Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

* In verband met juiste versie.

2065 HERDRUK*
Vragen van de leden Sjoerdsma, Berndsen-Jansen, Van Weyenberg en
Koolmees (allen D66) aan de Ministers van Veiligheid en Justitie, van
Buitenlandse Zaken en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Staatssecretarissen van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van
Financiën over het bericht dat een farmaceutisch bedrijf dat zich onlangs in
Nederland heeft gevestigd, doodstraf-medicatie levert aan de Amerikanen
(ingezonden 4 maart 2015).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) en Minister Ploumen
(Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de
Staatssecretarissen van Financiën en Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(ontvangen 22 april 2015).
Vraag 1, 2
Klopt de berichtgeving dat het in Nederland gevestigde farmaceutische
bedrijf Mylan het spierverslappende middel rocuroniumbromide aan Amerika
levert ter uitvoering van de doodstraf?1 Zo ja, sinds wanneer bent u op de
hoogte van deze activiteit van het bedrijf?
Wat is uw reactie op het bericht van advocaat Bart Stapert in Nieuwsuur dat
het middel van Mylan in januari nog is toegepast bij de executie van de
Amerikaanse gevangene Charles Warner in Oklahoma? Zijn sindsdien meer
executies voltrokken met het middel van Mylan?
Antwoorden 1, 2
De berichtgeving dat de door Mylan geproduceerde rocuroniumbromide
gebruikt wordt bij de uitvoering van de doodstraf in Amerikaanse gevangenissen kan het kabinet bevestigen noch ontkennen. In een schriftelijke reactie
van Mylan (6 maart jl.) stelt het bedrijf dat het geen rocuroniumbromide
levert aan gevangenissen. Verder stelt Mylan dat het niet op de hoogte is van
gevallen waarin het product door derden aan gevangenissen wordt geleverd
of voor andere doeleinden wordt gebruikt dan wettelijk toegestaan in de
Verenigde Staten, namelijk verdoving bij operaties. Volgens de mensenrechtenorganisatie Reprieve sluit Mylan echter niet systematisch uit dat het
product voor de doodstraf wordt aangewend. De aantijgingen in de uitzending van Nieuwsuur aan het adres van Mylan worden door het kabinet

1

ah-tk-20142015-2065
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2022507-nederlands-farmaciebedrijf-levert-executiemedicijn.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

serieus genomen en vormen voldoende grond om het gesprek met Mylan
aan te gaan. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken werd op 6 februari door
APG op de hoogte gesteld van de kwestie.
Vraag 3, 4, 5, 6
Hoe verhoudt de levering van executiemedicatie door een in Nederland
gevestigd en daarmee Nederlands bedrijf zich tot het Nederlandse standpunt
over de doodstraf?
Hoe verhoudt de levering van executiemedicatie door een in Nederland
gevestigd bedrijf zich tot het Europese exportverbod op executiemedicatie dat
stelt dat bedrijven medicijnen alleen mogen exporteren als gegarandeerd is
dat deze niet voor executies worden gebruikt en het daaraan verbonden
streven van de lidstaten van de EU om de doodstraf wereldwijd uit te
bannen?
Welke wijziging is opgetreden in de verantwoordelijkheid van het bedrijf om
het Europese executieverbod en mensenrechten te respecteren nu het bedrijf
zich in Nederland heeft gevestigd?
Welke mogelijkheden heeft Nederland om het bedrijf aan te spreken op zijn
verantwoordelijkheid om mensenrechten en het Europese exportverbod te
respecteren?
Antwoorden 3, 4, 5, 6
Het kabinet is principieel tegen de doodstraf en zet zich in voor wereldwijde
afschaffing ervan. Het kabinet verzet zich ook tegen de uitvoer van middelen
die voor de doodstraf gebruikt kunnen worden. Op basis van EU-verordening
1236/20052 geldt een uitvoerverbod voor goederen die uitsluitend te
gebruiken zijn voor de doodstraf (en foltering). Het middel in kwestie
(rocuroniumbromide) valt echter niet onder de reikwijdte van de verordening.
Bovendien vindt, voor zover bij het kabinet bekend, de productie van
rocuroniumbromide door Mylan in India plaats. Dat betekent dat de huidige
Europese exportcontrole hierop niet van toepassing is. Het feit dat Mylan nu
in juridische zin in Nederland gevestigd is, verandert daar niets aan.
Verordening 1236/2005 wordt momenteel herzien. In dat kader zet Nederland
zich er in Brussel actief voor in om het EU-instrumentarium te versterken,
onder andere om in specifieke gevallen te kunnen ingrijpen en export tegen
te gaan, ook als de betreffende stof niet op de lijst staat of als de export niet
vanuit Nederland plaatsvindt, maar wel gefaciliteerd wordt.3 Ook zal
Nederland in EU-verband voorstellen om rocuroniumbromide toe te voegen
aan de lijst behorend bij EU-verordening 1236/2005, zodat de Europese
exportcontrole ook op deze stof van toepassing wordt.
Verder verwacht het kabinet van Nederlandse bedrijven dat zij zich houden
aan de UN Guiding Principles on Business and Human Rightsen aan de
OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen. In de OESO-richtlijnen
staat onder andere dat bedrijven «het veroorzaken van of het bijdragen aan
ongunstige effecten op mensenrechten [dienen] te voorkomen en zulke
effecten [dienen] aan te pakken wanneer zij zich voordoen».4 Het Ministerie
van Buitenlandse Zaken zal Mylan hierop wijzen.
Overigens heeft (doodstraf)advocaat dhr. Stapert aangegeven een melding te
hebben ingediend bij het Nationaal Contactpunt OESO-richtlijnen voor
Multinationale Ondernemingen inzake de vermeende schendingen van de
richtlijnen door Mylan.
Vraag 7
Klopt de berichtgeving dat Nederlandse pensioenuitvoerders APG en PGGM
nog steeds beleggen in Mylan ondanks de levering van verboden executiemedicatie door het farmaceutische bedrijf? Zo ja, hoe groot is het belang van
Nederlandse pensioenfondsen in Mylan op dit moment precies en wat
betekent de vestiging van het bedrijf in Nederland voor de maatschappelijke
verantwoordelijkheid van Nederlandse beleggers en in het bijzonder van
2

Verordening (EG) nr. 1236/2005 van de Raad van 27 juni 2005 met betrekking tot de handel in
bepaalde goederen die gebruikt zouden kunnen worden voor de doodstraf, foltering of andere
wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing.
3
Zie het BNC-fiche terzake: TK 2013-2014, 22 112, nr. 1842.
4
http://www.oesorichtlijnen.nl/binaries/oeso-richtlijnen/documenten/publicatie/2014/12/8/oesorichtlijnen-mensenrechten/hoofdstuk_4.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Nederlandse pensioenfondsen om niet te beleggen in activiteiten die in strijd
zijn met mensenrechten dan wel met wet- en regelgeving?
Antwoord 7
De berichtgeving klopt dat APG en PGGM namens de pensioenfondsen ABP
respectievelijk PFZW beleggingen beheren in Mylan. Die beleggingen
bedragen respectievelijk 21,2 miljoen euro en 14,2 miljoen euro.5 APG heeft
zijn belang in Mylan wel sterk teruggebracht, mede vanwege de zorgen over
de mogelijkheid dat producten van Mylan voor de doodstraf gebruikt worden.
Pensioenuitvoerders en -fondsen zijn zelf verantwoordelijk voor hun
beleggingsbeleid. Het kabinet verwacht wel dat Nederlandse pensioenuitvoerders en andere beleggers handelen in lijn met de OESO-richtlijnen. De
vestiging van Mylan als Nederlands bedrijf verandert daaraan niets wezenlijks. In het geval van de beleggers gaat het om een mogelijk nadelig effect
op mensenrechten dat niet door hen is veroorzaakt, maar dat wel direct
verbonden is met hun activiteiten via een zakelijke relatie. Volgens de
OESO-richtlijnen dienen de beleggers hun invloed via die zakelijke relatie aan
te wenden om het nadelige effect op de mensenrechten te voorkomen of te
verminderen. De beleggers APG en PGGM voldoen aan die verantwoordelijkheid met hun pogingen Mylan te bewegen zijn distributiesysteem zodanig
aan te passen dat gebruik voor de doodstraf wordt uitgesloten. Als zij alle
beleggingen ongezien zouden terugtrekken, zou hun invloed immers verloren
gaan.
Vraag 8
Heeft Mylan bij fiscale vestiging in Nederland vooraf afspraken gemaakt met
de Nederlandse
belastingdienst in de vorm van een advance pricing agreement (APA) of een
advance tax ruling (ATR)? Zo ja, was bij het maken van de fiscale afspraken
bekend dat het bedrijf zich bezighoudt met executie-medicatie? Hoe verhouden fiscale afspraken zich tot Europese wet- en regelgeving en tot OESO
richtlijnen voor internationale ondernemingen? Kunnen dit soort activiteiten
die niet rijmen met het Nederlandse standpunt over de doodstraf en met
Europese wet- en regelgeving en met mensenrechten, reden zijn voor de
belastingdienst om geen rulings met een internationale onderneming aan te
gaan of om op rulings terug te komen?
Antwoord 8
Artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen staat niet toe
informatie bekend te maken over de belastingpositie van een individuele
belastingplichtige, zoals in het onderhavige geval Mylan.
Wel is het mogelijk een reactie te geven op de vraag hoe zekerheid vooraf –
in de vorm van een APA of een ATR – zich verhoudt tot de internationale
spelregels. Een APA (Advance Pricing Agreement) geeft zekerheid vooraf over
de vaststelling van een zakelijke beloning of over een methode voor de
vaststelling van een dergelijke beloning voor grensoverschrijdende transacties (goederen en dienstverlening) tussen gelieerde lichamen of tussen
onderdelen van eenzelfde lichaam.
Een ATR (Advance Tax Ruling) geeft zekerheid vooraf over de fiscale
gevolgen van een voorgenomen transactie of samenstel van transacties voor
bepaalde internationale onderwerpen. Het betreft veelal een combinatie van
vragen, bijvoorbeeld over de toepassing van de deelnemingsvrijstelling in
internationale structuren, of over de vraag of al dan niet sprake is van een
vaste inrichting in Nederland van een in het buitenland gevestigd lichaam
dan wel of
anderszins sprake is van buitenlandse belastingplicht.
Een APA of ATR wordt altijd binnen de grenzen van de wetgeving afgegeven.
Een voorbeeld van een wettelijke bepaling die in dit verband van belang is, is
artikel 8b van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969. Hiermee heeft
Nederland in 2002 de door de OESO (en VN) onderschreven zakelijkheidstoets
(het arm’s length-beginsel) in het kader van de verrekenprijzen (transfer

5

http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2022507-nederlands-farmaciebedrijf-levert-executiemedicijn.html. Voor APG klopt de door Nieuwsuur verzamelde gegevens; de informatie over
PGGM is achterhaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

pricing) gecodificeerd. Deze OESO-toets is erop gericht economisch dubbele
belastingheffing te voorkomen en kunstmatige verschuiving van winsten
tegen te gaan. Op basis van het arm’s length-beginsel kan de inspecteur
daarom de winst van een onderneming corrigeren, indien voor transacties
binnen het concern voorwaarden worden overeengekomen die afwijken van
voorwaarden die door onafhankelijke partijen zouden zijn overeengekomen.
De Nederlandse belastingwetgeving is naar haar strekking amoreel. Dat
betekent dat de Belastingdienst bij de uitvoering van deze regels geen
waardeoordeel heeft over de oorsprong van de inkomsten. Dat doet ook recht
aan het beginsel van fiscale neutraliteit, wat de rechtsgelijkheid ten goede
komt.
De bepalingen in de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen die
betrekking hebben op belastingen, gaan specifiek over de manier waarop
bedrijven moeten voldoen aan belastingwetgeving in de landen waar zij
opereren.
Vraag 9
Is Mylan voornemens om te stoppen met het leveren van spierverslappers
aan Amerikaanse gevangenissen die het Mylan-product gebruiken in de
dodelijke injectie? Zo nee, welke maatregelen neemt het kabinet tegen Mylan
indien het bedrijf ondanks zijn vestiging in Nederland, de levering van
executie-medicatie niet staakt?
Antwoord 9
Naar aanleiding van de melding van APG heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken contact opgenomen met Mylan. We zijn in gesprek met Mylan
over beleid en intenties van het bedrijf naar aanleiding van de Nieuwsuuruitzending.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4