Voortgangsrapportage
Programma Waardigheid en trots op locatie
September 2019

Deze notitie is opgesteld als voorgangsrapportage van het programma Waardigheid en trots op locatie
voor de Tweede kamer. In deze rapportage (peildatum 30 september 2019) worden de inhoudelijke
resultaten van het programma toegelicht.
19/10/2019

2
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Inhoudsopgave
Introductie ................................................................................................................................................ 4
1

Bereik en voortgang programma ...................................................................................................... 5

2

Thema’s Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg ..................................................................................... 9

3

Inzet van ondersteuning ................................................................................................................. 20

4

Bereik website waardigheidentrots.nl en sociale media ................................................................. 22

3
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Introductie
Het ondersteuningsprogramma Waardigheid en trots op locatie (WOL) is in januari 2019 van start
gegaan. ‘Waardigheid en trots op locatie’ is het aanbod aan de locaties om hen te ondersteunen uit te
groeien tot een lerende organisatie om zodoende de kwaliteit van zorg te verbeteren en te waarborgen
dat de zorg voor alle bewoners goed is. Met de ondersteuning vanuit ‘Waardigheid en trots op locatie’
wordt voor een zorgaanbieder inzichtelijk in welke mate het kwaliteitskader op de verschillende locaties
is gerealiseerd en wordt zo nodig ondersteuning op maat geboden.
Het programma Waardigheid en trots op locatie is een vervolg op het eerdere programma ‘Waardigheid
en trots’ (W&t) waarin ondersteuning werd geboden aan verpleeghuisorganisaties met een urgent
kwaliteitsprobleem. Het huidige programma bouwt voort op de kennis en ervaringen die in dit
programma zijn opgedaan. In april dit jaar is een eerste voortgangsrapportage opgesteld waarin het
bereik en de voortgang zijn beschreven. Dit document beschrijft de voortgang van het programma WOL
en het eerdere programma W&t tot en met 30 september 2019 (peildatum). Als er in deze rapportage
wordt gesproken over Waardigheid en trots dan betreft dit zowel het programma WOL als het
programma W&t.
De deelnemers aan het programma WOL bestaan uit locaties voor verpleeghuiszorg en PGBaanbieders die geclusterd verpleeghuiszorg leveren. Het programma Waardigheid en trots op locatie
start met de Scan Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Hiermee krijgt de deelnemende locatie inzicht in
hoeverre de locatie voldoet aan de kwaliteit zoals aangegeven in het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg.
Dit levert een beeld op van sterke punten en ontwikkelpunten. Voor ontwikkelpunten die uit de scan
voortkomen is ondersteuning op maat vanuit het programma mogelijk. Dit kan ondersteuning zijn in de
vorm van expertsessies, coaching, inzet van netwerken of het aanreiken van tools en instrumenten om
de kwaliteit te verbeteren. Door de Scan Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg jaarlijks te herhalen bij elke
deelnemende locatie wordt inzichtelijk hoe de implementatie van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
zich ontwikkelt.
Leeswijzer
De cijfers die worden getoond zijn de resultaten van de locaties die zijn gestart in de pilotfase (4 e
kwartaal 2018) en vanaf de start van het programma in januari 2019 (peildatum is 30 september 2019).
De inhoudelijk duiding (cijfers hoofdstuk 2) zijn gebaseerd op 90 locaties, niet zijnde de locaties in de
pilot fase. Waar relevant worden ook uitkomsten getoond van deelnemers aan de kwaliteitstrajecten
van het programma ‘Waardigheid en trots’. De rapportage bevat de volgende onderdelen:
1. Bereik en voortgang programma.
2. Uitkomsten thema’s Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg, gebaseerd op 90 locaties.
3. Inzet van ondersteuning.
4. Bereik website en sociale media.
In hoofdstuk 2 worden voor 90 deelnemende locaties de uitkomsten op de acht thema’s van het
kwaliteitskader beschreven. Dit geeft een beeld van waar deze locaties staan ten aan zien van de
realisatie van het kwaliteitskader, maar geeft geen representatief beeld van de sector als geheel. In dit
hoofdstuk is de pilotgroep buiten beschouwing gelaten omdat de ontwikkeling van de werkwijze en
methodologie van de scan in de pilotfase nog niet was afgerond.

4
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

1

Bereik en voortgang programma

Deelnemers Waardigheid en trots op locatie (WOL)
Op 30 september namen 264 locaties deel aan het programma Waardigheid en trots op locatie. Deze
locaties zijn onderdeel van in totaal 117 organisaties. Een locatie wordt beschouwd als een deelnemer
vanaf het moment dat zij zich aanmeldt om mee te doen aan het programma en aangeeft in welke
maand de locatie wil starten. Deze rapportage is gebaseerd op de 264 deelnemende locaties. Figuur 1
geeft weer in welke fase van het programma de deelnemers zich bevinden.
Addendum: laatste stand aantal deelnemers november is 300 locaties. In vergelijking met de
voortgangsrapportage van maart 2019 zijn er 91 locaties bijgekomen.

Fase

Definitie

Aanmelding

Aangemeld voor het programma,
scan is nog niet gestart.

Scan

Scantraject wordt uitgevoerd

Geen ondersteuning

Scan is afgerond, locatie gaat
zelfstandig aan de slag

Light ondersteuning

Scan is afgerond, locatie is aan
de slag m.b.v. light ondersteuning

Plus ondersteuning

Scan is afgerond, locatie is aan
de slag in een plustraject

Intensieve
ondersteuning

Scan is afgerond, locatie is aan
de slag in een kwaliteitstraject

Figuur 1: Locaties die deelnemen aan het programma WOL, n= 264 (instroom tot 30/09/2019).

In totaal is bij 155 locaties de Scan 1 uitgevoerd, deze locaties bevinden zich nu in de uitvoeringsfase.
Een klein deel van deze locaties gaat zelfstandig verder met de ontwikkelpunten die naar boven zijn
gekomen in de Scan (7%) of met behulp van lichte ondersteuning vanuit het programma (14%). Bij een
groot deel (41%) is intensieve ondersteuning gestart om de kwaliteit op de locatie te verbeteren.

1 Deelname aan het programma WOL start met de Scan Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Met de scan wordt in kaart gebracht

in hoeverre de locatie voldoet aan de kwaliteit zoals aangegeven in het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. De scan bestaat uit
een vragenlijst zelfanalyse, documentenanalyse en een kwaliteitsgesprek.

5
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Deelnemers Waardigheid en trots (W&t)
Op dit moment wordt er op 155 verpleeghuislocaties nog actief gewerkt aan kwaliteitsverbetering in de
vorm van een kwaliteitstraject vanuit programma W&t. In deze trajecten worden locaties ondersteund
door één of meerdere coaches om de kwaliteit op orde de brengen. In totaal hebben 169 locaties
inmiddels een kwaliteitstraject afgerond (zie figuur 2).

Afgerond traject

169

Lopend traject

155

0

50

100

150

200

Aantal locaties

Figuur 2: Aantal locaties in kwaliteitstrajecten van W&t.

De meeste organisaties melden de helft van hun locaties aan voor het programma WOL
Van de 117 organisaties die deelnemen aan het programma WOL heeft een klein deel alle locaties
aangemeld voor het programma. Van de meeste organisaties neemt de helft van de locaties deel, zie
figuur 3. Organisaties hebben hiervoor verschillende afwegingen, zoals:
1. enkele locaties aanmelden om te kijken hoe het werkt en wat deelname oplevert, waarna andere
volgen;
2. aanmelden van locaties die er (vermoedelijk) niet zo goed voorstaan (focus op
ondersteuningsmogelijkheden);
3. aanmelden van een locatie waar een nieuwe locatiemanager start (focus op analyse);
4. aanmelden van alle locaties (vooral bij kleine organisaties);
5. spreiding van inspanning die het uitvoeren van de Scan kost door te faseren.

Figuur 3: Verdeling van het deel van de locaties waarmee organisaties deelnemen aan WOL.

30% van de organisaties in ZINL-database werkt met behulp van WOL en W&t aan
kwaliteitsverbetering.

6
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Van de 117 deelnemende organisaties aan WOL hebben acht organisaties al eerder deelgenomen aan
een kwaliteitstraject van W&t. De overige 109 organisaties zijn nieuwe deelnemers. Van de 538 (384 +
101 + 45+8) zorgaanbieders die vallen onder het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg die over verslagjaar
2018 indicatoren hebben aangeleverd aan de Openbare Database (ODB) van Zorginstituut Nederland
(ZINL) neemt 20% (109 organisaties) deel aan het programma WOL en 10% (53 organisaties) aan een
kwaliteitstraject van het programma W&t. Dit betekent dat bij 30% van de organisaties in de ODB van
ZINL vanuit Waardigheid en trots wordt gewerkt aan kwaliteitsverbetering, zie figuur 4.

Figuur 4: Deelnemende organisaties WOL en W&t t.o.v. ODB van ZINL2*

Een vergelijking met de OBD van ZINL-databestand laat zien dat organisaties van verschillende groottes
(aantal locaties, aantal fte) goed zijn vertegenwoordigd in het programma WOL.
In figuur 5 toont het aantal cliënten van de verschillende deelnemend locaties. Zo zijn er 35 locaties met
een clientaantal tussen de 21 en 50.

Figuur 5: Aantal cliënten in de deelnemende locaties.

2 De Openbare Database (ODB) van Zorginstituut Nederland (ZINL) bevat de betreffende organisaties die vallen onder het

Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg en die over verslagjaar 2018 indicatoren hebben aangeleverd. Uit deze figuur blijkt dat enkele
organisaties niet in het Openbare databestand zijn terug te vinden (N=18). Deze organisaties zijn mogelijk niet terug te vinden in
de ODB omdat de organisatienamen niet overeenkomen of omdat zij hebben nageleverd en daarom niet zijn opgenomen in de
ODB. Slechts vier organisaties die vallen onder het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg hebben niet aangeleverd aan de ODB.

7
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Deelnemende locaties willen graag inzicht in waar zij staan ten opzichte van het Kwaliteitskader
Aan de deelnemers aan WOL is gevraagd om welke reden zij zich hebben aangemeld voor het
programma. Het grootste deel van de deelnemers (73%) geeft aan inzicht te willen in waar de locatie
staat ten aanzien van de acht thema’s van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Ongeveer een kwart
van de deelnemers (23%) geeft aan deel te nemen omdat zij graag ondersteuning willen ontvangen bij
ontwikkelpunten.
Waardigheid en trots bereikt naar schatting 39.400 cliënten op de deelnemende locaties
Op basis van de actieve deelnemers die zijn gestart met de scan of zich in de uitvoeringsfase bevinden
is een schatting gemaakt van het aantal cliënten dat het programma WOL bereikt. Dit aantal is geschat
op 15.400 cliënten.3 Op de locaties waar vanuit W&t wordt gewerkt aan kwaliteitsverbetering worden
naar schatting 24.000 cliënten bereikt. Daarmee komt het geschatte totale bereik van Waardigheid en
trots op 39.400. Dit is 31% van de totale groep verpleeghuiscliënten in Nederland. 4
Het aantal deelnemers aan WOL is het grootst in Noord Nederland, Midden Nederland en Zeeland
Figuur 6 laat zien hoe de deelnemers zijn verdeeld over de zorgkantoorregio’s. In de zorgkantoorregio’s
Friesland (N= 30), Groningen (N= 20), Kennemerland (N= 17), Drenthe (N= 17), Utrecht (N= 16),
Arnhem (N= 16) en Zeeland (N= 16) is het aantal deelnemers het grootst. In de regio’s ’t Gooi en
Midden-IJssel nemen nog geen locaties deel aan het programma WOL. Figuur 7 laat zien dat in regio’s
waarin de deelname aan WOL minder is er juist een flink aantal organisatie heeft deelgenomen aan
W&t (communicerende vaten). Organisaties in Limburg zijn in beide programma’s minder
vertegenwoordigd.

Figuur 6: Spreiding deelnemende locaties WOL t/m Q3, N= 259
Figuur 7: Spreiding deelnemende organisaties Waardigheid en trots, N= 63

3

Deze schatting is gebaseerd op gegevens die 124 van de 194 deelnemende locaties hebben aangeleverd omtrent het aantal
cliënten waaraan zij zorg bieden en is geëxtrapoleerd naar 194 locaties.
4 De totale groep is vastgesteld op 126.000 op basis van Vektis op 1 januari 2018.

8
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

2

Thema’s Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg

Scan Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
Het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg beschrijft acht thema’s die zijn gerelateerd aan thema’s van
inhoud van zorg, kwaliteit en veiligheid en de randvoorwaarden hiervoor. Deelname aan het programma
WOL start met de Scan Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Met de scan brengt de locatie in kaart in
hoeverre de locatie voldoet aan de kwaliteit zoals beschreven onder de acht thema’s in kwaliteitskader.
De scan bestaat uit een vragenlijst zelfanalyse, documentenanalyse en een kwaliteitsgesprek.
In de vragenlijst zelfanalyse zijn de belangrijkste punten uit het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
vertaald in stellingen. Respondenten worden gevraagd naar hun ervaringen met de verschillende
onderwerpen op de locatie (b.v. aandacht voor cliënten of hygiënisch werken) en geven antwoorden op
een schaal die loopt van 1 (helemaal niet mee eens) tot en met 5 (helemaal mee eens). De vragenlijst
is op maat voor de verschillende doelgroepen zoals cliënten, familie, medewerkers, managers,
vrijwilligers, etc..
In het kwaliteitsgesprek, waaraan circa vijftien sleutelfiguren deelnemen, (een representatieve
afspiegeling van de locatie) worden de uitkomsten van de vragenlijst en analyse met de aanwezigen
besproken en geduid. Aan het einde van het gesprek stellen de aanwezige sleutelfiguren de definitieve
kleurcodering voor de locatie vast (hoe staat de locatie ervoor op de acht thema’s van het
kwaliteitskader?). Figuur 8 en 9 hieronder tonen voorbeelden van de kleurcodering zoals dat is
vastgesteld in het kwaliteitsgesprek op een (fictieve) locatie met daarbij een voorbeeld van een
bijpassend vervolgtraject.

Figuur 8: Voorbeeld 1 kleurcodering op de 8 thema’s van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg na het kwaliteitsgesprek
en vervolgtraject.

9
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Figuur 9: Voorbeeld 2 kleurcodering op de 8 thema’s van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg na het kwaliteitsgesprek
en vervolgtraject.

Uitleg kleurcodering thema’s kwaliteitskader

Uitblinker: het thema is zeer goed op orde en de locatie kan als voorbeeld dienen voor andere
locaties
Het thema is op orde bevonden
Geen eenduidig beeld: het thema is nog niet orde, maar onduidelijk is of het echt een
aandachtspunt is. Bv. doordat er tussen doelgroepen of binnen de doelgroepen uiteenlopende
antwoorden worden gegeven.
Aandachtspunt: het thema is niet op orde en dient (op een aantal punten) te worden verbeterd
Ernstige issues geconstateerd die op korte termijn moeten worden opgelost

10
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Uitkomsten thema’s Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
In deze rapportage worden de uitkomsten van 90 locaties gepresenteerd waar de scan is afgerond en
die niet tot de pilot groep behoren. Deze groep locaties heeft zichzelf aangemeld voor deelname aan
het programma Waardigheid en trots op locatie en vormt dus geen aselecte steekproef van
verpleeghuislocaties. Het is niet bekend in hoeverre deze groep representatief is voor de totale groep
verpleeghuislocaties (de sector). De uitkomsten die worden gepresenteerd geven een beeld van hoe
deze locaties zichzelf scoren ten opzicht van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg 5 en vormen de
startsituatie voor deze groep van 90 locaties voor deelname aan het programma WOL.
Figuur 10 toont de uitkomsten op de zorginhoudelijke thema’s van het Kwaliteitskader
Verpleeghuiszorg. De figuren laten zien dat een flink deel van deze locaties zichzelf groen (op orde of
uitblinker) scoort op de thema’s Persoonsgerichte zorg (44%), Wonen en welzijn (36%) en Veiligheid
(40%). Bij een belangrijk deel van de locaties zijn deze thema’s een aandachtspunt of een ernstig issue,
zo is het thema Veiligheid bij 18% van deze locaties als een ernstig issue is gescoord. Het thema Leren
en verbeteren vormt bij het grootste deel van de locaties een aandachtspunt (56%) en wordt door slechts
14% van de locaties op orde gescoord.
Op de randvoorwaardelijke thema’s Leiderschap en Personeelssamenstelling scoort een groot aantal
locaties oranje of rood (figuur 11). 62% van de locaties geeft aan dat Leiderschap een aandachtspunt
of ernstig issue is. 73% van deze locaties scoort het thema Personeelssamenstelling als een
aandachtspunt of ernstig issue. Bij slechts 13% van de locaties wordt het thema groen of donker groen
gescoord. De uitkomsten voor de thema’s Gebruik van hulpbronnen en Gebruik van informatie bevatten
minder rode en groene scores, maar ook op deze thema’s geeft ongeveer 40% van de locaties aan dat
dit een aandachtspunt is.
De startsituaties van deze 90 locaties laten zien dat een groot aantal locaties zichzelf nog niet van
mening is dat zij voldoen aan de normen voor kwaliteit zoals deze zijn verwoord in het Kwaliteitskader
Verpleeghuiszorg en dus kritisch is op de eigen prestatie op de verschillende thema’s. Het feit dat
ongeveer 80% van de deelnemers gebruik maakt van de plus of intensieve ondersteuning die vanuit het
programma wordt geboden om de kwaliteit te verbeteren geeft daarnaast aan dat er bij de locaties
voldoende urgentiebesef bestaat ten aanzien van het verbeteren van de zorginhoudelijke en
randvoorwaardelijke aspecten van kwaliteit.

5

In het scanproces zijn verschillende validatiestappen ingebouwd (zoals een zelfanalyse vragenlijst vanuit verschillende
perspectieven met voldoende respons, een analyse door onafhankelijke scanners en een toetsing in de vorm van een
kwaliteitsgesprek) om de uitkomsten zo valide en betrouwbaar mogelijk te maken. De betrouwbaarheid van de resultaten is
onderzocht door middel van simulaties. Deze wijzen uit dat de gemiddelde score X van een locatie op een onderwerp meestal
met 90% zekerheid is gelegen tussen X±0,25.

11
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Hieronder figuur 10 en 11.

Figuur 10: Zorginhoudelijke thema’s: uitkomsten van de Scan bij 90 locaties die deelnemen aan WOL

Figuur 11: Randvoorwaardelijke thema’s: uitkomsten van de Scan bij 90 locaties die deelnemen aan WOL

De uitkomsten van de scans komen op hoofdlijnen overeen met de bevindingen van de IGJ op basis
van de 300 zorgorganisaties die zij heeft bezocht. De inspectie toetst alle verpleeghuizen op de thema’s
persoonsgerichte zorg, voldoende en deskundige zorgmedewerkers en sturing op kwaliteit en veiligheid.
De IGJ concludeert dat de meeste zorgorganisaties grotendeels voldoende aandacht hebben voor
persoonsgerichte zorg.

12
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Ten aanzien van personeelsbeleid concludeert zij dat er in veel zorgorganisaties niet voldoende
zorgmedewerkers worden ingezet of niet voldoende deskundigheid beschikbaar is. Maar dat er toch
ook verpleeghuizen zijn die wel voldoende deskundige medewerkers kunnen inzetten. 6
Ondanks dat er op veel locaties nog voldoende te verbeteren is, geeft 87% van de zorgmedewerkers
(N=2.865) in de vragenlijst zelfanalyse (als onderdeel van de scan) aan dat zij met plezier naar het werk
gaat. Daarnaast geven veel zorgmedewerkers in de vragenlijst aan dat zij tevreden zijn over en de
goede samenwerking in het team en de betrokkenheid tussen collega’s en dat zij er trots op zijn dat
familie en cliënten tevreden zijn over de geboden zorg. Verschillende bestuurders en managers geven
daarnaast aan zij trots zijn op de samenwerking binnen de teams en de samenwerking met de
mantelzorgers. Ook geven bestuurders en managers aan dat zij er trots op zijn dat de organisatie open
staat voor vernieuwing en ontwikkeling.
Trendinformatie Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
De Scan Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg wordt bij alle deelnemende locaties jaarlijks herhaald.
Halfjaarlijks zal de voortgang worden gemonitord. Vanaf de voortgangsrapportage april 2020 kan er een
update worden gegeven van de vooruitgang die op deze locaties wordt geboekt bij de implementatie
van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg.
Uitkomsten per thema Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
De vragenlijst zelfanalyse bevat een vertaling van de onderwerpen en normen die zijn beschreven in
het kwaliteitskader. Elk van de acht thema’s wordt in de vragenlijst uitgevraagd met behulp van een
aantal stellingen die respondenten beantwoorden op een schaal die loopt van 1 (helemaal oneens) tot
5 (helemaal eens). Voor de 90 locaties is gekeken naar welke onderwerpen door respondenten op de
locaties het beste zijn gescoord en welke onderwerpen door hen het minst positief zijn gescoord. Een
hogere score betekent een positievere ervaring ten aanzien van het onderwerp.
Uit tabel 1 blijkt dat vooral een aantal zorginhoudelijke aspecten goed op orde te zijn. Ter illustratie, een
groot aantal respondenten is het (helemaal) eens met de stelling dat het zorgleefplan twee keer per jaar
wordt geëvalueerd en dat medicatie volgens afspraken worden bewaard en verstrekt.
Tabel 1: Zorginhoudelijke thema’s: rangorde 5 meest positief gescoorde onderwerpen op vragenlijst zelfanalyse (N= 90,
meest positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp

Thema

Evaluatie Zorgleefplan, 2x per jaar

Persoonsgerichte zorg

Medicatie volgens afspraken bewaard en verstrekt

Veiligheid

Alleen bevoegd en bekwame medewerkers voeren handelingen uit

Veiligheid
Wonen en welzijn

Persoonlijke verzorging (lichaam en kleding cliënt)
Veiligheid
Medewerkers bieden veilige zorg

6

https://www.igj.nl/zorgsectoren/verpleeghuiszorg/verpleeghuiszorg-in-beeld

13
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

In tabel 2 worden de onderwerpen getoond die het minst positief zijn beoordeeld door de respondenten
en een aandachtspunten vormen voor het programma. Zo is een groot deel van de respondenten het
niet (helemaal) eens te zijn met de stelling dat medewerkers tijd en ruimte hebben om deel te nemen
aan een lerend netwerk. Ook geven veel respondenten aan dat zij het kwaliteitsmanagementsysteem
niet als ondersteunend ervaren.
Tabel 2: Zorginhoudelijke thema’s: rangorde minst positief gescoorde onderwerpen op vragenlijst zelfanalyse (N= 90,
minst positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp

Thema

Lerend netwerk: medewerkers hebben hiervoor tijd en ruimte

Leren en verbeteren

Kwaliteitsmanagementsysteem is ondersteunend

Leren en verbeteren
Wonen en welzijn

Leefruimtes passend bij doelgroep
Wonen en welzijn
Hygiëne: schone ruimtes
Leren en verbeteren

Voldoende overlegmomenten

Tabel 3 en 4 tonen de meest positief en minst positief gescoorde onderwerpen die horen bij de
randvoorwaardelijke thema’s van het kwaliteitskader. Tabel 3 laat zien dat de stelling dat
(zorg)medewerkers met plezier naar het werk gaan, het beste scoort. Ook vinden veel respondenten
dat de organisatie een heldere visie heeft en dat er vanuit het bestuur en management wordt gestuurd
op kwaliteit. Uit tabel 4 blijkt dat de betrokkenheid van de leiding gemiddeld als het minst positief wordt
ervaren. Daarnaast worden verschillende onderwerpen van het thema Personeelssamenstelling
gemiddeld minder positief beoordeeld.
Meest positief
Tabel 3: Randvoorwaardelijke thema’s: rangorde top 5 meest positief gescoorde onderwerpen op vragenlijst zelfanalyse
(N= 90, meest positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp

Thema

(Zorg)medewerkers gaan met plezier naar het werk

Personeelssamenstelling

Organisatie heeft een heldere visie

Leiderschap

Sturing op kwaliteit door MT en bestuur

Leiderschap

Werkwijzen en procedures zijn ondersteunend

Gebruik van hulpbronnen

Gebruik cliëntervaringsinformatie om zorg te verbeteren

Gebruik van informatie

14
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Tabel 4: Randvoorwaardelijke thema’s: rangorde top 5 minst positief gescoorde onderwerpen op vragenlijst zelfanalyse
(N= 90, minst positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp

Thema

Leiding is betrokken

Leiderschap

Ziekteverzuim

Personeelssamenstelling

Jaarlijkse functioneringsgesprekken

Personeelssamenstelling

Verloop van personeel

Personeelssamenstelling

Voldoende personeel: permanent iemand aanwezig in de huiskamer

Personeelssamenstelling

Verschillen tussen doelgroepen: cliënten en familie zijn positiever dan medewerkers
De vragenlijst zelfanalyse wordt op elke locatie uitgezet bij verschillende groepen betrokkenen zoals
cliënten, familie, (zorg)medewerkers, beleidsmedewerkers, management, etc.. De uitkomsten worden
uitgesplitst in drie hoofdcategorieën en teruggegeven aan de locaties, namelijk: (zorg)medewerkers,
beleid, bestuur, managent en cliënten en familie. Uit analyses blijkt dat cliënten vaak positiever scoren
dan de andere twee categorieën. Opvallend zijn hier de items ‘Balans vast-flexibel personeel’ en
‘Aandacht voor cliënten’. Medewerkers zijn hierover significant negatiever dan cliënten en familie. Het
lijkt erop dat zorgmedewerkers er meer last van hebben dat zij niet altijd voldoende aandacht kunnen
geven aan cliënten en dat er niet altijd voldoende vast personeel is dan de cliënten en familieleden. Een
andere opvallende bevinding is dat medewerkers significant negatiever scoren op het item
‘Medewerkers hebben invloed op beleid’ dan de doelgroep beleid, bestuur en management.
Rangordes van de onderwerpen per thema van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg
Voor de acht thema’s van het kwaliteitskader voor de onderliggende onderwerpen (items) zijn rangordes
gemaakt. Dat wil zeggen dat er is gekeken naar hoe de verschillende onderwerpen of items van het
thema zijn gescoord door alle respondenten van de 90 locaties (verschillende doelgroepen bij elkaar
genomen). Tabel 5 t/m 8 tonen de rangordes van de zorginhoudelijke thema’s. Met behulp van
statistische analyses7 is getoetst of de onderwerpen van een thema significant van elkaar verschillen.
Relevante verschillen worden beschreven in de tekst.
Tabel 5 toont de rangorde van de items die horen bij het thema Persoonsgerichte zorg. De tabel laat
zien dat het item ‘twee keer per jaar evalueren van het zorgleefplan (ZLP)’ het beste scoort. ‘Voldoende
aandacht voor cliënten’ scoort het minst goed. Dit item wordt significant negatiever gescoord dan alle
andere onderwerpen van het thema Persoonsgerichte zorg. Het lijkt er dus op dat een aantal praktische
zaken die kunnen worden georganiseerd, zoals de evaluatie van het ZLP en het betrekken van cliënt
en familie bij het opstellen van het ZLP vaker op orde zijn dan het kunnen geven van voldoende
aandacht aan cliënten.

7

ANOVA met post hoc testen (Tukey)

15
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Tabel 5: Thema Persoonsgerichte zorg: rangorde items (N= 90, meest positief gescoorde item bovenaan)

Onderwerp
Evaluatie ZLP 2x per jaar
Zorgleefplan opgesteld samen met cliënten
ZLP: medewerkers kennen cliënt
Multidisciplinaire samenwerking
Zorgleefplan: wensen en behoeften zijn leidend
Uitvoering conform zorgleefplan
Zorgleefplan (binnen 6 weken)
Zorgmedewerkers hebben voldoende aandacht voor cliënten
Tabel 6 toont de rangorde van de items die horen bij het thema Wonen en welzijn. Uit de tabel blijkt dat
de respondenten de persoonlijke verzorging van cliënten significant positiever ervaren dan de andere
onderwerpen van het thema Wonen en welzijn. De items samenwerking vrijwilligers, hygiëne: schone
ruimtes en leefruimtes passend bij doelgroep scoren significant lager dan de andere items.
Tabel 6: Thema Wonen en welzijn: rangorde items (N= 90, meest positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp

Persoonlijke verzorging (lichaam en kleding)
Maaltijden
Familieparticipatie
Aandacht voor levensvragen
Zinvolle tijdsbesteding en activiteiten
Samenwerking met vrijwilligers
Hygiëne: schone ruimtes
Leefruimtes passend bij doelgroep

16
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Tabel 7 presenteert de rangorde van items van het thema Veiligheid. De stellingen over ‘medicatie
volgens afspraken bewaard en verstrekt’ en ‘bevoegd en bekwame medewerkers’ worden significant
positiever beoordeeld dan de andere onderwerpen van het thema Veiligheid. Het onderwerp ‘opvolgen
van gemelde incidenten’ scoort significant minder lager dan alle andere items.
Tabel 7: Thema Veiligheid: rangorde items (N= 90, meest positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp

Medicatie volgens afspraken bewaard en verstrekt
Alleen bevoegd en bekwame medewerkers voeren handelingen uit
Medewerkers bieden veilige zorg
Risico-signalering voor iedere cliënt
Hygiënisch werken volgens belangrijkste richtlijnen
Geen drempels om incidenten te melden
Zorg en dwang: maatregelen voorkomen en inzetten
Opvolgen van gemelde incidenten
De rangorde voor de onderwerpen van het Thema Leren en verbeteren zijn opgenomen in tabel 8. Het
onderwerp ‘cultuur van leren en verbeteren’ (waarbij medewerkers leren van situaties) scoort significant
hoger dan de andere items van dit thema. ‘Tijd en ruimte voor deelname aan een lerend netwerk’ scoort
significant lager dan de andere items.
Tabel 8: Thema Leren en verbeteren: rangorde items (N= 90, meest positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp
Cultuur van leren en verbeteren (leren van situaties)
Reflectie op het werk en feedback
Kwaliteitsplan en –verslag: input medewerkers
Voldoende overlegmomenten
Kwaliteitsmanagementsysteem dat het werk ondersteunt
Lerend netwerk: medewerkers hebben hiervoor tijd en ruimte
Tabel 9 t/m 12 tonen de rangordes van de Randvoorwaardelijke thema’s. Met behulp van statistische
analyses8 is getoetst of de onderwerpen van een thema significant van elkaar verschillen. Relevante
verschillen worden beschreven in de tekst.

8

ANOVA met post hoc testen (Tukey)

17
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Tabel 9 toont de rangorde van onderwerpen behorend bij het thema Leiderschap, governance en
management. De onderwerpen ‘Heldere visie’ en ‘Sturing op kwaliteit door MT en bestuur’ scoren
significant hoger dan de andere items van dit thema. De ‘betrokkenheid van de leiding’ wordt significant
slechter beoordeeld dan de andere onderwerpen van dit thema.
Tabel 9: Thema Leiderschap, governance en management: rangorde items (N= 90, meest positief gescoorde item staat
bovenaan)

Onderwerp
Organisatie heeft heldere visie
Sturing op Kwaliteit door MT en bestuur
Leiding is ondersteunend
Medewerkers hebben invloed op beleid
Leiding is betrokken
In tabel 10 wordt de rangorde van onderwerpen behorend bij thema Personeelssamenstelling getoond.
Zoals eerder beschreven geeft een groot deel van de (zorg)medewerkers aan dat zij met plezier naar
het werk gaat. Het item ‘Met plezier naar het werk’ scoort dan ook significant hoger dan alle andere
items. De items ‘ziekteverzuim’, ‘jaarlijkse functioneringsgesprekken’, ‘verloop van personeel’ en
‘aanwezigheid van personeel in de huiskamer’ worden significant minder positief gescoord dan de items
‘met plezier naar het werk’, ‘goede samenwerking’, ‘deskundig personeel’ en ‘voldoende (na)scholing
georganiseerd’.
Tabel 10: Thema Personeelssamenstelling: rangorde items (N= 90, meest positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp
Medewerkers gaan met plezier naar het werk
Medewerkers werken goed samen
Medewerkers zijn deskundig en hebben voldoende kennis
Voldoende (na)scholing georganiseerd die aansluit bij behoefte
Tijd voor schooling
Voldoende personeel: minimaal 2 zorgmedewerkers tijdens intensieve momenten
Balans tussen vast-flexibel personeel
Voldoende personeel beschikbaar (genoeg inzet)
Voldoende personeel: permanent iemand aanwezig huiskamer
Verloop van personeel
Jaarlijks functioneringsgesprekken
Ziekteverzuim

18
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Tabel 11 presenteert de rangorde van de onderwerpen die horen bij het thema Gebruik van
hulpbronnen. Het item ‘Beschikbaarheid van technologische hulpmiddelen’, wordt significant minder
positief beoordeeld dan de andere items van dit thema. Uit de vragenlijst blijkt tevens dat 47% van de
zorgmedewerkers, beleidsmedewerkers en leidinggevenden aangeeft het (helemaal) eens te zijn met
de stelling ‘de (zorg)medewerkers krijgen voldoende mogelijkheden om nieuwe technologie in te zetten
bij de zorgverlening’ (N = 2.017). De facilitaire diensten worden significant positiever beoordeeld dan de
ondersteunende diensten.
Tabel 11: Thema Gebruik van hulpbronnen: rangorde scores (N= 90, meest positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp
Werkwijzen en procedures zijn ondersteunend
Facilitaire diensten zijn ondersteunend
Werkwijzen en procedures regelmatig geëvalueerd en bijgesteld
Ondersteunende diensten zijn ondersteunend
Materialen en hulpmiddelen zijn beschikbaar
Beschikbaarheid technologische hulpmiddelen
De rangorde van de onderwerpen die horen bij het thema Gebruik van informatie wordt getoond in tabel
12. Het item over ‘Administratieve lasten’ scoort significant lager dan de andere onderwerpen van dit
thema, wat wil zeggen dat zij dit als een probleem. Uit de vragenlijst blijkt dat 53% van de
zorgmedewerkers vindt dat er onnodige gegevens worden geregistreerd (N = 2.175).
Tabel 12: Thema Gebruik van informatie: rangorde scores (N= 90, meest positief gescoorde item staat bovenaan)

Onderwerp
Gebruik cliëntervaringsinformatie om zorg te verbeteren
Cliëntervaringen worden jaarlijks opgehaald
(Stuur)informatie is beschikbaar
Administratieve lasten

19
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

3

Inzet van ondersteuning

Op basis van de bevindingen en behoefte van de deelnemende locatie wordt de ondersteuning vanuit
WOL nader bepaald. Dit is altijd maatwerk. Bij een beperkte ondersteuning kan gedacht worden aan:
expertsessies (op de thema’s die van belang zijn voor het kwaliteitskader), deelname aan netwerken,
‘gluren bij de buren’, uitwisselen van goede voorbeelden, implementatie van de Kwaliteit Verbetercyclus
(KVC), etc.. Zo was er bijvoorbeeld veel belangstelling vanuit zorgaanbieders voor netwerk- en
themabijeenkomsten rond het ophalen van verhalen van cliënten en rond het organiseren van de
informele zorg (goede samenwerking met vrijwilligers en mantelzorgers).
Uit de scan komt een beeld naar voren waar de locatie staat ten aanzien van de realisatie van het
kwaliteitskader. Naar aanleiding van de uitkomsten wordt er samen met de locatie bekeken of er
ondersteuning wenselijk is en welke ondersteuning past bij de aandachtspunten. Deze ondersteuning
kan variëren van relatief beperkt op bv één thema tot uitgebreide ondersteuning op meerdere thema’s.
Box 3 bevat enkele voorbeelden van ingezette ondersteuningstrajecten. Bij 79% van de locaties waarbij
de scan volledig is afgerond, wordt momenteel in de vorm van een ondersteuningstraject gewerkt aan
kwaliteitsverbetering. Bij 41% van deze locaties is er sprake van een uitgebreidere ondersteuning (N=
64).
Box 3: Voorbeelden van ingezette ondersteuningstrajecten.
1. Ondersteuningstraject met focus op thema Leren en verbeteren
Deze locatie heeft op het thema Leren en verbeteren de volgende ambities geformuleerd:








deskundigheidbevordering van de eigen medewerkers;
meer eigen verantwoordelijkheid van de eigen medewerkers voor opleiding en ontwikkeling;
mogelijkheden in een mix van leervormen;
aansluiten bij het 70-20-10 principe, dus werkplekleren en coaching on the job stimuleren;
een toekomstgericht strategisch opleidingsplan;
een heldere samenhangende structuur met duidelijke werkprocessen en afspraken hierin;
leren en verbeteren in samenhang met alle andere werkprocessen, efficiënt en gericht op
voortdurende kwaliteitsverbetering.

Omdat de mensen en systemen wel aanwezig zijn, heeft de locatie behoefte aan een coach met
een hands-on aanpak. De locatie wil de uitvoering zoveel mogelijk zelf doen en zoekt een
projectleider die:





helpt de structuur te bouwen;
het management ondersteunt bij het maken van beleid en keuzes hierin;
aansluit bij de huidige aanpak en het huidige aanbod, maar deze ook kritisch onder de loep
neemt en eventueel een voorstel voor aanpassing doet;
iemand die de huidige functionarissen ondersteunt om inhoud en vorm te geven aan de
beoogde structuur en aanpak.

2. Ondersteuningstraject met focus op thema Veilige zorg
Deze locatie heeft de volgende ontwikkelpunten geformuleerd:




op zeer korte termijn auditen op de (zorginhoudelijke) veldnormen;
oplossing vinden voor het tekort aan BOPZ bedden;
vinden van een juiste personele bezetting (kwalitatief en kwantitatief).

De inzet van de coach zal zich richten op:

20
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

 hulp bij het verwoorden en onderbouwen van de noodzaak tot het verhogen van de indicaties,
met name de behoefte om een verhoging van het aantal plaatsen met een BOPZ
toelating/erkenning;
 ondersteuning bieden bij het auditen en de (ontwikkeling van) kwaliteit op de verschillende
locaties;
3. Ondersteuningstraject met integrale aanpak
Deze locatie heeft de volgende ondersteuningsbehoefte geformuleerd:








ondersteuning naar de teams toe, hands on mee kijken en feedback op handelen
medewerkers;
ondersteuning bij het creëren van medeverantwoordelijkheid, vergroten zelfstandigheid en
professionaliteit van zorgmedewerkers;
ondersteuning van bestuurder en management om focus te krijgen in het creëren van een
voorbeeldfunctie, persoonlijk leiderschap, prioritering en focus krijgen en houden;
ondersteuning bij de vertaling van de visie, missie, besturingsfilosofie naar kaders en
kernwaarden naar cultuur;
ombuigen van ‘stromingen’ en hang naar het verleden, naar een toekomstbestendige visie;
ondersteuning met betrekking tot. onderzoek betaalbaarheid van de organisatie, ontwikkeling
naar Wlz gefinancierde verpleeghuiszorg;
ondersteuning met betrekking tot. onderzoek toekomstbestendigheid van de organisatie in
relatie tot vastgoed.

Op deze locatie start een strategische coaching (voor de verandervraagstukken) en een primaire
proces coaching (voor het leren en ontwikkelen in de teams).

21
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

4

Bereik website waardigheidentrots.nl en sociale media

In het programma WOL is de communicatie gericht op het bieden van relevante content op maat voor
verschillende doelgroepen. De mix aan communicatiekanalen wordt ingezet voor programmainformatie, inspiratie, ruimte voor dialoog en ontmoeting, en tools op de 8 thema’s van het
kwaliteitskader en de 3 lijnen van Thuis in verpleeghuis.
We zoeken actief naar de inbreng -zoals goede voorbeelden en kennis- van verpleeghuizen en
zorgprofessionals, zodat we deze kennis kunnen delen en laten zien dat er stappen gezet worden in het
werken aan kwaliteitsverbetering.
Op basis van de vraag van verpleeghuizen ontwikkelen we voor de verschillende doelgroepen een
passende multi-channel aanpak, die bestaat uit on- en offline componenten:


fysieke bijeenkomsten ('high touch middel’- kennisdeling, verbinding, van elkaar leren, ontmoeting,
dialoog en netwerkmogelijkheden),



online dialoog (ophalen signalen en wensen),



content die via verschillende kanalen wordt verspreid, zoals praktische handvatten, tips,
werkinstructies en praktijkvoorbeelden.

Het aantal bezoekers op de website en volgers op social media neemt gestaag toe
Het aantal bezoekers op de website www.waardigheidentrots.nl is in 2019 opnieuw flink gestegen ten
opzichte van voorgaande jaren (27%), zie figuur 15. In de periode november 2018 tot november 2019
werd de website in totaal 423.666 keer bezocht. In het afgelopen jaar (november 2018 tot november
2019) werd de website gemiddeld 35.306 per maand bezocht.

Stijging aantal bezoekers website
500.000

423.666

400.000
300.000

314.874

333.689

2017

2018

231.189

200.000
100.000
0
2016

2019

Figuur 15: Aantal bezoeken op de website www.waardigheidentrots.nl in de periode 2016 – 2019.

22
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

Het aantal abonnees op de nieuwsbrief en volgers op social media is gestegen
Op 30 september waren er 4.388 abonnees op de nieuwsbrief. Het aantal abonnees op de nieuwsbrief
is vergeleken met vorig jaar november met 55,6% toegenomen. Ook het aantal volgers op de sociale
media is in het afgelopen jaar (november 2018 tot november 2019) flink toegenomen naar meer dan
20.000 volgers, zie figuur 16 en 17.

Figuur 16: stijging volgers op social media, november 2019 ten opzichte van november 2018

Figuur 17: groei aantal volgers op social media Waardigheid en trots 2019

Kennisverspreiding via website en bijeenkomsten
Het programma bevordert het van elkaar leren door het uitwisselen van kennis van zorgaanbieders en
experts, en door het verzamelen en verspreiden van goede voorbeelden en tools. Dat gebeurt via
verschillende kanalen, om zo bereik en impact te vergroten. Er zijn vanaf januari 2019 meer dan 20
themabijeenkomsten georganiseerd. Thema’s waren: o.a. palliatieve zorg, zinvolle daginvulling, Wet
zorg en dwang (WZD), personeelssamenstelling & technologieën. Daarnaast heeft in juli het congres
Thuis in het verpleeghuis plaatsgevonden. In totaal waren er ca. 4.000 bezoekers bij de bijeenkomsten
en congres.
Op

de

website

www.waardigheidentrots.nl

zijn

in

2019

zijn

122

nieuwsberichten,

171

praktijkvoorbeelden, 25 tools, 70 verslagen en 17 vlogs geplaatst. De top 5 artikelen meest gelezen
artikelen is:
1.

Themapagina Kwaliteitskader verpleeghuiszorg

2.

Opname in het verpleeghuis. Wat komt daarbij kijken?

3.

Methodisch werken, zo eenvoudig nog niet

4.

Kwaliteitsverpleegkundige: nieuwe hype of blijvertje?

5.

Behoefte aan intellectuele uitdaging in het verpleeghuis

23
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie

24
www.waardigheidentrots.nl

Onderdeel van: Thuis in het Verpleeghuis, Waardigheid en trots op elke locatie