73
Subsidieregeling Abortusklinieken
Aan de orde is het VSO Subsidieregeling Abortusklinieken
(29214, nr. 83).
De voorzitter:
Aan de orde is het VSO Subsidieregeling abortusklinieken.
Als eerste en enige spreker geef ik het woord aan de heer
Van der Staaij van de SGP.

dat dit wel een zuivere aanduiding is van hoe het door de
minister zelf ook naar voren is gebracht in de regeling.
Voorzitter. Dan de tweede motie. Die heeft betrekking op
het feit dat uit de evaluatie van de abortuswet die vorige
week verscheen, bleek dat vijf instellingen met een abortusvergunning weigerden om aan het evaluatieonderzoek mee
te werken. Wij vinden dat onbegrijpelijk en volgens ons is
dat ook in strijd met de voorwaarden. Daarom dien ik de
volgende motie in.

Motie
De Kamer,
De heer Van der Staaij (SGP):
Dank u wel, voorzitter. We hebben inderdaad een schriftelijk
overleg gehad over een verlenging van de Subsidieregeling
Abortusklinieken. Ik wil daar de volgende moties over
indienen.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de minister voor Medische Zorg voornemens is een Subsidieregeling Abortusklinieken vast te
stellen voor de periode 2021-2025;
overwegende dat abortusklinieken volgens artikel 17 van
zowel de huidige als de toekomstige subsidieregeling verplicht zijn mee te werken aan door of namens de minister
ingesteld onderzoek;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de minister voor Medische Zorg voornemens is een Subsidieregeling Abortusklinieken vast te
stellen voor de periode 2021-2025;
van mening dat het ongewenst is dat de overheid door
middel van staatssteun het uitvoeren van abortussen subsidieert;

constaterende dat vijf instellingen met een vergunning om
abortussen uit te voeren, weigerden mee te werken aan de
evaluatie van de abortuswet;
verzoekt de regering een besluit over het opnieuw verstrekken van subsidie aan deze instellingen op te schorten totdat
is bepaald welke (juridische) consequenties deze weigering
heeft, en de Kamer hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

verzoekt de regering niet over te gaan tot het vaststellen
van deze subsidieregeling,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Staaij. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 84 (29214).
Mevrouw Ploumen (PvdA):
Ik heb een vraag aan collega Van der Staaij. Toegang tot
abortus is een onderdeel van fatsoenlijke zorg aan vrouwen
en meisjes. De kwalificatie "staatssteun" is daar dan ook in
het geheel niet op van toepassing. Als u naar de tandarts
gaat en het wordt deels vergoed, is dat ook geen staatssteun. De heer Van der Staaij heeft alle recht om de motie
in te dienen, maar volgens mij is het geen weergave van
de werkelijkheid van het zorgsysteem in Nederland.
Gelukkig maar.
De heer Van der Staaij (SGP):
Ik heb de terminologie ontleend aan de voorgelegde regeling. Daarin wordt inderdaad gesproken van een economische dienst van essentieel belang. Er moet een motivering
zijn waarom je op deze manier staatssteun geeft. Ik weet
dat we inhoudelijk van mening verschillen, maar ik dacht

Tweede Kamer

Subsidieregeling Abortusklinieken

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Staaij. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 85 (29214).
De heer Van der Staaij (SGP):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb tot slot nog een vraag. Ik
begreep uit het schriftelijk overleg dat de minister nog
steeds in gesprek is met de NZa over een mogelijke toezichthoudende rol bij de subsidieregeling. Kan de minister toezeggen om voor de begrotingsbehandeling in het najaar
met meer duidelijkheid hierover te komen?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank. Ik kijk naar de minister. Kan hij direct overgaan tot
beantwoording? Dat kan hij. We moeten even wachten tot
de moties gekopieerd zijn. Of kunt u ook zonder, minister?
Nee, de minister heeft ze nodig.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

2 juli 2020
TK 91

91-73-1

De voorzitter:
Ik geef de minister het woord.

Minister Van Rijn:
Dank u wel, voorzitter. Ik geef een duiding van de moties.
Eerst de motie op stuk nr. 84 van de heer Van der Staaij.
Wij hebben ervoor gekozen om de abortusklinieken niet
onder de werking van de verzekerde zorg te brengen. Het
is dus onder subsidie gebracht, wat inderdaad staatssteun
is, omdat elke subsidie een vorm van staatssteun is. Maar
dat doen we omdat zonder adequate financiële steun de
abortus niet gewaarborgd zou zijn. Wij achten het wel van
groot belang dat die hulpverlening veilig en toegankelijk
is, waarbij de anonimiteit van de vrouw die dat wenst, te
allen tijde geborgd kan worden. Dat rechtvaardigt de subsidiëring. We doen dit dus inderdaad niet vanwege de
staatssteun, zoals mevrouw Ploumen zegt, maar omdat we
een adequate financiering willen, die de gezondheid van
de vrouw borgt.
De voorzitter:
En daarmee?
Minister Van Rijn:
En om die reden ontraad ik de motie.
De voorzitter:
Precies. Ik kijk even naar de heer Van der Staaij. Hij is de
indiener van de motie, maar hij lijkt geen reactie te hebben.
Mevrouw Ploumen, heel kort.
Mevrouw Ploumen (PvdA):
Ik wilde alleen maar van de minister horen of ik hem goed
begrijp, namelijk dat het kabinet abortushulpverlening een
vanzelfsprekend onderdeel van ons zorgsysteem acht, waar
vrouwen toegang toe moeten hebben als dat nodig is.
Minister Van Rijn:
Ja, en vervolgens zijn er dus twee mogelijkheden: of verzekerde zorg of gesubsidieerde zorg. Er is gekozen voor
gesubsidieerde zorg en dat is belangrijk, want zonder adequate financiering zou abortuszorg niet gewaarborgd zijn,
en dat willen we wel.
De heer Van der Staaij (SGP):
Nog even een vraag om de toelichting van de minister goed
te begrijpen: waarom is er dan niet gekozen voor het normale systeem van verzekerde zorg?

De voorzitter:
Nee, ik geloof dat dat ook weer niet het geval is. Meneer
Van der Staaij?
De heer Van der Staaij (SGP):
Nee hoor, voorzitter. Ik wil hier ook niet mistig over doen.
Ik vind dat we ook helder moeten zijn als het een meer
principiële keuze is. Wij zeggen inderdaad dat, gelet op de
aard van wat hier aan de orde is, financiering niet aan de
orde is. Maar los daarvan lijkt mij de vraag nog steeds
interessant waarom je kiest voor een aparte ministeriële
regeling. Die zijn er overigens best heel veel bij VWS en
dat roept toch ook wel weer de vraag op hoe die manier
van financieren zich verhoudt met het normale systeem
met alle bijbehorende waarborgen van de verzekerde zorg.
De voorzitter:
Dat is een iets grotere vraag.
Minister Van Rijn:
Dat zou een alternatief zijn, maar daar is in het verleden,
wellicht juist vanwege deze principiële discussie, niet voor
gekozen. Maar gegeven die keuze in het verleden vinden
wij die financiering wel heel belangrijk om te waarborgen
dat vrouwen adequate zorg kunnen krijgen.
Voorzitter. De motie op stuk nr. 85 vraagt om de subsidies
nog even op te houden, totdat er juridische duidelijkheid
is. lk ben het met de heer Van der Staaij eens dat als je
subsidie krijgt het heel gebruikelijk en goed is — het hoort
er echt bij — dat je transparant bent over je boeken. Tegelijkertijd vind ik het wel een beetje disproportioneel om bij
het niet meewerken aan een verzoek meteen te zeggen "je
krijgt de subsidie niet", want dat zou gevolgen hebben die
ook weer onaanvaardbaar zijn. Dat neemt niet weg dat ik
ook vind dat er goed op gelet moet worden dat voldaan is
aan de subsidievoorwaarden en aan alle eisen en plichten
die daarbij horen. Ik leg daarmee een bruggetje naar uw
laatste vraag, meneer Van der Staaij. Ik zou de motie dus
willen ontraden, maar ook willen toezeggen dat ik samen
met de Zorgautoriteit en de inspectie van de gezondheidszorg wil kijken in hoeverre de transparantie kan worden
bevorderd door aan te dringen op de normale rechten en
plichten die bij een subsidieverstrekking horen.
De voorzitter:
Dank. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van dit VSO.
De beraadslaging wordt gesloten.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Minister Van Rijn:
Dat is een keuze vanuit het verleden, maar als ik uit de bijdrage van de heer Van der Staaij mag concluderen dat hij
vóór het opnemen van de abortusklinieken in de verzekerde
zorg is, dan is dat misschien een nieuw gegeven.

Tweede Kamer

Subsidieregeling Abortusklinieken

2 juli 2020
TK 91

91-73-2