Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 161

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 juni 2010
In de brief van 29 januari 2010 (26 643, nr. 148) is uw Kamer geïnformeerd
over de grote ICT projecten. Eén van de grote ICT projecten in het domein
van de bedrijfsvoering van het Rijk is het programma Digitale Werkomgeving Rijksdienst (DWR). In genoemde brief is aangekondigd dat de
Kamer voor de zomer van 2010 geïnformeerd zal worden over het
programma DWR en specifiek over de inzet van open standaarden, open
source software en duurzaamheid binnen dit programma. De voorliggende brief voorziet hierin.
Het programma Digitale Werkomgeving Rijksdienst
De rijksoverheid wordt kleiner en flexibeler. De ministeries, ook in
tijdelijke organisatiestructuren, dienen zich gemakkelijk aan te kunnen
passen aan wisselende omstandigheden. Daarom is plaats- tijd- en
organisatieonafhankelijk werken in een veilige omgeving nodig. Het
kabinet heeft met het programma Vernieuwing Rijksdienst de start
gegeven voor een nieuwe en integrale aanpak van de rijksbrede bedrijfsvoering. De ontwikkeling en ingebruikname van de nieuwe Digitale
Werkomgeving Rijksdienst is onderdeel van deze integrale aanpak.
De DWR wordt in samenwerking met de ministeries ontwikkeld. Daarmee
is de DWR de ICT-standaard voor inrichting van de rijkswerkplek.
In de digitale werkomgeving kan elke rijksambtenaar plaats-, tijd- en
organisatieonafhankelijk in een beveiligde omgeving zijn werk doen en
altijd toegang hebben tot de informatie en diensten die hij nodig heeft.
Het opdrachtgeverschap ligt bij het directoraat-generaal Organisatie en
Bedrijfsvoering Rijk (DG OBR) van het ministerie van BZK. Het DG OBR
vult dit in nauwe samenspraak met de Interdepartementale Commissie
van CIO’s (ICCIO) in.
De Digitale Werkomgeving Rijksdienst maakt samenwerking tussen
rijksambtenaren eenvoudiger. De drie belangrijkste onderdelen zijn:

kst-26643-161
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 643, nr. 161

1

1. DWR Client1 biedt functionaliteiten voor tekstverwerking, presentaties
etc. Door de daarbij toegepaste techniek is het mogelijk thuis en ook in
andere gebouwen waar ministeries zijn gehuisvest te werken.
De DWR Client beperkt zich in eerste instantie tot zeven departementen. Medio 2010 is het ministerie van Financiën de eerste gebruiker van
de DWR Client. Vervolgens gaan de ministeries van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Verkeer en Waterstaat, Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jeugd en
Gezin en Algemene Zaken en Economische Zaken over op de DWR
Client. De overige ministeries sluiten volgens afspraak aan op de
(doorontwikkelde) standaard voor eind 2015.
2. Het Rijksportaal vervangt ultimo 2011 de intranetten van bijna alle
departementen. Het is één ingang naar informatie en diensten. Vanuit
het Rijksportaal is het bijvoorbeeld mogelijk ook het nieuws te volgen
van andere ministeries, personeelszaken te regelen of een zaal te
reserveren. Het portaal is voor medewerkers naar eigen voorkeuren in
te richten.
In samenwerking met het programma Overheidscommunicatie Nieuwe
Stijl (ONS) is begin april 2010 het Rijksportaal opgeleverd door DWR
en in gebruik genomen ter vervanging van het vroegere Rijksweb. Nog
in 2010 brengen volgens planning vijf ministeries de inhoud van hun
eigen intranet over naar het Rijksportaal. Op Defensie na worden in
2011 de departementale intranetten aangesloten op Rijksportaal.
Defensie kan vanwege de beveiligingstechnische beperkingen van de
koppeling met het Rijksportaal haar intranet vooralsnog niet overdragen.
3. De Samenwerkfunctionaliteit ondersteunt het digitaal samenwerken
van de rijksambtenaar bij alle departementen. In de Samenwerkfunctionaliteit zijn online aanwezigheidsindicatoren2, wiki, weblog, webvideoconferencing, forum, poll, enquête, delen van bestanden,
chatten2 en een prikbord opgenomen.
In het voorjaar 2010 zijn bestaande digitale samenwerkruimtes van de
departementen overgezet op de Samenwerkfunctionaliteit. Hiermee is
de samenwerkfunctionaliteit in gebruik bij alle ministeries. De
Samenwerkfunctionaliteit bevat vanaf het eerste gebruik nog niet alle
hiervoor genoemde functionaliteiten. In de loop van 2010 worden de
functionaliteiten chat, wiki en web-videoconferencing beschikbaar
gesteld. Het gebruik van de functionaliteiten wordt gestimuleerd en de
samenwerkgroepen worden ondersteund. De constatering is nu al dat
door de nieuwe functionaliteiten het gebruik van de Samenwerkfunctionaliteit toeneemt.
Het programma DWR wordt gefinancierd uit de innovatiegelden van het
Programma Vernieuwing Rijksdienst (31 490, nr. 4). De departementen
betalen zelf de implementatie en het gebruik van de Digitale Werkomgeving Rijksdienst. Het programma DWR wordt binnen het budget van
65 miljoen euro uitgevoerd.
Ontwikkelingen
De toekomst van het programma DWR

1
Voorheen GOUD – Geüniformeerde
Overheids Uniforme Desktop, de basis wordt
gevormd door het meest gangbare besturingssysteem; het is een closed source
product.
2
Deze functionaliteit is uitsluitend beschikbaar in combinatie met de DWR Client

Eind 2010 wordt het programma DWR volgens planning beëindigd. De
ontwikkeling van de eerdergenoemde onderdelen van DWR is dan
afgerond; de onderdelen van de Digitale Werkomgeving zijn dan nog niet
in de volle breedte geïmplementeerd. Beheer, implementatie en sturing
worden voortgezet ter ondersteuning van de departementen.
De verantwoordelijkheid hiervoor ligt uiteindelijk bij de departementen.
De Interdepartementale Commissie van CIO’s (ICCIO) geeft hieraan sturing
onder verantwoordelijkheid van BZK/DG OBR. De sturing van de ICCIO is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 643, nr. 161

2

tevens gericht op de doorontwikkeling van de producten van DWR en de
exploitatie.
Open standaarden
Open standaarden zorgen er voor dat de ICT-infrastructuur en de
applicatieportfolio geleidelijk meer open worden, meer onafhankelijk van
elkaar en van de leverancierskeuze. Door het hanteren van de eis van
open standaarden bij de DWR Client is het mogelijk om de applicaties en
ICT-infrastructuur van de departementen te vervangen door applicaties en
infrastructuur die open standaarden ondersteunen (de bedoelde open
standaarden zijn opgenomen in kamerstuk 26 643, nr. 120).
DWR voldoet aan de voorschriften die het College Standaardisatie heeft
opgenomen in de lijst met open standaarden voor «pas toe of leg uit» en
in de lijst met gangbare open standaarden. Met de open standaarden
wordt het eenvoudiger om ook open source software te gaan gebruiken.
Open source
Bij de behandeling van de zogenaamde GOUD aanbesteding in uw kamer
op 5 en 12 februari 2008 (26 643, nr. 108 en 111) is benadrukt dat waar
mogelijk gebruik zal worden gemaakt van open source software.
Onderstaande acties en initiatieven zijn daar het directe gevolg van.
Er is een Realisatielijn Open DWR ontwikkeld. Het doel is om de Digitale
Werkomgeving meer te baseren op open source en te blijven voldoen aan
de eis van open standaarden. De realisatielijn is tot stand gekomen in
nauw overleg met het programma Nederland Open in Verbinding en door
middel van een consultatieronde bij de Rijksdienst, het bedrijfsleven en de
open source community.
Na vaststelling van de Realisatielijn Open DWR is een project gestart om
uitvoering te geven aan de verschillende onderdelen. Het programma
DWR zal verschillende open source applicaties ter beschikking stellen. In
2010 zullen een open browser en een open office pakket beschikbaar
worden gesteld voorlopig naast de bestaande closed source browsers en
office pakketten. De impact van volledige vervanging van deze voorzieningen is, vanwege continuïteit in de dienstverlening, de looptijden van
bestaande contracten en technologische complexiteit, te groot om daar op
dit moment verantwoorde initiatieven te nemen.
DWR gebruikt op strategische plekken al een aantal open source oplossingen, zoals voor contentmanagement en bij onderdelen van het
Rijksportaal. Binnen de kaders van beheer, beveiliging, zakelijke
afwegingen en continuïteit van de dienstverlening worden op basis van
een open referentie architectuur de volgende open voorzieningen
overwogen: een directory service (ten behoeve van identity management),
een document generator en een rijksbreed e-mail platform.
Met de gekozen open lijn geeft het programma DWR stevig uitvoering aan
het kabinetsbeleid betreffende Nederland Open in Verbinding.
Duurzaamheid
Binnen het domein van ICT is duurzaamheid een belangrijk nieuw
onderwerp.
De afzonderlijke onderdelen van DWR, zoals de samenwerkfunctionaliteit
met daarbinnen web-videoconferencing en de DWR Client met de
mogelijkheid van thuiswerken zullen, hoewel niet eenvoudig te kwantificeren, een bijdrage gaan leveren aan het terugdringen van
woon-werkverkeer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 643, nr. 161

3

Bij de opvolgers van de huidige DWR zal fundamenteel worden ingezet op
de bijdrage aan duurzaamheid. De energiekosten kunnen worden
teruggebracht door gebruik te gaan maken van energie zuinigere
thin-clients, automatische stand-by functies en het op afstand «s nachts
uitschakelen van de clients. Veel energiebesparing zal daarnaast behaald
worden via «groene» datacenters, die in het separate traject «Consolidatie
Datacenters» worden ontworpen
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A. Th. B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 26 643, nr. 161

4