Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3161
Vragen van de leden Otwin van Dijk (PvdA) en Leijten (SP) aan de Minister
en Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de handelwijze
van bestuurders bij Alliade Zorggroep (ingezonden 14 april 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 8 augustus 2016) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2015–2016, nr. 2478
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het bericht «belangenverstrengeling bij grote
thuiszorgorganisatie» waarin aangegeven wordt dat twee directeuren van
Alliade Zorggroep via maar liefst 7 (zorg)bedrijven geld verdiend hebben aan
het onderbrengen van cliënten van Alliade Zorggroep bij deze bedrijven?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Deelt u de mening van de heren W. Groot en M. Canoy en twee zorgaccountants die aangeven dat er duidelijk sprake is van belangenverstrengeling bij
de handelwijze van twee directeuren van Alliade Zorggroep en dat dit in strijd
is met de zorgbrede governancecode?2 Kunt u uw antwoord toelichten?
Bent u ook geschrokken dat de Raad van Bestuur van Alliade Zorggroep de
belangenverstrengeling bevestigt, maar dat zij deze belangenverstrengeling
als positief ziet? Kunt u uw antwoord toelichten?
Deelt u de mening dat belangenverstrengeling in de zorg nooit positief is,
maar altijd in strijd is met goed bestuur in de zorg? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 2, 3 en 4
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) hebben deze situatie bij Alliade onderzocht. Ik verwijs u naar dit rapport
en mijn aanbiedingsbrief, waarin ik ook een oordeel geef over de geconstateerde feiten.

1
2

ah-tk-20152016-3161
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

RTL nieuws uitzending maandag 11 april 2016
http://www.brancheorganisatieszorg.nl/doc/ZorgbredeGovernancecode20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 5
Welke stappen heeft de Raad van Toezicht van Alliade Zorggroep gezet
tijdens deze jarenlange en omvangrijke belangenverstrengeling waaraan deze
twee directeuren alleen al in 2014 ten minste 1 miljoen euro hebben
verdiend, en welke stappen had de Raad van Toezicht van Alliade Zorggroep
volgens u moeten zetten?
Antwoord 5
Alliade geeft aan dat de Raad van Toezicht conform haar taakstelling toezicht
heeft gehouden op de opzet en werking van protocollen en systemen om
belangenverstrengeling te voorkomen en de wijze waarop het bestuur van
Alliade deze heeft toegepast.
De Raad van Toezicht van Alliade heeft uit de rapportage van de IGZ en NZA
geconcludeerd dat Alliade niet proactief genoeg is geweest. Alliade stelt dat
zij meer aandacht had moeten besteden aan het transparant maken van de
verschillende rollen van de Directeuren en de wijze waarop zij daarmee is
omgegaan. Een en ander achten de Raad van Bestuur en Raad van Toezicht
van Alliade niet in het belang van de (toekomstige) cliënten van Alliade en
daarom geeft Alliade aan dat zij maatregelen heeft voorgesteld c.q. al
genomen om de door de IGZ en de NZa gesignaleerde schijn van belangenverstrengeling weg te nemen.
Deze voorgestelde c.q. al genomen maatregelen zijn:
1. De interne regels van Alliade worden aangepast;
2. De volmacht tot vertegenwoordiging van de Directeuren is ingeperkt: het
aangaan van transacties de Freya groep is daarin expliciet uitgesloten.
3. De markconformiteitstoets maakt standaard deel uit van de voorbereiding van dergelijke besluiten.
4. Na de zomer op de website en vervolgens telkens in het jaarverslag
wordt inzicht gegeven in de aard en omvang van de transacties en
kostendeling die plaatsvinden tussen Alliade en de BV’s die deel
uitmaken van de Freya groep.
De IGZ heeft aangegeven dat de Raad van Bestuur van Alliade heeft
toegezegd het dienstverband met de betrokken directeur per 1 januari 2017 te
beëindigen. De IGZ zal erop toezien dat deze maatregelen worden uitgevoerd.
Een Raad van Toezicht heeft ook een verantwoordelijkheid voor de bredere
maatschappelijke context waarbinnen de organisatie opereert. Ik vind dat elke
schijn van belangenverstrengeling te allen tijde onverenigbaar is met de
publieke belangen.
In de herziene Zorgbrede Governancecode wordt ook aandacht besteed aan
de onderliggende managementlagen binnen een zorgorganisatie. Ik vind dat
de Raad van Toezicht scherper had moeten zijn op de schijn van belangenverstrengeling binnen de hele organisatie.
Vraag 6
Zien de leden van de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht van Alliade
Zorggroep op andere plekken bij zorginstellingen waar zij toezichthoudende
functies hebben gelijke praktijken zoals bij Alliade Zorggroep?
Antwoord 6
De leden van de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht van Alliade
Zorggroep geven aan dat er bij andere instellingen waar zij nevenfuncties
hebben vergelijkbare constructies voor zover hen bekend niet voorkomen.
Vraag 7
Hoe kan de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) meerdere malen de
bestuursstructuur hebben geschreven naar aanleiding van inspectiebezoeken
zonder dat er een belletje is gaan rinkelen over mogelijke belangenverstrengeling?
Antwoord 7
Het hebben van een bestuursstructuur met onderhangende BV’s is niet
ongebruikelijk in de zorg en op zichzelf geen aanleiding om belangenverstrengeling te vermoeden. De afgelopen periode hebben de IGZ en de NZa, naar
aanleiding van signalen, expliciet onderzoek gedaan naar de vraag of sprake
was van belangenverstrengeling. Eerdere inspectiebezoeken van de IGZ aan
Alliade hadden een andere focus, namelijk kwaliteit en veiligheid van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

geleverde zorg. Tijdens die bezoeken heeft de IGZ geen signalen ontvangen
die een nader onderzoek naar belangenverstrengeling zouden rechtvaardigen.
Vraag 8
Door wie zijn jaarrekeningen van de Alliade Zorggroep de afgelopen jaren
goedgekeurd en is deze belangenverstrengeling bij het controleren van de
jaarrekeningen van Alliade Zorggroep aan het licht gekomen? Zo ja, welke
actie is er ondernomen door de accountants toen deze belangenverstrengeling aan het licht kwam? Zo nee, hoe kan het dat deze jarenlange en
omvangrijke belangenverstrengeling niet aan het licht is gekomen?
Antwoord 8
De jaarrekeningen zijn de afgelopen jaren goedgekeurd door accountant
KPMG. De controle heeft plaatsgevonden op basis van geldende wet- en
regelgeving. De accountant heeft hierover geen opmerkingen gemaakt bij de
controle.
Vraag 9
Klopt het dat de accountant die de jaarrekeningen controleerde bij Alliade
Zorggroep tevens adviseerde over het opzetten van onderaannemingen/
dochterbedrijven? Is het wenselijk om enerzijds adviseur, anderzijds
controleur bij een zorginstelling te zijn? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 9
Zorggroep Alliade heeft aangegeven dat de KPMG-accountant niet betrokken
is geweest bij de opzet van de dochterbedrijven. Wel is een fiscalist van
KPMG daar bij betrokken geweest. Alliade geeft aan dat de afdeling van
KPMG die Alliade heeft geadviseerd, niet was betrokken bij de accountantscontrole.
Los van bovenstaande vind ik zelf dat het combineren van advies- en
controlefuncties door accountants echt alleen kan als er waarborgen zijn voor
een objectief advies en een onafhankelijk oordeel. Ik zou het goed vinden als
betrokkenen in dergelijke gevallen het zekere voor het onzekere nemen en
zo’n combinatie van taken niet ambiëren, in die gevallen vind ik het dus
onwenselijk. Qua regelgeving is de verordening inzake onafhankelijkheid
(ViO) van de Nederlandse beroepsorganisatie van accountants (NBA) van
toepassing. De ViO bevat geen onvoorwaardelijk verbod om als controlerend
accountant ook adviesdiensten te verlenen. Een instelling kan onder
voorwaarden de controlerend accountant voor adviesdiensten inhuren en dus
gebruik maken van de kennis die een contolerend accountant van de
organisatie heeft. Als de adviestaak ook materiële invloed heeft op de
jaarrekening van de instelling is er volgens de ViO sprake van een bedreiging
van de onafhankelijkheid die door de accountant met adequate maatregelen
moet worden weggenomen. De uitkomst kan dan zijn dat de enige adequate
maatregel is dat de accountant de controle van de jaarrekening of de
adviesdienst niet uitvoert.
Vraag 10
Met welke fiscale redenen werd de 3,5 miljoen die de twee bestuurders
kregen voor aandelen van zorgkompas niet opgenomen in de jaarrekening?
Antwoord 10
In de periode 2008–2013 heeft Talant, als dochter van Alliade, stapsgewijs de
aandelen verworven van Zorgkompas BV en Zorgkompas Midden Nederland
BV. De prijs is mede gebaseerd op een onafhankelijk waarderingsadvies op
basis van toekomstige resultaatverwachtingen. Dit is steeds in de betreffende
jaarrekeningen verantwoord conform de daarvoor geldende regelgeving.
Het resultaat van Zorgkompas BV en Zorgkompas Midden Nederland BV is
niet als dividend zichtbaar in de jaarrekeningen. Volgens Alliade hangt dit
samen met de status van Stichting Talant als een Algemeen nut beogende
instelling. Na goedkeuring van de Belastingdienst is het resultaat van de BV’s
vrij van belasting in de vorm van schenkingen uitgekeerd aan Talant in de
periode 2008–2011. Deze opbrengsten zijn ook in de betreffende jaarrekeningen van de Stichting Talant verantwoord. De Stichting Talant keert zelf geen
winst uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 11
Deelt u de mening dat er bij Alliade Zorggroep sprake is van onbehoorlijk
bestuur? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 11
Het is aan de rechter om te oordelen of er sprake is van onbehoorlijk bestuur.
Ik vind wel dat de besturing van instelling aan integriteiteisen moeten
voldoen, zoals die onder meer zijn vastgelegd in de Zorgbrede Governancecode en het Burgerlijk Wetboek en dat deze normen voor de hele organisatie
moeten gelden. Ik deel met IGZ en NZa dat iedere schijn van belangenverstrengeling moet worden vermeden en deel hun oordeel dat Alliade dit moet
herstellen.
Vraag 12
Op welke wijze omschrijft u het opzetten van een «bv-boom» onder een
zorginstelling ten einde onderlinge opdrachten te gunnen? Komt dit vaak
voor in de zorg, zo ja waar precies?
Antwoord 12
Toegelaten zorginstellingen moeten te allen tijde voldoen aan de
transparantie-eisen uit de Wet toelating zorginstellingen (WTZi).
Het uitbesteden van zorg is toegestaan. De toegelaten instelling moet ook
dan regelen dat blijvend aan de transparantie-eisen van de WTZi kan worden
voldaan: de aard van de relatie met andere verbanden moet helder zijn,
evenals de verdeling van verantwoordelijkheden, taken en beslissingsbevoegdheden. Het is zaak dat daarbij iedere schijn van belangenverstrengeling
wordt voorkomen.
Vraag 13
Bent u bereid om de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) als externe toezichthouder onderzoek te laten doen naar de gang van zaken bij Alliade Zorggroep, omdat de interne toezichthouder tekort geschoten is en er sprake is
van onbehoorlijk bestuur? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 13
De IGZ en de NZa hebben gezamenlijk onderzoek uitgevoerd naar goed
bestuur binnen de Zorggroep Alliade. U bent hierover geïnformeerd met mijn
brief die u tegelijk met de antwoorden op deze Kamervragen bereikt.
Vraag 14
Is naar uw oordeel zorggeld op onbehoorlijke wijze besteed door Alliade
Zorggroep? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 14
Uit het onderzoek van IGZ en NZa blijkt dat er geen sprake is van onrechtmatige besteding van zorggeld. De betrokken gemeentes hebben aangegeven
dat Alliade marktconforme tarieven hanteert voor de geleverde zorg en
ondersteuning.
Vraag 15 en 16
Wat is uw mening over het feit dat sinds Alliade Zorggroep op de hoogte is
van het onderzoek van RTL Nieuws de betreffende directeuren de belangenverstrengeling proberen te camoufleren door verwijzingen op sites van de
bedrijven te laten verdwijnen, het moederbedrijf van de directeuren dat bij
Alliade Zorggroep huist te verhuizen naar een ander adres en dat een
manager bij Alliade (tevens directeur bij het uitzendbureau van de ondernemers en vriendin van één van de directeuren van Alliade Zorggroep) aftreedt?
Wat is uw mening over het feit dat de verwevenheid van de bedrijven van
deze twee directeuren waarschijnlijk groter is dan Alliade Zorggroep wil
toegeven; dat het administratiekantoor, van de directeuren ook ingezet wordt
voor andere onderdelen van Alliade, dat uitzendkrachten via het uitzendbureau van de directeuren worden ingezet bij Alliade en dat de IGZ tevens
aangeeft dat het beheer van het persoonsgebonden budget (PGB-geld) van
een cliënt van Alliade Zorggroep bij één van de bedrijven van de directeuren
is onder gebracht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4

Antwoord 15 en 16
Het is zaak dat Alliade zo snel mogelijk op een transparante wijze iedere
schijn van belangenverstrengeling rondom haar organisatie wegneemt. Ik
verwijs u verder naar het onderzoeksrapport van de IGZ en de NZa, de
zienswijze van Alliade daarop en mijn aanbiedingsbrief daarbij.
Vraag 17
Deelt u de mening dat het zeer onwenselijk is om het PGB-budget van een
cliënt onder te brengen bij een bedrijf waar de directeur dezelfde is als van
de zorginstelling waar de cliënt zorg afneemt en dat dit mogelijk fraude in de
hand werkt? Kunt u uw antwoord toelichten? Is dit slechts bij één cliënt het
geval of gaat het hier om meerdere cliënten?
Antwoord 17
In het onderzoek van de NZa en IGZ komt naar voren dat het zorgkantoor
aangeeft dat het om 40 budgethouders (dementerenden) gaat. Zij hebben
allen een wettelijke vertegenwoordiger, die namens de budgethouder het pgb
beheert en afspraken maakt met de aanbieder. Het zorgkantoor heeft niet
geconstateerd dat er sprake is van verlies aan regie door de gekozen
constructie.
Het is belangrijk dat zorgkantoren dergelijke constructies blijven toetsen.
Dit onderzoek heeft plaatsgevonden op basis van de nu geldende regels rond
beheer van pgb’s.
Zorgkantoren hebben een rol in het toekennen van een pgb en verrichten
huisbezoeken om na te gaan of het pgb wordt besteed aan de zorg die nodig
is. Het is aan de budgethouder, of in dit geval de wettelijk vertegenwoordiger,
of hij/zij ervoor kiest om een derde partij in de arm te nemen die in een deel
van het (administratieve) beheer ondersteunt en het risico in te schatten of
deze partij dat goed kan doen als de eigenaar van dit bedrijf ook de zorgverlener is. Van belang is wel dat de regie blijft liggen bij de budgethouder en de
wettelijke vertegenwoordiger. Het is mede hierom dat ik o.a. aan het bezien
ben welke eisen we aan de vertegenwoordiger van een kwetsbare budgethouder moeten stellen opdat de vertegenwoordiger zelf de leiding behoudt
en deze situaties voor de budgethouder goed beoordeelt.
Vraag 18
Is deze situatie bij Alliade Zorggroep aanleiding voor de IGZ om extra toe te
zien op de mogelijke gevolgen voor kwaliteit van zorg? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 18
Ja, in het kader van het intensief toezicht van de IGZ op 150 verpleegzorginstellingen in Nederland, waarover de IGZ op 4 juli jl. haar eindrapport
publiceerde, loopt vanuit de IGZ een toezichttraject bij Zorggroep Alliade.
Ik heb de IGZ gevraagd om bij haar vervolgactiviteiten richting Alliade steeds
nadrukkelijk de verbinding te leggen tussen haar toezicht op kwaliteit en de
geconstateerde schending van de norm op goed bestuur.
Vraag 19
Deelt u de mening dat de situatie bij Alliade Zorggroep zeer ongewenst is en
in strijd met de regels die gehanteerd worden rondom goed bestuur in de
zorg en met de Wet Normering Topinkomens (WNT)? Kunt u uw antwoord
toelichten en aangeven welke actie ondernomen wordt richting Alliade
Zorggroep?
Antwoord 19
De schijn van belangenverstrengeling zoals die zich bij Alliade voordoet is in
mijn optiek strijdig met de eisen rond goed bestuur. Ik deel dan ook de
conclusie van IGZ en NZa dat Alliade dit zo snel mogelijk moet veranderen.
Het CIBG heeft geen overtreding van de WNT door Alliade geconstateerd. Zie
verder mijn eerdere antwoord op vraag 2 t/m 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

5