uitvoering werden met de Commissie besproken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-32, nr. 298

5

met als oogmerk verdere vereenvoudiging en stroomlijning van EU-regelgeving. De Europese Commissie zal de conclusies van de jaarlijkse Conferentie van Directeuren van EU-betaalorganen, zoals gebruikelijk, ter informatie voorleggen aan de Raad.
c) Groenboek over de kwaliteit van landbouwproducten: normen,
eisen en kwaliteitsprogramma’s
(Informatie van de Commissie)
De Commissie zal op 15 oktober een Groenboek vaststellen met betrekking tot de kwaliteit van agrarische producten en hierover nadere informatie verstrekken tijdens de vergadering van de Raad.
Via dit Groenboek wil de Commissie alle in de kwaliteit van agrarische
producten geïnteresseerde organisaties en burgers consulteren over hun
zienswijzen op dit onderwerp. Het Groenboek bevat diverse vragen in
relatie tot de vereisten aan de primaire agrarische productie, productstandaarden en kwaliteitswaarborgingssystemen. Het is een eerste stap
om te komen tot verdere Europese beleidsontwikkeling op dit terrein. De
reacties van de respondenten op het Groenboek zullen de basis vormen
voor nadere gedachtevorming door de Commissie bij het opstellen van
een Mededeling over toekomstige beleidsopties, die in mei 2009 verwacht
wordt. De Commissie is breed geïnteresseerd in reacties van boeren,
voedselproducenten, non-gouvernementele organisaties, verwerkende
bedrijven, de detailhandel, distributeurs, handelaren, consumenten en
publiekrechtelijke organisaties. Reacties kunnen waarschijnlijk tot eind
2008 worden ingediend. Er zal de aankomende weken een kabinetsreactie
worden opgesteld die aan de Tweede Kamer wordt toegezonden.
d) Gebruik onbenutte GLB-middelen
(Verzoek van de Poolse delegatie)
De Poolse delegatie zal deze maand, net zoals in de Raad van september,
aandacht vragen voor een suggestie voor het gebruik van de onbenutte
GLB-middelen in de eerste pijler (directe inkomenssteun, markt- en prijsbeleid). Polen constateert dat in de eerste pijler van het GLB middelen op
het ogenblik niet volledig benut worden, ondermeer doordat er veel
minder exportrestituties worden toegekend dan voorheen.
De hoge prijzen die producenten op de markt krijgen voor hun producten
dragen bij aan deze trend, evenals de recente hervormingen van het GLB.
Polen denkt aan twee concrete bestedingsdoelen: artikel 68 van de health
check en meer middelen voor de promotie van landbouwproducten buiten
de EU.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-32, nr. 298

6