8
AIFM-richtlijn
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Wijziging�van�de�Wet�tot�wijziging
van�de�Wet�op�het�financieel�toezicht,�het�Burgerlijk�Wetboek,�de�Wet�op�de�economische�delicten�en�enige�fiscale�wetten�ter�implementatie�van�richtlijn�nr.�2011/61/EU
van�het�Europees�Parlement�en�de�Raad�van�de�Europese
Unie�van�8 juni�2011�inzake�beheerders�van�alternatieve
beleggingsinstellingen�en�tot�wijziging�van�de�Richtlijnen
2003/41/EG�en�2009/65/EG�en�van�de�Verordeningen�(EG)
Nr.�1060/2009�en�(EU)�Nr.�1095/2010�(PbEU�L�2011,�L�174)
(implementatie�vrijstelling�artikel�2,�derde�lid,�onderdeel
e,�van�de�AIFM-richtlijn)�(33589).
De�voorzitter:
Ik�heet�de�minister�van�Financiën�van�harte�welkom.
Voor�dit�debat�heeft�zich�één�spreker�aangemeld�en�wel
mevrouw�Aukje�de�Vries�van�de�VVD-fractie.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

Mevrouw�Aukje�de�Vries�(VVD):
Voorzitter.�Het�is�altijd�mooi�om�te�zien�hoe�een�amendement�dat�met�algemene�stemmen�is�aangenomen,�wordt
afgehandeld.�Maar�goed,�het�is�wel�de�reden�waarom�ik
hier�sta.
Nederland�heeft�een�mooi�pensioenstelsel,�een�stelsel
dat�we�moeten�koesteren.�De�VVD�is�van�mening�dat�Nederland�over�de�Nederlandse�pensioenfondsen�gaat�en
dat�Europa�er�niet�over�zou�moeten�gaan.�De�VVD�vindt
dat�het�toezicht�op�pensioenfondsen�veel�meer�een�nationale�dan�een�Europese�aangelegenheid�is.�De�VVD�heeft
zorgen�dat�de�AIFM�in�de�praktijk�niets�anders�betekent
dan�dubbel�toezicht�op�het�Nederlandse�pensioenvermogen�en�dat�de�kosten�daarvoor�worden�doorbelast�aan�de
deelnemers�van�de�pensioenfondsen.
In�de�richtlijn�staat�dat�deze�niet�van�toepassing�is�op
organen�of�andere�instellingen�die�fondsen�ter�ondersteuning�van�sociale�zekerheid�en�pensioenstelsels�beheren.
Het�discussiepunt�was�daarom�of�beheerders�van�beleggingsfondsen�die�uitsluitend�voor�pensioenfondsen�werken,�wel�of�niet�uitgesloten�zijn�van�de�richtlijn.�De�VVD
en�de�PvdA�hebben�naar�aanleiding�daarvan�een�amendement�ingediend�om�die�beleggingsfondsen�uit�te�zonderen�als�ze�alleen�maar�voor�pensioenfondsen�werken.�Dat
amendement�is�met�algemene�stemmen�aangenomen.
Toch�heeft�de�minister�slechts�na�de�vraag�van�de�Eerste
Kamer�of�het�aangenomen�amendement�in�strijd�is�met
de�richtlijn�besloten�om�een�novelle�in�te�dienen�om�het
amendement�terug�te�draaien.�Er�was�sprake�van�voortschrijdend�inzicht�en�dat�was�in�ieder�geval�voor�de�VVD
reden�om�het�niet�al�hamerstuk�voorbij�te�laten�gaan.
Bij�de�behandeling�in�de�Tweede�Kamer�zei�de�minister�dat�de�Europese�toezichthouder�ESMA�met�een�nadere�uitleg�zou�komen�over�de�interpretatie�van�de�AIFMrichtlijn.�Die�uitleg�is�er�echter�niet�gekomen.�Daarna�werd
gesteld�dat�op�werkvloerniveau�is�aangegeven�dat�het
amendement�niet�kan.�Uiteindelijk�komt�er�op�17 april�een
ambtelijk�mailtje�met�de�mededeling�dat�het�amendement
niet�kan�en�met�de�disclaimer�dat�wat�er�in�de�mail�staat,

Tweede�Kamer

AIFM-richtlijn

nooit�beschouwd�mag�worden�als�een�officieel�standpunt
van�de�Europese�Commissie.�De�VVD�is�het�zat�dat�de
Europese�Commissie�blijkbaar�niet�gewoon�een�officiële
schriftelijke�reactie�kan�sturen�over�de�interpretatie�van
een�voorstel�van�diezelfde�Europese�Commissie.�Wanneer
we�in�Nederland�in�de�Tweede�Kamer�een�vraag�stellen
aan�de�minister,�dan�krijgen�wij�ook�antwoord�van�de�minister.�En�zo�hoort�het�ook!�De�verantwoordelijke�Europese�Commissaris�zou�simpelweg�schriftelijk�en�officieel
duidelijkheid�moeten�verschaffen�over�de�interpretatie�en
motivatie�van�de�richtlijn.
De�VVD�wil�verder�van�de�minister�weten�hoe�we�dit
soort�discussies�in�de�toekomst�kunnen�vermijden.�Nederland�heeft�een�behoorlijk�afwijkend�uniek�systeem�van
pensioenfondsen�en�het�belang�van�de�Nederlandse�pensioenfondsen�moet�altijd�op�het�netvlies�staan�van�de�bewindslieden�en�de�Europese�Commissie�zelf.�Hoe�gaat�de
minister�het�belang�van�de�Nederlandse�pensioenfondsen
in�toekomstige�onderhandelingen�borgen?�Een�vergelijkbare�discussie�lijkt�namelijk�plaats�te�vinden�bij�de�EMIRrichtlijn,�waarbij�EMIR�staat�voor�European�Market�Infrastructure�Regulation.
Tot�slot�sta�ik�stil�bij�de�kosten�van�de�implementatie
van�de�richtlijn.�Volgens�de�antwoorden�van�de�minister
kunnen�deze�nog�niet�goed�worden�ingeschat.�De�definitieve�omvang�kan�pas�worden�aangegeven�als�alle�nadere�regels�zijn�vastgesteld�en�dat�lijkt�op�een�carte�blanche.
De�VVD�vindt�dit�niet�wenselijk.�Hoe�kan�de�minister�ervoor�zorgen�dat�in�de�toekomst�tijdig�duidelijk�is�wat�alle
kosten�van�de�implementatie�van�richtlijnen�zijn?
Het�pensioenstelsel�heeft�te�maken�met�veel�te�veel
verschillende�Europese�richtlijnen:�IORP,�MIFID,�EMIR,
AIFM. Richtlijnen�die�elkaar�deels�overlappen�en�deels
niet�op�elkaar�aansluiten.�Dat�geldt�voor�andere�sectoren
ook�en�daarom�maakt�de�VVD�zich�zorgen�over�dit�fenomeen.�De�VVD�roept�de�minister�dan�ook�op�om�ervoor�te
zorgen�dat�er�meer�duidelijkheid�en�transparantie�komt.
Voorzitter.�Alles�afwegende�zal�de�VVD�tegen�de�novelle
stemmen.

Minister�Dijsselbloem:
Voorzitter.�Hoewel�mevrouw�De�Vries�haar�inbreng�in�eerste�termijn�afsloot�met�de�politieke�conclusie�dat�zij�tegen�de�novelle�zal�stemmen,�hoop�ik�haar�toch�te�overtuigen�van�het�belang�ervan.�Ook�zal�ik�aangeven�waarom
en�hoe�haar�bezwaren�kunnen�worden�weggenomen.
Ik�heb�vandaag�even�met�een�dilemma�gezeten�hoe�ik
hiermee�zou�omgaan,�want�vandaag�is�er�een�brief�binnengekomen�van�de�Europese�Commissaris,�de�heer�Barnier,�in�antwoord�op�onze�vraag�om�te�bevestigen�of�te
ontkennen�of�het�nu�zo�is�dat�de�vermogensbeheerders,
de�pensioenuitvoeringsorganisaties,�onder�de�AIFM-richtlijn�vallen.�Waarschijnlijk�is�het�het�beste�dat�wij�die�brief
onderdeel�maken�van�de�beraadslaging,�als�dat�langs�deze�weg�mag,�mevrouw�de�voorzitter.�Ik�heb�overwogen
om�de�brief�aan�het�einde�van�de�ochtend�nog�snel�naar
de�Kamer�te�sturen,�maar�dan�was�die�waarschijnlijk�in
een�kanaal�blijven�zitten.�Daarom�dacht�ik:�ik�breng�de
brief�gewoon�mee�onder�de�arm.
De�brief�geeft�een�belangrijk�antwoord�op�de�vraag,�en
hopelijk�neemt�dit�een�belangrijk�deel�van�de�kritiek�weg
van�mevrouw�De�Vries,�die�zegt:�waarom�kunnen�wij�niet
gewoon�een�helder�antwoord�krijgen�van�de�Europese
Commissie�op�een�vraag�die�bij�ons�voorligt,�namelijk�of

15 mei 2013
TK�82

82-8-33

Dijsselbloem
deze�partijen�onder�de�toezichtrichtlijn�vallen�of�niet.�Het
antwoord�is�overigens�helder:�ze�vallen�er�absoluut�onder�en�mogen�niet�worden�uitgezonderd.�Pensioenfondsen�zelf�wel,�zoals�u�weet,�maar�niet�deze�pensioenuitvoeringsorganisaties.
De�reden�waarom�ik�eraan�hecht,�los�van�de�vraag�hoe
Brussel�in�laatste�instantie�onze�implementatiewijze�beoordeelt,�is�dat�ik�denk�dat�wij�een�toezichtslacune�voor
zulke�grote�vermogensbeheerders�niet�moeten�willen�met
elkaar.�Het�zou�een�toezichtslacune�opleveren,�omdat�de
facto�de�leverage�in�pensioenfondsvermogens�niet�kan
worden�beoordeeld.�Ik�verwijs�ook�naar�de�klip-en-klare�brief�die�de�Nederlandsche�Bank�en�de�AFM�aan�mij,
en�ik�dacht�ook�aan�uw�Kamer,�hebben�gestuurd,�waarin�zij�dit�ook�onderbouwen.�Het�risico�dat�de�toezichthouder�zich�geen�goed�beeld�kan�vormen�van�bijvoorbeeld
de�omvang�van�het�gebruik�van�derivaten,�balansverlenging�en�buitenbalansverplichtingen,�is�een�risico�dat�wij
met�elkaar�niet�moeten�willen�aangaan.�De�kwaliteit�van
het�vermogensbeheer�en�riskmanagement�lijken�mij�van
het�grootste�belang,�zeker�omdat�het�om�pensioenfondsen�en�pensioenmiddelen�gaat.�Ik�ben�inhoudelijk�echt
gemotiveerd�om�ook�deze�pensioenuitvoeringsorganisaties�gewoon�onder�het�toezicht�te�brengen.�Het�gaat�om
heel�grote�bedragen;�in�totaal�meer�dan�400�miljard�aan
beheerd�vermogen.�Ik�stel�de�inhoudelijke�argumenten
graag�voorop�en�daarnaast�is�er�de�bevestiging�vanuit�Europa�dat�het�juridisch�ook�echt�onvermijdelijk�is.
Wat�de�kosten�betreft�het�volgende.�Mevrouw�De�Vries
gaf�terecht�aan�dat�er�veel�financiële�wetgeving�in�voorbereiding�is.�Ook�is�er�veel�Europese�wetgeving�in�ontwikkeling.�Ik�stel�mij�zo�voor�dat�wij�bij�de�eerstvolgende�wetgeving�op�dit�terrein�die�wij�naar�de�Kamer�sturen,�de�samenhang�van�alle�elementen,�alle�toezichtsrichtlijnen�die
er�zijn,�inzichtelijk�zullen�maken,�om�te�laten�zien�dat�het
met�de�overlapping�erg�meevalt.�Het�betreft�onderscheiden�instrumenten�voor�onderscheiden�sectoren�en�onderdelen�van�de�financiële�markten.�Ook�zullen�wij,�elke
keer�als�er�wetgeving�op�dit�terrein�naar�de�Kamer�komt,
expliciet�ingaan�op�de�kosten.�Dat�is�ook�een�belangrijke�zorg�van�de�VVD-fractie,�en�terecht.�De�kosten�van�toezicht�kunnen�zeer�hoog�zijn.�Zelfs�als�wij�met�elkaar�vinden�dat�het�toezicht�gerechtvaardigd�is,�dan�nog�moeten
wij�ervoor�zorgen�dat�de�kosten�zo�laag�mogelijk�zijn.

Minister�Dijsselbloem:
Voorzitter.�Bij�nieuwe�richtlijnen�is�het�allerbelangrijkste
dat�we�ook�in�het�verkeer�tussen�Kamer�en�kabinet�vroeg
in�het�proces�erover�spreken.�Zoals�bekend,�worden�altijd�fiches�voorbereid�over�richtlijnen.�Daarin�geeft�het�kabinet�een�oordeel�over�de�richtlijn,�de�betekenis�ervan,
over�subsidiariteit�en�alle�andere�aspecten�ervan�die�Nederlandse�belangen�raken.�Aan�de�hand�van�dat�fiche�kunnen�Kamer�en�kabinet�al�in�een�vroegtijdig�stadium�met
elkaar�de�Nederlandse�positie�bepalen.�Die�positie�kan
zijn:�dit�is�overbodige�wetgeving.�Tot�nu�toe�hebben�we
dat�voorbeeld�niet�aan�de�hand�gehad�met�betrekking�tot
de�financiële�markten.�Ik�denk�dat�we�met�elkaar�onderkennen�dat�er�sinds�het�begin�van�de�financiële�crisis�ook
echt�behoefte�aan�was�om�een�aantal�zaken�beter�te�regelen�in�het�toezicht�op�de�financiële�markten.�Dat�zijn
we�nu�aan�het�doen.�Op�zichzelf�is�de�werkwijze�als�volgt:
nieuw�voorstel�van�de�Commissie,�fiche,�oordeel�kabinet
en�dan�komen�we�zo�nodig�in�overleg�met�de�Kamer�tot
een�Nederlands�standpunt.�Ik�denk�dat�dit�de�goede�weg
is.�We�zullen�in�voorkomende�gevallen�ook�de�kosten�van
toezicht�in�die�procedure�behandelen.�Dat�zeg�ik�de�Kamer
graag�toe.
De�voorzitter:
Dan�zijn�we�hiermee�aan�het�einde�gekomen�van�dit�debat.�Ik�stel�voor�om�volgende�week�dinsdag�over�het�wetsvoorstel�te�stemmen.
De�algemene�beraadslaging�wordt�gesloten.
De�voorzitter:
Dan�zijn�we�hiermee�aan�het�einde�gekomen�van�dit�debat.�Wij�stemmen�volgende�week�dinsdag�over�het�wetsvoorstel.
De�vergadering�wordt�van�14.24�uur�tot�15.15�uur�geschorst.

Mevrouw�Aukje�de�Vries�(VVD):
Voorzitter.�Dat�kon�er�ook�nog�wel�bij:�een�brief�op�de�dag
van�het�debat.�Dat�is�altijd�mooi.�Wij�zullen�de�brief�bestuderen�en�bezien�of�die�inderdaad�een�wijziging�van�ons
standpunt�teweeg�zal�brengen.�Ik�ben�het�niet�geheel�eens
met�de�minister�als�hij�zegt�dat�er�niet�te�veel�regels�vanuit�Europa�van�toepassing�zijn�op�de�pensioenen.�Volgens
ons�overlappen�die�regels�elkaar�deels�wel.�Wellicht�kan
de�minister�nog�een�keer�informatie�naar�de�Kamer�sturen
waaruit�blijkt�dat�dit�niet�het�geval�is,�want�IORP,�MiFID,
EMIR�en�AIFM�lijkt�ons�wel�wat�veel�voor�de�pensioenen,
die�natuurlijk�ook�hier�al�gewoon�onder�toezicht�staan.
Tot�slot�heb�ik�nog�een�vraag�in�het�verlengde�daarvan.
Die�vraag�is�nog�niet�beantwoord.�Er�speelt�een�vergelijkbare�discussie�bij�de�EMIR-richtlijn.�Hoe�gaan�we�er�in�de
toekomst�voor�zorgen�dat�we�vooraf�en�tijdig�dit�soort�discussies�voeren,�zodat�we�in�ieder�geval�de�belangen�van
de�Nederlandse�fondsen�goed�kunnen�borgen?

Tweede�Kamer

AIFM-richtlijn

15 mei 2013
TK�82

82-8-34