Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1200
Vragen van het lid Van Tongeren (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu over problemen op het spoor na invoering van de
nieuwe dienstregeling (ingezonden 24 januari 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
14 februari 2017).
Vraag 1
Kent u de problemen op het spoor op de trajecten Utrecht – Leiden,
Dordrecht – Rotterdam en Gouda – Alphen aan de Rijn?1 Zo ja, wat is de
oorzaak van deze problemen?
Antwoord 1
Op de door u genoemde trajecten hebben zich problemen van een zeer
verschillende aard voorgedaan. Deze problemen staan los van de invoering
van de nieuwe dienstregeling. Dit neemt echter niet weg dat het voor de
reizigers op deze trajecten buitengewoon vervelend is. Om een goed beeld te
geven zal ik per traject kort schetsen om welke problemen het ging.
Op het traject Utrecht-Leiden hebben de afgelopen maand meerdere
langdurige storingen plaatsgevonden. Deze storingen hadden verschillende
oorzaken, zoals defecte treinen, storingen aan de infrastructuur en storingen
als gevolg van de weersomstandigheden. Onderzoek van NS wijst uit dat het
totaal aantal verstoringen in januari niet significant afwijkt van andere
maanden. De treinpunctualiteit op dit traject ligt ook in lijn met het landelijke
gemiddelde. Wel is bekend dat storingen op dit traject helaas voor relatief
veel hinder zorgen. Dit komt doordat er op de enkelsporige verbinding weinig
uitwijkmogelijkheden zijn. Dit betekent dat als gevolg van een verstoring
treinen al snel niet op tijd op de juiste plek kunnen zijn en de planning van
materieel niet kan worden uitgevoerd zoals bedoeld. Hierdoor kan het
voorkomen dat er kortere treinen rijden dan gepland.
Voor wat betreft de verstoring op 16 januari hebben NS en ProRail mij
gemeld dat – in tegenstelling tot de berichtgeving – er meerdere factoren
1

ah-tk-20162017-1200
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

«Spoorellende tussen Woerden en Leiden», AD 16 januari 2017 (http://www.ad.nl/groene-hart/
de-spoorellende-tussen-woerden-en-leiden~a30c5750/), «Veevervoer» in overvolle NS-treinen
baart reizigers zorgen», AD 10 januari 2017 (http://www.ad.nl/dossier-dordrecht/veevervoer-inovervolle-ns-treinen-baart-reizigers-zorgen~a2fd02b5/), «Storingen aan nieuwe treinen Alphen
– Gouda zijn kinderziektes», Studio Alphen 20 december 2016 (http://studioalphen.nl/nieuws/
167847/storingen-aan-nieuwe-treinen-alphen-gouda-zijn-kinderziektes.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

waren die deze verstoring veroorzaakten. Bij de start van de treindienst
strandde een defecte trein bij Alphen aan den Rijn. Vervolgens werden er
gladde sporen gemeld bij Bodegraven. Daarna ontstond er ook nog een
sectiestoring op het traject Leiden-Alphen aan den Rijn, waardoor de
rijrichting op dit enkelsporige baanvak geblokkeerd werd. Deze stapeling van
incidenten maakte het voor NS en ProRail onmogelijk om nog een betrouwbare treindienst op te kunnen starten. In de reisinformatie is enkel het
probleem «gladde sporen» vermeld, terwijl het een combinatie van verstoringen was. Er had dus beter «meerdere oorzaken» vermeld kunnen staan.
Ik herken de berichten over drukke treinen in de afgelopen periode op het
traject Dordrecht – Rotterdam. De werkzaamheden aan de Willemsspoortunnel en het proefbedrijf van de IC Den Haag – Breda over de HSL hebben daar
tijdelijk tot minder treinen en dus meer drukte geleid. Dit onderhoud en
proefbedrijf was noodzakelijk, maar leidt op zo’n drukbereden traject helaas
ook tot hinder voor de reizigers. Daarom heeft NS verschillende maatregelen
genomen om de overlast voor reizigers te beperken. Zo zijn er bussen ingezet
en zijn reizigers vanuit Eindhoven geadviseerd om te reizen via Utrecht
Centraal. De werkzaamheden zijn inmiddels afgerond en op dit traject wordt
weer conform dienstregeling gereden.
Ten aanzien van het traject Gouda – Alphen aan de Rijn was de start van de
nieuwe dienstregeling in december ook het startschot van de instroom van
nieuw materieel. Daar kunnen helaas soms kinderziektes bij horen. Eind vorig
jaar is sprake geweest van één dag met forse uitval, te weten 17 december.
Ook op 20 januari jl. was sprake van defecten aan het materieel die maakten
dat meerdere uren geen treinen konden rijden. Dat vind ik heel vervelend
voor de getroffen reizigers. Maar bij de ingebruikname van nieuw materieel is
dit type storingen nooit helemaal te voorkomen. NS houdt de prestaties van
de nieuwe treinen nauwgezet in de gaten. In algemene zin laten de flirttreinen
goede eerste operationele resultaten zien. Specifiek voor het traject Gouda –
Alphen aan de Rijn geldt dat de punctualiteit beter is dan landelijk gemiddeld,
maar de uitval – mede als gevolg van de gesloten treinomloop – relatief hoog
ligt.
Vraag 2
Klopt het dat het spoortracé tussen Utrecht en Leiden zó verzakt is dat in de
huidige NS-dienstregeling geen dubbeldekkers mogen worden ingezet, met
alle capaciteitsgevolgen van dien?
Antwoord 2
Dat is niet het geval. Omdat het tracé Utrecht-Leiden op een slappe ondergrond (namelijk veengrond) ligt, is in het onderhoudsregime van ProRail en
de aannemers rekening gehouden met het risico van verzakkingen. Daarnaast
zijn op dit tracé geen zwaarbelaste goederentreinen toegestaan. Op deze
wijze is de veilige berijdbaarheid geborgd en is het spoor dus geschikt voor
uitvoering van de huidige dienstregeling, waaronder dubbeldeksmaterieel.
Vraag 3
Klopt het dat de aanleg van extra spoor op dit tracé wordt vertraagd omdat
alle betrokken partijen afwachten in de hoop dat de ander de funderingsproblematiek aanpakt en betaalt?
Antwoord 3
Er is momenteel geen sprake van aanleg van extra spoor op dit traject.
ProRail en NS doen op dit moment wel onderzoek naar de mogelijkheid om
de treinfrequentie op het tracé te verhogen. Dit betreft een verzoek van de
decentrale overheden. Wanneer op verzoek van decentrale overheden
frequentieverhoging wordt overwogen, geldt dat deze overheden ook om
medefinanciering wordt gevraagd. De grondkwaliteit in het gebied kan
inhouden dat frequentieverhoging maatregelen zou vergen. Of dit het geval
is, en zo ja wat de eventuele bijbehorende investeringen zouden zijn, wordt
nog onderzocht.
Vraag 4
Kan het zijn dat het financiersprobleem van de provincie wordt veroorzaakt
doordat zij de rijkssubsidie, die hiervoor beschikbaar was, inzet voor de
aanleg van de Rijnlandroute?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Bij mij is niet bekend dat er sprake is van een financieringsprobleem bij de
provincie. Voor de financiering van de aanleg van de Rijnlandroute is door
het Rijk apart een beschikking afgegeven. Deze beschikking staat los van de
beschikking van het Rijk aan het MIRT-project HOV-NET Zuid Holland Noord
uit 2014.
Vraag 5
Welke mogelijkheden ziet u om deze patstelling te doorbreken?
Antwoord 5
Het beeld van een patstelling herken ik niet. Op dit moment wordt er gewerkt
aan een technische verkenning naar de haalbaarheid van frequentieverhoging
zoals de Provincie Zuid-Holland dat wenst. Benodigde investeringen worden
gedurende de voortgang van deze verkenning inzichtelijk.
Vraag 6
Wanneer kunnen de reizigers een soepele treinreis en robuuste dienstregeling
verwachten op dit traject?
Antwoord 6
NS en prorail streven naar continue verbetering van de prestaties zodat de
reizigers een betrouwbare, veilige en comfortabele reis kunnen maken. Zoals
aangegeven in de beantwoording van vraag 1, heeft een verstoring op dit
traject al snel een relatief grote impact. NS en ProRail hebben mij laten weten
de prestaties op dit traject nauwgezet te volgen. Met NS en ProRail heb ik
duidelijke afspraken gemaakt over de operationele prestaties op het gehele
spoornetwerk. Wanneer die prestaties achterblijven, zal ik deze partijen hier
ook op aanspreken en indien nodig op handhaven.
Vraag 7
Vindt u ook dat deze problemen zó structureel zijn dat daardoor het maatschappelijk belang van betrouwbaar openbaar vervoer in het gedrang komt?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, Welke maatregelen stelt u zich voor om deze
problemen zo snel mogelijk te verhelpen? Bent u bijvoorbeeld bereid om dit
soort enkelspoorverbindingen snel en met voorrang aan te pakken?
Antwoord 7
Hinder als gevolg van verstoringen is voor reizigers altijd heel vervelend. Het
is om die reden goed om de oorzaak van de hinder te bezien en hieruit lering
te trekken voor de toekomst. Zoals ik in de beantwoording van vraag 1 heb
laten weten, betreft het op de genoemde trajecten steeds incidenten van een
verschillende aard. Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 6, heb
ik met NS en ProRail duidelijke afspraken gemaakt over de operationele
prestaties. Wanneer die prestaties achterblijven, zal ik deze partijen hier ook
op aanspreken en indien nodig op handhaven. Investeringen in de spoorinfrastructuur sluit ik nooit uit, maar zijn kostbaar. Daarom wordt altijd uitgebreid
bezien of dit voldoende baten biedt en of de verbeteringen ook met operationele oplossingen kunnen worden bewerkstelligd.
Vraag 8
Welke maatregelen neemt u op trajecten waar frequent sprake is van
overvolle treinen?
Antwoord 8
De problematiek van te drukke treinen herken ik. Daarom heb ik hier ook
gerichte sturing op gezet. Eind 2015 heb ik NS gevraagd alles op alles te
zetten om de vervoercapaciteit te verbeteren. Dit heeft geresulteerd in een
uitgebreid maatregelenpakket (kamerstuk 2015–2016, 29 984, nr. 650). De
uitvoering daarvan is in een onafhankelijke review onderzocht. Daaruit blijkt
dat de juiste maatregelen worden genomen en dat NS doet wat is afgesproken.
Het maatregelenpakket van NS bevat een breed scala aan initiatieven, gericht
op zowel het vergroten als het beter benutten van de capaciteit. Een van de
belangrijkste maatregelen is de spoedbestelling van extra Flirt treinstellen die
dit jaar stapsgewijs instromen. Dit neemt niet weg dat het ook in de toekomst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

tijdens de spits druk kan zijn in de trein. Dat is een bredere maatschappelijke
opgave die wordt opgepakt vanuit brede samenwerkingsverbanden.
NS wordt vanuit de concessie met ingang van dit jaar afgerekend op de
prestaties ten aanzien van de zitplaatskans (zowel op HRN als HSL) en de
jaarlijks vast te stellen top 10 drukke treinen (Kamerstuk 29 984, nr. 697). NS
informeert mij binnenkort via de jaarverantwoording HRN over haar
prestaties over 2016. Aan de hand daarvan neem ik een handhavingsbesluit.
Ik zal uw Kamer daarover te zijner tijd informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4