Algemeen
Drones zijn een opkomende technologie met brede toepassingsmogelijkheden. Wereldwijd heeft de
drone sector een grote impact op de bedrijfsvoering en de arbeidsmarkt in veel verschillende sectoren,
bijvoorbeeld bouw, beheer, logistiek, landbouw, security en uiteraard luchtvaart. In Nederland staat de
drone sector relatief nog in de kinderschoenen. Bedrijven zien dat de toepassing van drones veel
bedrijfsactiviteiten goedkoper, duurzamer en sneller kunnen maken. Strenge regelgeving staat de
verdere uitrol soms nog in de weg. Maatschappelijk zijn er vraagtekens bij de toepassing van drones.
DroneHub Groningen Airport Eelde (DroneHub GAE)
In oktober 2017 is de stichting DroneHub GAE opgericht op Groningen Airport Eelde(GAE); een
samenwerkingsverband van bedrijven, kennisinstellingen en overheden gericht op kennisontwikkeling
rond de toepassing van dronetechnologie. In de visie van de DroneHub is de marktvraag leidend voor de
regelgeving. De uitdaging voor regelgevers is de randvoorwaarden te scheppen waaronder de
dronemarkt zich kan ontwikkelen. Maar volgens de DroneHub moeten deze randvoorwaarden veilig en
maatschappelijk geaccepteerd ingevuld worden. De DroneHub draagt daar aan bij met gecontroleerde
experimenten ten behoeve van marktvraagstukken zoals bijvoorbeeld vliegen uit het zicht (BVLOS),
zichtbaarheid en wendbaarheid (detect & avoid) en vliegen in de nabijheid van objecten.
De luchthaven Groningen Airport Eelde biedt een gecontroleerde testomgeving voor de integratie van
bemand en onbemand vliegen. Op andere locaties in Noord-Nederland worden experimenten
georganiseerd ten behoeve van marktvragen binnen thema’s als precisielandbouw, maintenance,
delivery, security etc. De DroneHub is zich bewust van de maatschappelijke druk die de toepassing van
drones met zich meebrengt, bijvoorbeeld op het gebied van privacy en verstoring. Deze vraagstukken
krijgen expliciet aandacht in de experimenten.
DroneHub raakt de komende periode de volgende thema’s:
 Safe integration
De veilige integratie van onbemand en bemand vliegen (UTM) is een meerjarig project op Europees
niveau. De DroneHub participeert op dit moment met deelprojecten, die op kortere termijn al voordelen
op luchthavens kunnen opleveren. Dit betreft de inspectie van vliegtuigen na bijvoorbeeld
blikseminslag. Dit kost nu minimaal 4 tot 6 uur en kan doormiddel van de inzet van een drone worden
gereduceerd naar één uur. Tevens worden onnodige bewegingen over start- en landingsbanen beperkt
hetgeen de veiligheid ten goede komt. Een ander voorbeeld is de kalibratie van luchtvaartinstrumenten
met een drone ter vervanging van de kalibratie met een voertuig en/of vliegtuig. Of de inspectie van
start en landingsbanen en het verjagen van vogels met een drone.
 Vliegen buiten zicht (BVLOS)
Om op termijn onbemande vrachtvluchten mogelijk te maken, zal er geëxperimenteerd moeten worden
met vliegen buiten zicht van de piloot. Eerste stappen worden gezet met testvluchten van Lauwersoog
naar Schiermonnikoog. Een gezamenlijke experiment van het Ministerie, TU Delft, NLR en de DroneHub.
Voor de DroneHub is dit een eerste stap in het mogelijk maken van gecontroleerd vliegen op afstand.
 Bekabelde drones (tethered drones)
Wat DroneHub betreft zijn bekabelde drones een belangrijk onderdeel in de toepassing van drones. De
zware eisen aan de toepassing zijn niet in balans met de relatief grote controleerbaarheid van de
toepassing.

Eelde Maart 2018

1

 Nachtvliegen
Met drones vliegen na zonsondergang is niet toegestaan. In andere Europese landen is dit echter wel
mogelijk en blijkt dit met enkele extra voorwaarden goed uitvoerbaar en diverse nieuwe
toepassingsgebieden aan te boren.
 Binnen aaneengesloten bebouwing (steden) vliegen
Drones worden op dit moment geweerd uit steden, maar is dit terecht? Met de juiste techniek,
procedures en flight crew zouden de voordelen dan niet opwegen tegen de mogelijke nadelen? Vragen
die DroneHub de komende tijd zal proberen te beantwoorden.
 Vliegtraining in manual mode, verdiend nader onderzoek
De RPA-L opleiding vraagt op dit moment om vliegtraining in ‘manual mode’ ofwel zonder GPS en
barometers. De drone houdt noch zijn locatie noch zijn hoogte vast. Nagenoeg niemand vliegt
bedrijfsmatig in manual mode. De plicht om hierop getraind te worden is onnodig en remt de markt.
 Vliegen met Drones in de CTR
Het Ministerie van IenW heeft op verzoek van GAE het verbod op het vliegen met drones in de Control
Zone van Groningen Airport Eelde opgeheven. Achterliggende motivatie voor deze aanpassing is dat
GAE in samenwerking met Luchtverkeersleiding Nederland en verschillende marktpartijen o.a. kan
bijdragen aan de ontwikkeling van verkeersleiding voor onbemande luchtvaart (Unmanned Traffic
Management). De DroneHub participeert in Europese projecten zoals het SESAR Horizon 2020 PODIUMproject om bij te dragen aan innovaties en ontwikkelingen en de EASA regelgeving.
Regelgeving en draagvlak
Zoals hierboven beschreven stuiten een aantal dronetoepassingen nog op belemmerende regelgeving.
DroneHub is een kennis, innovatie en ontwikkelcentrum voor drone-innovaties. Wij zien, naast het
stimuleren van technische innovatie, het als belangrijke doel om als verbinder, voorlichter en
demonstrateur voor overheid, onderwijs en ondernemers op te treden. De DroneHub GAE en de
voorgenomen ontwikkelingen leiden ook tot meer werkgelegenheid in de regio.
Wij streven naar experimenteerruimte in Noord-Nederland voor innovaties en ontwikkelingen zoals
voornoemd, waarbij wet- en regelgeving wordt aangepast op basis van getoetste procedures en
afspraken, met inachtneming van de veiligheid en maatschappelijke acceptatie. De resultaten dragen
bij aan de internationale innovatiepositie van Nederland op het gebied van dronetechnologie,
autonoom vervoer en robotica.
www.DroneHub-gae.eu

Eelde Maart 2018

2