Monitor subsidieregeling leerlingen met
kenmerken van (hoog)begaafdheid in het
primair en voortgezet onderwijs
Meting 2020/2021

Anke Suijkerbuijk, Eveline Schoevers, Rianne Exalto, Marjolein Bomhof
en Miriam Walraven (Oberon)
Met medewerking van Lisette Hornstra (Universiteit Utrecht) en Mariska Poelman (CBO
Talent Development)

Inhoudsopgave
1

Inleiding ......................................................................................................................................... 4
1.1 Achtergrond ................................................................................................................................. 4
1.2 Onderzoeksvragen ....................................................................................................................... 5
1.3 Methoden .................................................................................................................................... 6
1.4 Leeswijzer .................................................................................................................................... 7

2

Fase van uitvoering ........................................................................................................................ 8
2.1 Fase van uitvoering ...................................................................................................................... 8
2.2 Vertaling subsidieplannen naar praktijk ...................................................................................... 8
2.3 Impact van corona ..................................................................................................................... 11

3

Doelen en doelgroep ................................................................................................................... 14
3.1 Doelen ....................................................................................................................................... 14
3.2 Doelgroep .................................................................................................................................. 15
3.3 Signaleren en selecteren ........................................................................................................... 17

4

Activiteitenaanbod rondom (hoog)begaafdheid .......................................................................... 21
4.1 Onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen................................... 21
4.2 Kennisdeling en professionalisering .......................................................................................... 28
4.3 Activiteiten rondom beleid en samenwerking .......................................................................... 33

5

Subsidiedoelen en randvoorwaarden .......................................................................................... 35
5.1 Passend en dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod ..................................................... 35
5.2 Kennisniveau ............................................................................................................................. 37
5.3 Kennisdeling .............................................................................................................................. 40
5.4 Samenwerking ........................................................................................................................... 42
5.5 Randvoorwaarden ..................................................................................................................... 44
5.6 Vergelijking ................................................................................................................................ 45

6

Conclusie ..................................................................................................................................... 46
6.1 Samenvatting uitkomsten.......................................................................................................... 46
6.2 Reflectie ..................................................................................................................................... 48

7

Referenties .................................................................................................................................. 50

Bijlage 1
Bijlage 2
Bijlage 3
Bijlage 4
Bijlage 5

Overzicht schalen ...................................................................................................... 51
Methoden in meer detail .......................................................................................... 60
Vragenlijsten scholen ................................................................................................ 62
Vragenlijsten SWV .................................................................................................... 74
Volledige tabellen ..................................................................................................... 91

4

1

Oberon

Inleiding

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (OCW) heeft voor de periode van 2019 – 2023
subsidie beschikbaar gesteld om het primair en voortgezet onderwijs te stimuleren een passend
onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen 1 in te richten. Aan de
subsidieregeling zijn twee onderzoeken gekoppeld. In het monitoronderzoek brengt Oberon samen met
de Universiteit Utrecht en het Centrum voor BegaafdheidsOnderzoek de besteding van subsidiemiddelen
in kaart. Het monitoronderzoek loopt van 2019 tot 2023 en rapporteert jaarlijks de bevindingen op basis
van verschillende bronnen. Dit rapport beschrijft de resultaten van de tweede meting over schooljaar
2020-2021. Naast het monitoronderzoek vindt er ook een afzonderlijk verdiepend onderzoek plaats naar
de impact en werkzame mechanismen van de activiteiten in het kader van de subsidie. Dit is dus geen
onderdeel van het onderliggende rapport.

1.1

Achtergrond

Scholen laten nog kansen liggen om (hoog)begaafde leerlingen optimaal te ondersteunen
(Onderwijsinspectie, 2018; 2019). De onderwijsinspectie (2018) constateerde dat bijna alle scholen
onderwijs van voldoende kwaliteit bieden, maar dat desondanks leerlingen met meer dan gemiddelde
cognitieve mogelijkheden niet de uitdaging krijgen die ze nodig hebben. Wanneer de leeromgeving niet
optimaal aansluit bij de onderwijsbehoeften van (hoog)begaafde leerlingen, lopen deze leerlingen een
groter risico op ongunstige sociaal-emotionele of schoolse uitkomsten (Rinn, 2018; Neihard & Yeo, 2018).
(Hoog)begaafde leerlingen lopen dan bijvoorbeeld meer risico op een lager welbevinden, eenzaamheid
en onderpresteren (Mooij et al., 2007) of kunnen zelfs te maken krijgen met depressie of schooluitval
(Betts & Neihart, 2010; Rimm, 2002; Vialle, Heaven & Ciarrochi, 2007).
Om het veld te stimuleren een dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod in te richten is er in januari
2019 de subsidieregeling ‘Begaafde leerlingen primair en voortgezet onderwijs’ opengesteld:
“Voor subsidie komen projecten in aanmerking die gericht zijn op ondersteuning voor leerlingen met
kenmerken van begaafdheid die niet voldoende profiteren van het bestaande onderwijsaanbod en
waarvan de ondersteuning niet onder de basisondersteuningsvoorzieningen valt waarin alle scholen onder
een samenwerkingsverband moeten kunnen voorzien. Het kan gaan om het opzetten van nieuwe
activiteiten en het aantrekken of ontwikkelen van expertise, maar ook om het uitbouwen van bestaande
arrangementen of voorzieningen” (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2018, p. 8).
De doelen van de subsidieregeling zijn als volgt:
1. het vergroten en verspreiden van kennis over begaafdheid binnen de school en het
samenwerkingsverband;
2. het inrichten dan wel uitbreiden van een passend aanbod voor begaafde leerlingen binnen de
school en het samenwerkingsverband;
3. het versterken van de samenwerking tussen basis- en voortgezet onderwijsscholen,
samenwerkingsverbanden primair en voortgezet onderwijs, en/of tussen onderwijs en zorg binnen
de regio’s.

1

In verband met leesbaarheid gebruiken we in dit rapport de term (hoog)begaafde leerlingen in plaats van leerlingen met
kenmerken van (hoog)begaafdheid.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

5

In de eerste meting hebben we de plannen van samenwerkingsverbanden passend onderwijs
bestudeerd om zicht te krijgen op de doelen, doelgroepen en activiteiten waarvoor de subsidie wordt
ingezet. Daarnaast hebben we een vragenlijst onder samenwerkingsverbanden uitgezet. Hieruit bleek
dat een deel van de samenwerkingsverbanden in de lente 2020 nog in een voorbereidende fase zat.
Andere samenwerkingsverbanden hadden al wel activiteiten opgestart, maar ook daar gold dat
sommige activiteiten nog verkend werden. Het gaat zowel om professionaliserings- en
kennisdelingsactiviteiten voor professionals als het uitbreiden of starten van onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor leerlingen. Een van de eisen in de subsidieregeling is dat
samenwerkingsverbanden naast de subsidiegelden minstens net zoveel andere middelen inzetten. Uit
de eerste meting bleek dat het hierbij vooral gaat om budget van het samenwerkingsverband zelf, en
soms van gemeente, schoolbestuur of school.

1.2

Onderzoeksvragen

In de monitor staan 5 onderzoeksvragen centraal. Bij de eerste meting lag de focus bij het in beeld brengen
van de beoogde plannen (onderzoeksvraag 1). Dit keer hebben we bij meer aandacht besteed aan de
realisatie van de plannen (onderzoeksvraag 2) vanuit het perspectief van zowel samenwerkingsverbanden
als scholen. Onderzoeksvraag 3 over de opbrengsten op de subsidiedoelen en onderzoeksvraag 5 komen
elk meting terug. Bij toekomstige metingen zal er ook aandacht worden besteed aan de borging van de
subsidieactiviteiten (onderzoeksvraag 4).
1. Wat zijn de beoogde plannen voor de besteding van de subsidiemiddelen voor (hoog)begaafde
leerlingen in het PO en VO?
a. Wat zijn redenen om geen subsidieplan in te dienen?
b. Hoe wordt de beoogde doelgroep omschreven?
c. Wat is de beoogde wijze van signalering van (hoog)begaafde leerlingen en welke selectiecriteria
worden gehanteerd?
d. Wat zijn de beoogde doelen en de beoogde middelen/activiteiten om deze doelen te bereiken?
2. Hoe verloopt de realisatie van de plannen?
a. In hoeverre stoppen samenwerkingsverbanden2 met hun plannen?
b. Welke veranderingen voeren samenwerkingsverbanden tussentijds door in de realisatie van de
plannen?
c. Wat zijn de redenen om te stoppen of veranderingen aan te brengen?
d. Op welke wijze volgt het samenwerkingsverband de realisatie van de plannen en de mate waarin
de doelen worden behaald?
e. Hoe ervaren scholen de realisatie van de plannen?
3. In hoeverre worden de doelen van de subsidieregeling behaald?
a. In hoeverre wordt ervaren dat kennis over begaafdheid binnen het samenwerkingsverband en de
school is vergroot en verspreid?
b. In hoeverre wordt ervaren dat er een beter passend aanbod is voor begaafde leerlingen binnen
het samenwerkingsverband en de school?

2

In het rapport refereren we met samenwerkingsverbanden naar de samenwerkingsverbanden passend
onderwijs in het primair en voortgezet onderwijs.

6

Oberon

c. In hoeverre wordt ervaren dat de samenwerking tussen samenwerkingsverbanden, scholen en/of
tussen zorg en scholen binnen de regio’s is versterkt?
4. Welke maatregelen neemt het samenwerkingsverband om het initiatief op lange termijn te borgen?
5. In hoeverre hangen achtergrondkenmerken van het samenwerkingsverband samen met kenmerken
van (de uitvoering van) het subsidieplan en het behalen van de subsidiedoelen?

1.3

Methoden

In de monitor schetsen we een beeld van de subsidieplannen van samenwerkingsverbanden, de realisatie
van de plannen, de mate waarin subsidiedoelen worden behaald, en de borging op lange termijn. Jaarlijks
vindt er een meting plaats (zie Figuur 1).
Figuur 1. Overzicht van de metingen van het monitoronderzoek
Meting 1 (2019-2020)
- analyse subsidieplannen
- vragenlijst
samenwerkingsverbanden

Meting 2 (2020-2021)
- vragenlijst
samenwerkingsverbanden
- vragenlijst scholen

Meting 3 (2021-2022)
- vragenlijst
samenwerkingsverbanden

Meting 4 (2022-2023)
- vragenlijst
samenwerkingsverbanden
- vragenlijst scholen

Bij de meting 2020-2021 zijn er vragenlijsten uitgezet onder scholen en samenwerkingsverbanden
passend onderwijs. De samenwerkingsverbanden geven hierbij antwoord vanuit een beleidsmatig
perspectief terwijl de scholen beter zicht hebben op de uitvoering in de praktijk. De vragenlijsten zijn
gebaseerd op de onderzoeksvragen en literatuur. Daarnaast hebben experts van de Universiteit Utrecht
en CBO Talent Development input gegeven op de vragenlijsten. Hieronder geven we een verdere
toelichting. Meer details zijn in bijlage 2 te vinden.
Vragenlijsten onder samenwerkingsverbanden met subsidie
Tussen april en juni 2021 is een vragenlijst uitgezet onder de samenwerkingsverbanden PO en VO die
subsidiegelden inzetten (zie bijlage 4). De vragenlijst is deels een herhaling van de eerste meting en
bestaat deels uit nieuwe vragen. We hebben net zoals bij de eerste meting gevraagd in hoeverre de
subsidiedoelen worden behaald. Nieuwe vragen gaan over de voortgang op de subsidieactiviteiten en
tussentijdse wijzigingen in hun doel, doelgroep of activiteiten. Er is in de vraagstelling rekening gehouden
met de impact van corona op het onderwijs en de vragenlijst stond extra lang open (2,5 maand). Verder
is rekening gehouden met het image-onderzoek (hoog)begaafdheid; er zat ruim een maand tussen het
sluiten van de image-vragenlijst en het uitzetten van de monitorvragenlijst. Er zijn vanuit de
subsidieafdeling van het ministerie van OCW twee herinneringen gestuurd. Van de 141
samenwerkingsverbanden met subsidie hebben 61 samenwerkingsverbanden PO (86%) en 63
samenwerkingsverbanden VO (90%) de vragenlijst ingevuld. De respons is representatief (zie bijlage 2).
De vragenlijst is meestal ingevuld door de directeur/coördinator (40%) of de projectleider subsidieplan
(hoog)begaafdheid (30%) van het samenwerkingsverband.
Vragenlijst onder scholen
Tussen maart en april 2021 is een vragenlijst onder scholen uitgezet (zie bijlage 3). Hierbij zijn scholen
benaderd waarvan samenwerkingsverbanden in de eerste monitormeting hadden aangegeven dat deze
scholen subsidie inzetten of gebruik kunnen maken van subsidieactiviteiten. Samenwerkingsverbanden

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

7

waarvan dit onbekend was zijn gemaild en waar nodig gebeld om in beeld te brengen welke scholen
benaderd konden worden. Scholen zijn bevraagd over de activiteiten, hoeveel hiervan door de subsidie
zijn gefinancierd en hun ervaringen met de uitvoering. Bij het uitzetten van de vragenlijst bleek dat het
erg verschilde per school in hoeverre ze betrokken waren bij de subsidie, in hoeverre ze zelf subsidie
kregen en dat niet alle scholen al waren gestart met de subsidieactiviteiten. De vragenlijst is vooral
ingevuld door scholen die een hoge prioriteit stellen aan het thema (hoog)begaafdheid3. Er zijn geen
herinneringen verstuurd over het invullen van de vragenlijst aan de scholen, omdat de respons voldoende
was. De vragenlijst is ingevuld door 10464 scholen, verspreid over 122 samenwerkingsverbanden. De
vragenlijst is vaker ingevuld door po-scholen dan vo-scholen (zie bijlage 2). De vragenlijst is vooral ingevuld
door de schoolleider of teamleider (36%), iemand van het zorgteam zoals een intern
begeleider/zorgcoördinator (33%) of een specialist (hoog)begaafdheid (29%).
Reflectiebijeenkomst
Begin oktober vond een reflectiebijeenkomst plaats met 15 vertegenwoordigers van
samenwerkingsverbanden po en vo. Daarin werd gereflecteerd op de eerste uitkomsten, werden deze
verder in context geplaatst en bespraken we verklaringen voor opvallende uitkomsten.
Analyse
De gegevens van de vragenlijsten zijn geanalyseerd met behulp van het statistisch programma SPSS
Statistics 19. Hiermee hebben we de antwoordverdeling per vraag in beeld gebracht. Waar relevant is
getoetst op samenhang tussen vragen. Als extra verdieping zijn we nagegaan of er verschillen waren
tussen scholen en samenwerkingsverbanden onderling aan de hand van: sector, grootte, mate van krimp,
fase van uitvoering subsidieplan, omvang van de subsidie en het model van sturing binnen het
samenwerkingsverband5. De omvang van subsidie is exclusief de middelen die samenwerkingsverbanden
en partners zelf ook nog inzetten rondom (hoog)begaafdheid. Alleen significante verschillen zijn benoemd
in de tekst.

1.4

Leeswijzer

In dit rapport bespreken we themagewijs de uitkomsten van de tweede meting (2020-2021) van de
monitor (hoog)begaafdheid. Eerst schetsen we een algemeen beeld van de fase van uitvoering (hoofdstuk
2). Vervolgens gaan we dieper in op de doelen en de doelgroep (hoofdstuk 3) en het aanbod aan
activiteiten (hoofdstuk 4). In hoofdstuk 5 staan we stil bij de subsidiedoelen: het hebben van voldoende
kennis, kennisdeling, samenwerking en passend aanbod omtrent (hoog)begaafdheid. We sluiten af met
de conclusie waarin een samenvatting van de uitkomsten staat en een reflectie hierop (hoofdstuk 6). In
de bijlagen staat een toelichting op de methoden, een overzicht van tabellen die niet (volledig) in de
hoofdtekst zijn opgenomen en de vragenlijsten.
De subsidie wordt ingezet voor leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid. Het is aan
samenwerkingsverbanden zelf om nader te definiëren voor welke doelgroep subsidie wordt ingezet in
hun regio. Voor het gemak gebruiken we in dit rapport de term (hoog)begaafde leerlingen.
3

3% geen prioriteit, 7% beetje prioriteit, 32% enigszins prioriteit, 44% veel prioriteit en 14% zeer veel prioriteit (N=1046)

4

Hiervan hebben 105 scholen de vragenlijst deels ingevuld; De vragenlijst is uitgezet onder 6814 scholen.
Definitie achtergrondkenmerken: Sector is po of vo. Grootte is het aantal scholen (swv’en) en aantal leerlingen (scholen).
Mate van krimp is de ontwikkeling van leerlingaantallen 2015-2019. Model van sturing loopt van decentraal tot centraal,
vastgesteld op basis van de vragenlijst in de eerste meting 2019-2020.

5

8

Oberon

2 Fase van uitvoering
In dit hoofdstuk geven we een algemeen beeld van de voortgang op de uitvoering van de plannen binnen
samenwerkingsverbanden die subsidie ontvangen. We staan stil bij de fase van uitvoering, de mate waarin
subsidieplannen zijn vertaald naar de praktijk en de impact van corona. Dit geeft een algemeen beeld van
de uitvoering; de doelgroepen en activiteiten waar de subsidie voor wordt ingezet komen in hoofdstukken
3 en 4 in meer detail aan bod.

2.1 Fase van uitvoering
In vergelijking met vorig jaar zitten meer samenwerkingsverbanden in een uitvoerende fase waarin de
meest subsidieactiviteiten al zijn gestart (zie grafiek 1). Het aandeel samenwerkingsverbanden
waarbinnen de meeste activiteiten nog worden voorbereid (‘voorbereidend’) en het aandeel
samenwerkingsverbanden waarbinnen de meeste activiteiten net zijn gestart of binnenkort starten
(‘opstartend’) is flink afgenomen. Onder ‘anders’ vallen samenwerkingsverbanden die aangeven dat voor
hen een mix geldt van voorbereidend, opstartend en uitvoerend.
Grafiek 1. Samenwerkingsverbanden - Welke fase past het beste bij de uitvoering van het subsidieplan binnen uw
samenwerkingsverband? (n = 124)

lente 2020

29%

lente 2021 3%

21%

0%

10%

37%

28%

6%

70%

20%

30%

Voorbereidend

40%

50%

Opstartend

60%
Uitvoerend

6%

70%

80%

90%

100%

Anders

Ook tijdens de reflectiebijeenkomst met 15 vertegenwoordigers van samenwerkingsverbanden bleek
dat de meeste regio’s volop aan het uitvoeren zijn. Wel waren zij kritisch op zichzelf ondanks de grote
stap vooruit; ze hadden verwacht dat de opstartende fase nu wel voorbij zou zijn.
Samenwerkingsverbanden in de opstartende fase hadden meer last van corona dan andere regio’s (zie
ook de paragraaf verderop over de impact van corona). Samenwerkingsverbanden gaven aan bij de
uitvoer van activiteiten erg afhankelijk te zijn van scholen en schoolbesturen, en deze hadden tijdens
corona hun prioriteiten ergens anders liggen.

2.2 Vertaling subsidieplannen naar praktijk
In deze paragraaf geven we een beeld van de vertaling van de subsidieplannen naar de praktijk.
Samenwerkingsverbanden hebben toentertijd om de subsidie te krijgen een subsidieplan geschreven
waarin hun plannen staan voor het uitgeven van de subsidie. De meeste samenwerkingsverbanden geven
aan dat de uitvoering van de activiteiten (grotendeels) verloopt zoals beschreven in het subsidieplan (zie
grafiek 2). Maar een klein deel van de samenwerkingsverbanden geeft aan dat de uitvoering aanzienlijk

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

9

of grotendeels anders is gegaan dan in hun subsidieplan oorspronkelijk stond beschreven. Op welke
manier de uitvoering anders ging dan beoogd wordt beschreven in hoofdstuk 4 waar we dieper ingaan op
de verschillende activiteiten.
Grafiek 2. Samenwerkingsverbanden: Verloopt de uitvoering zoals beoogd en beschreven in het subsidieplan? (N=124)
kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten

39%

onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten

50%

31%
0%

8% 3%

56%

20%

40%

8% 3%2%

60%

80%

100%

De uitvoering gaat zoals beschreven in het subsidieplan
De uitvoering gaat op grote lijnen zoals beschreven in het subsidieplan, maar met een aantal wijzigingen
De uitvoering gaat op een aantal punten aanzienlijk anders dan beschreven in het subsidieplan
De uitvoering is grotendeels gewijzigd ten opzichte van subsidieplan
Er wordt geen subsidie hieraan besteed

Ook scholen zijn gevraagd naar hun ervaringen met de vertaling van de plannen naar de uitvoering. Niet
alle scholen zijn goed op de hoogte6, bijvoorbeeld omdat ze het subsidieplan van het
samenwerkingsverband niet goed kennen of alleen bewust zijn van subsidieactiviteiten op hun eigen
school. Daarbij moet meegenomen worden dat niet alle scholen die de vragenlijst hebben ingevuld zelf
subsidiemiddelen ontvangen7, sommige subsidiemiddelen worden vooral ingezet voor bovenschoolse
activiteiten waar scholen vervolgens weer van kunnen profiteren of naar door kunnen verwijzen (zie ook
hoofdstuk 4). Van de scholen die aangeven (deels) bekend te zijn met de inhoud van het subsidieplan
staat hieronder hun ervaring met de uitvoering. Zoals te zien is, ervaren de meeste scholen dat de
activiteiten uit het subsidieplan alle of deels worden gerealiseerd.
Grafiek 3. Scholen Worden de activiteiten uit het subsidieplan waarvan u op de hoogte bent ook daadwerkelijk
gerealiseerd? (N=174 respectievelijk 198, exclusief weet ik niet)

bekend met subsidieplan

57%

gedeeltelijk bekend met subsidieplan

54%

0%

10%

Ja alle activiteiten worden gerealiseerd

6
7

20%

30%

42%

1%

43%

40%

50%

60%

70%

80%

4%

90% 100%

Een gedeelte van de activiteiten wordt gerealiseerd

Nee

41% van de 965 scholen is niet op de hoogte van de inhoud van het subsidieplan van hun samenwerkingsverband, 36% op
hoofdlijnen en 23% volledig.
22% van de 952 scholen zegt subsidie te ontvangen, 37% weet dit niet en 41% zegt van niet.

10

Oberon

In een toelichting geven scholen aan dat de grootste reden voor het niet realiseren van activiteiten komt
door corona (door andere prioriteiten, annuleren van fysieke activiteiten of door afwezigheid van
leerlingen). Verder geven scholen aan dat er meer tijd dan verwacht ging zitten in het verder ontwikkelen
of voorbereiden van activiteiten maar soms ook dat ze nog niet van het samenwerkingsverband hebben
gehoord hoe het er voor staat met activiteiten.
We zien in grafiek 4 grote verschillen in de mate waarin scholen werden betrokken bij de subsidieaanvraag
en -plan van het samenwerkingsverband. Gegeven dat er binnen de scholen veel diversiteit is in de mate
waarin ze zelf subsidie krijgen is dit niet verwonderlijk. Scholen die subsidie krijgen zijn veel vaker (heel)
erg betrokken (57%) dan scholen die geen subsidie krijgen (27%). Hoe hoger de school prioriteit geeft aan
het thema (hoog)begaafdheid, hoe vaker zij betrokken waren.
Grafiek 4. Scholen: Geef op een schaal van 1 – 5 aan in hoeverre uw school werd betrokken bij de aanvraag
van de subsidie en de opzet van het subsidieplan m.b.t. (hoog)begaafdheid? (N=561) 8

20%

0%

10%

17%

20%

30%

27%

40%

1 Niet betrokken

19%

50%
2

3

60%
4

70%

16%

80%

90%

100%

5 Heel erg betrokken

Wel staan scholen over het algemeen achter de inhoud van het subsidieplan, zoals te zien is in grafiek 5.
De vraag is alleen gesteld aan de scholen die geheel of op grote lijnen op de hoogte zijn van de inhoud
van het subsidieplan (dit was 59% van het totaal aantal scholen). Scholen die (heel) erg betrokken waren
bij het opstellen van het subsidieplan staan bijna altijd (90% van de scholen) achter het plan. Bij scholen
die niet of beperkt betrokken waren betreft dit maar 4 op de 10 scholen.
Grafiek 5. Scholen: Geef op een schaal van 1 – 5 aan in hoeverre u achter de inhoud van het subsidieplan
van het samenwerkingsverband staat? Denk daarbij aan doelen, doelgroep, type activiteiten etc.
(N=509)8, exclusief weet niet.

2%

0%

9%

26%

10%

20%

39%

30%

40%

1 Ik sta hier helemaal niet achter

50%
2

24%

60%
3

4

70%

80%

90%

100%

5 Ik sta hier volledig achter

Bijna een derde van de scholen wordt niet op de hoogte gehouden van de verdere inzet van de subsidie.
Dit is na te lezen in de onderstaande tabel. De overige scholen worden wel op de hoogte gehouden, in
het bijzonder over de inzet van subsidie voor het onderwijs- en ondersteuningsaanbod.
Schoolleiders/teamleiders en mensen uit het zorgteam zoals de intern begeleider geven vaker aan niet
op de hoogte gehouden te worden van de subsidie-inzet dan specialisten en coördinatoren

8

Scholen die bij vraag 21 hebben aangegeven niet bekend te zijn met de inhoud van het subsidieplan (hoog)begaafdheid van
het samenwerkingsverband, hebben deze vraag overgeslagen.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

11

(hoog)begaafdheid9. Scholen die zelf subsidie krijgen worden vaker geïnformeerd over de inzet van
subsidie voor het onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor leerlingen dan scholen zonder subsidie, maar
er is geen verschil als het gaat over communicatie over professionaliseringsactiviteiten. Scholen die in een
vroeg stadium betrokken waren bij het opstellen van het subsidieplan worden vaker op de hoogte
gehouden op alle fronten van de inzet van subsidie voor onderwijs- en ondersteuningsaanbod, voor
professionaliseringsaanbod tot aan steun- of kennispunt.
Tabel 1. Scholen: Wordt uw school op de hoogte gehouden van de inzet van de subsidie? (N=575)
(Meerdere antwoorden mogelijk)8
%
Ja, onze school wordt geïnformeerd over de inzet van subsidie voor het onderwijs- en 54%
ondersteuningsaanbod voor hoogbegaafde leerlingen.
Ja, onze school wordt geïnformeerd over de inzet van subsidie voor professionaliseringsactiviteiten.

36%

Nee

30%

Ja, onze school wordt geïnformeerd over de inzet van subsidie voor een steun of kennispunt.

21%

Scholen die niet geïnformeerd worden staan minder vaak achter het regionale subsidieplan. Deze relatie
kan beide kanten opgaan: ofwel scholen zijn minder positief omdat ze niet goed geïnformeerd worden of
scholen die al niet achter het plan stonden worden minder snel geïnformeerd. Het is niet per se zo dat
alleen scholen die zich profileren op (hoog)begaafdheid worden geïnformeerd: er is geen verschil in de
mate van communicatie richting scholen die lage of hoge prioriteit aan (hoog)begaafdheid geven. Ook de
mate waarin de school al een passend aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen aanbiedt speelt geen rol.

2.3 Impact van corona
Tussen de huidige meting (lente 2021) en de vorige meting (lente 2020) zat een jaar waarin de coronamaatregelen veel impact hadden op het onderwijs. Scholen zijn een tijd dicht geweest en de focus
verschoof naar onderwijs op afstand. In februari 2021 ging het basisonderwijs en daarna de middelbare
scholen weer open. Hieronder geven we een algemeen beeld van de impact van corona op de uitvoering
van de subsidieactiviteiten.
Grafiek 6. Samenwerkingsverbanden: Geef op een schaal van 1-7 aan in hoeverre COVID invloed heeft gehad op de
uitvoering van alle activiteiten in het subsidieplan het afgelopen jaar?

10%

0%

11%

10%

20%

11%

28%

30%

40%

1
Geen invloed

2

26%

50%
3

4

60%
5

6

70%

13%

80%

90%

100%

7
Heel veel invloed

Geen van de samenwerkingsverbanden geeft aan dat corona geen impact heeft gehad op de uitvoering
van de subsidieactiviteiten. De meeste samenwerkingsverbanden geven aan dat corona middelmatig tot
9

32% van schoolleiders/teamleiders en 35% van zorgteammedewerkers wordt niet op de hoogte gehouden van de subsidieinzet tegenover 24% van specialisten HB en 10% van overige functies zoals coördinator HB. P<0.05

12

Oberon

veel invloed had. Bij samenwerkingsverbanden in de opstartende fase heeft corona een grotere invloed
gehad (gemiddeld 5,5) dan bij samenwerkingsverbanden in de uitvoerende fase (gemiddeld 4,5) 10.
In tabel 2 is te zien dat door corona activiteiten onder andere meer online hebben plaatsgevonden, naar
een later moment zijn uitgesteld of minder intensief zijn uitgevoerd. In hoofdstuk 4 gaan we dieper in op
de tussentijdse wijzigingen per type subsidieactiviteit. In de toelichting geeft ongeveer een kwart van de
samenwerkingsverbanden aan dat er een overgang van offline naar online activiteiten plaatsvond. Bijna
de helft geeft aan dat er door corona minder tijd was, er minder aandacht en betrokkenheid was voor het
thema (hoog)begaafdheid en er zo vertraging ontstond binnen de uitvoering. Een klein deel geeft aan dat
activiteiten online voortgezet konden worden en dit niet afdeed aan de kwaliteit, hoewel er tegelijk ook
samenwerkingsverbanden zijn die aangeven dat vooral kennisdeling online niet goed werkte. Een
voorbeeld van een samenwerkingsverband is: ‘Veel bijeenkomsten zijn uitgesteld, enkele geannuleerd en
vrijwel alle bijeenkomsten zijn omgezet naar online bijeenkomsten. Dus vooral op het vlak van kennisdeling
is er veel invloed geweest. Andere activiteiten, zoals onderzoek, ambulante begeleiding op het vlak van HB
en de activiteiten om meer toenadering met VO te vinden zijn wel doorgegaan.’
Tabel 2. Samenwerkingsverbanden: Hoe is uw samenwerkingsverband omgegaan met de invloed van COVID-19 op
de uitvoering van activiteiten in het subsidieplan het afgelopen jaar? (N=124) (Meerdere antwoorden mogelijk)
%
Activiteiten hebben online plaats gevonden

93%

Activiteiten zijn opgeschoven

77%

Activiteiten zijn minder intensief uitgevoerd

49%

Activiteiten hebben in kleinere groepjes plaats gevonden

25%

Activiteiten zijn geannuleerd

19%

Activiteiten waren voor minder leerlingen beschikbaar

5%

Activiteiten waren voor minder scholen beschikbaar

2%

Ook scholen zien de impact van corona terug, zie grafiek 7. Specialisten (hoog)begaafdheid en
zorgteammedewerkers zoals de intern begeleider geven vaker aan dat corona impact had in vergelijking
met schoolleiders en teamleiders11.
Grafiek 7. Scholen: Geef op een schaal van 1 – 5 aan in hoeverre COVID-19 het afgelopen jaar invloed heeft gehad op
de uitvoering van de volgende activiteiten op uw school? (N=916, N=847, N=844, exclusief weet niet)
activiteiten voor (hoog)begaafde leerlingen 4% 9%
kennisdeling rondom (hoog)begaafdheid

9% 10%

professionaliseringsactiviteiten rondom
(hoog)begaafdheid

6% 9%

0%
1 Geen invloed

10

20%

2

36%
25%

21%
20%
3
4

31%
32%

24%

40%
40%
60%
5 Zeer veel invloed

24%
80%

100%

F (111,1) = 9.403, p = .003

11 19% van de schoolleiders zegt dat corona zeer veel invloed had tegenover 42% van de specialisten HB, 31% van zorgteam en

50% bij overige functies zoals coördinator HB. P<0.00

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

13

Redenen om activiteiten te annuleren of uit te stellen zijn de beperkte toelating van externen op school,
het niet willen mengen van klassen leerlingen of personeel/leerlingen niet onnodig naar school te willen
laten komen: ‘De plusgroep in onze school werkt met leerlingen uit groep 4-8. Door de covid maatregelen
mogen we leerlingen uit verschillende groepen niet 'mengen', de plusgroep kan dus niet fysiek
plaatsvinden. De meeste opdrachten/projecten zijn juist voor een fysieke groep omdat dit soort activiteiten
niet in de klas aangeboden kunnen worden.’
Als de activiteiten doorgingen in een online vorm vonden scholen het lastig om dan dezelfde kwaliteit te
bieden: ‘We hebben geprobeerd om de activiteiten te laten doorgaan. Helaas merken wij ook dat fysiek
contact van directe invloed is op de leermotivatie van deze doelgroep. Wij hadden prachtige plannen maat
deze zijn als sneeuw voor de zon verdwenen. Het gaat ons zeker twee jaar kosten om weer op niveau te
komen en om onze kwaliteit voor deze groep weer op orde te krijgen.’

14

Oberon

3 Doelen en doelgroep
In dit hoofdstuk geven we een beeld van de veranderingen die er het afgelopen jaar hebben
plaatsgevonden met betrekking tot de doelen en doelgroepen van de activiteiten waarvoor
samenwerkingsverbanden subsidie inzetten. We hebben gevraagd naar veranderingen ten opzichte van
het oorspronkelijke subsidieplan en naar de redenen voor deze veranderingen.

3.1 Doelen
Samenwerkingsverbanden hebben een subsidieplan geschreven waarmee ze subsidie konden aanvragen.
Uit de plannen blijkt dat de subsidie vaak wordt ingezet om een passender onderwijsaanbod voor
(hoog)begaafde leerlingen te realiseren, expertise binnen scholen te vergroten en soepele overgangen in
schoolloopbanen te bevorderen (Suijkerbuijk et al., 2020). Ondertussen zijn we zo’n 1,5 jaar verder sinds
het subsidieplan is geschreven. Zo’n 60% van de samenwerkingsverbanden geeft aan dat er in hun
doelstellingen geen tussentijdse veranderingen hebben plaatsgevonden (zie figuur 2).
Figuur 2. Samenwerkingsverbanden: veranderingen m.b.t. de doelen die het samenwerkingsverband wil
bereiken met de subsidie (N=124) (Meerdere antwoorden mogelijk)
Een of meerdere doelen zijn geschrapt
3%

Een of meerdere doelen zijn versmald

5%
Er zijn een of meerdere nieuwe doelen
opgesteld, namelijk

6%
12%

Een of meerdere doelen zijn verbreed
26%
Een of meerdere doelen zijn verder
geconcretiseerd

60%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Er hebben geen veranderingen
plaatsgevonden met betrekking tot de doelen

De nieuwe doelen die samenwerkingsverbanden hebben gesteld zijn divers. Nieuwe doelen gaan onder
andere over het betrekken en informeren van ouders en leerlingen, het verbinden van de plusgroep met
het reguliere onderwijs en over hoogbegaafde NT2-leerlingen. Naast de veranderingen in figuur 2 geeft
nog 7% van de regio’s aan dat er een andere verandering heeft plaatsgevonden. Van deze
samenwerkingsverbanden geeft de helft aan dat een of meerdere doelen zijn uitgesteld.
Samenwerkingsverbanden geven verschillende redenen voor het veranderen van de doelen (zie Bijlage
5). De meest genoemde reden om een of meerdere doelen verder te concretiseren, te verbreden of
nieuwe doelen te stellen is dat er andere behoeften bleken te zijn bij scholen en medewerkers. Een andere
veelgenoemde reden om nieuwe doelen te stellen is door feedback of ervaringen van ouders of leerlingen.
De meeste genoemde reden om doelen te versmallen was omdat dit in de praktijk niet haalbaar bleek.
De voornaamste reden om een of meerdere doelen te schrappen is door de invloed van corona.
Samenwerkingsverbanden hebben de redenen om hun doelen aan te passen ook nog verder toegelicht.
Voorbeelden hiervan zijn:

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

15

‘In het projectplan is de versterking van de basisondersteuning als hoofddoel aangegeven. We zijn nu aan
het beschrijven wat we dan concreet willen zien bij de verschillende besturen’ (samenwerkingsverband PO)
‘Door de aandacht rondom het project ontvingen we signalen van HB-leerlingen die thuiszitter waren. Om
deze leerlingen weer bij het onderwijsproces te betrekken, zijn we in gesprek gegaan met de ouders en de
scholen. Dit met als doel deze dubbel bijzondere leerlingen zo snel mogelijk een passende onderwijsplek te
bieden’ (samenwerkingsverband VO)

3.2 Doelgroep
Vorig jaar kwam uit de eerste monitormeting (Suijkerbuijk et al., 2020) dat samenwerkingsverbanden vaak
brede definities hanteren van de doelgroep waarvoor ze subsidieactiviteiten inzetten. Ze gebruiken een
combinatie van kenmerken (bijv. cognitie, creativiteit en motivatie) om hun doelgroep te definiëren.
Daarbinnen is er aandacht voor kwetsbare (hoog)begaafde leerlingen, zoals thuiszitters, dubbel
bijzondere leerlingen en (hoog)begaafde leerlingen met ondersteuningsbehoeften. Dit jaar hebben we
samenwerkingsverbanden gevraagd of hun doelgroep is veranderd en de reden voor deze verandering.
Daarnaast hebben we scholen gevraagd welke doelgroepomschrijving zij hanteren en hebben we gekeken
of dit overeenkomt met de doelgroepomschrijving van samenwerkingsverbanden.
Veranderingen m.b.t. de doelgroep bij samenwerkingsverbanden
Bij de meeste samenwerkingsverbanden hebben er geen veranderingen plaatsgevonden in de doelgroep
van de subsidieactiviteiten (zie figuur 3). Als er een wijziging was betreft het geen grote verandering: geen
van de samenwerkingsverbanden geeft aan dat er een wezenlijke verandering is geweest. Naast de
antwoorden in figuur 3 geeft 2% van de samenwerkingsverbanden aan dat er nog een andere verandering
was in de doelgroep. Zo geeft een van de samenwerkingsverbanden bijvoorbeeld aan dat de doelgroep
die behoefte heeft aan zware voltijdsondersteuning nu beter in beeld is.
Figuur 3. Samenwerkingsverbanden: veranderingen m.b.t. de doelgroepen die het
samenwerkingsverband wil bereiken met de subsidie (N=124) (Meerdere antwoorden mogelijk)
De doelgroep is wezenlijk veranderd
De doelgroep is smaller geworden

2%
3%

De doelgroep is breder geworden
9%
84%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

De doelgroep is concreter
geworden of nu vastgesteld.
Er hebben geen veranderingen
plaatsgevonden in de doelgroep

Samenwerkingsverbanden hebben verschillende redenen voor het veranderen van de doelgroepen (zie
bijlage 5). Het concretiseren van de doelgroep gebeurde vooral naar aanleiding van onduidelijkheid onder
deelnemende scholen over de doelgroepomschrijving uit het subsidieplan. Verder worden er diverse
redenen genoemd voor het smaller en breder worden van de doelgroep. Voorbeelden van een reden om
de doelgroep verder uit de breiden zijn:
‘’Het bleek dat de thuiszittersproblematiek groot was bij de HB leerlingen. We hebben de doelgroep dus
verbreedt en nemen ook thuiszitters mee’ (samenwerkingsverband VO)’’

16

Oberon

‘Wij richtten ons in eerste instantie op "dubbel bijzondere" leerlingen. De doelgroep is verbreed naar zeer
intelligente, of hoogbegaafde leerlingen die sociale-, emotionele-, of leerproblemen ervaren gerelateerd
aan de hoge intelligentie, omdat in de praktijk blijkt dat ook deze leerlingen een enkele keer worden
aangemeld voor onderzoek en begeleiding bij de projectgroep’ (samenwerkingsverband VO)’’
Doelgroepomschrijving op de scholen
Uit het monitoronderzoek van vorig jaar (Suijkerbuijk et al., 2020) kwam naar voren dat in 17% van de
subsidieplannen de doelgroep niet gedefinieerd was. De reden hiervoor was dat
samenwerkingsverbanden scholen en/of besturen vrij wilden laten om te komen tot een eigen
omschrijving van de doelgroep. Er is dit jaar daarom aan scholen in de vragenlijst gevraagd in hoeverre zij
een doelgroepomschrijving hanteren en hoe ze deze doelgroep dan omschrijven.
De helft van de scholen geeft aan dat er een doelgroepomschrijving wordt gehanteerd. Bij 35% van de
scholen is er gedeeltelijk een doelgroepomschrijving en bij 15% van de scholen wordt er helemaal geen
doelgroepomschrijving gehanteerd. Een mogelijke verklaring is dat scholen bewust geen doelomschrijving
gebruiken, omdat ze flexibel willen zijn in de leerlingen die mogen deelnemen aan activiteiten. Een andere
verklaring is dat (hoog)begaafdheid geen urgent thema op de school is. Nadere analyses geven aan dat
vo-scholen vaker geen doelgroepomschrijving (29%) hanteren dan po-scholen (13%)12. Dit zou kunnen
komen doordat het in het vo wellicht niet overal relevant is, bijvoorbeeld sneller op havo en vwo-scholen
dan op vmbo-scholen. Daarnaast komt het op scholen met een relatief kleiner leerlingaantal vaker voor
dat er geen doelgroepomschrijving is (23%) dan op scholen met een midden (14%) of groot leerlingaantal
(9%)13. Het zou kunnen dat kleinere scholen minder mankracht hebben om taken zoals een
doelgroepomschrijving op te pakken of er is mogelijk minder behoefte aan richtlijnen omdat de lijntjes
kort zijn. Als laatste zien we dat als de vragenlijst is ingevuld door een expert (hoog)begaafdheid er vaker
een (gedeeltelijke) doelgroepomschrijving is (95%) dan bij andere functies (tussen de 80 en 85%). Het kan
zijn dat een expert (hoog)begaafdheid vaker bewust is van een doelgroepomschrijving, maar het is ook
mogelijk dat scholen met een expert meer geregeld hebben rondom (hoog)begaafdheid dan scholen
zonder een expert.
Figuur 4: Scholen: doelgroepomschrijving (hoog)begaafd (N=889) Meerdere antwoorden mogelijk.
Thuiszitters of vastgelopen leerlingen

10%

Hoog sensitieve leerlingen

16%

Dubbel bijzondere leerlingen

33%

Onderpresteerders

57%

Leerlingen met een hoog IQ

68%

Hoog presterende leerlingen

82%

Leerlingen met hoogbegaafdheidskenmerken
(creatief, snelle denker etc.)

86%
0%

12
13

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

χ2 (2) = 33.17, P <.001
χ2 (4) = 39.46, P <.001; Klein leerlingaantal = < 157 leerlingen in het po en < 622 in het vo. Midden leerlingaantal =157 – 260
leerlingen in het po en 622 – 1135 leerlingen in het vo. Groot leerlingaantal is >260 in het po en >1135 in het vo.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

17

Scholen die (gedeeltelijk) een doelgroepomschrijving hanteren hebben deze omschreven (figuur 4). Te
zien is dat scholen vaak een brede doelgroepomschrijving hanteren. Naast de bovenstaande antwoorden
heeft 8% van de scholen in een toelichting (ook) een andere omschrijving voor de doelgroep. Voorbeelden
van andere omschrijvingen zijn: leerlingen die uit screeningslijsten, met behulp van het Digitaal
Handelingsprotocol Hoogbegaafdheid (DHH) of op basis van een dossier naar voren komen, leerlingen
met een ontwikkelingsvoorsprong of leerlingen die uitdaging nodig hebben benoemd.
Veel scholen hebben meerdere doelgroepomschrijvingen in de vragenlijst aangegeven (figuur 5).
Ongeveer 1 op de 10 scholen hanteert uitsluitend één doelgroepomschrijving, de meeste scholen
hanteren vier verschillende doelgroepomschrijvingen14.
Figuur 5: Scholen: aantal doelgroepomschrijvingen (hoog)begaafdheid op school (N=889)

11%

0%

14%

10%

22%

20%
1

30%
2

3

4

25%

40%
5

6

50%
7

8

60%

17%

70%

80%

7%

90%

4%

100%

Aantal doelgroepbeschrijvingen op school

De doelgroepomschrijving van scholen lijkt grotendeels overeen te komen met die van
samenwerkingsverbanden (eerste monitormeting, Suijkerbuijk et al., 2020). Een groot verschil is echter
de aandacht voor dubbel bijzondere leerlingen en thuiszittende leerlingen. Dubbel bijzondere leerlingen
zijn (hoog)begaafde leerlingen met leer- of gedragsproblemen. Dubbel bijzondere leerlingen hoorden bij
79% van de samenwerkingsverbanden tot de doelgroep tegenover 33% van de scholen. Thuiszitters
hoorden bij 65% van de samenwerkingsverbanden tot de doelgroep tegenover 10% van de scholen. De
verschillen komen mogelijk voort uit het feit dat 17% van de samenwerkingsverbanden de
doelgroepomschrijving overlaat aan scholen en/of schoolbesturen (Suijkerbuijk et al., 2020). Een andere
reden kan zijn dat scholen in tegenstelling tot samenwerkingsverbanden niet vaak te maken hebben met
dubbel bijzondere leerlingen en thuiszitters. Deze doelgroepen liggen meer in het verlengde van de
taakstelling van samenwerkingsverbanden dan van scholen.

3.3 Signaleren en selecteren
Uit de meting van vorig jaar kwam naar voren dat in vrijwel alle samenwerkingsverbanden de scholen
(mede) bepalen hoe leerlingen worden gesignaleerd. De subsidieplannen van samenwerkingsverbanden
gaven verder geen eenduidig beeld van hoe leerlingen worden geselecteerd voor de verschillende
activiteiten. Dit is om die reden verder in detail uitgevraagd in de vragenlijst voor scholen.
Scholen met een (gedeeltelijke) doelgroepomschrijving geven aan dat het redelijk lukt om op basis van
hun doelgroepomschrijving de juiste leerlingen te signaleren en selecteren voor activiteiten. Op een vijfpuntsschaal van (1) helemaal niet tot (5) heel goed geven scholen gemiddeld een 3,5 met relatief weinig
verschillen tussen scholen. Scholen met een gedeeltelijke doelgroepomschrijving lukt het minder goed
om de juiste leerlingen te signaleren en selecteren dan scholen met een volledige omschrijving15.
14 Min = 1, max = 8, M = 3.58, sd = 1,56
15

χ2 (4) = 54.27, p <.001

18

Oberon

Op driekwart van de scholen is er een gezamenlijke werkwijze waarmee (hoog)begaafden worden
gesignaleerd. Dit is meestal opgesteld vanuit de school (48%), en soms vanuit het schoolbestuur (20%) of
samenwerkingsverband (7%). Als de vragenlijst is ingevuld door een expert (hoog)begaafdheid is er vaker
een signaleringswerkwijze (86%) dan bij overige functies (70 tot 75%). Het kan zijn dat de expert vaker op
de hoogte is van een werkwijze, maar het is ook mogelijk dat scholen die hun eigen expert hebben meer
geregeld hebben rondom (hoog)begaafdheid dan scholen zonder expert.
De meeste scholen geven aan dat de werkwijze voor signalering meestal wel (49%) of vrijwel altijd (45%)
wordt toegepast in de praktijk. Bij een klein aantal scholen wordt de werkwijze meestal niet (5%) of vrijwel
nooit (1%) toegepast. Deze scholen hebben behoefte aan meer kennis(deling) over (hoog)begaafdheid
binnen de school en het team, aan een (hoog)begaafdheidsspecialist in de school, aan een eenvoudig
hanteerbaar signaleringsinstrument en aan duidelijker (school)beleid. Ook wordt vaak benoemd dat er bij
leerkrachten meer bewustwording nodig is over (hoog)begaafdheid en over bestaande
signaleringsprotocollen en dat er meer tijd en ruimte bij leerkrachten en (hoog)begaafdheidsexperts
nodig is om de signaleringswerkwijze consistent te gebruiken.
Scholen die wel een werkwijze hanteren, combineren vaak verschillende manieren van signaleren 16 (zie
figuur 6). Dit is positief, omdat dit ook wordt aangeraden om te voorkomen dat leerlingen over het hoofd
worden gezien (Johnsen, 2011). Scholen geven aan dat ze vaak signaleren met behulp van toetsen, de
algemene indruk van de leerkracht en gesprekken met ouders. Ook worden observaties door specialisten,
vragenlijsten voor leerkrachten en screeningsinstrumenten door de meerderheid gebruikt. Van de
scholen die een screeningsinstrument gebruiken wordt het Digitaal Handelingsprotocol Hoogbegaafdheid
(DHH; 49% van de scholen) en SIDI (35%) vaak gebruikt17. Een portfolio, een klassikale IQ-test en
observaties worden het minst gebruikt door scholen om te signaleren.
Figuur 6a. Het percentage scholen dat verschillende signaleringsmethoden gebruikt
Weet ik niet
0%
Een portfolio
3%
Een klassikale IQ-test
6%
Anders namelijk
8%
Observatie instrumenten, namelijk …
10%
Stimulerend signaleren
13%
Informatie vanuit een zorginstantie
21%
Een groepsscreening
26%
Een vragenlijst voor een leerling
31%
Een individuele IQ-test
34%
Psychologisch onderzoek
37%
Prestaties in de klas/bij spreekbeurten/ eigen…
38%
Informatie over het schoolverloop en overige…
41%
Een vragenlijst voor ouders
49%
Een signaleringsinstrument, namelijk
54%
Een vragenlijst voor de leerkracht
58%
Observaties van gedragsspecialisten,…
66%
Gesprekken met ouders over hun kind
74%
De algemene indruk van de leerkracht
75%
Prestaties op toetsen/LVSgegevens
82%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

16

Gemiddeld aan signaleringsmethoden = 5.37 (Standaarddeviatie 4,01).

17

Andere screeningsinstrumenten zijn HB-in-zicht (3%), signaleringslijst SLO/CBOgroepsscreening (2%), Knappe Kleuters (1%)

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

19

Er zijn enkele verschillen tussen po- en vo-scholen. Po-scholen (respectievelijk 52% en 62%) gebruiken
vaker een vragenlijst voor ouders en leerkrachten dan vo-scholen (respectievelijk 15% en 18%)18. Voscholen (72%) gebruiken vaker informatie over het schoolverloop en andere relevante schoolinformatie
dan po-scholen (38%). Ook gebruiken vo-scholen (49%) vaker informatie vanuit een zorginstantie dan poscholen (18%).19
De meeste scholen hanteren meerdere signaleringsmethoden (figuur 6b), hoewel het per school
verschilt hoeveel dit er zijn. Op 3% van de scholen wordt uitsluitend gebruik gemaakt van één
signaleringswijze. Gemiddeld maken scholen gebruik van 7 verschillende signaleringsmethoden20.
Figuur 6b. Aantal verschillende signaleringswijzen per school (n = 782).
16%
14%

12%

12%

11%

10%

10%

8%

8%
6%
4%

15%

14%

7%
5%

4%
3%

3%

2%

3%

2%

2%
0%

0%

0%

15

16

17

0%
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Als scholen (hoog)begaafde leerlingen hebben gesignaleerd is het belangrijk dat ze weten waar ze
leerlingen naar toe kunnen verwijzen. Bijna de helft van de scholen is goed bekend met de
toelatingscriteria voor verschillende activiteiten (zie figuur 7). Scholen zijn het meest bekend met de
toelatingscriteria voor deeltijd groepsonderwijs. De reden hiervoor zou kunnen zijn dat deeltijd
groepsonderwijs vaak plaatsvindt op de school zelf. Ongeveer een derde van de scholen is deels bekend
met de toelatingscriteria. Zo’n één op de vijf à tien scholen is helemaal niet bekend met toelatingscriteria
voor diverse activiteiten. Dit is met name het geval bij arrangementen voor leerlingen die dreigen uit te
vallen of thuiszitten en bij activiteiten gericht op de overgang tussen po en vo. Scholen waar
(hoog)begaafdheid prioriteit heeft zijn vaker bekend met toelatingscriteria dan scholen waar
(hoog)begaafdheid geen prioriteit heeft.21

18
19
20
21

χ2 (1)=38.54, p <.001 (vragenlijst ouders); χ2 (1)=56,41, p <.001 (vragenlijst leerkracht)
χ2 (1)=32.92, p <.001 (informatie schoolverloop); χ2 (1)=32.70, p <.001 (informatie zorginstantie)
Min = 1, max = 17, M = 7.26, sd = 2.92
χ2 (2)=47.71, p <.001, Wel prioriteit HB (28% bekend met 1 toelatingscriterium, 72% bekend met 2 > toelatingscriteria),
Geen prioriteit HB (62% bekend met 1 toelatingscriterium en 38% bekend met 2> toelatingscriteria).

20

Oberon

Figuur 7. De mate waarin scholen bekend zijn met toelatingscriteria voor diverse activiteiten
Voltijd groepsonderwijs (n = 134)

55%

Deeltijd groepsonderwijs (n=802)

71%

Tussenjaar tussen het po en vo (n=100)
Activiteit(en) t.b.v. een soepele overgang (n=310)

41%
50%

Arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen
(n=517)

48%
39%

9% 4%
18%

55%

Individuele begeleiding (n=658)

Arrangementen voor leerlingen die dreigen uit te
vallen of thuiszitten (n=439)

31%

25%
34%
23%
34%
34%

9% 2%
18% 2%

19%
16%

5%
10%

14% 4%
22%

5%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Ja, ik ben bekend met de toelatingscriteria
Ik ben deels bekend met de toelatingscriteria
Ik ben niet bekend met de toelatingscriteria
Voor deze activiteit worden geen toelatingscriteria gehanteerd

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

4

21

Activiteitenaanbod rondom (hoog)begaafdheid

In dit hoofdstuk staan de activiteiten rondom (hoog)begaafdheid centraal. Activiteiten kunnen volledig,
deels of niet vanuit de subsidie (hoog)begaafde leerlingen zijn betaald. Om een volledig beeld te geven
benoemen we eerst welke activiteiten er zijn, om daarna te laten zien in hoeverre deze vanuit de subsidie
worden gefinancierd. We bespreken het onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor leerlingen, de
kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten voor professionals en activiteiten ten behoeve van
beleid en samenwerking. Hierbij staan twee perspectieven centraal: het perspectief van het
samenwerkingsverband die vanuit het beleid aangeeft welke activiteiten zijn ingezet en het perspectief
van de school die vanuit de praktijk ervaart hoe de activiteiten lopen.

4.1 Onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen
Overzicht huidige onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten
Hieronder laten we zien welke activiteiten er volgens samenwerkingsverbanden en scholen anno lente
2021 bestaan voor (hoog)begaafde leerlingen, onafhankelijk of het betaald is uit de subsidiegelden.
Verrijking, differentiatie en compacten worden vaak genoemd. Deeltijdonderwijs voor (hoog)begaafden,
individuele begeleiding van leerlingen en arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen en thuiszitters
komen ook regelmatig voor.
Grafiek 8. Samenwerkingsverbanden en scholen: onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten voor (hoog)begaafde
leerlingen
Verrijking van de lesstof

94%
95%

Compacten van de lesstof

93%
92%

Compacten van de lesstof

93%
92%

Differentiatie in de lessen

92%
95%

Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden

92%

64%

Deeltijdonderwijs voor (hoog)begaafden (bv plusklas
of verrijkingsaanbod)

80%
77%

Arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen

72%

51%

Arrangementen voor (hoog)begaafden die dreigen
uit te vallen of thuis zitten
Activiteit(en) t.b.v. een soepele overgang po-vo (bv
10-14 onderwijs)

71%

43%
59%

30%

Voltijdonderwijs voor (hoog)begaafden

13%

Tussenjaar tussen PO en VO (bv Intermezzo)

9%

45%

16%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Swv'en

Scholen

Sommige activiteiten worden vaker door samenwerkingsverbanden dan scholen benoemd. Hiervoor zijn
twee verklaringen. Zo geeft ongeveer 1 op de 8 scholen aan niet te weten of er in de regio arrangementen

22

Oberon

voor thuiszitters, arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen, activiteiten ten behoeve van de
overgang po-vo of een tussenjaar tussen po-vo worden aangeboden. Zie bijlage 4 voor een volledig
overzicht van de activiteiten die scholen aangeven. Daarnaast zijn er activiteiten waarvan
samenwerkingsverbanden aangeven dat ze vooral plaats vinden op een beperkt aantal scholen in de regio,
zoals te zien is hieronder in figuur 9. Dit zien we in het bijzonder bij deeltijdonderwijs (bij 69% van de
samenwerkingsverbanden met deze activiteit), activiteiten rondom de overgang po-vo (59%) en
voltijdonderwijs (46%).
Grafiek 9. Samenwerkingsverbanden: aangeboden onderwijs- en ondersteuningsvoorzieningen (ongeacht of ze
gefinancierd zijn vanuit de subsidie)? (N=20-116, alleen activiteiten die worden aangeboden)
Deeltijdonderwijs voor (hoog)begaafden
Activiteit(en) t.b.v. een soepele overgang PO-VO

31%

69%

41%

59%

Voltijdonderwijs voor (hoog)begaafden

54%

46%

Compacten van de lesstof

55%

45%

Differentiatie in de lessen

57%

43%

Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden

59%

41%

Verrijking van de lesstof

59%

41%

Tussenjaar tussen PO en VO voor (hoog)begaafden

60%

40%

Arrangementen (hoog)begaafde thuiszitters/uitvallers

65%

35%

Arrangementen dubbel bijzondere leerlingen

65%

35%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Ja, ten behoeve van alle scholen binnen het swv
Ja, ten behoeve van een deel van de scholen binnen het swv

Arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen, voltijdonderwijs en deeltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden worden vaker in het po aangeboden dan in het vo en dan ook vaker ten behoeve van
alle scholen22. Arrangementen voor thuiszitters, verrijking, compacten en differentiatie worden ongeveer
even vaak in po als vo samenwerkingsverbanden aangeboden, maar in het po wel vaker ten behoeve van
alle scholen. Deeltijdonderwijs, een tussenjaar tussen po en vo en arrangementen voor dubbel bijzondere
leerlingen worden vaker in samenwerkingsverbanden met een groot of midden subsidiebedrag
aangeboden dan in regio’s met een klein subsidiebedrag. Scholen die zelf subsidie krijgen hebben vaker
deeltijdonderwijs, voltijdonderwijs, activiteiten voor een soepele po-vo overgang, arrangementen en
begeleiding van (hoog)begaafden aanbieden op hun eigen school. Scholen met veel leerlingen hebben
vaker deeltijd onderwijs voor (hoog)begaafden, arrangementen voor thuiszitters, verrijking, compacten
en differentiatie in de lessen op hun eigen school dan kleinere scholen.
Vanuit de subsidie betaald
Van de onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten worden volgens de samenwerkingsverbanden
individuele begeleiding van leerlingen en arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen en thuiszitters
het vaakst uit de subsidiemiddelen gefinancierd, zie ook grafiek 9. Verrijking van lesstof, compacten van
22

Respectievelijk met 7%, 27% en 34% vaker in vo samenwerkingsverbanden dan in po samenwerkingsverbanden
aangeboden

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

23

lesstof en differentiatie vinden wel veel plaats maar worden meestal niet uit de subsidie betaald. Dit is
niet verbazingwekkend, gezien in de subsidievoorwaarden stond dat de subsidie niet bedoeld is voor het
versterken van de basisondersteuning op scholen23. Scholen geven over het geheel hetzelfde aan, ondanks
dat een derde van de scholen niet altijd weet of een activiteit (deels) wordt betaald vanuit de
subsidiemiddelen. Voor een volledig overzicht van de antwoorden van scholen, zie bijlage 4.
Grafiek 9. Samenwerkingsverbanden: Worden deze activiteiten gefinancierd vanuit de subsidie voor
hoogbegaafdheid? (N=20-113; alleen activiteiten die bestaan in de regio werden in de vraag getoond)
Arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen

33%

Arrangementen voor (hoog)begaafde thuiszitters/uitvallers

28%

Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden

26%

40%

24%

2%

43%

28%

1%

41%

32%

Deeltijdonderwijs voor (hoog)begaafden

14%

38%

47%

Activiteit(en) t.b.v. een soepele overgang PO-VO

15%

35%

46%

Tussenjaar tussen PO en VO voor (hoog)begaafden

15%

30%

55%

3%

Voltijdonderwijs voor (hoog)begaafden

9%

31%

60%

Verrijking van de lesstof

12%

23%

65%

1%

Compacten van de lesstof

10%

23%

66%

1%

Differentiatie in de lessen

11%

21%

66%

2%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Ja

Gedeeltelijk

Nee

Weet ik niet

Veranderingen door de jaren heen
Veel samenwerkingsverbanden zaten vorig jaar nog in een voorbereidende of opstartfase. In vergelijking
met de vorige meting zien we dan ook dat er meer activiteiten worden uitgevoerd (zie grafiek 10). Er zijn
significant meer samenwerkingsverbanden die aangeven dat er voltijdsonderwijs, deeltijdsonderwijs,
activiteiten rondom overgang po-vo, arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen en compacten van
lesstof plaatsvindt in hun regio. Het grootste verschil zit bij activiteiten rondom de overgang po-vo. Vorig
jaar werd deze activiteit nog vooral verkend maar ondertussen dus ook uitgevoerd.
Een uitzondering op de trend naar meer activiteiten zijn arrangementen voor leerlingen die dreigen uit te
vallen of thuiszitten. Dit wordt dit jaar iets minder uitgevoerd (71%) dan vorig jaar (74%). Een mogelijke
verklaring is dat er door de lockdown minder leerlingen als thuiszitter worden gesignaleerd, gezien alle
leerlingen op dat moment thuis zaten. Daarnaast blijkt uit ander onderzoek dat (hoog)begaafde leerlingen
in sommige opzichten zich vrij goed ontwikkelden thuis tijdens de lockdown24.

23
24

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2018-68911.html
PO: https://www.point013.nl/wp-content/uploads/2020/09/PO-Rapportage-Afstandsonderwijs.pdf
VO: https://www.point013.nl/wp-content/uploads/2020/09/VO-Rapportage-Afstandsonderwijs.pdf

24

Oberon

Grafiek 10. Samenwerkingsverbanden: activiteiten voor (hoog)begaafde leerlingen in 2020 en 2021
41%
45%

Voltijd onderwijs voor (hoog)begaafden

72%

Deeltijd onderwijs voor (hoog)begaafden (bijv.…
Intermezzo (tussenjaar tussen po en vo) voor…

80%

14%
16%
39%

Activiteit t.b.v. een soepele overgang van po naar…

59%
78%

Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden
Arrangementen met extra ondersteuning en…

65%
72%

Arrangementen voor leerlingen die dreigen uit te…

74%
71%

92%

Verrijking van de lesstof

94%
94%

Compacten van de lesstof

90%
93%

Differentiatie in de lessen

90%
93%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

M1 (2019-2020) N = 124

M2 (2020-2021) N = 127

Er zijn bij veel activiteiten tussentijdse veranderingen geweest ten opzichte van het subsidieplan.
Hieronder staat het aandeel samenwerkingsverbanden waar er wijzigingen waren bij een bepaalde
activiteit. Dit is vooral het geval bij arrangementen, deeltijdonderwijs en individuele begeleiding.
Tabel 3. Samenwerkingsverbanden: Bij welke activiteiten hebben er in de afgelopen 12 maanden veranderingen
plaatsgevonden t.o.v. de beschrijving in het subsidieplan? (Meerdere antwoorden mogelijk) (n = 11-50;
samenwerkingsverbanden kregen deze vervolgvraag alleen voor de activiteiten die bestaan in de regio)25
%
Arrangementen met extra ondersteuning en begeleiding voor dubbel bijzondere leerlingen

63%

Arrangementen voor (hoog)begaafde leerlingen die dreigen uit te vallen of thuis zitten

56%

Deeltijd groepsonderwijs voor (hoog)begaafden (bijv. plusklas of bovenschools verrijkingsaanbod) 55%
Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden

50%

Verrijking van de lesstof

42%

Differentiatie in de lessen

35%

Compacten van de lesstof

33%

Voltijd onderwijs voor (hoog)begaafden

27%

Intermezzo (tussenjaar tussen po en vo) voor (hoog)begaafden

25%

Bij elk type activiteit zijn er verschillende tussentijdse wijzigingen geweest. Bij arrangementen voor dubbel
bijzondere leerlingen zijn de meest genoemde wijzigingen een verandering in vorm (bijv. online of in een
kleinere groep), planning, intensiviteit en ook dat er extra activiteiten zijn opgestart. Bij arrangementen
voor thuiszitters gaat het vooral om wijzigingen in vorm, inhoud en planning. Individuele begeleiding en

25

Bij de activiteit t.b.v. een soepele overgang van po naar vo (bv 10-14 onderwijs) is deze vervolgvraag door een fout in de
vragenlijst onterecht niet gesteld

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

25

deeltijd onderwijs voor (hoog)begaafde leerlingen lijkt regelmatig intensiever of vaker gedaan te worden
met een meer concrete invulling dan oorspronkelijk bedacht, terwijl tegelijk wordt aangegeven dat dit
soms volgens een andere planning uitgevoerd is.
De meest voorkomende reden voor wijzigingen is voor alle activiteiten de impact van corona. Daarnaast
zijn wijzigingen aan het deeltijd en voltijdonderwijs voortgekomen uit input van leerlingen, ouders en
professionals over o.a. hun behoeften. Bij arrangementen voor thuiszitters en arrangementen voor
dubbel bijzondere leerlingen speelt dit ook, maar in mindere mate. Bij arrangementen voor dubbel
bijzondere leerlingen is als laatste een vaak genoemde reden voor wijzigingen dat er meer of minder
verwijzingen van leerlingen naar de arrangementen waren dan verwacht.
Tevredenheid met ondersteuning- en onderwijsaanbod voor leerlingen
De helft van de samenwerkingsverbanden is tevreden met het ondersteunings- en onderwijsaanbod in de
regio, zie ook figuur 9. Zo’n 4 op 10 samenwerkingsverbanden oordeelt neutraal 26.
Figuur 11. Samenwerkingsverbanden: In hoeverre bent u tevreden over het huidige onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen binnen uw samenwerkingsverband? (N=124)

8%
0%

43%
10%

20%

zeer ontevreden

30%
ontevreden

47%
40%

50%

60%

70%

noch ontevreden, noch tevreden

2%
80%

tevreden

90%

100%

zeer tevreden

Als toelichting geven samenwerkingsverbanden aan dat de tevredenheid vooral zit in nieuw aanbod
waarin leerlingen beter bediend kunnen worden, meer deskundigheid (bijv. bijscholen van docenten tot
specialist) en meer urgentiebesef binnen scholen. Minder tevreden zijn samenwerkingsverbanden over
de mate waarin het aanbod dekkend is en de kwaliteitsverschillen tussen scholen en besturen onderling.
Wensen zijn vaak om aanbod uit te breiden naar een grotere doelgroep en de kwaliteit van aanbod en
maatwerk op scholen te verbeteren. Hieronder staan enkele citaten die dit illustreren.
‘We zijn tevreden over het aanbod, maar het blijft wel een ingewikkelde zeer diverse doelgroep. Het
maatwerk dat nodig is vraagt wel veel van scholen. Daarnaast is het een groeiende doelgroep, waardoor
het soms knelt in de plekken die beschikbaar zijn binnen ons aanbod’
‘Ik ben tevreden omdat het besef van noodzaak groeit bij de scholen. Daarnaast merk ik goede inzet en
expertise groei. Ik ben ontevreden over het vrijblijvende karakter- wat ook een speerpunt van het project
is om deze meer concreet en inzichtelijk te maken. Daarnaast vind ik het een zoektocht hoe onderwijs voor
deze doelgroep echt aansluit. In de context werken, verbinden aan grote geheel, aansluiten bij persoonlijke
leerbehoeften en doelen; het is iets wat steeds meer scholen willen, maar hoe dit gepersonaliseerde
onderwijs binnen inclusie echt vorm krijgt blijft een complex vraagstuk’
‘Er vinden wel onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten plaats binnen de besturen, echter dit is nog
onvoldoende gestructureerd en planmatig. Als gevolg van de uitvoering van het projectplan is er wel in
toenemende aandacht hiervoor. Op de meeste scholen ontbreekt de basale kennis over 'wat is
26

De tevredenheid hangt niet samen met de mate waarin de uitvoering verloopt zoals beschreven in het subsidieplan. De
tevredenheid hangt ook niet samen met achtergrondkenmerken zoals po/vo, grootte van het subsidiebedrag etc.

26

Oberon

(hoog)begaafdheid, hoe herken je het en op welke manier kun je deze leerlingen adequaat begeleiden?'
Onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten vormen een belangrijk onderdeel van ons projectplan en worden
momenteel ook in toenemende mate uitgevoerd’
De scholen zijn verdeeld over het niveau van het huidige aanbod voor hoogbegaafde leerlingen op hun
school, zoals hieronder in figuur 10 te zien is. Op een vijf-puntsschaal oordelen scholen gemiddeld met
een 3,2 gematigd positief maar er is tegelijk vrij veel spreiding in de antwoorden 27. Van de scholen die
veel prioriteit hechten aan (hoog)begaafdheid vindt 9 op de 10 scholen het aanbod passend. Bij scholen
met beperkte prioriteit hieraan is dit slechts 1 op de 20 scholen. Scholen die zelf subsidie ontvangen
vinden het aanbod vaker (zeer) passend (55%) dan scholen die geen subsidie ontvangen (39%). Scholen
waarvan de expert (hoog)begaafdheid de vragenlijst invult vinden het aanbod vaker passend (59%) dan
overige functies (tussen de 30% en 39%). Het kan zijn dat het verschilt komt doordat een expert HB een
andere inschatting maakt van het aanbod dan bijvoorbeeld een schoolleider of intern begeleider. Het kan
ook zijn dat scholen met een expert het aanbod beter geregeld hebben dan scholen zonder een expert.
Op deze scholen wordt er bijvoorbeeld ook een hogere prioriteit aan (hoog)begaafdheid gegeven 28.
Figuur 12. Scholen: Geef op een schaal van 1- 5 aan in welke mate uw school momenteel een passend onderwijs- en
ondersteuningsaanbod heeft voor hoogbegaafde leerlingen? (N=1046)
5%
0%

14%
10%

40%
20%
30%
40%
50%
1 Niet of nauwelijks passend
2

35%
60%
3
4

70%
80%
5 Zeer passend

6%
90%

100%

Succesfactoren en aandachtspunten volgens scholen
Om meer zicht te krijgen op de uitvoering zijn scholen gevraagd om aandachtspunten en succesfactoren.
91% van de scholen heeft aandachtspunten voor de onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten in hun regio
meegegeven. Deze zijn hieronder te lezen in de tabel.
Tabel 4. Scholen: Wat zou uw school graag anders zien rondom de deelname van (hoog)begaafde leerlingen aan de
onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten? (N=973) (Meerdere antwoorden mogelijk)
%
Voldoende expertise om de leerlingen goed te kunnen begeleiden bij de onderwijs- en
ondersteuningsactiviteiten
51%
Grotere beschikbaarheid van het aanbod

47%

We zouden graag willen zien dat er (betere) afstemming plaatsvindt tussen de activiteit waaraan de leerling
deelneemt en de reguliere onderwijssituatie van de leerling.
31%
Minder bureaucratie (invullen van veel formulieren etc. voor deelname van de leerlingen)

25%

Duidelijke communicatie over welke leerlingen deel kunnen nemen

23%

Een ander (type) aanbod dat passend is voor de onderwijsbehoeften van (hoog)begaafde leerlingen bij ons
op school, namelijk
21%

27
28

Een thuis-nabij aanbod

19%

Duidelijke communicatie over hoe leerlingen deel kunnen nemen

18%

Sd=0,932
Experts HB geven vaker aan dat hun school (zeer) hoge prioriteit aan (hoog)begaafdheid geeft (69%) dan andere functies
(48% bij zorgteam, 58% bij school-/teamleiders en 57% bij overig).

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

27

Betere samenwerking met andere partijen, namelijk

17%

Krijgen van advies na afloop van de activiteit (hoe nu verder?)

13%

Wij zouden graag een betere terugkoppeling krijgen over de deelname van onze leerlingen aan activiteiten
waar onze school niet direct bij betrokken is
11%
Ik zou graag zien dat er op een andere manier wordt omgegaan met de COVID-19 maatregelen

7%

Kortere/geen wachtlijsten

7%

De meeste aandachtspunten gaan over het hebben van voldoende expertise, voldoende aanbod en een
goede communicatie en afstemming. In de toelichting gaan scholen hier verder op in. Scholen zouden
graag meer aanbod intern binnen de eigen school willen aanbieden, zoals een eigen plusklas. Ook wil men
meer integratie van het aanbod in de klas, bijvoorbeeld door ondersteuning in de klas te halen of door
handvaten voor docenten voor differentiatie in de klas te ontwikkelen:
‘Een meer in de school geïntegreerd aanbod, waardoor leerlingen niet uit hun schoolomgeving gehaald
worden voor een passend aanbod’
Verder wordt soms genoemd dat bovenschools aanbod te weinig plekken heeft of dat het lang duurt
voordat leerlingen ergens terecht kunnen: ‘De casussen over de dubbel bijzondere problematieken en
leerlingen die mogelijk thuis komen te zitten, worden vaak besproken met de intern begeleider en het
samenwerkingsverband. Er gaat soms best wel wat tijd overheen voordat deze leerlingen passende
begeleiding krijgen. Hier zou meer ruimte voor mogen zijn.’
Bijna alle scholen (96%) ervaren ook succesfactoren en/of opbrengsten van de onderwijs- en
ondersteuningsactiviteiten voor (hoog)begaafde leerlingen. Deze zijn te lezen in de onderstaande tabel 8.
De meest genoemde aspecten zijn opbrengsten voor leerlingen, een goede match tussen behoefte en
aanbod, en duidelijke communicatie.
Tabel 5. Scholen: Welke succesfactoren en/of opbrengsten ervaart uw school in de deelname van (hoog)begaafde
leerlingen aan onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten? (N=954) (Meerdere antwoorden mogelijk)
%
Deelname heeft positieve sociaal-emotionele opbrengsten voor de deelnemende leerlingen

64%

Tevreden ouders

53%

Activiteiten zijn passend voor de onderwijsbehoeften van de (hoog)begaafde leerlingen bij ons op school 50%
Er wordt duidelijk gecommuniceerd over het aanbod voor leerlingen (bijv. welke leerlingen kunnen
deelnemen en hoe ze kunnen deelnemen)
46%
Deelname heeft positieve cognitieve opbrengsten voor de deelnemende leerlingen

43%

Er is veel expertise aanwezig

39%

Er is voldoende capaciteit voor leerlingen

31%

Een goede ondersteuning bij de koppeling tussen de activiteiten en de klassensituatie te verbeteren

22%

Minder schoolverzuim van (hoog)begaafde leerlingen

17%

Een goede terugkoppeling over de deelname van onze leerlingen aan activiteiten waar onze school niet
direct bij betrokken is
10%
Het krijgen van advies na afloop van de activiteit (hoe nu verder?)

9%

28

Oberon

De meeste scholen geven in de toelichting aan dat het nog te vroeg is om succesfactoren en/of
opbrengsten te zien bij de activiteiten voor leerlingen. De opbrengsten die wel men nu al ziet is vaak een
praktische opbrengst of een subjectief beeld op basis van de eigen indrukken:
“Kinderen vinden het leuk om deel te nemen”
“We werken nu vanuit persoonlijke doelen ipv losse activiteiten, met inzet van leerlijnen HB in ons
leervolgsysteem.”
“We zien veel kinderen opbloeien in de hb-voltijdsvoorziening. Deze kinderen hadden geen plezier meer in
school en dat zien we nu langzaamaan weer terugkomen, erg mooi!”
“Door samenwerking met de twee andere scholen in onze regio, kunnen we materialen en leerstof
uitwisselen.”

4.2 Kennisdeling en professionalisering
Er vinden volgens samenwerkingsverbanden en scholen een grote verscheidenheid aan kennisdeling- en
professionaliseringsactiviteiten plaats in de regio (zie grafiek 11). Lerende netwerken, intervisie en
scholing zijn activiteiten die het vaakst genoemd worden.
Grafiek 13. Kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten volgens samenwerkingsverbanden en scholen
Lerende netwerken /werkgroepen /intervisie m.b.t.
(hoog)begaafdheid
Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (opleiding,
training, cursus)
Individuele begeleiding van onderwijsprofessionals
m.b.t. (hoog)begaafdheid
Aannemen/inkopen/inhuren van personeel met
expertise op (hoog)begaafdheid
Conferenties, congressen, webinars en symposia
m.b.t. (hoog)begaafdheid
0%
Swv'en

74%

92%
91%
89%

81%

64%
56%

73%

60%
57%
20%
Scholen

40%

60%

80%

100%

Samenwerkingsverbanden benoemen vaker dan scholen lerende netwerken, individuele begeleiding van
professionals en aannemen van personeel met expertise. Dit kan verklaard worden doordat bij deze
activiteiten een derde van de samenwerkingsverbanden aangeeft dat ze ten behoeve van een deel van
de scholen worden ingezet in hun regio (zie figuur 11). Scholing rondom (hoog)begaafdheid wordt volgens
een kleine een derde van de samenwerkingsverbanden ook maar voor een deel van de scholen ingezet,
maar hier zien we wel dat bijna alle scholen aangeven dat er scholing beschikbaar is. Een mogelijke
verklaring is dat de school en/of schoolbestuur zelf ook scholing op dit vlak mogelijk maakt.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

29

Figuur 14. Samenwerkingsverbanden: kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten rondom (hoog)begaafdheid (ongeacht of het
gefinancierd is vanuit de subsidie)? Excl. ''Nee'' en ''Weet ik niet''. (N = 79-119)

Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (opleiding,
training, cursus)
Individuele begeleiding van onderwijsprofessionals
m.b.t. (hoog)begaafdheid
Aannemen/inkopen/inhuren van personeel met
expertise op (hoog)begaafdheid
Lerende netwerken /werkgroepen /intervisie m.b.t.
(hoog)begaafdheid
Conferenties, congressen, webinars en symposia
m.b.t. (hoog)begaafdheid

65%

35%

50%

50%

58%

42%

66%

34%

75%

25%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Ja, ten behoeve van alle scholen binnen het samenwerkingsverband
Ja, ten behoeve van een deel van de scholen binnen het samenwerkingsverband

Samenwerkingsverbanden po doen vaker aan scholing, het aannemen van extra experts en lerende
netwerken, en doen dit ook vaker ten behoeve van alle scholen, in vergelijking met
samenwerkingsverbanden vo. Conferenties komen ongeveer even vaak in het po als vo voor, maar bij
samenwerkingsverbanden po wel vaker voor alle scholen in plaats van voor een deel van de scholen.
Samenwerkingsverbanden met een groot subsidiebedrag zetten scholing, lerende netwerken en
conferenties vaker in ten behoeve van alle scholen terwijl samenwerkingsverbanden met een kleiner
subsidiebedrag dit vaker voor een deel van de scholen doen.
Scholen geven aan dat lerende netwerken/intervisie en congressen meestal bovenschools georganiseerd
worden. Scholing en het aannemen van personeel met expertise wordt iets vaker bovenschools
georganiseerd dan intern in de school. Individuele begeleiding van professionals wordt juist iets vaker in
de eigen school georganiseerd dan bovenschools. Voor alle type activiteiten geldt dat scholen die zelf
subsidie krijgen vaker aangeven dat dit op hun eigen school plaatsvindt. Dit geldt ook voor grote scholen,
terwijl kleinere scholen vaker aangeven dat een activiteit bovenschools wordt aangeboden of niet bestaat
in hun regio. Een volledig overzicht hiervan staat in bijlage 4.
Vanuit de subsidie gefinancierd
De meeste kennisdeling- en professionaliseringsactiviteiten rondom (hoog)begaafdheid worden volgens
de samenwerkingsverbanden volledig of gedeeltelijk vanuit de subsidie betaald (zie tabel 6).
Tabel 6. Samenwerkingsverbanden: Worden deze activiteiten gefinancierd vanuit de subsidie voor hoogbegaafdheid?
(N=75-115, vraag is alleen gesteld voor activiteiten die bestaan in de regio).
Ja

Gedeelt Nee
elijk

Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (opleiding, training, cursus)

68%

26%

6%

Individuele begeleiding van onderwijsprofessionals m.b.t. (hoog)begaafdheid

49%

37%

15%

Aannemen/inkopen/inhuren van personeel met expertise op (hoog)begaafdheid 39%

47%

14%

Lerende netwerken /werkgroepen /intervisie m.b.t. (hoog)begaafdheid

58%

31%

10%

Conferenties, congressen, webinars en symposia m.b.t. (hoog)begaafdheid

59%

31%

11%

30

Oberon

Scholen zijn niet altijd op de hoogte of activiteiten vanuit de subsidie worden gefinancierd of
onderschatten dit in het geval van individuele begeleiding, aannemen van personeel met expertise en
conferenties (zie ook bijlage 4 voor een volledig overzicht). Hiervan denken scholen ongeveer de helft van
de tijd dat dit (deels) betaald wordt uit de subsidie. Het is begrijpelijk dat scholen dit niet goed in kunnen
schatten, ook gezien de activiteiten vaak bovenschools georganiseerd worden. Ook zagen we in paragraaf
2.2 al dat niet alle scholen op de hoogte worden gehouden van de inzet van de subsidie voor
kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten.
Wijzigingen door de jaren heen
Vorig jaar waren nog niet alle samenwerkingsverbanden toegekomen uit het uitvoeren van de
subsidieactiviteiten. Dit jaar zien we dat kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten in steeds meer
samenwerkingsverbanden uitgevoerd worden, zoals ook onderstaande figuur weergeeft 29.
Figuur 15. Samenwerkingsverbanden: kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten in 2020 en 2021
Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (Opleiding,
training, cursus)

82%

71%

Individuele begeleiding onderwijsprofessionals
Aannemen personeel met expertise m.b.t.
(hoog)begaafdheid

50%

91%

81%

73%

Lerende netwerken/werkgroepen /intervisie m.b.t.
(hoog)begaafdheid

87%
93%

Conferenties, congressen en symposia m.b.t.
(hoog)begaafdheid

55%
60%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

M1 (2019-2020) N = 124

M2 (2020-2021) N = 127

Daarnaast zijn er bij veel activiteiten tussentijdse veranderingen geweest in de inhoud, vorm of planning
ten opzichte van het oorspronkelijke subsidieplan (zie tabel 7). Dit is in het bijzonder het geval bij scholing,
conferenties en lerende netwerken.
Tabel 7. Samenwerkingsverbanden: Voor welke activiteiten hebben er in de afgelopen 12 maanden veranderingen
plaatsgevonden t.o.v. de beschrijving in het subsidieplan? (N=19) (Meerdere antwoorden mogelijk)
%

29

Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (opleiding, training, cursus)

80%

Conferenties, congressen, webinars en symposia m.b.t. (hoog)begaafdheid

73%

Lerende netwerken /werkgroepen /intervisie m.b.t. (hoog)begaafdheid

60%

Individuele begeleiding van onderwijsprofessionals m.b.t. (hoog)begaafdheid

37%

Aannemen/inkopen/inhuren van personeel met expertise op (hoog)begaafdheid

36%

Significante verschillen tussen 2020 en 2021 zijn lerend Netwerk: p = .004 en conferenties: : p < .000

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

31

Scholing, lerende netwerken en congressen vonden vaak in een andere vorm (bijv. online) plaats, maar
soms ook volgens een andere planning of intensiviteit dan oorspronkelijk gepland. Voor individuele
begeleiding van professionals geldt dit ook, maar wordt ook vaak aangegeven dat de activiteit concreter
is ingevuld in vergelijking met het oorspronkelijke plan. Het aannemen van personeel met expertise in
(hoog)begaafdheid is soms qua planning anders verlopen, maar tegelijk geven sommige regio’s aan dat er
meer personeel met expertise aangetrokken is dan oorspronkelijk bedacht.
De belangrijkste reden voor de tussentijdse wijziging is voor alle activiteiten de impact van corona. Verder
speelt er bij scholing ook dat er bij sommige samenwerkingsverbanden meer of minder aanmeldingen dan
verwacht waren. Bij scholing, individuele begeleiding van professionals en het aannemen van personeel
met expertise zijn er als laatste ook wijzigingen doorgevoerd om meer aan te sluiten bij de behoeften en
ervaringen van scholen en professionals.
Tevredenheid kennisdeling- en professionaliseringsactiviteiten
Scholen zijn overwegend positief over de beschikbaarheid, het type en de kwaliteit van de kennisdelingsen professionaliseringsactiviteiten rondom (hoog)begaafdheid (zie figuur 13). In de toelichting op hun
tevredenheid geven scholen aan dat sommige activiteiten zijn vervallen, online zijn uitgevoerd en/of er
minder prioriteit aan werd gegeven door corona.
Figuur 16. Scholen - Bent u tevreden over alle kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten op het gebied van (hoog)begaafdheid
die worden georganiseerd voor de onderwijsprofessionals van uw school? (N=912)

De beschikbaarheid van de activiteiten

37%

Het type activiteiten

39%

De kwaliteit van de activiteiten

49%
50%

44%
0%

14%
11%

46%

10%

20%

30%

40%

Ja

Gedeeltelijk

Nee

50%

60%

70%

10%
80%

90% 100%

Aandachtspunten en succesfactoren volgens scholen
In tabel 8 is te lezen welke aandachtspunten en succesfactoren scholen zien vanuit hun ervaringen in de
praktijk met het kennisdeling- en professionaliseringsaanbod. 88% heeft hierbij aandachtspunten terwijl
12% niets zou veranderen aan het aanbod.
Tabel 8. Scholen: Wat zou u graag anders zien rondom de deelname van onderwijsprofessionals aan de kennisdelingsen professionaliseringsactiviteiten op het gebied van (hoog)begaafdheid? (N=937) (Meerdere antwoorden mogelijk)

Voldoende tijd om deel te nemen

48%

Voldoende tijd om het geleerde in praktijk te brengen

39%

Een aanbod dat passend is voor de professionaliseringsbehoeften van de onderwijsprofessionals

35%

Zorg dragen voor vervanging

30%

Dat er follow-up activiteiten worden georganiseerd

28%

32

Oberon

Dat er meer onderwijsprofessionals kunnen deelnemen

22%

De activiteit(en) moeten beter aansluiten bij onze onderwijspraktijk

22%

Een school-nabij aanbod

18%

De schoolleiding zou de onderwijsprofessionals meer moeten stimuleren om deel te nemen

14%

Een duidelijke omschrijving van het doel van de activiteit

12%

Betere samenwerking met andere partijen, namelijk

6%

Duidelijke communicatie over hoe onderwijsprofessionals deel kunnen nemen

6%

Duidelijke communicatie over welke onderwijsprofessionals deel kunnen nemen

6%

Ik zou graag zien dat er op een andere manier wordt omgegaan met de COVID-19 maatregelen

3%

De meest genoemde aandachtspunten draaien om het vrijmaken van meer beschikbare tijd voor
professionals en het creëren van een aanbod dat passend is bij de behoeften van professionals en bij de
onderwijspraktijk. In de toelichting geven scholen bijvoorbeeld aan dat er meer regionaal gestuurd zou
moeten worden op (de passendheid van) het aanbod rondom (hoog)begaafdheid:
‘Eerst moet in kaart gebracht worden wie wat al weet en er zijn te veel mensen die ergens iets leuks hebben
gezien dat niet in overeenstemming is met het beleid, maar dat binnen de vereniging wordt aangeboden
zonder afstemming met bijvoorbeeld de werkgroep hoogbegaafdheid’
Scholen hebben ook toegelicht hoe het aanbod meer passend gemaakt kan worden, namelijk door meer
vraaggericht te werken, de scholing praktischer te maken, een betere aansluiting tussen theorie en
praktijk te maken en de scholing af te stemmen op het kennisniveau van de deelnemers:
‘Activiteiten die passen bij de school, zodat collega's er mee aan de slag kunnen. Praktischer gericht.’
Als laatste noemen scholen dat er bij de activiteiten een betere samenwerking tussen de school en het
samenwerkingsverband kan plaatsvinden, een betere samenwerking met andere scholen en meer gebruik
gemaakt kan worden van kennisplatforms, netwerken en andere kennisinstanties. Het doel van deze
samenwerking is volgens de school vaak om de kennis ‘meer in de school te halen’.
Naast aandachtspunten ervaart ook 96% van de scholen succesfactoren en/of opbrengsten van de
activiteiten (zie tabel 9). De meest genoemde aspecten zijn een toename in expertise, meer uitwisseling
van kennis en duidelijke communicatie richting professionals over het aanbod.
Tabel 9. Scholen: Welke succesfactoren en/of opbrengsten ervaart u in de deelname van onderwijsprofessionals aan
kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten? (N=912) (Meerdere antwoorden mogelijk)
%
Deelname heeft als gevolg dat de expertise rondom (hoog)begaafdheid bij ons op school toeneemt

54%

Deelname heeft tot gevolg dat wij (hoog)begaafde leerlingen beter kunnen ondersteunen en 52%
onderwijzen
Kennis die wordt opgedaan kan worden toegepast in onze onderwijspraktijk

48%

Kennisuitwisseling binnen de school

44%

Er wordt veel expertise overgedragen

41%

Er wordt duidelijk gecommuniceerd over het aanbod (bijv. wie kan deelnemen en hoe)

31%

Er is voldoende capaciteit voor deelname

29%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

33

De activiteiten zijn passend voor de professionaliseringsbehoeften van onze onderwijsprofessionals

27%

Deelname heeft als gevolg dat samenwerking met andere scholen rondom (hoog)begaafdheid 25%
toeneemt

Bij de toelichting noemen scholen dat ze bezig zijn met de eerste stappen zetten, maar dat het ook tijd
kosten om een goed kennisdeling- en professionaliseringsaanbod neer te zetten:
‘Binnen ons samenwerkingsverband is een training ingekocht waar diverse collega's van de verschillende
scholen aan deel kunnen nemen. Het is een praktijkgerichte studie die direct handvatten biedt voor
begeleiding in individuele gesprekken, maar ook voor begeleiding in de lessituatie. De volgende stap is
meer implementeren en meer collega's informeren en ondersteunen.’
‘Er zijn op dit moment twee geschoolde HB-coaches. Er worden regelmatig workshops gegeven over
hoogbegaafdheid (signaleren, HB-kenmerken). Het plan en voorstel is om in 2021-2022 intern
vakdocenten van verschillende vaksecties te scholen om bij alle vakken meer en kwalitatief betere
verrijkingsmaterialen te ontwikkelen en maatwerk te kunnen leveren aan hoogbegaafde leerlingen en
andere leerlingen, die behoefte hebben aan extra uitdaging. Hierbij is het van belang dat de docenten
meer kennis hebben over hoogbegaafdheid en over de onderwijsbehoeften van hoogbegaafde leerlingen.
Hiervoor is tijd en formatie nodig. Deze wordt beschikbaar gesteld.’

4.3 Activiteiten rondom beleid en samenwerking
Sommige samenwerkingsverbanden doen activiteiten rondom beleid en samenwerking, zoals hieronder
te zien is. De meest voorkomende activiteiten zijn het stimuleren van samenwerking tussen scholen
rondom (hoog)begaafdheid en het in kaart brengen van het regionale aanbod rondom (hoog)begaafdheid
voor leerlingen en professionals. Hoe kleiner het subsidiebedrag dat het samenwerkingsverband krijgt,
hoe vaker het samenwerkingsverband in kaart brengt welke leerlingen kenmerken van (hoog)begaafdheid
hebben, onderzoekt wat hun behoeften zijn en richtlijnen opstelt hoe scholen leerlingen kunnen
signaleren. Samenwerkingsverbanden vo brengen 1,5 keer zo vaak in kaart welke leerlingen kenmerken
van (hoog)begaafdheid hebben dan in het po. Als er weinig scholen zijn in een samenwerkingsverband
worden er vaker regionale richtlijnen om te signaleren opgesteld dan in regio’s met veel scholen.
Tabel 10. Samenwerkingsverbanden: Welke subsidieactiviteiten op het gebied van beleid en samenwerking rondom
(hoog)begaafdheid zijn uitgevoerd of worden uitgevoerd binnen uw samenwerkingsverband? (N=124).
Ja

Nee Weet
niet

Samenwerking tussen scholen stimuleren op het gebied van (hoog)begaafdheid

92% 8%

0%

Aanbod voor (hoog)begaafden binnen het samenwerkingsverband in kaart brengen

85% 14% 2%

Expertise en professionaliseringsaanbod binnen het samenwerkingsverband in kaart brengen

85% 15% 1%

Inventariseren van de ondersteunings- en onderwijswijsbehoeften van (hoog)begaafden

75% 23% 2%

Samenwerking onderwijs en externe partijen (bv gemeente/jeugdzorg) stimuleren rondom 65% 31% 5%
(hoog)begaafdheid
Inventariseren welke leerlingen binnen het samenwerkingsverband kenmerken van 52% 46% 2%
(hoog)begaafdheid tonen
Richtlijnen opstellen over hoe scholen (hoog)begaafdheid kunnen signaleren
Informatie-/steunpunt
(hoog)begaafdheid

instellen

voor

ouders,

leerlingen

en/of

docenten

40% 53% 7%
rondom 26% 63% 11%

34

Oberon

Twee derde van de scholen is zich ervan bewust dat hun samenwerkingsverband het aanbod voor
(hoog)begaafden in kaart brengt. Ruim de helft van de scholen ervaart dat hun samenwerkingsverband
samenwerking tussen scholen stimuleert en een derde dat er een informatie- of steunpunt is ingesteld.
Tussen de 28% en 42% van de scholen weet echter niet goed of deze activiteiten er in hun regio zijn. Zie
ook de bijlage voor alle antwoorden van scholen hierover.
Vanuit subsidie gefinancierd
De meeste activiteiten worden deels of volledig vanuit de subsidie gefinancierd (tabel 11).
Tabel 11. Samenwerkingsverbanden: Worden deze activiteiten gefinancierd vanuit de subsidie voor
hoogbegaafdheid? (N=27-107)
Ja

Deels Nee

Samenwerking tussen scholen stimuleren op het gebied van (hoog)begaafdheid

64%

31%

5%

Aanbod voor (hoog)begaafden binnen het samenwerkingsverband in kaart brengen

61%

30%

9%

Expertise en professionaliseringsaanbod binnen het samenwerkingsverband in kaart 61%
brengen

29%

11%

Richtlijnen opstellen over hoe scholen (hoog)begaafdheid kunnen signaleren

60%

29%

10%

Informatie-/steunpunt instellen voor ouders, leerlingen en/of docenten rondom 57%
(hoog)begaafdheid

33%

10%

Inventariseren van de ondersteunings- en onderwijsbehoeften van (hoog)begaafden

54%

37%

9%

Samenwerking onderwijs en externe partijen (bv gemeente/jeugdzorg) stimuleren rondom 52%
(hoog)begaafdheid

30%

18%

Inventariseren welke leerlingen binnen het samenwerkingsverband kenmerken van 47%
(hoog)begaafdheid tonen

38%

16%

Veranderingen door de jaren heen
Activiteiten voor beleid en samenwerking zijn dit jaar voor het eerst in de vragenlijst breed uitgevraagd.
Een vergelijking met vorig jaar is daarom niet mogelijk. Wel geven samenwerkingsverbanden aan dat er
bij sommige activiteiten tussentijdse wijzigingen waren. Bij alle activiteiten is de meest voorkomende
wijziging dat het volgens een andere planning is verlopen. Met uitzondering van het instellen van een
informatiepunten zijn alle activiteiten ook concreter ingevuld in vergelijking met het oorspronkelijke
subsidieplan. De reden van de wijziging is vaak de impact van corona en soms naar aanleiding van
feedback en ervaringen van scholen en professionals.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

35

5 Subsidiedoelen en randvoorwaarden
Het ministerie van OCW heeft de subsidieregeling opgezet om 3 doelen te bereiken. De subsidie beoogt
bij te dragen aan: (1) het vergroten en verspreiden van kennis over (hoog)begaafdheid, (2) het realiseren
van een passend aanbod voor deze leerlingen en (3) het versterken van de samenwerking tussen
samenwerkingsverbanden, scholen en zorg binnen de regio. In dit hoofdstuk gaan we in op het oordeel
van samenwerkingsverbanden en scholen over de subsidiedoelen. Daarnaast kijken we naar de
aanwezigheid van randvoorwaarden die positief bijdragen aan het laten slagen van nieuwe initiatieven en
samenwerking in de praktijk.
Elk subsidiedoel is gemeten met behulp van meerdere stellingen, een zogeheten schaal 30.
Samenwerkingsverbanden en scholen hebben zo hun oordeel gegeven over de mate waarin er een
passend en dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod, een voldoende kennisniveau, kennisspreiding
en samenwerking in hun regio aanwezig is. Daarnaast hebben ze een oordeel gegeven over de mate
waarin randvoorwaarden voor een goede implementatie aanwezig zijn. Alle stellingen zijn beantwoord
op een zeven-puntsschaal van (1) helemaal mee oneens tot (7) helemaal mee eens 31.

5.1 Passend en dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod
Het eerste subsidiedoel is het stimuleren van een passend en dekkend onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen. Dit houdt in dat het aanbod passend zou moeten
zijn voor de ondersteuningsbehoeften van (hoog)begaafde leerlingen. Daarnaast zou het dekkend moeten
zijn door voor elk type (hoog)begaafde leerling aanbod te hebben. We hebben 6 stellingen over dit
onderwerp voorgelegd aan samenwerkingsverbanden en scholen, bijvoorbeeld: “m.b.t. de
basisondersteuning is er een passend aanbod voor leerlingen met (hoog)begaafdheidskenmerken op de
scholen”. De stellingen zijn op een schaal van 1 tot 7 beantwoord.
Samenwerkingsverbanden
De samenwerkingsverbanden zijn met een gemiddeld oordeel van een 4,3 op een zeven-puntsschaal noch
positief noch negatief32. In onderstaande figuur presenteren we de spreiding van deze oordelen. 37%
oordeelt lager dan een 4. In de vorige meting oordeelden de samenwerkingsverbanden significant33 lager,
namelijk gemiddeld met een 4, en gaf 46% een beneden-gemiddeld oordeel onder de 4. De meeste
samenwerkingsverbanden hebben hun oordeel34 gebaseerd op gesprekken met werkgroepen
(hoog)begaafdheid (85%), gesprekken met scholen (73%), eigen indrukken (63%) en/of op basis van
gesprekken met (hoog)begaafdheidexperts (63%).

30
31
32
33
34

Alle schalen zijn voldoende betrouwbaar, zoals in bijlage 1 te lezen is. De schaal wordt gevormd door het gemiddelde van de
onderliggende stellingen.
Alleen significante verschillen waar de gemiddeldes tussen de > 0.5 verschillen zijn opgenomen in dit hoofdstuk,
significante verschillen <0.5 zijn opgenomen in Bijlage 5..
De mate van een passend en dekkend aanbod loopt van 2.33 t/m 6.33 (gemiddelde 4.32; mediaan 4.33; modus 4.83) met
een standaarddeviatie van 0,94.
F = (240,1) = 7,339 , p = .001
Zie bijlage 4 voor de volledige tabel

36

Oberon

Figuur 14. Samenwerkingsverbanden: spreiding gemiddeld oordeel over passend en dekkend onderwijs- en
ondersteuningsaanbod
30%
25%

Aantal swv'en

21%
20%

18%

15%

18%

13%
12%

10%

8%
7%

5%

3%
0%

0%

1-1,5

1,5-2

2%
0%

0%
2-2,5

2,5-3

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

6-6,5

6,5-7

Er is zijn geen verschillen tussen samenwerkingsverbanden op basis van hun achtergrondkenmerken. Wel
zijn er kleine verschillen tussen de onderliggende stellingen. De samenwerkingsverband zijn het minst
positief over de mate waarin het aanbod dekkend is voor alle (hoog)begaafde leerlingen met extra
ondersteuningsbehoeften en het meest positief over het aanbieden van een passend aanbod binnen de
basisondersteuning35.Volgens samenwerkingsverbanden zijn er wel redelijk wat verschillen tussen
scholen in de mate waarin zij een passend aanbod voor leerlingen kunnen aanbieden 36.
Samenwerkingsverbanden zijn tevreden over de ontwikkelingen van de afgelopen 12 maanden met
betrekking tot het passend onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafdheid binnen hun
regio. Op een zeven-puntsschaal van 1 (zeer ontevreden) tot 7 (zeer tevreden) oordelen
samenwerkingsverbanden bovengemiddeld met een 4,437.
Scholen
De scholen zijn positief over het passend en dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod binnen hun
school en samenwerkingsverband. In figuur 15 is de spreiding te zien van hoe scholen gemiddeld
oordelen. Op een zeven-puntsschaal38 oordelen scholen gematigd positief met een 4,8 en oordeelt 24%
beneden-gemiddeld (lager dan een 4.0). De scholen zijn het minst positief over de mate waarin het
aanbod dekkend is voor alle (hoog)begaafde leerling en het meest positief over het aanbieden van een
passend aanbod binnen de basisondersteuning. Dit is vergelijkbaar met het oordeel van de
samenwerkingsverbanden.

35
36
37
38

Met respectievelijk gemiddeld een oordeel van 3,6 en 4,9.
Gemiddelde van 3,5 op een vijf-puntsschaal, met een spreiding van 0,84 (standaarddeviatie). Er is geen samenhang tussen
de mate waarin er verschillen tussen scholen zijn en het oordeel over het onderwijs- en ondersteuningsaanbod.
De mate van tevredenheid over de ontwikkelingen hangt positief samen met het oordeel over de mate van het passend en
dekkend onderwijs en ondersteuningsaanbod binnen het samenwerkingsverband (R= .388, p = .000); sd = 0.88.
De mate van onderwijs- en ondersteuningsaanbod loopt van 1 t/m 7 (gemiddelde 4.76; mediaan 5.00; modus 5.00) met een
standaarddeviatie van 1.32.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

37

Figuur 15. Spreiding gemiddeld oordeel scholen over passend en dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod
20%
17%

18%

16%

Aantal Scholen

16%
14%

13%
11%

12%

10%

10%
6%

6%

6%
3%

4%
2%

7%

7%

8%

2%

2%

0%
1-1,5

1,5-2

2-2,5

2,5-3

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

6-6,5

6,5-7

Scholen die subsidie ontvangen oordelen met een gemiddelde van een 5,1 positiever over het passend
en dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod dan scholen zonder subsidie die gemiddeld met een
4,5 oordelen39. Scholen uit het primair onderwijs oordelen gemiddeld positiever (gemiddeld een 4,8)
dan scholen uit het voortgezet onderwijs (gemiddeld een 4,5) 40.
Gegeven de omstandigheden (COVID-19) zijn de scholen bovengemiddeld positief over wat hun school de
afgelopen 12 maanden heeft bereikt met betrekking in het creëren van een passend onderwijs-en
ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen. Op een schaal van 1 tot 7 oordelen scholen
hierover met een 4,241.

5.2 Kennisniveau
Een tweede subsidiedoel is het vergroten van verspreiden van kennis rondom (hoog)begaafdheid. We
maken hierbij onderscheid tussen het kennisniveau en de kennisspreiding. Om een beeld te krijgen van
het kennisniveau over (hoog)begaafdheid hebben we aan de samenwerkingsverbanden en scholen 6
stellingen gesteld, bijvoorbeeld: “Vrijwel alle deelnemende scholen zijn in staat om (hoog)begaafde
leerlingen (vroegtijdig) te signaleren”. De stellingen zijn op een schaal van 1 tot 7 beantwoord.
Samenwerkingsverbanden
De samenwerkingsverbanden zijn gematigd positief over het kennisniveau binnen hun regio. In figuur 16
is de spreiding te zien van hoe zij gemiddeld oordelen over het kennisniveau. Op een zeven-puntsschaal42
oordelen samenwerkingsverbanden gematigd positief met een 4,7 en oordeelt slechts 22% benedengemiddeld (lager dan een 4.0). Samenwerkingsverbanden zijn iets positiever gaan oordelen dan een jaar

39
40
41
42

F(1,574) = 21.52, p = .00
F(173,1) = 5,730, p = .018
De mate van tevredenheid over de ontwikkelingen hangt positief samen met het oordeel over de mate van een passend
onderwijs- en ondersteuningsaanbod binnen de school en het samenwerkingsverband (R= .528, p = .000); sd = 1.35.
De mate van aanwezige kennis loopt van 2.50 t/m 6.67 (gemiddelde 4.69; mediaan 4.83; modus 4.83) met een
standaarddeviatie van 0.91.

38

Oberon

geleden43. Bij de eerste meting in februari 2020 oordeelden samenwerkingsverbanden gemiddeld met
een 4.3 en oordeelde 31% beneden-gemiddeld. De meeste samenwerkingsverbanden hebben hun
oordeel over de aanwezige kennis over (hoog)begaafdheid 44 gebaseerd op basis van gesprekken met
werkgroepen (hoog)begaafdheid (83%), gesprekken met scholen (73%) en/of op basis van eigen
indrukken (63%).
Figuur 16. Spreiding gemiddeld oordeel swv’en over het kennisniveau rondom (hoog)begaafdheid
30%
25%

Aantal swv'en

21%
19%

20%
16%
14%

15%

13%

10%
7%
5%
5%

3%
0%

0%

1-1,5

1,5-2

1%

1%

0%
2-2,5

2,5-3

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

6-6,5

6,5-7

Samenwerkingsverbanden in de opstartende fase oordelen gemiddeld wat negatiever over het
kennisniveau (gemiddeld 4,3) dan regio’s in de uitvoerende fase (gemiddeld 4,9)45. Er zijn verschillen
tussen de afzonderlijke stellingen. De samenwerkingsverbanden zijn het minst positief over de aanwezige
kennis over het voorkomen van schooluitval bij (hoog)begaafde leerlingen en het meest positief over het
gemak waarmee scholen experts op het gebied van (hoog)begaafdheid kunnen raadplegen. Dit is
vergelijkbaar met de vorige meting.
Volgens samenwerkingsverbanden zijn er redelijk wat verschillen in het kennisniveau tussen scholen.
Samenwerkingsverbanden met kleine verschillen tussen scholen oordelen gemiddeld positiever over het
kennisniveau in de regio dan samenwerkingsverbanden die grotere verschillen tussen scholen aangeven46.
De samenwerkingsverbanden zijn bovengemiddeld positief over de ontwikkelingen in de afgelopen 12
maanden met betrekking tot de aanwezige kennis in de regio.47 Op een schaal van 1 (zeer ontevreden) tot
7 (zeer tevreden) oordelen samenwerkingsverbanden hierover met een 4,8.
Scholen

43
44
45
46
47

F = (241,1) = 8.111, p = .005
Zie bijlage 4 voor volledige tabel
Uitsluitend het verschil tussen opstartende en uitvoerende fase is significant; p = .009
R = -.343, p = .000
De mate van tevredenheid over de ontwikkelingen hangt positief samen met het oordeel over het kennisniveau in het
samenwerkingsverband (R= .410, p = .000); sd = 0.81.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

39

De scholen zijn positief over het kennisniveau binnen hun regio. Op een zeven-puntsschaal48 oordelen
scholen gematigd-positief met een 5,1 en oordeelt slechts 15% beneden-gemiddeld (lager dan een 4). In
figuur 17 is de spreiding te zien van hoe scholen gemiddeld oordelen over het kennisniveau. Er zijn geen
grote verschillen tussen de onderliggende stellingen. Scholen zijn het minst positief over de aanwezige
vaardigheden om passend onderwijs aan leerlingen met (hoog)begaafdheidskenmerken te verzorgen. De
scholen zijn het meest positief over de aanwezige kennis omtrent de mogelijkheden van (extra)
ondersteuning en zorg voor aan (hoog)begaafde leerlingen.
Figuur 17. Spreiding gemiddeld oordeel scholen over het kennisniveau rondom (hoog)begaafdheid
25%

21%
20%

Aantal Scholen

18%
15%

15%

11%

11%
10%
7%

6%

5%
5%

4%
1%

1%

1%

1-1,5

1,5-2

2-2,5

0%
2,5-3

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

6-6,5

6,5-7

Scholen die subsidie ontvangen zijn gemiddeld positiever (gemiddeld een 5,3) over het kennisniveau dan
scholen die geen subsidie ontvangen (gemiddeld een 5). Scholen uit het primair onderwijs zijn positiever
(gemiddeld 5,3) dan scholen uit het voortgezet onderwijs (gemiddeld een 4,7). Basisscholen zijn met
name positiever over de mate waarop de school in staat is om (hoog)begaafde leerlingen (vroegtijdig) te
signaleren en om schooluitval bij (hoog)begaafde leerlingen te voorkomen. Scholen met grotere
leerlingenaantallen49 zijn positiever (gemiddeld 5,3) over het kennisniveau dan scholen van gemiddelde
of kleine grootte (gemiddelde van een 5)50.
Gegeven de omstandigheden (COVID-19) zijn de scholen bovengemiddeld positief over wat hun school de
afgelopen 12 maanden heeft bereikt met betrekking tot de ontwikkeling in aanwezige kennis over
(hoog)begaafdheid. Op een zeven-puntsschaal van (1) zeer ontevreden tot (7) zeer tevreden oordelen
scholen met een 4.251.

48
49
50
51

De mate van aanwezige kennis loopt van 1 t/m 7 (gemiddelde 5.06; mediaan 5.17; modus 5.17) met een standaarddeviatie
van 1.14.
>260 in het po en >1135 in het vo
F (929,2) = 6.987, p = .001
De mate van tevredenheid over de ontwikkelingen hangt positief samen met het oordeel over het kennisniveau op de
school (R= .488, p = .000); sd = 1.37.

40

Oberon

5.3 Kennisdeling
Als derde staat de kennisdeling centraal. Het gaat om kennisdeling binnen de school, tussen scholen,
tussen de school en samenwerkingsverband, en tussen het onderwijs en externen zoals jeugdhulp. We
hebben samenwerkingsverbanden en scholen 5 stellingen over de kennisdeling voorgelegd, bijvoorbeeld:
“Vrijwel alle deelnemende scholen wisselen kennis en ervaringen met elkaar uit op het gebied van
(hoog)begaafdheid”.
Samenwerkingsverbanden
De samenwerkingsverbanden zijn gemiddeld gematigd positief over de kennisdeling binnen hun regio. In
figuur 18 presenteren we de spreiding van hun oordelen. Op een zeven-puntsschaal52 oordelen
samenwerkingsverbanden gemiddeld met een 4,3 en oordeelt 35% beneden-gemiddeld (lager dan een
4.0). Samenwerkingsverbanden zijn positiever gaan oordelen in vergelijking met een jaar geleden53. Bij de
eerste meting in februari 2020 oordeelden samenwerkingsverbanden gemiddeld met een 3,8 licht
negatief over de kennisdeling en oordeelde 54% beneden-gemiddeld. De meeste
samenwerkingsverbanden hebben hun oordeel over de aanwezige kennisdeling 54 gebaseerd op basis van
gesprekken met werkgroepen (hoog)begaafdheid (84%), eigen indrukken (65%) en/of gesprekken met
deelnemende scholen (65%).
Figuur 18. Spreiding gemiddeld oordeel over kennisspreiding rondom (hoog)begaafdheid

30%
26%

Aantal swv'en

25%
20%

16%
15%

12%
10%

8%

10%
6%
5%

10%

6%

4%

2%

0%

1%

0%
1-1,5

1,5-2

2-2,5

2,5-3

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

6-6,5

6,5-7

Er zijn geen grote verschillen in de antwoorden op de verschillende stellingen. De
samenwerkingsverbanden zijn het minst positief over de mate waarin reguliere scholen en scholen uit het
speciaal onderwijs hun kennis en ervaringen delen op het gebied van (hoog)begaafdheid en het meest
positief over de mate waarin (hoog)begaafdheid-experts kennis en ervaringen met elkaar delen55.

52
53
54
55

De mate van kennisdeling loopt van 1.60 t/m 6.60 (gemiddelde 4.31; mediaan 4.20; modus 4.00) met een standaarddeviatie
van 1.13
F = (240,1) = 11.955, p = .001
Zie bijlage 4 voor volledige tabel
Met respectievelijk gemiddeld een oordeel van 3,4 en 4,9

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

41

Samenwerkingsverbanden VO zijn positiever (gemiddeld een 4,6) over de kennisdeling dan
samenwerkingsverbanden PO (gemiddeld een 4) 56. Samenwerkingsverbanden die zich in de uitvoerende
fase bevinden zijn positiever over de kennisdeling (gemiddeld 4,4) dan samenwerkingsverbanden die
zich in de voorbereidende of opstartende fase bevinden (gemiddeld een 2,7 en 4,1).
Samenwerkingsverbanden zijn bovengemiddeld tevreden over de ontwikkelingen in de afgelopen 12
maanden met betrekking tot de kennisdeling over (hoog)begaafdheid in hun regio. Op een schaal van 1
(zeer ontevreden) tot 7 (zeer tevreden) oordelen samenwerkingsverbanden gemiddeld met een 4,657.
Scholen
De scholen zijn neutraal over de mate van kennisdeling. Op een zeven-puntsschaal58 oordelen scholen
gemiddeld met een 3,9 en oordeelt 48.6% lager dan een 4. Scholen die subsidie ontvangen oordelen met
een gemiddelde van een 4,6 positiever dan scholen zonder subsidie (gemiddeld een 3,8)59. In figuur 19 is
te zien dat er hoge mate van spreiding is tussen de oordelen van de scholen. Ook zijn er verschillen tussen
de onderliggende stellingen. Scholen zijn het minst positief over de mate waarin reguliere scholen en
scholen uit het speciaal (basis) onderwijs kennis en ervaringen delen en het meest positief over de mate
waarop bovenschoolse (hoog)begaafdheid-experts kennis en ervaringen delen.
Figuur 19. Spreiding gemiddeld oordeel scholen over kennisspreiding rondom (hoog)begaafdheid

Aantal Scholen

20%
14%

15%

13%

12%
9%

9%

10%
6%

7%

8%

9%

6%

5%

3%

3%

6-6,5

6,5-7

0%
1-1,5

1,5-2

2-2,5

2,5-3

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

Scholen van samenwerkingsverbanden met een klein subsidiebedrag zijn positiever over de kennisdeling
(gemiddeld een 4,2) dan scholen in regio’s met een groot subsidiebedrag (gemiddeld een 3,8) 60.
Gegeven de omstandigheden (COVID-19) zijn de scholen niet positief maar ook niet negatief over wat hun
school de afgelopen 12 maanden heeft bereikt met betrekking tot de kennisdeling over
(hoog)begaafdheid. Op een zeven-puntsschaal van (1) zeer ontevreden tot (7) zeer tevreden scoren
scholen gemiddeld met een 3,961.

56
57
58
59
60
61

F (119,1) = 6.784, p = .010; Met respectievelijk gemiddeld een oordeel van 4,6 en 4,0
De mate van tevredenheid over de ontwikkelingen hangt positief samen met het oordeel over de kennisdeling in het
samenwerkingsverband (R= .432, p = .000; sd = 1.05.
De mate van kennisdeling loopt van 1 t/m 7 (gemiddelde 3.93; mediaan 4.00; modus 5.00) met een standaarddeviatie van
1.49.
F(1, 574) = 43.32, p = .00
F(921,2) = 4.008, p = .018. Klein subsidiebedrag is kleiner dan 250.000 euro, een groot bedrag is meer dan 400.000 euro.
De mate van tevredenheid over de ontwikkelingen hangt positief samen met het oordeel over de kennisdeling binnen de
school (R= .572, p = .000); sd = 1.44.

42

Oberon

5.4 Samenwerking
Samenwerking is het laatste subsidiedoel. Het gaat om samenwerking rondom (hoog)begaafdheid binnen
scholen, tussen scholen onderling, tussen speciaal en regulier onderwijs, tussen school en
samenwerkingsverband en tussen onderwijs en externen zoals jeugdhulp. We hebben
samenwerkingsverbanden en scholen 7 stellingen voorgelegd, bijvoorbeeld “Deelnemende scholen
werken goed samen met andere scholen op het gebied van (hoog)begaafdheid”.
Samenwerkingsverbanden
De samenwerkingsverbanden zijn gematigd positief over de mate van samenwerking rondom
(hoog)begaafdheid. Op een zeven-puntsschaal62 is het gemiddelde oordeel een 4,2 en oordeelt 35%
beneden-gemiddeld (lager dan een 4.0). In figuur 20 presenteren we de spreiding van de oordelen. Het
oordeel van de samenwerkingsverbanden is significant gestegen ten opzichte van de vorige meting in
februari 202063. Toen was het gemiddelde oordeel een 3,5 en oordeelde 64% beneden-gemiddeld.
De meeste samenwerkingsverbanden hebben hun oordeel over de samenwerking64 gebaseerd op eigen
indrukken (84%), gesprekken met andere samenwerkingsverbanden (66%), gesprekken met gemeenten
(58%), en/of gesprekken met scholen (56%).
Figuur 20. Spreiding oordelen samenwerkingsverbanden over samenwerking
30%

25%
25%

Aantal swv'en

20%
20%
15%
15%
11%
10%

8%

8%

5%

5%

2%

2%

0%

0%

2%

0%

1-1,5

1,5-2

2-2,5

2,5-3

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

6-6,5

6,5-7

Er zijn geen verschillen tussen samenwerkingsverbanden op basis van hun achtergrondkenmerken. Wel
zijn er kleine verschillen tussen hoe de onderliggende stellingen zijn beantwoord. De leidinggevenden van
de samenwerkingsverbanden zijn gemiddeld het minst positief over de samenwerking met gemeenten en
het meest positief over de samenwerking tussen de scholen en het samenwerkingsverband 65.
Samenwerkingsverbanden geven aan dat er enigszins verschillen zijn tussen de scholen in de mate
samenwerking. Op een schaal van 1 (bijna geen verschillen) tot 5 (hele grote verschillen) oordelen de
samenwerkingsverbanden gemiddeld met een 3,166.

62
63
64
65
66

De mate van samenwerking loopt van 1.60 t/m 6.14 (gemiddelde 4.24; mediaan 4.25; modus 4.86) met een
standaarddeviatie van 0.95.
F (245,1) = 31.770, p = .000
Zie bijlage 4 voor volledige tabel.
Met respectievelijk gemiddeld een oordeel van 4,0 en 5,2
sd = 0.91.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

43

Samenwerkingsverbanden zijn tevreden over de ontwikkelingen van de afgelopen 12 maanden met
betrekking tot de samenwerking. Op een schaal van 1 (zeer ontevreden) tot 7 (zeer tevreden) oordelen
samenwerkingsverbanden gemiddeld met een 4,2 over zowel de samenwerking vanuit scholen met
anderen als de samenwerking vanuit het samenwerkingsverband met anderen67.
Scholen
De scholen zijn noch positief noch negatief over de samenwerking rondom (hoog)begaafdheid, maar
verschillen tegelijk onderling erg in hun oordeel (zie ook figuur 21). Op een zeven-puntsschaal68 oordelen
scholen gemiddeld met een 4,2 en oordeelt 42% beneden-gemiddeld (lager dan een 4.0). Scholen die
subsidie ontvangen oordelen met een gemiddelde van een 4,7 positiever over de mate van samenwerking
dan scholen zonder subsidie die gemiddeld een 4,1 als oordeel geven69. De scholen zijn het minst positief
over de mate van samenwerking met scholen uit het (voortgezet) speciaal onderwijs en/of speciaal
basisonderwijs en het meest positief over de mate van samenwerking met ouders.
Figuur 21. Spreiding oordelen scholen over samenwerking
20%

Aantal Scholen

16%
14%

15%
11%

11%

11%

10%

10%

8%
6%

5%

2%

3%

1-1,5

1,5-2

4%

3%

6-6,5

6,5-7

0%
2-2,5

2,5-3

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

Scholen in samenwerkingsverbanden met een klein subsidiebedrag oordelen met een 4,4 gemiddeld
positiever over de samenwerking dan scholen in regio’s met een groot subsidiebedrag (gemiddeld
oordeel 4,1) 70. Scholen met meer leerlingen zijn positiever (gemiddeld een 4,4) dan scholen met
gemiddelde omvang (gemiddeld een 4)71. Ten slotte zijn scholen van samenwerkingsverbanden in de
uitvoerende fase positiever over de samenwerking (gemiddeld 4,3) dan scholen in regio’s in de
opstartende fase (gemiddeld een 4)72.
Gegeven de omstandigheden (COVID-19) zijn de scholen gematigd positief over de voortgang rondom de
samenwerking in de afgelopen 12 maanden. Op een zeven-puntsschaal van (1) zeer ontevreden tot (7)
zeer tevreden scoren scholen een 3,973.

67

68
69
70
71
72
73

Beide schalen hebben een significant positief verband met het oordeel van de samenwerkingsverbanden over de mate van
samenwerking rondom (hoog)begaafdheid. M.b.t. tevredenheid samenwerking tussen scholen en andere partijen afgelopen
12 maanden: R = .537, p = .000 M.b.t. tevredenheid samenwerking tussen samenwerkingsverband en andere partijen
afgelopen 12 maanden: R = .543, p = .000; respectievelijk sd = 1.03 en sd = 1.20.
De mate van samenwerking loopt van 1 t/m 7 (gemiddelde 4,18; mediaan 4.18; modus 4,14) met een standaarddeviatie van
1,3.
F(1, 567) = 32.40, p = .00
F(906,2) = 3.346, p = .036. Klein subsidiebedrag is lager dan 250.000 euro, een groot subsidiebedrag is meer dan 400.000
euro.
F(897,2) = 4.937, p = .007
F (805,1) = 5.989, p = .015
De mate van tevredenheid over de ontwikkelingen hangt positief samen met het oordeel over de samenwerking van de
school en het samenwerkingsverband met diverse partijen (R= .643, p = .000); sd = 1.36.

44

Oberon

5.5 Randvoorwaarden
Uit de literatuur blijkt dat er bepaalde randvoorwaarden zijn die positief bijdragen om nieuwe initiatieven
en samenwerking in de praktijk te laten slagen (Provan & Kenis, 2008; Provan & Milward, 2001). Zo kan
voldoende tijd, menskracht en draagvlak onder scholen er aan bijdragen dat er een goed aanbod,
samenwerking en kennisdeling plaatsvindt. De aanwezigheid van deze randvoorwaarden is gemeten met
7 stellingen. Een voorbeeld van een stelling is: “De deelnemende scholen zijn op de hoogte van de inhoud
van het subsidieplan rondom (hoog)begaafdheid”.
De samenwerkingsverbanden 74 zijn overwegend positief over de aanwezigheid van de randvoorwaarden
in hun regio. In figuur 22 presenteren we de spreiding van de oordelen over de randvoorwaarden. Op een
zeven-puntsschaal75 oordeelt men gemiddeld een 5,3 en slechts 6% oordeelt lager dan een 4. Dit is
vergelijkbaar met de vorige meting. De aanwezigheid van de randvoorwaarden verschilt tussen het PO en
VO76. Samenwerkingsverbanden VO oordelen gemiddeld hoger over randvoorwaarden dan in het PO77.
Figuur 22. Spreiding oordelen samenwerkingsverbanden over randvoorwaarden
30%
26%

Aantal swv'en

25%

23%
20%

20%
15%

11%
10%

8%
5%

4%

5%
1%

2%
0%

0%

0%

1,5-2

2-2,5

2,5-3

0%
1-1,5

3-3,5

3,5-4

4-4,5

4,5-5

5-5,5

5,5-6

6-6,5

6,5-7

Er zijn geen grote verschillen tussen de onderliggende stellingen. Samenwerkingsverbanden zijn het minst
positief over de toegankelijkheid van de aanbieders van (jeugd)zorg voor de deelnemende scholen en het
meest positief over de beschikbare tijd die professionals op de scholen hebben voor de uitvoering van de
activiteiten uit het subsidieplan78.

74
75
76
77
78

Eén respondent heeft de vragenlijst ingevuld tot de stellingen rondom de randvoorwaarden, wat resulteert in een N van
123 voor deze paragraaf.
De mate van aanwezige randvoorwaarden loopt van 1.50 t/m 6.86 (gemiddelde 5.28; mediaan 5.38; modus 5.57) met een
standaarddeviatie van 0.87.
F(120,1) = 18,725, p=.000
Met respectievelijk gemiddeld een oordeel van 5,6 en 5,0
Met respectievelijk gemiddeld een oordeel van 4,5 en 5,8

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

45

5.6 Vergelijking
In vergelijking met de eerste meting aan de start van de subsidieperiode oordelen
samenwerkingsverbanden een jaar later positiever over alle subsidiedoelen. Dat is in lijn met de
verwachtingen. Vorig jaar zaten veel samenwerkingsverbanden nog in de voorbereidende of opstartende
fase, terwijl ze nu volop subsidieactiviteiten aan het uitvoeren zijn en hier voorzichtig de eerste
opbrengsten van ervaren. De verschillen met vorig jaar zijn significant voor alle subsidiedoelen, alleen niet
bij de randvoorwaarden. Scholen zijn dit jaar voor het eerst bevraagd, waardoor we voor hen geen
vergelijking met vorig jaar kunnen maken.
Grafiek 12. Gemiddelden oordelen samenwerkingsverbanden op de subsidiedoelen en randvoorwaarden
7
6
5

4

4,3

4,3

5,1

4,7
3,8

4

4,3

5,3

4,2
3,5

3
2
1
0
Passend en dekkend
onderwijs

Kennisniveau

Kennisspreiding

Swv'en M1 (2020)

Samenwerking

Randvoorwaarden

Swv'en M2 (2021)

Scholen en samenwerkingsverbanden geven soms een net iets andere indruk van de subsidiedoelen.
Scholen zijn positiever over het passend aanbod en het kennisniveau dan samenwerkingsverbanden.
Samenwerkingsverbanden zijn dan weer positiever over de kennisdeling dan scholen. Over samenwerking
oordelen scholen en samenwerkingsverbanden hetzelfde. Er zijn vrij veel verschillen tussen scholen
onderling op de subsidiedoelen. Tijdens de reflectiebijeenkomst gaven samenwerkingsverbanden als
mogelijke verklaring dat het urgentiebesef en de prioritering rondom (hoog)begaafdheid erg verschilt per
school. Daarnaast gaven ze aan dat het thema (hoog)begaafdheid vaak getrokken wordt door een expert
of enthousiaste leerkracht op een school, maar dat het lastiger is het thema meer breed in de school te
laten leven. Hierdoor blijft de kennis op één plek in de school en is bredere kennisdeling beperkt.
De subsidiedoelen hangen positief met elkaar samen, zowel in de antwoorden van scholen als in de
antwoorden van samenwerkingsverbanden (zie bijlage 6). Hoe meer kennis er is over (hoog)begaafdheid
in de regio, hoe meer kennisdeling, passend aanbod en samenwerking er plaats vindt, en vice versa.

46

6

Oberon

Conclusie

De onderwijsinspectie constateerde dat scholen kansen laten liggen om (hoog)begaafde leerlingen
optimaal te ondersteunen (Onderwijsinspectie, 2018; 2019). De regering stelde dan ook subsidie
beschikbaar om het veld te stimuleren een dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod in te richten.
De subsidieregeling is veel gebruikt: 142 van de 151 samenwerkingsverbanden passend onderwijs in het
primair en voortgezet onderwijs kregen subsidie toegekend. Ondertussen zijn ze ongeveer 1,5 jaar bezig
met het uitvoeren van de subsidie.
Er zijn twee onderzoeken gekoppeld aan de subsidieregeling die beide met onderzoeksubsidie van het
Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) worden uitgevoerd. Als eerste is er een
monitoronderzoek dat als doel heeft om jaarlijks een breed beeld te schetsen van de subsidiebesteding.
Als tweede is er een onderzoek naar de impact van de subsidieactiviteiten en de werkzame mechanismen
(het ‘image-onderzoek’). De onderliggende rapportage gaat over de tweede meting van de monitor die
Oberon samen met de Universiteit Utrecht en het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek uitvoert.
Bij de eerste meting stonden de plannen van samenwerkingsverbanden om de subsidie te gaan uitgeven
centraal. Bij deze tweede meting is de focus verschoven naar het volgen van de realisatie van de plannen.
Ook kijken we naar de voortgang op de subsidiedoelen. Er zijn hiervoor vragenlijsten uitgezet onder
samenwerkingsverbanden en scholen uit de regio’s die subsidie ontvangen. Hieronder geven we een
samenvatting van de resultaten, opgevolgd door een reflectie.

6.1 Samenvatting uitkomsten
De regio’s zijn overgegaan van voorbereiden naar uitvoeren
Vorig jaar waren de samenwerkingsverbanden nog voornamelijk bezig met voorbereiden en opstarten.
Dit jaar is het overgrote deel van de samenwerkingsverbanden hun subsidieactiviteiten aan het uitvoeren.
De uitvoering gaat volgens de meeste samenwerkingsverbanden geheel of op grote lijnen zoals verwacht.
Ondanks corona veel activiteiten uitgevoerd, soms wel meer online of met vertraging
Ondanks corona zijn samenwerkingsverbanden een stuk verder gekomen in de uitvoering van de
activiteiten. Er worden steeds meer activiteiten uitgevoerd. Op alle samenwerkingsverbanden had corona
impact, maar er waren wel verschillen onderling in hoe groot die impact was. Samenwerkingsverbanden
die nu nog aan het opstarten zijn (zo’n een op de vijf regio’s) geven aan relatief veel last te hebben van
de impact van corona. Door corona werden sommige activiteiten online gehouden, werden activiteiten
naar een later moment uitgesteld of minder intensief uitgevoerd. Scholen geven aan dat de impact van
corona iets groter was bij activiteiten voor leerlingen in vergelijking met kennisdeling- en
professionaliseringsactiviteiten voor professionals. In de reflectiebijeenkomst werd verder genoemd dat
samenwerkingsverbanden voor een goede uitvoering afhankelijk zijn van scholen en schoolbesturen, en
dat door corona het urgentiebesef en de prioritering aan (hoog)begaafdheid hier soms lager was.
Tussentijdse wijzigingen op doelen en doelgroepen zijn beperkt, nog steeds een brede doelgroep
Samenwerkingsverbanden hebben bij het aanvragen van subsidie eigen subsidiedoelen en een
doelgroepdefinitie van (hoog)begaafde leerlingen geformuleerd in hun subsidieplan. Bij de eerste
monitormeting viel al op dat deze doelen en doelgroepdefinities erg breed zijn. Een enkele
samenwerkingsverband heeft hun doelgroep en doelen nu iets concreter ingevuld, maar bij de meeste

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

47

samenwerkingsverbanden is dit ongewijzigd. Ook op schoolniveau is de doelgroep erg breed. De
doelgroep van scholen bestaat vaak uit leerlingen met hoogbegaafdheidskenmerken (creatief zijn, snelle
denker zijn), leerlingen die hoog presteren en leerlingen met een hoog IQ. Dubbel bijzonder leerlingen en
leerlingen die (dreigen) uit te vallen staan wel vaak in de doelgroep van het samenwerkingsverband maar
komen minder vaak terug in de omschrijvingen van scholen. Dat is niet verwonderlijk gezien deze
doelgroepen meer in het verlengde liggen van de taakstelling van het samenwerkingsverband om extra
ondersteuning voor leerlingen mogelijk te maken en het aantal thuiszitters te beperken.
Signaleren en doorverwijzen in de praktijk loopt op de meeste scholen
De meeste scholen gebruiken een doelgroepomschrijving om (hoog)begaafde leerlingen te identificeren.
15% van de scholen heeft dit echter niet. Driekwart van de scholen heeft een gezamenlijke werkwijze om
(hoog)begaafde leerlingen te signaleren, bijvoorbeeld door middel van toetsscores, observaties,
screeningsinstrumenten, vragenlijsten en gesprekken met ouders. De werkwijze is vaak op schoolniveau
bedacht, maar soms ook vanuit het schoolbestuur of samenwerkingsverband. Scholen zijn voor de meeste
activiteiten voor (hoog)begaafde leerlingen op de hoogte van de toelatingscriteria. Alleen bij activiteiten
voor leerlingen die dreigen uit te vallen of thuiszitten en activiteiten om de overgang po en vo te
versoepelen zijn de toelatingscriteria minder bekend.
Activiteiten voor (hoog)begaafde leerlingen zijn divers
Samenwerkingsverbanden en scholen voeren een groot aantal activiteiten voor (hoog)begaafde
leerlingen uit. Een deel van de activiteiten wordt (deels) met de subsidie betaald, in het bijzonder
arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen, arrangementen voor thuiszitters/uitvallers,
individuele begeleiding voor leerlingen en deeltijdonderwijs. Differentiatie in de lessen, verrijking en
compacten lesstof komen zeer vaak voor, maar worden meestal niet met de subsidie betaald. In
vergelijking met vorig jaar komt nu iets vaker deeltijdonderwijs, activiteiten rondom soepele overgang
po-vo, individuele begeleiding en arrangementen voor dubbel bijzonder leerlingen voor. Arrangementen
voor thuiszitters komen iets minder voor dan vorig jaar.
Samenwerkingsverbanden en scholen zijn gematigd positief over het onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen. Scholen zien nog kansen om het aanbod te
versterken door te werken aan voldoende expertise, voldoende aanbod en een goede communicatie en
afstemming in de regio. Meest positief zijn scholen over opbrengsten voor leerlingen en ouders en een
goede match tussen behoefte en aanbod.
Kennisdeling- en professionaliseringsactiviteiten vinden vaak plaats
Er zijn steeds meer kennisdeling- en professionaliseringsactiviteiten rondom (hoog)begaafdheid en de
meeste activiteiten worden ook vanuit de subsidie betaald. Lerende netwerken, intervisie en scholing zijn
activiteiten die het vaakst genoemd worden. Scholen zijn tevreden over activiteiten voor professionals.
Scholen zien dat de activiteiten leiden tot meer expertise en kennisdeling rondom (hoog)begaafdheid.
Aandachtspunten zijn volgens hen dat er voldoende tijd is onder professionals en het passend maken van
het aanbod aan de behoeften van professionals en de onderwijspraktijk.
Tussentijdse wijzigingen op activiteiten vooral door corona
Sommige activiteiten zijn net iets anders verlopen dan verwacht. Vaak gaat het om een andere vorm (bijv.
online), een meer concrete inhoud of met een andere planning. Bij arrangementen voor dubbel bijzondere
leerlingen, individuele begeleiding van leerlingen en deeltijd onderwijs zijn soms extra activiteiten
uitgevoerd of waren de activiteiten intensiever dan in het oorspronkelijke subsidieplan stond. De meest

48

Oberon

voorkomende reden voor de tussentijdse wijzigingen was de impact van corona, en daarnaast om
activiteiten meer aan te passen aan behoeften van leerlingen, ouders en professionals.
Samenwerkingsverbanden zien veel vooruitgang op de subsidiedoelen
Scholen en samenwerkingsverbanden zijn gematigd positief over de aanwezigheid van passend en
dekkend onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafden, het kennisniveau, de kennisdeling
en de samenwerking rondom (hoog)begaafdheid. Deze vier aspecten zijn genoemd als subsidiedoel in de
subsidieregeling. Samenwerkingsverbanden oordelen in deze meting positiever over al deze vier aspecten
dan vorig jaar. Samenwerkingsverbanden in de uitvoerende fase zijn op sommige punten positiever dan
samenwerkingsverbanden die nog aan het opstarten zijn. Scholen zijn deze meting voor het eerst
bevraagd, en daarom kunnen we voor hen nog geen vergelijking door de tijd heen maken.
Veel verschillen onderling
Samenwerkingsverbanden vo zijn positiever over de kennisdeling dan po samenwerkingsverbanden.
Daarentegen zijn basisscholen dan weer positiever over het onderwijs- en ondersteuningsaanbod en het
kennisniveau dan vo-scholen. Dit is begrijpelijk gezien er in het po meer activiteiten lijken plaats te vinden.
In het po doen ze vaker aan scholing van professionals, het aannemen van experts, lerende netwerken,
arrangementen voor dubbel bijzondere leerlingen, voltijdonderwijs en deeltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden dan in het vo. Ook zijn sommige activiteiten door het samenwerkingsverband po vaker
ten behoeve van alle scholen ingezet terwijl in het vo het vaker bij een deel van de scholen is
georganiseerd. Basisscholen hebben bovendien vaker een doelgroepomschrijving van (hoog)begaafde
leerlingen dan middelbare scholen. Als laatste zijn scholen met veel leerlingen positiever over het
kennisniveau, de kennisdeling en samenwerking rondom (hoog)begaafdheid dan kleinere scholen.

6.2 Reflectie
Samenwerkingsverbanden zijn nu zo’n 1,5 jaar bezig met het inzetten van de subsidie
(hoog)begaafdheid. Het is opvallend dat het de meeste regio’s in het afgelopen jaar – ondanks corona zo goed is gelukt om activiteiten uit te voeren. Bijna alle samenwerkingsverbanden zijn nu volop aan het
uitvoeren, en in vergelijking met vorig jaar vinden er steeds meer activiteiten plaats.
Samenwerkingsverbanden zien ook meer kennis, kennisdeling, passend aanbod en samenwerking
rondom (hoog)begaafdheid in hun regio dan bij de vorige meting. Samenwerkingsverbanden en scholen
hebben een grote stap gezet rondom het uitvoeren van subsidieactiviteiten. Hierbij hebben ze creatieve
oplossingen gevonden voor het aanbieden van activiteiten in de corona-tijd en zijn veel activiteiten
online doorgegaan. Sommige activiteiten zijn uitgesteld, maar er zijn tegelijk ook activiteiten intensiever
of vaker uitgevoerd dan oorspronkelijk het plan was.
Het subsidieplan dat samenwerkingsverbanden zo’n 1,5 tot 2 jaar geleden hebben geschreven om
subsidie aan te vragen vormt een rode draad voor de activiteiten. Dat is positief en laat zien dat
samenwerkingsverbanden met het subsidieplan goed hebben ingeschat welke activiteiten een
aanvulling zouden zijn in hun regio. Soms zijn activiteiten gewijzigd aan de hand van input van ouders,
leerlingen en professionals wat laat zien dat scholen en samenwerkingsverbanden zich inzetten om de
subsidieactiviteiten passend te maken bij de behoeften van leerlingen en professionals. Wel is er
volgens scholen nog ruimte voor verdere verbetering: scholen suggereren om professionals meer tijd te
geven voor professionalisering en om het aanbod nog beter te laten aansluiten bij de behoeften van
leerlingen en professionals en bij de onderwijspraktijk.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

49

Nog niet alle scholen worden op de hoogte gehouden van de inzet van de subsidie voor activiteiten. Het
is niet per se zo dat alleen scholen die veel bezig zijn met (hoog)begaafdheid worden geïnformeerd: het
zijn zowel scholen die lage als hoge prioriteit geven aan (hoog)begaafdheid die weinig informatie
krijgen. Scholen die meeschreven of meedachten met het schrijven van het subsidieplan worden wel
geïnformeerd, maar andere scholen worden nog regelmatig vergeten. Er liggen hier nog kansen voor het
vergroten van draagvlak: scholen die niet worden geïnformeerd staan minder vaak achter het
subsidieplan. Bij de aandachtspunten geven scholen dan ook mee om de communicatie richting scholen
te verbeteren. Over wat precies gecommuniceerd kan worden richting scholen zien we ook handvaten
in de uitkomsten. Nog niet alle scholen weten welke toelatingscriteria voor activiteiten gelden en weten
daarmee dus ook niet welke leerlingen ze naar welke activiteit kunnen doorverwijzen. Soms weten
scholen ook niet welke professionaliserings- en kennisdelingsactiviteiten er zijn in de regio.
Er zijn verschillen tussen primair onderwijs en voortgezet onderwijs. In het po doen ze vaker activiteiten,
en dan ook vaker op alle scholen terwijl in het vo dit vaak maar bij een deel van de scholen plaatsvindt.
Basisscholen hebben bovendien vaker een doelgroepomschrijving dan middelbare scholen, en dit lijkt bij
te dragen aan het signaleren van (hoog)begaafde leerlingen. Tegelijk zijn de verschillen ook inherent aan
het eigene van po en vo. In het vo is het onderwijs opgedeeld in niveaus: een vwo-school zal wellicht
vaker met (hoog)begaafde leerlingen te maken hebben dan een vmbo-school. Hierdoor zullen de
verschillen tussen scholen in het vo groter zijn dan in het po.
Samenwerkingsverbanden geven zelf ook aan dat er nog grote verschillen zijn tussen scholen. Scholen
die zelf subsidie krijgen om activiteiten te organiseren doen vaker activiteiten voor leerlingen en
professionals op hun eigen school, zijn meer tevreden over het aanbod aan leerlingen en positiever over
de kennisdeling dan andere scholen. Een aandachtspunt is dat de implementatie makkelijker verloopt bij
grote dan bij kleine scholen. Grote scholen hebben wellicht vaker met (hoog)begaafde leerlingen te
maken en hebben meer mankracht om activiteiten te organiseren en te doen aan professionalisering.
In de komende monitormetingen van 2021-2022 en 2022-2023 blijven we de ontwikkelingen rondom de
subsidie volgen. Een blijvend aandachtspunt is de impact van corona. Ondanks dat de
samenwerkingsverbanden tijdens de reflectiebijeenkomst aangaven dat onderwijs op afstand voor
sommige (hoog)begaafde leerlingen juist erg passend was doordat er meer verantwoordelijkheid en
ruimte bij de leerling lag verwachten samenwerkingsverbanden wel dat (hoog)begaafde leerlingen
begeleiding nodig hebben om weer te wennen aan het fysieke onderwijs. Ook willen sommige
samenwerkingsverbanden activiteiten die zijn uitgesteld door corona alsnog inhalen. Mogelijk zullen we
hierdoor bij de volgende monitormeting veranderingen in de type activiteiten terug zien. Een ander
aandachtspunt blijft de brede doelgroep: samenwerkingsverbanden en scholen hebben
‘hoogbegaafdheid’ als zeer breed gedefinieerd waardoor er allerlei typen leerlingen invallen. In de
komende jaren blijven we dit monitoren. Hierbij bevragen we elk jaar de samenwerkingsverbanden en
om het jaar de scholen.
Naast het monitoronderzoek is er ook een ander onderzoek verbonden aan de subsidieregeling
(hoog)begaafdheid: het image-onderzoek. Dit veel grootschaligere onderzoek is afgelopen jaar gestart
en onderzoekt de opbrengsten en impact van de subsidieactiviteiten. Het monitoronderzoek - gericht op
feitelijke informatie over de wijze waarop de subsidie wordt besteed - en het image-onderzoek - gericht
op opbrengsten en impact - vullen elkaar op die manier aan.

50

Oberon

7 Referenties
Betts, G.T., & Neihart, M. (2010). Revised profiles of the gifted and talented. Nijmegen: Centrum voor
begaafdheidsonderwijs.
Inspectie van het Onderwijs (2018). Staat van het Onderwijs. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
Inspectie van het Onderwijs (2019). Staat van het Onderwijs. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2018). Subsidieregeling begaafde leerlingen po en vo.
Regeling van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media van 22 november 2018,
kenmerk 1387562. Den Haag: OCW.
Mooij, T. Hoogeveen, L., Driessen, G., van Hell, J. & Verhoeven, L. (2007). Succescondities voor onderwijs
aan hoogbegaafde leerlingen: Eindverslag van drie deelonderzoeken. Radboud Universiteit
Nijmegen.
Neihart, M., & Yeo, L. S. (2018). Psychological issues unique to the gifted student. In: S. I. Pfeiffer, E.
Shaunessy-Dedrick, & M. Foley-Nicpon (Eds), APA Handbook of Giftedness and Talent (pp. 497510). Washington DC: American Psychological Association.
Bakx, A., Samsen-Bronsveld, E., Hornstra, L., Diepstraten, I., Speetjens, P., Van den Bergh, L.., Denissen,
J. & Van der Ven, S. (2020). Het welbevinden en motivatie van kinderen in het basisonderwijs
tijdens onderwijs op school en afstandsonderwijs: de visie van ouders. Tilburg/Utrecht/
Nijmegen: Onderwijsonderzoekswerkplaats POINT i.s.m. Nederlands Jeugdinstituut
Bakx, A., Samsen-Bronsveld, E., Hornstra, L., Diepstraten, I., Speetjens, P., Van den Bergh, L.., Denissen,
J. & Van der Ven, S. (2020). Het welbevinden en motivatie van middelbare scholieren tijdens
onderwijs op school en afstandsonderwijs: de visie van ouders. Tilburg/Utrecht/Nijmegen:
Onderwijsonderzoekswerkplaats POINT i.s.m. Nederlands Jeugdinstituut
Johnsen, S.J. (2011). Identifying Gifted Students: A Practical Guide. Waco, TX: Prufrock Press.
Provan, K. & Kenis, P. (2008). Modes of Network Governance: Structure, Management and
Effectiveness. Arizona/Tilburg: University of Arizona / Tilburg University.
Provan, K & Milward, H. (2001). Do Networks Really Work? A framework for Evaluating Public-Sector
Organizational Networks. Public Administration Review, 61, 414 – 423.
doi: 10.1111/0033-3352.00045
Rinn, A. N. (2018). Social and emotional considerations for gifted students. In: S. I. Pfeiffer, E. ShaunessyDedrick, & M. Foley-Nicpon (Eds), APA Handbook of Giftedness and Talent (pp. 453-464).
Washington DC: American Psychological Association.
Rimm, S. (2002). Peer pressures and social acceptance of gifted students. In M. Neihart, S. M. Reis, N. M.
Robinson, & S. M. Moon (Eds.), The social and emotional development of gifted children: What
do we know? (pp. 13 – 18). Waco: Prufrock Press, Inc.
Vialle, W., Heaven, C. L., & Ciarrochi, J. (2007). On being gifted, but sad and misunderstood: Social,
emotional, and academic outcomes of gifted students in the Wollongong Youth Study.
Educational Research and Evaluation, 13, 569 – 586. doi: 10.1080/13803610701786046

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

51

Bijlage 1 Overzicht schalen
Algemene toelichting op de schalen
In deze rapportage zijn verschillende schalen gebruikt, bijvoorbeeld voor het uitvragen van een oordeel
van samenwerkingsverbanden en de scholen over het onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor
(hoog)begaafden. Een schaal bestaat uit meerdere stellingen of vragen die samen een onderwerp
meten. Een voorwaarde voor het gebruiken van meerdere stellingen om één onderwerp te meten is dat
ze voldoende met elkaar samenhangen. Daarom is met behulp van betrouwbaarheidsanalyses gekeken
naar de geschiktheid van de schalen. Alle schalen zijn voldoende tot zeer betrouwbaar. Hieronder is
terug te vinden welke schalen zijn gebruikt en welke stellingen hieronder vallen.
De stellingen van de schalen zijn beantwoord op een zeven-puntsschaal van (1) helemaal mee oneens
tot (7) helemaal mee eens. De antwoordcategorie ‘Weet niet/ geen zicht op’ is buiten beschouwing
gelaten bij het maken van de schalen. De schalen van de samenwerkingsverbanden zijn vergelijkbaar
met de vorige meting.

Gebruikte schalen
Samenwerkingsverbanden
Schaal

Gemiddelde (op een Mediaan (tussen 1
schaal van 1 t/m 7) en 7)

Spreiding
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Aanwezige kennis

4.7

0.91

.841

-

4.8

Vrijwel alle deelnemende scholen zijn in staat om (hoog)begaafde leerlingen (vroegtijdig) te signaleren.
Vrijwel alle deelnemende scholen hebben de kennis om passend onderwijs aan (hoog)begaafde
leerlingen te verzorgen.
Vrijwel alle deelnemende scholen hebben de vaardigheden om passend onderwijs aan (hoog)begaafde
leerlingen te verzorgen.
Er is op vrijwel alle deelnemende scholen voldoende kennis aanwezig over het voorkomen van
schooluitval bij (hoog)begaafde leerlingen.
Vrijwel alle deelnemende scholen kunnen experts op het gebied van (hoog)begaafdheid gemakkelijk
raadplegen.
Vrijwel alle deelnemende scholen zijn op de hoogte van de mogelijkheden van (extra) ondersteuning en
zorg voor (hoog)begaafde leerlingen.

Schaal

Gemiddelde (op een Mediaan (tussen 1
schaal van 1 t/m 7) en 7)

Spreiding
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Kennisdeling

4.3

1.13

.797

-

4.2

Vrijwel alle deelnemende scholen wisselen kennis en ervaringen met elkaar uit op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Vrijwel alle deelnemende reguliere scholen en scholen uit het speciaal onderwijs delen hun kennis en
ervaringen op het gebied van (hoog)begaafdheid met elkaar.
Professionals binnen vrijwel alle deelnemende scholen delen hun kennis en ervaringen op het gebied
van (hoog)begaafdheid met elkaar.
(Hoog)begaafdheid-experts van vrijwel alle deelnemende scholen delen kennis en ervaringen met
elkaar.
(Hoog)begaafdheid-experts van buiten de scholen delen hun kennis en ervaringen met
onderwijsprofessionals binnen de scholen.

52

Oberon

Schaal

Gemiddelde (op
een schaal van 1
t/m 7)

Mediaan (tussen 1
en 7)

Spreiding
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Passend onderwijs
en ondersteuningsaanbod

4.3

4.3

0.94

.830

-

m.b.t. de basisondersteuning is er een passend aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen op de scholen
m.b.t. de lichte ondersteuning is er een passend aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen op de scholen.
m.b.t. de zware ondersteuning is er een passend aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen op de scholen.
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod is dekkend voor alle (hoog)begaafde leerlingen met extra
ondersteuningsbehoeften.
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod m.b.t. (hoog)begaafdheid is van goede kwaliteit
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod wordt voldoende aangepast op de ondersteuningsbehoeften
van (hoog)begaafde leerlingen.

Schaal

Gemiddelde (op
een schaal van 1
t/m 7)

Mediaan (tussen 1
en 7)

Spreiding
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Samenwerking

4.2

4.3

0.95

.790

Scholen
Deelnemende scholen werken goed samen met andere scholen op het gebied van (hoog)begaafdheid
Deelnemende scholen werken goed samen met het samenwerkingsverband op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Deelnemende scholen werken goed samen met (jeugd)zorginstanties op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Deelnemende scholen werken goed samen met ouders op het gebied van (hoog)begaafdheid
Samenwerkingsverband
Het samenwerkingsverband werkt goed samen met andere samenwerkingsverbanden op het gebied
van (hoog)begaafdheid
Het samenwerkingsverband werkt goed samen met gemeenten op het gebied van (hoog)begaafdheid
Het samenwerkingsverband werkt goed samen met (jeugd)zorginstanties op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Schaal

Gemiddelde (op
een schaal van 1
t/m 7)

Mediaan (tussen 1 Spreiding
en 7)
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Randvoorwaarden

5.3

5.4

.698

-

0.87

De deelnemende scholen zijn op de hoogte van de inhoud van het subsidieplan rondom
(hoog)begaafdheid
Er is draagvlak voor de activiteiten uit het subsidieplan onder de deelnemende scholen
Professionals in de deelnemende scholen hebben voldoende tijd om de activiteiten uit het subsidieplan
uit te voeren
Er is weinig verloop van personeel met expertise op het gebied van (hoog)begaafdheid binnen de
deelnemende scholen
De scholen zijn betrokken geweest bij het opstellen van het subsidieplan rondom (hoog)begaafdheid
Aanbieders van (jeugd)zorg zijn toegankelijk voor de deelnemende scholen
Samenwerking tussen de deelnemende scholen wordt voldoende gefaciliteerd door het
samenwerkingsverband.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

53

Scholen
Schaal

Gemiddelde (op een Mediaan (tussen 1
schaal van 1 t/m 7) en 7)

Spreiding
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Aanwezige kennis

5,06

1,14

0,875

-

5,17

Op onze school zijn wij in staat om (hoog)begaafde leerlingen (vroegtijdig) te signaleren.
Op onze school hebben wij voldoende kennis om passend onderwijs aan (hoog)begaafde leerlingen te
verzorgen.
Op onze school hebben wij voldoende vaardigheden om passend onderwijs aan (hoog)begaafde
leerlingen te verzorgen.
Op onze school zijn wij in staat om schooluitval bij (hoog)begaafde leerlingen te voorkomen.
Op onze school zijn wij in staat om gemakkelijk experts op het gebied van (hoog)begaafdheid te
raadplegen.
Op onze school zijn wij op de hoogte van de mogelijkheden van (extra) ondersteuning en zorg voor
(hoog)begaafde leerlingen.

Schaal

Gemiddelde (op een Mediaan (tussen 1
schaal van 1 t/m 7) en 7)

Spreiding
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Kennisdeling

3,93

1,49

0,819

-

4,00

Onze school wisselt kennis en ervaringen uit met (andere) reguliere scholen op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Onze school wisselt kennis en ervaringen uit met (andere) scholen uit het speciaal (basis) onderwijs
scholen op het gebied van...
Op onze school wisselen collega’s onderling kennis en ervaringen uit op het gebied van
(hoog)begaafdheid met elkaar.
De (hoog)begaafdheid-expert(s) van onze school delen kennis en ervaringen met experts van andere
scholen.
Bovenschoolse (hoog)begaafdheid-expert(s) delen kennis en ervaringen met onderwijsprofessionals
binnen onze school.

Schaal

Gemiddelde (op
een schaal van 1
t/m 7)

Mediaan (tussen 1
en 7)

Spreiding
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Passend onderwijs
en ondersteuningsaanbod

4,76

5,00

1,33

0,886

-

M.b.t. de basisondersteuning is er een passend aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen op onze school
M.b.t. de lichte ondersteuning is er een passend aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen op onze school
M.b.t. de zware ondersteuning is er een passend aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen binnen ons
samenwerkingsverband
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod in ons samenwerkingsverband is dekkend voor alle
(hoog)begaafde leerlingen.
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod m.b.t. (hoog)begaafdheid is van goede kwaliteit in ons
samenwerkingsverband
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod in ons samenwerkingsverband wordt voldoende aangepast
op de ondersteuningsbehoeften van (hoog)begaafde leerlingen.

54

Oberon

Schaal

Gemiddelde (op
een schaal van 1
t/m 7)

Mediaan (tussen 1
en 7)

Spreiding
(standaarddeviatie)

Betrouwbaarheid
(chronbach’s alfa)

Samenwerking

4,18

4,14

1,31

0,851

-

Onze school werkt goed samen met (andere) scholen uit het (voortgezet) speciaal onderwijs en/of
speciaal basisonderwijs op het gebied van (hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met het samenwerkingsverband op het gebied van (hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met scholen/instellingen uit een andere onderwijssector op het gebied
van (hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met (andere) reguliere scholen op het gebied van (hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met (jeugd)zorginstanties op het gebied van (hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met ouders op het gebied van (hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met (hoog)begaafde) leerlingen op het gebied van onderwijs- en
ondersteuningsactiviteiten rondom (hoog)begaafdheid

Onderliggende stellingen van de schalen
Samenwerkingsverbanden
Schaal aanwezige kennis

1
2
Helemaal
mee
oneens

3

4

5

6

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

Vrijwel alle deelnemende scholen zijn in staat
om (hoog)begaafde leerlingen (vroegtijdig) te
signaleren.

0%

6%

16%

19%

31%

20%

2%

5%

Vrijwel alle deelnemende scholen hebben de
kennis om passend onderwijs aan
(hoog)begaafde leerlingen te verzorgen.

0%

3%

19%

26%

30%

18%

2%

3%

Vrijwel alle deelnemende scholen hebben de
vaardigheden om passend onderwijs aan
(hoog)begaafde leerlingen te verzorgen.

0%

4%

27%

27%

27%

9%

2%

3%

Er is op vrijwel alle deelnemende scholen
voldoende kennis aanwezig over het
voorkomen van schooluitval bij
(hoog)begaafde leerlingen.

0%

10%

27%

27%

21%

9%

0%

6%

Vrijwel alle deelnemende scholen kunnen
experts op het gebied van (hoog)begaafdheid
gemakkelijk raadplegen.

0%

1%

6%

11%

15%

33%

27%

6%

Vrijwel alle deelnemende scholen zijn op de
hoogte van de mogelijkheden van (extra)
ondersteuning en zorg voor (hoog)begaafde
leerlingen.

0%

1%

10%

15%

19%

30%

19%

8%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

Schaal kennisdeling

1
2
Helemaal
mee
oneens

55

3

4

5

6

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

Vrijwel alle deelnemende scholen wisselen
kennis en ervaringen met elkaar uit op het
gebied van (hoog)begaafdheid

2%

10%

21%

18%

18%

15%

12%

4%

Vrijwel alle deelnemende reguliere scholen en
scholen uit het speciaal onderwijs delen hun
kennis en ervaringen op het gebied van
(hoog)begaafdheid met elkaar.

7%

24%

23%

20%

11%

9%

2%

4%

Professionals binnen vrijwel alle deelnemende
scholen delen hun kennis en ervaringen op het
gebied van (hoog)begaafdheid met elkaar.

1%

10%

16%

18%

23%

18%

9%

6%

(Hoog)begaafdheid-experts van vrijwel alle
deelnemende scholen delen kennis en
ervaringen met elkaar.

0%

7%

10%

19%

20%

25%

15%

4%

(Hoog)begaafdheid-experts van buiten de
scholen delen hun kennis en ervaringen met
onderwijsprofessionals binnen de scholen.

2%

11%

13%

20%

26%

15%

6%

7%

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

Schaal Passend onderwijs en aanbod

1
2
Helemaal
mee
oneens

3

4

5

6

m.b.t. de basisondersteuning is er een passend
aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen op de
scholen

1%

1%

12%

21%

24%

30%

5%

6%

m.b.t. de lichte ondersteuning is er een
passend aanbod voor (hoog)begaafde
leerlingen op de scholen.

0%

4%

9%

23%

33%

22%

5%

5%

m.b.t. de zware ondersteuning is er een
passend aanbod voor (hoog)begaafde
leerlingen op de scholen.

4%

15%

21%

24%

16%

13%

2%

4%

Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod is
dekkend voor alle (hoog)begaafde leerlingen
met extra ondersteuningsbehoeften.

3%

23%

23%

20%

15%

10%

1%

4%

Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod
m.b.t. (hoog)begaafdheid is van goede
kwaliteit

0%

0%

15%

29%

23%

19%

2%

11%

Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod
wordt voldoende aangepast op de
ondersteuningsbehoeften van (hoog)begaafde
leerlingen.

0%

3%

17%

31%

24%

16%

0%

9%

56

Schaal Samenwerking

Oberon

1
2
Helemaal
mee
oneens

3

4

5

6

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

Deelnemende scholen werken goed samen
met andere scholen ohgv (hoog)begaafdheid

1%

6%

19%

31%

27%

6%

4%

7%

Deelnemende scholen werken goed samen
met het samenwerkingsverband op het gebied
van (hoog)begaafdheid

2%

2%

2%

22%

28%

31%

11%

2%

Deelnemende scholen werken goed samen
met (jeugd)zorginstanties op het gebied van
(hoog)begaafdheid

2%

7%

19%

25%

17%

9%

0%

22%

Deelnemende scholen werken goed samen
met ouders op het gebied van
(hoog)begaafdheid

0%

0%

10%

18%

30%

16%

4%

23%

Het samenwerkingsverband werkt goed samen
met andere samenwerkingsverbanden op het
gebied van (hoog)begaafdheid

5%

14%

15%

18%

23%

10%

8%

6%

Het samenwerkingsverband werkt goed samen
met gemeenten op het gebied van
(hoog)begaafdheid

8%

13%

17%

18%

23%

11%

2%

7%

Het samenwerkingsverband werkt goed samen
met (jeugd)zorginstanties op het gebied van
(hoog)begaafdheid

6%

11%

24%

19%

17%

10%

2%

10%

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

Schaal Randvoorwaardem

1
2
Helemaal
mee
oneens

3

4

5

6

De deelnemende scholen zijn op de hoogte van
de inhoud van het subsidieplan rondom
(hoog)begaafdheid

0%

2%

3%

9%

17%

33%

32%

4%

Er is draagvlak voor de activiteiten uit het
subsidieplan onder de deelnemende scholen

1%

1%

0%

9%

22%

33%

31%

3%

Professionals in de deelnemende scholen
hebben voldoende tijd om de activiteiten uit
het subsidieplan uit te voeren

0%

4%

7%

20%

28%

24%

7%

11%

Er is weinig verloop van personeel met
expertise op het gebied van (hoog)begaafdheid
binnen de deelnemende scholen

1%

5%

4%

14%

19%

24%

11%

23%

De scholen zijn betrokken geweest bij het
opstellen van het subsidieplan rondom
(hoog)begaafdheid

2%

7%

7%

14%

18%

28%

23%

2%

5%

17%

15%

24%

16%

4%

18%

2%

2%

10%

16%

41%

24%

3%

Aanbieders van (jeugd)zorg zijn toegankelijk
voor de deelnemende scholen
Samenwerking tussen de deelnemende
scholen wordt voldoende gefaciliteerd door
het samenwerkingsverband.

1%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

57

Scholen
Schaal aanwezige kennis

1
Helemaal
mee
oneen
s

2

3

4

5

6

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

N.v.t.

Op onze school zijn wij in staat om
(hoog)begaafde leerlingen (vroegtijdig) te
signaleren.

1%

5%

10%

14%

25%

27%

16%

0%

2%

Op onze school hebben wij voldoende
kennis om passend onderwijs aan
(hoog)begaafde leerlingen te verzorgen.

1%

6%

11%

17%

28%

25%

10%

0%

2%

Op onze school hebben wij voldoende
vaardigheden om passend onderwijs aan
(hoog)begaafde leerlingen te verzorgen.

1%

6%

13%

20%

30%

20%

8%

0%

2%

Op onze school zijn wij in staat om
schooluitval bij (hoog)begaafde leerlingen te
voorkomen.

2%

4%

7%

15%

23%

25%

12%

5%

8%

Op onze school zijn wij in staat om
gemakkelijk experts op het gebied van
(hoog)begaafdheid te raadplegen.

1%

3%

5%

8%

16%

29%

35%

2%

2%

Op onze school zijn wij op de hoogte van de
mogelijkheden van (extra) ondersteuning en
zorg voor (hoog)begaafde leerlingen.

3%

6%

7%

13%

19%

25%

22%

4%

2%

Schaal kennisdeling

1
Helemaal
mee
oneen
s

2

3

4

5

6

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

N.v.t.

Onze school wisselt kennis en ervaringen
uit met (andere) reguliere scholen op het
gebied van (hoog)begaafdheid

17%

14%

12%

13%

13%

13%

11%

1%

5%

Onze school wisselt kennis en ervaringen
uit met (andere) scholen uit het speciaal
(basis) onderwijs scholen op het gebied
van...

38%

18%

10%

7%

6%

6%

3%

2%

11%

Op onze school wisselen collega’s onderling 5%
kennis en ervaringen uit op het gebied van
(hoog)begaafdheid met elkaar.

7%

11%

19%

22%

21%

10%

1%

3%

De (hoog)begaafdheid-expert(s) van onze
school delen kennis en ervaringen met
experts van andere scholen.

13%

9%

8%

10%

15%

16%

15%

2%

11%

Bovenschoolse (hoog)begaafdheid13%
expert(s) delen kennis en ervaringen met
onderwijsprofessionals binnen onze school.

8%

9%

11%

16%

16%

15%

4%

8%

58

Schaal passend onderwijs

Oberon

1
Helemaal
mee
oneen
s

2

3

4

5

6

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

N.v.t.

M.b.t. de basisondersteuning is er een
passend aanbod voor (hoog)begaafden op
onze school

2%

4%

5%

13%

20%

29%

21%

2%

3%

M.b.t. de lichte ondersteuning is er een
passend aanbod voor (hoog)begaafden op
onze school

2%

4%

6%

12%

21%

31%

18%

3%

4%

M.b.t. de zware ondersteuning is er een
passend aanbod voor (hoog)begaafden
binnen ons samenwerkingsverband

6%

9%

10%

14%

15%

16%

10%

13%

8%

Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod in 7%
ons samenwerkingsverband is dekkend
voor alle (hoog)begaafde leerlingen.

11%

12%

13%

12%

10%

5%

27%

3%

Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod
m.b.t. (hoog)begaafdheid is van goede
kwaliteit in ons samenwerkingsverband

3%

5%

7%

12%

16%

17%

8%

29%

3%

Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod in 4%
ons samenwerkingsverband wordt
voldoende aangepast op de
ondersteuningsbehoeften van
(hoog)begaafde leerlingen.

5%

8%

13%

17%

15%

6%

30%

3%

5

6

7
Helemaal
mee
eens

Weet
niet/
geen
zicht
op

N.v.t.

Schaal samenwerking

1
Helemaal
mee
oneen
s

2

3

4

Onze school werkt goed samen met
(andere) scholen uit (voortgezet) speciaal
onderwijs en/of speciaal basisonderwijs op
(hoog)begaafdheid

21%

14%

13%

11%

10%

7%

3%

7%

14%

Onze school werkt goed samen met het
samenwerkingsverband op het gebied van
(hoog)begaafdheid

9%

9%

9%

13%

17%

18%

9%

7%

9%

Onze school werkt goed samen met
scholen/instellingen uit een andere
onderwijssector op het gebied van
(hoog)begaafdheid

19%

14%

11%

11%

10%

8%

3%

7%

16%

Onze school werkt goed samen met
(andere) reguliere scholen op het gebied
van (hoog)begaafdheid

14%

13%

11%

15%

16%

14%

6%

4%

8%

Onze school werkt goed samen met
(jeugd)zorginstanties op het gebied van
(hoog)begaafdheid

13%

11%

10%

16%

14%

12%

4%

7%

14%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

59

Onze school werkt goed samen met ouders 1%
op het gebied van (hoog)begaafdheid

2%

5%

14%

26%

30%

16%

1%

4%

Onze school werkt goed samen met
(hoog)begaafde) leerlingen op het gebied
van onderwijs- en
ondersteuningsactiviteiten rondom
(hoog)begaafdheid

4%

5%

18%

22%

28%

10%

3%

5%

3%

Samenhang schalen
De subsidiedoelen hangen positief met elkaar samen, zowel in de antwoorden van scholen als in de
antwoorden van samenwerkingsverbanden. Hoe meer kennis er is over (hoog)begaafdheid in de regio,
hoe meer kennisdeling, passend aanbod en samenwerking er plaats vindt, en vice versa. Hoe hoger de
correlatie, hoe sterker de samenhang is79.
Tabel 12. Correlaties tussen de schalen van samenwerkingsverbanden (lopend van 0 tot 1; *
p<.005**p<.001)
Aanwezige
kennis
Aanwezige kennis

Kennisdeling
1

Kennisdeling

Passend
onderwijs

Samenwerking

Randvoorwaarden

.46**

.61**

.36**

.26**

1

.25**

.34**

.31**

1

.32**

.20*

1

.46**

Passend aanbod
Samenwerking
Randvoorwaarden

1

Tabel 13. Correlaties tussen de schalen van scholen (lopend van 0 tot 1; * p<.005**p<.001)
Aanwezige kennis
Aanwezige kennis
Kennisdeling

Kennisdeling
1

Passend onderwijs
.63**

.53**

1

.43**

.67**

1

.54**

Passend aanbod
Samenwerking

79

Samenwerking

.49**

Vuistregels Cohen: Zwakke correlatie = .10, matige correlatie = .30, sterke correlatie = .50.

1

60

Oberon

Bijlage 2 Methoden in meer detail
Respons samenwerkingsverbanden
In deze bijlage geven we meer details op de respons op de vragenlijst. Deze is ingevuld door 124
samenwerkingsverbanden passend onderwijs PO en VO met toegekend subsidieplan. Hiervan hebben
123 samenwerkingsverbanden de vragenlijst volledig ingevuld en 1 samenwerkingsverband bijna
volledig. Hieronder zijn de achtergrondkenmerken te zien van de responderende
samenwerkingsverbanden. Te zien is dat deze goed overeenkomen met de achtergrondkenmerken van
de gehele populatie aan samenwerkingsverbanden met toegekend subsidieplan. De vragenlijst geeft
hiermee een goed en representatief beeld van de voortgang op de subsidieplannen (hoog)begaafdheid.
Tabel 14. Samenwerkingsverbanden: Wat is uw functie? (N=124)
%
Directeur/coördinator/bestuurder samenwerkingsverband

40%

Kwaliteit/beleidsmedewerker samenwerkingsverband

14%

Coördinator/Expert (hoog)begaafdheid van het samenwerkingsverband

15%

Projectleider van de uitvoering van het subsidieplan mb.t. (hoog)begaafdheid

30%

Consulent Passend Onderwijs

0%

Schoolbestuurder

0%

Anders, namelijk

2%

Aantal scholen in het swv

Populatie

Respons

33,8%

27,9%

Midden (66 – 97 scholen) 35,2%

37,3%

Groot (97 > scholen)

31,0%

34,4%

Klein (<17 scholen)

35,7%

34,9%

Midden (17-31 scholen)

34,3%

34,9%

Groot (31> scholen)

30,0%

20,2%

Populatie

Respons

PO
Populatie, N=71
Respons, N = 61

Klein (<66 scholen)

VO
Populatie, N=70
Respons, N = 63

Krimp in het svw
PO
Populatie, N=71
Respons, N = 61

< 95.2%

32,4%

32,8%

95.3- 98.4%

33,8%

36,1%

98.5% >

33,8%

31,1%

VO
Populatie, N=70
Respons, N = 63

< 91.9%

32,9%

34,9%

92.0-95.7%

32,9%

30,2%

95.8% >

34,3%

34,9%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

61

Verevening van het swv

Populatie

Respons

PO
Populatie, N=71
Respons, N = 61

Grote negatieve verevening (<89%)

35,2%

37,7%

Kleine verevening (89% - 111%)

28,2%

27,9%

Grote positieve verevening (>111%)

36,6%

34,4%

VO
Populatie, N=70
Respons, N = 63

Grote negatieve verevening (<89%)

30,0%

31,7%

Kleine verevening (89% - 111%)

28,6%

27,0%

Grote positieve verevening (>111%)

41,4%

41,3%

Populatie

Respons

Grootte subsidiebedrag
PO
Populatie, N=71
Respons, N = 61

Klein (<€250.000)

19,7%

44,3%

Midden (€250.000 - €400.000)

36,6%

21,3%

Groot (€400.000 >)

43,7%

34,4%

VO
Populatie, N=70
Respons, N = 63

Klein (<€250.000)

51,4%

27,0%

Midden (€250.000 - €400.000)

20,0%

52,4%

Groot (€400.000 >)

28,6%

20,6%

Respons scholen
Tabel 15. Scholen: Wat is uw functie? (N=1046) (Meerdere antwoorden mogelijk)
Wat is uw functie?
Intern begeleider
Schooldirecteur/ adjunct-directeur
Specialist (hoog)begaafdheid in de school

%

37%
34%

Orthopedagoog

30%
11%
6%
2%

Remedial Teacher

1%

Anders, namelijk
Zorgcoördinator

62

Oberon

Bijlage 3 Vragenlijsten scholen
Welkom bij de vragenlijst over de (subsidie)activiteiten op het gebied van (hoog)begaafdheid op uw
school en in uw samenwerkingsverband. Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 20 minuten. U
kunt de vragenlijst tussentijds onderbreken en op een later moment verder gaan. Om de leesbaarheid
van de vragen te vergroten gebruiken wij in onze vragen de term ‘(hoog)begaafde leerlingen’. We
bedoelen met deze term ‘leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid’.
We stellen eerst een aantal algemene contextvragen (Deel A). Daarna stellen we een aantal vragen over
de activiteiten die door uw school en door het samenwerkingsverband worden georganiseerd op het
gebied van (hoog)begaafdheid (ongeacht de subsidie) (Deel B). Vervolgens vragen we naar de realisatie
van de activiteiten rondom (hoog)begaafdheid vanuit de subsidie (Deel C). Als laatste stellen we enkele
vragen over de mate waarop er momenteel sprake is van kennis, kennisdeling, een passend aanbod en
samenwerking op het gebied van (hoog)begaafdheid in uw school (Deel D).
Als u deelneemt aan dit onderzoek worden uw persoonsgegevens in lijn met de algemene verordening
gegevensbescherming (AVG) verwerkt ten behoeve van statistisch onderzoek. Uw gegevens worden
alleen verwerkt om op overkoepelend niveau uitspraken te doen. We rapporteren niet over gegevens
die tot de persoon herleidbaar zijn. Door het openen van de enquêtelink gaat u akkoord
met ons privacybeleid en met het opslaan en analyseren van uw gegevens.
Bij vragen over het onderzoek of de vragenlijst kunt u contact opnemen met Anke Suijkerbuijk
(Asuijkerbuijk@Oberon.eu).
Alvast dank voor uw medewerking.
Deel A. Algemeen
Hier volgen enkele contextvragen.
1. Wat is uw functie? Meerdere antwoorden mogelijk
( ) Schooldirecteur/ adjunct-directeur
( ) Specialist (hoog)begaafdheid in de school
( ) Leerkracht/Docent
( ) Intern begeleider
( ) Zorgcoördinator
( ) Orthopedagoog
( ) Remedial Teacher
( ) Anders, namelijk___
2. In hoeverre heeft het thema (hoog)begaafdheid prioriteit bij u op school?
1 – geen prioriteit – 5 heel veel prioriteit
3.
1.

In welke mate heeft uw school momenteel een passend onderwijs- en ondersteuningsaanbod
voor hoogbegaafde leerlingen?
niet of nauwelijks passend – (5) zeer passend

Deel B. Activiteiten rondom (hoog)begaafdheid
Hieronder volgen eerst vragen over de manier van signaleren en selecteren van hoogbegaafde
leerlingen op uw school. Daarna volgen er vragen over de activiteiten die op uw school en in uw
samenwerkingsverband plaatsvinden rondom (hoog)begaafdheid.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

63

B1. Doelgroep: signaleren en selecteren
4. Wordt er bij u op school een doelgroepomschrijving gehanteerd om te bepalen welke
leerlingen tot de doelgroep (hoog)begaafde leerlingen behoren?
ja/gedeeltelijk/nee (indien nee, volgende 2 vragen overslaan)
<<niet tonen als 4 = nee>>
5. Welke van de onderstaande doelgroepomschrijvingen past het beste bij de doelgroep
omschrijving zoals deze bij u op school wordt gehanteerd? (Indien ja of gedeeltelijk bij vraag 4;
meerdere antwoorden mogelijk)
o Hoog presterende leerlingen
o Leerlingen met een hoog IQ
o Dubbel bijzondere leerlingen
o Onderpresteerders
o Thuiszitters of vastgelopen leerlingen
o Hoog sensitieve leerlingen
o Leerlingen met hoogbegaafdheidskenmerken (creatief, snelle denker etc.)
o Anders namelijk ....
<<niet tonen als 4 = nee>>
6.

Geef aan in hoeverre het u lukt om op basis van de doelgroepomschrijving de juiste
leerlingen te signaleren en selecteren voor de onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten.
1 lukt helemaal niet – 5 lukt heel goed
7.

Is er een gezamenlijke werkwijze waarop (hoog)begaafde leerlingen kunnen worden
gesignaleerd die bij u op school gehanteerd wordt?
Ja, deze is er vanuit het samenwerkingsverband
Ja, deze is er vanuit ons schoolbestuur
Ja, deze is er vanuit onze school
Nee, deze is er (nog) niet (volgende drie vragen overslaan)
Weet ik niet (volgende drie vragen overslaan)

<<Tonen als 7 a/b/c/>>
8. Wordt deze werkwijze voor signalering in de praktijk ook toegepast?
Ja, vrijwel altijd (volgende vraag overslaan)
Ja, meestal wel (volgende vraag overslaan)
Nee, meestal niet
Nee, vrijwel nooit
<<Verbergen als 7 = d/e OF 8 = a/b>>
9. Wat is er nodig om de werkwijze voor het signaleren van (hoog)begaafde leerlingen in de
praktijk meer of beter toe te kunnen passen?
Open antwoord
<<Verbergen als 7 = d/e>>
10. Hoe signaleert u op school de (hoog)begaafde leerlingen? Met behulp van… (meerdere
antwoorden mogelijk).
• Weet ik niet
• Een vragenlijst voor ouders
• Een vragenlijst voor een leerling
• Een vragenlijst voor de leerkracht
• De algemene indruk van de leerkracht

64

Oberon

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Observaties van gedragsspecialisten, (hoog)begaafdheidsexperts, intern begeleiders en/of
zorgcoördinatoren
Een klassikale IQ-test
M.b.v. een individuele IQ-test
M.b.v. een groepsscreening
M.b.v. prestaties op toetsen/LVS-gegevens
M.b.v. prestaties in de klas/bij spreekbeurten/ eigen projecten
M.b.v. informatie over het schoolverloop en overige relevante schoolinformatie (bijv. over
onderwijsaanpassingen)
M.b.v. informatie vanuit een zorginstantie
M.b.v. een signaleringsinstrument, namelijk …………….(open)
M.b.v. gesprekken met ouders over hun kind
M.b.v. psychologisch onderzoek
M.b.v. observatie instrumenten, namelijk …
M.b.v. stimulerend signaleren
M.b.v. een portfolio
Anders namelijk, m.b.v.....

B2. Activiteiten rondom (hoog)begaafdheid op uw school en in uw samenwerkingsverband
11. Welke van onderstaande activiteiten vinden plaats op uw school, zijn beschikbaar voor uw
school of kan uw school aan deelnemen (ongeacht de subsidie)?
Ja, deze activiteit Ja, deze
Nee, deze
Ik weet niet
wordt op onze activiteit
activiteit
of deze
school
wordt
wordt niet
activiteit
georganiseerd
bovenschools georganiseer wordt
georganiseerd d
georganiseer
d
Onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten voor (hoog)begaafde leerlingen
Voltijd groepsonderwijs voor
(hoog)begaafden)
Deeltijd groepsonderwijs voor
(hoog)begaafden (bijv. plusklas of
bovenschools verrijkingsaanbod)
Tussenjaar tussen het po en vo voor
(hoog)begaafden (bijv. Intermezzo)
Activiteit(en) t.b.v. een soepele
overgang van po naar vo (bv 10-14
onderwijs)
Individuele begeleiding voor
(hoog)begaafden
Specifieke arrangementen met extra
ondersteuning en begeleiding voor
dubbel bijzondere leerlingen
Specifieke arrangementen voor
(hoog)begaafde leerlingen die dreigen
uit te vallen of thuiszitten
Verrijking van de lesstof
Compacten van de lesstof
Differentiatie in de lessen

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

65

Activiteiten voor onderwijsprofessionals
Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid
(opleiding, training, cursus)
Individuele begeleiding van
onderwijsprofessionals m.b.t.
(hoog)begaafdheid
Aannemen/inkopen van personeel
met expertise op (hoog)begaafdheid
Lerende netwerken /werkgroepen
/intervisie m.b.t. (hoog)begaafdheid
Conferenties, congressen, webinars en
symposia m.b.t. (hoog)begaafdheid
Activiteiten rondom beleid en samenwerking
Ja dit gebeurt of Nee dit gebeurt Ik weet niet
is gebeurd in ons niet in ons
of dit wordt
samenwerkingsv samenwerkings georganiseer
erband
verband
d
Het aanbod voor (hoog)begaafde
leerlingen binnen het
samenwerkingsverband in kaart
brengen
Het instellen van een informatiepunt
of steunpunt voor vragen van ouders,
leerlingen en/of docenten op het
gebied van (hoog)begaafdheid
Het samenwerkingsverband stimuleert
actief de samenwerking tussen
scholen op het gebied van
(hoog)begaafdheid

B3. Onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten voor (hoog)begaafde leerlingen
(deze sectie alleen uitvragen als er activiteiten voor leerlingen zijn, op basis van vraag 11)
De volgende vragen gaan over alle activiteiten die onderdeel uitmaken van het onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen.
In onderstaande tabel zijn de onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten voor (hoog)begaafde
leerlingen weergegeven die bij u op school of binnen het samenwerkingsverband worden
georganiseerd (m.u.v. verrijken, differentiëren en compacten).

12. Voor welk type activiteiten bent u bekend met de toelatingscriteria die worden gehanteerd?

66

Oberon

Ja, ik ben bekend Ik ben deels
Ik ben niet bekend Voor deze
met de
bekend met de
met de
activiteit worden
toelatingscriteria toelatingscriteria toelatingscriteria geen
toelatingscriteria
gehanteerd
Hier activiteiten laten
zien die zijn
geselecteerd (Niet laten
zien: differentiatie in de
les, compacten en
verrijken, de activiteiten
onder ‘beleid en
samenwerking’)

13. Wat zou uw school graag anders zien rondom de deelname van (hoog)begaafde
leerlingen aan de onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten? Meerdere antwoorden mogelijk.
• Er is niets wat ik anders zou willen zien
• Kortere/geen wachtlijsten
• Betere samenwerking met andere partijen, namelijk ………………
• Duidelijke communicatie over welke leerlingen deel kunnen nemen
• Duidelijke communicatie over hoe leerlingen deel kunnen nemen
• Minder bureaucratie (invullen van veel formulieren etc. voor deelname van de leerlingen)
• Grotere beschikbaarheid van het aanbod
• Een ander (type) aanbod dat passend is voor de onderwijsbehoeften van (hoog)begaafde
leerlingen bij ons op school, namelijk … (optionele toelichting)
• Voldoende expertise om de leerlingen goed te kunnen begeleiden bij de onderwijs- en
ondersteuningsactiviteiten
• We zouden graag willen zien dat er (betere) afstemming plaatsvindt tussen de activiteit
waaraan de leerling deelneemt en de reguliere onderwijssituatie van de leerling.
• Wij zouden graag een betere terugkoppeling krijgen over de deelname van onze leerlingen aan
activiteiten waar onze school niet direct bij betrokken is
• Krijgen van advies na afloop van de activiteit (hoe nu verder?)
Een thuis-nabij aanbod
• Ik zou graag zien dat er op een andere manier wordt omgegaan met de COVID-19 maatregelen
• Anders, namelijk…
Toelichting (optioneel): ………………………………….
14. Welke succesfactoren en/of opbrengsten ervaart uw school in de deelname
van (hoog)begaafde leerlingen aan onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten rondom
(hoog)begaafdheid? Meerdere antwoorden mogelijk.
• Er wordt duidelijk gecommuniceerd over het aanbod voor leerlingen (bijv. welke leerlingen
kunnen deelnemen en hoe ze kunnen deelnemen)
• Er is voldoende capaciteit voor leerlingen
• Tevreden ouders
• Minder schoolverzuim van (hoog)begaafde leerlingen
• Een goede ondersteuning bij de koppeling tussen de activiteiten en de klassensituatie te
verbeteren
• Een goede terugkoppeling over de deelname van onze leerlingen aan activiteiten waar onze
school niet direct bij betrokken is

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

•
•
•
•
•
•

67

Het krijgen van advies na afloop van de activiteit (hoe nu verder?)
Er is veel expertise aanwezig
De activiteiten zijn passend voor de onderwijsbehoeften van de (hoog)begaafde leerlingen bij
ons op school
Deelname heeft positieve sociaal-emotionele opbrengsten voor de deelnemende leerlingen
Deelname heeft positieve cognitieve opbrengsten voor de deelnemende leerlingen
Ik ervaar geen succesfactoren in de deelname van leerlingen aan onderwijs- en
ondersteuningsactiviteiten
Anders, namelijk……………..

Toelichting (optioneel): ………………

15. Geef op een schaal van 1 – 5 aan in hoeverre COVID-19 het afgelopen jaar invloed heeft
gehad op de uitvoering van alle activiteiten voor (hoog)begaafde leerlingen van uw school?
1 Geen invloed 5 zeer veel invloed
weet ik niet
Toelichting (optioneel): ………………
B4. Kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten voor onderwijsprofessionals
(deze sectie alleen uitvragen als er activiteiten zijn op het gebied van kennisdeling en
professionalisering – basis van vraag 11)
U heeft aangegeven dat de volgende kennisdeling- en professionaliseringsactiviteiten (ongeacht de
subsidie) voor onderwijsprofessionals bij u op school of binnen het samenwerkingsverband
worden georganiseerd:
Hier opsomming van geselecteerde activiteiten weergeven.
16. Wat zou u graag anders zien rondom de deelname van onderwijsprofessionals aan
de kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten op het gebied van (hoog)begaafdheid?
• Er is niets dat ik anders zou willen zien
• Voldoende tijd om deel te nemen
• De activiteit(en) moeten beter aansluiten bij onze onderwijspraktijk
• Voldoende tijd om het geleerde in praktijk te brengen
• Zorg dragen voor vervanging
De schoolleiding zou de onderwijsprofessionals meer moeten stimuleren om deel te nemen aan
de activiteiten
• Een duidelijke omschrijving van het doel van de activiteit
• Dat er follow-up activiteiten worden georganiseerd
Dat er meer onderwijsprofessionals kunnen deelnemen
• Betere samenwerking met andere partijen, namelijk ………………
• Duidelijke communicatie over welke onderwijsprofessionals deel kunnen nemen
• Duidelijke communicatie over hoe onderwijsprofessionals deel kunnen nemen
• Een aanbod dat passend is voor de professionaliseringsbehoeften m.b.t. (hoog)begaafdheid van
de onderwijsprofessionals van onze school
• Een school-nabij aanbod
• Ik zou graag zien dat er op een andere manier wordt omgegaan met de COVID-19 maatregelen
• Anders, namelijk…
Toelichting (optioneel): ………………………………….

68

Oberon

17. Welke succesfactoren en/of opbrengsten ervaart u in de deelname van
onderwijsprofessionals aan kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten? Meerdere
antwoorden mogelijk.
• Er wordt duidelijk gecommuniceerd over het aanbod voor onderwijsprofessionals (bijv. welke
onderwijsprofessionals kunnen deelnemen en hoe ze kunnen deelnemen)
• Er is voldoende capaciteit voor deelname
• Er wordt veel expertise overgedragen
• Kennisuitwisseling binnen de school
• Kennis die wordt opgedaan tijdens de kennisdelings- en professionaliseringactiviteiten kan ook
worden toegepast in onze onderwijspraktijk
De activiteiten zijn passend voor de professionaliseringsbehoeften m.b.t. (hoog)begaafdheid
van de onderwijsprofessionals van onze school
• Deelname heeft als gevolg dat de expertise rondom (hoog)begaafdheid bij ons op school
toeneemt
• Deelname heeft tot gevolg dat wij (hoog)begaafde leerlingen beter kunnen ondersteunen en
onderwijzen bij ons op school
• Deelname heeft als gevolg dat de samenwerking met andere scholen op het gebied van
(hoog)begaafdheid toeneemt
• Onze onderwijsprofessionals ervaren geen succesfactoren in hun deelname aan
de kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten
• Ik ervaar geen succesfactoren in de deelname van leerlingen aan onderwijs- en
ondersteuningsactiviteiten (als uitsluitend programmeren)
• Anders, namelijk ……………..
Toelichting (optioneel): ………………………………….
18. Bent u tevreden over alle kteennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten op het gebied
van (hoog)begaafdheid die worden georganiseerd voor de onderwijsprofessionals van uw
school?
Ja
Gedeeltelijk
Nee
De kwaliteit van de
activiteiten
Het type activiteiten
De beschikbaarheid van
de activiteiten
Toelichting (optioneel): ………………………………….
19. Geef op een schaal van 1- 5 aan in hoeverre COVID-19 de afgelopen 12 maanden invloed
heeft gehad op de kennisdeling op het gebied van (hoog)begaafdheid in uw school?
1 geen invloed – 5 heel veel invloed.
weet ik niet
20. Geef op een schaal van 1- 5 aan in hoeverre COVID-19 de afgelopen 12 maanden invloed
heeft gehad voor uw onderwijsprofessionals op de uitvoering van de
professionaliseringsactiviteiten op het gebied van (hoog)begaafdheid?
1 geen invloed – 5 heel veel invloed.
weet ik niet
Deel C. Realisatie van activiteiten vanuit de subsidieregeling (hoog)begaafdheid.
Onderstaande vragen gaan over de realisatie van activiteiten vanuit de
subsidieregeling (hoog)begaafdheid.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

69

21. Bent u bekend met de inhoud van het subsidieplan (hoog)begaafdheid van uw
samenwerkingsverband?
• Ja (routing: vraag 22, 23 en dan 25)
• Ja, op hoofdlijnen of alleen voor de activiteiten op mijn eigen school (routing naar vraag 22, 23,
24. 25 overslaan.)
• Nee (routing: naar vraag 26)
<<Verbergen voor 21C>>
22. Geef op een schaal van 1 – 5 aan in hoeverre uw school werd betrokken bij de aanvraag van
de subsidie en de opzet van het subsidieplan m.b.t. (hoog)begaafdheid?
(1) niet betrokken – (5) heel erg betrokken
<<Verbergen voor 21C>>
23. Geef op een schaal van 1 – 5 aan in hoeverre u achter de inhoud van het subsidieplan van het
samenwerkingsverband staat? Denk daarbij aan doelen, doelgroep, type activiteiten etc.
(1) ik sta hier helemaal niet achter – (5) ik sta hier volledig achter
Weet ik niet
<<Verbergen voor 21A EN C>>
24. U heeft aangegeven gedeeltelijk bekend te zijn met de inhoud van het subsidieplan
(hoog)begaafdheid van uw samenwerkingsverband.
Worden de activiteiten uit het subsidieplan waarvan u op de hoogte bent ook daadwerkelijk
gerealiseerd?
• Ja alle activiteiten worden gerealiseerd
• Een gedeelte van de activiteiten wordt gerealiseerd
• Nee
• Weet ik niet
(Routing bij ‘ja’ of ‘weet ik niet’ vraag 26 overslaan. Bij ‘een gedeelte’ of ‘nee’ naar vraag 26).
<<Verbergen voor 21B EN C>>
25. Worden de activiteiten zoals beschreven in het subsidieplan ook daadwerkelijk
gerealiseerd? Ja alle activiteiten worden gerealiseerd
• Een gedeelte van de activiteiten wordt gerealiseerd
• Nee
• Weet ik niet
(Routing bij ‘ja’ of ‘weet ik niet’ vraag 26 overslaan)
26. Waarom worden de activiteiten (gedeeltelijk) niet gerealiseerd?
(open vraag)
27. Heeft uw school een deel van de subsidiegelden ontvangen vanuit het
samenwerkingsverband om zelf activiteiten rondom (hoog)begaafdheid op te richten en uit
te voeren op uw school?
Ja / Nee/ Weet ik niet.
Routing: als bij 21 ‘nee’ en hier ‘nee’ of ‘weet ik niet’, dan naar deel D.

28. Welke van onderstaande activiteiten die plaatsvinden op uw school of beschikbaar zijn voor
uw school worden geheel of gedeeltelijk gefinancierd vanuit de subsidie voor
(hoog)begaafdheid?
Hier alleen geselecteerde activiteiten uit deel B laten zien

70

Oberon

Ja, deze activiteit
Nee, deze activiteit
Ik weet niet of deze activiteit
wordt vanuit de
wordt niet vanuit de wordt georganiseerd vanuit het
subsidie gefinancierd subsidie gefinancierd subsidiegeld, maar deze wordt
wel georganiseerd
Hier alleen geselecteerde
activiteiten uit deel B
laten zien
29. Wordt uw school op de hoogte gehouden van de inzet van de
subsidie? Meerdere antwoorden mogelijk.
• Nee
• Ja, onze school wordt geïnformeerd over de inzet van subsidie voor het onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor hoogbegaafde leerlingen.
• Ja, onze school wordt geïnformeerd over de inzet van subsidie voor
professionaliseringsactiviteiten.
• Ja, onze school wordt geïnformeerd over de inzet van subsidie voor een steun of kennispunt.
30. In hoeverre bent u tevreden over de manier waarop het samenwerkingsverband de
samenwerking stimuleert tussen scholen op het gebied van (hoog)begaafdheid?
1-niet tevreden – 5 heel erg tevreden
ik weet niet hoe het samenwerkingsverband de samenwerking stimuleert tussen scholen
toelichting
Deel D. Aanwezige kennis, kennisdeling, passend aanbod en samenwerking
De volgende vragen gaan over de mate waarop er momenteel sprake is van kennis, kennisdeling, een
passend aanbod en samenwerking op het gebied van (hoog)begaafdheid in uw school.
31. Geef op een schaal van 1-7 aan in hoeverre er kennis over (hoog)begaafdheid aanwezig is
binnen uw school.
Helemaal (2) (3) (4) (5) (6) Helemaal Weet n.v.t.
mee
mee eens niet/
oneens
(7)
geen
(1)
zicht
op
Op onze school zijn wij in staat
()
() () () () () ()
()
om (hoog)begaafde leerlingen (vroegtijdig) te
signaleren.
Op onze school hebben wij
()
() () () () () ()
()
voldoende kennis om passend onderwijs
aan (hoog)begaafde leerlingen te verzorgen.
Op onze school hebben wij
()
() () () () () ()
()
voldoende vaardigheden om passend
onderwijs aan (hoog)begaafde leerlingen te
verzorgen.
Op onze school zijn wij in staat
()
() () () () () ()
()
om schooluitval bij (hoog)begaafde
leerlingen te voorkomen.
Op onze school zijn wij in staat om
()
() () () () () ()
()
gemakkelijk experts op het gebied van
(hoog)begaafdheid te raadplegen.
Op onze school zijn wij op de hoogte van de ( )
() () () () () ()
()
mogelijkheden van (extra) ondersteuning en
zorg voor (hoog)begaafde leerlingen.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

71

32. Bent u, gegeven de omstandigheden (COVID-19), tevreden over wat uw school heeft
bereikt de afgelopen 12 maanden over met betrekking tot de ontwikkeling in aanwezige
kennis over (hoog)begaafdheid?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden
n.v.t
weet niet
Pagina-einde
33. Geef op een schaal van 1 – 7 aan in hoeverre kennisdeling over
(hoog)begaafdheid momenteel plaats vindt binnen uw school.
Helemaal (2) (3) (4) (5) (6) Helemaal Weet
mee
mee eens niet/
oneens
(7)
geen
(1)
zicht
op
Onze school wisselt kennis en ervaringen ( )
() () () () () ()
()
uit met (andere) reguliere scholen op het
gebied van (hoog)begaafdheid
Onze school wisselt kennis en ervaringen ( )
() () () () () ()
()
uit met (andere) scholen uit het speciaal
(basis) onderwijs scholen op het gebied
van (hoog)begaafdheid
Op onze school wisselen collega’s
()
() () () () () ()
()
onderling kennis en ervaringen uit op het
gebied van (hoog)begaafdheid
met elkaar.
De (hoog)begaafdheid-expert(s) van onze ( )
() () () () () ()
()
school delen kennis en ervaringen met
experts van andere scholen.
Bovenschoolse (hoog)begaafdheid()
() () () () () ()
()
expert(s) delen kennis en ervaringen met
onderwijsprofessionals binnen onze
school.

N.v.t.

34. Bent u, gegeven de omstandigheden (COVID-19), tevreden over wat uw school heeft bereikt
de afgelopen 12 maanden met betrekking tot de ontwikkelingen in de mate van kennisdeling
over (hoog)begaafdheid?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden
n.v.t
weet niet

72

Oberon

35. Geef op een schaal van 1 – 7 aan in hoeverre er momenteel een passend onderwijs- en
ondersteuningsaanbod is voor (hoog)begaafde leerlingen binnen uw school
en samenwerkingsverband.
Helemaal (2) (3) (4) (5) (6) Helema Wee N.
mee
al mee t
v.t.
oneens(1
eens(7) niet/
)
geen
zicht
M.b.t. de basisondersteuning is er een passend aanbod
()
() () () () () ()
() ()
voor (hoog)begaafde leerlingen op onze school
M.b.t. de lichte ondersteuning is er een passend aanbod
()
() () () () () ()
() ()
voor (hoog)begaafde leerlingen op onze school
M.b.t. de zware ondersteuning is er een passend aanbod
()
() () () () () ()
() ()
voor (hoog)begaafde leerlingen binnen ons samenwerkingsv
erband
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod in ons
()
() () () () () ()
() ()
samenwerkingsverband is dekkend voor alle (hoog)begaafde
leerlingen.
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod m.b.t.
()
() () () () () ()
() ()
(hoog)begaafdheid is van goede kwaliteit in ons
samenwerkingsverband
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod in ons
()
() () () () () ()
() ()
samenwerkingsverband wordt voldoende aangepast op de
ondersteuningsbehoeften van (hoog)begaafde leerlingen.
36. Bent u, gegeven de omstandigheden (COVID-19), tevreden over wat uw school heeft bereikt
de afgelopen 12 maanden in het creëren van een passend onderwijs-en
ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden
n.v.t
weet niet
37. Geef op een schaal van 1- 7 aan in hoeverre uw school en uw samenwerkingsverband goed
samenwerkt met diverse partijen op het gebied van (hoog)begaafdheid.
Helemaal (2) (3) (4) (5) (6) Helemaal Weet N.
mee
mee
niet/ v.t.
oneens
eens
geen
(1)
(7)
zicht
Scholen
Onze school werkt goed samen met (andere) scholen uit ( )
het (voortgezet) speciaal onderwijs en/of speciaal
basisonderwijs op het gebied van (hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met het
()
samenwerkingsverband op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met scholen/instellingen ( )
uit een andere onderwijssector op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met (andere) reguliere ( )
scholen op het gebied van (hoog)begaafdheid

() () () () () ()

()

()

() () () () () ()

()

()

() () () () () ()

()

()

() () () () () ()

()

()

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

Onze school werkt goed samen met
()
(jeugd)zorginstanties op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met ouders op het
()
gebied van (hoog)begaafdheid
Onze school werkt goed samen met (hoog)begaafde)
()
leerlingen op het gebied van onderwijs- en
ondersteuningsactiviteiten rondom (hoog)begaafdheid

73

() () () () () ()

()

()

() () () () () ()

()

()

() () () () () ()

()

()

38. Bent u, gegeven de omstandigheden (COVID-19), tevreden over wat uw school heeft bereikt
de afgelopen 12 maanden met betrekking tot de samenwerking tussen uw school en
andere partijen op het gebied van (hoog)begaafdheid?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden
n.v.t
weet niet
Einde vragenlijst
39. Dit is het einde van de vragenlijst. Heeft u verdere opmerkingen die u wilt meegeven?
_____________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
40. Over twee jaar zullen wij in het kader van de monitor (hoog)begaafdheid opnieuw een
vragenlijst versturen. Graag ontvangen wij uw contactgegevens zodat wij u de volgende keer
rechtstreeks kunnen benaderen voor deze vragenlijst. Uw contactgegevens worden niet voor
andere doeleinden gebruikt.
Naam: …………………………….E-mailadres: ………………………….
Dank u hartelijk voor uw tijd en het invullen!
Uw antwoorden zijn verstuurd. Klik HIER om uw antwoorden te downloaden als PDF.

74

Oberon

Bijlage 4 Vragenlijsten SWV
Geachte {{panel.first_name}},
In 2019 heeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) subsidie beschikbaar gesteld
om het primair en voorgezet onderwijs te stimuleren een passend onderwijs- en ondersteuningsaanbod
voor (hoog)begaafde leerlingen in te richten. Zoals vermeld in de subsidievoorwaarden is er onderzoek
verbonden aan deze subsidie. Met behulp van onderzoeksubsidie van het Nationaal Regieorgaan
Onderwijs (NRO) monitort Oberon samen met de Universiteit Utrecht en CBO Talent Development de
realisatie van de subsidieplannen.
Om de ontwikkeling rondom de subsidieactiviteiten te volgen zetten we tijdens de subsidieperiode
(2019-2023) jaarlijks een vragenlijst uit onder samenwerkingsverbanden en tweejaarlijks onder
scholen. Met de vragenlijst krijgen we een landelijk beeld van de stand van zaken; in ons rapport doen
we tezijnertijd geen uitspraken over individuele samenwerkingsverbanden. Er is in de vragenlijst ruimte
om eventuele aanpassingen of vertraging vanwege corona aan te geven. HIER vindt u meer informatie
over de monitor.
We willen u vragen de vragenlijst voor de tweede meting in te vullen over het
samenwerkingsverband {{panel.last_name}}. In het geval u samen met een ander
samenwerkingsverband de subsidie heeft aangevraagd, ontvangen beide samenwerkingsverbanden een
eigen uitnodiging voor deze vragenlijst. U kunt dan de vragenlijst alleen voor uw eigen
samenwerkingsverband invullen.
Klik hier om de vragenlijst in te vullen: {{survey.personal_link}}
Indien u vragen heeft over het monitoronderzoek dan kunt u contact opnemen met Anke Suijkerbuijk
(Asuijkerbuijk@Oberon.eu).
Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 15-20 minuten. Invullen van de vragenlijst kan tot: 24
mei.
Alvast hartelijk dank voor uw medewerking.
Met vriendelijke groet,
Anke Suijkerbuijk

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

75

Deel 1. Achtergrond
1. Wat is uw functie?
( )Directeur/coördinator/bestuurder samenwerkingsverband
( ) Schoolbestuurder
( ) Kwaliteit/beleidsmedewerker samenwerkingsverband
( ) Coördinator/Expert (hoog)begaafdheid van het samenwerkingsverband
( ) Projectleider van de uitvoering van het subsidieplan mb.t. (hoog)begaafdheid
( ) Consulent Passend Onderwijs
( ) Anders, namelijk___

1b
Welke fase past het beste bij de uitvoering van het subsidieplan binnen uw samenwerkingsverband?
• Voorbereidend: de meeste activiteiten worden nu voorbereid of verkend
• Opstartend: de meeste activiteiten zijn net gestart en/of starten binnenkort
• Uitvoerend: de meeste activiteiten zijn al gestart
• Anders, namelijk __________
• Weet ik niet
Deel 2. Tussentijdse ontwikkelingen m.b.t. de activiteiten uit het subsidieplan
We brengen de tussentijdse ontwikkelingen rondom de subsidieactiviteiten in
kaart. We stellen een vragen over:
• mogelijke veranderingen m.b.t. de doelen die u als samenwerkingsverband wilt bereiken met
de subsidieregeling;
• de doelgroep;
• de onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten voor hoogbegaafde leerlingen;
• kennisdelings- en professionaliseringactiviteiten voor onderwijsprofessionals;
• activiteiten beschreven in het subsidieplan op het gebied van samenwerking en beleid.
Doelen m.b.t. de subsidieregeling
In het subsidieplan heeft u doelen omschreven. Misschien zijn deze inmiddels veranderd. De volgende
vragen gaan over deze mogelijke veranderingen.
2.

Welke veranderingen hebben er de afgelopen 12 maanden plaatsgevonden m.b.t. de doelen
die uw samenwerkingsverband wil bereiken met de subsidieregeling (zoals beschreven in het
subsidieplan)? (meerdere antwoorden mogelijk)
() Er hebben geen veranderingen plaatsgevonden met betrekking tot de doelen (als dit
aangevinkt, dan door naar vraag 4). (antwoordoptie uitsluitend programmeren)
() Een of meerdere doelen zijn geschrapt
() Een of meerdere doelen zijn verbreed
() Een of meerdere doelen zijn versmald
() Een of meerdere doelen zijn verder geconcretiseerd
() Er zijn een of meerdere nieuwe doelen opgesteld, namelijk ______
() Anders, namelijk…
<<Routing, q3 verbergen als q2a is geselecteerd>>
3.

Geef per verandering aan waarom de verandering heeft plaatsgevonden. Er zijn meerdere
antwoorden mogelijk. (meerdere antwoorden per verandering mogelijk)
Onderstaande () Een of meerdere () Er was geen
() Er bleken
() Er bleken
() Door ()
veranderingen doelen
draagvlak (meer) andere behoeft andere behoeft feedbac Ander
komen alleen
voor
en te zijn
en te zijn bij de k of
s,

76

Oberon

naar voren indien bleken in de praktij
bij vorige
k niet haalbaar
vraag aangeklikt.

bij scholen en
medewerkers

doelgroep
leerlingen

ervaring namel
en van ijk
ouders ……..
of
leerling
en

Een of meerdere
doelen zijn
geschrapt
Een of meerdere
doelen zijn
verbreed
Een of meerdere
doelen zijn
versmald
Een of meerdere
doelen zijn verder
geconcretiseerd
Er zijn een of
meerdere nieuwe
doelen opgesteld,
namelijk ______(
Tekst tonen wat
is ingevuld bij
vorige vraag)
(Tekst tonen wat
is ingevuld
bij anders
namelijk vorige
vraag
Toelichting(optioneel):
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________
Doelgroep
Onderstaande vragen gaan over tussentijdse veranderingen met betrekking tot de doelgroep zoals
beschreven in het subsidieplan.
4.

Welke veranderingen hebben er de afgelopen 12 maanden plaatsgevonden m.b.t. de doelgroep
zoals beschreven in het subsidieplan? (meerdere antwoorden mogelijk)
() Er hebben geen veranderingen plaatsgevonden in de doelgroep (indien aangevinkt, dan door naar
vraag 6 ) (antwoordoptie uitsluitend programmeren)
() De doelgroep is concreter geworden of nu vastgesteld (dit was eerder nog heel algemeen of nog niet
duidelijk gedefinieerd).
() De doelgroep is wezenlijk veranderd
() De doelgroep is smaller geworden
() De doelgroep is breder geworden
() Anders, namelijk …..

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

5.

77

Geef per verandering aan waarom de verandering heeft plaatsgevonden. Er zijn meerdere
antwoorden mogelijk. (meerdere antwoorden mogelijk)

Onderstaande veranderingen De doelgroep zoals De doelgroep De doelgroep was De doelgro Anders
komen alleen naar voren
beschreven in het zoals
voor
ep bleek in ,
indien bij vorige
subsidieplan
beschreven in sommige deelneme praktijk
nameli
vraag aangeklikt
sloot onvoldoende het
nde scholen te
anders te jk
aan op de wijze
subsidieplan onduidelijk
zijn dan
…………
van het signaleren sloot onvoldoe beschreven
beschreven .
en selecteren van nde aan bij de
leerlingen
uitvoering van
de activiteiten
De doelgroep omschrijving is
concreter geworden of nu
vastgesteld
De doelgroep omschrijving
is grotendeels wezenlijk veran
derd
De doelgroep omschrijving is
smaller geworden
De doelgroep omschrijving is
breder geworden
(Tekst tonen wat is ingevuld
bij anders namelijk vorige
vraag)
Toelichting(optioneel):
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________
Onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor leerlingen
Onderstaande vragen gaan over (tussentijdse veranderingen met betrekking tot) het onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen.
6.

In hoeverre bent u tevreden over het huidige onderwijs- en ondersteuningsaanbod
voor (hoog)begaafde leerlingen binnen uw samenwerkingsverband? Ga hierbij uit van
de situatie zonder corona.
() Zeer ontevreden
() Ontevreden
() Noch ontevreden, noch tevreden
() Tevreden
() Zeer tevreden
Toelichting Wat maakt dat u (on)tevreden bent? (niet verplicht om in te
vullen) _______________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________

78

Oberon

7.

Verloopt de uitvoering van de onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten
voor (hoog)begaafde leerlingen zoals beoogd en beschreven in het subsidieplan?
() De uitvoering gaat zoals beschreven in het subsidieplan (als dit is aangeklikt, vraag
10 tm 12 overslaan)
() De uitvoering gaat op grote lijnen zoals beschreven in het subsidieplan, maar met een aantal
wijzigingen
() De uitvoering gaat op een aantal punten aanzienlijk anders dan beschreven in het subsidieplan
() De uitvoering is grotendeels gewijzigd ten opzichte van subsidieplan
() Er wordt geen subsidie aan onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten besteed
() Weet ik niet <<10 tm 12b overslaan
8.

Worden de volgende onderwijs- en ondersteuningsvoorzieningen voor hoogbegaafde
leerlingen aangeboden binnen uw samenwerkingsverband (ongeacht of ze gefinancierd zijn
vanuit de subsidie)?
Ja, ten behoeve Ja, ten behoeve Nee
Weet
van alle scholen van een deel van
ik
binnen het swv de scholen binnen
niet
het swv
Voltijd groepsonderwijs voor (hoog)begaafden
Deeltijd groepsonderwijs voor
(hoog)begaafden (bijv. plusklas of bovenschools
verrijkingsaanbod)
Tussenjaar tussen het PO en VO voor
(hoog)begaafden (bijv. Intermezzo)
Activiteit(en) t.b.v. een soepele overgang van po
naar vo (bv 10-14 onderwijs)
Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden
Specifieke arrangementen met extra
ondersteuning en begeleiding voor dubbel
bijzondere leerlingen
Specifieke arrangementen
voor (hoog)begaafden die dreigen uit te vallen of
thuis zitten
Verrijking van de lesstof
Compacten van de lesstof
Differentiatie in de lessen
9.

Worden deze activiteiten gefinancierd vanuit de subsidie voor hoogbegaafdheid?
Ja
Gedeeltelijk
Nee
Weet ik niet
Hier activiteiten terug
laten komen
die hierboven zijn
aangeklikt als ‘ja’.

10. Bij welke activiteiten hebben er in de afgelopen 12 maanden veranderingen plaatsgevonden
t.o.v. de beschrijving in het subsidieplan?
Voorbeelden van veranderingen zijn: annulering van een activiteit, concretisering van een
activiteit, een extra activiteit opgezet, verandering in planning, inhoud, opzet, aantal
deelnemers.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

79

Alleen de opties laten zien die in de vraag hier boven zijn aangevinkt dat ze (gedeeltelijk) vanuit de
subsidie worden gefinancierd.
() Voltijd onderwijs voor (hoog)begaafden
() Deeltijd groepsonderwijs voor (hoog)begaafden (bijv. plusklas of bovenschools verrijkingsaanbod)
() Intermezzo (tussenjaar tussen po en vo) voor (hoog)begaafden
() Activiteit(en) t.b.v. een soepele overgang van po naar vo (bv 10-14 onderwijs)
() Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden
() Specifieke arrangementen met extra ondersteuning en begeleiding voor dubbel bijzondere leerlingen
() Specifieke arrangementen voor leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid die dreigen uit te
vallen of thuis zitten
() Verrijking van de lesstof
() Compacten van de lesstof
() Differentiatie in de lessen
11. Geef per voorziening aan welke verandering(en) er hebben plaatsgevonden? (meerdere
antwoorden mogelijk)
Het type aanbod komt alleen naar voren indien
voltijd
Etc…
bij vorige vraag aangeklikt dat er een verandering was groepsonderwijs
(hoog)begaafden)
Een of meerdere activiteiten zijn geannuleerd
Er zijn een of meerdere extra activiteiten opgestart die
niet beschreven waren in het subsidieplan
Een of meerdere activiteiten vinden plaats in een
andere vorm (bijvoorbeeld online of in een kleinere
groep)
Een of meerdere activiteiten vinden plaats op een
ander moment (activiteiten zijn bijvoorbeeld
uitgesteld)
De inhoud van een of meerdere activiteiten is
veranderd
De inhoud van een of meerdere activiteiten is concreter
geworden
De intensiteit van een of meerdere activiteiten is
gewijzigd (meer/minder intensief)
Deze activiteit is nu op meer scholen en/of
leerlingen beschikbaar
De partner(s) met wie er wordt samengewerkt m.b.t.
een of meerdere activiteiten is veranderd
Anders, namelijk……………(open antwoord)
12. Geef per voorziening aan waarom deze is veranderd t.o.v. de beschrijving in het subsidieplan?
(meerdere antwoorden mogelijk)
Het type aanbod komt alleen naar voren indien bij vorige voltijd groeps
Etc…
vraag aangeklikt dat er een verandering was
onderwijs
(hoog)begaafden
Als gevolg van COVID
Door onvoldoende draagvlak
Door meer of minder aanmeldingen dan capaciteit
Er blijken andere behoeften te zijn bij scholen en
medewerkers

80

Oberon

Er bleken andere behoeften te zijn bij de doelgroep
leerlingen
Door feedback en ervaringen van ouders en/of leerlingen
Door feedback en ervaringen van scholen en
medewerkers
Door wijzigingen in het personeelsbestand
Door een tekort aan geschikt personeel
Anders, namelijk
…
Toelichting (optioneel):
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________
Activiteiten op het gebied van kennisdeling en professionalisering
Onderstaande vragen gaan over tussentijdse veranderingen met betrekking tot de activiteiten op het
gebied van kennisdeling en professionalisering.
13. Verloopt de uitvoering van de kennisdelings- en professionaliseringactiviteiten zoals beoogd en
beschreven in het subsidieplan?
() De uitvoering gaat zoals beschreven in het subsidieplan (indien aangeklikt, vraag 16 tm 18 overslaan)
() De uitvoering gaat op grote lijnen zoals beschreven in het subsidieplan, maar met een aantal
wijzigingen
() De uitvoering gaat op een aantal punten aanzienlijk anders dan beschreven in het subsidieplan
() De uitvoering is grotendeels gewijzigd ten opzichte van subsidieplan
() Er wordt geen subsidie aan kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten besteed
() Weet ik niet
14. Worden de volgende kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten rondom
(hoog)begaafdheid aangeboden binnen uw samenwerkingsverband (ongeacht of het
gefinancierd is vanuit de subsidie)?
Ja, ten behoeve
Ja, ten behoeve
Ne We
van alle scholen
van een deel van de e et ik
binnen het
scholen binnen het
niet
samenwerkingsverb samenwerkingsverb
and
and
Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (opleiding,
training, cursus)
Individuele begeleiding van onderwijsprofessionals
m.b.t. (hoog)begaafdheid
Aannemen/inkopen/inhuren van personeel met
expertise op (hoog)begaafdheid
Lerende
netwerken /werkgroepen /intervisie m.b.t. (hoog)be
gaafdheid
Conferenties, congressen, webinars en symposia
m.b.t. (hoog)begaafdheid
15. Worden deze activiteiten gefinancierd vanuit de subsidie voor hoogbegaafdheid?

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

Ja

Gedeeltelijk

81

Nee

Hier activiteiten terug
laten komen
die hierboven zijn
aangeklikt als ‘ja’.

16. Voor welke activiteiten hebben er in de afgelopen 12 maanden veranderingen
plaatsgevonden t.o.v. de beschrijving in het subsidieplan?
Voorbeelden van veranderingen zijn: annulering, activiteit is geconcretiseerd, een extra
activiteit opgezet, verandering in planning, inhoud, opzet, aantal deelnemers.
Alleen de opties laten zien die in de vraag hier boven zijn aangevinkt dat ze (gedeeltelijk) vanuit de
subsidie worden gefinancierd.
() Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (opleiding, training, cursus)
() Individuele begeleiding van onderwijsprofessionals m.b.t. (hoog)begaafdheid
() Aannemen/inkopen/inhuren van personeel met expertise op (hoog)begaafdheid
() Lerende netwerken /werkgroepen /intervisie m.b.t. (hoog)begaafdheid
() Conferenties, congressen, webinars en symposia m.b.t. (hoog)begaafdheid
17. Geef per activiteit aan welke veranderingen er hebben plaatsgevonden. (meerdere antwoorden
mogelijk)
Het type aanbod komt alleen naar voren indien
Scholing m.b.t.
Etc…
bij vorige vraag aangeklikt dat er een verandering was (hoog)begaafdheid
(opleiding,
training, cursus)
Er zijn een of meerdere activiteiten definitief
geannuleerd
Er zijn een of meerdere extra activiteiten opgestart die
niet beschreven waren in het subsidieplan
Een of meerdere activiteiten vinden plaats in een
andere vorm (bijvoorbeeld online of in een kleinere
groep), namelijk ______
Een of meerdere activiteiten vinden plaats op een
ander moment (activiteiten zijn bijvoorbeeld
uitgesteld)
De inhoud van een of meerdere activiteiten is
veranderd
De plannen van een of meerdere
activiteiten zijn concreter geworden
De intensiteit van een of meerdere activiteiten is
gewijzigd (meer/minder intensief)
Het aantal deelnemers aan een of meerdere
activiteiten is gewijzigd (bijv. meer of minder
leerkrachten/scholen).
De partners met wie er wordt samengewerkt m.b.t. een
of meerdere activiteiten
Anders, namelijk……………

82

Oberon

18. Geef per activiteit aan waarom deze is veranderd t.o.v. de beschrijving in het subsidieplan?
(meerdere antwoorden mogelijk)
Het type aanbod komt alleen naar voren indien
Scholing m.b.t.
Etc…
bij vorige vraag aangeklikt dat er een verandering was (hoog)begaafdheid
(opleiding,
training, cursus)
Als gevolg van COVID
Door meer of minder aanmeldingen dan capaciteit
Door onvoldoende draagvlak
Door onvoldoende samenwerking
Door grote regionale afstanden tussen scholen
Er bleken andere behoeften te zijn bij scholen en
medewerkers
Door feedback en ervaringen van scholen en
medewerkers
Er bleken andere behoeften te zijn bij de doelgroep
leerlingen
Door feedback en ervaringen van ouders of leerlingen
Door wijzingen in het personeelsbestand
Door een tekort aan geschikt personeel
Door onduidelijkheid over verdeling van taken en
verantwoordelijkheden
Anders, namelijk …
Toelichting (optioneel):
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________

Activiteiten op het gebied van beleid en samenwerking
Onderstaande vragen gaan over tussentijdse veranderingen met betrekking tot een activiteiten die in
het subsidieplan zijn beschreven op het gebied van beleid en samenwerking rondom
(hoog)begaafdheid. Denk hierbij o.a. aan activiteiten zoals het aanbod in kaart brengen,
ondersteuningsbehoeften in kaart brengen, aanwezige expertise in kaart brengen en samenwerking
tussen scholen en met externen stimuleren.
19. Verloopt de uitvoering van activiteiten op het gebied van beleid en samenwerking zoals beoogd
en beschreven in het subsidieplan?
() De uitvoering gaat zoals beschreven in het subsidieplan (indien aangeklikt, vraag 22 tm 24 overslaan)
() De uitvoering gaat op grote lijnen zoals beschreven in het subsidieplan, maar met een aantal
wijzigingen
() De uitvoering gaat op een aantal punten aanzienlijk anders dan beschreven in het subsidieplan
() De uitvoering is grotendeels gewijzigd ten opzichte van subsidieplan
() Er wordt geen subsidie aan activiteiten rondom beleid en samenwerking besteed
() Weet ik niet

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

83

20. Welke subsidieactiviteiten op het gebied van beleid en samenwerking rondom
(hoog)begaafdheid zijn uitgevoerd of worden uitgevoerd binnen uw samenwerkingsverband?
Ja Nee Weet ik
niet
Het aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen binnen het samenwerkingsverband in
kaart brengen
Inventariseren van de onderwijsbehoeften van (hoog)begaafde leerlingen
Inventariseren welke leerlingen binnen het samenwerkingsverband kenmerken
van (hoog)begaafdheid tonen
De aanwezige expertise en het professionaliseringsaanbod binnen het
samenwerkingsverband in kaart brengen
Het instellen van een informatiepunt of steunpunt voor vragen van ouders,
leerlingen en/of docenten op het gebied van (hoog)begaafdheid
De samenwerking tussen scholen stimuleren op het gebied van
(hoog)begaafdheid
De samenwerking tussen onderwijs en externe partijen (gemeente, jeugdzorg etc.)
stimuleren op het gebied van (hoog)begaafdheid
Richtlijnen opstellen over hoe scholen leerlingen met kenmerken van
(hoog)begaafdheid signaleren
Anders namelijk
21. Worden deze activiteiten gefinancierd vanuit de subsidie voor hoogbegaafdheid?
Ja
Gedeeltelijk
Nee
Hier activiteiten terug
laten komen
die hierboven zijn
aangeklikt als ‘ja’.

22. Hebben er veranderingen plaatsgevonden in de afgelopen 12 maanden t.o.v. de beschrijving in
het subsidieplan?
Voorbeelden van veranderingen zijn: annulering, activiteit is geconcretiseerd, een extra
activiteit opgezet, verandering in planning, inhoud, opzet, aantal deelnemers.
Alleen de opties laten zien die in de vraag hier boven zijn aangevinkt dat ze (gedeeltelijk) vanuit de
subsidie worden gefinancierd.
• Het aanbod voor leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid binnen het
samenwerkingsverband in kaart brengen
• Inventariseren van de onderwijsbehoeften van leerlingen met kenmerken
van (hoog)begaafdheid
• Inventariseren welke leerlingen binnen het samenwerkingsverband kenmerken van
(hoog)begaafdheid tonen
• De aanwezige expertise en het professionaliseringsaanbod binnen het samenwerkingsverband
in kaart brengen
• Het instellen van een informatiepunt of steunpunt voor vragen van ouders, leerlingen en/of
docenten op het gebied van (hoog)begaafdheid
• De samenwerking tussen scholen stimuleren op het gebied van (hoog)begaafdheid
• De samenwerking tussen onderwijs en externe partijen (gemeente, jeugdzorg etc.) stimuleren
op het gebied van (hoog)begaafdheid
• Richtlijnen opstellen over hoe scholen leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid
signaleren

84

Oberon

() Inhuren van extra expertise rondom (hoog)begaafdheid
23. Geef per activiteit aan welke veranderingen er hebben plaatsgevonden. (meerdere antwoorden
mogelijk)
Het type aanbod
Het aanbod voor leerlingen Etc…
komt alleen naar voren
met kenmerken van
indien bij vorige
(hoog)begaafdheid binnen
vraag aangeklikt dat er een het
verandering was
samenwerkingsverband in
kaart brengen
Deze activiteit is definitief
geannuleerd
Deze activiteit is extra
opgestart en was niet
beschreven in het
subsidieplan
Deze activiteit vindt plaats
in een andere vorm
(bijvoorbeeld online),
namelijk ______
Deze activiteit
vindt plaats op een ander
moment
(activiteit is bijvoorbeeld
uitgesteld)
De inhoud van de activiteit
is veranderd
De inhoud van de activiteit
is concreter geworden
De intensiteit van de
activiteit is
veranderd (meer/minder
intensief)
De partners met wie er
wordt
samengewerkt m.b.t. de
activiteit
Anders, namelijk
24. Geef per activiteit aan waarom deze is veranderd t.o.v. de beschrijving in het subsidieplan?
(meerdere antwoorden mogelijk)
De activiteit komt alleen Het aanbod voor leerlingen Etc…
naar voren indien bij vorige met kenmerken van
vraag aangeklikt dat er een (hoog)begaafdheid binnen
verandering was
het samenwerkingsverband
in kaart brengen
Als gevolg van COVID
Door onvoldoende
draagvlak m.b.t. de
activiteit
Door onvoldoende
samenwerking

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

85

Door feedback en
ervaringen van scholen en
medewerkers
Door een tekort aan
geschikt personeel
Door financiële
tegenvallers
Door financiële
meevallers
Door onduidelijkheid over
verdeling van taken en
verantwoordelijkheden
Anders, namelijk…
Toelichting (optioneel):
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________
COVID
Onderstaande vraag gaat over de invloed van COVID op de uitvoering van alle activiteiten in het
subsidieplan.
25. Geef op een schaal van 1-7 aan in hoeverre COVID invloed heeft gehad op de uitvoering
van alle activiteiten in het subsidieplan het afgelopen jaar?
Geen invloed (1 – 2 - 3 - 4 - 5 - 6 – 7) Heel veel invloed
Hier kunt u uw antwoord eventueel toelichten
26. Hoe is uw samenwerkingsverband omgegaan met de invloed van COVID-19 op de uitvoering
van alle activiteiten in het subsidieplan het afgelopen jaar? (alleen stellen als bij bovenstaande
vraag geen ‘1’ is). (meerdere antwoorden mogelijk)
( ) Activiteiten zijn geannuleerd
( ) Activiteiten zijn opgeschoven
( ) Activiteiten hebben online plaats gevonden
( ) Activiteiten hebben in kleinere groepjes plaats gevonden
( ) Activiteiten zijn minder intensief uitgevoerd
( ) Activiteiten waren voor minder leerlingen beschikbaar
( ) Activiteiten waren voor minder scholen beschikbaar
( ) Anders, namelijk ____
Deel 3. Aanwezige kennis, kennisdeling, passend aanbod en samenwerking
De volgende vragen gaan over de mate waarop er momenteel sprake is van kennis, kennisdeling, een
passend aanbod en samenwerking op het gebied van (hoog)begaafdheid in uw
samenwerkingsverband. Bij enkele stellingen vragen wij u een antwoord te geven over de deelnemende
scholen. Hiermee bedoelen wij de scholen die deelnemen aan activiteiten in het kader van de
subsidieregeling (hoog)begaafdheid.

86

Oberon

27. Geef op een schaal van 1-5 aan in hoeverre er verschillen zijn tussen de deelnemende
scholen in de mate waarop er kennis over (hoog)begaafdheid aanwezig is binnen het
samenwerkingsverband?
1 (Bijna geen verschillen) – 5 (hele grote verschillen)
28. Geef op een schaal van 1-7 aan in hoeverre er kennis over
(hoog)begaafdheid aanwezig is binnen de scholen van het samenwerkingsverband. Als er
verschillen zijn tussen de deelnemende scholen, geef dan aan welke
antwoordmogelijkheid gemiddeld het beste past bij de meeste van deze scholen.
Helemaal (2) (3) (4) (5) (6) Helemaal Weet
mee
mee eens niet/
oneens
(7)
geen
(1)
zicht op

Vrijwel alle deelnemende scholen zijn in staat ( )
om (hoog)begaafde leerlingen (vroegtijdig) te
signaleren.
Vrijwel alle deelnemende scholen hebben de ( )
kennis om passend onderwijs
aan (hoog)begaafde leerlingen te verzorgen.
Vrijwel alle deelnemende scholen hebben de ( )
vaardigheden om passend onderwijs
aan (hoog)begaafde leerlingen te verzorgen.
Er is op vrijwel
()
alle deelnemende scholen voldoende
kennis aanwezig over het voorkomen van
schooluitval bij (hoog)begaafde leerlingen.
Vrijwel alle deelnemende scholen kunnen
()
experts op het gebied van (hoog)begaafdheid
gemakkelijk raadplegen.
Vrijwel alle deelnemende scholen zijn op de ( )
hoogte van de mogelijkheden van (extra)
ondersteuning en zorg voor (hoog)begaafde
leerlingen.

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

29. Op welke ervaringen of gegevens baseert u bovenstaande oordelen over de
aanwezige kennis over (hoog)begaafdheid? (meerdere antwoorden mogelijk)
Op basis van mijn eigen indruk
Op basis van gesprekken met scholen
Op basis van gesprekken met de werkgroep(en) (hoog)begaafdheid
Op basis van een vragenlijst onder scholen
Op basis van het aantal medewerkers in scholen met een afgeronde training of opleiding.
Op basis van informatie van ouders en/of leerlingen
Anders, namelijk
30. Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden met betrekking tot
de aanwezige kennis over (hoog)begaafdheid binnen het samenwerkingsverband?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

87

31. Geef op een schaal van 1 – 7 aan in hoeverre kennisdeling over
(hoog)begaafdheid momenteel plaats vindt binnen uw samenwerkingsverband.
Helemaal (2) (3) (4) (5) (6) Helemaal
mee
mee eens
oneens
(7)
(1)
Vrijwel alle deelnemende scholen wisselen
kennis en ervaringen met elkaar uit op het
gebied van (hoog)begaafdheid
Vrijwel alle deelnemende reguliere scholen
en scholen uit het speciaal onderwijs delen
hun kennis en ervaringen op het gebied van
(hoog)begaafdheid met elkaar.
Professionals binnen vrijwel
alle deelnemende scholen delen hun kennis
en ervaringen op het gebied van
(hoog)begaafdheid met elkaar.
(Hoog)begaafdheid-experts van Vrijwel
alle deelnemende scholen delen kennis en
ervaringen met elkaar.
(Hoog)begaafdheid-experts van buiten de
scholen delen hun kennis en ervaringen met
onderwijsprofessionals binnen de scholen.

Weet
niet/
geen
zicht op

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

32. Op welke ervaringen of gegevens baseert u bovenstaande oordelen over de
aanwezige kennisdeling over (hoog)begaafdheid? (meerdere antwoorden mogelijk)
Op basis van een vragenlijst onder scholen
Op basis van mijn eigen indruk
Op basis van gesprekken met de werkgroep(en) (hoog)begaafdheid
Op basis van gesprekken met de deelnemende scholen
Op basis van gesprekken met (hoog)begaafdheidsexperts
Op basis van het aantal kennisdelingsbijeenkomsten dat plaatsvindt
Op basis van de mate van belangstelling voor georganiseerde kennisdelingsbijeenkomsten
Op basis van informatie van ouders en/of leerlingen
Anders, namelijk
33. Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden met betrekking tot
de kennisdeling over (hoog)begaafdheid binnen het samenwerkingsverband?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden
34. Geef op een schaal van 1-5 aan in hoeverre er verschillen zijn tussen de deelnemende scholen
in de mate waarop er kennis over (hoog)begaafdheid aanwezig is binnen het
samenwerkingsverband?een passend onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor
(hoog)begaafdheid is?
1 (Bijna geen verschillen) – 5 (hele grote verschillen)
35. Geef op een schaal van 1 – 7 aan in hoeverre er momenteel een passend onderwijs- en
ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen is binnen uw
samenwerkingsverband.

88

Oberon

Helemaal
mee
oneens
(1)
m.b.t. de basisondersteuning is er een passend ( )
aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen op de
scholen
m.b.t. de lichte ondersteuning is er een passend ( )
aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen op de
scholen.
m.b.t. de zware ondersteuning is er een
()
passend aanbod voor (hoog)begaafde
leerlingen op de scholen.
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod is
()
dekkend voor alle (hoog)begaafde
leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften.
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod m.b.t. ( )
(hoog)begaafdheid is van goede kwaliteit
Het onderwijs- en ondersteuningsaanbod wordt ( )
voldoende aangepast op de
ondersteuningsbehoeften van (hoog)begaafde
leerlingen.

(2) (3) (4) (5) (6) Helemaal Weet
mee eens niet/
(7)
geen
zicht
op
() () () () () ()
()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

36. Op welke ervaringen of gegevens baseert u bovenstaand oordeel over een passend
onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafdheid? (meerdere antwoorden
mogelijk)
• Op basis van mijn eigen indruk
• Op basis van gesprekken met de werkgroep(en) (hoog)begaafdheid
• Op basis van gesprekken met de deelnemende scholen
• Op basis van gesprekken met (hoog)begaafdheidsexperts
• Op basis van gesprekken met ouders en leerlingen
• Op basis van een extern onderzoek
• Op basis van schoolassessments
• Op basis van een vragenlijst onder de werkgroep(en) (hoog)begaafdheid
• Op basis van een vragenlijst onder de deelnemende scholen
• Op basis van een vragenlijst onder de (hoog)begaafdheidsexperts
• Op basis van een vragenlijst onder de ouders en leerlingen
• Anders, namelijk.
37. Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden met betrekking tot
het passend onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafdheid binnen het
samenwerkingsverband?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden
38. Geef op een schaal van 1-5 aan in hoeverre zijn er verschillen tussen de deelnemende scholen
in de mate waarop er kennis over (hoog)begaafdheid aanwezig is binnen het
samenwerkingsverband van samenwerking met diverse partijen op het gebied van
(hoog)begaafdheid ?
1 (Bijna geen verschillen) – 5 (hele grote verschillen)

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

89

39. Geef op een schaal van 1- 7 aan in hoeverre scholen en samenwerkingsverbanden
samenwerken met diverse partijen op het gebied van (hoog)begaafdheid.
Helemaal (2) (3) (4) (5) (6) Helemaal
mee
mee eens
oneens
(7)
(1)

Weet
niet/
geen
zicht
op

Scholen
Deelnemende scholen werken goed samen met
andere scholen op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Deelnemende scholen werken goed samen met
het samenwerkingsverband op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Deelnemende scholen werken goed samen met
(jeugd)zorginstanties op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Deelnemende scholen werken goed samen met
ouders op het gebied van (hoog)begaafdheid
Samenwerkingsverband

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

Het samenwerkingsverband werkt goed samen
met andere samenwerkingsverbanden op het
gebied van (hoog)begaafdheid
Het samenwerkingsverband werkt goed samen
met gemeenten op het gebied van
(hoog)begaafdheid
Het samenwerkingsverband werkt goed samen
met (jeugd)zorginstanties op het gebied van
(hoog)begaafdheid

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

40. Op welke ervaringen of gegevens baseert u bovenstaande oordelen over de samenwerking
rondom (hoog)begaafdheid? (meerdere antwoorden mogelijk)
• Op basis van een extern onderzoek
• Op basis van mijn eigen indruk
• Op basis van gesprekken met andere samenwerkingsverbanden
• Op basis van gesprekken met de scholen
• Op basis van gesprekken met gemeentes
• Op basis van gesprekken met (jeugd)zorginstanties
• Op basis van gesprekken met ouders
• Op basis van een vragenlijst onder andere samenwerkingsverbanden
• Op basis van een vragenlijst onder de scholen
• Op basis van een vragenlijst onder gemeente(s)
• Op basis van een vragenlijst onder (zorg)instanties
• Op basis van een vragenlijst onder ouders
• Anders, namelijk
41. Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden met betrekking tot
de samenwerking tussen scholen en andere partijen op het gebied van (hoog)begaafdheid?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden

90

Oberon

42. Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden met betrekking tot
de samenwerking tussen het samenwerkingsverband en andere partijen op het gebied
van (hoog)begaafdheid?
Schaal: Zeer ontevreden 1 – 7 zeer tevreden
43. Geef op een schaal van 1 – 7 aan in hoeverre momenteel de
volgende randvoorwaarden binnen uw samenwerkingsverband aanwezig zijn.
Helemaal (2) (3) (4) (5) (6) Helemaal
mee
mee eens
oneens
(7)
(1)
De deelnemende scholen zijn op de hoogte ( )
van de inhoud van het subsidieplan rondom
(hoog)begaafdheid
Er is draagvlak voor de activiteiten uit het
()
subsidieplan onder
de deelnemende scholen
Professionals in de deelnemende scholen
()
hebben voldoende tijd om de activiteiten uit
het subsidieplan uit te voeren
Er is weinig verloop van personeel met
()
expertise op het gebied van
(hoog)begaafdheid binnen
de deelnemende scholen
De scholen zijn betrokken geweest bij het
()
opstellen van het subsidieplan rondom
(hoog)begaafdheid
Aanbieders van (jeugd)zorg zijn toegankelijk ( )
voor de deelnemende scholen
Samenwerking tussen
()
de deelnemende scholen wordt voldoende
gefaciliteerd door het
samenwerkingsverband.

()

()

()

()

()

()

Weet
niet/
geen
zicht
op
()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

()

Einde vragenlijst
44. Dit is het einde van de vragenlijst. Heeft u verdere opmerkingen die u wilt meegeven?
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
45. Zou uw samenwerkingsverband tezijnertijd willen deelnemen aan een online focusgroep over
de uitkomsten van de tweede monitormeting? Met een kleine groep
samenwerkingsverbanden praten we door op de uitkomsten om deze in perspectief te
zetten. Als u hieronder ‘ja’ aangeeft ontvangt u tezijnertijd een uitnodiging met een datum.
() ja, de uitnodiging voor de focusgroep kan tezijnertijd gestuurd worden naar ____
() nee
Dank u hartelijk voor uw tijd en het invullen!
Uw antwoorden zijn verstuurd. Klik HIER om uw antwoorden te downloaden als PDF.

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

91

Bijlage 5 Volledige tabellen
Sommige tabellen of grafieken zijn niet volledig weergegeven in het rapport. Hieronder geven we ze
alsnog weer.
Redenen om doelen aan te passen (paragraaf 3.1 uit hoofdstuk 3)
Samenwerkingsverbanden: redenen voor samenwerkingsverbanden om de doelen die ze willen bereiken
met de subsidieregeling aan te passen (Meerdere antwoorden mogelijk)
100%
80%

66%

60%

57%

60%

20%

56%
43%

40%
6%

31%
16%

7%

20%
13%

75%

67%

14%

33%
17%

17%

25% 25%

22%
11%

0%

Een of meerdere Een of meerdere Er zijn een of Een of meerdere Een of meerdere
doelen zijn
doelen zijn
meerdere
doelen zijn
doelen zijn
verder
verbreed (N=15) nieuwe doelen versmald (N=6) geschrapt (N=4)
geconcretiseerd
opgesteld (N=7)
(N=32)
Een of meerdere doelen bleken in de praktijk niet haalbaar

Andere
verandering
(N=9)

Er was geen draagvlak (meer) voor
Er bleken andere behoeften te zijn bij scholen en medewerkers
Er bleken andere behoeften te zijn bij de doelgroep leerlingen
Door feedback of ervaringen van ouders of leerlingen
Anders

Redenen om doelgroepbeschrijvingen aan te passen (paragraaf 3.2 uit hoofdstuk 3)
Samenwerkingsverbanden: redenen om de doelgroep zoals beschreven in het subsidieplan te veranderen
100%

50%

0%
De doelgroep is concreter De doelgroep is smaller De doelgroep is breder Andere verandering (N=3)
geworden of nu
geworden (N=3)
geworden (N=4)
vastgesteld (N=11)
De doelgroep zoals beschreven in het subsidieplan sloot onvoldoende aan op de wijze van het signaleren en
selecteren van leerlingen
De doelgroep zoals beschreven in het subsidieplan sloot onvoldoende aan bij de uitvoering van de
activiteiten
De doelgroep was voor sommige deelnemende scholen te onduidelijk beschreven
De doelgroep bleek in praktijk anders te zijn dan beschreven

92

Oberon

Onderwijs- en ondersteuningsactiviteiten (paragraaf 4.1 uit hoofdstuk 4)
Samenwerkingsverbanden: Geef per voorziening aan welke verandering(en) er hebben plaatsgevonden?
Meerdere antwoorden mogelijk. (deze vraag is alleen gesteld als het samenwerkingsverband aangaf dat
er wijzigingen zijn geweest op de betreffende activiteit)
N

Een of
meerdere
activiteiten zijn
geannuleerd

Een of meerdere
activiteiten zijn
extra opgestart
die niet in het
subsidieplan
stonden

Een of meerdere
activiteiten vinden
plaats in een
andere vorm (bijv
online of in een
kleinere groep)

Een of meerdere
activiteiten
vinden plaats op
een ander
moment (bijv
uitgesteld)

De inhoud
van een of
meerdere
activiteiten
is
veranderd

Voltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden

3

67%

0%

33%

33%

33%

Deeltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden (bijv.
plusklas of bovenschools
verrijkingsaanbod)

16

13%

31%

25%

38%

13%

Tussenjaar tussen PO en
VO voor (hoog)begaafden
(bijv. Intermezzo)

1

0%

0%

0%

0%

0%

Activiteit(en) t.b.v. een
soepele overgang PO-VO
(bv 10-14 onderwijs)

-

-

-

-

-

-

Individuele begeleiding
voor (hoog)begaafden

25

12%

20%

28%

24%

16%

Arrangementen met extra
ondersteuning en
begeleiding voor dubbel
bijzondere leerlingen

26

4%

23%

31%

27%

15%

Arrangementen voor
(hoog)begaafden die
dreigen uit te vallen of
thuis zitten

22

5%

9%

32%

27%

18%

Verrijking van de lesstof

10

0%

20%

30%

40%

10%

Compacten van de lesstof

8

0%

13%

25%

38%

13%

Differentiatie in de lessen

8

0%

13%

38%

38%

13%

Vervolg grafiek
N

De inhoud van
een of meerdere
activiteiten is
concreter
geworden

De intensiteit
van een of
meerdere
activiteiten is
gewijzigd

Deze activiteit is
nu op meer
scholen en/of
leerlingen
beschikbaar

De partner(s) met
wie er wordt
samengewerkt is
veranderd

Anders,
namelijk

Voltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden

3

33%

67%

0%

0%

0%

Deeltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden (bijv.
plusklas of bovenschools
verrijkingsaanbod)

16

25%

25%

19%

6%

0%

Tussenjaar tussen PO en
VO voor (hoog)begaafden
(bijv. Intermezzo)

1

100%

0%

0%

0%

0%

Activiteit(en) t.b.v. een
soepele overgang PO-VO
(bv 10-14 onderwijs)

-

-

-

-

-

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

93

Individuele begeleiding
voor (hoog)begaafden

25

36%

24%

24%

16%

8%

Arrangementen met extra
ondersteuning en
begeleiding voor dubbel
bijzondere leerlingen

26

19%

23%

12%

12%

15%

Arrangementen voor
(hoog)begaafden die
dreigen uit te vallen of
thuis zitten

22

27%

23%

9%

23%

18%

Verrijking van de lesstof

10

40%

20%

20%

10%

10%

Compacten van de lesstof

8

38%

13%

25%

13%

13%

Differentiatie in de lessen

8

25%

13%

25%

13%

13%

Samenwerkingsverbanden: Wat was de reden voor deze verandering? Meerdere antwoorden mogelijk.
(deze vraag is alleen gesteld als het samenwerkingsverband aangaf dat er wijzigingen zijn geweest op de
betreffende activiteit)
N

Als
gevolg
van
COVID

Door onvoldoende
draagvlak

Door meer of
minder
aanmeldingen
dan capaciteit

Er blijken andere
behoeften bij
scholen en medewerkers te zijn

Er bleken
andere
behoeften te
zijn bij
leerlingen

Voltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden

3

100%

0%

0%

33%

33%

Deeltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden (bijv. plusklas of
bovenschools verrijkingsaanbod)

16

63%

0%

6%

31%

38%

Tussenjaar tussen PO en VO voor
(hoog)begaafden (bijv. Intermezzo)

1

0%

0%

0%

0%

0%

Activiteit(en) t.b.v. een soepele
overgang PO-VO (bv 10-14
onderwijs)

-

-

-

-

-

-

Individuele begeleiding voor
(hoog)begaafden

25

48%

0%

4%

20%

12%

Arrangementen met extra
ondersteuning en begeleiding voor
dubbel bijzondere leerlingen

26

46%

4%

23%

19%

19%

Arrangementen voor
(hoog)begaafden die dreigen uit te
vallen of thuis zitten

22

50%

5%

5%

14%

14%

Verrijking van de lesstof

10

70%

0%

0%

10%

30%

Compacten van de lesstof

8

63%

0%

0%

13%

25%

Differentiatie in de lessen

8

75%

0%

0%

13%

25%

94

Oberon

Vervolg grafiek
N

Door feedback en
ervaringen van
ouders en/of
leerlingen

Door feedback en
ervaringen van
scholen en
medewerkers

Door wijziging
in het
personeelsbestand

Door een
tekort aan
geschikt
personeel

Anders,
namelijk

Voltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden

3

67%

33%

0%

0%

0%

Deeltijdonderwijs voor
(hoog)begaafden (bijv. plusklas of
bovenschools verrijkingsaanbod)

16

13%

31%

6%

0%

0%

Tussenjaar tussen PO en VO voor
(hoog)begaafden (bijv. Intermezzo)

1

0%

100%

0%

0%

0%

Activiteit(en) t.b.v. een soepele
overgang PO-VO (bv 10-14
onderwijs)

-

-

-

-

-

-

Individuele begeleiding voor
(hoog)begaafden

25

8%

24%

4%

12%

8%

Arrangementen met extra
ondersteuning en begeleiding voor
dubbel bijzondere leerlingen

26

19%

19%

15%

12%

15%

Arrangementen voor
(hoog)begaafden die dreigen uit te
vallen of thuis zitten

22

9%

9%

5%

9%

18%

Verrijking van de lesstof

10

10%

20%

0%

10%

0%

Compacten van de lesstof

8

13%

25%

0%

13%

0%

Differentiatie in de lessen

8

0%

13%

0%

13%

0%

Scholen: Welke van onderstaande activiteiten vinden plaats op uw school, zijn beschikbaar voor uw school of kan uw
school aan deelnemen (ongeacht de subsidie)? (N=1046)
Verrijking van de lesstof

93%

2%4%

Differentiatie in de lessen

93%

2%4%

Compacten van de lesstof

90%

2% 7% 2%

Deeltijd groepsonderwijs voor (hoog)begaafden
(bijv. plusklas of bovenschools verrijkingsaanbod)

45%

Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden
Specifieke arrangementen met extra ondersteuning
en begeleiding voor dubbel bijzondere leerlingen
Specifieke arrangementen voor (hoog)begaafde
leerlingen die dreigen uit te vallen of thuiszitten
Activiteit(en) t.b.v. een soepele overgang van po
naar vo (bv 10-14 onderwijs)

32%

55%
28%
21%
10%

9%
23%

22%

16%

59%

12%

85%

2%

75%

0%
20%
40%
60%
Ja, deze activiteit wordt op onze school georganiseerd
Ja, deze activiteit wordt bovenschools georganiseerd
Nee, deze activiteit wordt niet georganiseerd
Ik weet niet of deze activiteit wordt georganiseerd

4%
12%

41%

20%

8%

32%
38%

Voltijd groepsonderwijs voor (hoog)begaafden 4% 9%
Tussenjaar tussen het po en vo voor
(hoog)begaafden (bijv. Intermezzo)

22%

15%
80%

100%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

95

Scholen: Welke van onderstaande activiteiten die plaatsvinden op uw school of beschikbaar zijn voor uw school
worden geheel of gedeeltelijk gefinancierd vanuit de subsidie voor (hoog)begaafdheid? (N= 61-546)
(deze vraag is alleen gesteld aan scholen die aangaven dat de betreffende activiteit bestaat)
Ja, deze activiteit
Nee, deze
Ik weet niet of deze
wordt vanuit de
activiteit wordt activiteit wordt
subsidie
niet vanuit de
georganiseerd vanuit
gefinancierd
subsidie
het subsidiegeld,
gefinancierd
maar deze wordt wel
georganiseerd
Voltijd groepsonderwijs voor (hoog)begaafden)

10,8%

52%

37,3%

Deeltijd groepsonderwijs voor (hoog)begaafden
(bijv. plusklas of bovenschools verrijkingsaanbod)

26,4%

44%

29,7%

Tussenjaar tussen po en vo voor (hoog)begaafden
(bijv. intermezzo)

14,8%

33%

52,5%

Activiteit(en) t.b.v. een soepele overgang van po
naar vo (bv 10-14 onderwijs)

20,8%

49%

29,9%

Individuele begeleiding voor (hoog)begaafden

31,2%

39%

29,5%

Arrangementen met extra ondersteuning en
begeleiding voor dubbel bijzondere leerlingen

28,4%

35%

36,7%

Arrangementen voor (hoog)begaafde leerlingen
die dreigen uit te vallen of thuiszitten

28,8%

36%

35,6%

Verrijking van de lesstof

12,5%

65%

22,5%

Compacten van de lesstof

6,1%

72%

21,5%

Differentiatie in de lessen

6,5%

71%

22,6%

96

Oberon

Kennisdelings- en professionaliseringsactiviteiten (paragraaf 4.2, hoofdstuk 4)
Samenwerkingsverbanden: Geef per activiteit aan welke veranderingen er hebben plaatsgevonden.
Meerdere antwoorden mogelijk (de vraag is alleen gesteld bij activiteiten waarbij veranderingen waren)
N

Er zijn een of
meerdere
activiteiten
definitief
geannuleerd

Een of
meerdere
activiteiten zijn
extra opgestart
die niet in het
subsidieplan
stonden

Een of meerdere
activiteiten
vinden plaats in
een andere vorm
(bijv online of in
kleinere groep)

Een of
meerdere
activiteiten
vinden plaats
op een ander
moment (bijv
uitgesteld)

De inhoud
van een of
meerdere
activiteiten is
veranderd

Scholing m.b.t.
(hoog)begaafdheid (opleiding,
training, cursus)

51

12%

6%

57%

47%

0%

Individuele begeleiding van
onderwijsprofessionals m.b.t.
(hoog)begaafdheid

20

5%

5%

45%

50%

0%

Aannemen/inkopen/inhuren van
personeel met expertise op
(hoog)begaafdheid

16

6%

25%

13%

38%

6%

Lerende netwerken
/werkgroepen /intervisie m.b.t.
(hoog)begaafdheid

38

11%

3%

53%

50%

0%

Conferenties, congressen,
webinars en symposia m.b.t.
(hoog)begaafdheid

29

17%

10%

48%

38%

3%

De plannen
van een of
meerdere
activiteiten
zijn
concreter
geworden

De intensiteit
van een of
meerdere
activiteiten is
gewijzigd
(meer/minder
intensief)

Het aantal
deelnemers aan
een of meerdere
activiteiten is
gewijzigd (bijv.
meer of minder
leerkrachten/
scholen).

Vervolg tabel
N

De partners Anders,
met wie er
namelijk
wordt
samengewer
kt m.b.t. een
of meerdere
activiteiten

Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid
(opleiding, training, cursus)

51

20%

16%

8%

2%

4%

Individuele begeleiding van
onderwijsprofessionals m.b.t.
(hoog)begaafdheid

20

30%

15%

5%

5%

0%

Aannemen/inkopen/inhuren van
personeel met expertise op
(hoog)begaafdheid

16

19%

0%

0%

6%

6%

Lerende netwerken /werkgroepen
/intervisie m.b.t. (hoog)begaafdheid

38

11%

18%

5%

3%

0%

Conferenties, congressen, webinars en
symposia m.b.t. (hoog)begaafdheid

29

0%

14%

3%

7%

0%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

97

Samenwerkingsverbanden: Geef per activiteit aan waarom deze is veranderd t.o.v. de beschrijving in het
subsidieplan? (Meerdere antwoorden mogelijk) (de vraag is alleen gesteld bij activiteiten waarbij
veranderingen waren)
N

Als
gevolg
van
COVID

Door meer
of minder
aanmeldinge
n dan
capaciteit

Door
onvoldoende
draagvla
k

Door
onvoldoende
samenwerkin
g

Door grote
regionale
afstanden
tussen
scholen

Er bleken
andere
behoeften te
zijn bij scholen
en
medewerkers

Scholing m.b.t.
(hoog)begaafdheid
(opleiding, training, cursus)

51

82%

12%

2%

0%

0%

10%

Individuele begeleiding van
onderwijsprofessionals
m.b.t. (hoog)begaafdheid

20

80%

5%

0%

0%

0%

15%

Aannemen/inkopen/inhuren
van personeel met expertise
op (hoog)begaafdheid

16

56%

0%

0%

0%

0%

19%

Lerende netwerken
/werkgroepen /intervisie
m.b.t. (hoog)begaafdheid

38

90%

3%

0%

3%

3%

3%

Conferenties, congressen,
webinars en symposia m.b.t.
(hoog)begaafdheid

29

83%

0%

0%

0%

0%

0%

Door
feedback en
ervaringen
van scholen
en
medewerkers

Er bleken
andere
behoeften
te zijn bij
de
doelgroep
leerlingen

Door
feedback en
ervaringen
van ouders
of leerlingen

Door
wijzingen
in het
personeels
-bestand

Door een
tekort aan
geschikt
personeel

Scholing m.b.t.
(hoog)begaafdheid
(opleiding,
training, cursus)

12%

0%

0%

0%

0%

0%

10%

Individuele
begeleiding van
onderwijsprofessio
nals m.b.t.
(hoog)begaafdheid

15%

5%

5%

0%

5%

5%

5%

Aannemen/inkope
n/inhuren van
personeel met
expertise op
(hoog)begaafdheid

25%

6%

0%

0%

0%

0%

19%

Lerende
netwerken
/werkgroepen
/intervisie m.b.t.
(hoog)begaafdheid

8%

0%

0%

0%

0%

0%

3%

Conferenties,
congressen,
webinars en
symposia m.b.t.
(hoog)begaafdheid

7%

0%

0%

0%

0%

0%

14%

Vervolg tabel
Door
Anders
onduidelijkheid
over verdeling
van taken en
verantwoordelij
kheden

98

Oberon

Scholen - Welke van onderstaande activiteiten vinden plaats op uw school, zijn beschikbaar voor uw school of kan
uw school aan deelnemen (ongeacht de subsidie)? (N=1046)
Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (opleiding,
training, cursus)
Lerende netwerken /werkgroepen /intervisie m.b.t.
(hoog)begaafdheid

34%
17%

Individuele begeleiding van onderwijsprofessionals
m.b.t. (hoog)begaafdheid
Conferenties, congressen, webinars en symposia
m.b.t. (hoog)begaafdheid
Aannemen/inkopen van personeel met expertise op
(hoog)begaafdheid

45%

17% 3%

57%
36%

20%

28%

16%

28%

41%

25%

31%

0%
20%
40%
60%
Ja, deze activiteit wordt op onze school georganiseerd

6%
8%

31%

13%

36%

9%

80%

100%

Ja, deze activiteit wordt bovenschools georganiseerd
Nee, deze activiteit wordt niet georganiseerd
Ik weet niet of deze activiteit wordt georganiseerd

Scholen: Welke van onderstaande activiteiten die plaatsvinden op uw school of beschikbaar zijn voor uw school
worden geheel of gedeeltelijk gefinancierd vanuit de subsidie voor (hoog)begaafdheid? (N=376-495)
(deze vraag is alleen gesteld aan scholen die aangaven dat de betreffende activiteit bestaat)
Ja, deze activiteit
Nee, deze
Ik weet niet of deze
wordt vanuit de
activiteit wordt activiteit wordt
subsidie
niet vanuit de
georganiseerd vanuit
gefinancierd
subsidie
het subsidiegeld,
gefinancierd
maar deze wordt wel
georganiseerd
Scholing m.b.t. (hoog)begaafdheid (Opleiding,
training, cursus)

58%

21%

20%

Individuele begeleiding van
onderwijsprofessionals m.b.t. (hoog)begaafdheid

37%

35%

28%

Aannemen/inkopen van personeel met expertise
op (hoog)begaafdheid

33%

37%

30%

Lerende netwerken /werkgroepen /intervisie
m.b.t. (hoog)begaafdheid

45%

25%

30%

Conferenties, congressen, webinars en symposia
m.b.t. (hoog)begaafdheid

34%

31%

35%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

99

Activiteiten beleid en samenwerking
Samenwerkingsverbanden - Geef per activiteit aan welke veranderingen er hebben plaatsgevonden
(Meerdere antwoorden mogelijk) (deze vraag is alleen gesteld aan scholen die aangaven dat de betreffende
activiteit bestaat)
N

De inhoud
van de
activiteit is
concreter
geworden

De intensiteit
van de activiteit
is veranderd
(meer/minder
intensief)

De partners met Anders,
wie er wordt
namelijk
samengewerkt
m.b.t. de
activiteit

Het aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen
binnen het samenwerkingsverband in kaart
brengen

16

38%

0%

0%

6%

Inventariseren van de onderwijsbehoeften van
(hoog)begaafde leerlingen

15

53%

7%

7%

7%

Inventariseren welke leerlingen binnen het
samenwerkingsverband kenmerken van
(hoog)begaafdheid tonen

9

33%

0%

0%

0%

De aanwezige expertise en het
professionaliseringsaanbod binnen het
samenwerkingsverband in kaart brengen

17

41%

18%

6%

6%

Het instellen van een informatiepunt of
steunpunt voor vragen van ouders, leerlingen
en/of docenten op het gebied van
(hoog)begaafdheid

5

0%

0%

0%

0%

De samenwerking tussen scholen stimuleren op
het gebied van (hoog)begaafdheid

35

23%

20%

9%

0%

De samenwerking tussen onderwijs en externe
partijen (gemeente, jeugdzorg etc.) stimuleren op
het gebied van (hoog)begaafdheid

7

33%

20%

7%

7%

Richtlijnen opstellen over hoe scholen leerlingen
met kenmerken van (hoog)begaafdheid
signaleren

5

40%

0%

0%

0%

N

De inhoud
van de
activiteit is
concreter
geworden

De intensiteit
van de activiteit
is veranderd
(meer/minder
intensief)

De partners met
wie er wordt
samengewerkt
m.b.t. de
activiteit

Anders,
namelijk

Het aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen
binnen het samenwerkingsverband in kaart
brengen

16

38%

0%

0%

6%

Inventariseren van de onderwijsbehoeften van
(hoog)begaafde leerlingen

15

53%

7%

7%

7%

Inventariseren welke leerlingen binnen het
samenwerkingsverband kenmerken van
(hoog)begaafdheid tonen

9

33%

0%

0%

0%

De aanwezige expertise en het
professionaliseringsaanbod binnen het
samenwerkingsverband in kaart brengen

17

41%

18%

6%

6%

Het instellen van een informatiepunt of
steunpunt voor vragen van ouders, leerlingen
en/of docenten op het gebied van
(hoog)begaafdheid

5

0%

0%

0%

0%

100

Oberon

De samenwerking tussen scholen stimuleren op
het gebied van (hoog)begaafdheid

35

23%

20%

9%

0%

De samenwerking tussen onderwijs en externe
partijen (gemeente, jeugdzorg etc.) stimuleren op
het gebied van (hoog)begaafdheid

7

33%

20%

7%

7%

Richtlijnen opstellen over hoe scholen leerlingen
met kenmerken van (hoog)begaafdheid
signaleren

5

40%

0%

0%

0%

Samenwerkingsverbanden: Geef per activiteit aan waarom deze is veranderd t.o.v. de beschrijving in het
subsidieplan? (Meerdere antwoorden mogelijk) (de vraag is alleen gesteld bij activiteiten waarbij
veranderingen waren)
N

Als
gevolg
van
COVID

Door
Door
onvolonvoldoende
doende
samendraagvlak werking

Door feedback
en ervaringen
van scholen &
medewerkers

Door een
tekort aan
geschikt
personeel

Door
Anders,
onduidelijkheid namelijk
over verdeling
van taken

Het aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen
binnen het samenwerkingsverband in kaart
brengen

16

56%

0%

0%

19%

0%

6%

25%

Inventariseren van de onderwijsbehoeften
van (hoog)begaafde leerlingen

15

47%

0%

0%

20%

0%

7%

27%

Inventariseren welke leerlingen binnen het
samenwerkingsverband kenmerken van
(hoog)begaafdheid tonen

9

67%

0%

0%

11%

0%

11%

11%

De aanwezige expertise en het
professionaliseringsaanbod binnen het
samenwerkingsverband in kaart brengen

17

59%

0%

6%

18%

0%

6%

24%

Het instellen van een informatiepunt of
steunpunt voor vragen van ouders,
leerlingen en/of docenten op het gebied
van (hoog)begaafdheid

5

80%

0%

0%

0%

0%

0%

20%

De samenwerking tussen scholen
stimuleren op het gebied van
(hoog)begaafdheid

35

66%

3%

9%

23%

0%

0%

14%

De samenwerking tussen onderwijs en
externe partijen (gemeente, jeugdzorg etc.)
stimuleren op het gebied van
(hoog)begaafdheid

7

47%

0%

13%

40%

7%

0%

7%

Richtlijnen opstellen over hoe scholen
leerlingen met kenmerken van
(hoog)begaafdheid signaleren

5

40%

0%

0%

20%

0%

0%

40%

Hoofdstuk 5 subsidiedoelen
Samenwerkingsverbanden: Geef op een schaal van 1-5 aan in hoeverre er verschillen zijn tussen de
deelnemende scholen in de mate waarop er kennis over (hoog)begaafdheid aanwezig is binnen het
samenwerkingsverband? (N=124)
%
1 Bijna geen verschillen

3%

2

10%

3

38%

4

38%

5 Hele grote verschillen

11%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

101

Samenwerkingsverbanden: Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden mbt de
aanwezige kennis over (hoog)begaafdheid binnen het samenwerkingsverband? (N=124) (M = 4.75, sd =
0.81)
%
1 Zeer ontevreden

0%

2

0%

3

4%
35%

4
5

43%
17%
1%

6
7 Zeer tevreden

Samenwerkingsverbanden: Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden met
betrekking tot de kennisdeling over (hoog)begaafdheid binnen het samenwerkingsverband? (N=124) (M
= 4.47, sd = 1.05).
%
1 Zeer ontevreden

0%

2

2%

3

18%

4

26%

5

40%

6

12%

7 Zeer tevreden

2%

Samenwerkingsverbanden: Geef op een schaal van 1-5 aan in hoeverre er verschillen zijn tussen de
deelnemende scholen in de mate waarop er een passend onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor
(hoog)begaafdheid is? (N=124) (M = 3.50, sd = 0.84)
%
1 Bijna geen verschillen

2%

2

8%

3

39%

4

42%

5 Hele grote verschillen

10%

Samenwerkingsverbanden: Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden met
betrekking tot het passend onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafdheid binnen het
samenwerkingsverband? (N=124) (M = 4.44, sd = 0.88)
%
1 Zeer ontevreden

0%

2

0%

3

15%

4

39%

5

35%

6

11%

7 Zeer tevreden

0%

102

Oberon

Samenwerkingsverbanden: Geef op een schaal van 1-5 aan in hoeverre er verschillen zijn tussen de
deelnemende scholen in de mate van samenwerking met diverse partijen op het gebied van
(hoog)begaafdheid? (N=124) (M = 3.07, sd = 0.91)
%
1 Bijna geen verschillen

3%

2

23%

3

44%

4

25%

5 Hele grote verschillen

6%

Samenwerkingsverbanden: Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden in de
samenwerking tussen scholen en andere partijen rond (hoog)begaafdheid? (N=124) (M = 4.17, sd = 1.03)
%
1 Zeer ontevreden

0%

2

7%

3

14%

4

42%

5

29%

6

7%

7 Zeer tevreden

1%

Samenwerkingsverbanden: Hoe tevreden bent u over de ontwikkeling de afgelopen 12 maanden in de
samenwerking tussen het samenwerkingsverband en andere partijen rond (hoog)begaafdheid? (N=124)
(M = 4.20, sd = 1.2)
%
1 Zeer ontevreden

1%

2

9%

3

15%

4

34%

5

28%

6

11%

7 Zeer tevreden

2%

Samenwerkingsverbanden: Bron van oordeel over een passend onderwijs- en ondersteuningsaanbod
voor (hoog)begaafdheid, meerkeuzevraag (N=124).
%
Op basis van gesprekken met de werkgroep(en) (hoog)begaafdheid

85%

Op basis van gesprekken met de deelnemende scholen

73%

Op basis van mijn eigen indruk

63%

Op basis van gesprekken met (hoog)begaafdheidsexperts

63%

Op basis van gesprekken met ouders en leerlingen

36%

Op basis van een vragenlijst onder de deelnemende scholen

25%

Anders, namelijk.

14%

Op basis van schoolassessments

11%

Op basis van een vragenlijst onder de werkgroep(en) (hoog)begaafdheid

9%

Op basis van een extern onderzoek

6%

Rapport monitor (hoog)begaafdheid – meting 2020-2021

103

Op basis van een vragenlijst onder de (hoog)begaafdheidsexperts

5%

Op basis van een vragenlijst onder de ouders en leerlingen

5%

Samenwerkingsverbanden: Bron van oordeel over kennisniveau, meerkeuze (n = 124).
%
Op basis van gesprekken met de werkgroep(en) (hoog)begaafdheid

83%

Op basis van gesprekken met scholen

73%

Op basis van mijn eigen indruk

65%

Op basis van het aantal medewerkers in scholen met een afgeronde training of opleiding.

45%

Op basis van een vragenlijst onder scholen

33%

Op basis van informatie van ouders en/of leerlingen

26%

Anders, namelijk

15%

Samenwerkingsverbanden: Bron van oordeel over kennisdeling, meerkeuzevraag (n = 124).
%
Op basis van gesprekken met de werkgroep(en) (hoog)begaafdheid

84%

Op basis van mijn eigen indruk

65%

Op basis van gesprekken met de deelnemende scholen

65%

Op basis van het aantal kennisdelingsbijeenkomsten dat plaatsvindt

60%

Op basis van gesprekken met (hoog)begaafdheidsexperts

56%

Op basis van de mate van belangstelling voor georganiseerde kennisdelingsbijeenkomsten

32%

Op basis van het aantal kennisdelingsbijeenkomsten dat plaatsvindt binnen scholen

18%

Op basis van een vragenlijst onder scholen

17%

Op basis van informatie van ouders en/of leerlingen

7%

Anders, namelijk

8%

Samenwerkingsverbanden: Bron van oordeel over samenwerking, meerkeuzevraag (n = 124).
%
Op basis van mijn eigen indruk

84%

Op basis van gesprekken met andere samenwerkingsverbanden

66%

Op basis van gesprekken met gemeentes

58%

Op basis van gesprekken met de scholen

56%

Op basis van gesprekken met (jeugd)zorginstanties

42%

Op basis van gesprekken met ouders

27%

Op basis van een vragenlijst onder de scholen

7%

Op basis van een extern onderzoek

2%

Op basis van een vragenlijst onder ouders

2%

Op basis van een vragenlijst onder andere samenwerkingsverbanden

0%

Op basis van een vragenlijst onder gemeente(s)

0%

Op basis van een vragenlijst onder (zorg)instanties

0%

Anders, namelijk

11%

104

Postbus 1423, 3500 BK Utrecht
t 030 230 60 90 | f 030 230 60 80
info@oberon.eu | www.oberon.eu

Utrecht, november 2021
Onderzoek uitgevoerd met hulp van subsidie van het Nationaal Regieorgaan
Onderwijsonderzoek (NRO)

Oberon