Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 838

Auteursrechtbeleid

Nr. 62

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2012
Op dinsdag 18 december jl. heeft uw Kamer besloten om de stemmingen
over de moties ingediend bij het VAO Auteursrecht aan te houden tot
donderdag 20 december (Handelingen II 2012/13, nr. 36, Regeling van
Werkzaamheden). Daarbij is het kabinet gevraagd om in een brief aan te
geven of er nog mogelijkheden zijn om af te zien van thuiskopieheffingen.
De richtlijn auteursrecht in de informatiemaatschappij schrijft voor dat
lidstaten met een thuiskopie-uitzondering moeten zorgen voor een billijke
compensatie van de rechthebbenden. Ik verwijs in dit verband naar mijn
brief van 3 juli 2012 over het thuiskopiestelsel per 1 januari 2013 (Kamerstukken II 2011–12, 29 838 nr. 52). Tijdens het AO op 22 november jl. en het
VAO op 11 december jl. heb ik aangegeven dat er ten aanzien van het
auteursrecht op internet een duidelijke keuze gemaakt moet worden
tussen een licentiemodel, waarin de rechthebbenden bepalen hoe zij hun
werk exploiteren, en een collectief model, waarin de rechthebbenden
wettelijk verplicht zijn bepaald gebruik toe te staan en daarvoor dan een
vergoeding («billijke compensatie») ontvangen. Die vergoeding wordt
opgebracht door heffingen.
Omdat rechthebbenden in het licentiemodel zelf kunnen bepalen hoe hun
werk op internet wordt geëxploiteerd, biedt dat model mijns inziens
verreweg de meeste kansen voor de ontwikkeling van nieuwe legale
modellen. Een echt licentiemodel moet rechthebbenden ook de ruimte
geven om zelf te bepalen of en welke thuiskopieen zij willen licentiëren.
Om de licentiebevoegdheid geldend te kunnen maken, zullen de rechthebbenden moeten beschikken over voldoende mogelijkheden om op te
treden tegen commerciële partijen die geld verdienen aan auteursrechtinbreuken.
Een collectief model neemt naar mijn oordeel de prikkel om nieuwe
verdienmodellen te ontwikkelen, weg, als rechthebbenden al betaald
krijgen en gebruikers al betalen. Een collectief model heeft verder
juridisch grenzen: de thuiskopie-uitzondering zoals thans verwoord in

kst-29838-62
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 838, nr. 62

1

artikel 16c Auteurswet mag wel worden ingeperkt, maar niet verder
opgerekt.
De thuiskopieheffingen die nu die billijke compensatie invullen, kunnen
alleen worden afgeschaft, indien zij óf worden vervangen door een ander
stelsel dat voor die billijke compensatie zorgt, óf de thuiskopieuitzondering wordt ingeperkt.
In de Europese Unie hebben 22 van de 27 lidstaten een vorm van
heffingen; de overige lidstaten kennen geen of een beperkte thuiskopieuitzondering. Het enige andere bekende concept – viz. Noorwegen – is het
reguleren van de opbrengst via belastingmaatregelen, bijvoorbeeld een
internetbelasting. Een dergelijke weg acht ik evenwel onbegaanbaar. De
reikwijdte van een dergelijke regeling zou elke internetgebruiker raken,
ongeacht of en hoeveel thuiskopieën er worden gemaakt. Onduidelijk is
voorts in hoeverre zo’n belasting verenigbaar zou zijn met het Europese
recht. Een dergelijke belastingmaatregel snijdt immers de band tussen
degene die gebruik maakt van auteursrechtelijk beschermd materiaal en
degene die de belasting betaalt, door. Dat staat haaks op het uitgangspunt
van de hiervoor genoemde richtlijn, te weten dat de persoon die een
thuiskopie maakt in beginsel het nadeel dient te vergoeden dat gepaard
gaat met die reproductie, door het bekostigen van de billijke vergoeding,
eventueel door afwenteling van de kosten van de vergoeding op de
privegebruikers zoals in Nederland geschiedt (vgl. ook de uitspraak inzake
Padawan, HvJ 21 oktober 2010, Padawan/SGAE, zaak C-467–08, onder 45
en 50). Bij een ongedifferentieerde heffing op basis van een internetabonnement ontbreekt vermoedelijk een rechtvaardig evenwicht tussen de
belangen van de auteursrechthebbenden en de gebruikers van beschermd
materiaal (vgl. Padawan onder 43). Differentiatie naar privégebruik zou
vereisen dat bij voortduring het internetgebruik van privépersonen wordt
gevolgd, hetgeen volstrekt onwenselijk mag heten. Zakelijk gebruik van
het internet zou moeten worden uitgesloten. Andere uitvoeringsproblemen, zoals de verscheidenheid aan gecombineerde internetabonnementen of de noodzaak voor de belastingdienst om informatie te
verwerven én controleren over de internetaansluiting van belastingplichtigen, laat ik hier verder buiten beschouwing.
Met andere woorden: thuiskopieheffingen kunnen alleen worden
afgeschaft, indien er ruimte wordt gelaten de thuiskopie-uitzondering in te
perken. De motie Verhoeven-Oosenbrug (Kamerstukken II 2012–13, 29 838
nr. 56) verzoekt de regering af te zien van wetswijzigingen die het recht op
het maken van een thuiskopie beperken. Indien deze motie door uw
Kamer wordt aangenomen, zal net als voor 2013 ook voor de jaren daarna
een thuiskopieheffingen op voorwerpen moeten worden geheven.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 838, nr. 62

2