Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2484
Vragen van de leden Van Nispen en Leijten (beiden SP) aan de Ministers
voor Rechtsbescherming en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
over de gevolgen voor mensen als de Staat blijft procederen (ingezonden
13 maart 2023).
Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming), mede namens de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 8 mei
2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2128.
Vraag 1
Kent u het redactioneel commentaar van M. Scheltema, «Procederen tegen
de burger. Maakt het recht van de burger een vijand?»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Wat is uw reactie op de observatie dat tegenover de redenen van de Staat
om in hoger beroep te gaan tegen mensen die in eerste aanleg gelijk kregen
bij de rechter, zoals mogelijke precedentwerking en rechtseenheid, de
belangen van de mensen die het betreft staan? Realiseert u zich voldoende
dat het voor mensen die gewonnen hebben bij de rechter tot enorme
financiële en mentale belasting leidt en dat het belang van het individu niet
zomaar kan wijken voor het «algemeen belang» van een hoger beroep, als
daar al sprake van is?
Op welke wijze gaat u scherper afwegen of een hoger beroep ook echt
noodzakelijk is en geen onevenredige gevolgen heeft voor de mensen die het
betreft?
Antwoord 2 en 3
Ik ben mij er zeer goed van bewust dat wanneer de Staat in een procedure
hoger beroep aantekent, de burger zich door deze opstelling in de kou gezet
kan voelen en dat verder procederen voor hem een enorme belasting vormt.
Tegelijkertijd kunnen er goede redenen zijn voor de Staat om in een bepaald
geval in hoger beroep te gaan, bijvoorbeeld als dat noodzakelijk is om

1

ah-tk-20222023-2484
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

M. Scheltema, februari 2023, Procederen tegen de burger: Maakt het recht van de burger een
vijand?, NTB 2023/38.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

duidelijkheid te krijgen voor de toepassing van het recht in soortgelijke
gevallen. Dat betekent dat de Staat altijd een evenwichtige afweging dient te
maken tussen alle belangen die in het geding zijn, en zich derhalve niet
geheel eenzijdig als partij tegenover een burger kan opstellen. Om die
afweging op een goede manier te kunnen maken, heeft het kabinet in het
verleden in reactie op het rapport van de Nationale ombudsman «Behoorlijk
omgaan met schadeclaims» ook een kader opgesteld.2 Hierin wordt voorgeschreven dat de Staat terughoudend om moet gaan met het instellen van
hoger beroep indien de Staat in een procedure tegen een burger door de
rechter in het ongelijk is gesteld en dient zij bij de besluitvorming over een
eventueel in te stellen hoger beroep, de belangen van de betrokken individu
mee te wegen. Tevens wordt voorgeschreven dat in geval van een proefproces in het algemeen belang de overheid een afspraak maakt met de
betrokken burger over de vergoeding door het Ministerie van diens proceskosten.
Dit kader is alweer geruime tijd geleden opgesteld. In de motie Leijten/Ellian3
is aan de regering gevraagd om met een reflectie te komen op de rol van de
Staat als procespartij. Of bovengenoemd kader nog voldoende actueel is en
voldoende aandacht krijgt bij de besluitvorming over de procesopstelling
binnen de rijksoverheid, zal worden meegenomen in de kabinetsreactie op de
motie.
Vraag 4
Wat vindt u van het voorstel dat er voortaan ook anders kan worden
omgegaan met de mensen tegen wie hoger beroep wordt ingesteld, om hen
in ieder geval niet met de negatieve gevolgen hiervan op te zadelen?
Bijvoorbeeld door in ieder geval de advocaat van de betrokkene te betalen en
de positieve gevolgen van de gewonnen rechtszaak in stand te laten voor de
mensen, ongeacht de uitkomst in hoger beroep?
Antwoord 4
Zoals ik heb aangegeven bij het antwoord op vraag 2 en 3 schrijft het kader
«Behoorlijk omgaan met schadeclaims» voor dat in geval van een proefproces in het algemeen belang de overheid een afspraak maakt met de
betrokken burger over de vergoeding door het Ministerie van diens proceskosten. In het kader van de motie Leijten/Ellian zal worden bezien of dit kader
nog voldoende actueel is en voldoende aandacht krijgt bij de besluitvorming
over de procesopstelling van de Staat.
Vraag 5
Bent u reeds begonnen met de uitvoering van de motie Leijten/Ellian4 die
vraagt om een reflectie over de rol van de Staat als procespartij, om het
vertrouwen in overheidsinstanties te herwinnen? Hoe gaat u dit aanpakken?
Antwoord 5
Ja. Zoals ik hierboven heb aangegeven, bestaat er binnen de rijksoverheid
een kader om een behoorlijke omgang met schadeclaims binnen de
rijksoverheid te borgen. Of dit kader nog voldoende actueel is en voldoende
aandacht krijgt bij de besluitvorming over de procesopstelling van de Staat in
individuele gevallen, zal ik in de komende periode bezien. Ik verwacht u daar
namens het kabinet rond de zomer nader over te informeren.

2

Kamerstuk 32 123 VI, nr. 88, vergaderjaar 2009–2010
Kamerstuk 29 279, nr. 761.
4
Kamerstuk 29 279, nr. 761.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2