Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

21 501-08

Milieuraad

Nr. 930

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 januari 2024
Hierbij doe ik uw Kamer de geannoteerde agenda toekomen van de
informele Raad Algemene Zaken van de Ministers verantwoordelijk voor
het EU Cohesiebeleid op 5 en 6 februari 2024 in Mons.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

kst-21501-08-930
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-08, nr. 930

1

Geannoteerde agenda informele Raad Algemene Zaken Cohesie,
5 en 6 februari 2024, Mons
Tijdens deze informele Raad Algemene Zaken (RAZ) Cohesie zal op basis
van het discussiepaper van het Belgische voorzitterschap worden
gesproken over de toekomst van het Cohesiebeleid.
Volgens het Belgische voorzitterschap is Cohesiebeleid de afgelopen jaren
te vaak hervormd en ingezet in reactie op crises. In de toekomst moet de
focus volgens het voorzitterschap worden teruggebracht tot de hoofddoelen van Cohesiebeleid en bijdragen aan het vergroten van convergentie binnen de Unie, het tonen van solidariteit en het adresseren van de
groene en digitale transities. Volgens het voorzitterschap is het
«partnerschap-principe»1 en de governance, waaronder de gedecentraliseerde aanpak, van het Cohesiebeleid hierbij belangrijk. Ook zou meer
moeten worden gekeken naar regio-specifieke kenmerken bij de
uitvoering van dit beleid; een zogenaamde meer place-based approach.
Het Belgische voorzitterschap wil van lidstaten horen wat de strategische
prioriteiten en belangrijkste principes zouden moeten zijn voor het
toekomstig Cohesiebeleid. Daarnaast wordt aan de lidstaten gevraagd
welke mogelijkheden zij zien voor verdere vereenvoudiging en flexibilisering van het Cohesiebeleid, zodat dit de uitvoering ten goede komt.
Nederland is het met het Belgische voorzitterschap eens dat Cohesiebeleid gefocust dient te blijven. Thematisch gezien moet het Cohesiebeleid zich wat Nederland betreft richten op structurele hervormingen en
op investeringen in innovatie, digitalisering, vergroening, menselijk
kapitaal en sociale inclusie. Geografisch gezien dient het gefocust te
blijven op de regio’s die Cohesiebeleid het meest nodig hebben. Hierbij
zou voor het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling wel kunnen
worden gekeken naar een meer «place-based approach», waarbij rekening
wordt gehouden met de slimme specialisatiestrategie van de regio en
interregionale innovatiesamenwerking wordt gestimuleerd. Daartoe dient
het instrument voor interregionale innovatie investeringen (I3) binnen het
Cohesiebeleid sterker verankerd te worden. Ook is interbestuurlijke
samenwerking, het «partnerschap-principe» zoals ook benoemd wordt
door het voorzitterschap, cruciaal voor Cohesiebeleid. Ten aanzien van de
verdeelsleutel van Cohesiebeleid vindt Nederland het van belang dat deze
wordt vastgesteld en beoordeeld op basis van betrouwbare, adequate en
duidelijk meetbare data.
Qua principes is het Cohesiebeleid volgens Nederland het meest effectief
wanneer investeringen hand in hand gaan met (structurele) hervormingen
en wanneer er een koppeling wordt gemaakt tussen het Cohesiebeleid en
de landspecifieke aanbevelingen van het Europees Semester. Uitdagingen
die binnen het Europees Semester worden benoemd kunnen door zowel
nationale als regionale overheden, of gezamenlijk, worden geïmplementeerd. Economische hervormingen kunnen regio’s helpen zich beter voor
te bereiden op investeringen vanuit het Cohesiebeleid, zodat deze
vervolgens meer rendement zullen opleveren. Voor Nederland is ook het
principe cofinanciering onder Cohesiebeleid van groot belang, gezien dit
het investeringsbudget en het eigenaarschap van projecten vergroot.
Daarnaast is het van uiterst belang dat de rechtsstaat wordt gerespecteerd. Zo dringt Nederland er bij de Commissie al langer op aan om de
mogelijkheden die de Gemeenschappelijke Bepalingen Verordening

1

Het partnerschap principe houdt in dat decentrale overheden betrokken worden bij de
totstandkoming van het EU regionaal beleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-08, nr. 930

2

(Common Provisions Regulation (CPR))2 biedt om af te dwingen dat
lidstaten bij de uitvoering van de Cohesiefondsen de grondrechten
eerbiedigen en de naleving van het Handvest van de grondrechten
borgen, volledig te benutten. In dit licht is het positief dat de Commissie
dit instrument voor zowel Polen als Hongarije heeft ingezet.3 Ook zou
kunnen worden gekeken hoe aspecten van de Herstel en Veerkracht
Faciliteit kunnen worden toegepast op het Cohesiebeleid, zoals het
versterken van de hierboven genoemde link met het Europees Semester
en het opnemen van concrete mijlpalen en doelen. Tegelijkertijd geldt dat
de uitvoering van de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit nog te kort loopt om
hier al conclusies uit te trekken.
Nederland vindt het goed dat het Belgische voorzitterschap ook wil kijken
naar vereenvoudiging. Het is hierbij van belang dat er een goede balans
wordt gezocht tussen de administratieve lasten voor begunstigden en
gedegen financieel beheer. Uniforme regelgeving en het opnemen van
vereenvoudigingsvoorstellen in de Europese verordeningen zijn hiervoor
belangrijk. De gemeenschappelijke bepalingen voor de verordeningen
onder het Cohesiebeleid sluiten hierbij aan.
De komende tijd zal Nederland met medeoverheden en alle andere
belanghebbenden reflecteren op het toekomstig Cohesiebeleid. Ook in
Brussel zal er de komende tijd verder worden gereflecteerd. Zo wordt deze
maand de laatste hand gelegd aan het finale rapport van de zogenaamde
reflectiegroep van de Europese Commissie onder leiding van Eurocommissaris Ferreira en zal in het voorjaar het 9e Cohesierapport verschijnen.
Nederland zal langs deze lijnen interveniëren tijdens deze RAZ Cohesie,
met het voorbehoud dat het in deze fase nog vroeg is om te spreken over
programma’s onder het volgende Meerjarig Financieel Kader (MFK), dat
op die onderhandelingen geenszins vooruit moet worden gelopen en dat
de Nederlandse positiebepaling nog in ontwikkeling is.

2
3

Betreft de overkoepelende verordening waaronder voornamelijk de Cohesiefondsen vallen.
Zie voor meer informatie Hongarije o.a. Kamerstuk 21 501-20, nr. 1970, Kamerstuk 21 501-02,
nr. 2713, Kamerstuk 21 501-02, nr. 2773 en Kamerstuk 21 501-02, nr. 2788. Zie voor meer
informatie over Polen Kamerstuk 21 501-07, GD.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-08, nr. 930

3