Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 055

Wijziging van de Woningwet in verband met
aanpassing van het saneringskader

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 15 april 2022
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit
te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen afdoende zal hebben geantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van dit wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

II.

ALGEMEEN
1. Aanleiding
2. Toepassingsbereik van het wetsvoorstel
3. Inhoud van het wetsvoorstel
3.1
Adviescommissie noodzakelijke werkzaamheden
toegelaten instellingen
3.1.1
Wanneer komt de adviescommissie in
beeld?
3.1.2
Instellen adviescommissie noodzakelijke
werkzaamheden toegelaten instellingen
3.2
Versterking rol regio
4. Verhouding tot hoger recht
4.1
Staatssteun
OVERIG

blz.
1
2
3
3
3
3
3
4
4
4
4

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de Wijziging van
de Woningwet in verband met aanpassing van het saneringskader en
hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen.

kst-36055-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 055, nr. 6

1

De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van onderhavige
wetswijziging. Zij hebben geen vragen of opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel van de regering aangaande de Wijziging van de Woningwet
in verband met een aanpassing van het saneringskader. Hierover hebben
deze leden nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
voorstel van Wijziging van de Woningwet in verband met aanpassing van
het Saneringskader. Zij hebben daarover enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden hebben daarover nog enkele
vragen. Zij hebben vragen over de focus van de aanpassingen op
DAEB-activiteiten. Tegelijk is er een wens dat woningcorporaties meer
middenhuurwoningen gaan bouwen, zoals ook de opgeschorte markttoets
typeert. Hoe wordt bij saneringssteun rekening gehouden met de
niet-DAEB activiteiten en de hopelijk grotere rol die woningcorporaties
gaan spelen in de bouw van middenhuurwoningen? Hoe worden de extra
risico’s die woningcorporaties mogelijk lopen bij het bouwen van
middenhuurwoningen meegewogen in dit saneringskader?
Het lid van de BIJ1-fractie heeft kennisgenomen van het voorstel van de
regering inzake de wijziging van de Woningwet.
1. Aanleiding
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering waarom er niet voor
gekozen is om breder te kijken naar de wijze waarop saneringssteun nu
gegeven kan worden. Welke afweging is er gemaakt om de uitganspunten
van het kader uit 2015 hetzelfde te houden? Kan de regering zich vinden in
het standpunt dat de tijden rondom volkshuisvesting en de rol van
corporaties flink gewijzigd zijn sinds 2015? Zou dat niet een aanleiding
moeten zijn om in ieder geval de verlening van saneringssteun uit te
breiden bij niet noodzakelijke DAEB-activiteiten? Zo nee, waarom niet?
Deze leden zijn voorstander van een uitbreiding van de DAEB-activiteiten
en een ruimere definitie van wat onder diensten van algemeen economisch belang verstaan wordt. Zij achtten de woningnood groot genoeg
om een grotere rol van de overheid te rechtvaardigen en meer directe
steun mogelijk te maken.
Het lid van de BIJ1-fractie heeft moeite met het constante wijzen naar
prikkels. Deze gaan, dankzij de privatisering en liberalisering van de
volkshuisvesting naar wat inmiddels de «woningmarkt» heet, vaak over
marktoplossingen. Dit lid constateert dat dit de afgelopen jaren ten koste
is gegaan van een aanzienlijk deel van het sociale aanbod, omdat
corporaties uit noodzaak om te voldoen aan de financiële vraagstukken,
zich genoodzaakt voelen om over te gaan op de verkoop van reserves. In
hoeverre neemt de regering dit gevolg van de vermarkting en de druk van
financiële prikkels mee in deze zienswijze?
Dit lid heeft tevens kritiek op de verantwoordelijkheid voor financiële
gezondheid, die vooral bij corporaties lijkt te liggen. Zij wil hierbij graag
wijzen naar de oorzaken van veel financiële druk bij woningcorporaties,
die direct te verwijten zijn aan overheidsbeleid. Zij denkt hierbij bijvoorbeeld aan de verhuurderheffing. In hoeverre wordt deze oorzaak van
financiële druk meegenomen in de zienswijze? Kijkt de regering ook met
terugwerkende kracht naar de effecten (lees, financiële impact) die
dergelijke beleidskeuzes hebben gehad?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 055, nr. 6

2

2. Toepassingsbereik van het wetsvoorstel
Het lid van de BIJ1-fractie leest dat het saneringskader voornamelijk
stimuleert om financiële problemen te voorkomen en zelf vroegtijdig op te
lossen. Dit lid vraagt zich, met het oog op voorgaande vragen, af hoe hier
de balans met de volkshuisvestelijke taak wordt bewaard? Deelt de
regering de mening dat financiële druk ten koste gaat of kan gaan van de
volkshuisvestelijke reikwijdte van woningcorporaties, maar dat het
enorme vraagstuk rondom de wooncrisis tevens vraagt om forse
investeringen in volkshuisvesting? Hoe verwacht de regering dat
corporaties hier balans tussen zoeken, terwijl ze ook voldoen aan het
grote volkshuisvestelijke vraagstuk?
3. Inhoud van het wetsvoorstel
De leden van de SGP-fractie lezen dat de Minister aanwijzingen kan geven
aan corporaties om noodzakelijk bevonden activiteiten over te nemen.
Volgens het nieuwe artikel 56b moet daar een advies aan ten grondslag
liggen. Klopt het dat ook in het geval van een aanwijzing het bestuur eerst
om een advies vraagt en dat daarna pas een aanwijzing kan worden
gegeven? En dat de Minister dus niet indirect, via het geven van een
aanwijzing, om een advies kan vragen? Deze leden vragen naar de rol en
inspraak van de overnemende corporatie bij een aanwijzing strekkende tot
het voortzetten van noodzakelijk werkzaamheden of zelfs tot het aangaan
van een fusie. De Minister kan deze aanwijzing enkel doen als er aan
limitatieve voorwaarden is voldaan, maar welke inspraak hebben
overnemende corporaties in dit proces?
Het lid van de BIJ1-fractie leest over de ambitie om een onafhankelijke
adviescommissie in te stellen. Kan de regering ingaan op de invulling
hiervan? Welke partijen zijn verantwoordelijk voor de oprichting en
aanwijzing? Naar welke criteria zal hierbij worden gekeken? Wat is de
beoogde achtergrond van inzittenden?
3.1 Adviescommissie noodzakelijke werkzaamheden toegelaten instellingen
3.1.1 Wanneer komt de adviescommissie in beeld?
De leden van de VVD-fractie lezen dat het advies van de adviescommissie
en het herstructureringsplan voor de noodlijdende woningcorporaties
twee te onderscheiden documenten zijn, maar dat de woningcorporatie
ervoor dient te waken dat het herstructureringsplan dat uiteindelijk wordt
opgesteld zoveel mogelijk rekening houdt met en in lijn is met het advies
van de adviescommissie, in verband met de potentiele saneringsaanvraag
die na de herstructueringsfase kan volgen. Kan de regering uiteenzetten
hoe dit onderscheid er in de praktijk uit gaat zien en hoe dit onderscheid
wordt gewaarborgd?
3.1.2 Instellen adviescommissie noodzakelijke werkzaamheden toegelaten
instellingen
De leden van de VVD-fractie vragen wanneer de verwachting is dat
duidelijk is wie, vanuit welke organisatie, in deze onafhankelijke adviescommissie zal plaatsnemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 055, nr. 6

3

3.2 Versterking rol regio
De leden van de VVD-fractie vragen, als woningcorporaties in de regio een
grotere verantwoordelijkheid krijgen bij het oplossen van het volkshuisvestelijke vraagstuk bij het voortzetten van het noodzakelijk DAEB, op
welke manier rekening wordt gehouden met de capaciteiten van deze
woningcorporaties in de regio?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat woningcorporaties in de woningmarktregio verplicht kunnen worden om een bijdrage te leveren. Deze
leden vragen of het juist niet noodzakelijk is dat regio-overstijgend hulp
kan worden geboden. Wat gebeurt er als de corporaties binnen een
woningmarktregio niet sterk genoeg zijn om de steun te verlenen en
eventueel een deel van de DAEB-activiteiten over te nemen? Hoe wordt
getoetst of het overnemen van werkzaamheden door regiocorporaties
passen binnen de opgave voor een regiocorporatie?
4. Verhouding tot hoger recht
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen zich af hoe de beoogde
aanwijzingsbevoegdheid in artikel 56b van de Woningwet zich verhoudt
tot het private karakter van woningcorporaties. Is een vergelijkbare
aanwijzingsbevoegdheid op meer private organisaties van toepassing. Zo
ja, op welke? Deze leden vragen zich daarnaast af wat de nieuwe
aanwijzingsbevoegdheid gaat betekenen voor het wel of niet hebben van
een Europeesrechtelijke aanbestedingsplicht? Is de regering bereid te
reflecteren op de suggestie van de Vereniging van Toezichthouders in
Woningcorporaties dat het middel hier meer schade doet dan de kwaal?
Kan de regering uitsluiten dat de aanwijzingsbevoegdheid aangehaald zal
worden als argument om de aanbestedingsplicht alsnog van toepassing
te laten zijn voor woningcorporaties?
4.1 Staatssteun
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering om langer uiteen te
zetten wat er binnen de geldende staatssteunregels mogelijk is. Kan de
regering beargumenteerd de DAEB-grenzen verhogen? Welke directe
steun aan corporaties is mogelijk om bepaalde woningbouwdoelen te
halen? Klopt het dat de Europese regelgeving omtrent het verlenen van
staatssteun aan corporaties in andere Europese landen ruimer wordt
ingevuld? Kan de regering een vergelijking maken met Oostenrijk? Is bij
een wijziging van onze interpretatie van de staatssteunregels altijd een
melding noodzakelijk richting de Europese Commissie?
II. OVERIG
Het lid van de BIJ1-fractie is van mening dat er te weinig gekeken wordt
naar de concrete kerntaak van woningcorporaties: volkshuisvesting. De
vermarkting van het concept, de financiële regeldruk en de hieraan
gekoppelde preventie van investeringen zorgen in de ogen van dit lid voor
een afname in volkshuisvestelijke slagkracht.
Zij is daarom van mening dat er minder moet worden ingezet op
dergelijke preventievisies, maar vooral moet worden gekeken naar meer
faciliterende middelen. Zowel in het terugdraaien van liberaliserend
overheidsbeleid, als in onderzoek naar meer vormen van vrijstelling en
financiële steun. In een breder kader is zij van mening dat we überhaupt
moeten kijken naar de positie van woningcorporaties. Hierbij is zij van
mening dat het marktdenken daar geen plek in heeft, noch de concurrentiepositie die dit met zich meeneemt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 055, nr. 6

4

Dit lid hoopt in de toekomstvisie meer te zien over de volkshuisvestelijke
plicht die bij de overheid ligt en hoe corporaties daar het beste aan
kunnen voldoen, in plaats van voortdurend te zoeken naar het meest
kostenbesparende. Hierbij hoopt zij steeds meer te bewegen naar publieke
volkshuisvesting zonder marktwerking, waarbij de overheid financiële
verantwoordelijkheid draagt.
De voorzitter van de commissie,
Hagen
De adjunct-griffier van de commissie,
Honsbeek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 055, nr. 6

5