Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 400 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII) voor
het jaar 2013

Nr. 57

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 maart 2013
Hiermee reageer ik, mede namens de minister van Infrastructuur en
Milieu, op de brief d.d. 17 januari 2013 van de algemene commissie voor
Wonen en Rijksdienst. De commissie verzocht om een brief over de
voortgang van de uitvoering van het Convenant Aanpak Leegstand
Kantoren en de uitkomsten van de kantorentop. In reactie hierop kan ik u
meedelen dat het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) in deze het
coördinerende ministerie is. De minister van I&M heeft op 28 juni 2012 uw
Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van de Kantorentop1 en de
verschillende resultaten van het actieprogramma Aanpak Leegstand
Kantoren (Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XII, nr. 136).
Met betrekking tot de aanpak van de kantorenmarkt op de langere termijn
hebben de leden van de Kantorentop op 27 juni 2012 het Convenant
Aanpak Leegstand Kantoren getekend. Doel van het convenant is het
bereiken van een beter functionerende kantorenmarkt; oftewel een markt
die beter inspeelt op kwantitatieve en kwalitatieve aspecten van de vraag,
het economisch vestigingsklimaat verbetert en zorgt voor waardecreatie
op de lange termijn. De betrokken partijen zijn het er toen over eens
geworden dat dit afgestemde actie vergt van alle betrokken partijen
(overheden en marktpartijen). Hoofdelementen van de aanpak zijn: het
hanteren van stevige ruimtelijke beleidskaders op regionaal niveau, het
vergroten van de transparantie van transacties en bezien of het mogelijk is
om te komen tot regionale kantorenfondsen met draagvlak.
Het ministerie van BZK is deelnemer aan de Kantorentop vanwege de
verantwoordelijkheid voor het rijksvastgoed en vanuit de insteek van het
(bevorderen van) het transformeren van kantoren naar woonruimte.

1

kst-33400-XII-57
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Voorzitter Hans de Jonge, NEPROM, Vastgoed Belang, IVBN, Nederlandse Vereniging van
Banken, ING, ABN AMRO, SNS Bank, FGH Bank, Syntrus Achmea, Corenet, Facility
Management Nederland, IPO, VNG, Amsterdam, Haarlemmermeer en Heerlen, ministeries van
BZK en I&M; agendaleden: Den Haag, Rotterdam, Utrecht, Nationaal Herbestemmingsteam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XII, nr. 57

1

Op 1 februari 2013 zijn de betrokken convenantspartijen bijeen geweest
om de voortgang van de in het convenant afgesproken acties te
bespreken. Geconstateerd is dat aanpak van de leegstand van kantoren
urgent blijft en tegelijkertijd een lastig vraagstuk is dat blijvende inzet
vergt van alle partijen. De convenantspartners hebben allen bevestigd dat
ze zich zullen blijven inspannen voor de afgesproken acties.
De voortgang op de diverse acties is verschillend. Met de NMa is
gesproken over de mededingingsaspecten van het convenant. De NMa
vindt het van belang dat er voldoende concurrentie op de kantorenmarkt
blijft en zal op basis van casuïstiek volgen wat er in dit verband op de
kantorenmarkt gebeurt.
Op lokaal niveau is er – mede ook als gevolg van de crisis – veel herbezinning ten aanzien van nieuwe kantoren en is er veel meer aandacht voor
herbestemming, herontwikkeling en transformatie. Ook zijn er processen
gaande om te komen tot gedragen regionale afstemming met betrekking
tot waar er nog nieuwbouw wenselijk is. De bewustwording neemt dus
toe in de praktijk. En beleggers hebben inmiddels diverse acties ondernomen om hun portefeuille te verbeteren en leegstand te verminderen.
Daar staat tegenover de vorming van een regionaal kantorenfonds nog
geen concrete vorm heeft gekregen. De gemeente Amsterdam heeft met
betrokken marktpartijen een pilot opgezet. Het begin was veelbelovend.
Gaandeweg is echter gebleken dat betrokken vastgoedeigenaren in de
regio het belang van gezamenlijke actie delen, maar in meerderheid zelf
geen financiële bijdrage voor een kantorenfonds (gericht op sloop of
transformatie) willen leveren. Daarnaast is er weinig draagvlak voor een
kantorenfonds. De pilot is daarom stop gezet.
Voor wat betreft de acties die door het Rijk zijn toegezegd geldt dat:
– het Expertteam Kantoortransformatie sinds voorjaar 2012 operationeel
is en in adviserende zin betrokken is bij herontwikkeling van ongeveer
40 panden;
– de voorbereidingen ten behoeve van de oprichting van de Expertpool
Juridische Planschade nagenoeg zijn afgerond en
– het onderzoek naar wettelijke mogelijkheden ten aanzien van een
verplichte afdracht aan regionale kantorenfondsen wordt uitgevoerd
door Deloitte en in maart wordt afgerond. De minister van I&M zal u
daar nader over informeren.
Samenvattend kan worden geconcludeerd dat betrokken partijen druk
bezig zijn met het vorm en inhoud geven van de doelen van het
convenant. Daarbij staat het werken naar «de geest» van het convenant
voorop en niet zozeer naar «de letter». De resultaten hiervan zullen de
komende tijd zichtbaar moeten gaan worden. Van belang is ook om dit
onderwerp hoog op de politieke en bestuurlijke agenda te houden in
regio’s met grote kantorenleegstand en zichtbaar te maken wat er
allemaal gebeurt. De communicatie hierover wordt versterkt. Gestart zal
worden met een gezamenlijke publicatie met concrete goede
voorbeelden, dilemma’s, acties die het komende jaar gaan plaatsvinden
en relevant cijfermateriaal. In het najaar zal het ministerie van I&M een
vervolgoverleg Kantorenleegstand organiseren met betrokken partijen.
De minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XII, nr. 57

2