Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2571
Vragen van het lid Geurts (CDA) aan de Minister voor Volkshuisvesting en
Ruimtelijke Ordening en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
over de berichtgeving dat de woningbouw in gevaar komt door te weinig grind
en zand (ingezonden 5 april 2022).
Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat), mede namens
de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 28 april 2022). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2546.
Vraag 1
Bent u bekend met de artikelen «Komt woningbouw in gevaar door te weinig
grind en zand? Provincies geven niet genoeg vergunningen af voor winning»
en «Meer bouwen? Zonder nieuwe vergunningen is het grind straks op»?1 , 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dan wel ontkrachten dat er over vijf jaar in Nederland een
tekort aan zand en grind ontstaat, omdat bestaande vergunningen voor zanden grindwinningen niet worden verlengd en nieuwe vergunningen niet
worden verstrekt?
Antwoord 2
Om hier een goed beeld van te kunnen vormen, is op mijn verzoek overleg
gevoerd met de branchevereniging Cascade en de provincies Gelderland,
Overijssel en Limburg. Uit dit overleg volgt dat er behoefte is aan een
landelijk inzicht in de vraag naar zand en grind en het aanbod op de midden
en lange termijn. Hiervoor wordt op dit moment een monitoringssysteem

1

EenVandaag, «Komt woningbouw in gevaar door te weinig grind en zand? Provincies geven
niet genoeg vergunningen af voor winning», 2 april 2022, eenvandaag.avrotros.nl/item/komtwoningbouw-in-gevaar-door-te-weinig-grind-en-zand-provincies-geven-niet-genoegvergunningen-af-voor-winning/.
2
Cobouw, «Meer bouwen? «Zonder nieuwe vergunningen is het grind straks op», 31 augustus
2021, www.cobouw.nl/298289/zand-en-grind-raken-op-zonder-nieuwe-vergunningen-zitzandwinning-in-de-put.

ah-tk-20212022-2571
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

opgezet. Dit systeem moet ook antwoord geven op de vraag of er voldoende
vergunningen zijn of worden verleend voor de zand- en grindwinning.
Vraag 3
Deelt u de mening dat Nederland, gezien de hoge woningnood en de grote
infrastructurele ambities, zich geen tekort aan primaire bouwgrondstoffen,
zoals zand en grind, kan permitteren?
Antwoord 3
Ja, uw mening dat de beschikbaarheid van voldoende grondstoffen belangrijk
is voor het realiseren van onze woningbouwopgave en de aanleg van
infrastructurele werken wordt gedeeld. Tegelijkertijd onderstreept dit het
belang van samen met de markt toewerken naar een circulaire economie,
juist om minder afhankelijk te zijn van fossiele en minerale grondstoffen.
Vraag 4
In hoeverre wordt er op dit moment landelijke regie gevoerd op de vergunningsruimte voor zand- en grindwinningen, en hoe wordt dit nationale
grondstoffenbeleid doorvertaald in de taakstelling van de regionale overheden om de vergunningsruimte te bewaken?
Antwoord 4
Vanaf 2003 is de regie van het Rijk op het winnen van zand en grind
afgebouwd en in 2008 beëindigd. Sinds 2003 wordt door het Rijk ook geen
«Structuurschema Oppervlakte Delfstoffen» (SOD) meer uitgebracht. Het
ontwikkelen van ontgrondingsprojecten is vanaf dat moment overgelaten aan
de markt, in afstemming met het bevoegde gezag. Voor de Rijkswateren –
exclusief het winterbed van de grote rivieren – is Rijkswaterstaat het bevoegd
gezag en voor de overige delen van Nederland is dit de provincie.
Vraag 5
Klopt het dat de nationale overheid op dit moment geen overzicht heeft van
het totaal aantal vergeven vergunningen voor zand- en grindwinningen? Zo
ja, hoe bent u van plan om dit zo spoedig in kaart te brengen?
Antwoord 5
Na de afbouw van de regie van het Rijk op het winnen van zand en grind in
2003 is de monitoring door het Rijk nog tot en met 2017 voortgezet. Om het
landelijk overzicht opnieuw te verkrijgen wordt momenteel gewerkt aan het
opzetten van een nieuw landelijk monitoringssysteem.
Vraag 6
Deelt u de mening dat het de taak is van de rijksoverheid om de zand- en
grindwinning en eventuele tekorten te monitoren, en waar nodig bij te
sturen?
Antwoord 6
De rol van het Rijk is om voorwaarden te scheppen waaronder de winning
van delfstoffen betrouwbaar, betaalbaar, ecologisch verantwoord en veilig
kan plaatsvinden. Met een nieuw op te zetten landelijk monitoringssysteem
zal worden getoetst of aan de voorwaarden wordt voldaan en wordt bekeken
of de vraag naar en het aanbod van zand en grind op de midden en lange
termijn voldoende op elkaar zijn afgestemd. Bij knelpunten in het vergunningsverleningsproces voor de zand- en grindwinning overlegt mijn
ministerie samen met de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke
Ordening (VRO) met de provincies Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant en
Limburg en branchevereniging Cascade over mogelijke oplossingen.
Vraag 7
Bent u bereid om bouwgrondstoffenwinning toe te voegen aan de onderwerpen waar aanvullende Rijksregie en bijbehorend instrumentarium op nodig
is? Zo ja, hoe gaat u deze regierol vormgeven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 7
De regierol op de winning van oppervlaktedelfstoffen ligt op dit moment bij
de provincies en de marktpartijen. Op dit moment is er geen aanleiding om
dit te wijzigen. Wel denkt mijn ministerie graag mee over lange termijn
mogelijkheden en strategieën.
Vraag 8
Welk ministerie heeft de primaire verantwoordelijkheid voor het monitoren
van bouwgrondstoffenwinning?
Antwoord 8
Het Ministerie van IenW is verantwoordelijk voor het beleid voor de
boderm/ondergrond, waaronder ontgrondingen (vanuit de Ontgrondingenwet). De Minister voor VRO is stelselverantwoordelijk voor ruimtelijke
ordening. Een monitoringsystemen voor de zand- en grindwinning wordt
opgezet door het Ministerie van IenW.
Vraag 9
Heeft u zicht op de export vanuit Nederland van zand en grind? Zo ja, kunt u
aangeven in welke hoeveelheden en naar welke landen dit plaatsvindt? Zo
nee, is het niet raadzaam hier zicht op te krijgen?
Antwoord 9
Nederland was in 2020 een netto importeur van grind en heeft alleen naar
België grootschalig meer zand geëxporteerd dan geïmporteerd. In 2019 werd
er 5.4 miljoen ton zand en 137 duizend ton grind geëxporteerd. Hiervan
waren de grootste afnemers België, met 4.6 miljoen ton zand en 107 duizend
ton grind, en Duitsland met 122 duizend ton zand en 21 duizend ton grind.3
De gegevens hierover worden jaarlijks door het CBS verzameld.

3

https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/81268ned/table?dl=665B3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3