Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

21 501-03

Begrotingsraad

Nr. 110

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 september 2017
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Informele Raad
Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking van 11 september 2017.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-21501-03-110
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-03, nr. 110

1

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD BUITENLANDSE
ZAKEN / ONTWIKKELINGSSAMENWERKING VAN 11 SEPTEMBER
2017
Samenwerking middeninkomenslanden
De informele Raad zal spreken over de ondersteuning van en samenwerking met middeninkomenslanden, mede met het oog op de uitvoering
van de door de Raad van 19 mei jl. aangenomen EU Consensus on
Development. 1 Middeninkomenslanden zijn ontwikkelingslanden met een
gemiddeld inkomen per inwoner tussen USD 1.000 en USD 13.000 per
jaar. Official Development Assistance (ODA) speelt een steeds kleinere rol
in deze landen. In de Consensus wordt bijzondere aandacht besteed aan
mogelijkheden voor innovatieve samenwerking met hogere middeninkomenslanden. De EU en haar lidstaten hebben vastgelegd op zoek te zullen
gaan naar nieuwe partnerschappen met hogere middeninkomenslanden,
mede met het oog op het behalen van de Sustainable Development Goals.
Nederland acht met name de hogere middeninkomenslanden (met een
bruto nationaal inkomen per capita boven USD 4.000) in staat om
armoede grotendeels zelf te bestrijden, herverdeling te bevorderen en
duurzame ontwikkeling te realiseren. Het kabinet is van mening dat
leningen en private sectorinvesteringen in dit verband meer voor de hand
liggen dan giften. Nederland zal in de informele Raad pleiten om met deze
categorie middeninkomenslanden samenwerkingsverbanden aan te gaan
waarbij de nadruk ligt op economische samenwerking en bijvoorbeeld
uitwisseling van relevante expertise en technologie. Het is echter wel
belangrijk om aandacht te houden voor specifieke landensituaties. Zo blijft
ODA met name belangrijk en beschikbaar voor middeninkomenslanden
die net de categorie lage inkomenslanden zijn ontstegen en die nog
(financiële) ondersteuning nodig hebben. Ook in middeninkomenslanden
als Libanon en Jordanië, die grote aantallen vluchtelingen opvangen, is
ODA een instrument om hen in staat te stellen basisvoorzieningen voor
vluchtelingen en gastgemeenschappen te blijven verzorgen. Een ander
voorbeeld zijn kleine eilandstaten (Small Island Developing States), die te
maken hebben met een specifieke ontwikkelingsproblematiek zoals de
invloed van klimaatverandering. Tenslotte blijft ODA relevant voor het
bereiken van gemarginaliseerde groepen, zoals religieuze of seksuele
minderheden in middeninkomenslanden. Bij de inspanningen om de
Sustainable Development Goals te behalen geldt dat niemand aan zijn lot
mag worden overgelaten – dit is het Leave no one behind principe.
Nederland zal in de Raad onderstrepen dat indien overheden van
middeninkomenslanden onvoldoende middelen voor de ondersteuning
van deze groepen beschikbaar stellen, in sommige gevallen steun vanuit
ODA-middelen nodig kan zijn.
Samenhang humanitaire hulp – ontwikkelingssamenwerking
Naar aanleiding van de in juni uitgekomen Mededeling van de Hoge
Vertegenwoordiger en de Europese Commissie «Een strategische aanpak
van weerbaarheid in het externe optreden van de EU», die in het kader
van de EU Global Strategy is opgesteld, zal de Raad spreken over het
versterken van de weerbaarheid en veerkracht van staten. De discussie zal
zich specifiek richten op de samenhang tussen de inzet op het gebied van
ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp, waarbij het
uitgangspunt de in de RBZ/OS van mei jl. hierover aangenomen Raads-

1

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:C:2017:210:FULL&from=EN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-03, nr. 110

2

conclusies2 zullen zijn. Met de Mededeling heeft de Commissie in kaart
gebracht hoe de EU en haar lidstaten de weerbaarheid en veerkracht van
staten, samenlevingen en instituties kunnen versterken. De Nederlandse
appreciatie van de Mededeling is met uw Kamer gedeeld door middel van
een BNC-fiche (Kamerstuk 22 112, nr. 2375). Het kabinet is van mening dat
structurele instabiliteit van een land doeltreffender moet worden
aangepakt om de cyclus van steeds terugkerende noodsituaties te
doorbreken. De lange duur van veel conflicten maakt dat humanitaire hulp
vaak een structureel karakter krijgt. Mede hierom is het van belang om de
inzet op ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp beter te
coördineren. Toenemende instabiliteit in landen en regio’s wordt vaak
veroorzaakt door een combinatie van factoren, zoals armoede, bevolkingstoename, klimaatverandering, conflicten en gewelddadig extremisme. Een geïntegreerde benadering van deze uitdagingen om het
destabiliserende effect daarvan te verkleinen acht het kabinet daarom van
groot belang. Het kabinet verwelkomt het voorstel van de Commissie om
in een aantal landen, waaronder Uganda en Myanmar, pilots uit te gaan
voeren om de samenhang tussen humanitaire hulp en ontwikkelingssamenwerking beter vorm te geven. Nederland zal hierbij oproepen om deze
pilots bij reeds bestaande initiatieven, zoals het Comprehensive Refugee
Response Framework (CRRF) van de VN, aan te laten sluiten om overlap
te voorkomen en geen onnodig extra werk te creëren voor samenwerkingspartners.
Digitalisering
De informele Raad zal tegen de achtergrond van het werkdocument van
de Europese Commissie «Digital4Development: digitale technologie en
diensten mainstreamen in EU ontwikkelingsbeleid»3, spreken over het
belang van digitalisering als dwarsdoorsnijdend thema in
EU-ontwikkelings-samenwerking. De groeiende behoefte aan connectiviteit is een internationale uitdaging. Meer dan de helft van de wereldbevolking heeft geen toegang tot internet. Deze digitale kloof raakt in het
bijzonder ontwikkelingslanden die daardoor maatschappelijke en
economische groei mislopen. De Raad benadrukte in de in november 2016
aangenomen Raadsconclusies4 al dat digitalisering een grote bijdrage
levert aan sociale, politieke en economische ontwikkeling van landen. De
EU en haar lidstaten hebben met de aanname van de EU Consensus on
Development een belangrijke stap gezet om digitalisering te integreren in
het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid met specifieke aandacht voor de
Sustainable Development Goals. Het kabinet acht het van belang dat
hieraan opvolging gegeven wordt. Nederland zal in de Raad specifiek
aandacht vragen voor het bereiken van gemarginaliseerde groepen bij het
verkleinen van de digitale kloof. Het snel toegenomen en nog steeds
toenemende gebruik van mobiele telefoons in met name ontwikkelingslanden, biedt daartoe grote mogelijkheden. Bij de ontwikkeling en
uitvoering van programma’s met een digitaliseringscomponent dient
echter ook aandacht te zijn voor risico’s, bijvoorbeeld op het gebied van
privacy en veiligheid.
Digitalisering biedt daarnaast kansen om ontwikkelingssamenwerking zelf
doeltreffender, doelmatiger en transparanter te maken, bijvoorbeeld door
het gebruik van Open Data. Nederland is internationaal één van de
koplopers in het gebruik van open data voor ontwikkelingssamenwerking,
2

http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2017/05/19-conclusionsoperationalising-humanitarian-development-nexus/.
https://ec.europa.eu/europeaid/sites/devco/files/swd-digital4development_part1_v3.pdf.
4
http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2016/11/28-conclusions-digitalsolutions-and-technologies-in-eu-development-policy/.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-03, nr. 110

3

bijvoorbeeld in het monitoren van projecten en het gebruik van geodata
en mobiele diensten. In overeenstemming met de EU Consensus on
Development zal Nederland het belang van het gebruik van digitalisering
benadrukken. Toegenomen digitalisering brengt privacy risico’s met zich
mee. Nederland zal daarom specifieke aandacht vragen voor de noodzaak
om waardevolle persoonsgegevens adequaat te beschermen.
Extern investeringsplan
Tijdens het diner zal gesproken worden over het Extern Investeringsplan
(EIP). Uw Kamer is door middel van een BNC-fiche (Kamerstuk 22 112,
nr. 2375) reeds geïnformeerd over de Nederlandse inzet ten aanzien van
dit voorstel. De Commissie beoogt met het Investeringsplan investeringen
te bevorderen in Afrika en de nabuurschapslanden, en zo bij te dragen aan
het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelen en aan de aanpak van
grondoorzaken van migratie. Met het EIP zet de Commissie in op meer
betrokkenheid van de private sector in de uitvoering van EU ontwikkelingssamenwerking. Belangrijk onderdeel is het Europees Fonds voor
Duurzame Ontwikkeling, met een totale omvang van EUR 1,5 miljard,
waarmee de Commissie verwacht uiteindelijk een bedrag van EUR 44
miljard aan private sector investeringen te realiseren. Met het samenvoegen van de verschillende blending-faciliteiten (het combineren van
verschillende private en publieke financieringsvormen) beoogt de
Commissie één loket te creëren waar publieke en private ontwikkelingsfinancieringspartijen terecht kunnen. Nederland acht het van belang dat dit
fonds privaat geld mobiliseert voor investeringen die zonder EIP niet
gedaan zouden worden, om zo meer middelen te kunnen investeren in
ontwikkelingsdoelstellingen. Er dient voorkomen te worden dat het fonds
vooral gebruikt wordt voor blending met fondsen van (semi-) publieke
partijen zonder dat er extra private middelen gemobiliseerd worden.
Nederland zal hier ook aandacht voor vragen in de Raad. In dat kader zal
Nederland zorg dragen dat de ontwikkelingsimpact van de investeringen
zo groot mogelijk wordt.
Tijdens de RBZ/OS van 19 mei jl. (zie verslag Kamerstuk 21 501-04, nr. 199)
vroeg Nederland, in lijn met het «She Decides»-initiatief specifiek
aandacht voor het versterken van de positie van vrouwen en meisjes. Dit
is een belangrijke voorwaarde voor duurzame economische en sociale
groei. Nederland zal hier tijdens deze Raad wederom aandacht voor
vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-03, nr. 110

4