Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 757

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 mei 2021
Inleiding
In januari 2020 informeerde ik u over het advies dat het Bureau
ICT-toetsing (BIT, tegenwoordig Adviescollege ICT-toetsing) heeft
uitgebracht over het programma SAMEN bij Logius en mijn reactie op dat
advies1. Afgelopen juni heb ik tevens een update over de opvolging van
het BIT-advies en de voortgang van het Programma SAMEN gedeeld met
uw Kamer2.
In beide brieven heb ik u inzicht gegeven in de aanleiding en noodzaak
voor het programma SAMEN (te weten twee aanbestedingen voor nieuwe
dienstverlening ten behoeve van ICT-infrastructuur en
Gegevensuitwisseling/Digipoort). Voor achterliggende context en historie
verwijs ik u naar deze eerdere brieven.
Het BIT-advies is aanleiding geweest om de strategie van de twee
aanbestedingen te wijzigen. Door die wijziging is recht gedaan aan het
uitgebrachte BIT-advies en kunnen de aanbestedingen binnen het
programma SAMEN in lijn met het advies worden doorgezet. Dit is nodig
om de continuïteit van de dienstverlening van Logius te borgen en de
huidige onrechtmatigheid zo beperkt mogelijk te houden.
De reden om u nu opnieuw over de voortgang te informeren ligt in de
aanbesteding voor Gegevensuitwisseling/Digipoort, zoals in deze brief
uiteengezet wordt.

1
2

kst-26643-757
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 26 643, nr. 659
Kamerstuk 26 643, nr. 699

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 757

1

Stand van zaken
In 2020 zijn raamovereenkomsten voor Gegevensuitwisseling/Digipoort
afgesloten met een viertal partijen. Zij kunnen meedingen naar nadere
overeenkomsten (NOK’s) om diverse onderdelen van de Gegevensuitwisseling dienstverlening, waaronder Digipoort, te herbouwen. Voor deze
constructie is gekozen om te voorkomen dat er een te grote afhankelijkheid van één leverancier wordt gecreëerd. Ondertussen is in december
2020 de eerste NOK voor een specifiek deelgebied gegund (dat betreft
vervanging van de dienstverlening voor een onderdeel van de Berichtenbox) en is in januari een nieuwe leverancier gestart met de herbouw.
Voor de herbouw van Digipoort, de grootste NOK, is in het eerste kwartaal
van 2020 een vijftal scenario’s uitgewerkt en vergeleken. Het Ministerie
van BZK, waaronder Logius, en de afnemers van Logius hebben deze
scenario’s beoordeeld aan de hand van 17 criteria en op basis van destijds
beschikbare informatie en externe adviezen. In lijn met de BIT-adviezen is
daarbij gekeken naar:
– De herbruikbaarheid van de code van Digipoort: deze herbruikbaarheid
is beoordeeld door een gespecialiseerd extern adviesbureau3 en er is
inzake de juridische aspecten van dit hergebruik advies ingewonnen bij
de Landsadvocaat;
– De verantwoordelijkheidsverdeling tussen Logius en de leverancier:
hierbij is uitgegaan van maximale verantwoordelijkheid bij de
leverancier (resultaatverplichting);
– De financiële consequenties en de risico’s van de alternatieven: het
financieel model dat door BZK in samenspraak met afnemers is
opgesteld, is gevalideerd door een extern adviesbureau.
Dit heeft geleid tot een gedragen keuze door de eerdergenoemde partijen
voor het scenario dat beschreven staat in de Kamerbrief van 29 juni 20204.
Naar dit scenario wordt hier verder verwezen als «scenario 2.5», zoals dit
scenario intern bekend is.
«Scenario 2.5» ging uit van maximaal hergebruik van bestaande
softwarecode en volledige verantwoordelijkheid bij de leverancier voor de
herbouw, middels een resultaatverplichting. Dit scenario deed recht aan
het BIT-advies en heeft het de meest gunstige financiële consequenties
ten opzichte van de andere scenario’s.
Wijziging
Inmiddels is door nieuwe inzichten en uit nieuwe informatie gebleken dat
dit «scenario 2.5» meerdere technische en organisatorische consequenties
heeft, die niet eerder bekend waren. Hierdoor bleek heroverweging van
het gekozen scenario nodig.
De volgende zaken zijn opnieuw onderzocht:
– Hetzelfde gespecialiseerde externe adviesbureau als in 2020 is
gevraagd om op basis van deze nieuwe informatie en inzichten
wederom te bekijken of het gekozen scenario nog opportuun is;
– Daarnaast hebben de vier nieuwe leveranciers (raamcontractpartijen)
haalbaarheidsstudies uitgevoerd of met de huidige beschikbare
informatie volledige verantwoordelijkheid voor de herbouw genomen
kon worden (resultaatverplichting);
– Tenslotte is het financiële model voor de scenario’s geactualiseerd.

3
4

SIG = Software Improvement Group
Kamerstuk 26 643, nr. 699

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 757

2

Deze onderzoeken hebben uitgewezen dat:
– Maximaal hergebruik van bestaande softwarecode complexer is dan
eerder gedacht (met name te veel verwevenheid);
– De huidige documentatie en informatie niet voldoende is voor
potentiële leveranciers (inclusief de huidige leverancier) om een
resultaatverplichting aan te kunnen gaan;
– «Scenario 2.5» een veel langere doorlooptijd heeft dan eerder was
ingeschat, waardoor het scenario zorgt voor een langere periode van
onrechtmatigheid en duurder wordt.
Er hebben diverse bijeenkomsten plaatsgevonden met het ministerie,
waaronder Logius, en de afnemers van Logius die Digipoort gebruiken.
Op basis daarvan ben ik tot de conclusie gekomen dat nu beter teruggegrepen kan worden naar een ander scenario dat in 2020 is beschreven,
namelijk «scenario 3». In dit scenario wordt nieuwbouw voorzien met
moderne technologie, op basis van open source. Daarmee wordt niet
langer ingezet op hergebruik van bestaande code, zoals het BIT
adviseerde, omdat dit complexer blijkt dan eerder gedacht. Verder sluit dit
scenario aan bij het BIT-advies. Zo ligt in «scenario 3» de verantwoordelijkheid nog steeds voor het grootste deel bij de nieuwe leverancier,
waarbij wordt uitgevraagd op basis van teamcapaciteit onder regie van de
leverancier. Bij scenario 2.5 werden de werkzaamheden op basis van een
resultaatverplichting uitgevraagd. Logius heeft zich sinds de komst van
het BIT verder ontwikkeld, waardoor onderdelen van het BIT-advies door
de tijd zijn ingehaald. De verschillen tussen «scenario 2.5» en «scenario 3»
zijn kort weergegeven in bijlage 1.
De uitvraag voor de nadere overeenkomst voor herbouw van Digipoort is
medio mei gepland, waarna het beoordelings- en gunningsproces moet
worden doorlopen. Naar verwachting zal in het derde kwartaal de gunning
en contractering plaatsvinden.
Ik heb er vertrouwen in dat in dit herbouwscenario de continuïteit van de
dienstverlening van Digipoort gewaarborgd is en blijft.
Tot slot
In november 2020 is de aanbesteding voor de dienstverlening van de
ICT-infrastructuur als onderdeel van het programma SAMEN succesvol
afgerond. De migratie van alle Logius-dienstverlening naar de nieuwe
ICT-infrastructuur staat grotendeels gepland voor dit jaar.
Met de genomen stappen, (1) het afsluiten van een Raamovereenkomst
voor Gegevensuitwisseling/Digipoort met vier geschikte partijen, (2) een
heroverweging voor het eerder gekozen scenario voor de herbouw van
Digipoort als onderdeel van deze Raamovereenkomst, en (3) het afsluiten
van een nieuw dienstverleningscontract voor de ICT-infrastructuur van
Logius, zijn de adviezen van het BIT ter harte genomen en kan, weliswaar
met vertraging, de uitvraag voor Digipoort worden doorgezet. Hierdoor
wordt én de periode van onrechtmatigheid zo kort mogelijk gehouden én
de continuïteit van de dienstverlening van Logius geborgd.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 757

3

Bijlage 1.

Verschillen tussen de scenario’s 2.5 en 3

Fase 1

Fase 2
Fase 3

Scenario 2.5

Scenario 3

1. Hergebruik Digipoort software
2. Herbouw koppelvlakken en middleware
3. O.b.v. resultaatverplichting leverancier
4. Herbouw Digipoort software
5. O.b.v. teams onder regie leverancier
6. Migratie Digipoort naar platform
Logius
7. O.b.v. teams onder regie van Logius

1. Herbouw Digipoort software, met
technologie gebaseerd op open source
2. Herbouw koppelvlakken en middleware
3. O.b.v. teams onder regie leverancier
n.v.t.
4. Migratie Digipoort naar platform
Logius
5. O.b.v. teams onder regie van Logius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 757

4