Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 826

Industriebeleid

Nr. 109

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 januari 2019
Naar aanleiding van het ordedebat van 17 januari 2019 heeft u mij het
verzoek van het lid Laçin overgebracht om uw Kamer nog voor het AO
Externe Veiligheid van 23 januari a.s. te berichten over de situatie van de
emissies rond Tata Steel1. Deze vraag is mede gesteld omdat
omwonenden in de omgeving van Tata Steel aandacht vragen voor de
aanpak van deze emissies door de provincie Noord-Holland2.
Ik begrijp goed dat omwonenden zich zorgen maken over de emissies
vanaf het terrein van Tata Steel en de mogelijke gevolgen daarvan op de
gezondheid. De provincie Noord-Holland geeft aan dat de uitstoot van
grafiet afkomstig is van het bedrijf Harsco Metals Holland B.V. (hierna:
Harsco) dat op het terrein waar ook Tata Steel is gevestigd en onder meer
ruwijzerafval van Tata Steel ontzwavelt en afslakt.
Met deze brief ga ik in op de verantwoordelijkheidsverdeling, reeds
getroffen maatregelen en aanvullende acties om de overlast die
omwonenden ervaren tegen te gaan. Ik heb daartoe de provincie
Noord-Holland gevraagd mij van informatie te voorzien. De reactie van de
provincie op dit informatieverzoek is bijgevoegd als bijlage 13.
Verantwoordelijkheidsverdeling
Ik hecht eraan te benadrukken dat bedrijven zelf primair verantwoordelijk
zijn om binnen de geldende milieukaders te opereren en zorg te dragen
voor het voorkomen of zoveel mogelijk beperken van overlast voor
omwonenden. Dit geldt ook voor Tata Steel en Harsco, bedrijven die zich
bevinden nabij woonbebouwing.

1

Handelingen II 2018/19, nr. 42, Regeling van Werkzaamheden.
Openbare brief van de Stichting IJmondig namens de inwoners van Wijk aan Zee aan Minister
President Rutte in de Volkskrant van 16 januari jl.
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

kst-29826-109
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 826, nr. 109

1

Gedeputeerde staten van Noord-Holland zijn het bevoegd gezag voor Tata
Steel en Harsco op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en het Besluit omgevingsrecht (Bor). Het gaat daarbij om vergunningverlening, toezicht en handhaving, de zogenaamde (VTH-taken), die
uitgevoerd worden door een omgevingsdienst binnen het VTH-stelsel. In
het geval van Tata Steel en Harsco zijn deze taken belegd bij de
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied.
Als Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat ben ik systeemverantwoordelijk voor het VTH-stelsel. Dit betreft de zorg voor de inrichting
en werking van het stelsel als geheel, waarbij iedere partij, inclusief de
provincie, zijn bevoegdheden houdt. De Inspectie Leefomgeving en
Transport vervult binnen dit stelsel een adviserende rol bij de verlening
van WABO-vergunningen door de provincies aan grote bedrijven,
waaronder BRZO-bedrijven zoals Tata Steel. De provincie is verplicht de
ILT om advies te vragen alvorens een vergunning te verlenen, waarop de
ILT de mogelijkheid heeft daarop te adviseren.
Reeds getroffen maatregelen
De provincie Noord-Holland heeft mij laten weten dat de grafietuitstoot
tijdens het productieproces bij de staalfabricage van Tata Steel ontstaat bij
het leegkiepen van de vloeibare slak uit de zogenaamde slakpannen. Dit
deel van het productieproces wordt uitgevoerd door Harsco. Er kan
daarbij sprake zijn van stofverspreiding waarbij stof met losse grafietdeeltjes, mede afhankelijk van de windomstandigheden, neerdaalt bij de
woningen in de regio. Dit laatste is echter op grond van de geldende
milieuvergunning niet toegestaan, zo heeft de provincie mij laten weten.
De provincie heeft mij over deze overtreding van de vergunningsvoorschriften aangegeven dat sinds het voorjaar van 2018 regelmatig
meldingen bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied binnengekomen zijn over de uitstoot van grafiet vanaf het terrein van Tata Steel.
Hierop is het toezicht vanuit de omgevingsdienst geïntensiveerd. Omdat
dit niet tot de gewenste verbeteringen leidde, heeft de omgevingsdienst in
juli 2018 aan Harsco een waarschuwingsbrief verzonden en gemaand de
grafietuitstoot te stoppen. Op 1 november 2018 is dit gevolgd door het
opleggen van een last onder dwangsom die maximaal dertig maal kan
worden verbeurd, hetgeen inmiddels 28 maal heeft plaatsgevonden.
De provincie heeft mij gemeld dat zij momenteel beziet welke maatregelen te treffen in vervolg hierop. Naast de mogelijkheid van het verhogen
van het bedrag van de dwangsom kijkt de provincie daarbij ook naar
andere opties om tot een oplossing voor de korte termijn te komen.
Daarnaast is een strafrechtelijk onderzoek gestart naar het overtreden van
de vergunningvoorschriften.
De provincie heeft mij verder laten weten dat Tata Steel maatregelen heeft
aangekondigd, gericht op het minimaliseren van de stofoverlast.
Inmiddels is het productieproces aangepast waarbij de slakpannen langer
worden afgekoeld. Ook hebben Tata Steel en Harsco, met het oog op
verdere verbetering, aan de provincie aangegeven dat uiterlijk in april
2020 een overkapping van de installatie in de vorm van een grote hal zal
worden gerealiseerd om zo emissies uit het procedé af te vangen en te
filteren. Samen met de omgevingsdienst worden de mogelijkheden bezien
om de bouw van de hal te versnellen. De omgevingsdienst zal namens de
Provincie toezien op de implementatie van deze en andere maatregelen.
Op basis van de gesprekken tijdens bewonersavonden van 28 november
en 11 december 2018 heeft de provincie besloten om de huidige gezondheidssituatie in de regio door het RIVM te laten onderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 826, nr. 109

2

Op deze bewonersavonden werd gesproken over de zogenaamde
grafietregens en de mogelijke samenstelling en gevolgen voor de
gezondheid daarvan. Het RIVM zal in opdracht van de provincie bij
omwonenden nagaan welke vragen er (nog meer) leven en vervolgens
nader onderzoek doen. Ik heb de provincie gevraagd mij te laten weten
wanneer de eerste resultaten hiervan te verwachten zijn en tevens
gevraagd de omwonenden nauwgezet van deze planning en onderzoeksresultaten op de hoogte te houden.
Daarnaast brengt de Gezondheidsmonitor IJmond4 (4-jaarlijks onderzoek
door RIVM en GGD Kennemerland dat mede in mijn opdracht plaatsvindt,
laatste rapportage in 2018) de lange-termijn-gezondheidseffecten van
chronische blootstelling aan de plaatselijke luchtverontreiniging in beeld.
Het datarapport Luchtkwaliteit IJmond 2017 van de GGD Amsterdam laat
zien dat de jaargemiddelde concentraties van vrijwel alle onderzochte
luchtverontreinigende stoffen5 in de periode 2009 tot en met 2017 is
gedaald. De provincie heeft mij met het oog op de gezondheidseffecten
van luchtverontreiniging in de regio ook gemeld dat het project Hollandse
Luchten is gestart. Dit is een project waarbij bewoners met sensoren de
luchtkwaliteit (fijnstof en stikstofdioxide) kunnen monitoren. Naar
aanleiding van de zorgen over de grafietuitstoot van Harsco heeft de
provincie nu besloten om extra sensoren in te zetten in het gebied.
Tot slot
Met bovenstaande zijn niet alle vragen beantwoord. Uit mijn contacten
met de provincie blijkt, dat zij op dit moment nog bezig is het beeld te
completeren. Ook bereidt de provincie ondertussen de beschreven
stappen voor, voor zowel de korte als de langere termijn.
Ik heb de provincie gevraagd mij op de hoogte te houden van de
vervolgstappen en zal de uitvoering daarvan actief volgen.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

4

https://www.ggdkennemerland.nl/nieuws/2018/03/Gezondheidsmonitor-IJmond-meetgezondheid-inwoners
5
UITZONDERING IS H2S WAARVOOR GEEN DALING IS BEREKEND.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 826, nr. 109

3