23

> Retouradres Postbus 2011 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der StatenGeneraal
Postbus 20017
2500 EA Den Haag

Ministerie van
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Turfmarkt 147
Den Haag
Postbus 2011
2500 EA Den Haag
Kenmerk
2023-0000426253

Datum

14 juli 2023

Betreft

Beantwoording motie Kluit c.s. financiën inwerkingtreding
Omgevingswet

Tijdens het interpellatiedebat van 11 juli 2023 heeft uw Kamer de motie Kluit c.s.
over de financiën rondom de inwerkingtreding van de Omgevingswet1
aangenomen. In deze brief geef ik u aan hoe aan deze motie uitvoering is
gegeven.
De motie bevat twee verzoeken aan de regering:
1. om in de begroting Binnenlandse Zaken voor 2024 en verder de meerjarige
dekking voor kosten voor invoering, beheer en onderhoud en de doorontwikkeling
van het DSO naar ambitieniveau 3 langjarig op te nemen;
2. om extra middelen voor gemeenten uit het Coalitie Akkoord (de zogenaamde
CA-gelden) nog in 2023 aan de decentrale overheden ter beschikking te stellen,
en de Kamer daarover uiterlijk 9 september 2023 te informeren, zodat gemeenten
zich komende maanden zonder financiële zorgen vol kunnen richten op de
invoering van de Omgevingswet.
•
Meerjarige dekking van de kosten
In het debat heb ik met u besproken welke financiële afspraken er over de
financiering van de invoering van de Omgevingswet met de verschillende
bestuurlijke partners zijn gemaakt. De bestuurlijke inrichting bij de verschillende
bevoegde gezagen maakt dat niet alle middelen zichtbaar zijn op de begroting
van BZK. Door de verschillende soorten systematiek van begroten en
verantwoorden zijn de bedragen niet eenduidig op één plek terug te vinden.
Voor uw overzicht ga ik hieronder – op hoofdlijnen – in op waar de financiële
middelen op basis van de gemaakte afspraken terecht komen. Op basis van de
gemaakte afspraken maak ik daarbij onderscheid in drie categorieën:
1.
2.
3.

1

De transitiekosten en bijbehorende terugverdientermijnen;
Investeringskosten en beheerkosten;
En de bijdragen van BZK aan de kosten voor invoeringsondersteuning.

Kamerstukken I 2022/23, 33118, FM.
Pagina 1 van 4

Kenmerk
2023-0000426253

Ad. 1. Transitiekosten en bijbehorende terugverdientermijnen
De bestuurlijke partijen hebben afgesproken in het Hoofdlijnenakkoord van 2015
en het Financieel akkoord 2016 dat de transitiekosten door de bevoegd gezagen
zelf worden gedragen en dat zij de baten die de Omgevingswet hen oplevert ook
kunnen behouden. Deze transitiekosten zijn modelmatig zichtbaar gemaakt in het
Integraal Financieel Beeld 2021 (IFB) en in het onlangs vastgestelde IFB van
2023 geactualiseerd.2 Deze transitiekosten zijn verwerkt in de begrotingen van
ieder betrokken bevoegd gezag zelf. De door bevoegd gezagen gerealiseerde
baten worden na inwerkingtreding van de wet tevens verwerkt in de begrotingen
van de betreffende bevoegd gezagen zelf. Hoe eerder bevoegd gezagen gaan
werken met de instrumenten en mogelijkheden die de Omgevingswet biedt en de
planning wordt gerealiseerd van scenario 3 van het DSO, hoe eerder de baten van
het stelsel voor en door hen gerealiseerd kunnen worden.
Ter dekking van een deel van de transitiekosten van gemeenten en provincies zijn
bedragen gereserveerd in het coalitieakkoord. Dit zorgt voor het verkorten van de
terugverdientermijnen. In totaal betreft dit een bedrag van € 415 miljoen.
Inmiddels is 150 miljoen hiervan in 2022 toegevoegd aan het Gemeentefonds.
Met de goedkeuring van het Bestedingsvoorstel ten behoeve van beheerbegroting
DSO-LV (en IPLO) 2023 is ook € 12 miljoen onttrokken uit de CA middelen in
2023. Te weten € 8 miljoen voor de gemeenten en € 4 miljoen voor de provincies
(waaruit ook de bijdrage van de waterschappen wordt gedekt). Deze extra
beheerbijdrage is éénmalig, voor 2024 en verder blijven de bestaande afspraken
(beheerovereenkomst) gelden. De resterende reeks van € 253 miljoen is te
vinden de zogenaamde ‘Aanvullende Post’ van het ministerie van Financiën.3
Ad. 2. Investeringskosten en beheerkosten
Investeringskosten
De investeringskosten voor het realiseren van de landelijke voorziening DSO en
de aanpassingen die nodig waren bij Rijkswaterstaat voor het Informatiepunt
Leefomgeving (IPLO) komen voor rekening van het ministerie van BZK.
Voor de investeringen in DSO-LV heb ik eerder toezeggingen gedaan, laatst nog
in het debat van 11 juli 2023 en die herhaal ik nu weer: mijn investeringen in het
DSO-LV lopen tot het eindbeeld – zoals opgenomen in de bestuurlijke afspraken,
in technische termen tot uitbouw/scenario 3 – door. Deze investeringen zijn
opgenomen in de begroting van BZK.
Beheerkosten en doorontwikkeling
De kosten van beheer en doorontwikkeling zijn in de financiële afspraken
samengenomen als beheerkosten. De bevoegde gezagen (gemeenten, provincies,
waterschappen en rijkspartijen) dragen de beheerkosten van het DSO-LV, volgens
een vastgestelde verdeelsleutel, zoals vastgelegd in de Beheerovereenkomst
2018.

2

Kamerstukken I 2022/23, 33118, FK.

3

Kamerstukken II 2021/22, 35925-VII, nr. 105.
Pagina 2 van 4

Kenmerk
2023-0000426253

Het ministerie van BZK draagt zorg voor het ten laste brengen aan het
Gemeentefonds van de financiële bijdragen van gemeenten, voor de bijdrage van
de verschillende Rijkspartijen en voor jaarlijkse facturering van de bijdrage aan
de waterschappen. Het IPO draagt zorg voor de inning van de jaarlijkse bijdrage
van provincies en voor de afdracht daarvan aan de minister van BZK.
De middelen die bij partijen voor het beheer zijn opgehaald worden verstrekt aan
het Kadaster als tactische beheerorganisatie Operationeel beheerorganisaties
(Kadaster, Rijkswaterstaat, Logius en Geonovum) en eveneens aan
Rijkswaterstaat voor het informatiepunt Leefomgeving. De Strategisch Beheer
Organisatie heeft een beperkt budget beschikbaar voor opdrachten als
onderzoeken en evaluatie. Dit is onderdeel van de begroting van BZK.
Ad. 3. Bijdragen van BZK aan de implementatiekosten
De afgelopen jaren heeft het Rijk diverse bijdragen verstrekt aan de koepels en
de bevoegd gezagen voor de ondersteuning van de implementatie van de
Omgevingswet. Deze zijn terug te vinden in de respectievelijke begrotingen als
respectievelijke uitgaven en inkomsten. Tevens verstrek ik een extra bijdrage van
geaggregeerd € 4.5 miljoen aan de VNG, IPO en UvW om hun leden te
ondersteunen bij de implementatie van de Omgevingswet.
•
Middelen uit het coalitieakkoord
Uit het geactualiseerde IFB blijkt dat de beheerkosten voor het DSO-LV en IPLO
op het niveau inwerkingtreding hoger waren dan verwacht op het moment dat de
financiële afspraken werden gemaakt. Op grond van artikel 7.3 van het
beheerarrangement zijn partijen met elkaar in gesprek gegaan over de verdeling
van deze hogere beheerkosten. Artikel 7.3. luidt: ‘In het Bestuurlijk Overleg wordt
beslist over de noodzakelijke verhoging van het budget van € 25,9 miljoen om de
stijgende kosten van beheer ten gevolge van realisatie van delen van uitbouw
naar het niveau van scenario 3 volgens het Bestuursakkoord, op te vangen’.
In het bestuurlijk overleg van 13 juli 2023 is met de bestuurlijke partners een
meerjarig principeakkoord bereikt over de dekking van de beheerkosten. Deze
afspraken passen binnen de afspraken van de huidige beheerovereenkomst en het
bijbehorende beheerarrangement.
Tot slot
Met het bereiken van de overeenstemming in het bestuurlijke overleg over de
dekking van de beheerkosten is er met deze afspraken meerjarig financiële
stabiliteit gecreëerd voor alle betrokken partijen. Daarbij wordt ook een
gezamenlijk inspanning gedaan om de governance van de beheerorganisatie van
het DSO-LV nog te verbeteren om zo te zorgen voor kostenbeheersing en
voorspelbaarheid.

Pagina 3 van 4

Kenmerk
2023-0000426253

Het IPO en de Unie van Waterschappen leggen deze onderschreven lijn voor aan
hun leden. Daarmee is er vertrouwen in de positieve afronding. Dat betekent dat
er geen belemmering meer is om over te gaan tot het uitkeren van de
gereserveerde middelen op de zogenaamde ‘Aanvullende Post’ van het ministerie
van Financiën op de geëigende begrotingsmomenten. De middelen voor 2023
worden in de decembercirculaire verwerkt en de middelen 2024 en 2025 in de
meicirculaire van de betreffende jaren. Daarmee voldoe ik naar mijn oordeel aan
de motie Kluit c.s.4
Concluderend is de uitkomst van het bestuurlijk overleg van 13 juli 2023 dat er
voor de gemeenten en provincies de gevraagde duidelijkheid is over het moment
waarop de middelen in 2023, 2024 en 2025 voor hen beschikbaar komen. Op
basis van de huidige inzichten, de gemaakte afspraken en de wijze van
verwerking in de verschillende begrotingen is er geen aanleiding om nog apart
een claim in te dienen voor extra investeringsmiddelen voor de begroting BZK
voor 2024.

De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,

Hugo de Jonge

4

Kamerstukken I 2022/23, 33118, FM.
Pagina 4 van 4