Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

881
Vragen van de leden Van Toorenburg en Van Helvert (beiden CDA) aan de
Minister van Veiligheid en Justitie over het niet voorwaardelijk kunnen
opleggen van een strafbeschikking door het Openbaar Ministerie (ingezonden
7 november 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
27 december 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017,
nr. 659.
Vraag 1
Kunt u de ratio weergeven van de keuze zoals gemaakt in de Wet
OM-afdoening (2006) om een bestuurlijke boete niet (deels) voorwaardelijk te
kunnen opleggen?1
Antwoord 1
Met de Wet OM-afdoening kan de officier van justitie straffen en maatregelen
opleggen (artikel 257a, tweede lid, Sv). Daarnaast heeft de Wet OM-afdoening
het onder andere mogelijk gemaakt voor de officier van justitie om in een
strafbeschikking diverse aanwijzingen te geven. In de in artikel 257a, derde
lid, Sv genoemde aanwijzingen is voortgebouwd op de voorwaarden die aan
de transactie kunnen worden verbonden. De term «aanwijzingen» is gebruikt
omdat deze beter past bij de strafbeschikking dan «voorwaarden». In een
strafbeschikking worden immers niet, zoals bij de transactie, voorwaarden ter
voorkoming van strafvervolging gesteld, maar worden sancties opgelegd
(Kamerstuk 29 849, nr. 3, p. 24). In het geval de tenuitvoerlegging niet slaagt
doordat de bestrafte zich niet aan de gegeven aanwijzing houdt, kan de
strafzaak aan de rechter worden voorgelegd. Bij het opstellen van de regeling
van de strafbeschikking is – vanwege het werken met aanwijzingen – niet
overwogen te voorzien in oplegging van straffen die onder voorwaarden niet
ten uitvoer worden gelegd. Dit vraagstuk wordt meegenomen in de lopende
evaluatie naar de Wet OM afdoening. Hier ga ik in het antwoord op de vragen
4, 5, 6 verder op in.

1

ah-tk-20162017-881
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Aanwijzing OM-strafbeschikking, http://wetten.overheid.nl/BWBR0036485/2015-04-01

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 2 en 3
Herkent u de uitwerking in de rechtspraktijk dat vanwege de veronderstelde
noodzakelijkheid van de rijbevoegdheid van de overtreder voor diens
dagelijkse werkzaamheden, nogal eens besloten wordt geen ontzegging van
de rijbevoegdheid op te leggen maar enkel een geldboete en dat deze
geldboete dan vervolgens hoger uitvalt in de strafbeschikking om het
niet-opleggen van ontzegging van de rijbevoegdheid, enigszins te compenseren?
Hoe wenselijk acht u een dergelijke keuze, ook gelet op geldende richtlijnen
van het OM inzake snelheidsovertredingen, rijden onder invloed en/of tijdens
een rijverbod?
Antwoord 2 en 3
Het Openbaar Ministerie kent strafvorderingsrichtlijnen ten aanzien van onder
meer rijden onder invloed, rijden tijdens een rijverbod en overschrijding van
de maximumsnelheid. Deze zijn normerend en bieden tegelijkertijd de
benodigde ruimte om te komen tot een afdoening die gericht is op de
bijzondere omstandigheden van de zaak. Bij de uitvaardiging van de
strafbeschikking, maar ook bij de formulering van de eis ter terechtzitting,
worden deze richtlijnen als uitgangspunt gehanteerd. De officier van justitie
maakt een afweging welke sanctie in een concreet geval passend is. Hierbij
wordt rekening gehouden met strafverzwarende, maar ook met eventueel
aanwezige strafverminderende omstandigheden. Hierbij spelen bijvoorbeeld
de draagkracht van verdachte of de impact van het ontzeggen van de
rijbevoegdheid op de verdachte een rol. De officier van justitie komt per geval
tot een op maat gesneden sanctie. Hij maakt daarbij (telkens) een zorgvuldige
afweging van alle belangen. Zoals u weet treed ik niet in de eigenstandige
beslissingen van het Openbaar Ministerie bij deze beoordeling en afdoening.
Vraag 4, 5 en 6
Kunt u bij het (parket Centrale Verwerking van het) openbaar ministerie (OM)
inventariseren in hoeverre behoefte bestaat om middels een (deels) voorwaardelijke strafbeschikking, meer maatwerk alsmede een effectievere stok te
bieden in veelvoorkomende zaakstromen waarbij een (kale) geldboete en/of
een ontzegging van de rijbevoegdheid kan worden opgelegd?
Kunt u alle voor- en nadelen schetsen die zouden zijn verbonden aan het
(deels) voorwaardelijk opleggen van een strafbeschikking door het OM? Bent
u voornemens aan deze behoefte gevolg te geven?
Kunt u aangeven of een dergelijke aanpassing in de processen eenvoudigweg
te realiseren valt of dat dit een aparte wetswijziging vereist? Indien dat laatste
het geval is, wordt dit vraagstuk ook meegenomen in de lopende evaluatie
naar de Wet OM-afdoening? Zo nee, kunt u dit onder de aandacht van de
onderzoekers brengen?2
Antwoord 4, 5 en 6
Het Openbaar Ministerie heeft de behoefte geuit om bij strafbeschikking
(deels) voorwaardelijke straffen op te kunnen leggen, zodat meer maatwerk
middels een strafbeschikking kan worden geleverd en indien een voorwaardelijke straf door de officier van justitie passend wordt gevonden, deze direct
kan worden opgelegd (in tegenstelling tot het aanbrengen van een zaak bij de
rechter). Dit zou wetswijziging vergen, waarbij onder meer zou moeten
worden voorzien in extra procedurele voorzieningen volgens welke de in een
onherroepelijke strafbeschikking opgelegde voorwaardelijke straf alsnog in
een onvoorwaardelijke straf kan worden omgezet in het geval de verdachte
de voorwaarden niet naleeft. Hierbij zou dan ook moeten worden betrokken
de aan te wenden rechtsmiddelen tegen zodanige omzettingsbeslissingen.
Ik heb de door deze leden gestelde vragen onder de aandacht gebracht van
de onderzoekers van de lopende evaluatie naar de Wet OM-afdoening in
opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum. De
onderzoekers hebben mij laten weten dat dit vraagstuk reeds is meegenomen
in het onderzoek en dat de vraag deel zal uitmaken van de procesevaluatie en
van het onderzoek naar mogelijke knelpunten in de praktijk. De uitkomsten

2

https://www.wodc.nl/onderzoeksdatabase/2729-evaluatie-wet-omafdoening.aspx?cp=44&cs=6778

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

van dit onderzoek worden betrokken bij de modernisering van het Wetboek
van Strafvordering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3