Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

27 529

Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in
de Zorg

Nr. 42

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 november 2008
In het algemeen overleg over ICT in de zorg van 11 september jongstleden
(kamerstuk 27 529, nr. 41) heb ik twee toezeggingen gedaan die ik met
deze brief afdoe. Het gaat om een reactie op een aantal aandachtspunten
van de KNMP en om de stand van zaken met betrekking tot de stand alone
computers van huisartsen. Voordat ik overga tot de toezeggingen die ik op
11 september heb gedaan, wil ik eerst ingaan op de actuele stand van
zaken op het gebied van de invoering van het EPD.
1. Stand van zaken invoering EPD
Op 16 oktober zijn alle apotheken, ziekenhuizen, huisartsenposten en
huisartspraktijken voorgelicht over de invoering van het landelijk EPD.
Sinds die datum is het voor alle zorg-aanbieders mogelijk om zich aan te
sluiten op het landelijk schakelpunt. Op dit moment zijn er ruim 250 000
patiëntendossiers aangemeld bij het landelijk schakelpunt en hebben er
ruim 100 000 opvragingen plaatsgevonden. Hierbij gaat het om 87 zorgaanbieders die zijn aangesloten op het landelijk schakelpunt (45 apotheken, 1 ziekenhuis, 9 huisartsenposten en 32 huisartspraktijken). Dit
geeft voldoende ervaring om verantwoord in te zetten op een gecontroleerde en stapsgewijze invoering van het EPD. De planning is om het
overgrote deel van de zorgaanbieders voor het eind van 2009 aan te
sluiten.
Op basis van afspraken met zorgaanbieders en ICT-leveranciers bestaat de
verwachting dat vóór 1 april 2009 ongeveer 500 zorgaanbieders aansluiten
op het landelijk schakelpunt. Het gaat dan om de aanmelding van ruim
2 miljoen patiëntendossiers. Alle burgers dienen tijdig op de hoogte te zijn
gesteld van de komst van het EPD en op voorhand de mogelijkheid te
krijgen om bezwaar te maken tegen uitwisseling van hun gegevens.
Daarom hebben, zoals ik u bij brief van 5 september 2008 (MEVA/ICT2875251) heb aangekondigd, alle huishoudens op 1 november een informerende brief en bezwaarformulier ontvangen.

KST124019
0809tkkst27529-42
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 529, nr. 42

1

De voorlichtingscampagne vindt landelijk plaats omdat de aan te sluiten
zorgaanbieders verspreid zijn over het hele land en niet zijn geconcentreerd in enkele regio’s.
De voorlichtingscampagne is een wezenlijk onderdeel van het systeem
van informed consent dat ik beschreven heb in de brief van 5 september
2008. De rechten van de patiënt en de bescherming van zijn privacy zijn
belangrijke voorwaarden voor de invoering van het landelijk EPD. Gedurende de komende periode van zes weken (tot 15 december) kan men op
voorhand bezwaar maken tegen deelname aan het EPD. Uiteraard kan de
burger ook daarna op ieder moment bezwaar maken of het bezwaar juist
intrekken.
Ook de NPCF heeft recentelijk nog eens benadrukt dat het een goede zaak
is dat alle Nederlanders op dit moment al worden geïnformeerd over het
landelijk EPD en de keuze die burgers hebben om daaraan mee te doen.
De NPCF heeft voorts aangegeven dat het in ieders belang is dat informatie kan worden uitgewisseld en zorgverleners toegang hebben tot het
patiëntdossier, dit ter voorkoming van vermijdbare ziekenhuisopnames
door een gebrekkige uitwisseling van informatie.
Zoals aan de orde is gekomen tijdens het algemeen overleg op
11 september is de verwachting dat eind 2009 – het moment waarop de
inwerkingtreding van de wet op het EPD door mij is voorzien – het overgrote deel van de zorgaanbieders is aangesloten. Tijdens dit algemeen
overleg hebben we tevens uitgebreid van gedachten gewisseld over de
tijd die eventueel zit tussen de voorlichtingscampagne van 1 november en
het moment dat voor een burger daadwerkelijk de medische gegevens
worden aangemeld. Daarom heb ik besloten om op het moment dat de
gegevens van een burger voor het eerst door een zorgaanbieder worden
aangemeld, de desbetreffende burger opnieuw een brief ontvangt met de
mededeling dat zijn gegevens via het EPD beschikbaar zijn. Daarbij zal
nogmaals worden gewezen op de mogelijkheid van het maken van
bezwaar.
De huidige afspraken met zorgaanbieders en ICT-leveranciers om aan te
sluiten, vinden plaats op vrijwillige basis. De subsidieregeling om de
huisartspraktijken, huisartsenposten en apothekers financieel tegemoet te
komen is op 9 oktober jongstleden in werking getreden. Een wet zal
uiteindelijk moeten zorgen voor een verplichting voor zorgaanbieders om
aan te sluiten op het landelijk schakelpunt. Het wetsvoorstel op het EPD is
derhalve het sluitstuk van de invoering. Parallel aan deze brief ontvangt u
van mij de nota naar aanleiding van het nader verslag. Ik hoop het wetsvoorstel op het EPD zo spoedig mogelijk met u te kunnen bespreken.
2. Reactie manifest KNMP
Een aantal Kamerleden heeft tijdens het algemeen overleg gevraagd naar
de relatie met de KNMP. In het rondetafelgesprek van 10 september was
daarover verwarring ontstaan. Op 29 augustus is een manifest getekend
door VWS en de KNMP. Daarin zijn drie heldere afspraken gemaakt:
– Het op korte termijn verbeteren van de regionale OZIS-structuur
gericht op patiëntveiligheid. De landelijke implementatie van de verbeteringen is inmiddels van start gegaan en biedt apotheken een goede
uitgangspositie om aan te sluiten op het EPD.
– Het inzetten op kwaliteitsverbeteringtrajecten van de ICT bij apothekers, zodat ook in de toekomst, met een volledig en zorgbreed toegepast EPD veilig informatie met andere zorgverleners kan worden uitgewisseld.
– De intentie om alle apothekers aangesloten te krijgen op het landelijk
schakelpunt voor het elektronisch medicatiedossier vóór 1 januari
2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 529, nr. 42

2

Los van de ambities in het manifest heeft de KNMP recentelijk aandacht
gevraagd voor een zevental punten, waarvan er drie eerder in een brief
van de KNMP over het wetsvoorstel EPD aan u zijn verwoord. Zij betreffen
het waarborgen van het uitwisselen van de gegevens en de aansluiting
van de curatieve zorgketen in de 2e lijn, de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de aansprakelijkheid van zorgaanbieders.

Waarborgen uitwisselen gegevens
De KNMP verzoekt onder andere op korte termijn contra-indicaties en
allergieën bij de medicatiegegevens van het EPD inzichtelijk te maken.
Daarbij vraagt de KNMP aandacht voor gegarandeerde deelname van
artsen op dit punt. Contra-indicaties, allergieën en reden van voorschrijven maken onderdeel uit van het uitgebreide elektronisch medicatiedossier (EMD+), een aanvulling op de uitwisseling van de gegevens over
de in de openbare apotheek verstrekte medicatie. Op dit moment is het
eerste deel van het EMD+ in ontwikkeling. Nog dit jaar zijn de specificaties
van Nictiz voor de ICT-leveranciers klaar. Dit betekent dat het daarna in de
praktijk kan worden ingevoerd.
De KNMP benadrukt dat het van belang is dat huisartsen evenals de 2e
lijnszorg zich hieraan committeren. Dat onderschrijf ik volledig.

Bescherming van de persoonlijke levenssfeer
De KNMP dringt aan op waarborgen voor de persoonlijke levenssfeer,
enerzijds in de vorm van verantwoordelijkheden voor de verwerking van
persoonsgegevens en anderzijds in de vorm van autorisaties en overige
voorwaarden voor rechtmatige toegang. Met de KNMP deel ik de mening
dat de bescherming van de privacy van de patiënt buitengewoon belangrijk is.
Het CBP heeft mij advies gegeven over de bescherming van de privacy
van patiënten. Ik heb het wetsvoorstel naar aanleiding van dit advies
aangepast. In mijn brief van 5 september ben ik hier uitgebreid op ingegaan.
De aanpassingen hebben onder andere betrekking op de controle vooraf
op het bestaan van een behandelrelatie tussen de arts of apotheker en de
patiënt als voorwaarde voor toegang tot het EPD. Bovendien wordt door
middel van logging bijgehouden welke zorgaanbieders toegang hebben
gevraagd tot een EPD. De IGZ en het CBP zijn de toezichthoudende instanties.

Aansprakelijkheid zorgaanbieders
De KNMP is van mening dat er op het punt van aansprakelijkheid van
zorgaanbieders nog teveel onzekerheid is. Door de Universiteit van
Tilburg is een onderzoek uitgevoerd naar de gevolgen van de invoering
van het EPD voor de aansprakelijkheden met betrekking tot de verwerking
van medische persoonsgegevens. Geconcludeerd is dat de aansprakelijkheden niet wezenlijk verschillen met de bestaande situatie.
Wat mij betreft is met het rapport van de Universiteit Tilburg inzichtelijk
gemaakt hoe de aansprakelijkheden liggen. Waar ik begrip voor heb, is dat
zowel apothekers als huisartsen en specialisten zullen moeten wennen
aan de nieuwe situatie die ontstaat door invoering van het landelijk EPD.
Ik ga op korte termijn met onder andere de KNMP in gesprek over hoe de
praktijk op een verantwoordelijke wijze met de aansprakelijkheid kan
omgaan. Ik zal hierbij ook de IGZ uitnodigen.
Ten slotte meld ik u dat onlangs constructief overleg heeft plaatsgevonden
tussen mijn ministerie en de KNMP, de KNMG, het NHG en de KNGF over
de door deze partijen ervaren knelpunten bij de invoering van het EPD. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 529, nr. 42

3

belangrijkste knelpunten die door de koepels worden ervaren (waaronder
helderheid over de bedoeling van het EPD, omgaan met de aansprakelijkheid en implementatieknelpunten) worden op korte termijn nader met
VWS besproken. Daarbij zal ook een aantal andere aandachtspunten van
de KNMP aan de orde komen, zoals het ontsluiten van gegevens uit de 2e
lijn (ontslagmedicatie, elektronische voorschriften en klinische parameters, zoals labwaarden), en de verantwoordelijkheid voor de diverse gegevens in het dossier. Voor deze bijeenkomst met de koepels heb ik tevens
de LHV uitgenodigd om over hun aandachtspunten te spreken. De LHV
heeft echter aangegeven niet met ons in gesprek te willen treden.
3. Stand alone computers
Mevrouw Gerkens heeft gevraagd of ik bekend ben met de geluiden dat
een groot deel van de huisartsen werkt met een stand alone computer.
Een huisarts met een zogenoemde stand alone computer heeft het technisch beheer van het zorginformatiesysteem niet uitbesteed aan de
ICT-leverancier of een speciale hostingpartij. Het aantal huisartsen met
een stand alone computer neemt snel af. Steeds meer ICT-leveranciers
gaan ertoe over om de aan het landelijk EPD aangepaste zorginformatiesystemen geschikt te maken voor centrale hosting. Op grond van de
beschikbare informatie over de planning en voornemens van de
ICT-leveranciers van huisartsinformatiesystemen zullen eind 2009 nagenoeg alle huisartspraktijken kunnen beschikken over systemen die
centraal gehost kunnen worden.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 27 529, nr. 42

4