2022D19986

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid bestond
bij enkele fracties de behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de op
13 april 2022 ontvangen brief inzake de Antwoorden op vragen commissie
over de aanpak krapte arbeidsmarkt (Kamerstuk 29 544, nr. 1093).
De voorzitter van de commissie,
Kuzu
De adjunct-griffier van de commissie,
Blom

nds-tk-2022D19986

1

Inhoudsopgave

Blz.

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie

2
2
3
3
4
6

II

Antwoord/Reactie van de Minister

6

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het verslag van het schriftelijk overleg waarin antwoorden zijn gegeven op
de vragen over de aanpak van de krapte op de arbeidsmarkt. Over de
gegeven antwoorden hebben deze leden een aantal aanvullende vragen.
De leden van de VVD-fractie zijn blij te lezen dat er wordt doorgepakt op
de motie van het lid De Kort c.s. (Kamerstuk 35 925 XV, nr. 47). Deze leden
zouden graag aan de Minister willen vragen of zij de Kamer periodiek op
de hoogte kan houden over de ontwikkelingen van het programma
Verbeteren Uitwisseling Matchingsgegevens (VUM).
De leden van de VVD-fractie lezen dat het ministerie de programmaraad
regionale arbeidsmarkt (Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG),
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), Cedris en Divosa)
een subsidie verstrekt om in 2022 en 2023 verschillende activiteiten uit te
voeren voor het creëren van de bewustwording en urgentie in arbeidsregio’s over het vastleggen van gegevens van werkzoekenden en vacatures.
Zou de Minister verder willen specificeren wat «verschillende activiteiten»
inhoudt? En zou de Minister een toelichting willen geven of zij ook
werkgevers betrokken heeft bij de programmaraad, en zo nee, waarom
niet?
De leden van de VVD-fractie zouden graag een nadere toelichting willen
op het antwoord dat gegeven is op de derde vraag. Hoe gaat het
ontschotten van de arbeidsmarktdienstverlening eruit zien? Deze leden
willen aan de Minister als suggestie meegeven hiervoor naar de
ontschotte manier van werken van regionale mobiliteitsteams (RMT’s) te
kijken. Daarnaast vragen deze leden hoe de mogelijkheden voor publiekprivate samenwerkingsverbanden uitgewerkt gaan worden, en hoe zien
deze er concreet uit.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de expertise van Sociale
Werkvoorziening (SW-)bedrijven ook kan worden ingezet om mensen met
een afstand tot de arbeidsmarkt naar de reguliere arbeidsmarkt te
begeleiden. Hoe is het kabinet voornemens dit in te richten en is de
Minister ertoe bereid hierover om tafel te gaan met werkgeversorganisaties? De leden van de VVD-fractie vragen of zij hierover uiterlijk in het
derde kwartaal van 2022 kunnen worden bericht.
De leden van de VVD-fractie lezen in het antwoord op vraag zes van de
VVD-fractie dat de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
een duidelijke rol voor de overheid ziet in het aanpakken van de krapte,
naast de essentiële rol van werkgevers. Deze leden vragen zich af hoe de
Minister dit wil inrichten met werkgevers.

2

De leden van de VVD-fractie begrijpen dat om de krapte op te lossen,
werkgevers ook hun deel moeten bijdragen en, indien nodig, arbeidsvoorwaarden aantrekkelijker moeten maken. Echter, veel onderhandelingen
over arbeidsvoorwaarden vinden plaats aan de collectieve arbeidsovereenkomst (cao-)tafel, en deze onderhandelingen kosten veel tijd. Hoe wil
de Minister waarborgen dat werkgevers adequaat en efficiënt kunnen
reageren op de vraag om zichzelf aantrekkelijker te maken?
Als laatste constateren de leden van de VVD-fractie dat het verleiden van
deeltijdwerkers meer te gaan werken een oplossing blijkt voor de krapte,
hoe wil de Minister fulltime werken blijven bevorderen en de arbeidsparticipatie blijven verhogen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie danken de ministers voor de beantwoording
van het schriftelijke overleg en hebben daarover nog enkele nadere
vragen. Deze leden vragen of de Minister nader in kan gaan op het wel of
niet kunnen toepassen van de voltijdsbonus. Deze leden begrijpen dat het
College voor de Rechten van de Mens aangeeft dat alleen in zeer
uitzonderlijke gevallen, als het proportioneel wordt geacht, iets dergelijks
als een voltijdsbonus kan worden ingezet, omdat het namelijk wel
onderscheid maakt naar arbeidsduur en daardoor, door de huidige
verdeling van voltijdsbanen, ook naar geslacht.
De leden van de D66-fractie vragen of de Minister nader in kan gaan op de
vraag of de huidige tekorten in de zorg, het onderwijs en de kinderopvang
niet al zodanig nijpend zijn dat dit als uitzonderlijke situatie kan worden
bestempeld. En of het niet zo is dat elk beleid wat zich dan richt op meer
uren werken (zoals ook het lage-inkomensvoordeel (LIV) of bijvoorbeeld
de zelfstandigenaftrek) dan zou kunnen worden aangemerkt als onrechtmatig onderscheid.
Tot slot vragen de leden van de D66-fractie of de Minister, als zij niet een
goede inschatting kan maken of de huidige tekorten voldoende nijpend
zijn om toch een voltijdsbonus in te zetten, mogelijkheden ziet om dat te
toetsen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie danken de ministers van SZW en voor
Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen voor de gegeven antwoorden
bij het schriftelijk overleg over de aanpak krapte arbeidsmarkt. Deze leden
hebben nog enkele vragen.
Naar aanleiding van het antwoord op de eerste vraag van de leden van de
CDA-fractie (pagina 16–17) lezen deze leden dat het onderzoek naar
aanleiding van de motie Ceder en Palland (Kamerstuk 35 925 XV, nr. 63)
inzake sociaal ontwikkelbedrijven is afgerond en op korte termijn naar de
Kamer komt. Kan de Minister dit concretiseren? Wanneer komen de
onderzoeksresultaten naar de Kamer?
Naar aanleiding van het antwoord op vraag acht van de leden van de
CDA-fractie (pagina 21–22) hebben deze leden een specifieke vervolgvraag: op welke wijze gaat de Leven lang leren (LLO)-aanpak van het
kabinet helpen bij de aanpak van het arbeidsmarkttekort? Wordt daar nu
in de LLO-aanpak concreet op gestuurd? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet?

3

De leden van de CDA-fractie merken op dat de meeste vacatures in de
handel, de zakelijke dienstverlening en de zorg zijn. Samen zijn deze drie
branches goed voor de helft van alle vacatures. In de horeca was de
vacaturegroei het grootst; in die sector kwamen er in de eerste drie
maanden 15.000 bij. In hoeverre gaat het in de horeca om banen die
tijdens de coronapandemie zijn opgezegd? Is hier sprake van structureel
werk, of is hierbij ook een groot deel seizoensgebonden werk? De krapte
in de zorg blijft een punt van aandacht. Op welke manier kan innovatie
hierbij een rol spelen om het werk zodanig in te richten dat er minder
mensen nodig zijn?
De leden van de CDA-fractie constateren dat het Centraal Planbureau
(CPB) de verwachting uit dat de grote krapte op de arbeidsmarkt voorlopig
aanhoudt. Dat kan ook gevolgen hebben voor onder meer plannen uit het
regeerakkoord, zo stellen zij: «Het is de vraag of alle geplande intensiveringen gezien de krappe arbeidsmarkt en andere capaciteitsknelpunten
kunnen worden gerealiseerd». Kan het kabinet hierop reageren en ziet zij
noodzaak de plannen uit het regeerakkoord bij te stellen? Zo ja, kan men
een toelichting geven op welke punten en hoe dit dan eventueel gewijzigd
kan worden?
De leden van de CDA-fractie merken op dat het zogeheten onbenut
arbeidspotentieel voor het zevende kwartaal op rij daalde. Het gaat nu nog
om 1,1 miljoen mensen, verwacht het kabinet dat deze trend zich
voortzet? Kan dit nader toegelicht worden? Er is nog een groep van bijna
een half miljoen onderbenutte deeltijdwerkers. Dat zijn mensen die in
deeltijd werken, meer uren willen werken en hier ook direct beschikbaar
voor zijn. Toch lukt het hen niet, ondanks de vele vacatures, meer uren te
gaan werken. Kan hiervoor een verklaring worden gegeven? Hoe denkt
het kabinet deze mensen te kunnen helpen? Kan aangegeven worden in
welke orde van grote dit de krapte op de arbeidsmarkt kan aanpakken?
De leden van de CDA-fractie stellen dat, om toch aan personeel te komen
of werknemers te binden, werkgevers ook vaker vaste contracten zouden
kunnen aanbieden. Dat gebeurt ook wel, maar ten opzichte van een jaar
eerder zit er relatief toch meer groei in flexibele contracten, blijkt uit een
afzonderlijke analyse van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en
Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk
onderzoek (TNO) over flexwerk. Kan het kabinet hiervoor een verklaring
geven? Wat zou kunnen helpen om organisaties meer mensen in vaste
dienst te laten nemen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractie
De leden van de Volt-fractie constateren dat de arbeidsmarkt in december
2021 ongekend krap was met 126 vacatures per 100 werklozen (Kamerstuk
29 544, nr. 1093). Recentelijk is naar buiten gekomen dat de krapte is
gestegen naar 133 vacatures per 100 werklozen1. Terwijl er veelal
gesproken wordt over het brengen van arbeidsmigranten naar Nederland,
heeft dit ook veel nadelen zoals de problemen rondom huisvesting en het
bevorderen van een «braindrain» uit andere landen in Europa en derde
landen. Ook is er veel onbenut arbeidspotentieel in Nederland. Met de
oorlog in Oekraïne en de sancties op Rusland, merken wij allemaal hoe de
jarenlange afhankelijkheid van Russisch gas ons nu pijn doet in de
portemonnee. Als «oplossing» wordt er nu gekeken naar het importeren
van Amerikaans schaliegas, maar dit zal de energietransitie niet verder
helpen. De oorlog in Oekraïne en het recente Intergovernmental Panel on
1

NOS, 17 mei 2022, «Recordkrapte op de arbeidsmarkt: 133 vacatures per 100 werklozen»
(Recordkrapte op de arbeidsmarkt: 133 vacatures per 100 werklozen | NOS).

4

Climate Change (IPCC-)rapport laten zien dat wij snel moeten toewerken
naar een groene energietransitite en energie-onafhankelijkheid.
Het benutten van ons arbeidspotentieel is gelet op de grote transities
volgens de leden van de Volt-fractie essentieel. De ongekende krapte op
de arbeidsmarkt zorgt er mede voor dat de energietransitie en energieonafhankelijk worden, in het geding komt. Het regeerakkoord doet een groot
beroep op vakmensen gelet op de klimaatambities, maar deze «klimaatbanen» worden niet geprikkeld. Deze leden vinden daarom dat er met
meer urgentie naar dit probleem gekeken moet worden. Een voordeel van
het stimuleren van het potentieel voor deze banen is dat omscholing
relatief makkelijk is. Denk hierbij aan isolatie-, zonnepanelen- en warmtenetmonteurs en energieprestatieadviseurs. Maar ook aan timmermannen,
elektriciens en monteurs werktuigbouw. Daarom hebben deze leden de
volgende vragen. Is de Minister het met de leden van de Volt-fractie eens
dat er meer middelen beschikbaar moeten komen om klimaatbanen
aantrekkelijker te maken? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kan de Minister
toelichten wat zij doet om deze banen attractiever te maken?
De leden van de Volt-fractie merken op dat een eerder rapport over het
effect van de halvering van collegegeld heeft uitgewezen dat het de
toegankelijkheid van lerarenopleidingen, vooral voor kwetsbaardere
groepen, vergroot. Hoewel het wel bijdroeg aan de afname van twijfel om
te kiezen voor een lerarenopleiding leidde het niet direct tot een
toename2. Een betere stimulans is dus nodig. Staat de Minister open voor
een volledige vergoeding van opleidingen binnen de klimaat- en
energiesector in mbo-opleidingen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de Volt-fractie constateren dat slechts 7% van de technische
beroepen in de energiesector beoefend worden door vrouwen. Ook zijn
het vrouwen die vooral deeltijd werken. Hier zit dan ook veel onbenut
arbeidspotentieel.3 Het zijn vooral vooroordelen rondom genderrollen en
het gebrek aan vrouwelijke rolmodellen wat vrouwen tegenhoudt, vooral
wanneer het gaat om vaktechnische banen.4 Hoe besteedt de Minister
aandacht aan vrouwen binnen de technische en energiesector? Wordt hier
gedacht aan hoe technische banen kunnen aansluiten op de belevingswereld van vrouwen? Hoe staat de Minister tegenover een landelijke
campagne op scholen waarbij gebruik gemaakt van vrouwelijke rolmodellen binnen de energiesector op vmbo-scholen?
De leden van de Volt-fractie merken op dat nu de coronanoodsteun
eindigt, veel ondernemers in zwaar weer zitten. Economen voorspellen
een grote toename van faillissementen waardoor vele mensen werkloos
raken. Nu is het Zweeds model van werken met transitiefondsen
succesvol gebleken.5 Deze fondsen begeleiden werkzoekenden/werklozen
naar nieuw werk. Deze zijn ook structureel ingebed in het systeem en
krijgen structurele financiering van de Zweedse overheid. Dit is een

2

ResearchNed, november 2018, «Halvering collegegeld: helpt het twijfelende studenten over de
streep?» (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2018D61248&did=2018D61248).
McKinsey Global Institute, september 2018, «Het potentieel pakken: de waarde van meer
gelijkheid tussen mannen en vrouwen op de Nederlandse arbeidsmarkt» (MGI-Power-of-ParityNederland-September-2018-DUTCH.ashx (mckinsey.com)), Topsector energie, oktober 2021,
«Rapportage vrouwen in de energietransitie» (Vrouwen in de energietransitie_printversie.docx
(75inq.com)).
4
EenVandaag, 2 mei 2022, «Mirjam, Lucy en Chantal kozen voor een baan in de techniek en
merkten hoe moeilijk dat als vrouw vol te houden is» (Mirjam, Lucy en Chantal kozen voor een
baan in de techniek en merkten hoe moeilijk dat als vrouw vol te houden is – EenVandaag
(avrotros.nl)).
5
Sociaaleconomische Raad (SER), 5 februari 2020, «Ook Zweden zet in op leven lang ontwikkelen» (Ook Zweden zet in op leven lang ontwikkelen | SER).
3

5

proactieve en inclusieve aanpak waarbij het proces van werk-naar-werk zo
snel mogelijk wordt gestart. Is de Minister bekend met het Zweeds model
van transitiefondsen? Wat is de appreciatie van het kabinet van dit
Zweedse model? Is de Minister het met leden van de Volt-fractie in
algemene zin eens dat een Zweeds transitiefonds een proactieve en
inclusieve manier is om mensen van werk-naar-werk te begeleiden? Is de
Minister bereid om een soortgelijk transitiefonds in Nederland te creëren
waarbij mensen begeleid worden naar kansrijke (klimaat)banen? Zo nee,
waarom niet?
Tot slot hebben de leden van de Volt-fractie vernomen dat de Minister de
eerste aanvraagronde van de Stimulering van de ArbeidsmarktPositie
(STAP)-regeling als een succes bestempelde. Dit terwijl van de 36.000
aanvragen er maar 900 een STAP-budget aanvroegen om zich te laten omof bijscholen tot een beroep in de bouwnijverheid, terwijl de beroepen in
de bouwnijverheid essentieel zijn voor de energietransitie. Hier hebben
deze leden de volgende vragen over. Is de Minister bereid om het
STAP-budget verder uit te breiden en volledige dekking te bieden voor
mensen die zich willen laten om- of bijscholen naar een klimaatbaan? Zo
nee, waarom niet? Erkent de Minister dat er meer vakmensen en
klimaatbanen moeten komen om de energietranstie te versnellen? Wat
gaat de Minister doen om klimaatbanen te stimuleren? Deze leden
ontvangen graag een toelichting.
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft met belangstelling kennisgenomen van de
antwoorden op vragen van de commissie over de aanpak krapte arbeidsmarkt (Kamerstuk 29 544, nr. 1086).
Het lid van de BBB-fractie mist in de hele aanpak en antwoorden een plan
om mensen die in deeltijd werken te verleiden om meer uren te gaan
werken. Is het bij de Minister bekend wat de argumenten van mensen die
in deeltijd werken zijn om niet meer uren te werken en wat er voor nodig
is om deze groep van ruim 3,8 miljoen personen te verleiden om meer te
gaan werken? En weet de Minister waarom een groep van 560.000
personen wel meer wil uren zou willen maar deze niet krijgt (bron: CBS)?
II Antwoord/Reactie van de Minister

6