Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2020Z07748
Vragen van de leden Buitenweg en Van den Berge (beiden GroenLinks) aan
de Ministers van Justitie en Veiligheid en voor Rechtsbescherming over de
strafrechtspleging in Coronatijd (ingezonden 30 april 2020).
Vraag 1
Kunt u in algemene zin schetsen wat op dit moment de stand van zaken is in
de opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten en tegen welke
uitdagingen de politie, de rechtsbijstand, het openbaar ministerie (OM) en de
rechtspraak in hun dagelijkse werkzaamheden oplopen? Welke maatregelen
heeft u inmiddels genomen en/of gaat u nemen om praktische belemmeringen in de opsporing, vervolging en berechting van strafzaken als gevolg van
de huidige, uitzonderlijke Coronaomstandigheden weg te nemen?
Vraag 2
Kunt u aangeven hoeveel politiecapaciteit momenteel wordt ingezet op de
handhaving van de huidige Coronamaatregelen? Is voldoende politiecapaciteit voorhanden om ook andere strafbare feiten aan te pakken? Zijn op alle
politiebureaus en -posten voldoende en adequate communicatiemogelijkheden voorhanden voor verdachten om rechtsbijstand te consulteren? Hoe
worden schriftelijke stukken voorafgaande en gedurende het politieverhoor
met de rechtshulpverlener gedeeld? En hoe wordt gehandeld als gedurende
een verhoor bijstand van een tolk/vertaler noodzakelijk blijkt?
Vraag 3
Kunt u aangeven welke concrete gevolgen de coronacrisis meebrengt voor de
sociale advocatuur en tolken/vertalers? Welke maatregelen neemt u om te
garanderen dat ook na de huidige uitzonderlijke omstandigheden voldoende
sociaal advocaten en tolken voorhanden zijn?
Vraag 4
Klopt het bericht dat het OM vreest dat verdachten door overschrijding van
de redelijke termijn vrijuit gaan als rechtbanken zich blijven beperken tot de
hoogstnoodzakelijke zittingen?1 Klopt het dat de eerste sepotbeslissing(en) in
verband met de coronacrisis al zijn afgegeven? En klopt het dat inmiddels
wordt overwogen om voor bepaalde strafzaken gezien de uitzonderlijke
1

kv-tk-2020Z07748
’s-Gravenhage 2020

Gelderlander.nl, 3 april 2020, https://www.gelderlander.nl/arnhem/officieren-balen-datstrafzaken-door-corona-stilliggen-en-vrezen-dat-criminelen-vrijuit-gaan~af028b18/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Vragen

1

omstandigheden beleidsmatig te kiezen voor sepotafdoeningen? Zo ja, wat
vindt u van een mogelijke dreigende verjaring en/of seponering van
strafzaken? In hoeverre wordt het bestaande prioriteringsmodel toegepast?
Zo nee, waarom niet?
Vraag 5
Hoe groot is inmiddels de wachtlijstproblematiek bij de gerechten en wat zijn
de prognoses tot eind 2020? Kunt u aangeven welke plannen gerechten
hebben gemaakt om méér zittingscapaciteit te creëren? Wanneer is naar
verwachting de door de Coronabeperkingen veroorzaakte wachtlijst bij de
rechtspraak verholpen? Klopt het dat eraan wordt gedacht om de achterstanden in de avonden en in de weekenden weg te werken? Zo ja, hoe realistisch
is dit voornemen, gezien de nu al bestaande overbelasting van de advocatuur
en de staande en de zittende magistratuur? Welke andere scenario’s worden
momenteel onderzocht en worden daar zowel het OM, de rechtspraak én de
(sociale) advocatuur bij betrokken?
Vraag 6
Bereiken u signalen over de tekortschietende techniek, waardoor procesdeelnemers soms niet in staat zijn om aan rechtszittingen deel te nemen? Zo ja,
welke maatregelen worden er genomen om te voorkomen dat de rechtsgang
hierdoor wordt geschaad? En klopt het dat het nog steeds voorkomt dat
officieren van justitie en strafrechters wél, maar raadslieden niet ter zitting
aanwezig mogen zijn? Bent u het met ons eens dat dit het beginsel van
equality of arms raakt? Zo ja, hoe zet u zich ervoor in om gelijkwaardige
deelname aan het strafproces en het onderzoek op de terechtzitting te
stimuleren? En wat is inmiddels de stand van zaken rond de toegang tot de
digitale rechtszittingen voor slachtoffers en/of hun advocaat?
Vraag 7
Welke maatregelen worden er genomen om de openbaarheid van zittingen te
maximaliseren? Klopt het dat stukken veelal schriftelijk onderling, en dus niet
kenbaar voor anderen, worden uitgewisseld tussen de officier van justitie,
advocaat en strafrechter? En klopt het dat video- en telefonische zittingen
niet, of slechts voor een enkeling te volgen zijn? Wat vindt u ervan om
rechtszittingen bijvoorbeeld via livestreams aan te bieden? Bent u het met
ons eens dat het beginsel van openbaarheid van rechtszittingen nu al te zeer
onder druk staat en versterking behoeft? Zo ja, wat gaat u daaraan doen? Zo
nee, waarom niet?
Vraag 8
Kunt u aangeven hoe in de strafrechtsspraak wordt omgesprongen met het
aanwezigheidsrecht van gedetineerde verdachten? Klopt het dat penitentiaire
inrichtingen in de praktijk een videoverbinding in strafrechtszaken beperken
tot 45 minuten en dat daarna de meeste verdachten afstand doen van hun
aanwezigheidsrecht uit angst dat de zitting tot nader order verdaagd wordt?
Zo ja, bent u met ons van mening dat deze praktijk op gespannen voet staat
met het effectueren van het aanwezigheidsrecht? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke maatregelen neemt u zich voor om gedetineerde verdachten volwaardig te laten deelnemen aan hun strafrechtszitting per videoverbinding?
Vraag 9
Klopt het dat bij videoverbindingen tussen gedetineerden en hun rechtshulpverleners doorgaans een inrichtingswerker aanwezig is? Bent u het met ons
eens dat deze praktijk op gespannen voet staat met het recht op vertrouwelijkheid van communicatie tussen gedetineerden en hun advocaat? Zo ja,
welke maatregelen neemt u zich voor om de vertrouwelijkheid van dit soort
gesprekken te garanderen? Bent u bijvoorbeeld bereid om faciliteiten voor
Skype-gesprekken aan te bieden voor dergelijke overleggen?
Vraag 10
Kunt u aangeven hoe de reclasseringsinstellingen momenteel het hoofd
bieden aan de uit de huidige, uitzonderlijke omstandigheden voortvloeiende
uitdagingen? Hoeveel gedetineerden zijn/worden (al dan niet tijdelijk) uit
gevangenschap overgedragen aan de reclassering voor thuisdetentie? In
hoeverre slaagt de reclassering er momenteel in om adequaat onderzoek te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Vragen

2

doen naar geschiktheid voor thuisdetentie en om afdoende toezicht te
houden op de naleving van thuisdetentievoorwaarden? Is sprake van
overbelasting bij de reclassering? Zo ja, welke maatregelen neemt u zich voor
om de huidige toestroom aan te pakken?
Vraag 11
Kunt u aangeven wat de gevolgen van de huidige omstandigheden zijn voor
tbs-gestelden? Klopt het dat verloven zijn ingetrokken, waardoor het
re-integratieproces stilligt en bijvoorbeeld patiënten die overdag buiten de
kliniek mogen werken hun baan dreigen te verliezen? Bent u bereid om per
geval te onderzoeken of en zo ja, hoe het re-integratietraject kan worden
vormgegeven of ziet u problemen rond het toezicht op de uitvoering van tbs?
Vraag 12
Welke structurele plannen neemt u zich voor om de rechtspleging na deze
crisis te versterken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Vragen

3