Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 670

Voortgang Natura 2000

Nr. 114

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 mei 2017
In vervolg op mijn brief d.d. 17 maart jl. (Kamerstuk 32 670, nr. 113) wil ik
uw Kamer informeren over het feit dat de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State op 17 mei 2017 twee verwijzingsuitspraken1 heeft
gedaan in enkele pilotzaken over de programmatische aanpak stikstof en
in enkele procedures over de algemene vrijstelling van de Natura
2000-vergunningplicht voor het weiden van vee en gebruik van
meststoffen nabij Natura 2000-gebieden. De Afdeling bestuursrechtspraak
vraagt het Hof van Justitie van de Europese Unie door middel van
prejudiciële vragen om uitleg over de bepalingen van de Europese
Habitatrichtlijn.
Bij de pilotzaken gaat het om beroepen tegen vergunningen voor
veehouderijen, waarbij ten aanzien van de stikstofdepositie op Natura
2000-gebieden een beroep is gedaan op de depositieruimte van het
programma aanpak stikstof. De prejudiciële vragen in de pilotzaken
betreffen in essentie de toelaatbaarheid van een systeem als de programmatische aanpak stikstof in het licht van de door de Habitatrichtlijn
voorgeschreven passende maatregelen om verslechtering van de kwaliteit
van Natura 2000-gebieden te voorkomen en in het licht van de door de
richtlijn voorgeschreven specifieke toets van projecten met mogelijk
significant negatieve gevolgen voor Natura 2000-gebieden. In de
verwijzing naar het Hof geeft de Afdeling aan dat zij het aannemelijk acht
dat de programmatische aanpak stikstof op grond van de richtlijn
toelaatbaar is, maar zij ziet zich genoodzaakt om de vragen aan het Hof
van Justitie voor te leggen, omdat het Europese regelgeving betreft, en
dat de vragen als zodanig niet eerder door dat Hof zijn beantwoord. Het
gaat onder meer om de vraag of bij vergunningverlening voor de
beoordeling van de effecten van een activiteit die stikstofdepositie op een
Natura 2000-gebied veroorzaakt een beroep kan worden gedaan op de
ecologische onderbouwing die aan het programma ten grondslag ligt.
1

kst-32670-114
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

ECLI:NL:RVS:2017:1259 en ECLI:NL:RVS:2017:1260 te vinden op www.raadvanstate.nl/
uitspraken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 670, nr. 114

1

Maar ook gaat het om de vraag of in die onderbouwing rekening kan
worden gehouden met toekomstige positieve natuureffecten van in het
programma opgenomen maatregelen en van de autonome daling van
stikstofdepositie. Verder vraagt de Afdeling naar de toelaatbaarheid van
een vrijstelling van de vergunningplicht voor activiteiten die een stikstofdepositie veroorzaken die een bepaalde grenswaarde niet overschrijdt,
waarvoor voor de onderbouwing daarvan eveneens wordt aangesloten bij
die van het programma.
In de procedures over de algemene vrijstelling van de Natura
2000-vergunningplicht voor het weiden van vee en gebruik van
meststoffen stelt de Afdeling enkele vragen over de toelaatbaarheid van
een dergelijke vrijstelling in het licht van de Habitatrichtlijn en over het
juridische karakter van de vrijgestelde activiteiten.
Eerst nadat het Hof van Justitie de vragen heeft beantwoord, zal de
Afdeling bestuursrechtspraak einduitspraak kunnen doen in de bij haar
voorliggende zaken. Vanwege de grote gevolgen voor de economie en de
Natura 2000-gebieden in Nederland heeft de Afdeling het Hof van Justitie
verzocht de vragen met voorrang te behandelen, zo mogelijk voor 1 juli
2018.
De Afdeling heeft besloten geen voorlopige voorziening te treffen. De
Afdeling is van oordeel dat de verdeling van de ontwikkelingsruimte over
de eerste en tweede helft van de PAS-periode (die loopt van 2015–2021) in
combinatie met de uitvoering van bron- en herstelmaatregelen ervoor
zorgen dat activiteiten die tot 1 juli 2018 toestemming krijgen op grond
van het programma aanpak stikstof naar verwachting geen onomkeerbare
gevolgen voor de natuur zullen hebben. Ook in de procedures over
beweiden en bemesten is geen voorlopige voorziening getroffen, omdat
ook daar geen onomkeerbare effecten worden verwacht; de Afdeling wijst
er daarbij op dat de provincies zo nodig in specifieke gevallen beperkingen kunnen stellen aan het weiden van vee en het gebruik van
meststoffen, als dat noodzakelijk is in het licht van de doelstellingen van
de betrokken Natura 2000-gebieden.
De Afdeling geeft op enkele punten al een inhoudelijk oordeel ten aanzien
van het programma aanpak stikstof 2015–2021. Zij geeft onder meer aan
dat de onderbouwing van het programma op onderdelen moet worden
verbeterd of aangevuld. Dat wordt thans ter hand genomen.
Het is van groot belang om de programmatische aanpak onverkort door te
zetten, de in het programma opgenomen bron- en herstelmaatregelen uit
te voeren, de onderbouwing te verbeteren en het programma met
regelmaat te actualiseren zodanig dat daarin steeds de beste beschikbare
kennis is verwerkt.
Daarbij wordt de hand gehouden aan de voorziene systematiek van
monitoring en bijsturing. Dat is essentieel in het licht van de noodzakelijke
aanpak van de stikstofdepositie van de daarvoor gevoelige Natura
2000-gebieden en het nu en in de toekomst mogelijk maken van economische activiteiten die bijdragen aan de stikstofbelasting.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 670, nr. 114

2