Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

29 684

Waddenzeebeleid

Nr. 67

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN VAN
LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 maart 2008
In vervolg op de kabinetsbrief van 28 juni 2004 aan de Tweede Kamer1, in
reactie op het advies («Ruimte voor de Wadden») van de Adviesgroep
Waddenzeebeleid, is in het Rijksprojectbesluit gaswinning onder de
Waddenzee2 bepaald dat een onafhankelijke commissie, de Auditcommissie gaswinning onder de Waddenzee (hierna: Auditcommissie) jaarlijks
een audit uitvoert naar aanleiding van de monitoringsresultaten van de
gaswinning onder de Waddenzee. Tevens heb ik de auditcommissie
gevraagd het bevoegd gezag te adviseren met betrekking tot het formuleren van monitoringseisen.
Onlangs heeft deze onafhankelijke commissie een eerste advies uitgebracht over de opzet van de monitoring en de nulmeting. Dit advies3 treft
u als bijlage bij deze brief aan.
Na dit advies zal de Auditcommissie jaarlijks een advies uitbrengen op
basis van de monitoringsresultaten, die ieder jaar vóór 1 mei door de
NAM worden ingediend. Aan de hand van dit jaarlijks advies zullen de
ministers van EZ en LNV steeds op grond van het «hand aan de kraan»principe beoordelen in hoeverre de gaswinning onder de Waddenzee kan
worden voortgezet. Hierover zult u ieder jaar worden geïnformeerd.

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
29 684, nr. 1, pagina 9.
2
Rijksprojectbesluit Gaswinning onder de
Waddenzee vanaf de locaties Moddergat,
Lauwersoog en Vierhuizen. Ministerie van
Economische Zaken, publicatienummer
06ET15, ’s-Gravenhage, april 2006.
3
Monitoring van de aardgaswinning onder de
Waddenzee vanaf de locaties Moddergat,
Lauwersoog en Vierhuizen d.d. 21 december
2007 (rapportnummer 1900-368); ter inzage
gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.

KST116231
0708tkkst29684-67
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Deze brief betreft een reactie in hoofdlijnen op het advies.
De Auditcommissie komt tot de algemene conclusie dat het meetplan en
de nulmeting van voldoende wetenschappelijke kwaliteit zijn om te
kunnen vaststellen of de bodemdaling wel of niet de grenswaarden van
het meegroeivermogen zal overschrijden.
De opzet van de signaleringsmetingen en nulmeting van de natuurwaarden in de Waddenzee is naar de mening van de Auditcommissie op
hoofdlijnen goed weergegeven. De Auditcommissie heeft een aantal
aanbevelingen gedaan om de bruikbaarheid van de monitoring te
vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 684, nr. 67

1

Om op basis van de resultaten van de monitoring en metingen tot heldere
conclusies te komen of de natuurwaarden als direct gevolg van de
gaswinning worden aangetast, heeft de Auditcommissie aangegeven
behoefte te hebben aan een startdocument, waarin integraal is aangegeven hoe en binnen welke termijn kan worden vastgesteld of en hoe
resultaten uit de monitoring gerelateerd kunnen worden aan mogelijke
aantasting van natuurwaarden en aan bodemdaling als gevolg van
gaswinning, en hoe de verschillende meetprogramma’s passen in de
monitoring.
Dit heeft geresulteerd in een door de NAM opgesteld startdocument1.
Het grootste deel van de adviezen die de Auditcommissie geeft, heeft
inmiddels in de uitvoering invulling gekregen of zal nog door de NAM
worden overgenomen. Deze adviezen hebben onder andere betrekking op
hydrologische monitoring van het agrarisch gebied en onderbouwing van
de signaleringsparameters.
Daarnaast zijn er:
1. gegevens die nog aanvulling behoeven;
2. adviezen die nader onderzoek vragen ten aanzien van de wijze waarop
invulling in de praktijk mogelijk is;
3. adviezen die volgens ons geen nadere invulling behoeven.
De adviezen met betrekking tot punt 1 nemen wij ter harte. NAM is
gevraagd deze gegevens verder aan te vullen. Deze betreffen het nemen
van twee luchtfoto’s van het gebied per jaar, het verzamelen van gegevens
over bodemdieren, broedvogels, wad/watervogels en sedimentatie- en
erosie naar kombergingsgebied
Gelet op de opzet van de monitoring (evaluatie achteraf en over langere
termijn) zijn wij met de Auditcommissie van mening dat het aanvullen van
deze gegevens een verbetering is, maar geen acuut probleem vormt. Deze
gegevens komen vóór 1 mei 2008 beschikbaar.
In de loop van 2008 ontstaat duidelijkheid over de wijze van invulling van
de onder punt 2 bedoelde adviezen. Het gaat hier om de toepassing van
een geostatistische methode voor het verkrijgen van een grotere nauwkeurigheid van de dalingssnelheid, de koppeling van geodetische metingen met sedimentatiemetingen (lodingen), een analyse van historische
data sedimentatiemetingen (lodingen) en het kiezen van gidssoorten
omdat de bruikbaarheid van de voorgestelde monitoring van bodemdieren en vogels wordt betwijfeld. Als alternatief voor het kiezen van gidssoorten kan plaatareaal en droogvaltijd worden berekend.
Ook hier geldt dat het aanvullen van deze gegevens mogelijk een verbetering is, maar geen acuut probleem vormt.
Adviezen die geen nadere invulling behoeven, betreffen (punt 3) het op
lokale schaal meten en monitoren van de hoogteligging binnen de kom
ofwel het diepste deel van de bodemdalingschotel, monitoren van de
omvang van fonteinkruidvegetatie (Lauwersmeer) en uitbreiding van te
monitoren parameters in relatie tot cumulatieve effecten.
1

Startdocument Gaswinning locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen,
nr. EP200701201533 d.d. 30 oktober 2007.
2
RIKZ-rapport «Bodemdalingstudie Waddenzee 2004», pagina 20: «Het is dan ook niet
zinvol de bodemdaling op lokale schaal te
vergelijken met natuurlijke erosie/sedimentatie. Dit dient te gebeuren op de schaal van
een geheel kombergingsgebied».

Het meten en monitoren van de hoogteligging binnen de kom ofwel het
diepste deel van de bodemdalingschotel, zoals voorgesteld door de Auditcommissie is niet zinvol. Dit dient te gebeuren op schaal van een geheel
kombergingsgebied. Hierbij zij verwezen naar het RIKZ-rapport2 uit 2004.
Voorts zijn wij, ten aanzien van het monitoren van de omvang van de
fonteinkruidvegetatie in het Lauwersmeer en de uitbreiding van het aantal
te monitoren parameters voor het bepalen van (mogelijke) cumulatieve
effecten, van mening dat er grenzen zijn aan wat redelijkerwijs aan infor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 684, nr. 67

2

matie noodzakelijk geacht kan worden om te kunnen komen tot het
oordeel dat verandering van het ecosysteem in de Waddenzee toegeschreven zou kunnen worden aan gaswinning. Daarbij dient de inspanning van de monitoring in redelijke verhouding te staan tot het te
verwachten effect en de kans op het verkrijgen van een bevredigend
antwoord. Vanwege de dynamiek van de Waddenzee zal, zelfs met het
meest uitgebreide monitoringsprogramma, geen volledige zekerheid
kunnen worden verkregen over de precieze oorzaken van relatief kleine
veranderingen en een oorzakelijk verband met de gaswinning onder de
Waddenzee. Met de Raad van State1 zijn wij van oordeel dat het overigens
niet noodzakelijk is dat naar aanleiding van onderzoek de causaliteit
onomstotelijk behoeft te worden vastgesteld en bewezen. Dit laat onverlet
dat de gaswinning wel dient plaats te vinden binnen de vastgestelde
natuurgrenzen teneinde hiermee het optreden van significante effecten te
voorkomen. De voorwaarden in de vergunningen staan hiervoor garant.
Op grond van de vergunningen Natuurbeschermingswet 1998 en het
winnings- en meetplan dient de NAM vóór 1 mei 2008 over de uitkomsten
van de monitoring en metingen over het afgelopen jaar te rapporteren.
Wij zullen erop toezien dat het monitoringsprogramma op de hiervoor
genoemde punten door de NAM wordt aangepast en dat de nog ontbrekende informatie wordt aangevuld.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
G. Verburg

1

ABRvS d.d. 29 augustus 2007, nr:
200606028/1: ...( )...behoeft de causaliteit
evenwel ook niet per se onomstotelijk te zijn
onderzocht of bewezen, maar kan een wetenschappelijk onderbouwd vermoeden volstaan
om in te grijpen in het winningtempo».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 684, nr. 67

3