Rookverbod
Inspectieresultaten 2017
Deze factsheet beschrijft de resultaten van het toezicht op naleving
van het rookverbod in 2017.
De NVWA houdt toezicht op de naleving van de
rookverboden. Jaarlijks worden controles uitgevoerd
om na te gaan of de regels rondom het rookverbod
worden nageleefd. Bij overtreding van de regels
wordt handhavend opgetreden.
De focus van het toezicht lag in 2017, evenals de
afgelopen jaren, op de cafés en discotheken. Uit
naleefonderzoek bleek dat de naleving in deze sector achterbleef. Andere risicosectoren waren de evenementen/festivals en de sishalounges.

Daarnaast zijn er rookcontroles uitgevoerd, onder
andere naar aanleiding van meldingen, in andere
sectoren.
In deze factsheet worden de resultaten van de in
2017 uitgevoerde rookcontroles weergegeven en
toegelicht.

Achtergrond
Jaarlijks overlijden circa 20.000 mensen aan de gevolgen van (actief) roken en enige honderden mensen
aan de gevolgen van meeroken. Het gaat daarbij om een vermijdbare doodsoorzaak. Daarnaast leidt
meeroken tot vele gezondheidsaandoeningen en daarmee verband houdende zorgkosten. De Tabaks- en
rookwarenwet heeft als doel de gezondheid van de niet-roker te beschermen en het roken, vooral onder
minderjarigen, te ontmoedigen.
Rookverboden
Op de werkplek en in openbare gebouwen en ruimtes, zoals ziekenhuizen, concertzalen en luchthavens
geldt al jaren een rookverbod. Sinds 1 juli 2008 geldt er een rookverbod in de horca. Dit verbod geldt
sinds 10 oktober 2014 voor de hele horeca. De uitzondering op het rookverbod voor de kleine cafés
zonder personeel is toen vervallen.
Risicogericht toezicht NVWA
De NVWA houdt toezicht op de naleving van het rookverbod. Dit toezicht richt zich zoveel mogelijk op de
risicosectoren, oftewel de sectoren en locaties waar de naleving nog onvoldoende is. Om te bepalen welke
sectoren achterblijven qua naleving wordt jaarlijks onderzoek verricht door onderzoekbureau Intraval. Uit
deze onderzoeken is gebleken dat de naleving bij restaurants ed. kort na de invoering van het rookverbod
al hoog was en de naleving bij cafés en discotheken achterbleef. De focus van het toezicht ligt de afgelopen jaren dan ook op deze categorie horecabedrijven. Naast de nalevingsonderzoeken geven burgermeldingen ook richting aan het risicogerichte toezicht.

Werkwijze
De NVWA houdt risicogericht toezicht op naleving
van het rookverbod in voornamelijk nietbereidende horeca (cafés, sishalounges, discotheken en eetcafés die later op de avond overwegend
een caféfunctie hebben). Hiertoe worden gericht
horecagelegenheden geïnspecteerd. De controles
worden uitgevoerd op momenten waarop verwacht
wordt dat het rookverbod niet wordt nageleefd
(tijdstippen met veel aanwezige bezoekers, later
op de avond en in het weekend).
Daarnaast worden er risicogerichte rookcontroles
uitgevoerd op evenementen en festivals. Het betreft voornamelijk muziek gerelateerde evenementen/festivals.
Naast het risicogerichte toezicht wordt het rookverbod ook additioneel meegenomen bij controles
op de voedselveiligheid, overwegend in de horeca
en ook andere levensmiddelenbedrijven.
Verder wordt het rookverbod gecontroleerd naar
aanleiding van meldingen en tips van werknemers
en burgers. Deze meldingen kunnen betrekking
hebben op het rookverbod in de horeca, maar ook
op andere rookverboden bij voor publiek toegankelijke locaties (zoals winkelcentra, instellingen
voor de gezondheidszorg) en op werkplekken.
Indien tijdens een rookcontrole een overtreding
wordt geconstateerd wordt handhavend opgetreden. Afhankelijk van de ernst van de overtreding
en eventuele recidive volgt een boete of een
schriftelijke waarschuwing.

Resultaten
In 2017 zijn er in totaal 22.843 rookcontroles uitgevoerd. Het betreft zowel eerste inspecties als
herinspecties. 21.814 daarvan zijn in de horeca
uitgevoerd.
Soort controle
Horeca - risicogerichte controles
Horeca - additioneel
Evenement
Andere bedrijfscategorieën
Totaal

Aantal
4.528
17.286
267
762
22.843

Horeca-risicogericht
In 2017 zijn 4.528 risicogerichte inspecties uitgevoerd bij horecabedrijven. Bij deze bedrijven
zijn in totaal 1.392 (31%) maatregelen opgelegd.
Het gaat om 1000 boetes (22%) en 392 schriftelijke waarschuwingen (9%).
Shishalounges
Vanwege de toenemende populariteit van waterpijpcafés (ook wel shishalounges) worden de resultaten van deze bedrijven uitgelicht. De inspecties bij deze horecagelegenheden zijn onderdeel
van de 4.528 risicogerichte inspecties.
Bij het roken van waterpijpen kunnen twee producttypen worden gerookt: waterpijpproducten
met tabak en waterpijpproducten zonder tabak
(kruiden- en/of vruchtenmengsels). Het roken van
het eerste type valt onder het rookverbod, het
roken van het tweede type niet. Bij de inspecties
is nagegaan welk type product in de waterpijpen
wordt gerookt.
Tegen het roken van producten zonder tabak is
niet opgetreden, omdat dit niet onder het rookverbod valt. In totaal zijn in 2017 298 (her) inspecties bij shishalounges uitgevoerd. Hierbij zijn
189 (63%) maatregelen opgemaakt: 167 (56%)
boetes en 22 (7%) schriftelijke waarschuwingen.
Daarnaast zijn 84 (her)inspecties uitgevoerd bij
andere horecabedrijven die het roken van waterpijpen additioneel aanbieden (zoals restaurants
met Noord-Afrikaanse of Midden-Oosten keuken).
Hierbij zijn 47 (56%) maatregelen opgelegd: 42
(50%) boetes en 5 (6%) schriftelijke waarschuwingen.
Horeca-additioneel
Daarnaast is bij 17.286 horecabedrijven de naleving van het rookverbod, overwegend additioneel,
geïnspecteerd (tijdens inspecties in het kader van
de voedselveiligheid). Bij deze inspecties zijn 582
(3%) maatregelen opgelegd: 312 (2%) boetes en
270 (2%) schriftelijke waarschuwingen.

Evenementen
In 2017 zijn 267 inspecties op evenementen uitgevoerd. Daarbij zijn 128 maatregelen (48%)
opgemaakt; 123 boetes (46%) en 5 schriftelijke
waarschuwingen (2%).
Andere bedrijfscategorieën
Naast de voorgaande inspecties is bij 762 andere
inspecties, bij andere bedrijfscategorieën dan de
horeca, het rookverbod specifiek gecontroleerd en
zijn de gegevens daarvan vastgelegd. Het gaat om
een selectieve selectie van bedrijven.

Het rookverbod werd nader geïnspecteerd vanwege een melding of omdat er tijdens een inspectie
met een andere aanleiding (bijv. in het kader van
het toezicht op de voedselveiligheid) een overtreding van het rookverbod werd waargenomen (heterdaadsituatie). Bij deze inspecties zijn 225
(30%) maatregelen opgelegd: 119 (16%) boetes
en 106 (14%) schriftelijke waarschuwingen.

Conclusie
In totaal heeft de NVWA in 2017 22.843 rookcontroles uitgevoerd en daarbij 2.327 maatregelen opgelegd. Deze rookcontroles zijn uitgevoerd in de horeca (waaronder sishalounges), op evenementen en
bij andere bedrijfscategorieën.
Bij cafés, discotheken en eetcafés met een caféfunctie zijn 4.528 risicogerichte inspecties uitgevoerd,
waarbij 1.392 maatregelen zijn opgelegd (31%), 1000 boetes en 392 schriftelijke waarschuwingen.
Het maatregelpercentage was het hoogst bij de sishalounges.
Daarnaast zijn er 267 evenementen/festivals risicogericht gecontroleerd. Hierbij zijn 123 boetes en 5
schriftelijke waarschuwingen opgemaakt. Het boetepercentage is bij deze bedrijven hoger dan bij de
andere sectoren, doordat er veelal nog gerookt wordt op plaatsen waar dit niet is toegestaan.

Rookverbod | Pagina 3 van 5

Bijlage
Tabel 1: uitgevoerde rookcontroles in 2017
Soort controle

Inspecties

RvB

SW

MTR

%RvB

%SW

%MTR

Horeca – risicogericht

4.528

1.000

392

1.392

22

9

31

Horeca – additioneel

17.286

312

270

582

2

2

3

Evenement

267

123

5

128

46

2

48

Andere bedrijfscategorieën

762

119

106

225

16

14

30

22.843

1.554

773

2.327

7

3

10

Totaal

RvB = rapport van bevindingen (boete)
SW = schriftelijke waarschuwing
MTR = totaal aan maatregelen (RvB en SW)

Rookverbod | Pagina 4 van 5

Dit is een uitgave van:
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
Catharijnesingel 59 | Postbus 43006 | 3540 AA Utrecht
www.nvwa.nl
maart 2018

Rookverbod | Pagina 5 van 5