Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 210 XVI

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2019 (wijziging
samenhangende met de Voorjaarsnota)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 26 juni 2019
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer
verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.
De vragen zijn op 12 juni 2019 voorgelegd aan de regering. Bij brief van
25 juni 2019 zijn ze door de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, de Minister voor Medische Zorg en de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De adjunct-griffier van de commissie,
Bakker

kst-35210-XVI-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

1

Vraag 1
Kunt u nader toelichten wat precies het verschil is tussen de in de
leeswijzer genoemde soorten mutaties: herschikkingen, overboekingen,
financieringsverschuivingen en generale middelen?
Antwoord:
Herschikkingen zijn mutaties waarbij middelen binnen de VWS-begroting
naar een ander artikel, artikelonderdeel of instrument worden geschoven.
Deze mutaties zijn saldoneutraal.
Overboekingen zijn mutaties tussen de verschillende begrotingshoofdstukken. Er worden hierbij middelen van een andere begroting aan de
VWS-begroting toegevoegd of vice versa. Deze mutaties zijn saldoneutraal.
Financieringsschuiven zijn mutaties waarbij middelen die bijvoorbeeld
eerst onder het Uitgavenplafond Zorg vielen zijn verschoven naar het
Uitgavenplafond Rbg-eng of vice versa. Deze mutaties zijn saldoneutraal.
Generale mutaties zijn mutaties waarbij middelen voor een bepaald doel
worden toegevoegd aan de begroting of mutaties waarbij middelen
vrijvallen. Deze mutaties zijn op zichzelf niet saldoneutraal.
Vraag 2
Kunt u een overzicht geven van alle generale mutaties in deze suppletoire
wet die ten gunste of ten laste van de begroting van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn gebracht?
Antwoord:
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de generale mutaties op de
VWS-begroting die onderdeel zijn van het deelplafond Rbg-eng. De post
overig is het saldo van diverse mutaties.
Generale mutaties VWS-begroting (in mln €)

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Transitieautoriteit Jeugd
Informatiebeleid
Verhoging budget tegemoetkoming Q-koorts-patiënten
Dossiers MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen
Viering 75 jaar vrijheid
Kunstmatige inseminatie met donorzaad (KID)
CIZ – Wet zorg en dwang
Programma’s RIVM
Kasschuiven
Kasschuif uit 2018 (Regeerakkoordmiddelen)
Technische mutaties (van plafond Zorg)
Overig

44
18
12
8
5
1
4
-10
-59
33
39
47

0
14
0
0
10
3
9
-10
21

0
9
0
0
0
5
1
-10
32

0
9
0
0
0
5
1
-10
-13

0
9
0
0
0
5
0
-10
16

0
9
0
0
0
5
0
-10
2

109
33

106
15

125
5

137
3

139
8

Totaal*

142

187

159

121

160

153

Vraag 3
Wat zouden de kosten zijn van het vergoeden van de behandeling
(eiceldonatie voor- en kunstmatige inseminatie bij) vrouwen die
onvruchtbaar zijn geworden na een behandeling tegen kanker en voor
vrouwen die vervoegd in de overgang zijn gekomen?
Antwoord:
De kosten voor eiceldonatie kunnen per situatie verschillen, afhankelijk of
de vrouw een eigen donor meebrengt of niet, en in dat geval gebruik
moet maken van een donorbank. Voor de eerste situatie betreffen zijn
hieronder de totale kosten van een zo volledig mogelijk ivf-traject
weergeven, dat in veel gevallen benodigd zal zijn. De kosten van het
totaaltraject kunnen dan oplopen tot € 3.436,26. Het betreft dan onder
meer de laboratoriumfase waarbij de bevruchting in de reageerbuis
plaatsvindt, de begeleiding en de hormoonstimulatie, het inbrengen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

2

het embryo en de cryopreservatie. De NZa-tarieven (max tarieven) van
deze behandelstappen bedragen:
• de begeleiding en hormoonstimulatie: € 943,46
• de eicelpunctie: € 1.135,8
• betreft de laboratoriumfase: € 642,96
• betreft de terugplaatsing: € 304,87
• betreft de cryopreservatie: € 409,17
Daarnaast is er de situatie dat de vrouw geen eigen donor meeneemt en
gebruik moet maken van donorbank om aan eicellen te komen. Daarvoor
bestaat geen NZa tarief, de kosten worden bepaald door donorbank zelf.
Ter illustratie: zo rekent het MC kinderwens een tarief van € 2.400,– voor 4
eicellen.
Vraag 4
Wat zouden de kosten zijn van het vergoeden van de behandeling bij
hoogwaardig draagmoederschap?
Antwoord:
De benodigde behandeling ivf-draagmoederschap voor paren die beiden
zelf de gameten aanleveren kost € 10.000, deze kosten zijn gebaseerd op
informatie van het VUMc dat op dit moment (nog) als enige behandelcentrum dit traject aanbiedt. Ivf-draagmoederschap waarbij eiceldonatie
komt kijken kost 1.000 euro extra, daarmee in totaal € 11.000. In dit
bedrag zijn alle behandelstappen inbegrepen, het betreft de psychologische counseling, de ivf-procedure en de juridische counseling.
Vraag 5
Is de brief (en de inhoud van de brief) van de Minister van Financiën
(20 mei 2019, Kamerstuk 35 200, nr. 5) nog van invloed op de wijzigingen
van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (XVI) voor het jaar 2019 (wijziging samenhangende met de
Voorjaarsnota)? Zo ja, welke invloed heeft deze hierop gehad?
Antwoord:
Na het opmaken van het jaarverslag 2018 is geconstateerd dat de stand
van openstaande voorschotten in de saldibalans onjuist is gerapporteerd.
De stand van de openstaande voorschotten heeft geen effect op de
begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid en Sport voor
het jaar 2019 en is ook niet betrokken bij de Voorjaarsnota.
Vraag 6
Hoeveel van het budget voor uitbreiding van de buurtsportcoaches is
reeds ingezet?
Antwoord:
• Per 1 januari 2019 hebben de gemeenten aanspraak gemaakt op meer
dan 100% van het budget. Dit betekent dat de volledige 60,8 miljoen
euro van VWS overgeboekt is naar het gemeentefonds.
• In de monitor Brede Regeling Combinatiefuncties wordt gemeten
hoeveel van dit budget daadwerkelijk ingezet wordt in 2019. Deze
monitor wordt in november 2019 gepubliceerd en naar de Kamer
gestuurd.
Vraag 7
Hoeveel budget is er nog beschikbaar vanuit de post Een tegen
eenzaamheid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

3

Antwoord:
Dit kabinet stelt deze kabinetsperiode (2018–2021) € 29 miljoen extra
beschikbaar voor de aanpak eenzaamheid. In de jaren 2018, 2019, 2020 is
jaarlijks € 8 miljoen beschikbaar. Vanaf 2021 is structureel € 5 miljoen per
jaar beschikbaar.
Minus een kasschuif naar 2019 van € 360.000 is in 2018 al het beschikbare
geld voor dat jaar besteed. Voor 2019 is € 8,36 miljoen begroot. Ongeveer
€ 4 miljoen daarvan is reeds besteed en/of verplicht. Voor de overige
middelen zijn activiteiten gepland, maar zijn de middelen nog niet formeel
juridisch verplicht. Voor 2020 is € 8 miljoen begroot. Hiervan is reeds
€ 3 miljoen juridisch verplicht. De verwachting is dat ook in 2020 het
budget volledig wordt benut voor de aanpak Eén tegen Eenzaamheid.
Vraag 8
Welk deel van dit beschikbare budget is juridisch verplicht?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 7.
Vraag 9
Op basis van welke verwachtingen wordt het budget voor geneesmiddelen verder verkleind? Is de Horizonscan Geneesmiddelen van het
Zorginstituut Nederland hierbij meegenomen? Worden voor deze
bijstelling ook veronderstellingen gedaan over onderhandelingsuitkomsten van geneesmiddelen die in de Horizonscan Geneesmiddelen of
in de sluis zitten? Zo ja, wat is de omvang van die veronderstelling ten
opzichte van de gehele bijstelling?
Antwoord:
Voor de verwachtingen omtrent de uitgaven aan extramurale geneesmiddelen is de middellange termijn raming van het Zorginstituut de basis.
Zoals eerder ook toegelicht in de brief van 26 april 2016 aan de Algemene
Rekenkamer (https://www.rekenkamer.nl/publicaties/rapporten/2016/05/18/
resultaten-verantwoordingsonderzoek-2015-bij-het-ministerie-vanvolksgezondheid-welzijn-en-sport) is in zijn algemeenheid op te merken
dat er altijd exogene variabelen zijn waardoor er kan worden afgeweken
van de raming van het Zorginstituut. Bijvoorbeeld omdat bepaalde
beleidsmaatregelen nog niet in de middellange termijn raming zijn
verwerkt. Ook kan er, op basis van de Horizonscan Geneesmiddelen,
sprake zijn van verwachte instroom van nieuwe dure geneesmiddelen met
een hoog en onzeker macrokostenbeslag waar in de raming van het
Zorginstituut nog geen rekening mee is gehouden (overigens, een groot
deel van de nieuwe geneesmiddelen stroomt in binnen de medisch
specialistische zorg).
Op basis van de raming van het Zorginstituut is de groeiruimte in 2019 en
2020 verkleind (met een meerjarige doorwerking, dus ook de jaren na
2020). Ook is de ruimte op het budget verlaagd doordat er minder ruimte
wordt aangehouden voor onzekerheden waar de raming van het
Zorginstituut geen rekening mee houdt (zoals instroom van nieuwe
extramurale zeer dure geneesmiddelen). In het verleden werd een grotere
onzekerheidsmarge aangehouden. De Horizonscan is hierbij dus meegenomen. Er zijn voor deze bijstelling geen expliciete veronderstellingen
gedaan over onderhandelingsuitkomsten.
Vraag 10
Waarom wordt de raming voor medische vervolgopleidingen bij het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport naar beneden bijgesteld? Welk deel wordt verklaard door instroomcijfers en welk deel door
vraag naar personeel? Welke gevolgen heeft deze bijstelling voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

4

aantal opleidingsplaatsen? Hoe verhoudt deze daling van opleidingsplaatsen zich tot de vraag naar medisch personeel?
Antwoord:
Tot voor kort werden de kosten van medische vervolgopleidingen in de
begroting geraamd op basis van de veronderstelling dat beschikbare
opleidingsplaatsen voltijds werden ingevuld. In de praktijk wordt er echter
ook in deeltijd gewerkt en dus ook opgeleid. De afgelopen jaren was
daardoor achteraf regelmatig sprake van onderuitputting op de middelen
die waren gereserveerd voor medische vervolgopleidingen. Op basis van
nieuw beschikbaar gekomen gegevens van de NZa en informatie van het
Capaciteitsorgaan is een inschatting gemaakt van de mate waarin
vervolgopleidingen in deeltijd worden gevolgd, zodat daar al vooraf
rekening mee kan worden gehouden in de raming van de benodigde
middelen voor opleidingen.
Daarnaast leiden ziekenhuizen minder gespecialiseerde verpleegkundigen
en medisch ondersteunend personeel op dan waarmee rekening
gehouden werd in de raming van het Capaciteitsorgaan (voor de reden
hiervan zie het antwoord op vraag 44). Ook dit leidt op korte termijn tot
een lagere uitgavenraming.
Het aantal beschikbaar te stellen gestelde opleidingsplaatsen is niet
verlaagd. Alleen de ex ante raming van de benodigde middelen voor het
invullen van deze plekken is neerwaarts bijgesteld en kan als dat nodig is
ook weer opwaarts bijgesteld worden. Bijvoorbeeld wanneer ziekenhuizen
er in slagen om conform het advies van het Capaciteitsorgaan gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel op te
leiden.
Vraag 11
Waarom wordt in de toelichting op de verschillende mutaties in de 1e
suppletoire wet niet consequent bij iedere mutaties aangegeven tot welke
categorie deze behoort? Kunt u dat in de toekomstige (suppletoire)
begrotingswetten wel doen?
Antwoord:
Bij de toelichting op de mutaties probeer ik zo goed mogelijk uit te leggen
waar de begroting wordt aangepast en wat het doel van deze aanpassing
is. In de toelichting worden de grootste en meest relevantie mutaties
toegelicht. De mutaties kunnen technisch-, beleidsmatig van aard of een
combinatie hiervan zijn. Dit laatste maakt een consequente indeling naar
categorieën lastig, ook is het de vraag of deze indeling de leesbaarheid
ten goede komt.
Vraag 12
In bijlage 3 van de Voorjaarsnota staat dat het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in 2019 een bedrag van € 35 miljoen eindejaarsmarge tegoed heeft; waar is de toevoeging van de eindejaarsmarge
terug te vinden in de suppletoire wet van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport?
Antwoord:
De toevoeging van de eindejaarmarge is niet apart zichtbaar in de
suppletoire wet. Dit komt doordat de € 35 miljoen die is toegevoegd direct
worden toebedeeld aan de verschillende posten en daardoor is verdeeld
over de verschillende artikelen. Het bedrag is daarom niet als totaal terug
te vinden.
Vraag 13
Waarvoor is de € 35 miljoen eindejaarsmarge van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport uit 2018 ingezet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

5

Antwoord:
De eindejaarsmarge is toebedeeld aan de volgende posten:
Verdeling eindejaarmarge VWS-begroting (in mln €)
Thuis in het verpleeghuis W&T op locatie
Waardig ouder worden
Uitvoeringskosten CAK
Nieuwe donorwet
Overlopende projectfacturen 2018 naar 2019
Brede aanpak LVB, daklozen en zwerfjongeren
Transitiekosten Dopingautoriteit
Preventiemaatregelen
Relocatie EMA
ICT kosten DDJGZ
Overige eindejaarsmargeproblematiek
Overige tegenvallers

8,3
5,7
5,0
3,9
1,2
0,8
0,7
0,6
0,6
0,6
3,6
4,0

Totaal

35,0

Vraag 14
Waarom wordt er voor de komende jaren op de post Uitvoering landelijke
nota gezondheidsbeleid / Nationaal Programma Preventie minder budget
gereserveerd? Blijft dit budget beschikbaar voor preventie?
Antwoord:
De afname van het budget voor de Uitvoering landelijke nota gezondheidsbeleid / Nationaal Programma Preventie voor de komende jaren
wordt veroorzaakt door:

Overheveling naar het gemeentefonds. Via een decentralisatie-uitkering worden
deze middelen beschikbaar gesteld aan GIDS-gemeenten (Gezond in de stad),
voor het vormen van een lokale coalitie rondom de eerste 1.000 dagen van
kinderen
Overheveling naar de instrumenten subsidies en opdrachten van het subartikelonderdeel Ethiek. Voor het uitvoeren van maatschappelijke discussies en onderzoeken op medisch ethische onderwerpen zijn extra middelen nodig.
Overboeking van Ministerie van Justitie en Veiligheid voor de bijdrage aan de
opleiding tot forensisch arts
Overheveling naar hert instrument Preventie van schadelijk middelengebruik
(alcohol, drugs en tabak) voor de uitvoering van de Monitor Meerjarenprogramma Depressiepreventie door Trimbos
Diverse overige mutaties
1

2019

2020

20211

2022

2023

– 2,9

0

0

0

0

-1,4

– 1,1

– 0,4

– 0,4

– 0,4

0

0,5

0

0

0

0
0

– 0,1
0

– 0,1
– 0,1

– 0,1
0

– 0,1
0

De mutatie voor 2021 is foutief opgenomen in de budgettaire tabel. Deze dient -650 te zijn.

Het budget blijft hiermee in 2019 grotendeels beschikbaar voor preventie.
Structureel vindt een kleine herschikking plaats binnen artikel 1
Volksgezondheid.
Vraag 15
Wordt het budget dat beschikbaar is voor 2019 voor de communicatie
over de verhoging van leeftijdsgrenzen voor alcohol en tabak net als het
budget voor 2018 overgeheveld naar het Ministerie van Algemene Zaken?
Zo nee, waarom wordt voor deze post dan minder budget beschikbaar
gesteld?
Antwoord:
Ja, in 2018 is reeds circa € 1,1 miljoen overgeboekt naar het Ministerie
van Algemene Zaken voor de uitvoering in 2019 van de campagne
«communicatie sociale norm 18 jaar, NIX18-campagne».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

6

Vraag 16
Voor het uitvoeren van maatschappelijke discussies en onderzoeken op
medisch ethische onderwerpen zijn extra middelen nodig; kunt u deze
extra middelen nader specificeren?
Antwoord:
De nadere specificatie van de extra middelen voor het uitvoeren van
maatschappelijke discussies en onderzoeken op medisch ethische
onderwerpen is als volgt:
– Maatschappelijke discussies: kiembaanmodificatie, speciaal kweken en
levenseinde € 0,6 mln.;
– Onderzoeken: euthanasie bij psychiatrie, ontwikkeling aantal euthanasiegevallen, afstandsmoeders, uitvoeringstoetsen Wet zeggenschap
lichaamsmateriaal en kostenonderzoek abortusklinieken € 0,6 mln.;
– Extra kosten CIBG voor het Donorregister Kunstmatige Bevruchting en
KNMG voor de kwaliteitsborging SCEN-artsen € 0,2 mln.
Vraag 17
Wat is de reden dat er in 2019 € 2,8 miljoen uitgegeven gaat worden voor
(vaccin)onderzoek?
Antwoord:
Ik neem aan dat u hiermee doelt op de afname van het budget voor het
instrument (vaccin) onderzoek met € 2,8 mln. Deze afname wordt
veroorzaakt door een overheveling van € 1,6 mln. naar artikel 10
Apparaatsuitgaven voor de adviezen bevolkingsonderzoeken en vaccinatiezorg van de Gezondheidsraad, de National Authority for Containment of
polio (IGJ), de toetsing van onderzoekdossiers door Medisch Ethische
Toetsingscommissies en de uitvoeringskosten van de regeling tegemoetkoming Q-koortspatiënten. Verder is € 0,7 mln. toegevoegd aan het
budget van de NVWA voor de exotische muggenbestrijding. Tot slot is
€ 0,5 mln. overgeheveld naar het instrument Beleid Medische Ethiek voor
de uitvoering van het amendement Dik-Faber over vergoeding van de
inschrijvingskosten voor kinderen in de Fiom KID DNA databank.
Vraag 18
Hoeveel aanvragen voor de tegemoetkoming voor Q-koortspatiënten zijn
er op dit moment ontvangen? Hoeveel van deze aanvragen leiden tot een
uitbetaling van de tegemoetkoming en hoeveel aanvragen zijn
afgewezen? Hoeveel aanvragers hebben inmiddels de tegemoetkoming
uitgekeerd gekregen?
Antwoord:
Uit onze gegevens daterend van 6 juni 2019 komt naar voren dat er voor
de tegemoetkoming in totaal 2.086 aanvragen zijn ontvangen. Hiervan zijn
1.490 aanvragen reeds toegewezen en uitbetaald. Van de resterende
ontvangen aanvragen zijn er 241 aanvragen afgewezen en zijn er 355 nog
in behandeling.
Vraag 19
Wat is de reden voor het lagere deelnemingspercentage aan de Niet
Invasieve Prenatale Test (NIPT) dan verwacht? Wat is de verwachting,
aangaande de deelnamepercentages, met betrekking tot de ontwikkeling
hiervan over de komende jaren?
Antwoord:
Vóór de introductie van de NIPT als eerste test koos 34% van de
zwangeren voor eerstetrimesterscreening in Nederland. Daarnaast liet een
onbekend deel van de zwangeren de NIPT in het buitenland doen,
waardoor het werkelijke percentage hoger lag. Bij de invoering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

7

NIPT als eerste test in onderzoekssetting (TRIDENT-2) per 1 april 2017
werd in de capaciteit rekening gehouden met een deelnamepercentage
van 50%. De cijfers van TRIDENT-2 (https://niptconsortium.nl/nieuws/niptbeschikbaar-voor-alle-zwangeren-resultaten-eerste-jaar/) over het eerste
jaar wijzen op een deelname van 42%. Het is niet te voorspellen of de
deelname zal veranderen. Ook is het niet bekend wat de redenen zijn voor
vrouwen om niet deel te nemen. Onder andere dit aspect wordt onderzocht binnen het TRIDENT-2 onderzoek, waarvan de uitkomsten begin
2021 worden verwacht. Hiermee wordt tevens tegemoetgekomen aan de
op 18 december 2018 aangenomen motie van Kamerlid Agema (TK
32 279, nr. 146) waarmee de regering wordt verzocht te onderzoeken
waarom een meerderheid van de zwangere vrouwen niet kiest voor de
NIPT.
Vraag 20
Wat wordt in de paragraaf Regelingen publieke en seksuele gezondheid
bedoeld met «de overige mutaties bedragen € 1,6 miljoen»? Waar wordt
dit bedrag aan besteed?
Antwoord:
Met «de overige mutaties bedragen € 1,6 miljoen» wordt de som van de
overige mutaties bedoeld, die op dit instrument hebben plaatsgevonden.
De belangrijkste mutatie betreft een toevoeging van € 1,5 mln. voor de
voorbereidingkosten van uitvoering van de Pneumokokkenvaccinatie.
Vraag 21
Door welke redenen heeft het overleg met een brede coalitie van
veldpartijen voor het opstellen van een plan voor preventie en ondersteuning bij onbedoelde (tiener)zwangerschappen veel tijd gekost? Zo ja,
was dit meer tijd dan vooraf verwacht?
Antwoord:
Het is voor het eerst dat zo’n brede coalitie plannen heeft gemaakt op dit
terrein. Ik heb u 13 september 2018 (TK 32 279, nr. 123) geïnformeerd over
het zevenpuntenplan onbedoelde zwangerschappen. Het opstellen van
zo’n plan vraagt om een zorgvuldig proces waarin wordt gewerkt aan een
gezamenlijke en afgestemde aanpak met veldpartijen. Het is van tevoren
altijd lastig te voorspellen hoeveel tijd er nodig is, maar voor het maken
van gedegen plannen is het realistisch om voldoende tijd uit te trekken.
Vraag 22
Kunt u nader toelichten waarom «op basis van de uitgaven in de laatste
jaren» van het Rijksvaccinatieprogramma, Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie (PSIE), Neonatale hielprikscreening en
het Nationaal Programma Griep de raming is verlaagd? Waarom was daar
in de begroting 2019 dan nog geen rekening mee gehouden?
Antwoord:
De uitgaven voor het Rijksvaccinatieprogramma (RVP), Prenatale
Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie (PSIE), Neonatale
hielprikscreening (NHS) en het Nationaal Programma Griep (NPG) zijn de
laatste jaren afgenomen. Enerzijds door een daling van de deelname aan
deze programma’s en anderzijds als gevolg van nieuwe aanbestedingen.
Hierdoor waren de ramingen in de begroting 2019 te hoog. Met deze
ramingsbijstelling wordt dit aangepast. Ten tijde van het opstellen van de
begroting 2019 waren de verantwoordingen 2017 van de genoemde
programma’s nog niet ontvangen en was er nog onvoldoende inzicht om
de raming al bij de begroting 2019 te kunnen aan passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

8

Vraag 23
Waarom wordt de niet tot besteding gekomen € 2,6 miljoen voor
preventie en ondersteuning bij onbedoelde (tiener)zwangerschappen
doorgeschoven naar 2021? Wat gaat hier precies mee worden betaald en
waarom pas in 2021?
Antwoord:
In het regeerakkoord is voor het onderwerp preventie van en ondersteuning bij onbedoelde zwangerschappen in 2018 € 15 miljoen
beschikbaar gesteld. In een eerder stadium is € 10 miljoen doorgeschoven
naar latere jaren (verdeeld over de periode tot 2023). Door deze
kasschuiven is tot het jaar 2023 meer geld per jaar beschikbaar dan de
geplande jaarbedragen in het regeerakkoord.
Bij de tweede suppletoire begroting 2018 is vervolgens € 2,6 miljoen
doorgeschoven naar 2021. Dit in verband met de vertraging van de
opstart van het programma
Ik heb u 13 september 2018 (32 279, nr. 123) geïnformeerd over het
zevenpuntenplan onbedoelde zwangerschappen. De totstandkoming van
dit plan heeft enige tijd gekost. Dit was nodig om gedegen plannen te
ontwikkelen, met veldpartijen af te stemmen en tot een gezamenlijke
aanpak te komen. Hierdoor zijn de verplichtingen en de bijbehorende
kaseffecten doorgeschoven van 2018 naar 2019. De middelen die worden
ingezet voor 2019 passen binnen het zevenpuntenplan.
Vraag 24
Wat wordt precies betaald met de € 1,5 miljoen die is overgeheveld vanuit
langdurige zorg voor preventie en ondersteuning bij onbedoelde
zwangerschap?
Antwoord:
Vanaf 2019 worden de middelen uit het regeerakkoord voor de preventie
van en ondersteuning bij onbedoelde zwangerschappen verhoogd met
€ 1,5 miljoen in verband met het amendement preventie en ondersteuning. Ik heb u bij de beantwoording op de schriftelijk vragen
Ontwerpbegroting Ministerie VWS 2019 een specificering van de uitgaven
gegeven voor deze regeerakkoordmiddelen voor de jaren 2018 t/m 2021
(TK 35 000, nr. 12). Hierbij is aangegeven dat het kader van deze middelen
met € 1,5 miljoen is verhoogd. De uitgaven in 2019 worden niet specifiek
gelieerd aan de genoemde € 1,5 miljoen. Deze € 1,5 miljoen is namelijk
onderdeel geworden van het totaal te besteden bedrag in 2019.
Vraag 25
Waar worden de vrijvallende middelen voor antibioticaresistentie voor
ingezet, naast de inzet op internationale onderzoeksprogramma’s ten
behoeve van de ontwikkeling van nieuwe antibioticageneesmiddelen en
alternatieve behandelwijzen?
Antwoord:
De vrijvallende middelen (€ 4,5 miljoen) worden voor een deel ingezet
voor (internationale) onderzoeksprogramma’s ten behoeve van de
ontwikkeling van nieuwe antibioticageneesmiddelen en alternatieve
behandelwijzen. Het overige deel wordt ingezet voor bredere doeleinden
binnen hetzelfde artikel (artikel 2 Curatieve Zorg).
Vraag 26
Waarom wordt het budget dat beschikbaar is voor de Aanpak Laaggeletterdheid van 2 miljoen euro bijgesteld naar 0 euro?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

9

Antwoord:
Dit als gevolg van een overboeking. Er is in 2019 incidenteel € 2 miljoen
naar het Ministerie van OCW overgemaakt voor het programma Tel mee
met Taal. Ook voor de jaren 2020 tot en met 2024 bedraagt de bijdrage
van VWS voor het programma Tel mee met Taal € 2 miljoen per jaar. Deze
middelen worden naar de begroting van OCW overgeheveld. Dit in
tegenstelling tot voorgaande jaren, waar bijdragen aan het programma
Tel mee met Taal op de begroting van VWS stonden.
Vraag 27
Kunt u een overzicht geven van de omvang van de subsidieregeling
Overgang integrale tarieven medisch specialistische zorg (MSZ) in eerdere
begrotingen en de meevallers die gedurende het jaar zich op dit budget
voor hebben gedaan?
Antwoord:
Ten aanzien van de subsidieregelingen Overgang integrale tarieven
medisch-specialistische zorg is voor de verschillende jaren het beeld als
volgt:
– Voor 2015 was een budget beschikbaar van € 125 miljoen voor de
verleningen. Hiervan is € 35,9 miljoen benut (449 verleningen).
– De middelen die in 2015 niet zijn besteed, zijn in eerste instantie
beschikbaar gehouden om te voorzien in een verlenging van de
regeling vanaf 2016. In 2016 is voor een bedrag van € 1,1 miljoen aan
subsidies verleend (14 verleningen).
– Het restant van deze middelen is beschikbaar gehouden voor de sector
MSZ en toegevoegd aan het budgettaire HLA-kader voor de sector
MSZ, waaraan de middelen eerder met instemming van veldpartijen
waren onttrokken.
– Hoewel het gebruik van de subsidieregeling in 2016 beperkt was, is op
verzoek van veldpartijen ook voor de periode 2017–2019 een regeling
ingesteld. Voor de subsidieregeling 2017–2019 was een bedrag
beschikbaar van in totaal € 10 miljoen. Ook voor deze regeling zijn de
middelen afkomstig uit het budgettaire kaders voor de sector MSZ. In
2017 is 1 subsidie verleend (€ 80.000). In 2018 is ook 1 subsidie
verleend (€ 80.000).
Bovengenoemde bedragen zijn exclusief de vaststellingen en de daarmee
samenhangende nabetalingen. Nagenoeg alle vaststellingen moeten nog
plaatsvinden.
Vraag 28
Waarop was de raming van € 32,7 miljoen in 2019 gebaseerd?
Antwoord:
De raming is gebaseerd op:
• De in het regeerakkoord gereserveerde middelen voor stimulering van
medisch specialisten in loondienst/participatiemodel (€ 16 miljoen).
• De vaststellingen van de eerste lichting subsidies van de regeling
overgang integrale tarieven uit 2015 (€ 9 miljoen).
• Het laatste jaar van de subsidieregeling overgang integrale tarieven
2017–2019. Tot 1 maart 2019 konden subsidieaanvragen worden
ingediend voor medisch specialisten die overstappen naar loondienst
(€ 7,7 miljoen).
Vraag 29
Waaraan wordt het nu nog resterende budget van € 16,7 miljoen in 2019
besteed?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

10

Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 28. Het budget van € 16,7 miljoen is
beschikbaar voor de vaststellingen van de eerste lichting subsidies van de
regeling overgang integrale tarieven 2015 (maximaal € 9 miljoen) en voor
het laatste jaar waarin nog gebruik kon worden gemaakt van de subsidieregeling 2017–2019 (€ 7,7 miljoen). Op basis van het aantal aanvragen
voor 2019 is inmiddels duidelijk dat een groot deel van de € 7,7 miljoen
niet zal worden besteed.
Vraag 30
Voor kosten die samenhangen met de faillissementen van MC Slotervaart
en MC IJsselmeerziekenhuizen, zoals het bewaren en toegankelijk houden
van medische dossiers van patiënten, wordt € 7,5 miljoen gereserveerd;
kunnen deze kosten (deels) nog geïnd worden bij het bestuur van MC
Slotervaart en MC IJselmeerziekenhuizen? Zo ja, hoe groot acht u de kans
dat dit lukt en op welke termijn?
Antwoord:
In mijn brief van 13 maart 2019 over de stand van zaken MC IJsselmeerziekenhuizen en MC Slotervaart heb ik toegezegd dat VWS in dit specifieke
geval de kosten van het bewaren en toegankelijk houden van de dossiers
voor zijn rekening neemt. Mochten er op enig moment (juridische)
mogelijkheden zijn om deze kosten te verhalen op het bestuur van de
ziekenhuizen dan zal dat gebeuren. Het is thans vooreerst van belang dat
het beheer van de dossiers veilig wordt gesteld.
Vraag 31
Aangegeven wordt dat voor kosten die samenhangen met de faillissementen van MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen, zoals het
bewaren en toegankelijk houden van medische dossiers van patiënten,
€ 7,5 miljoen wordt gereserveerd; waarvoor, naast het bewaren en
toegankelijk houden van medische dossiers van patiënten, is dit budget
beschikbaar?
Antwoord:
Dit budget is onder andere ook beschikbaar voor geleverde ondersteuning
van de medische staf van Slotervaart, de instelling van de commissie Van
Manen en de ondersteunende onderzoeken die hieruit voortvloeien.
Vraag 32
Waarom wordt het budget voor woonzorgarrangementen in de jaren
2019, 2020 en 2021 met jaarlijks € 30 miljoen verlaagd?
Antwoord:
Het budget voor de woonzorgarrangementen is niet verlaagd, maar in de
jaren 2019, 2020 en 2021 overgeheveld van het instrument subsidies naar
het instrument storting/onttrekking begrotingsreserve. De Kamer wordt
hierover geïnformeerd in de budgettaire tabel onder artikel 3.1. Het saldo
van deze begrotingsreserve bedraagt 90 miljoen.
Vraag 33
Wordt dit geld toegevoegd aan een begrotingsreserve? Zo ja, waar in de
suppletoire wet wordt de Kamer geïnformeerd over het saldo van deze
begrotingsreserve? Zo nee, hoe en waaraan wordt de in totaal
€ 90 miljoen die nu wordt afgeboekt van de stimuleringsregeling
woonzorgarrangementen besteed in de komende drie jaar?
Antwoord:
Het budget voor de woonzorgarrangementen is niet verlaagd, maar in de
jaren 2019, 2020 en 2021 overgeheveld van het instrument subsidies naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

11

het instrument storting/onttrekking begrotingsreserve. De Kamer wordt
hierover geïnformeerd in de budgettaire tabel onder artikel 3.1. Het saldo
van deze begrotingsreserve bedraagt 90 miljoen.
Vraag 34
Hoe verhouden de plannen en de planning voor internationale ontwikkelingen in de uitwisseling van medische gegevens zich tot de plannen en
planning van nationale ontwikkelingen op dit gebied?
Antwoord:
De internationale aanpak sluit goed aan op onze nationale ontwikkelingen,
mede door onze inbreng in Europees verband. Op Europees niveau wordt
momenteel gewerkt aan het maken van afspraken over het gebruik van
(reeds bestaande en nationaal geïmplementeerde) internationale
informatiestandaarden bij grensoverschrijdende gegevensuitwisseling in
de zorg. De plannen van de Europese Commissie sluiten goed aan op mijn
nationale ambitie om de interoperabiliteit van zorggegevens stapsgewijs
te bevorderen. Deze ambitie is erop gericht om elektronische gegevensuitwisseling tussen zowel zorgaanbieders binnen Nederland als grensoverschrijdend mogelijk te maken. Bijvoorbeeld ten behoeve van zorg aan
Nederlandse burgers in grensregio’s.
Nederland kiest daarom ook waar mogelijk voor internationale
standaarden. Als binnen Europa gekozen wordt voor dezelfde
standaarden en de gekozen grensoverschrijdende gegevensuitwisselingen
passen bij de Nederlandse prioriteiten, versnelt dit ook mijn nationale
agenda. Door actief deel te nemen aan deze ontwikkelingen kan
Nederland ervoor zorgen dat de nationale en internationale ontwikkelingen met elkaar in de pas lopen.
Vraag 35
In de antwoorden op de feitelijke vragen over het jaarverslag 2018 van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt aangegeven dat
ongeveer 4000 jongeren hebben deelgenomen bij een beschikbaar budget
van € 15 miljoen voor de proeftuinen; is het aantal deelnemers naar
verwachting? Is het correct dat de kosten per deelnemer dus zo’n € 3.750
per persoon betreffen? Wat is de verwachting voor 2020 voor het aantal
deelnemende jongeren aan een van de projecten binnen het programma
Maatschappelijke Diensttijd? Zullen de uitgaven per deelnemer aan de
Maatschappelijke Diensttijd de komende jaren afnemen, wetende dat er
voor 2020 € 35 miljoen beschikbaar is voor het programma?
Antwoord:
Het aantal van 4.000 deelnemers in de proeftuinen van de 1e call is een
tussenstand uit maart. Meerdere proeftuinen zijn begin 2019 goed op
gang gekomen en bij de meeste proeftuinen is het aantal jongeren nog
steeds groeiende. De stand van begin juni is ruim 5.600 deelnemende
jongeren. Indien de groei zich voortzet zoals in de eerste periode van de
proeftuinen, dan is een verdubbeling mogelijk naar circa 11.300 deelnemende jongeren. Uitgaande van € 15 miljoen zou dit neerkomen op een
kostenbedrag van ruim € 1.300 per jongere. In het komende najaar komen
weer nieuwe gegevens beschikbaar over het aantal deelnemende
jongeren.
Het aantal deelnemers in 2020 is nu nog niet goed aan te geven. De
prognose van het aantal deelnemers aan de 2e call is 5.800; een deel van
deze groep betreft de doelgroep kwetsbare jongeren. De verwachting is
dat het kostenbedrag per jongere voor deze groep hoger is (meer
begeleiding nodig). De prognose van het aantal jongeren dat mee zal
doen aan de gemeentelijke projecten (starten in oktober) is circa 1.800. De
helft van de – aan deze projecten – deelnemende jongeren heeft een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

12

afstand tot de arbeidsmarkt en/of onderwijsachterstand. Ook voor deze
groep ligt het kostenbedrag hoger dan gemiddeld.
Voor de projecten die in begin 2020 zullen starten met het basisontwerp
Maatschappelijke diensttijd is een eerste prognose van het aantal
jongeren te geven nadat bekend is welke projecten zijn gehonoreerd
(december 2019). De verwachting is dat – ten opzichte van de eerdere
proeftuinen – in deze projecten het bedrag per jongere omlaag gaat. Dit
vanwege het wegvallen van de opstart-/investeringskosten en het
stimuleren van co-financiering.
Vraag 36
Wat is de reden dat er een bedrag van € 9,7 miljoen voor opleidingsplaatsen geestelijke gezondheidszorg (ggz) in 2019 doorgeschoven wordt
naar 2020? Betekent dit dat er in 2019 minder personeel wordt opgeleid
voor de ggz dan bij de begroting nog werd voorzien? Zo ja, hoeveel
plaatsen betreft dit?
Antwoord:
In het kader van het Hoofdlijnenakkoord GGZ is € 20 miljoen beschikbaar
gesteld voor extra opleidingsplaatsen voor opleidingen die het meest
bijdragen aan het oplossen van de wachttijden. De middelen worden
conform het door de sector gemaakte plan aangewend voor meerjarige
opleidingen, die in de loop van 2019 zullen aanvangen. Door het
meerjarige karakter van de opleidingen vindt de daadwerkelijke besteding
van de € 20 mln. plaats in de jaren 2019 t/m 2023, rekening houdend met
de opleidingsduur van de verschillende opleidingen. Het gaat om de
volgende opleidingsplaatsen:

Er wordt dus niet minder personeel opgeleid voor de ggz dan bij de
begroting werd voorzien.
Vraag 37
Kunt u een totaaloverzicht geven van alle kasschuiven binnen het budget
voor de arbeidsmarkt verpleeghuizen?
Antwoord:
Dit betreft één kasschuif over meerdere jaren waarbij de oorspronkelijke
verdeling van de budgetten voor SectorplanPlus over de jaren wordt
aangepast aan de liquiditeitsbehoefte op basis van de subsidieverlening.
Per saldo blijft er evenveel budget beschikbaar.
2019

2020

2021

2022

Totaal

– 55,4

3,7

– 3,3

55,0

0,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

13

Vraag 38
Wat is de reden dat een bedrag van € 55 miljoen dat in de begroting nog
voor 2019 was voorzien, niet naar het volgende jaar wordt doorgeschoven, maar drie jaar verder naar het jaar 2022 wordt doorgeschoven?
Antwoord:
Binnen SectorplanPlus zijn vier meerjarige tijdvakken onderscheiden,
waarvan de uitgaven eveneens in meerdere jaren vallen. Om de verdeling
van de met de subsidieverleningen beschikbaar gestelde budgetten over
de jaren te laten aansluiten op de liquiditeitsbehoefte in de verschillende
tijdvakken, is deze kasschuif nodig.
Naar verwachting zal in 2022 bij de vaststelling van de subsidies een
laatste betaalronde plaats vinden. Daartoe schuift het grootste deel van
het budget door naar 2022 waar nog geen budget gereserveerd is in
plaats van naar 2020, waar al wel budget voor SectorplanPlus is
gereserveerd.
Vraag 39
Betekent de verlaging van het budget in 2019 van € 67,5 miljoen naar
€ 12,1 miljoen dat er ook minder personeel kan worden aangetrokken
voor verpleeghuiszorg dan voorzien?
Antwoord:
Nee, de verlaging in 2019 is het gevolg van een budgetneutrale kasschuif.
Daarbij komt dat het totale beschikbare budget voor SectorplanPlus juist
is verhoogd. Hierdoor kunnen er meer opleidingstrajecten doorlopen
worden dan eerder voorzien en komt er juist meer goed opgeleid
personeel beschikbaar.
Vraag 40
Hoeveel extra opleidingsplaatsen komen er beschikbaar voor de ggz?
Waarom is gekozen voor een kasschuif en niet voor toevoeging van extra
middelen, gezien de noodzaak van extra personeel?
Antwoord:
Er komen in totaal 495 extra opleidings- c.q. stageplekken beschikbaar,
zoals ook aangeduid bij het antwoord op vraag 36. Door het meerjarige
karakter van de opleidingen vindt de daadwerkelijke besteding van de
€ 20 mln. plaats in de jaren 2019 t/m 2023, rekening houdend met de
opleidingsduur van de verschillende opleidingen. Daarom is een kasschuif
noodzakelijk.
Vraag 41
Kunt u de administratieve fout waardoor een aan het CAK in 2018
toegekend bedrag van € 5 miljoen niet tot betaling is gekomen nader
toelichten? Kunt u toelichten waaraan dit bedrag besteed wordt, nu dit
bedrag opnieuw beschikbaar is gekomen, zodat het in
Antwoord:
De nabetaling van € 5 miljoen euro in 2019 was de laatste betaling van
het bevoorschottingsschema voor de beheerskosten 2018, en had volgens
planning eind 2018 verricht moeten worden. Door een administratieve
omissie is de betaling eind 2018 niet verwerkt. Dat is begin 2019 rechtgezet middels de nabetaling. Het CAK heeft overigens geen problemen
ondervonden van de late nabetaling.
Vraag 42
Uit de realisatiecijfers over 2017 en 2018 blijkt dat het aantal tegemoetkomingen specifieke zorgkosten (TSZ) gestegen is. Wat is hiervan de reden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

14

Antwoord:
De Tegemoetkoming Specifieke Zorgkosten (TSZ) is een regeling waarvan
personen gebruik kunnen maken die wel zorgkosten hebben die ze
kunnen aftrekken van de belasting, maar die zodanig weinig (of geen)
belasting betalen dat ze deze aftrekpost niet kunnen verzilveren.
De uitgaven in het kader van de TSZ stijgen van 2017 op 2018 van
€ 38 miljoen naar € 53 miljoen. De belangrijkste reden voor deze stijging
in 2018 is gelegen in het feit dat de Belastingdienst de aanvragen sneller
afhandelt. Daarnaast wordt op basis van nieuwe realisatiecijfers verwacht
dat de uitgaven op een structureel hoger niveau liggen vanwege een
hoger aantal ontvangers, vandaar dat de raming met structureel
€ 4 miljoen verhoogd is.
Uit informatie van de Belastingdienst blijkt dat er macro niet meer
specifieke zorgkosten lijken te worden afgetrokken. Dat duidt erop dat het
deel van de specifieke zorgkosten dat niet-verzilverbaar is groter is
geworden.
Dat kan weer liggen aan twee zaken:
– Een daling van het belastbaar inkomen van personen die specifieke
zorgkosten aftrekken. Dit zou het gevolg kunnen zijn van de toename
van de heffingskortingen bij ouderen, waardoor ze minder belasting
betalen en dus minder specifieke zorgkosten kunnen verzilveren.
– Er is een verschuiving opgetreden van specifieke zorgkosten van
personen met een relatief hoog naar personen met een relatief laag
inkomen.
Vraag 43
Kunt u aangeven hoeveel artsen in opleiding voltijd en in deeltijd werken?
Antwoord:
Het deeltijdpercentage van artsen in opleiding verschilt per specialisatie.
Bij de medisch-specialistische opleidingen ligt het deeltijdpercentage
tussen ongeveer 80% en 98% (100% houdt in dat alle artsen in opleiding
voltijds werken). Gemiddeld over de 27 medisch-specialistische opleidingen, bedraagt het deeltijdpercentage ruim 89%. Bij de opleiding tot
huisarts, specialist oudergeneeskunde en arts verstandelijk gehandicapten
zijn deze percentages respectievelijk ongeveer 94%, 90% en 93%. De
deeltijdpercentages bij de opleidingen in de publieke gezondheidszorg
liggen in dezelfde orde van grootte.
Vraag 44
Wat is de reden dat ziekenhuizen minder gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel opleiden dan waarmee
rekening werd gehouden in de raming van het Capaciteitsorgaan?
Antwoord:
De ziekenhuizen geven aan dat het opleidingen tot gespecialiseerde
verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel plaats vindt in
het ziekenhuis en wordt verzorgd door praktijkopleiders die zelf gespecialiseerd verpleegkundige of medisch ondersteuner zijn. Hierdoor zijn er
geen externe opleiders beschikbaar. Door de tekorten aan gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel is er ook
een tekort aan praktijkopleiders ontstaan om het advies van het Capaciteitsorgaan op te volgen. Praktijkopleiders moeten namelijk deels vrij
gepland worden van de zorg om ingezet te worden als praktijkbegeleider.
Het is noodzakelijk dat ziekenhuizen anders gaan werken en anders gaan
opleiden om de kwaliteit van zorg en opleiding te kunnen garanderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

15

Vraag 45
Is de verlaging van de zorgtoeslag ook gekoppeld aan lagere kosten voor
zorg bij de overheid of zorgverzekeraars?
Antwoord:
De neerwaartse bijstelling van de uitgavenraming 2019 van de
zorgtoeslag is het saldo van twee effecten. De uitgaven zorgtoeslag
komen (circa € 250 miljoen) lager uit omdat de zorgverzekeraars de
nominale premie gemiddeld € 47 lager hebben vastgesteld dan geraamd
in de VWS-begroting 2019. Daar staat tegenover dat het CPB de
inkomensontwikkeling in het CEP lager raamt dan in de MEV, waardoor
meer mensen recht hebben op een (hogere) zorgtoeslag dan verwacht.
Het eerste effect – de lagere premievaststelling door verzekeraars – hangt
in belangrijke mate samen met de inschatting van verzekeraars in
november 2018 dat hun zorguitgaven in 2019 lager zullen uitkomen dan
geraamd in de VWS begroting 2019.
Vraag 46
Wat is de reden dat in de begroting 2019 nog niet voorzien kon worden
dat het budget voor personele kosten in 2019 € 41,1 miljoen hoger en het
budget voor materiële kosten € 37,6 miljoen hoger zou moeten zijn voor
uitvoering van de taken van het ministerie?
Antwoord:
De verhoging van het budget heeft onder andere betrekking op de
projectdirectie Anthonie van Leeuwenhoekterrein. Hier staan gelijke
ontvangsten op de begroting tegenover. Daarnaast zijn een aantal
personele intensiveringen voor het kerndepartement noodzakelijk voor de
uitvoering van de beleidsagenda van VWS. Dit is onder andere bestemd
voor de uitvoering van de arbeidsmarktagenda, de uitbreiding van de
Directie Jeugd, de uitvoering van diverse programma’s, de uitvoering van
diverse subsidieregelingen bij de Dienst Uitvoering Subsidies aan
Instellingen en de versterking van een aantal stafdirecties (bestuurlijk,
financieel, juridisch en communicatie).
Ook is de externe inhuur hoger voor de uitvoering van diverse subsidieregelingen door de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen en voor het
inhuren van expertise voor het ontwerp en onderhoud van verschillende
ICT-systemen
Tot slot zijn onder andere een aantal personele intensiveringen voor de
IGJ noodzakelijk gebleken ten behoeve van de versterking van het toezicht
op nieuwe toetreders en extra taken in verband met de Brexit.
De toename in materiële kosten hangt grotendeels samen met de wijze
waarop de bekostiging van de SSO’s technisch in de begroting is
verwerkt. In de begroting wordt alleen de bijdrage van het kerndepartement aan de SSO’s begroot. De bijdrage aan de SSO’s van verschillende
buitendiensten is hierin nog niet opgenomen. Gedurende het jaar
ontvangt het kerndepartement de bijdrage aan de SSO’s van de verschillende organisatieonderdelen. Tegenover deze ontvangsten van de
buitendiensten staan de hogere uitgaven.
Vraag 47
Hoeveel fte is in 2019 extra aangenomen voor het kerndepartement en
voor welke taken? Welke toename in fte wordt over heel 2019 nu
voorzien?
Antwoord:
De personele intensivering is onder andere bestemd voor de uitvoering
van de arbeidsmarktagenda, de uitbreiding van directie Jeugd, de
uitvoering van diverse programma’s, de uitvoering van diverse subsidie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

16

regelingen bij de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen en de
versterking van een aantal stafdirecties (bestuurlijk, financieel, juridisch en
communicatie).
Tot nu toe is in 2019 85 fte aangenomen. Er kan hierbij geen uitsplitsing
worden gemaakt tussen de invulling van reguliere vacatures en de
bovengenoemde taken. Op dit moment kan niet worden voorzien hoeveel
fte over heel 2019 wordt aangenomen.
Vraag 48
Wat is de oorzaak van de minder sterke volumegroei bij de tandheelkundige zorg dan verwacht?
Antwoord:
De precieze oorzaak is niet bekend. De minder sterke volumegroei kan
(mede) zijn veroorzaakt doordat het aantal 18-minners in 2018 ten
opzichte van 2017 is gedaald, terwijl in de VWS raming een volumegroei
is verwerkt van 1,4%.
Vraag 49
Hoe komt het dat de overgang van de artrosezorg en de zorg omtrent
etalagebenen een langer ingroeipad heeft dan eerder verwacht?
Antwoord:
De precieze achtergrond van een eventueel langer ingroeipad is niet
bekend. Bij de artrosezorg speelt mogelijk een rol dat deze wordt vergoed
vanaf 2018 en de VWS-raming rekening hield met een fors effect vanaf het
eerste jaar. Mogelijk dat onbekendheid met deze nieuwe vergoeding een
rol speelt bij een langer ingroeipad ten opzichte van de VWS-raming. Bij
de etalagebenen betreft het een verplaatsing vanuit de medischspecialistische zorg. In de VWS-ramingen is er rekening mee gehouden
dat het geraamde effect vanaf 2018 volledig plaatsvindt. In de praktijk is er
mogelijk meer tijd nodig om deze substitutie vorm te geven.
Vraag 50
Waarom zijn de loon- en prijsbijstelling 2019 niet verdeeld over de
betreffende loon- en prijsgevoelige artikelen binnen de VWS-begroting?
Antwoord:
Bij Voorjaarsnota 2019 is de loon- en prijsbijstelling over 2019 door het
Ministerie van Financiën over de departementale begrotingen verdeeld.
Vervolgens wordt de loon- en prijsbijstelling verdeeld over de loon- en
prijsgevoelige artikelen. In de ontwerpbegroting 2020 wordt dit verwerkt.
Vraag 51
Waarom wordt er met de onderschrijding van ruim € 90 miljoen voor
geneesmiddelen niet voor gekozen om het basispakket uit te breiden?
Antwoord:
Onze voorstellen voor wijziging van het basispakket zijn opgenomen in de
brief die op 27 mei is verstuurd over het basispakket Zvw 2020 ter
voorbereiding op het AO Pakketbeheer van 26 juni jl. (TK 29 689, nr. 991).
De budgettaire gevolgen van deze wijzigingen worden in de
VWS-begroting 2020 verwerkt. Overigens worden conform de begrotingsregels onderschrijdingen ingezet voor dekking van tegenvallers en niet
voor beleidsintensiveringen. De onderschrijding bij de uitgaven voor
geneesmiddelen is ten gunste gebracht van het generale beeld in de
Voorjaarsnota.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

17

Vraag 52
Hoe groot is het probleem van onrechtmatig gedeclareerde zorg?
Antwoord:
Het probleem van de onrechtmatig gedeclareerde zorg bij de hulpmiddelen bedraagt naar verwachting tussen de twee en drie miljoen op basis
van informatie van ZN.
Vraag 53
Wat is de oorzaak van de lagere loon-en prijsontwikkeling?
Antwoord:
De raming van de loon- en prijsontwikkeling die voor de zorguitgaven
beschikbaar komt, is gekoppeld aan de raming van de loon- en prijsstijging in de marktsector. Het betreft dus geen raming van de
CAO-ontwikkeling in de zorg of de prijzen die zorgaanbieders betalen. In
de begroting 2019 werd uitgegaan van de lonen en prijzen uit de
Macro-economische Verkenning (MEV) 2019 (uit september 2018) van het
Centraal Planbureau (CPB). Op basis van de ramingen van het CPB in het
Centraal Economisch Plan (CEP) 2019 (uit april 2019) is de verwachte loonen prijsontwikkeling van de zorguitgaven neerwaarts bijgesteld. Het CPB
heeft in het CEP vooral de raming van de loonstijging neerwaarts
aangepast in samenhang met een verwachte lagere economische groei.
Vraag 54
Welke beleidsmatige mutaties leiden tot lagere zorguitgaven?
Antwoord:
In het Financieel Beeld Zorg bij de eerste suppletoire begroting is in tabel
2 (blz. 52) het totaal van de beleidsmatige mutaties in de netto zorguitgaven bij eerste suppletoire begroting opgenomen. De onderverdeling en
specificatie van deze beleidsmatige mutaties is te vinden in tabel 3 (Zvw,
blz. 53), tabel 4 (Wlz, blz. 55/56) en tabel 5 (begrotingsgefinancierde
zorguitgaven, blz. 59). Blijkens die tabellen betreffen de beleidsmatige
mutaties bij de Zvw-uitgaven voornamelijk een ramingsbijstelling bij
opleidingen en het verlagen van de groeiruimte voor geneesmiddelen. De
belangrijkste beleidsmatige mutatie bij de Wlz-uitgaven heeft betrekking
op de ambulantisering in het ggz-domein. De belangrijkste beleidsmatige
mutatie bij de begrotingsfinancierde zorguitgaven betreft zorgopleidingen.
Vraag 55
Op basis van welke aanname kan worden gesteld dat de uitgaven voor
geneesmiddelen in 2019 € 120 miljoen lager zijn, oplopend tot
€ 230 miljoen lager in 2021?
Antwoord:
Zie ook antwoord op vraag 9. Een bijstelling van de groeiruimte (volume
en prijs) naar 2,2% in de jaren 2019 en 2020, waar eerder in het budget
voor extramurale geneesmiddelen rekening werd gehouden met een
groei van 3,5%, zorgt voor een bijstelling van (oplopend naar) structureel
€ 125 miljoen. Ook is de ruimte op het budget verlaagd doordat er (op
termijn) minder ruimte wordt aangehouden voor onzekerheden waar
raming van Zorginstituut geen rekening mee houdt (zoals instroom van
nieuwe extramurale dure geneesmiddelen). Dit zorgt voor een bijstelling
van (oplopend naar) structureel € 105 miljoen.
Vraag 56
Zijn de extra middelen voor ambulantisering in het ggz-domein een
specifieke of algemene bijdrage aan het gemeentefonds?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

18

Antwoord:
De ambulantisering in het ggz-domein leidt tot extra kosten bij gemeenten
voor beschermd wonen en begeleiding. Beschermd wonen wordt
gefinancierd vanuit een integratie-uitkering en begeleiding wordt
gefinancierd vanuit de algemene uitkering. Op basis van de verwachte
extra kosten zijn de extra middelen voor circa 80% geland in de integratieuitkering beschermd wonen en voor circa 20% in de algemene uitkering.
Vraag 57
Hoe is de onderschrijding van € 99 miljoen in de eerstelijnszorg te rijmen
met substitutie van de tweede- naar eerstelijn?
Antwoord:
De onderschrijding van € 99 miljoen doet zich op een groot aantal
sectoren voor en heeft verschillende oorzaken. De lagere uitgaven aan
tandheelkundige zorg worden voornamelijk veroorzaakt door een lagere
volumegroei en een lagere tariefontwikkeling dan eerder werd verondersteld. De lagere uitgaven voor kraamzorg en verloskundige zorg hangen
samen met een lager aantal geboorten dan waarmee in de raming
rekening was gehouden.
Deze onderschrijdingen staan dus los van de gewenste substitutie van
tweede naar eerste lijn.
Bij de onderschrijding in de uitgaven voor fysiotherapie speelt onder meer
een rol dat de overgang vanuit de tweedelijnszorg van de artrosezorg en
de zorg omtrent etalagebenen een langer ingroeipad heeft dan eerder
verwacht. Hier vindt de gewenste substitutie dus nog onvoldoende plaats.
Zie ook het antwoord op vraag 49.
Vraag 58
Kunt u de oorzaken van de totale meevaller van € 119,9 miljoen bij de
genees- en hulpmiddelen nader toelichten en daarbij aangeven welke
factoren (zoals bijvoorbeeld verscherpte inkoop) in welke mate hebben
bijgedragen?
Antwoord:
De onderschrijding bij de extramurale geneesmiddelen in 2018 wordt
voornamelijk veroorzaakt door scherpere inkoop, zoals prijsarrangementen en inkoopbeleid van verzekeraars n.a.v. het patentverloop van
bijvoorbeeld Crestor. Ook draagt naar verwachting de Wet geneesmiddelenprijzen bij aan de onderschrijding (deels nog door een «Britse
pondeffect», de daling van de pond werkt via de Wet geneesmiddelenprijzen door in de Nederlandse prijzen). De factoren zijn nog niet nader te
specificeren.
De onderschrijding bij de hulpmiddelen is op dit moment nog niet nader
toe te lichten (in aanvulling op wat is opgenomen in de 1e suppletoire wet
op de begroting 2019).
Vraag 59
Kunt u toelichten hoe en in welke mate het strenger controleren van
verzekeraars op onrechtmatig gedeclareerde zorg via de Zorgverzekeringswet voor Wet langdurige zorg (Wlz)-gerechtigden tot meevallers
heeft geleid?
Antwoord:
Zie ook het antwoord op vraag 52. Zorgverzekeraars kunnen declaraties
niet uitbetalen als uit controles blijkt dat geen Zvw-zorg maar Wlz-zorg is
geleverd. Er zijn dus minder uitgaven onder de Zvw (wat een deel van de
meevaller kan verklaren), de uitgaven zijn namelijk (terecht) verschoven
naar de Wlz.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

19

Vraag 60
Op welke veronderstellingen is de verlaging van de groeiruimte geneesmiddelen met € 120 miljoen in 2019 oplopend tot € 230 miljoen in 2023
gebaseerd?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 9 en vraag 55.
Vraag 61
Zijn hierin bijvoorbeeld ook veronderstelde resultaten van prijsonderhandelingen met de farmaceutische industrie (financiële arrangementen)
meegenomen?
Antwoord:
Zie ook antwoord op vraag 9. Impliciet zijn de resultaten meegenomen. De
afgelopen jaren zijn er resultaten van prijsonderhandelingen geweest, die
dus mede de hoogte van de uitgaven en het groeipercentage hebben
bepaald («een drukkend effect» hierop hebben gehad). De uitgavenontwikkeling van de afgelopen jaren vormt de basis van de raming voor de
uitgaven voor de komende jaren. In die zin wegen de resultaten van
prijsarrangementen van de afgelopen jaren dus mee in de raming voor de
komende jaren.
Vraag 62
Kunt u een overzicht geven van de oorspronkelijke ramingen en de
bijstellingen van het budget voor genees- en hulpmiddelen voor de jaren
2015 tot en met 2019
Antwoord:
Hieronder treft u een tabel waarin een overzicht wordt gegeven van alle
bijstellingen. Dit betreft alle bijstellingen (waaronder toevoegingen
groeiruimte, loon- en prijsbijstellingen, actualisaties uitgaven, overhevelingen van budget). De bedragen voor de jaren 2015 en 2016 staan vast,
de jaren 2017 t/m 2019 kunnen nog worden bijgesteld. De in de tabel
genoemde bedragen zijn niet bij elkaar op te tellen (omdat als bijvoorbeeld een actualisatie van jaar t bij het jaarverslag van jaar t structureel
wordt verondersteld, dit dan ook wordt verwerkt voor het jaar t+1 bij de 1e
suppletoire wet van jaar t+1).
Overzicht ramingen en bijstellingen genees- en hulpmiddelen 2015–2019 in € mln
Jaar
Geneesmiddelen
2015
2016
2017
2018
2019
Hulpmiddelen
2015
2016
2017
2018
2019

Ramingen

Realisaties

Bijstellingen

4.717
4.599
4.841
4.969
5.037

4.490
4.640
4.591
4.658
4.987

– 226
41
– 249
– 311
– 50

1.677
1.668
1.605
1.595
1.618

1.513
1.436
1.456
1.496
1.588

– 164
– 232
– 149
– 99
– 30

Bron, VWS-begrotingen en jaarverslagen 2015 t/m 2019. Realisatie 2019 betreft de stand 1e suppletoire begroting 2019

Vraag 63
Zijn er rode draden of patronen te herkennen in de ontwikkeling van de
(geraamde) budgetten voor genees- en hulpmiddelen? Zo ja, welke en hoe
worden die verklaard? Zo nee, waarop is dan bijvoorbeeld het besluit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

20

gebaseerd om voor 2023 uit te gaan van € 230 miljoen minder uitgaven
dan ten tijde van Prinsjesdag nog werd voorzien?
Antwoord:
Zie ook het antwoord op vraag 62. In de jaren 2015 en 2016 zaten de
ramingen voor extramurale uitgaven redelijk in de buurt van de uiteindelijke uitgaven. Dit kwam mede door de voor instroom van Hepatitis C
geneesmiddelen. In 2017 en 2018 zijn er forse onderschrijdingen: dit is
mede te verklaren door de sterke daling van de Britse pond (die via de
Wet geneesmiddelenprijzen doorwerkt in de Nederlandse prijzen), een
beperkte instroom van zeer dure geneesmiddelen in het extramurale
segment en het uit patent gaan van een aantal geneesmiddelen met een
voorheen forse budgetomvang (bijvoorbeeld Seretide en Crestor).
Bij de hulpmiddelen is in de periode vooral zichtbaar dat de uitgaven
gemiddeld genomen nauwelijks groeiden. Dit is m.n. door de rol van de
zorgverzekeraars (scherpere inkoop).
Zie voor de uitleg omtrent de bijstelling van € 230 miljoen bij extramurale
geneesmiddelen de beantwoording van de vragen 9 en 55.
Vraag 64
Wat zijn de precieze oorzaken en factoren dat de raming voor opleidingen
voor medische vervolgopleidingen naar beneden bijgesteld wordt?
Antwoord:
Daarvoor verwijs ik u naar het antwoord op vraag 10.
Vraag 65
Kunt u de Kamer nader infomeren over de precieze afname van de
beschikbare capaciteit (uitgedrukt in mensdagen en in fte) van respectievelijk artsen, gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel, nu er voor vervolgopleiding van deze beroepen in
2019 € 225 miljoen euro minder wordt uitgetrokken dan was voorzien?
Antwoord:
Daarvoor verwijs ik u naar het antwoord op vraag 10.
Vraag 66
Heeft deze ontwikkeling en ramingsbijstelling ook gevolgen voor de
arbeidsmarkt in de zorg en voor de beschikbaarheid de komende jaren
van voldoende gekwalificeerd personeel?
Antwoord:
Nee, verder verwijs ik u naar het antwoord op vraag 10.
Vraag 67
Kunt u nader specificeren welk deel van de nu vrijvallende ruimte in welke
jaren en voor welke doelen zal worden ingezet in het kader van het
Sectorplanplus?
Antwoord:
Van het vrijvallende budget van € 190 mln. in 2020 wordt in 2020
€ 13,7 mln. ingezet voor het derde tijdvak van SectorplanPlus. Van het
vrijvallende budget van € 150 mln. in 2021 wordt in 2021 € 63,7 mln.
gereserveerd voor het vierde tijdvak van SectorplanPlus. Door deze extra
middelen kunnen de hogere aanvragen voor SectorplanPlus worden
gehonoreerd waarmee meer opleidingstrajecten gericht op het verlagen
van tekorten op de arbeidsmarkt in zorg en welzijn gestart kunnen
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

21

Vraag 68
Waarom wordt dit pas in de begroting 2020 verwerkt terwijl er ook al in
2019 opleidingsbudget vrijvalt?
Antwoord:
Met de inzet van de vrijvallende middelen wordt voorkomen dat in 2020
een tekort ontstaat om de aanvragen voor SectorplanPlus te kunnen
honoreren. Over 2019 is geen tekort voorzien en is inzet van vrijvallende
middelen niet nodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 210 XVI, nr. 3

22