Voorzitter
de fractie van de PVV voor deze motie hebben gestemd
en die van de overige fracties ertegen, zodat zij is
verworpen.
In stemming komt de motie-Wiegman-van Meppelen
Scheppink/Van der Staaij (21501-20, nr. 435).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, de PvdD, de ChristenUnie en de
SGP voor deze motie hebben gestemd en die van de
overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.
In stemming komt de motie-Ten Broeke c.s. (21501-20,
nr. 436).
De voorzitter: Ik constateer dat de aanwezige leden van
de fracties van de SP, GroenLinks, D66, de PvdD, de VVD,
de SGP, de PVV en het lid Verdonk voor deze motie
hebben gestemd en de aanwezige leden van de overige
fracties ertegen, zodat zij is verworpen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Aanpassing van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering tot invoering van
een procedure voor deelgeschillen ter bevordering
van de buitengerechtelijke afhandeling van letselen overlijdensschade (Wet deelgeschilprocedure
voor letsel- en overlijdensschade) (31518).
De voorzitter: Wij gaan proberen om deze hele wet
vandaag af te ronden. Ik geef als eerste het woord aan
mevrouw Van Vroonhoven-Kok van het CDA.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
©
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Voorzitter. Er
zijn vele manieren om je recht te halen en steeds meer
raken wij ervan doordrongen dat de rechter niet altijd de
aangewezen persoon is om de rechtzoekende uitsluitsel
te geven. De rechter is duur, de procedure duurt vaak
eindeloos en de uitkomsten zijn lang niet altijd bevredigend. Het is dan ook terecht dat het kabinet alternatieve
wegen verkent.
Het wetsvoorstel geeft de rechtzoekende meer en
wellicht ook effectievere instrumenten en het werkt
bovendien kostenbesparend voor het Rijk. Immers, voor
het oplossen van een geschil kan de rechtzoekende naar
de rechter, maar de kans is groot dat hij bijvoorbeeld via
het juridische loket, een geschillencommissie of
mediation sneller en goedkoper uit is en ook nog eens
een betere uitkomst krijgt.
Een dankbaar juridisch deelterrein waar heel wat winst
te behalen is, is de letsel- en overlijdensschadepraktijk.
Al jaren volgt de Kamer de slepende procedures op de
voet. De financiële belangen zijn groot en de krachtsverhoudingen zijn echt ongelijk. De machtige verzekeraar
die het zich kan permitteren om de boel te traineren, is in
het voordeel. Gevolg zijn slepende procedures. Bijna
iedere onderhandeling wordt zo doodgeslagen. In belang
van allen zal het proces moeten worden ″platgedrukt″.

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

De rechter kan daarbij een goede stok achter de deur
zijn.
De afwikkeling van letselschadezaken is voor een
belangrijk deel ook een kwestie van onderhandelen.
Maar dan moet er wel eenduidigheid zijn over de
aansprakelijkheidsvraag. Er moeten toch zeker regelingen
mogelijk zijn die het mogelijk maken dat je met een
redelijk snelle uitspraak van de rechter verder kunt als
een onderhandelingsproces dreigt te stokken, zonder dat
een en ander de boel jarenlang vertraagt?
De gedachte die in het wetsvoorstel is verwoord en
verankerd, namelijk dat partijen in onderhandeling zijn
en de verwachting hebben dat ze er samen uit kunnen
komen en dat ze dan zullen kiezen voor een nieuwe
geschilprocedure omdat je zo de bodemprocedure
achterwege kunt laten, heeft onze volledige steun. De
geschilprocedure levert niet alleen tijdwinst op, maar ook
een aanmerkelijke verlichting van de werklast van de
rechterlijke macht.
In de nota naar aanleiding van het verslag constateren
wij dat de meeste vragen van de CDA-fractie naar
tevredenheid zijn beantwoord. Ik zal desondanks nog een
paar opmerkingen maken en enkele vragen stellen.
De deelgeschilprocedure geldt voor allerlei soorten
geschillen. Een rechter wijst het verzoek alleen af als hij
meent dat het onvoldoende zal bijdragen aan de
totstandkoming van een vaststellingsovereenkomst. Ik
vind dat een goede zaak, want je dwingt de rechter
daarmee om puntig tussenbeide te komen. Het doel van
zijn ingrijpen is om de partijen weer aan de onderhandelingstafel te krijgen. Heel goed vinden wij ook de
mogelijkheid van comparitie. Comparitie biedt de rechter
namelijk de mogelijkheid om te bezien of er een
schikking kan worden getroffen. Je houdt daarmee de
partijen bij elkaar.
De belasting van de rechterlijke macht. Heeft de
rechterlijke macht voldoende capaciteit om een verzoek
om een deelgeschilprocedure op korte termijn te
behandelen? Hoeveel rechters moeten hiervoor worden
vrijgemaakt en opgeleid worden? Graag een reactie van
de minister.
Ik kan mij voorstellen dat op verschillende deelterreinen een uitspraak van de rechter wordt gevraagd. Ik
heb gevraagd of die verzoeken gebundeld kunnen
worden. De minister antwoordt op die vraag niet. Hij
stelt alleen dat een verzoek kan worden afgewezen, maar
zegt niets over de vraag of bundeling van verzoeken wel
of niet wenselijk is. Ik krijg op dit punt graag alsnog een
reactie.
De verhouding met het tuchtrecht. De confraternele
correspondentie, de correspondentie tussen advocaten,
mag niet zomaar openbaar worden gemaakt. Maar voor
een deelgeschilrechter is het van belang om zich een
beeld van de zaak te kunnen vormen. De minister vindt
dat niet zo belangrijk, omdat de meeste procedures
zouden zien op de correspondentie tussen een advocaat
en een verzekeraar. Dat wil zeggen op gewone juridische
adviseurs. Er zou echter best wel eens een keer sprake
kunnen zijn van twee advocaten. En dan is het aan de
Nederlandse Orde van Advocaten om te beslissen of het
noodzakelijk is om die gedragsregel aan te passen. Hier
kom ik op een afweging van twee belangen, enerzijds het
belang van de advocaat en anderzijds het belang van de
rechtszoekende. Dit is een netelige kwestie. Heeft de
minister inmiddels over dit onderwerp al contact gehad
met de orde? Hoe wil hij reageren op deze zaak?

25 juni 2009
TK 100

100-7933

Van Vroonhoven-Kok
Ten slotte. Het gaat om een fundamentele wijziging
van de bestaande situatie waar wij het vandaag over
hebben. We introduceren een nieuwe manier van
procederen. Er zullen ongetwijfeld nog veel praktische
vragen opborrelen, bijvoorbeeld hoe dit instrument zich
verhoudt tot andere gerechtelijke instrumenten zoals het
voorlopige deskundigenbericht en het voorlopige
getuigenverhoor.
Dan zijn wij ook weer terug bij het begin. Wij staan
een fundamentele herbezinning van het gebruik van de
rechter voor. De fase voorafgaand aan de gerechtelijke
procedure kan veel beter worden benut. Civiele
geschillenbeslechting hoeft niet altijd voor de rechter te
worden uitgevochten. In dat licht wordt de mogelijkheid
van een preprocessuele schikkingscomparitie geopperd,
dat betekent dat je alles al bij elkaar brengt, voordat het
bij de rechter is. Zou dit instrument voor de deelgeschilprocedure – vraag ik de minister ten slotte – dus
misschien ook voor andere delen van het civiele recht
kunnen worden geïntroduceerd?
Voorzitter. Ik wil de minister bedanken voor het feit dat
hij de evaluatietermijn naar vier jaar heeft teruggebracht.
©
Mevrouw Gerkens (SP): Leef eerlijk, wees niemand tot
schade en geef ieder het zijne. Zo zei de Romeinse keizer
Justianus nu al bijna 1500 jaar geleden. Het lijkt ook zo
simpel: geef iedereen het zijne. De praktijk in de
afwikkeling van letselschade en overlijdensschade is
helaas anders.
Het zal je maar gebeuren: van de ene op de andere
dag verander je buiten je schuld om door een ongeval
van een hardwerkend, gezond persoon in een lichamelijk
wrak en is je toekomst onzeker. Of nog erger: je
nabestaanden moeten zien hoe ze het na jouw overlijden
verder zonder jou gaan redden. Het zijn dramatische
gebeurtenissen die diep ingrijpen in mensenlevens en
het laatste waar je hoofd dan naar staat, zijn zakelijke
onderhandelingen over de aard van je letsel en de
financiële gevolgen daarvan.
Toch is dat wat wordt verwacht van benadeelden.
Daarbij is er vanaf het begin sprake van een ongelijke
positie tussen de aansprakelijke partij, veelal vertegenwoordigd door de verzekeraar, en de benadeelde. Bij de
verzekeraar is de letselschaderegeling dagelijkse kost en
gaat bij een schademelding een vast draaiboek in
werking. Wat is de ernst van de schade? Wat is mogelijk
het financiële risico? Is er sprake van persoonsschade?
Vanaf het eerste moment wordt er zakelijk naar de
schademelding gekeken. De benadeelde is op dat
moment in een heel andere situatie. Hoe moet het met
mijn werk? Hoe lang gaat dit duren? Word ik weer beter?
Wie brengt mijn kinderen naar school? En vooral ook:
wie moet ik bellen om mij hierbij te helpen? De
benadeelde moet zijn weg vinden in het woud van
belangenbehartigers die naar eigen zeggen allemaal het
beste met hem voorhebben.
De heer Heerts (PvdA): Voorzitter. Ik begrijp het betoog
van mevrouw Gerkens, maar gaat zij ervan uit dat al die
benadeelden geen vorm van rechtsbijstandsverzekering
hebben?
Mevrouw Gerkens (SP): Niet allemaal. Er zijn natuurlijk
benadeelden die wel verzekerd zijn, maar een groot deel

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

van de benadeelden heeft inderdaad geen vorm van
rechtsbijstandsverzekering.
Voorzitter. Helaas moeten wij constateren dat
betrokkenen niet altijd het beste voor hebben met de
belangen van de benadeelde. Steeds vaker duiken er
berichten op over belangenbehartigers die hun eigen
belang en hun eigen portemonnee vooropstellen. Als er
dan eenmaal een traject op gang gekomen is, waarbij de
benadeelde contact heeft met de verzekeraar, kan het
nog lang duren. De verhalen over verzekeraars die
schadeafwikkelingen traineren, zijn allen bekend. Ik wijs
bijvoorbeeld op eerdere rapporten van Stichting De
Ombudsman en ook televisieprogramma’s zoals Radar
en Zembla die hier aandacht aan hebben besteed.
Naarmate het financiële belang toeneemt, gaat de
trukendoos van de verzekeraars verder open. Benadeelden worden geobserveerd, er wordt geprobeerd om
zonder toestemming medische gegevens te verkrijgen en
ze worden financieel uitgerookt. Het devies bij de
verzekeraars lijkt te zijn dat er bij grote schades nog altijd
betaald kan worden, maar dat eerst geprobeerd wordt
om de schade-uitkering naar beneden te krijgen. Dat is
niet omdat de benadeelde geen recht zou hebben op een
hoger bedrag, maar omdat men zo min mogelijk wil
uitkeren. Waar een onwrikbare houding toe kan leiden,
hebben wij helaas de afgelopen tien jaar gezien in de
legionellazaak. Vandaag bespreken wij het wetsvoorstel
deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade.
Deze procedure moet gaan bijdragen aan de vereenvoudiging en versnelling van de buitengerechtelijke
afhandeling van letsel- en overlijdensschade. De
SP-fractie is een groot voorstander van het doorbreken
van de jarenlange procedures die nu in dit soort zaken
helaas aan de orde van de dag zijn.
De minister antwoordt in de nota naar aanleiding van
het verslag dat de verzekeraar ook belang heeft bij een
snelle afwikkeling. De minister noemt als voorbeeld de
hogere wettelijke rente en de extra advocaatkosten die
anders moeten worden betaald. Ik vrees toch dat de
minister op dit punt de realiteit uit het oog verliest. De
verzekeraars maken deze afwegingen nu al en het
resultaat is bekend. Bij grote financiële belangen loont
het blijkbaar om die extra kosten voor lief te nemen.
Laten wij eerlijk zijn, zij kunnen het zich financieel ook
veroorloven. Een slachtoffer met letselschade heeft die
positie niet en beschikt gewoon over minder tijd en geld
dan een verzekeraar. Wij hopen dat de deelgeschilprocedure kan bijdragen aan het verkorten van de duur
van de afwikkeling, die ook buitengerechtelijk vaak
jarenlang duurt.
Ik heb mij enigszins verbaasd over een opmerking van
de minister in de nota naar aanleiding van het verslag.
De minister zegt dat de vraag of een deelgeschilprocedure de aangewezen weg is, niet afhangt van de
betrokken financiële belangen, maar van de aard van de
vraag die de partijen verdeeld houdt. De omvang van de
financiële belangen is volgens de minister bijvoorbeeld
van geen belang bij de vraag of er een deskundige moet
worden benoemd. Ik ben bang dat ik de minister uit de
droom moet helpen. Het gaat in letselschadezaken altijd
om financiële belangen. Ook een geschil over het
benoemen van een deskundige gaat over geld. De
conclusies van die deskundige zullen immers worden
vertaald in financiële gevolgen.
Dat maakt de situatie vaak zo schrijnend voor
slachtoffers met letselschade. Er valt niet aan te

25 juni 2009
TK 100

100-7934

Gerkens
ontkomen, maar er wordt onderhandeld over een prijs,
over het verlies van gezondheid, het verlies van
levensvreugde, het verlies van arbeidscapaciteit of het
verlies van een dierbare. Het gaat in letselschadezaken
altijd over geld. Dat moeten wij goed voor ogen houden.
Mijn fractie vindt het een goede zaak dat het aantal
deelgeschilprocedures niet wordt beperkt. De rechter kan
immers uitstekend beoordelen of een deelgeschilprocedure kan bijdragen aan de oplossing. Het kan in het
ene geval misschien een aantal procedures zijn, terwijl in
het andere geval één procedure al te veel is. Gelet op de
grote diversiteit in individuele omstandigheden is het
daarom een goede keuze om dit aan de rechter over te
laten.
De werklast van de rechterlijke macht is een volgend
punt waarover onduidelijkheid bestaat. De minister
verwacht dat deelgeschilprocedures niet zullen leiden tot
een extra belasting bij de rechterlijke macht omdat het
aantal bodemprocedures zal verminderen. Het is een
nogal rooskleurige voorstelling van zaken en de minister
geeft dit ook onomwonden toe. Wij weten gewoon niet
of de rechterlijke macht extra zal worden belast. Wij
kunnen alleen de evaluatie van de wet op dit punt
afwachten.
Dat neemt niet weg dat wel een aantal effecten te
voorzien is.
De heer Teeven (VVD): Mevrouw Gerkens werpt
inderdaad een terecht punt op. Is zij er een voorstander
van dat wij er als wetgever naar moeten streven dat de
deelverschilprocedure en de eventueel te volgen
bodemprocedure altijd bij de, in persoon dezelfde,
absolute en relatieve competente rechter plaatsvindt? Dat
zou de werklast kunnen verminderen, want dan hoef je je
niet iedere keer in te lezen in zowel het deelgeschil als
het totale geschil.
Mevrouw Gerkens (SP): De heer Teeven heeft hierover
een amendement ingediend. Ik heb dat gezien. De
gedachte erachter vind ik sympathiek, maar in de praktijk
zal dit toch lastiger uitvoerbaar zijn. Het is mogelijk dat
een deelgeschilprocedure bij de kantonrechter voorkomt
en dat uiteindelijk de procedure zelf zo gecompliceerd
wordt dat het een bodemprocedure wordt. Dan willen wij
daarnaar toch een rechter laten kijken die veel meer
gespecialiseerd is. Er is daarmee net een proef uitgevoerd in Amsterdam. Er zijn wellicht ook andere
praktische bezwaren. Wat doen wij als de rechter op
vakantie is of wellicht geen rechter meer is? De gedachte
van de heer Teeven is sympathiek en de conclusie dat dit
veel werklast kan schelen, deel ik. Maar de uitvoering
vind ik complicaties opleveren.
Er is wel een aantal effecten te voorzien, zei ik. Met de
dreiging van de verhoging van de competentiegrens naar
€ 25.000 zal wellicht in een aantal simpelere zaken de
deelgeschilprocedure bij de kantonrechter komen.
Volgens de minister zal de verhoging van de
competentiegrens ontegenzeglijk van invloed zijn op het
aantal zaken dat door de kantonrechter zal worden
behandeld. In hoeverre is dit een voordeel? Is immers bij
de verhoging van de competentiegrens niet aan de orde
geweest dat ingewikkelde zaken die bij de sector kanton
komen meervoudig zullen worden afgedaan? En wat is
dan het criterium voor de hoogte van de vordering?
Wanneer het bijvoorbeeld gaat over een geschil over de
inkomenscomponent als deel van de schade, is dan de

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

hoogte van de vordering van het deelgeschil de
maatstaf, of de hoogte van de vermoedelijke totale
schade? En deelt de minister de mening dat de kantonrechter alleen een rol kan spelen bij eenvoudige
letselzaken?
Dit brengt mij bij de procesvertegenwoordiging. De SP
acht procesvertegenwoordiging nodig in deelgeschilprocedures. Geschillen die in deelprocedure worden
voorgelegd, zijn vaak bepalend voor een verdere
afwikkeling van de totale zaak. Een fout is snel gemaakt
met een grote, rechtvaardige en deskundige belangenbehartiger. Terecht wordt ook op dit punt gewezen door de
vereniging letselschadeadvocaten. Een verhoging van de
competentiegrens tot € 225.000 maakt deskundige
bijstand des te meer nodig.
Hiermee kom ik ook op het punt van de kosten van de
deelgeschilprocedure. De procedure onderscheidt zich
van andere rechtsmiddelen doordat de kosten van de
deelgeschilprocedure als buitengerechtelijke kosten voor
rekening komen van de aansprakelijke. De SP vindt dat
een goede zaak, omdat daarmee een belangrijk obstakel
wordt weggenomen voor de benadeelde. Benadeelden
hebben geen belang bij vertraging van de afwikkeling,
maar zouden anders wellicht omwille van de kosten
moeten afzien van een deelgeschilprocedure. Die
drempel wordt nu weggenomen en de verzekeraar zal
dan wellicht tot een andere afweging in de onderhandelingen komen. Hiermee wordt ook de benadeelde in de
positie gebracht dat hij een gerechtvaardigd belang in
een deelgeschilprocedure aan de orde kan stellen zonder
daarbij gehinderd te worden door financiële drempels.
Daarbij is het van belang om te onderkennen dat de
rechter altijd een afweging zal maken over de wenselijkheid van de deelgeschilprocedure. Wegen de te
investeren tijd, geld en moeite op tegen het belang van
de vordering en de bijdrage die de procedure kan
leveren aan de totstandkoming van een buitengerechtelijke afwikkeling? De rechter zal een dubbele
redelijkheidstoets moeten hanteren.
Volgens het wetsvoorstel wordt artikel 241 Rechtsvordering van toepassing op de kosten van de deelgeschilprocedure. Wanneer de aansprakelijke een bodemprocedure begint, verschieten de kosten van de
deelgeschilprocedure van kleur. De SP vindt dat
ongewenst. Hiermee blijft onzekerheid bestaan voor de
benadeelde tijdens de afwikkeling. Het belang van de
toegang van de benadeelde tot de deelgeschilprocedure
wordt door de SP zwaarder gewogen dan het toepassen
van artikel 241. Wij hebben daarom een amendement
ingediend om artikel 241 Rechtsvordering niet van
toepassing te laten zijn op de kosten van de deelgeschilprocedure, te meer omdat er een zo nadrukkelijke
rechterlijke toets is voorafgegaan aan die deelgeschilprocedure.
De SP hoopt van harte dat de deelgeschilprocedure in
de praktijk een bijdrage kan leveren aan de versnelling
en vereenvoudiging van de letsel- en overlijdensschade.
Te vaak duurt de afwikkeling van letselschadezaken te
lang, en wordt er eerder leed toegevoegd dan leed
vergoed. Wij zijn daarom positief over dit wetsvoorstel,
maar dan wel met kritische kanttekeningen en suggesties
voor verbetering. Het doel dat ons allemaal voor ogen
staat, is tenslotte: geef ieder het zijne.

25 juni 2009
TK 100

100-7935

©
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. De Partij voor de
Vrijheid is van mening dat de deelgeschilprocedure zoals
voorgesteld in het thans voorliggende wetsvoorstel een
welkome aanvulling is op de al bestaande procesrechtelijke instrumenten die gericht zijn op, of kunnen
bijdragen aan de beëindiging van een geschil. Door
middel van dit wetsvoorstel kan worden voorkomen dat
jarenlang over allerlei aspecten van verzekeringsaansprakelijkheid in een geval van letsel- of overlijdensschade moet worden geprocedeerd. Behalve dat hier
hoge kosten mee gemoeid kunnen zijn, dient ook de
emotionele belasting niet onderschat te worden. Het is
voor de schade lijdende partij zwaar genoeg dat zij
schade heeft geleden en een langdurige rompslomp met
een koppige verzekeraar is een zware belasting. Als de
onderhandelingen op een deelonderwerp in een impasse
komen, is het goed dat over dat onderwerp dus een
beslissing van de rechter kan worden gevraagd. Dit is
beter voor zowel degene die schade heeft geleden alsook
voor de rechtspraak, die op deze manier hopelijk minder
belast zal worden.
Momenteel is het toepassingsgebied van het
wetsvoorstel beperkt tot personenschade, omdat juist
hier de wens leeft een buitengerechtelijk traject bij de
afhandeling van personenschade te versterken. In een
later stadium kan, mede naar aanleiding van de in dit
wetsvoorstel voorziene evaluatie, worden bezien of
uitbreiding van het toepassingsgebied ook aanbeveling
verdient. Ik vraag de minister of er al wordt gedacht aan
andere terreinen waarop die uitbreiding zou kunnen
plaatsvinden.
Er is gekozen voor een ruime termijn van welteverstaan vier jaar voor een evaluatie, om zo voldoende
ervaring op te kunnen doen en betrouwbare conclusies
te kunnen trekken. Ik ben het met de minister eens dat er
na een redelijke termijn pas echt een goede evaluatie kan
plaatsvinden. Een termijn van vier jaar achten wij
adequaat. Mocht er eerder sprake zijn van ongewenste
ontwikkelingen in de toepassing van de deelgeschilprocedure, dan zullen wij natuurlijk eerder met de
minister in gesprek gaan.
Het is niet de bedoeling van het kabinet dat de
schadeafwikkeling in deelgeschillen wordt opgesplitst,
zodat de rechter steeds opnieuw over een deelgeschil
moet oordelen. Niet uitgesloten is echter dat er wel
meerdere deelgeschilprocedures nodig blijken om tot
een alomvattende goede afwikkeling van de schade te
komen. Ik kan mij vinden in het feit dat in sommige
gevallen meer dan een deelgeschilprocedure nodig zal
zijn om die goede afwikkeling te bereiken. Een expliciete
limitering in de wet van het maximaal toegestane aantal
deelgeschilprocedures in een zaak lijkt mij niet wenselijk.
In het wetsvoorstel wordt het oordeel daarover aan de
rechter overgelaten en daarin kunnen wij ons vinden. Op
dit punt is rechterlijk maatwerk het meest billijk en ook
geboden.
©
De heer Teeven (VVD): Voorzitter. Het wetsvoorstel is
bedoeld om de buitengerechtelijke afwikkeling van letselen overlijdensschade te versnellen en te verbeteren. In
de praktijk blijkt dat de afwikkeling van dergelijke zaken
veel tijd kost, doordat partijen het over kleine onderdelen

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

niet eens kunnen worden. Hierdoor wordt soms de kern
van de zaak uit het oog verloren.
De Wet deelgeschillen voor letsel- en overlijdensschade zoals die nu voorligt, zorgt ervoor dat een van
beide partijen of beide voor een dergelijk punt naar de
rechter kunnen stappen. Zo ontstaat er snel zekerheid en
kunnen partijen dooronderhandelen.
Dit wetsvoorstel heeft een aantal gevolgen voor de
praktijk. Er kan een korte procedure bij de rechtbank
komen over een deel van het verschil. De uitspraak is
bindend en niet voor hoger beroep vatbaar. Beide
betrokkenen hebben het recht om onafhankelijk van
elkaar een deelgeschilprocedure te starten. Ten aanzien
van de procesvertegenwoordiging wordt aangesloten bij
de vraag welke rechter de zaak behandelt. Er is een ruim
toepassingsgebied en dat vindt mijn fractie een goede
zaak. Er is geen beperking tot spoedeisende zaken.
De VVD-fractie is van mening dat deze procedure kan
helpen bij het bespoedigen en verbeteren van beslissingen in dergelijke geschillen en het lijkt vooral in het
belang van het slachtoffer om zo spoedig mogelijk te
weten te komen waar hij of zij aan toe is.
Bij de schriftelijke inbreng hebben wij een aantal
vragen gesteld aan de minister en hij heeft deze naar
onze tevredenheid beantwoord. Ik heb nog een enkele
vraag. De VVD-fractie acht het onwenselijk dat een
deelgeschilprocedure ook kan worden gevoerd indien al
een bodemprocedure aanhangig is en hierbij twee
verschillende rechters zijn betrokken. Er is gevraagd of
het de duidelijkheid niet ten goede komt deze samenloop
uit te sluiten. De minister was het daar niet mee eens. Hij
stelt dat de oplossing van geschillen tussen partijen altijd
de voorkeur heeft en daar heeft hij gelijk in. Tevens zegt
hij dat de rechter die over de bodemprocedure beslist, de
procedure kan schorsen om bijvoorbeeld naar een
mediator te verwijzen.
Dat is allemaal waar, maar als dan slechts een
deelgeschil hen in de weg staat, wil de minister dat de
deelgeschilprocedure ook openstaat zonder dat partijen
het geschil van de rol moeten halen. Wij onderschrijven
het belang van het komen tot een oplossing in een
geschil, maar wij zien toch graag dat het behandelen van
een bodemprocedure en deelgeschillen altijd bij een en
dezelfde absolute en relatief competente rechter
plaatsvindt. Dat zal de overzichtelijkheid en de efficiëntie
ten goede komen en de werklast van de rechters
verlichten. Het voorkomt ook dat meerdere rechters zich
onnodig over een bepaald feitencomplex moeten buigen.
Al naar gelang de beantwoording van de minister, zal ik
nog de afweging maken het amendement eventueel
terug te trekken.
Eigenlijk was er na vijf jaar pas een evaluatieperiode
gepland, maar dat duurde ons iets te lang. Gelukkig heeft
de minister er een periode van vier jaar van gemaakt. Wij
hadden liever een periode van drie jaar gezien, maar wij
kunnen ermee leven. Wij hopen wel dat, als er correcties
nodig zijn, die tussentijds kunnen worden aangebracht.
Dan nog iets over het in te dienen amendement. Het is
in het belang van een efficiënte rechtspraak dat zaken die
kunnen worden geconcentreerd qua kennisconcentratie,
bijvoorbeeld bij een en dezelfde rechter, daadwerkelijk
ook worden geconcentreerd. Wat is de zienswijze van de
minister daarop? Er is wel iets geregeld in artikel 1019w,
lid 2, maar het amendement beoogt dat dit ook gebeurt
als bijvoorbeeld over meerdere deelgeschillen moet
worden geoordeeld, of als in eerste instantie wordt

25 juni 2009
TK 100

100-7936

Teeven
geoordeeld over een deelgeschil en daarna over de
bodemprocedure.
Wij zullen dit wetsvoorstel steunen, omdat wij denken
dat het in ieder geval een belangrijke bijdrage levert aan
het oplossen van kleine geschillen.
©
De heer Heerts (PvdA): Voorzitter. Er komt een eenvoudige en snelle toegang tot de rechter als partijen er in
een letsel- of overlijdensschadezaak door onenigheid
over een deelgeschil zelf niet meer uitkomen. Dat streven
in het wetsvoorstel ondersteunt mijn fractie van harte.
Een snellere afhandeling van de buitengerechtelijke
kosten steunen wij ook. In mijn periode bij het bureau
beroepsziekten van de vakcentrale FNV heb ik mee
mogen maken hoe lang verzekeraars zaken kunnen
traineren, soms zelfs zo lang dat betrokkene al was
overleden. Het gaat dan niet alleen over een legionellazaak. Ik denk ook aan vele zaken in het kader van asbest
of de schildersziekte, ook wel OPS genoemd, die ook wel
het gevolg is van het lang werken met thinner. Daar
weten wij heel veel van. Met andere woorden, het
wetsvoorstel dat wij nu behandelen is een buitengewoon
belangrijk wetsvoorstel. Daarmee kan het zogenaamde
dubbele lijden, wat veel benadeelden vaak moeten
ondergaan, niet alleen vanwege soms het verlies van
personen, maar ook vanwege de ellende van de
handicap nadat je iets vreselijks is overkomen, of dat nu
op de weg is of op de plek waar je werkt, iets worden
verlicht, ook al is het allemaal verschrikkelijk. Je moet
soms in je eentje opboksen tegen de machtige verzekeraars. Het is dan heel goed dat je je verzekerd weet van
de steun van bijvoorbeeld vakbonden of consumentenorganisaties.
Wij zijn het in het algemeen dus heel erg eens met het
streven van deze wetgeving en het voorkomen van
onnodige belasting van de rechterlijke macht. Als een
deelgeschil kan helpen om de rest van het geschil te
bespoedigen qua afhandeling, dan moeten wij dat
ondersteunen. Wij hebben in de schriftelijke ronde een
aantal vragen gesteld. Die zijn door het kabinet naar
behoren beantwoord. Over de steun van het wetsvoorstel hoeft de minister niet te twijfelen. Toch hebben wij
nog een aantal vragen.
Eerst iets over de werklast van de rechterlijke macht,
ook in relatie tot de kantonrechtergrens waarover wij
binnenkort ook komen te spreken. Ik sluit mij aan bij de
vragen die op dat punt door de collega’s zijn gesteld.
Ik ga even in op wat de heer Teeven erover heeft
opgemerkt. Hij heeft een amendement op dat punt
ingediend. Het hangt in belangrijke mate af van wat de
minister ervan vindt, maar het principe dat zoveel
mogelijk kennis in de rechterlijke macht bij één rechter
terechtkomt, al zal die wel eens op vakantie zijn, deelt
mijn fractie. Dat scheelt naast een hoop lezen ook veel
ellende, in die zin dat een benadeelde of een slachtoffer
zich voor de zoveelste keer moet verantwoorden voor
een nieuw persoon. Ik hoop dat de minister op dit
amendement wil ingaan, net als op het amendement van
mijn collega Gerkens van de SP-fractie.
Stel dat dit wetsvoorstel door de Eerste Kamer wordt
aangenomen. Over het doel van het wetsvoorstel is al
voldoende gezegd. Hoe ziet de minister de voorlichting
voor zich, opdat bij alle burgers bekend wordt dat je een
deelgeschil kunt voeren, mocht dat nodig zijn? Hiertoe

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

moet overlegd worden met de Raad voor de rechtspraak
en met consumentenorganisaties. Een en ander is
natuurlijk niet zo sexy als je gezond aan lijf en leden
bent. Als je niets mankeert, denk je daar niet direct aan.
Ik wil de minister vragen hoe hij door actieve voorlichting, niet alleen van de rechterlijke macht, maar zeker
ook van belanghebbenden, ervoor zorgt dat wij over vier
jaar, als wij de zaak gaan evalueren, op basis van een
aantal casussen kunnen zeggen dat het wetsvoorstel dat
wij nu behandelen en straks hopelijk door de Eerste
Kamer wordt aanvaard een bijdrage heeft geleverd. Op
het moment van inwerkingtreding van de wet betekent
dit een heel actieve wervingscampagne, al klinkt dit wat
luguber bij dit onderwerp. Kan de minister hierop
ingaan?
Voor het overige wachten wij de reactie van de
minister op de amendementen af. In tweede termijn zal
ik melden hoe de PvdA-fractie hierover denkt.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
©
Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Het wetsvoorstel dat
vandaag in de Kamer wordt behandeld, heeft naar onze
overtuiging veel betekenis voor een onderwerp dat
mensen die letsel hebben ondervonden of een sterfgeval
te betreuren hebben, bezighoudt. Zoals zo-even in het
debat terecht werd opgemerkt, gaat het altijd om schade,
maar het gaat ook om mensen. Bij dit soort geschillen is
het bij uitstek van belang dat de behandeling niet
gecompliceerder is dan nodig is en dat waar mogelijk
buiten de rechter om tot een bevredigende afdoening
van een twistpunt kan worden gekomen, tot een regeling
van de afwikkeling van letsel- en overlijdensschade.
De buitengerechtelijke afwikkeling van overlijdensschade en letselschade staat de laatste jaren dan ook
volop in de belangstelling. Vanuit het ministerie van
Justitie alsook vanuit andere organisaties is eraan
meegewerkt om daarin naar verbeteringen te zoeken en
deze tot stand te brengen. Deze liggen voor een deel
buiten het vlak dat door de wetgeving wordt bestreken,
maar voor een deel ook in de wetgeving zelf. Vandaar
dat er een aantal initiatieven nodig en zinvol bleek te zijn.
Ik noem de Gedragscode Behandeling Letselschade met
een normering voor de buitengerechtelijke afwikkeling
van letselschadeclaims, een code waarin afspraken zijn
neergelegd voor wat er gaat gebeuren, welke stappen er
moeten worden gezet en binnen welke termijnen, en die
naar mijn mening veel heeft bijgedragen aan het beter
draaglijk maken van wat zich op dit terrein voordoet.
Het wetsvoorstel zouden wij kunnen zien als een soort
wettelijke evenknie van wat er in de gedragscode staat.
Het is een andere benadering. ″Deels buiten de wetgeving om en deels in de wetgeving″, zei ik zonet al. Het
bevat dan ook vooral procedurele normen voor de
geschillen waaraan de rechtspraak te pas kan komen.
Dan verwachten wij dat de procedure voor deelgeschillen
een zinvolle oplossing biedt: een eenvoudige, snelle
toegang tot de rechter voor oplossing van deelgeschillen
in de buitengerechtelijke onderhandelingsfase, zodat
waar men de rechter nodig heeft, dit het uitgangspunt
van buitengerechtelijke afwikkeling niet verstoort.
Ik wil in dit verband niet onverlet laten dat mevrouw
mr. D. de Groot, die nu raadsheer is in het gerechtshof
Arnhem, in 2005 de contouren van deze bijzondere

25 juni 2009
TK 100

100-7937

Hirsch Ballin
procesvorm heeft geschetst, dat hierop door vrijwel alle
bij de schaderegeling betrokken organisaties en
beroepsgroepen enthousiast is gereageerd en dat dit
enthousiasme nadien onverminderd is gebleven. Hadden
wij op dat moment reeds de internetconsultatie over
wetgeving toegepast waarvan wij gisteren publiekelijk de
start hebben gemarkeerd – daarvoor was ook belangstelling van de voorzitter van de vaste commissie voor
Justitie en van de buitenwacht – zou dit bij uitstek een
wetsvoorstel zijn geweest dat wij graag daar hadden
geplaatst. Uit de enthousiaste reactie in traditionele vorm
die er inmiddels is geweest weten wij nu dat daaruit veel
steun en aanvullende suggesties voor een goed gebruik
van de procedures zouden zijn voortgekomen.
Ook daarom stel ik het op prijs dat aan dit wetsvoorstel aandacht is besteed, ook met aandacht voor de
finesses, in de behandeling van het wetsvoorstel
vanmiddag in de Kamer. Ten blijke daarvan dat wij ook
zelf de finesses niet uit het oog verliezen, meld ik dat er
in artikel I, waar het gaat om de tekst van artikel 1019bb,
het woord ″vierde″ in de verwijzing naar artikel 1019cc
moet worden vervangen door ″derde″. Bedoeld is het
derde lid van artikel 1019cc en niet het vierde lid. De
accuratesse van wetgeving verplicht mij om dit in een
nota van wijziging neer te leggen. Deze overhandig ik bij
dezen door tussenkomst van iemand die daarvoor
gereedstaat graag aan u, mevrouw de voorzitter.
De voorzitter: Een nota van wijziging wordt nu
aangeboden.
Minister Hirsch Ballin: Ik kom op een aantal vragen
over de uitwerking en de toepassing die door de leden
van de Kamer vanmiddag aan de orde zijn gesteld.
Mevrouw Van Vroonhoven stelde de belangrijke vraag of
de rechterlijke macht qua capaciteit gereedstaat om deze
zaken in behandeling te nemen. Daarover hebben we
gesproken met de Raad voor de rechtspraak. Deze
bereidt zich voor op de invoering van deze nieuwe
procesvorm, ongetwijfeld in het vereiste tempo. Als de
Kamer instemt met dit wetsvoorstel, hoeft alleen nog de
behandeling in de Eerste Kamer te volgen. Ik heb
inmiddels van de raad begrepen dat er voldoende
capaciteit is om deze zaken te behandelen. Mijn
ministerie is intussen ook betrokken bij een opleiding,
die aan rechters zal worden aangeboden zodra de datum
van invoering in zicht komt.
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Zou het
amendement van de heer Teeven, dat gaat over de
bundeling van zaken bij een rechter, een handreiking
kunnen bieden om de nodige capaciteit te verkrijgen?
Minister Hirsch Ballin: Ik ga graag in op de vraag of het
goed is om te bundelen en of daarvoor een amendement
nodig is. Als ik aan de beantwoording van de vragen van
de heer Teeven toe ben, zal ik erop terugkomen.
Mevrouw Van Vroonhoven heeft ook in haar termijn de
bundeling aan de orde gesteld. Je zou hierbij kunnen
denken aan bundeling van verzoeken met betrekking tot
vragen van materiële of procedurele aard, bijvoorbeeld
aan een verzoek om te beslissen over de aansprakelijkheid en aan een verzoek om te beslissen over de vraag
of een deskundige gehoord moet worden. De ene vraag
is materieel van aard, de andere procedureel. Dat soort
verzoeken tot een deelgeschilbeslissing kan worden

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

gebundeld. Bepalend voor de vraag of het verzoek ook
wordt toegewezen, is het voorgestelde artikel 1019z van
het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. De rechter
wijst het verzoek af als de verzochte beslissing naar zijn
oordeel onvoldoende kan bijdragen aan de totstandkoming van een vaststellingsovereenkomst. Uiteraard stemt
hij toe als dit wel het geval is. Als in een geschil een
groot aantal verzoeken om een beslissing van vergelijkbare aard of dezelfde inhoud wordt gedaan, kan dit
inderdaad worden gebundeld. Maar je kunt ook in de
situatie terechtkomen dat een bodemprocedure zou
moeten worden gevolgd. Daarvoor hebben partijen de
ruimte. Daarvoor heeft ook de rechter de ruimte.
Mevrouw Van Vroonhoven heeft verder gevraagd of er
ook overleg is geweest met de advocatuur. De Nederlandse Orde van Advocaten heeft gedragsregels voor het
openbaar maken van de correspondentie, die men
confraternaal noemt, ook al speelt ze zich tussen sorores
af. Regel 13 van de gedragsregels bepaalt dat over de
gevoerde onderhandelingen niets mag worden meegedeeld zonder toestemming van de advocaat van de
wederpartij. Als een deelgeschilprocedure aanhangig is,
is deze regel niet van toepassing, omdat de wet de
deelgeschilrechter verplicht een overzicht te geven van
de inhoud en van het verloop van de onderhandelingen
tot dan toe. Een advocaat kan dus niet in zo’n situatie
terechtkomen. Het is evident dat de wettelijke plicht het
verbod van regel 13 terzijde schuift en dat bij een
deelgeschilprocedure de kaarten dus op tafel moeten
worden gelegd.
Mevrouw Van Vroonhoven heeft gevraagd of we
hiermee ook wat aankunnen in andere domeinen van het
burgerlijk recht. Die vraag heb ik vooral verstaan als een
aanmoediging. Het is natuurlijk onze bedoeling om eerst
deze nieuwe procedure te laten werken en te zien dat de
rechterlijke macht daarmee kan werken. Daarna kunnen
we bekijken of er ook op andere terreinen profijt van kan
worden getrokken. Zoals bekend, is het beleid van de
staatssecretaris van Justitie en mij om de buitengerechtelijke geschilbeslechting aan te moedigen, zonder
daarmee uiteraard af te doen aan het grondrecht op
toegang tot de rechter. De toepassing van de deelgeschilprocedure, in de gevallen waarin men kan en wil
overschakelen op een middellijke regeling, maar toch iets
overhoudt waarbij de rechter nodig is, kan daaraan een
nuttige bijdrage leveren. Wij geven dus graag gevolg aan
de in de vraag van mevrouw Van Vroonhoven te
beluisteren aanmoediging.
Mevrouw Gerkens vraagt of in alle zaken van
letselschade, gelet op de complexiteit die zich daarin
vaak voordoet, procesvertegenwoordiging zou moeten
worden voorgeschreven. Ik zie geen reden om op dit
punt andere regels in de wet op te nemen dan die welke
er zijn, maar het is wel goed om erbij stil te staan. De
complexiteit van zaken moet er uiteraard niet toe leiden
dat iemand op achterstand wordt gezet door het
ontbreken van kundige rechtsbijstand. Laat ik vooropstellen dat de rechtsbijstand niet in alle gevallen in een
onderhandelingsproces hoeft te worden geleverd door
een advocaat. Er zijn ook andere gekwalificeerde
raadgevers. Medewerkers van de afdelingen rechtsbijstand en juridische bijstand voor leden van vakbonden
kunnen daar een heel nuttige rol in vervullen. Als zij
geen advocaat zijn en de verplichte procesvertegenwoordiging niet vereist is, kunnen zij de
betrokkene in een procedure terzijde staan. Dat kunnen

25 juni 2009
TK 100

100-7938

Hirsch Ballin
zij a fortiori in de onderhandelingen waar mogelijk een
deelgeschil uit voortkomt.
De juridische vraag of de procesvertegenwoordiging
verplicht is, hangt af van de vraag welke rechter het
geschil behandelt, de kantonrechter dan wel een rechter
van de sector civiel van de rechtbank. De toepasselijkheid van verplichte procesvertegenwoordiging wordt
daardoor bepaald, ook waar het gaat om deelgeschillen.
Er staat partijen trouwens niets in de weg als zij in
kantonzaken zelf tot de conclusie komen dat zij een
advocaat nodig hebben of een andere gekwalificeerde
juridisch adviseur.
Mevrouw Gerkens heeft de opmerking gemaakt dat
het altijd over geld gaat. Dat is waar en dat lag eigenlijk
al in de start van mijn antwoord besloten. Het gaat bij
letsel- en overlijdensschade inderdaad om vragen van
financiële aard, maar er zijn tegelijkertijd andere
aspecten aan verbonden. Daar zijn mevrouw Gerkens en
ik het helemaal over eens. Dat is een van de redenen
waarom wij hechten aan de procedure, omdat het zaken
zijn die te maken hebben met leed, letsel of verlies van
een dierbare, en het weer oppakken van de draad van
het leven. Omdat dit soort aspecten eraan verbonden
zijn, is het van belang dat de procedure geen nodeloze
belasting, complicaties of vertraging bevat. Het is dus
allebei waar.
Mevrouw Gerkens heeft een vraag gesteld over de
mening dat de kantonrechter alleen eenvoudige
deelgeschillen moet bepalen. De kantonrechter is een ten
volle gekwalificeerde rechter. De kantonrechtspraak
wordt juist meestal door ervaren rechters uitgevoerd.
Vanuit dit oogpunt zie ik geen beletsel om de gewone
taakverdeling tussen kantonrechter en sector civiel
gerelateerd aan de hoogte van de eis, te laten bepalen
welke rechter de zaak behandelt. Het gaat natuurlijk om
deelgeschillen. Als er zo veel deelgeschil is dat het ook
het hele geschil is, dan is de deelgeschilprocedure niet
de geëigende weg, maar moet de bodemprocedure
worden gevolgd.
De heer De Roon heeft een vraag gesteld die in het
verlengde ligt van de aanmoedigende vraag van
mevrouw Van Vroonhoven, namelijk welke onderwerpen
wij ons nog meer zouden kunnen voorstellen voor de
toepassing van de deelgeschilprocedure. Vlotte
afwikkeling speelt inderdaad ook in andere privaatrechtelijke rechtsverhoudingen. Het is een vraag die ik ook wil
betrekken bij de evaluatie over vier jaar. Daarbij kan
worden bezien of je daarvoor met brede categorieën zou
moeten werken, zoals het civiele recht, of dat je daarvoor
onderdelen zou moeten nemen. Ik sluit ook niet uit dat
op dit terrein lering kan worden getrokken uit de ervaring
die wij nu opdoen op het gebied van het bestuursrecht,
waarop vaker dan tot nu toe het geval was in onderling
overleg wordt bezien of tot een aanvaardbare regeling
kan worden gekomen. Het is ook een van de terreinen
waarmee de ″ambassadeur″ voor de buitengerechtelijke
afdoening van geschillen, mevrouw Monique de Vries,
oud-lid van de Kamer, zich bezighoudt op verzoek van de
staatssecretaris van Justitie en mij. Daarbij wordt ook
naar het bestuursrecht gekeken. Daarop doordenkend,
zou ik mij kunnen voorstellen dat positieve ervaringen
met de deelgeschilprocedure niet alleen worden
betrokken bij het nader bekijken van de mogelijkheden
op andere gebieden van het civiele recht, maar ook in
het bestuursrecht aan de orde kunnen komen.

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

Dan kom ik bij de gedachte die de heer Teeven heeft
voorgelegd, waarvan hij overweegt om die de vorm te
geven van een amendement met de strekking dat de
rechter die met een deelgeschil bezig is geweest, ook
moet doorgaan als rechter in de bodemprocedure
wanneer de deelgeschilprocedure onverhoopt niet ertoe
heeft geleid dat de bodemprocedure wordt vermeden. Ik
kan de onderliggende gedachte niet alleen begrijpen,
maar ook onderschrijven. In zo’n situatie is het namelijk
goed dat degene die de zaak kent, daarmee doorgaat.
Dat neerleggen in een wettelijke regeling zou wel eens
meer nadelen kunnen hebben dan voordelen. Die
voordelen vereisen uiteraard een bepaalde werkwijze. Ik
zou daar graag op ingaan. Ik doel erop dat bij een
deelgeschilprocedure, als die wordt gevolgd door een
bodemgeschilprocedure, het kan gaan om een zaak
waarvan men de omvang niet onmiddellijk scherp in het
vizier heeft gehad. Daarvan kan, ook met een criterium
als dat waar de heer Teeven aan denkt, aanvankelijk de
indruk ontstaan dat het iets is voor de kantonrechter,
terwijl wegens de hoogte van het bedrag behandeling
door de rechtbank aangewezen is. Dan is een vastpinnen
op de bevoegdheid van de kantonrechter die er
aanvankelijk op redelijke gronden bleek te zijn, niet echt
goed. Dan pakt dat weer net verkeerd uit.
Dat neemt echter niet weg dat wij ons ook de vraag
hebben gesteld. Wij gaan dat ook bespreken met de
Raad voor de rechtspraak, dat het wenselijk is als een
rechter één keer naar de zaak heeft gekeken, dat niet
nodeloos een andere rechter zich daarin moet inwerken.
Dat hangt niet zonder meer af van de vraag of het de
kantonrechter is of de sector civiel. Een andere rechter
kan inmiddels met de behandeling van de kantonzaak
belast moeten worden om redenen van interne organisatie. Hetzelfde kan zich uiteraard voordoen bij de sector
civiel. Omgekeerd is het bij de rechtbanken vaste praktijk
dat de leden van de sector, de rechters die zitting hebben
in de sector civiel, ook kunnen deelnemen aan de
behandeling van kantonzaken en omgekeerd. Met
inachtneming daarvan is het in de praktijk prima te
realiseren dat de rechter die de zaak al kent, als er later
een bodemprocedure volgt, ook belast wordt met de
behandeling van een bodemgeschil.
Een regeling bij amendement van wat de heer Teeven
voor ogen staat, of wijziging is niet nodig. Ik neem het
uiteraard graag op mij om in de verdere contacten met
de Raad voor de rechtspraak op dit punt de aandacht te
vestigen.
De heer Teeven (VVD): Natuurlijk is het in de praktijk te
realiseren. Maar moet de wetgever niet nadrukkelijker in
de wet vastleggen dat dit onze uitdrukkelijke wens is? Ik
noem de afwikkeling van civiele procedures in de
Srebrenicazaak, bij de rechtbank in Den Haag. Daar
werden vraagtekens gezet bij de wisseling van de rechter
op het laatste moment. Dat is misschien niet het goede
voorbeeld, maar het gaat mij om de vraag of de
wetgever niet duidelijk moet markeren dat dat steeds
dezelfde persoon is. Kennisconcentratie vindt plaats,
tenzij dat om organisatorische redenen niet kan, vindt de
wetgever.
Minister Hirsch Ballin: Met markeren ben ik het eens,
maar de wet pleegt geen bepaling in te houden welke
rechter in een rechtscollege een zaak behandelt.
Vastpinnen op de persoon die dat heeft gedaan zou een

25 juni 2009
TK 100

100-7939

Hirsch Ballin
totaal ongebruikelijk element in onze rechtspraak zijn.
Met het oog op het belang van partijen, maar ook op het
belang van een doelmatige behandeling van de zaak is
het natuurlijk zeer wenselijk en voor de hand liggend dat
de leiding van de rechtbank niet nodeloos twee of meer
collega’s zich in dezelfde zaak laat inwerken. Dat is bij
dezen gemarkeerd. Omgekeerd: de regeling van de
bevoegdheden – kantonrechter blijft kantonrechter, en
civiele sector van de rechtbank blijft civiele sector
rechtbank – kan niet tegenhouden dat er toch wisselingen plaatsvinden. Verder noem ik het nadeel dat je soms
blijft zitten met zaken die ten onrechte als kantonzaak
moeten worden behandeld, terwijl ze van het kaliber zijn
dat je de rechtbank moet inschakelen.

regeling die hier wordt ondergebracht, is voor de
benadeelde gunstig. Door de kosten van de deelgeschilprocedure als buitengerechtelijke kosten aan te merken,
komen ze in beginsel voor rekening van de verzekeraar,
zelfs als de benadeelde in de deelgeschilprocedure in het
ongelijk wordt gesteld. Als ik het goed begrijp, is de
strekking van het amendement om dat ongeacht de
procedure tot een dwingende regel te maken. Als het
gaat om iets waarbij het in het geheel van de kosten
kennelijk onredelijk is om te procederen, lijkt mij dit net
een stap te ver. Ik denk dat de regel die in het wetsvoorstel gegeven is redelijk is. Die leidt er ook toe dat de
kosten in beginsel komen voor rekening van de
verzekeraar. Wij zouden het ook daarbij kunnen laten.

De heer Teeven (VVD): Dat begrijp ik, maar dan is er nog
wel een ander punt dat onze aandacht verdient, namelijk
de relatieve competentie. Je kunt je voorstellen dat in
een bepaald deelgeschil rechtbank A competent is, dat
de situatie nadien wijzigt en dat je een bodemprocedure
voor rechtbank B begint. Vindt u het op het punt van de
relatieve competentie dan niet gewenst dat je daarvan
wel duidelijk zegt: als een deelgeschil bij rechtbank A is
begonnen, wordt de bodemprocedure daar ook
afgemaakt, zodat er niet meer wordt gewisseld? Ik kan
mij voorstellen dat u daar in tweede termijn nog op
ingaat.

Mevrouw Gerkens (SP): Dat is eigenlijk een vreemde
spagaat. Wij zeggen dat wij er in beginsel voor de
verzekeraar zijn. Er wordt eerst gekeken naar de dubbele
redelijkheidstoets: zijn de hoogte van de kosten en de
kosten redelijk? Als de rechter ja zegt, zijn de kosten voor
de verzekeraar. Dan is dat deel van de geschilprocedure
afgehandeld. Prima. Soms komt het dan tot een
buitengerechtelijke schikking. Prima. Soms komen
partijen er toch niet uit en gaan ze door naar een
bodemprocedure. Die kosten kunnen dan van kleur
verschieten. Mijns inziens levert dit toch weer een
drempel op voor mensen om in die deelgeschilprocedure
broodnodige adviezen in te winnen. Die kosten kunnen
dan mogelijkerwijs toch weer voor hun rekening komen,
terwijl de redelijkheid al dubbel is getoetst. Dat is wat wij
nu willen voorkomen.

Minister Hirsch Ballin: Ik geloof dat u daar een punt
hebt. Ik zal daar nog even over nadenken, inclusief de
vraag of het goed zou zijn om dat in een wettelijke
bepaling neer te leggen. Verder moet ik de te verwachten
frequentie daarvan inschatten. Daar kom ik in tweede
termijn op terug.
Mevrouw Gerkens heeft op stuk nr. 10 een amendement ingediend. In het voorgestelde tweede lid is, anders
dan in het huidige tweede lid, niet langer bepaald dat de
kosten van de deelgeschilprocedure als buitengerechtelijke kosten in de zin van artikel 96 van Boek 6 van het
BW zullen gelden. Daarmee valt de grond weg om deze
kosten op de aansprakelijke partij te verhalen, zodat de
gemaakte kosten voor eigen rekening blijven. Ik weet niet
of dat is bedoeld, maar het lijkt mij een verslechtering. Er
moet even naar de redactie van het amendement worden
gekeken, voor zover ik mevrouw Gerkens er niet van kan
overtuigen dat het misschien niet echt nodig is om het
amendement te handhaven.
Mevrouw Gerkens (SP): Het gaat om het mogelijk van
kleur verschieten van buitengerechtelijke kosten. De
rechter heeft een dubbele redelijkheidstoets gedaan: hij
kijkt naar de hoogte en de redelijkheid. De huidige
procedure houdt in dat die kosten ten laste van de
benadeelde komen. Maar komt er vervolgens een
bodemprocedure, dan kunnen die kosten weer van kleur
verschieten en vallen ze onder een staffel, wat een heel
andere rekenmethode inhoudt. Dat levert zo’n onzekere
factor op, dat wij voorstellen de buitengerechtelijke
kosten te laten voor wat ze zijn. Nogmaals, er zit een
dubbele redelijkheidstoets op.
Minister Hirsch Ballin: Ik ga daar nu op in. Ik denk dat
het van belang is om te vermijden dat het in bepaalde
situaties net de andere kant opwerkt. Dat wilt u uiteraard
niet, dat is helder. Wij zetten al een hele stap door deze
kosten als buitengerechtelijke kosten aan te merken. De

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

Minister Hirsch Ballin: Ik begrijp het. Het is een kwestie
van inschatting hoe vaak die situaties zich zullen
voordoen. Ik denk niet dat die heel vaak zullen voorkomen. De regeling die er staat is bruikbaar, maar er zijn
ook tegenargumenten. Die heeft mevrouw Gerkens
aangevoerd en daar wil ik niet aan afdoen.
Mevrouw Gerkens (SP): Mag ik daaruit concluderen dat
u het oordeel over het amendement overlaat aan de
Kamer?
Minister Hirsch Ballin: Die uitdrukking is een beetje
sleets geraakt. Ik geloof dat dit tegenwoordig de discrete
manier is om te zeggen dat je blij bent met een
amendement of een motie om te voorkomen dat zo’n
motie of amendement onder de bijl van overbodigheid
valt. Als we het neutraal en in de oude betekenis
opvatten, heb ik met die woorden geen moeite.
De heer Heerts verwacht dat dit alles consequenties
heeft voor de belasting van de rechtspraak. De rechtspraak moet het aankunnen, ik heb dat al gezegd naar
aanleiding van de opmerkingen van mevrouw Van
Vroonhoven. Wij hebben dat besproken en de Raad voor
de rechtspraak bereidt zich daarop voor, ook qua
opleiding. Wij werken daaraan mee. De raad heeft de
rechters die dit soort zaken kunnen behandelen als het
ware gereed zitten. Daarnaast zullen wij er bij de
evaluatie op letten dat de procedure niet onder zijn
succes bezwijkt.
De heer Heerts (PvdA): Dat begrijp ik. Is het overigens zo
dat de Raad voor de rechtspraak dat ook nog in een
bepaalde richting binnen de rechtspraak ordent?

25 juni 2009
TK 100

100-7940

De heer Heerts (PvdA)
© M. Sablerolle – Gouda

Minister Hirsch Ballin: Het is eigenlijk de taak van de
gerechtsbesturen om dat te ordenen. De basisprincipes
van de ordening liggen voor de hand. Als u onder
ordening ook het opleiden verstaat, het beschikbaar
stellen van expertise om daarmee te starten via de
opleiding van de rechters die vanuit de verschillende
rechtbanken hieraan deelnemen, dan is het antwoord ja.

de schade het criterium voor de hoogte van die
vordering? Is de hoogte van de vordering van het
deelgeschil dan de maatstaf? Of is de hoogte van de
vermoedelijke totale vordering dan de maatstaf? Dat is
van belang voor de vraag waar zo’n deelgeschil terecht
kan komen.
De minister zei zojuist dat wij competente kantonrechters hebben, die dit allemaal prima aankunnen. Ik
bedoelde zeker niet te insinueren dat zij dit niet
aankunnen. Onze kantonrechters zijn zeker gekwalificeerd
en werken ook snel. Dat is dus echt prima, maar er is nu
ook een discussie over de competentiegrens. Daarbij is
gezegd dat, als de competentiegrens wordt verhoogd
naar € 25.000, complexe zaken naar de meervoudige
kantonrechter zullen gaan. Mijn stelling is dat ook
deelgeschillen vaak ingewikkeld kunnen zijn. Is het niet
zo dat de kantonrechter de facto alleen een rol zal spelen
bij de eenvoudige letselzaken? Dat was mijn vraag.
Wat mijn amendement betreft: ik wil graag met de
ambtenaren van de minister nog even precies kijken naar
de juiste tekst om de zojuist in het interruptiedebatje
besproken intentie daarin goed te verwoorden en het
amendement indien nodig op dit punt te wijzigen. Als de
minister zegt dat het niet uitmaakt, zou ik zeggen: laat
het voordeel dan aan de benadeelde vallen, want dan
hebben we dat meteen afgedekt.
©

Minister Hirsch Ballin: Ja, ik heb daarover de opvatting
dat het goed is dat de sectoren kanton en civiel niet te
ver uit elkaar liggen en niet kunstmatig van elkaar
gescheiden worden gehouden, zoals in de startperiode
nog het geval was. U kent inmiddels het wetsvoorstel dat
naar aanleiding van het advies van de commissieDeetman is opgesteld. Die ontwikkeling en de vergroting
van het bereik van gerechtsbesturen in het kader van de
gerechtelijke kaart komen eraan ten goede dat de goede
rechter op de goede plaats zit.
Dan de informatie naar de consumenten, de belanghebbenden, de gelaedeerden. Wij hebben langs
verschillende kanalen bekendheid gegeven aan de
deelgeschilprocedure. De heer Heerts noemde de
Consumentenbond. Ik noem met name de Letselschaderaad, die ook een verwijsfunctie heeft. Bij vastgelopen
onderhandelingen zal de Letselschaderaad partijen onder
meer op de mogelijkheid van de deelgeschilprocedure
wijzen. Wij zijn de internetcommunicatie nu dus de
andere kant op aan het doen.
Ik hoop dat ik hiermee de vragen in eerste termijn
voldoende heb beantwoord.

De heer Teeven (VVD): Voorzitter. Ik dank de minister
voor zijn antwoorden in eerste termijn. Onze fractie staat
niet onsympathiek tegenover het amendement van
mevrouw Gerkens, maar volgens ons zal de bedoelde
situatie in de praktijk niet heel vaak voorkomen. Wij
zullen dat bespreken.
We hebben gesproken over de termijn van vier jaar.
Volgens mij heeft collega De Roon gevraagd of wij, als
de wet echt niet goed werkt, daar eerder naar gaan
kijken dan na die beoordelingstermijn van vier jaar.
Ik wil even samenvatten wat de minister heeft gezegd
over mijn amendement. Ik kan leven met de markering
die wij hier hebben gemaakt op het punt van de
individuele rechter. Ik denk dat de minister er gelijk in
heeft dat je dat niet in de wet moet vastleggen. Wij
hebben het hier gezegd en gewisseld en daar wordt
kennis van genomen.
Dan blijft nog het punt staan van de absolute en de
relatieve competentie. Wat betreft de absolute competentie hoor ik ook van andere fracties dat er een grote
voorkeur voor blijft bestaan dat het deelgeschil en de
bodemprocedure zo veel mogelijk worden afgedaan in
de sector kanton van de gerechten. Ik hoor graag van de
minister of hij vindt dat we de absolute competentie nog
zouden moeten vastleggen in wetgeving, of dat we ook
daarbij kunnen volstaan met de wens en de uitspraak
van de wetgever dat voldoende duidelijk is dat de
afhandeling in de sector kanton gebeurt. Ik wacht de
opmerkingen van de minister over de relatieve competentie af. Daar moeten we even op wachten.

©

©

Mevrouw Gerkens (SP): Voorzitter. Ik dank de minister
voor de heldere beantwoording. Ik kom op twee punten
terug. Eén vraag is niet beantwoord. Wat is bijvoorbeeld
bij een geschil over de inkomenscomponent als deel van

Minister Hirsch Ballin: Voorzitter. Ik behandel eerst de
punten die mevrouw Gerkens heeft aangesneden. Zij
vroeg of alleen eenvoudige letselschadezaken goed
kunnen worden ondergebracht bij de kantonrechter. De

De heer Heerts (PvdA): Nog een spade dieper: binnenkort ordenen wij weer de hoeveelheid gerechtsbesturen.
Gaat dit meer in de richting van de sector kanton? Dat
vind ik eigenlijk al een beetje vreemd. Of gaat dit meer in
de richting van civielbestuurlijk? Daar hebt u toch ook
wel een opvatting over?

Tweede Kamer

Deelgeschilprocedure letsel- en
overlijdensschade

25 juni 2009
TK 100

100-7941

Hirsch Ballin
opmerking van de heer Teeven raakte aan deze vraag.
Het antwoord op de vraag is nee. Dat heeft ook te maken
met de verhoging van de kantongrens tot € 25.000, zoals
voorzien in het wetsvoorstel naar aanleiding van de
voorstellen van de commissie-Deetman. De kantonprocedure is procesrechtelijk eenvoudig, maar is wel een
volwaardige rechterlijke procedure met ervaren rechters.
Ik geloof dat wij allemaal herkennen dat dit het geval is.
De kantonrechter doet al sinds jaar en dag alle arbeidsongevallen, ongeacht de hoogte van de vordering en
daarbij speelt een vergelijkbare problematiek. Bovendien
is voorzien in de mogelijkheid van een meervoudige
kamer voor kantonzaken. Ik denk dat daarmee aan alle
voorwaarden is voldaan om een en ander met vertrouwen tegemoet te zien.
Mevrouw Gerkens vroeg ook naar het criterium voor
de hoogte van de vordering bij het verzoek ten aanzien
van een deelgeschil. Het vermoedelijke beloop van de
vordering – om de precieze woorden in artikel 1019x te
gebruiken – betreft de totale vordering van de benadeelde. Als die straks, bij aanvaarding van het andere
wetsvoorstel, boven de € 25.000 ligt, is de sector civiel
bevoegd, ook voor de deelgeschillen. Dat is de situatie
voor de berekening van de inschatting van het bedrag
waarop de vordering is gericht.
Ik heb al doen blijken dat ik het amendement op stuk
nr. 10 van mevrouw Gerkens niet echt wil bestrijden. Het
behoort tot de onderwerpen ten aanzien waarvan
redelijke mensen een verschillende voorkeur kunnen
hebben. Laat ik het zo maar formuleren. Ik raad mevrouw
Gerkens wel aan om nog even naar de bijzonderheid te
kijken waarover ik aan het begin van mijn antwoord
sprak. Misschien is het namelijk goed dat er een
verbeterd amendement komt.
Naar aanleiding van mijn antwoord stelde de heer
Teeven nog vragen over de absolute competentie. Hij
vroeg of je dat niet beter kunt regelen bij de relatieve
competentie. Ik denk dat dit ook geen erg frequente
situaties zijn, maar daar zit wel wat in. Misschien kan de
heer Teeven zijn amendement daarop toespitsen. Ik denk
dat dit op zichzelf goed kan worden verwoord. Dan ligt
het voor de hand om het zowel te regelen voor de
situatie dat er eerst een deelgeschil is en dan de zaak ten
principale als voor de situatie dat er een deelgeschil
komt en daarna nog een deelgeschil. Dan zou ik zeggen
dat wij voor beide dezelfde aanvullende regel over de
relatieve competentie opnemen. Als de heer Teeven een
amendement van deze strekking zou willen voorstellen,
dan zal ik aanneming daarvan al evenmin ontraden.

verzoekt de regering om de AMvB zo te wijzigen dat het
woord ″inspiratiebron″ wordt vervangen door ″uitgangspunt ter illustratie″, waar scholen bij de inrichting van het
onderwijsprogramma niet aan voorbij behoren te gaan,
en dienovereenkomstig de Toelichting aan te passen,

De algemene beraadslaging wordt gesloten.

en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter: Wij zijn gekomen aan het eind van de
behandeling van dit wetsvoorstel. De stemmingen over
de amendementen en het wetsvoorstel zijn volgende
week dinsdag.
Ik schors de vergadering tot 18.00 uur. Dat betekent
dat wij nu aan een heel vroege dinerpauze beginnen,
want daarna gaan wij gewoon door, te beginnen met het
VAO Besluiten kerndoelen.

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Jan Jacob van Dijk, Kraneveldt-van der Veen, Anker en
Van der Vlies. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 2 (31972).

De vergadering wordt van 15.45 uur tot 18.00 uur
geschorst.

Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 18 juni 2009 over besluiten
kerndoelen onderwijs.
De voorzitter: Ik wijs erop dat wij in de aanloop naar
het zomerreces vandaag het kerstregime toepassen. Dat
betekent dat u alleen maar moties mag indien en die niet
kunt toelichten. Ik zeg dit nog even voor de duidelijkheid,
want ik vind het helemaal niet prettig als ik u meteen
moet afkappen.
©
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Mevrouw de
voorzitter. Vorige week hebben wij een algemeen overleg
gevoerd. Tijdens dat debat is een discussie ontstaan over
het woord ″inspiratiebron″ en zijn wij tot de conclusie
gekomen dat dit moest worden veranderd. Om die reden
dien ik de volgende motie in.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat de Canon van Nederland een waarborg
voor gedeelde kennis van geschiedenis is en een
waardevolle bijdrage levert aan de invulling van de
tijdvakken zoals verwoord in kerndoel 52;
van mening dat de canon behoort te dienen als
uitgangspunt ter illustratie van de tien tijdvakken;
beseffende dat scholen niet altijd elk individueel venster
kunnen behandelen in het onderwijs en dat zij hun eigen
accenten willen (blijven) aanbrengen in het geschiedenisonderwijs;
constaterende dat de terminologie in de voorgestelde
AMvB niet bij iedereen tot tevredenheid leidde;

©
De heer Van der Ham (D66): Mevrouw de voorzitter. Ik
dien de volgende motie in.

Voorzitter: Van Gent

Tweede Kamer

Kerndoelen onderwijs

25 juni 2009
TK 100

100-7942