4
Behandelvoorbehoud EU-Kiesakte
Aan de orde is het tweeminutendebat Behandelvoorbehoud
EU-Kiesakte (CD d.d. 21/06).
De voorzitter:
Thans is aan de orde het tweeminutendebat Behandelvoorbehoud EU-Kiesakte. Het commissiedebat vond op 21 juni
jongstleden plaats. We hebben vijf deelnemers van de zijde
van de Kamer. De eerste spreker is de heer Bisschop
namens de fractie van de Staatkundig Gereformeerde Partij.
Hij heeft verzocht om als eerste te mogen spreken, terwijl
de SGP bij ons normaal altijd de dagsluiting verricht. Maar
de heer Bisschop moet door naar een andere vergadering;
daarom staat hij op nummer 1. Dan heet ik nog even de
minister van harte welkom. Fijn dat u bij ons bent.

De heer Bisschop (SGP):
Een dagsluiting om 10.17 uur op donderdag, dat is een
beetje aan de vroege kant. Maar dank aan de collega's dat
ik de gelegenheid heb gekregen om als eerste het woord
te mogen voeren. Ik heb een korte motie. Die klinkt overbodig, maar daar kom ik even op terug.

Voorzitter. Ik dank u en de collega's voor ...
De voorzitter:
Ja, maar hoe komt u dat te weten als u nu naar uw commissiedebat gaat?
De heer Bisschop (SGP):
U begrijpt dat deze hele uitzending ademloos door de
medewerkers gevolgd wordt.
Mevrouw Leijten (SP):
Wij nemen de honneurs waar.
De voorzitter:
De honneurs worden waargenomen door de SP.
De heer Bisschop (SGP):
Kijk eens, dit is pas collegialiteit! Fantastisch, bedankt.
De voorzitter:
Het scheelt maar één letter, maar toch. Het woord is aan
mevrouw Leijten van de SP.

Motie
Mevrouw Leijten (SP):
Omwille van de tijd lees ik de volgende motie gewoon voor.
Die spreekt voor zich.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat Nederland de gewoonte heeft om verkiezingen op werkdagen te organiseren en niet in het weekend,
op feestdagen of in vakanties;

Motie
De Kamer,

constaterende dat een vaste verkiezingsdag voor Europese
verkiezingen leidt tot allerlei (uitvoerings)problemen;
verzoekt de regering niet in te stemmen met een voorstel
waarin een vaste dag voor de Europese verkiezingen is
opgenomen,

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het voorstel voor de wijziging van de
Europese Kiesakte, zoals opgenomen in de wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 3 mei 2022, behelst
dat lidstaten geen of beperkte zeggenschap hebben over:

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bisschop.
Zij krijgt nr. 4 (36104).
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter. Ik licht de motie even toe. Ik heb uiteraard gelezen wat het standpunt van het kabinet is. In die zin zou die
motie overbodig zijn. Het is voor ons een aangelegen punt,
zeg ik in alle eerlijkheid, met name ook omdat op die manier
anders de zondag periodiek in het geding komt. Als de
minister dit welwillend benadert, zou ik me kunnen voorstellen dat ze zegt: oké, dan is dit ondersteuning van beleid,
dus ik neem de motie over. Daar zou ik volledig vrede mee
hebben.

Tweede Kamer

Behandelvoorbehoud EU-Kiesakte

- de manieren waarop gestemd kan worden, zoals de verplichting tot de mogelijkheid van briefstemmen;
- de dag waarop de Europese verkiezingen gehouden
worden;
- regels rondom campagnevoeren en opiniepeilingen voor
Europese verkiezingen;
- zeggenschap van politieke partijen over partijdemocratie
en gendergelijkheid bij het opstellen van de kandidatenlijsten voor Europese parlementsverkiezingen;
constaterende dat recentelijk nog in het Nederlandse parlement een discussie is gevoerd, en nog wordt gevoerd, over
de vrijheid van politieke partijen rondom het voeren van
campagnes, opiniepeilingen, de mogelijkheid van briefstemmen en regels rondom partijdemocratie;

30 juni 2022
TK 99

99-4-1

van mening dat het van groot democratisch belang is dat
nationale parlementen zeggenschap houden over de organisatie van verkiezingen in hun eigen land;
spreekt uit dat zij, in het kader van de gelekaartprocedure
zoals beschreven in Protocol nr. 2 bij het Verdrag betreffende de Europese Unie, voorliggend voorstel, gelet op
genoemde punten, niet in overeenstemming acht met het
beginsel van subsidiariteit,

verzoekt de regering bij de onderhandelingen over de
Europese Kiesakte het standpunt in te brengen dat Nederland transnationale kieslijsten voor het Europees Parlement
afwijst,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Strolenberg, Leijten, Omtzigt en Bisschop.

en gaat over tot de orde van de dag.
Zij krijgt nr. 6 (36104).
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Leijten, Strolenberg, Bisschop, Van der Graaf, Omtzigt, Inge van Dijk en
Van Esch.
Zij krijgt nr. 5 (36104).
Mevrouw Leijten (SP):
Dit betekent dat wij de gele kaart trekken.
De voorzitter:
Dan is het woord aan de heer Strolenberg van de VVD.

De heer Strolenberg (VVD):
Dank u wel, voorzitter. De minister bedankt voor de beantwoording en de discussie die we hebben gehad over de
EU-Kiesakte. We steunen de kritische lijn die het kabinet in
de brief heeft aangegeven. We hechten waarde aan een
goed verkiezingsproces en willen dat Nederlanders zich
wat meer aangesloten voelen bij Europa en de Europese
verkiezingen, maar we zijn niet voor een federaal Europa.
We geloven dan ook niet in transnationale kieslijsten. We
geloven niet dat burgers in Nederland een Bulgaar zouden
gaan kiezen en dat dat het doel dichterbij brengt. Vandaar
de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het Europees Parlement in het kader van
de herziening van de Europese Kiesakte voorstelt om, naast
de bestaande nationale kieslijsten, ook transnationale
kieslijsten in te voeren;
overwegende dat het kabinet over de herziening hiervan in
de Kiesakte, een neutrale positie heeft ingenomen;
overwegende dat burgers van de Europese Unie, als zij in
een andere lidstaat dan hun eigen lidstaat wonen, al actief
en passief kiesrecht hebben in de lidstaat waarin zij wonen,
mits zij aan de gestelde voorwaarden voldoen;
van mening dat de afvaardiging van volksvertegenwoordigers naar het Europees Parlement een nationale aangelegenheid is;

Tweede Kamer

Behandelvoorbehoud EU-Kiesakte

Dank u wel. Dan mevrouw Dekker van D66.

Mevrouw Dekker-Abdulaziz (D66):
Dank, voorzitter. Ik heb geluisterd naar de moties van de
collega's. Ik kan alleen maar zeggen dat mijn fractie teleurgesteld maar niet verbaasd is over het anti-Europese sentiment dat heerst in deze Kamer. Wat een gemiste kans voor
de democratische vernieuwing van de Europese Unie!
Voorzitter. Het pakket met voorstellen dat de collega's uit
het Europees Parlement hebben aangedragen, zouden een
enorm verschil maken in de relatie tussen de burger en de
EU. Het systeem van transnationale lijsten zou juist een
verademing zijn ten opzichte van het huidige systeem met
spitzenkandidaten. Het zou vele malen transparanter en
ook democratischer zijn. Met dit voorstel van de transnationale lijsten voorkomen we nu juist dat men bij de volgende
Europese Parlementsverkiezingen, in 2024, weer een spitzenkandidaat uit de hoge hoed tovert zonder duidelijk
mandaat van de Europese burger. Wat een gemiste kans.
Voorzitter. Tijdens het commissiedebat noemde ik het al,
maar ik zal het opnieuw herhalen: 70% van onze wetgeving
wordt in Brussel gemaakt. De besluitvorming in Brussel
heeft een grote impact op het leven van de burgers hier. Ik
ga vandaag geen moties indienen, maar ik wil wel eindigen
met de volgende oproep. Ik geloof dat wij het er allemaal
over eens zijn dat er momenteel een democratisch tekort
is in Brussel. Wij begrijpen dat Brussel voor nog te veel
burgers in Nederland een ver-van-ons-bedshow is. Laten
we daar gezamenlijk wat aan doen en die betrokkenheid
vergroten door dit pakket met voorstellen, inclusief die van
de transnationale lijsten, te ondersteunen in plaats van het
zonder pardon van tafel te vegen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dan de laatste spreker van de zijde van de Kamer. Dat is de
heer Dassen van Volt.

De heer Dassen (Volt):
Dank, voorzitter. Het is bijzonder teleurstellend dat er zojuist
een motie met een meerderheid in is gediend om een gele
kaart te trekken voor dit voorstel, dat de mensen in Europa
juist dichter bij elkaar zou kunnen brengen om de grote
uitdagingen waar we in de eenentwintigste eeuw voor
staan, op te kunnen lossen.

30 juni 2022
TK 99

99-4-2

Toch heb ik nog twee moties, die ik graag wil indienen.

Heel goed. Tot zover de termijn van de Kamer. Ik denk dat
de minister meteen kan antwoorden, dus ik geef graag het
woord aan haar.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de toevoeging van 28 Uniebrede zetels
aan het Europees Parlement de directe invloed van Nederlandse burgers op de politieke richting van de Europese
Unie en daarmee Europese democratie vergroot;
overwegende dat de toevoeging van 28 Uniebrede zetels
aan de bestaande 705 zetels voor Europarlementariërs
vanuit de nationale kiesdistricten, de eenheid en democratische legitimiteit van het Europees Parlement en daarmee
de Europese democratie vergroot, zonder de invloed van
individuele lidstaten te beperken;
verzoekt het kabinet om het voorstel van het Europees
Parlement voor het toevoegen van 28 Uniebrede zetels te
steunen in de onderhandelingen over de herziening van de
EU-Kiesakte,

Minister Bruins Slot:
Voorzitter. Ik dank de leden voor het debat dat we hebben
gehad over de Europese Kiesakte en voor de verschillende
standpunten die zijn ingebracht. Er zijn een aantal moties
ingediend.
Allereerst de motie op stuk nr. 4 van de heer Bisschop, die
bevestigt wat het kabinet heeft aangegeven. Het kabinet is
namelijk geen voorstander van een vaste verkiezingsdag
voor de Europese verkiezingen. Het lijkt mij het beste om
deze motie gewoon over te nemen, omdat die overeenkomt
met het standpunt van het kabinet.
Dan de motie op stuk nr. 5 van mevrouw Leijten.
De voorzitter:
Een moment nog. Ik moet even kijken of er bezwaar tegen
bestaat dat de motie wordt overgenomen. Dat is niet het
geval. Dan is die bij dezen overgenomen en gaan we er dus
niet over stemmen.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Dassen en Ellemeet.
Zij krijgt nr. 7 (36104).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De motie-Bisschop (36104, nr. 4) is overgenomen.
Minister Bruins Slot:
Dan de motie van mevrouw Leijten op stuk nr. 5, over de
gelekaartprocedure. Het is aan de Tweede Kamer om
daarover te beslissen.
Mevrouw Dekker-Abdulaziz (D66):
Klopt het dat de gelekaartprocedure enkel binnen acht
weken na het voorstel kan? Want het EP-voorstel dateert
van 3 mei.

constaterende dat in het coalitieakkoord is vastgelegd dat
de coalitie openstaat voor wijzigingen aan het huidige
spitzenkandidatensysteem voor het voorzitterschap van de
Europese Commissie;

Minister Bruins Slot:
Volgens mij is dat het gebruik.

constaterende dat het Europees Parlement belangrijke wijzigingen voor de EU-Kiesakte voorstelt, waaronder een
verbetering van het stelsel voor spitzenkandidaten;

Mevrouw Dekker-Abdulaziz (D66):
Dan weet ik voldoende. Dank u wel.

overwegende dat dit het gat tussen de Nederlandse burger
en de Europese instituties kan verkleinen en de democratische legitimiteit van de Europese Unie kan vergroten;

Minister Bruins Slot:
In ieder geval na ontvangst van het voorstel door de Kamer.
Dat is nog wel een belangrijke toevoeging, denk ik. Het gaat
dus om het moment dat de Kamer het heeft. En de Kamer
heeft het ontvangen op …

verzoekt het kabinet om het voorgestelde spitzenkandidatensysteem te steunen en dit in Europees verband te verdedigen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Dassen, DekkerAbdulaziz en Ellemeet.

De voorzitter:
17 mei.

Zij krijgt nr. 8 (36104).

Minister Bruins Slot:
17 mei, inderdaad. Dank voor de informatie. Ik moest even
nadenken.

Tweede Kamer

30 juni 2022
TK 99

Behandelvoorbehoud EU-Kiesakte

99-4-3

Er zijn twee moties ingediend over de transnationale kieslijsten. Het klopt wat de leden hebben aangeven, namelijk
dat het kabinet een neutrale positie heeft ingenomen over
de transnationale kieslijsten. Dat gaat dus over het feit dat
je ook 28 transnationale kandidaten zou kunnen kiezen,
naast de Nederlanders die op de Europese kandidatenlijst
staan. Tijdens het debat heb ik aangegeven dat ik heel veel
waarde hecht aan het debat in de Kamer en aan het standpunt dat zij daarover wil innemen. Ik heb hierover nu dus
twee moties liggen. De ene motie, van de heer Strolenberg,
spreekt uit: we willen geen transnationale kieslijsten. De
andere motie, van de heer Dassen en mevrouw Ellemeet,
spreekt uit: we willen die wel. Ik ga beide moties oordeel
Kamer geven. Ik heb namelijk uitgesproken — dat staat ook
in de brief — dat we het debat daarover in de Kamer waarderen.
Dan heb ik een vraag voor de heer Dassen over zijn motie
op stuk nr. 8. In mijn brief aan de Kamer staat dat het kabinet voorstander is van het spitzenkandidaatsysteem. Alleen,
ik heb in het debat aangegeven dat dat voor mij niet een
juridische vastlegging is. Gezien het verdrag willen we ook
de ruimte houden om in voorkomende omstandigheden
anders te kunnen beslissen en het vooral te zien als iets in
de considerans, of als iets in een andersoortige afspraak.
Het antwoord van de heer Dassen op mijn vraag bepaalt
natuurlijk hoe ik deze motie ga waarderen. Dus: bedoelt hij
met deze motie ook dat het een juridische grondslag gaat
krijgen?

De heer Dassen (Volt):
Wat de minister nu aangeeft, is natuurlijk precies het probleem waar we de afgelopen verkiezingen ook tegen aangelopen zijn, namelijk dat er vanuit de Europese Raad uiteindelijk een hele andere kandidaat naar voren werd
geschoven dan de bedoeling was vanuit het spitzenkandidatensysteem. Vandaar ook dat we dat het liefst goed zouden willen vastleggen. Ik begrijp hieruit dat de motie ontraden gaat worden. Dan houd ik de motie nog even aan, en
kijk ik of ik 'm op een dusdanige manier kan formuleren dat
ik toch ga krijgen wat ik graag zou willen.
Minister Bruins Slot:
Het kabinet wil een betere borging van het spitzenkandidaatsysteem krijgen, maar daarbij hebben we te maken een
aantal beperkingen. Er is dus in ieder geval een gedeelde
richting. Dan kijk ik hoe de heer Dassen de motie met
mevrouw Dekker gaat aanpassen.
De voorzitter:
Maar vooralsnog is de motie-Dassen c.s. op stuk nr. 8 aangehouden.
Op verzoek van de heer Dassen stel ik voor zijn motie
(36104, nr. 8) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.

De heer Dassen (Volt):
Dat is inderdaad wel de intentie van de motie.

Minister Bruins Slot:
Voorzitter, dat waren de moties.

Minister Bruins Slot:
Als het een juridische grondslag krijgt, betekent dat dan
dat er ook geen ruimte ontstaat om in voorkomende
gevallen te kunnen afwijken? Klopt dat? Ik vraag dat nog
even aan de heer Dassen om de motie goed te interpreteren.

De voorzitter:
Bedankt voor uw korte doch daadkrachtige bijdrage van
hedenochtend.
De beraadslaging wordt gesloten.

De heer Dassen (Volt):
Dat is een hele goede vraag, maar ik denk dat dat klopt.
Minister Bruins Slot:
Het kabinet is voorstander van een spitzenkandidaatsysteem. Maar, zoals ik in het debat en in de brief heb aangegeven, gaat dat wel om een vastlegging in de considerans
of in een bepaald afsprakenkader, maar niet om een vastgelegde juridische uitwerking. Ik ondersteun een betere
werking van het spitzenkandidaatsysteem, maar de heer
Dassen geeft nu aan dat het ook echt een juridische vastlegging moet krijgen. Daarom zal ik de motie in de huidige
vorm ontraden, hoezeer ik ook wil dat we hierin stappen
zetten. Ook ik voel de urgentie om meer een succes te
maken van het spitzenkandidaatsysteem en om te zorgen
dat het vaker plaatsvindt, zodat bepaalde situaties die we
de afgelopen periode hebben gezien niet vaker plaatsvinden. Dat deel ik dus heel erg. De heer Dassen heeft het over
een juridische vastlegging en zegt dat er dan ook niet meer
afgeweken kan worden, maar het is voor het kabinet wel
echt doorslaggevend dat er in de onderhandelingen ruimte
ontstaat om daarin te kunnen schuiven. Die ruimte biedt
deze motie nu niet.

Tweede Kamer

Behandelvoorbehoud EU-Kiesakte

De voorzitter:
Ik schors enkele ogenblikken en dan gaan we naar het volgende debat.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

30 juni 2022
TK 99

99-4-4