Factsheet elementen van sturing en verantwoording

In onderstaand schema worden de relevante elementen van sturing en verantwoording in de huidige positionering van ProRail als BV
vergeleken met de positionering van ProRail als publiekrechtelijk zbo met eigen rechtspersoonlijkheid zoals neergelegd zal zijn in de
Kaderwet zbo’s en de instellingswetgeving. Dit zal nader worden uitgewerkt in een visie op sturing van en toezicht op het zbo ProRail. De
circulaire ‘Governance ten aanzien van zbo’s’ onderscheidt een rol van eigenaar en een rol van opdrachtgever.
Sturing en verantwoording

ProRail B.V.

zbo ProRail

Goedkeuring van de begroting

Nee

Ja

Artikel 29 Kaderwet zbo’s

Goedkeuring van het financieel meerjarenbeleidsplan

Deels

Ja

Instellingswetgeving (standaard bij zbo’s van IenM)

Ja

Ja

Artikel 34 Kaderwet zbo’s

Ja

Artikel 17 Kaderwet zbo’s;.

Goedkeuring van de jaarrekening
Goedkeuring van de tarieven (in ieder geval op het

1

Nee

gebied van derde werken)

In de nieuwe positionering neergelegd in:

Werkwijze IenM is daarbij dat het zbo een kostprijscalculatiemodel
opstelt waarop IenM een audit laat uitvoeren. Daarnaast gaat het
tariefvoorstel vergezeld van de bevestiging dat het voorstel
overeenstemt met het kostprijscalculatiemodel en de reactie van de
gebruikersraad op het voorstel.

Aansluiting van de financiële cyclus op begrotingcyclus

Deels

Ja

van het Rijk

Artikel 18 Kaderwet zbo’s (opstellen jaarverslag voor 15 maart),
Artikel 26 Kaderwet zbo’s (minister stelt datum vast voor de begroting
van het daaropvolgende jaar)

Benoeming leden raad van bestuur

Getrapt

Ja

Artikel 12 Kaderwet zbo’s

Schorsing en ontslag leden raad van bestuur

Ja

Ja

Artikel 12 Kaderwet zbo’s

Vaststelling bezoldiging raad van bestuur (Wet

Nee2

Ja

Artikel 14 Kaderwet zbo’s

normering topinkomens van toepassing)

1

Op dit moment wordt IenM wel geïnformeerd over de tarieven van derdenwerken
ProRail valt niet onder de reikwijdte van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). De bezoldigingsnorm in die wet is door middel van een
aandeelhoudersbesluit wel van overeenkomstige toepassing verklaard op ProRail.

2

Zeggenschap in de strategie door vooraf richting te

Ja

Ja

geven en dialoog te voeren

Instellingswetgeving (standaard bij zbo’s van IenM:
-Versturen van een jaarbrief (huidige beleidsprioriteitenbrief),
-Voeren van een strategische dialoog.

Vaststelling beleidsregels gericht op de

Deels

Ja

Ja

Ja

Artikel 21 Kaderwet zbo’s

3

taakuitoefening

Sturing op prestaties, maatregelen en programma’s

Prestatie-afspraken zoals nu opgenomen in de concessie, worden in de
instellingswetgeving en onderliggende regelgeving opgenomen

Sturing op doelmatigheid en doeltreffendheid

Indirect

Ja

Artikelen 18, 20, 35, 39 Kaderwet zbo’s; De eigenaarsrol behelst
verantwoordelijkheid voor het definiëren van de kwaliteit van de
taakuitoefening en het uitvoeren van beleidsevaluaties. De
opdrachtgeversrol behelst de beoordeling van de uitvoering van de
opgedragen taak en prestatie.
-Via de jaarlijkse beoordeling van het financieel meerjarenbeleidsplan
en de 5-jaarlijkse evaluatie (artikel 39 Kaderwet zbo’s)
-Efficiencynorm opgenomen in tarievenbeleid
-Kostprijscalculatiemodel

Informatieverplichting t.b.v. taakuitoefening van de

Deels

Ja

minister in haar eigenaars- en opdrachtgeversrol

Artikel 20 Kaderwet zbo’s. Nu via de aandeelhoudersrol en met name
de beheersconcessie geregeld. Wordt hiermee meer integraal en
eenduidiger.
Artikel 20 Kaderwet zbo’s geeft het zbo de verantwoordelijkheid voor
het snel en onversneden informeren van de minister in haar
eigenaars- en opdrachtgeversrol over aanmerkelijke verschillen die
ontstaan of dreigen te ontstaan tussen de werkelijke en de begrote
baten en lasten dan wel inkomsten en uitgaven.

Oplevering periodieke rapportages ten aanzien van

Ja

Ja

Instellingswetgeving

Deels (primair

Ja

Artikelen 23, 32 Kaderwet zbo’s en Circulaire Governance ten aanzien

uitvoering, financiën en prestaties
Toezicht op risico’s voor de (continuïteit) van de
organisatie

bij de RvC)

van zbo’s. Wordt hiermee een meer expliciete taak van de minister in
haar eigenaarsrol.

3

De huidige beheerconcessie bevat de mogelijkheid om bij de goedkeuring van het beheerplan een aanwijzing te geven gericht op de taakuitoefening.

In de circulaire beschreven als toezicht op: de kwaliteit van de
uitvoering van wettelijke taken en de doelmatigheid per zbo (ook op
lange termijn);
de continuïteit van het zbo op de lange(re) termijn;
mogelijke risico’s rond de uitvoering van een taak en transacties;
de noodzakelijkheid om voorzieningen te treffen (enkel
publiekrechtelijk), indien naar het oordeel van de opdrachtgever een
zelfstandig bestuursorgaan zijn taak ernstig verwaarloost.
Wet openbaarheid van bestuur van toepassing

Nee

Ja

Wet openbaarheid van bestuur; Dit levert randvoorwaarden voor een
transparante grondhouding en een navolgbare manier van werken.

Algemene wet bestuursrecht/algemene beginselen van
behoorlijk bestuur van toepassing

Nee

Ja

Algemene wet bestuursrecht; ProRail zal in haar afwegingen meer dan
nu het geval is rekening moeten houden met de belangen van andere
partijen en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur toepassen
(o.a. redelijkheid en billijkheid). De rechter toetst overheidshandelen
aan deze algemene beginselen van behoorlijk bestuur.