Besluit van

tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 in verband met de
invoering van concessies voor het personenvervoer van en naar de
Waddeneilanden

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
van , nr. HDJZ/, Hoofddirectie Juridische Zaken;
Gelet op artikel 2, tweede lid, van de Wet personenvervoer 2000;
De Raad van State gehoord (advies van , nr. );
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Verkeer en Waterstaat
van , nr. HDJZ/, Hoofddirectie Juridische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:

ARTIKEL I
Het Besluit personenvervoer 2000 wordt als volgt gewijzigd:
A
Onder vervanging van een punt aan het slot van artikel 1, onderdeel g, door
een puntkomma, wordt een onderdeel toegevoegd luidende:
h. veerboot: schip als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van het
1
Binnenvaartbesluit , dat een bootdienst onderhoudt tussen twee of meer
aanlegplaatsen gelegen aan de Waddenzee, met inbegrip van de verbindingen
met de Noordzee.
B

1

Dit besluit is nog niet in werking getreden maar treedt begin 2009 in werking.

Na artikel 7 wordt een artikel ingevoegd luidende:
Artikel 7a
1. De artikelen 1, 12 tot en met 14, 19, eerste en tweede lid, 23, eerste en
tweede lid, 25 eerste, tweede en derde lid, 26, eerste lid met uitzondering van
de zinsnede ’bedoeld in artikel 20, tweede en derde lid’, 27, 28 tot en met 29a,
31 tot en met 32a, 33 tot en met 37, 38 met uitzondering van het tweede en
derde lid, 39, 40, 41, 43, 43a tot en met 43c, 44, 45, 46, 49, 70, 71, 72, 73, 74,
87 met uitzondering van het vierde lid, 88, eerste lid, 89, 90 tot en met 93, 97,
98, 100, 101, 102, 105 en 106 van de wet en de artikelen 1, 2, 10, eerste lid, 11,
31, 33, 34, 39, 44 tot en met 46, 48, 49, 51, 52 en 53 van dit besluit zijn van
overeenkomstige toepassing op voor een ieder openstaand personenvervoer
met of zonder een dienstregeling per veerboot of passagiersschip dat wordt
verricht tussen twee of meer aanlegplaatsen gelegen aan de Waddenzee, met
inbegrip van de verbindingen met de Noordzee en met havens die in open
verbinding staan met de Waddenzee, waarbij Vlieland, Terschelling, Ameland of
Schiermonnikoog met het vasteland wordt verbonden.
2. Met het in het eerste lid genoemde personenvervoer wordt tevens bedoeld
vervoer van personen die zich verplaatsen per motorrijtuig, bedoeld in artikel 1
eerste lid, onderdeel c, van de Wegenverkeerswet 1994, met uitzondering van
2
vrachtauto's, als bedoeld in artikel 1.1, van de Wet wegvervoer goederen . De
bedoelde motorrijtuigen kunnen voorzien zijn van een aanhangwagen.
3. Onze Minister verleent concessies voor het personenvervoer, bedoeld in het
eerste lid, voor de duur van ten hoogste 15 jaar nadat daartoe een aanbesteding is
gehouden. Artikel 5, derde lid, van de Verordening (EG) nr. 1370/2007 van het
Europees parlement en de Raad van 23 oktober 2007 betreffende het openbaar
personenvervoer per spoor en over de weg en tot intrekking van Verordening (EEG)
nr. 1191/69 van de Raad en Verordening (EEG) nr. 1107/70 van de Raad (PbEU L
315), (hierna verordening 1370/2007) is daarbij van toepassing.
4. In afwijking van het derde lid, kan Onze Minister de in dat lid genoemde
concessie voor de eerste maal verlenen zonder dat daartoe een aanbesteding is
gehouden. Artikel 5, vierde lid, van verordening 1370/2007, is van toepassing.
Indien onze Minister een concessie, als bedoeld in de eerste volzin, verleent, wordt
het programma van eisen, bedoeld in artikel 44 van de wet, voorafgaand aan de
concessieverlening gepubliceerd.
5. Voor de toepassing van de artikelen van de wet en het besluit op het vervoer,
bedoeld in het eerste lid, wordt gelezen voor;
a.
trein: het in het eerste lid bedoelde vervoer;
b. station, stations, halte plaats of perron: de in het eerste lid bedoelde
aanlegplaatsen;
c. aanbesteding van een concessie of concessies: verlening van een concessie
of concessies;
2

dit artikel treedt naar waarschijnlijkheid eerste kwartaal 2009 in werking: nu is dit
artikel 1, onderdeel e van de Wet goederenvervoer over de weg.

d.
aanbestedingsreglement: reglement;
e. auto, bus, trein, metro, tram of via geleidesysteem voortbewogen voertuig: het
eerste lid bedoelde vervoer;
f.
openbaar vervoer: het in het eerste lid bedoelde vervoer.
6. De plicht te gedogen, bedoeld in artikel 35 van de wet, geldt voor het in het
eerste lid bedoelde vervoer ten aanzien van het gebruik door de concessiehouder
van de haveninfrastructuur waaronder wordt verstaan:
a.
haventerreinen;
b.
aanleginrichtingen voor zover deze niet eigendom zijn van het rijk.

ARTIKEL II
1. Het openbare-dienstcontract inzake het vervoer tussen het vaste land
en het betreffende Waddeneiland dat bestaat tussen Onze Minister, Vlieland,
Terschelling, Ameland of Schiermonnikoog en de betreffende reder vervalt op
het moment dat op grond van artikel 7a van het Besluit personenvervoer 2000
onherroepelijk een concessie is verleend voor dat betreffende Waddeneiland.
ARTIKEL III
1. Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte
van het Staatsblad waarin het wordt geplaatst.
2. In afwijking van het eerste lid, treedt artikel 19, eerste en tweede lid, van de
Wet personenvervoer 2000, voor zover dat artikel in artikel 7a, eerste lid, van
het Besluitpersonenvervoer 2000 van overeenkomstige toepassing is verklaard,
pas voor het vervoer van of naar het eiland Vlieland, Terschelling, Ameland of
Schiermonnikoog in werking met ingang van de dag dat voor het vervoer van of
naar het betreffende Waddeneiland onherroepelijk een concessie als bedoeld in
artikel 7a Besluitpersonenvervoer is verleend. Hiervan wordt mededeling gedaan
in de Staatscourant.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de bijbehorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.

DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT,

NOTA VAN TOELICHTING
1. Algemeen
Het onderhavige besluit bevat een wijziging van het Besluit personenvervoer
2000 (hierna: Bp2000). De wijziging betreft het van toepassing verklaren van
bepaalde artikelen van de Wet personenvervoer 2000 (hierna: Wp2000) en het
Bp2000 op de in artikel 7a Bp2000 aangewezen verbindingen van
personenvervoer naar de eilanden Vlieland, Terschelling, Ameland en
Schiermonnikoog.
Hierdoor kan een concessie met exclusieve werking worden verleend voor het
personenvervoer tussen het vasteland en betreffende Waddeneiland.
Personenvervoer over water op de Waddenzee is door artikel 7 van het Bp2000
uitgezonderd geweest van de werkingssfeer van het Bp2000.
De opname van deze verbindingen in het Bp2000 vloeit voort uit de wens van
alle betrokken partijen om tot een structurele regeling te komen voor de
bootdiensten van en naar de Waddeneilanden.
2. Totstandkoming wettelijk kader
§ 2.1 Historie
De Waddeneilanden zijn voor hun verbinding met het vasteland in belangrijke
mate aangewezen op de bootdiensten. Het kabinet heeft in 1985 de
bootdiensten tussen het vasteland en de Waddeneilanden aangemerkt als
schakels in wegverbindingen met zowel een vervoersfunctie als een brugfunctie
(Nota zoute veren, Kamerstukken II 1984/85, 16 318, nr. 13, pag. 5 e.v.).
In 1985 is door het kabinet na overleg met de Kamer over de Nota zoute veren
besloten dat een wettelijke regeling van de waddenveren op dat moment uit
dereguleringsoogpunt niet wenselijk was en dat door middel van convenanten de
overlegstructuur tussen betrokken partijen zou worden verbeterd. Dit heeft
geresulteerd in het sluiten van de overeenkomst tot structurering van het overleg
inzake de bootdiensten naar Ameland en Schiermonnikoog d.d. 4 december
1985 en de overeenkomst tot structurering van het overleg inzake de
bootdiensten naar Terschelling en Vlieland d.d. 17 september 1987.
In 1998 heeft de Minister van Verkeer en Waterstaat in het kader van de
behandeling van de Wet vervoer binnenvaart (Kamerstukken II 1997/98, 25 412,
nr. 5) aangegeven dat een adequate vervoersvoorziening gehandhaafd zou
blijven tegen redelijke tarieven. Door de Europese liberaliseringrichtlijn
binnenvaart moest de exclusieve positie van de veerdienst, voor wat betreft het
goederenvervoer in de Wet vervoer binnenvaart worden geschrapt. De minister
heeft toen, na zorgen vanuit de Tweede Kamer over de
personenvervoerverbinding, aangegeven dat de personenvervoerverbinding
door de toenmalige overeenkomsten voldoende gewaarborgd was. Daarnaast is
wel aangegeven dat gelet op de ontwikkelingen in het personenvervoer en de
Europese regelgeving in goed overleg met de betrokken partijen moest worden

bezien of moest worden overgegaan op een andere methode dan de toenmalige
overeenkomsten.
Vanuit dit vertrekpunt zijn gelijkluidende openbare-dienstcontracten (ODcontracten) opgesteld. Deze OD-contracten zijn onder meer opgesteld ter
overbrugging van een periode waarin wordt toegewerkt naar
concessiewetgeving voor deze verbindingen om de verbinding te waarborgen
zoals in die toenmalige overeenkomsten (overwegingen J, K en L en artikel 7
van de betreffende OD-contracten).
Deze gelijkluidende OD-contracten zijn getekend tussen:
a. de Minister van Verkeer en Waterstaat, de gemeente Vlieland en B.V.
Terschellinger Stoomboot Maatschappij (TSM), op 20 juni 2006,
b. de Minister van Verkeer en Waterstaat, de gemeente Schiermonnikoog
en Wagenborg Passagiersdiensten B.V., op 20 juni 2006,
c. de Minister van Verkeer en Waterstaat, de gemeente Ameland en
Wagenborg Passagiersdiensten B.V., op 20 juni 2006;
d. de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, de gemeente
Terschelling en B.V. Terschellinger Stoomboot Maatschappij (TSM), op
19 december 2007.
Deze openbare-dienstcontracten omvatten bepalingen over de inhoud van de
bootdienst en stelt eisen aan de bootdienst, zoals de dienstregeling,
kwaliteitseisen aan schepen en bemanning, tarieven, het gebruik van
infrastructuur, medegebruik van de aanleginrichtingen door derden, klantenpanel
en klachtenloket. Er is geen openbare-dienstcontract tot stand gekomen met
betrekking tot de veerverbinding tussen het vasteland en Texel.
§2.2 Noodzaak totstandkoming concessies
Uitgangspunt
Het kabinet acht het van belang dat de vervoersverbindingen tussen het
vasteland en de Waddeneilanden in stand blijven op een zodanige wijze dat
deze verbindingen voor het publiek en de eilandbevolking toereikend zijn. De
toereikendheid van de verbinding is met name gelegen in reguliere, structurele,
betaalbare, betrouwbare en financieel gezonde bootdiensten gedurende het hele
jaar, ook in de perioden waarin het vervoersaanbod (vraag van de reiziger naar
vervoer) gering en de exploitatie niet of nauwelijks rendabel is. Om dit te kunnen
garanderen is in de OD-contracten een inspanningsverplichting voor de minister
van Verkeer en Waterstaat opgenomen om tot een concessiesystematiek voor
de waddenveren te komen, waarbij is bepaald dat nog werd onderzocht of de
concessiesystematiek naast personenvervoer ook goederenvervoer zou
betreffen.
De verbindingen naar de Friese eilanden
Voor deze verbindingen gelden al sinds de tachtiger jaren OD-contracten waarbij
de staat partij is en zich verantwoordelijk heeft gevoeld voor de waarborg van
een continue en betrouwbare verbinding. De huidige veervoorzieningen tussen
het vaste land, Vlieland, Terschelling, Ameland of Schiermonnikoog zijn

zelfvoorzienend en niet afhankelijk van enige overheidssubsidie. Om te kunnen
zorgen voor een toekomstvaste zelfvoorzienendheid van deze bootdiensten, uit
het oogpunt van doelmatigheid en doeltreffendheid en gelet op de
instandhouding van voor het publiek toereikende diensten, wordt het wenselijk
geacht een concessiestelsel in te voeren.
Door het instrument concessie ontstaat er een exclusief recht met betrekking tot
het verrichten van het in de concessie bepaalde personenvervoer. De
concessiehouder wordt in staat gesteld om een reguliere betrouwbare
dienstregeling aan te bieden en te exploiteren. Zonder het exclusieve recht dat
de concessie geeft, kunnen concurrenten in drukke tijden ‘de krenten uit de pap
halen’. Dit is vooral het geval bij de verbindingen genoemd in artikel 7a Bp2000.
De duur van de overtocht is lang waardoor de interactie met de vaste wal
beperkt is en er daardoor meer ruimte ontstaat voor derden deze diensten ook
aan te bieden. Hierdoor kunnen de dienstregeling (de frequentie) en de tarieven
op minder rendabele tijden onder druk kunnen komen te staan, waardoor niet
aan het gestelde uitgangspunt kan worden voldaan. Het verschil in aantal
passagiers tussen de minst drukke maand januari en de drukste maand juli of
augustus is aanzienlijk. Op de lijn naar Vlieland en op de lijn naar
Schiermonnikoog is het aantal passagiers tot ongeveer één vijfde beperkt in de
minst drukke maand ten opzichte van de meest drukke maand, op de lijn naar
Terschelling en Ameland komt dat neer op ongeveer één zesde van de
3
passagiers. Afvaarten dalen niet evenredig ten opzichte van de aantallen
passagiers.
Concessieverlening en het daaruit vloeiende exclusieve recht zorgen ervoor dat
de veren zichzelf kunnen redden en het gehele jaar een bepaalde frequentie in
de bootdienst kunnen onderhouden, omdat zij op deze manier de niet-rendabele
seizoenen kunnen compenseren met de rendabele seizoenen. Dit stelsel van
concessies stelt de rederijen aan wie een concessie is verleend in staat om ook
gedurende de wintermaanden de beoogde continuïteit en het beoogde
kwaliteitsniveau in stand te houden. Voor de invoering van een concessie stelsel
is een wettelijke grondslag noodzakelijk.
De verbinding naar Texel
De verbinding naar Texel is buiten deze wijziging van het Bp2000 gehouden. De
verbinding naar Texel wordt door rederij TESO (Texels Eigen Stoomboot
Onderneming) onderhouden. De constructie van deze veerverbinding is uniek in
Nederland. De waarborg van een continue en betrouwbare verbinding van Texel
met het vaste land ligt vast via twee sporen. Allereerst via de bedrijfsstructuur van
de rederij; een groot deel van de aandeelhouders is bewoner van het eiland of
heeft een tweede huis op het eiland. De eilandbewoners hebben op deze manier
voldoende inspraak in de kwaliteit van de dienstverlening van rederij TESO.
Bewoners en tweede huiseigenaren hebben een direct belang bij een kwalitatief
goede vervoersverbinding, die voor een ieder open staat tegen een redelijke prijs,
het gehele jaar door. Niet alleen voor henzelf maar ook voor forensen en toeristen,
3

Voor deze berekening zijn de aantallen opgegeven passagiers door de rederijen uit 2007 gebruikt.

die naar het eiland komen en van wie veel eilandbewoners voor hun inkomsten
afhankelijk zijn. Het tweede spoor is een verankering van deze uitgangspunten in de
statuten, waarbij gemaakte winst moet worden aangewend voor de verlaging van de
tarieven, verbetering van het vervoer dat voor een ieder open staat of aanverwante
doeleinden, waardoor de continuïteit van de onderneming wordt gewaarborgd.
De afstand is relatief kort waardoor er een hoogfrequente verbinding kan worden
gevaren. Er is geen financiering van de overheid nodig en er vindt ook geen
financiering plaats. Door deze situatie is er geen economische en publieke
noodzaak om voor deze verbinding een exclusief recht op te nemen in het
Besluit personenvervoer 2000.
Blijkens de brieven van de Staatsecretaris van Verkeer en Waterstaat aan de
Tweede Kamer van 26 mei 2008 (Kamerstukken II 2007/08, 23 645, nr. 205)
hebben de gemeente Texel en rederij TESO aangegeven invoering van
concessiewetgeving voor de verbinding naar Texel niet nodig te achten en wensen
daarom niet onder een regeling, zoals is neergelegd in artikel 7a voor de andere
eilanden te vallen daar de situatie anders is dan bij de Friese eilanden. De overige
Waddeneilanden hebben aangegeven geen bezwaar te hebben tegen een
afwijkende situatie voor de verbinding naar Texel. Dit standpunt is door de
Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat overgenomen, gelet op de waarborg
van het beleidsuitgangspunt (Kamerstukken II 2007/08, 23 645, nrs. 205, 224 en
230). De waarborg van een continue en betrouwbare verbinding van Texel met het
vaste land wordt in dit geval ook zonder een exclusief recht bereikt.
3. Inhoud van de wijziging
§ 3.1 Wettelijke grondslag
Artikel 2, tweede lid, van de wet geeft de mogelijkheid om bij algemene
maatregel van bestuur vormen van vervoer, die overeenkomst vertonen met een
van de vormen van vervoer in het eerste lid van dat artikel, geheel of gedeeltelijk
onder de werkingssfeer van de Wp2000 te brengen.
Artikel 7a van het Bp2000 geeft uitwerking aan artikel 2, tweede lid van de
Wp2000 ten behoeve van de verruiming van de werkingssfeer van de wet voor
vormen van personenvervoer van en naar in het artikel genoemde
Waddeneilanden. De in artikel 7a genoemde artikelen van de wet en dit besluit
zijn uitsluitend van toepassing op vervoer, bedoeld in het eerste lid van dit
artikel.
§ 3.2 Concessieverlening
De Minister respectievelijk de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft
een inspanningsverplichting de eerste concessies voor het personenvervoer
tussen het vasteland en de Waddeneilanden Vlieland, Terschelling, Ameland en
Schiermonnikoog te verlenen na een onderhandse gunning aan de rederijen die
momenteel de verbindingen onderhouden (OD contracten van 20 juni 2006, en
19 december 2006 en Kamerstukken 2007/08, 23 645, nrs 205, 224 en 230).
Deze inspanning vloeit voort uit het feit dat die rederijen grote investeringen
hebben gedaan om hun vloot veilig, comfortabel en toegankelijk te maken of te

houden. Daarmee vormt deze eerste concessie een overgangssituatie naar de
aanbesteding van deze diensten, zodat de rederijen die momenteel de
verbindingen onderhouden hun materieel kunnen afschrijven en zich op een
aanbesteding kunnen voorbereiden.
Voor iedere verbinding naar een Waddeneiland zal een afzonderlijke concessie
worden verleend. Deze (zittende) rederijen zijn:
a. TSM voor de verbindingen tussen het vasteland en Terschelling en
tussen het vasteland en Vlieland en
b. Wagenborg Passagiersdiensten B.V. voor de verbindingen tussen het
vasteland en Ameland en tussen het vasteland en Schiermonnikoog.
De concessie zal worden verleend voor de exploitatie van voor een ieder
openstaand personenvervoer tussen het vasteland en het betreffende
Waddeneiland. De concessie kan een maximale duur van 15 jaar hebben.
Beheer en onderhoud van de aanleginrichtingen en haventerreinen, voor zover
eigendom van de staat, blijft de verantwoordelijkheid van de Staat.
§ 3.3 Reikwijdte van de concessieverplichting
Omdat er naast deze bootdiensten ook ander vervoer op de Waddenzee
plaatsvindt, moeten er kaders worden gesteld voor het vervoer dat onder de
exclusieve werking van de concessieverplichting valt. Na verlening van de
concessie mag het in de concessie geregelde vervoer niet (meer) door derden
worden verricht.
Voor een ieder openstaand
De concessieverplichting heeft betrekking op voor “een ieder openstaand”
vervoer. Dergelijk vervoer valt hiermee onder de concessieverplichting. Het voor
“een ieder openstaan” houdt in dat de vervoerder een openbaar aanbod doet.
De aanvaarding van dat aanbod door bijvoorbeeld het tarief te voldoen, verplicht
de vervoerder de reizigers te vervoeren op de wijze, zoals dat in de concessie is
aangegeven. Een ieder die dat wenst kan gebruik maken van het vervoer.
Voor “een ieder openstaand” betekent niet dat de middelen van het vervoer
onder alle omstandigheden voor een ieder toegankelijk moeten zijn. Het
betekent wél dat een openbaar aanbod van vervoer is gedaan dat door de
enkele aanvaarding van de reiziger leidt tot een vervoerovereenkomst en
daarom tot een vervoerplicht voor de vervoerder en tot tariefbetaling door de
reiziger (Kamerstukken II 1984/85, 18 985, nrs. 1-3).
Doorslaggevend bij het vervoer van en naar het Waddeneiland is niet of er
daadwerkelijk een kaartje wordt verkocht. Zo moet bijvoorbeeld een
combinatiearrangement dat aangeboden wordt door een
accommodatieverschaffer op het eiland, door een vervoerder dan wel
aangeboden door een reisbureau of reisagentschap als vallend onder het begrip
“voor een ieder openstaand” worden aangemerkt. Daarom valt het vervoer van
en naar het eiland dat deel uitmaakt van het combinatiearrangement onder de
concessieverplichting. Dit vervoer mag derhalve alleen worden aangeboden
door de concessiehouder.

Een Illustrerend voorbeeld uit de eerder aangehaalde toelichting is dat dit “voor
een ieder openstaand” vervoer bijvoorbeeld ook een door een club
georganiseerde pendeldienst tussen twee of meer gemeenten tijdens de
spitsuren omvat wanneer in feite iedereen daar gebruik van kan maken. Ook
geven de Kamerstukken aan dat “voor een ieder openstaand” vervoer met zich
brengt dat ook als een verbinding vanaf een vast vertrekpunt regelmatig slechts
een rechtstreekse vervoersvoorziening biedt naar een attractiepunt, dus geen
haltes tussentijds aandoet, dit ook onder deze definitie valt. Gelet op het
voorafgaande wordt aan “een ieder openstaand” vervoer een ruime uitleg
gegeven.
Verschil tussen voor een ieder openstaand vervoer en besloten vervoer
Het onderscheid tussen voor een ieder openstaand vervoer en ander vervoer is
vooral gelegen in het hoofdmotief van het vervoer.
Deze redeneerlijn wordt doorgetrokken naar het vervoer van en naar de
Waddeneilanden. Uit het bovenstaande is af te leiden dat het volgende vervoer
in ieder geval niet onder de reikwijdte van de concessieverplichting valt:
a. Vervoer waarbij het hoofdmotief van het vervoer op recreatie is gericht: het
vervoer heeft niet tot doel om personen te vervoeren via een min of meer directe
lijn tussen het Waddeneiland en het vasteland. De vaartijd is hierbij een
belangrijke indicatie. Indien de vaartijd ruimschoots de vaartijd van de
concessiehouder overschrijdt (inclusief de vaartijd van de langzame boot), is het
hoofdmotief op recreatie gericht.
b. Vervoer van een beperkte groep bij elkaar horende personen. Dit is
bijvoorbeeld het geval als een passagierschip voor een bedrijfsuitje of bruiloft
wordt afgehuurd. Daarmee is het vervoer zelf gericht op “het dagje uit”. Hieruit
valt af te leiden dat vervoer van personen van en naar de Waddeneilanden,
uitgevoerd door of in opdracht van bijvoorbeeld een vereniging, dat op zich zelf
een beperkte groep bij elkaar horende mensen kan inhouden, wél
concessieplichtig is als het lidmaatschap voor een ieder openstaat en daarmee
tot gevolg heeft dat ook het vervoer voor een ieder openstaat.
c.
Project transporten, zoals transporten voor bijvoorbeeld
onderhoudswerkzaamheden waarbij asfaltmachines gezamenlijk met
personeelsbusjes van uitvoerders worden getransporteerd.
Per veerboot of passagiersschip
Verder wordt de reikwijdte van de concessie bepaald door de afbakening van de
concessieverplichting tot passagiersschepen en veerboten. Daarmee kunnen
verbindingen met kleinere schepen die 12 of minder personen vervoeren, zonder
concessie worden verricht of onderhouden.
Vervoer tussen de eilanden
Op zichzelf staand vervoer tussen eilanden valt niet onder de reikwijdte van de
concessie, immers een dergelijke verbinding verbindt niet de vaste wal met een
eiland. Wanneer een verbinding naar een Waddeneiland via een ander eiland
wordt onderhouden, valt deze echter weer wel onder de concessieverplichting.

§ 3.4. Ontheffingen
Het van overeenkomstige toepassing bepaalde artikel 29 van de Wp2000 geeft
door middel van een ontheffing de mogelijkheid om een uitzondering op het
exclusieve recht op exploitatie binnen het domein van een concessieverplichting
te maken. Met de ontheffing is beoogd naast het geconcessioneerde vervoer
andere vormen van dat vervoer mogelijk te maken.
Een situatie waaraan gedacht kan worden, is dat een vervoerbehoefte ontstaat
waaraan de vervoerder aan wie een concessie is verleend, niet kan voldoen.
Bij de beslissing op een ontheffingaanvraag wordt door de Minister van Verkeer
en Waterstaat afgewogen of de vervoersvoorziening waarvoor ontheffing wordt
gevraagd een zodanige gelijkenis vertoont met het vervoer waarvoor een
concessie is verleend dat daarmee een onevenredig afbreuk wordt gedaan aan
de exploitatie van de concessie. Indien dit laatste het geval is, kan de ontheffing
geweigerd worden (artikel 29, vierde lid). Voor de wijze waarop een
ontheffingsaanvraag wordt beoordeeld kan nader beleid worden vastgesteld.
§ 3.5 Positie van het vrachtvervoer
Voor de concessieverlening van de veerverbindingen van en naar de
Waddeneilanden wordt aansluiting gezocht bij de Wp2000. Deze wet vormt een
kader voor personenvervoer, daardoor kan de concessie voor de
veerverbindingen van en naar het betreffende Waddeneiland alleen
personenvervoer omvatten. Dit is in lijn met de genoemde OD-contracten waarin
is aangegeven dat de concessiesystematiek in ieder geval het personenvervoer
gaat omvatten. De infrastructurele component van het vervoer alsmede het
goederen- dan wel vrachtwagenvervoer valt als zodanig buiten de wetgeving.
Het vervoer van personen direct gerelateerd aan het vervoer van de vracht,
zoals een vrachtwagenchauffeur valt als zodanig niet onder de concessie.
Een minimale borging van het goederenvervoer, zoals opgenomen in de eerder
genoemde OD-contracten, is voldoende voor de continuïteit daarvan.
Een minimale borging van het goederenvervoer kan blijvend aanvullend
geregeld worden in een aanvullend OD-contract voor wat betreft het
goederenvervoer. Met degene aan wie een concessie voor het personenvervoer
verleend wordt, kan tevens een aanvullend OD-contract gesloten worden waarin
acceptatie van goederenvervoer geregeld wordt. Zo wordt voor het
goederenvervoer een adequate oplossing gevonden zonder dat er exclusiviteit
op grond van een wettelijk kader nodig is.

4. Verhouding met het Europees recht
§ 4.1.De concessie
De toekenning van een recht aan rederijen om met uitsluiting van anderen
gedurende ten hoogste 15 jaar voor een ieder openstaand personenvervoer te

verrichten tussen het vaste land en het betreffende Waddeneiland is een ODcontract in de vorm van een concessie. Dit is een concessie zowel op grond van
nationale wetgeving als op grond van Europees recht. In Europees rechtelijke
zin geldt dat het exploitatierisico voor het onderhouden van de veerverbinding bij
de rederijen ligt. De rederijen ontvangen geen subsidie en komen ook niet voor
subsidie in aanmerking. Zij ontvangen slechts een vergoeding van de gebruiker
voor de door hen verrichte dienst. Daarmee zijn concessies te kwalificeren als
een concessie in Europeesrechtelijke zin (artikel 1, vierde lid, van de Richtlijn
4
2004/18).
§ 4.2 Concessieverlening
Op concessies naar Europees recht zijn de bepalingen van de
aanbestedingsrichtlijn 2004/18 niet van toepassing. Er is daarmee een vrije keus
in toepasselijke procedures. De concessies voor de veerverbindingen hoeven
derhalve niet overeenkomstig de in de richtlijn voorgeschreven procedures te
worden aanbesteed.
Aanbesteding van de concessie
Verordening 1370/2007 geeft voor concessies naar Europees recht voor
openbaar personenvervoer per spoor en over de weg regels omtrent de gunning.
5
Deze verordening is niet van toepassing op personenvervoer over binnenwater.
Maar met deze aanbesteding is een aanbesteding analoog aan artikel 5, derde
lid van de verordening 1370/2007, beoogd. Deze openbare
aanbestedingsprocedure staat open voor alle exploitanten en dient open en
eerlijk te verlopen, met inachtneming van de beginselen van transparantie en
niet-discriminatie. Dit artikel geeft verder aan dat er na de indiening van
inschrijvingen en nadat er een eventuele selectie is gemaakt onderhandeld kan
worden over de meest geschikte manier om te voldoen aan specifieke of
complexe behoeften.
Deze verordening treedt in werking op 3 december 2009.
Onderhandse gunning van de concessie
Het vierde lid van het artikel 7a van het Besluit personenvervoer 2000, creëert
een uitzondering op het derde lid. In het vierde lid wordt aan de minster de
mogelijkheid geboden om de eerste concessie onderhands te verlenen. Het in
artikel 7a geregelde vervoer is vervoer dat valt onder artikel 51, eerste lid van
het EG-verdrag. In het laatst genoemde artikel is bepaald dat dit vervoer
4

Richtlijn 2004/18 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004,
betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van
overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten, PbEU2004, L 134, p.
114.
5
Verordening (EG) van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2007,
betreffende het openbaar personenvervoer per spoor en over de weg en tot
intrekking van de Verordening (EEG) nr 1191/69 van de Raad en Verordening
(EEG) nr. 1107/70 van de Raad, overweging 10, PbEU 2007, L 315.

geregeld wordt door de bepalingen daaromtrent in het EG-verdrag. De Raad is
op grond van artikel 71, eerste lid, bevoegd tot het tot stand brengen van
secundaire gemeenschapswetgeving. Secundaire gemeenschapswetgeving met
betrekking tot de wijze waarop concessies voor het personenvervoer over
binnenwateren moeten worden gegund ontbreekt vooralsnog. Wel kan
Verordening 1370/2007 van overeenkomstige toepassing worden verklaard op
dergelijk vervoer
Evenmin bestaat er een aanbestedingplicht voor concessies van zeer geringe
economische betekenis. Leidend hierbij is dat deze geringe betekenis tot gevolg
heeft dat geen enkele buitenlandse onderneming in de concessie is
6
geïnteresseerd. Dan wordt het handelsverkeer tussen de lidstaten geacht niet
te worden belemmerd, en zal er geen sprake zijn van schending van het
7
Europees recht. Deze lijn ligt ook ten grondslag aan een onderhandse
gunningsmogelijkheid voor concessies voor personenvervoer met een geringe
waarde of bescheiden afstand, aldus overweging 23 van Verordening
1370/2007. Verordening 1370/2007 biedt een mogelijkheid voor het onderhands
gunnen van kleine openbare-dienstcontracten, die de vorm aan kunnen nemen
van een concessie voor openbaar personenvervoer. Dit wordt expliciet mogelijk
gemaakt voor de gunning van de eerste concessie voor de veerverbindingen van
en naar de Waddeneilanden. Artikel 5, vierde lid, van de Verordening geeft aan
dat bevoegde instanties kunnen opteren voor onderhandse gunning van
openbare dienstencontracten, dat de vorm aan kan nemen van een concessie,
met hetzij een geschatte gemiddelde waarde van minder dan een miljoen euro,
hetzij een jaarlijks aantal kilometers dat lager ligt dan 300.000. Wanneer een
OD-contract onderhands wordt gegund aan een kleine of middelgrote
onderneming kan deze drempel worden verhoogd naar minder dan 600.000
kilometers.
Zowel rederij TSM, die de vaarverbindingen onderhoudt naar Vlieland en
Terschelling als rederij Wagenborg, komen niet boven deze km-drempels uit.
Concessieduur
Verordening 1370/2007 geeft aan dat concessies voor openbaar
personenvervoer altijd eindig moeten zijn. In artikel 4, derde lid, van de
verordening wordt voorzien in maximale termijnen voor
openbaarpersonenvervoer onder andere per bus of per trein. Voor dergelijke
vervoer per trein wordt een maximale termijn voor de concessie aangegeven van
15 jaar. Indien er aanzienlijke investeringen zijn gepleegd in materieel kan men,
rekening houdend met de afschrijvingstermijn en het feit dat de exploitant dit
materieel zelf ter beschikking stelt en dat dit materieel noodzakelijk is voor de
uitvoering van de dienst, een concessie nog eens met de helft van de totale
concessieduur verlengen. Dit geldt overigens ook voor een situatie als bedoeld
in artikel 5, zesde lid, van de verordening. Er is een parallel te trekken tussen
investeringen in trein materieel en investeringen in boten, zoals deze worden
6
7

HvJEG, 21 juli 2005, Zaak C231/03 Coname.
HvJEG, 21 september 1999, Zaak C-44/98.

ingezet voor de verbindingen van en naar de Waddeneilanden. De huidige
reders hebben in het nabije verleden aanzienlijke investeringen gepleegd om
hun vloot toegankelijk te maken en te laten voldoen aan de eisen van deze tijd.
Daarom ligt een analogie met de termijn voor treinconcessies in de rede en is
gekozen voor een termijn van 15 jaar.
§ 4.3 Transparantie
Omdat openheid over de dienstverlening in het belang is van de betrokkenen zal
de onderhandse gunning open en transparant worden vormgeven. Er is daarom
gekozen voor het opstellen van een programma van eisen en publicatie daarvan.
Voor het opstellen van dit programma van eisen worden in ieder geval
consumenten en betrokken overheden geconsulteerd. Hierdoor wordt inzichtelijk
wat er van de reders verwacht wordt en waar de (zittende) rederijen hun aanbod
op moeten baseren.
5. Overgangsrecht en Inwerkingtredingsbepalingen
Artikel II van het besluit regelt overgangsrecht. Dit houdt in dat zo lang er geen
concessie is verleend de bestaande OD-contracten blijven gelden. Pas op het
moment dat een concessie onherroepelijk is verleend, voor het betreffende
Waddeneiland, komt het OD-contract te vervallen.
Artikel III, tweede lid, van het besluit betreft het in stand houden van de huidige
situatie tot op het moment dat er daadwerkelijk onherroepelijk een concessie is
verleend. Zonder deze bepaling zou er uitsluitend vervoer mogen worden
verricht met een concessie. De huidige verbindingen zouden in gevaar komen
zolang geen concessie onherroepelijk is verleend.

6. Administratieve lasten, bedrijfs- en markteffecten
§ 6.1 Berekening administratieve lasten
In totaal gaat het om de introductie van een viertal concessies die
geïntroduceerd worden met deze wijziging van het Bp2000. Voor de berekening
van de administratieve lasten is de nulmeting voor de Wet personenvervoer
2000 van maart 2007 als grondslag gebruikt.
Omdat er bepalingen uit de Wp2000 nieuw van toepassing worden op dit
vervoer, vindt er een kleine verhoging van de administratieve lasten plaats welke
op jaarbasis op € 2044,68 wordt geschat.
Situatie vóór inwerkingtreding besluit
Voorheen was er geen wet- of regelgeving van toepassing op het aanbieden van
veerverbindingen tussen vaste land en Waddeneilanden. Vervoer gebeurde op

basis van contracten, waarmee partijen vrijwillig instemden. Er was dan ook
geen sprake van administratieve lasten.
Situatie na inwerkingtreding besluit
De invoering van concessiesystematiek voor de waddenveren heeft gevolgen
voor de administratieve lasten ten aanzien van de hierna volgende
informatieverplichtingen aan de overheid.
a
Inschrijven concessie
Om een concessie gegund te krijgen zal er door de vervoerder een offerte
moeten worden opgesteld. Voor de waddenveren wordt uitgegaan van 4
concessies. Het voornemen is de eerste concessie onderhands te gunnen. Er
wordt daarmee slechts 1 offerte per concessie ingediend. Na onderhandse
gunning van de eerste concessie wordt voor opvolgende concessies een
aanbestedingsprocedure gevolgd. Er wordt voor de berekening van de lasten in
geval van een aanbesteding uitgegaan van een gemiddelde van 2 bieders per
concessie. In de nulmeting van de Wet personenvervoer 2000 staat een
handelingstijd van 4200 minuten tegen een tarief van € 45,00 per uur voor het
aanvragen van een concessie. De verwachting is dat opstellen van een offerte
voor een waddenveren-concessie eenvoudiger is dan voor een openbaar
vervoerconcessie. Dienstregelingen en vervoerplannen zijn eenvoudiger te
maken voor een verbinding met twee vaste vertrek- en aankomstpunten.
Daarvan afgeleid neemt de aanvraag van een concessie ongeveer 2400 minuten
in beslag. Dit betekent per inschrijver een bedrag van €1800,-. Voor 4
concessies met in totaal 8 biedingen, € 14.400,- per
concessieverleningsmoment. De duur van een dergelijke concessie is langer
dan die van overig openbaar vervoer: maximaal 15 jaar tegenover maximaal 8
jaar, waardoor deze kosten minder frequent zullen worden gemaakt. Het totaal
bedrag kan dan ook over deze tijd, gemiddeld 10 jaar, worden verdeeld: €180,-.
Tevens speelt mee dat er minder concessies te vergeven zijn, waardoor
frequentie van het opstellen van offertes ook lager ligt dan regionaal OV. Deze
lasten zijn structureel.
b. Informatie ten behoeve van controle op de uitvoering van de concessie
Gedurende de looptijd van de concessie zal de concessiehouder periodiek
informatie moeten verstrekken aan de concessieverlenende overheid, zodat
deze de uitvoering van de concessie kan monitoren. In de oude situatie moeten
de rederijen, die partij zijn bij het openbare-dienstcontract ook bepaalde
informatie verstrekken aangaande uitvoering van het contract. Het is de
verwachting dat de aard en de hoeveelheid van de informatie met de concessie
wel zullen veranderen en mogelijk toenemen. De lasten worden geschat op
€597,28 per jaar uitgaande van 4 concessies en informatieverstrekking per
kwartaal (kosten €37,33 voor informatieverstrekking gebaseerd op nulmeting
Wp2000.) Deze lasten zijn structureel.
c. Overdracht personeel

Bij overgang van de concessie zal het personeel van de oude concessiehouder
worden overgenomen door de nieuwe concessiehouder. Om een en ander
soepel te laten verlopen, zal de zittende concessiehouder voor het aflopen van
de concessie een personeelsopgave moeten aanleveren. Dit is een
administratieve handeling, die met behulp van het personeelsbestand redelijk
eenvoudig kan worden gedaan. De lasten worden hiervoor geschat op 60
minuten per keer tegen een tarief van €18,60. De lasten voor 4 concessies
worden geschat op €74,40. Omdat de concessies gemiddeld voor 10 jaar
worden uitgegeven zullen deze kosten één keer in de tien jaar voorkomen. Deze
lasten zijn structureel.
Administratieve lasten na
inwerkingtreding besluit

Kosten
concessiehouder
op jaarbasis per
concessie

Inschrijven concessie
Verstrekken van informatie
aan de concessieverlener
ten behoeve van controle
op de uitvoering van de
concessie
Overdracht personeel
Totaal

€ 180, -€ 149,32

€ 1.440, -€ 597,28

€
1,86
€ 331,18

€
7,44
€ 2044.72

kosten voor de sector op jaarbasis
(uigaande van 2 biedingen per
concessie en te verlenen 4
concessies

Behalve de administratieve lasten zijn er weinig aanvullende bedrijfseffecten.
Rederijen die nu openbaar personenvervoer aanbieden op de verbindingen,
zullen na concessieverlening dit niet meer kunnen doen zonder concessie. Een
toets van het Adviescollege administratieve lasten is achterwege gelaten daar
de administratieve lasten onder de €10.000,- blijven.
§ 6.2 Markteffecten
De voorgestelde wetgeving voorziet in een concessiesystematiek voor de
waddenveren, waardoor de concessie voor het onderhouden van een
veerverbinding tussen vaste land en een waddeneiland periodiek via
aanbesteding op de markt zal komen. Voor de eerste concessie is een
onderhandse gunningsmogelijkheid gecreëerd. De concessietermijn is maximaal
15 jaar. Een systeem van concessieverlening wordt vormgegeven omdat een
situatie van concurrentie óp het water voor de vier Friese eilanden onwenselijk
wordt geacht. Door concessies te verlenen nadat een aanbesteding heeft
plaatsgevonden ontstaat een situatie van concurrentie óm het water. Door
concessies wordt het maatschappelijke belang van een continue en betrouwbare
verbinding ook in de winter, wanneer er minder vraag is beter geborgd, dan
zonder regulering van de veerdiensten. De huidige situatie, waarbij er met één
rederij een OD-contract is gesloten is niet optimaal. Deze situatie laat ruimte
voor cherrypickers en andere rederijen, zonder dat zij aan de continuïteitseisen
behoeven te voldoen waaraan de rederij, met wie het contract gesloten is, wel

moet voldoen. Daardoor kan de continuïteit en betaalbaarheid van de
veerdiensten onder druk komen te staan.
Door de wetgeving zal er per verbinding één rederij actief zijn in het openbaar
personenvervoer tussen vaste land en eiland. Dit is reeds het geval voor drie
verbindingen. Voor de verbinding naar Terschelling is per 18 augustus 2008 een
tweede aanbieder van openbaar personenvervoer. Deze situatie zal na het
gunnen van de concessie terugkeren naar de situatie van vòòr 18 augustus
2008.
De dienstverlening zal na het gunnen van de concessie niet verslechteren. Door
middel van concessie zal erop worden toegezien dat de kwaliteit van de
veerdiensten minstens op hetzelfde peil als nu blijft. In de toegankelijkheid zal
worden voorzien door een toereikende dienstregeling in de winter te
waarborgen. Ook kan door middel van de concessie meer invloed op de tarieven
worden uitgeoefend. In de concessievoorwaarden zal nadruk worden gelegd op
kwaliteitsborging en efficiency. Zo zullen er duidelijke prikkels worden
opgenomen om de concessiehouder te stimuleren om gedurende de hele
looptijd van de concessie kwalitatief en kwantitatief goede prestaties te leveren
in de dienstverlening. Ook kunnen er eisen worden gesteld aan efficiency om
gedurende de looptijd een aanvaardbare tariefstelling te borgen. De
concessieverlener zal tijdens de looptijd van de concessie sturen op deze
concessievoorwaarden en het concessiebeheer zodat volledig aan het
uitgangspunt, dat deze verbindingen voor het publiek en de eilandbevolking
toereikend zijn, kan worden voldaan. Door introductie van de
concessiesystematiek wordt voorkomen dat de winterdienstregeling en de
tarieven onder druk komen te staan. Door concessiesystematiek kunnen de
veerdiensten zelfvoorzienend blijven.
Rederijen, die nu openbaar personenvervoer aanbieden en geen concessie
zullen krijgen zullen andere activiteiten moeten gaan ontplooien. In de
voorgestelde wetgeving is de personeelsparagraaf van de Wp2000 van
toepassing verklaard. Dit houdt in dat bij overgang van de concessie personeel
en CAO’s moeten worden overgenomen door de nieuwe concessiehouder. In de
OD-contracten is met de gemeenten en de rederijen afgesproken dat er
bepalingen inzake personeel in de concessiewetgeving zouden worden
opgenomen. Dit brengt de rechtsbescherming van het personeel in lijn met de
rechtsbescherming van personeel in het regionale openbaar vervoer.
7. Uitvoering en handhaving
§ 7.1 Uitvoering en handhaving
De Minister van Verkeer en Waterstaat is concessieverlener voor een viertal
concessies van en naar de Waddeneilanden. Het feitelijk beheer van deze
concessies zal worden verzorgd door Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat ziet toe
op de uitvoering van de OD-contracten, zoals deze zijn afgesloten vooruitlopend
op de wetgeving, deze rol al. Handhaving van de concessie is onderdeel van het
concessiebeheer. Dit betreft niet alleen handhaving van de concessie ten

opzichte van derde partijen maar ook handhaving van de voorschriften die aan
een concessie worden verbonden en waar de concessieverlener zich aan heeft
te houden. Periodiek overleg tussen concessieverlener en concessiehouder zal
onderdeel uitmaken van de voorschriften van de te verlenen concessie.
Op grond van artikel 93 van de Wp2000 is de Minister van Verkeer en
Waterstaat bevoegd bestuursdwang toe te passen om de verplichtingen die bij of
krachtens de Wp2000 zijn gesteld te handhaven. Dit betreft niet alleen
handhaving van de aan de concessie gestelde voorschriften (artikel 32 van de
Wp2000), dit betreft tevens handhaving van het exclusieve recht van de
concessie bij het constateren dat er inbreuk op de concessie wordt gepleegd
(artikel 19 van de Wp2000).
Een overtreding van artikel 19 van de Wp2000 is tevens een economisch delict,
als omschreven in de Wet op de Economische Delicten (WED).
Artikel 32 Wp2000 geeft de concessieverlener de mogelijkheid om een
voorschrift aan de concessie te verbinden waarin de grondslag is te vinden voor
een bonus malus regeling. Deze bepaling betreft de invoering van de
mogelijkheid van een stelsel van financiële prikkels in de concessiesystematiek
ten einde de vervoerder te stimuleren bepaalde prestaties te leveren.
8. Raadpleging Overlegorgaan Personenvervoer
Een ontwerp van het onderhavige besluit is tevens voor advies voorgelegd aan
het Overlegorgaan Personenvervoer (OPV). Het OPV heeft op 19 december
2008 een rapport van bevindingen uitgebracht (kenmerk: OVW-OPV/2008-760)
Op verzoek van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft het OPV
een uitgebreide consultatie gehouden, bestaande uit de leden van het OPV en
andere belanghebbenden: verschillende rederijen en de
Waddeneilandgemeenten. Hiervoor is gekozen omdat het wijzigingsbesluit
invloed heeft op die specifieke partijen die niet of nauwelijks in de leden van het
OPV zijn vertegenwoordigd. Het uitgangspunt van instandhouding van
toereikende, reguliere, structurele betaalbare vervoersverbindingen tussen vaste
land en Waddeneiland wordt door alle partijen onderschreven. De meerderheid
van de deelnemers stemt in met het ontwerp van het wijzigingsbesluit. Eén
partij, Eigen Veerdienst Terschelling, heeft aangegeven te adviseren
concessiewetgeving niet in te voeren.
Het rapport van het OPV heeft geleid tot enkele aanpassingen. Er zijn hierin drie
hoofdpunten te onderscheiden Het rapport stipt aan dat door een partij wordt
aangegeven dat concessiewetgeving de belangen van reizigers schaadt.
Belangen van reizigers en eilandbewoners worden door de invoering van
concessiewetgeving juist in acht genomen. Door introductie van
concessiesystematiek worden de belangen van bewoners en reizigers beter
geborgd, waardoor deze belangen adequaat wordt meegenomen in de
besluitvorming omtrent concessieverlening. Reizigersinspraak krijgt een formele
positie door de van overeenkomstige toepassingverklaring van artikelen omtrent
consumenteninspraak.

Naar aanleiding van opmerkingen in het rapport van twee partijen is het
overgangsrecht aangepast en is de toelichting aangepast met betrekking tot de
onderhandse gunning.
De opmerking uit het rapport van het OPV omtrent de reikwijdte van de
concessie voor zover dit motorrijtuigen betreft, heeft geleid tot een toevoeging in
de toelichting in paragraaf 3.3 “de reikwijdte van de concessie”. Motorrijtuigen
die verbonden zijn aan het personenvervoer zullen onder de concessie blijven
vallen omdat op die manier het huidige voorzieningenniveau kan worden
gehandhaafd. De lijst van het vervoer dat in ieder geval is te kwalificeren als
besloten vervoer is uitgebreid met een voorbeeld van project vervoer. Tevens is
aan de positie van het vracht(wagen)vervoer toegevoegd dat personen die hier
direct aan te relateren zijn, ook door de vrachtvervoerder mogen worden
vervoerd.

9. Voorhangprocedure
Bij brief van
van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat aan de
voorzitters van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer der Staten-Generaal
heeft de in artikel 107 van de Wet personenvervoer 2000 voorgeschreven
overlegging aan de Staten-Generaal plaatsgevonden (Kamerstukken , nr.). Er
zijn hierop ……reacties gekomen.
DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT,

J.C. Huizinga-Heringa