Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2019Z06988
Vragen van het lid Ouwehand (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over de hoge sterfte en mishandeling van kalfjes die
geboren worden in de melkveehouderij (ingezonden 8 april 2019).
Vraag 1
Deelt u de afschuw over de schrikbarend hoge sterfte onder kalfjes in de
melkveehouderij die RTL Nieuws aan het licht heeft gebracht?1
Vraag 2
Wanneer waren deze cijfers bij u bekend?
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat de Gezondheidsdienst voor dieren in 2009 de sterfte
onder kalfjes in de melkveehouderij, destijds 8 tot 9% van de kalfjes tot een
jaar (zonder de verworpen vruchten, doodgeboren kalfjes en nog niet
geoormerkte kalfjes), te hoog noemde en daarbij opriep om actie te ondernemen?2
Vraag 4
Kunt u bevestigen dat in deze cijfers de kalfjes die zijn afgevoerd naar
kalvermesterijen en daar zijn gestorven nog buiten beschouwing zijn gelaten?
Vraag 5
Kunt u bevestigen dat met het begrip «kalversterfte» door de sector en ook
door u wordt gedoeld op de sterfte onder stier- en vaarskalfjes die levend zijn
geboren in de melkveehouderij en die niet binnen drie dagen zijn gestorven,
maar op een leeftijd tussen drie en veertien dagen (het moment dat ze
(zouden) worden afgevoerd naar een kalvermesterij) en de sterfte onder
vaarskalfjes die werden aangehouden om melkkoe te worden, maar zijn
gestorven op een leeftijd tussen de drie dagen en één jaar? Zo nee, kunt u
toelichten hoe het dan wel zit?

1

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4659501/kalversterfte-op-duizendenboerderijen-schrikbarend-hoog-kalfjes
2
https://www.boerderij.nl/Home/Achtergrond/2009/2/Kalversterfte-kan-worden-verminderdAGD128751W/

kv-tk-2019Z06988
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

1

Vraag 6
Kunt u bevestigen dat de sterfte onder kalfjes in kalvermesterijen en onder
kalfjes op zogenaamde «opfokbedrijven» niet onder de definitie van
kalversterfte vallen zoals die door u en de sector wordt gehanteerd? Zo nee,
kunt u toelichten hoe het dan wel zit?
Vraag 7
Kunt u bevestigen dat kalfjes die geboren worden in zowel de gangbare als
de biologische melkveehouderij standaard kort na de geboorte worden
weggehaald bij de moeder en apart worden gezet in eenlingbox, soms zelfs
nog voordat de moederkoe haar jong heeft kunnen drooglikken?
Vraag 8
Kunt u bevestigen dat kalfjes die geboren worden in de melkveehouderij
moeten zijn geregistreerd als zij drie dagen oud zijn?
Vraag 9
Kunt u bevestigen dat kalfjes die wel levend geboren worden in de melkveehouderij, maar binnen drie dagen na de geboorte sterven, worden geregistreerd als «doodgeboren kalveren» en ook zo worden genoemd door de
sector en door uzelf? Zo nee, kunt u toelichten hoe het dan wel zit?
Vraag 10
Vindt u het zuiver om te doen alsof dieren dood geboren zijn, terwijl ze in
werkelijkheid levend ter wereld kwamen maar binnen drie dagen, veelal in
hun eentje in een box, zijn gestorven?
Vraag 11
Kunt u bevestigen dat de stierkalfjes en de overtollige vaarskalfjes die voor
de melkveehouder niet bruikbaar zijn als toekomstige melkkoe, het levende
restproduct zijn van koeienzuivel en in dit systeem weinig economische
waarde hebben?
Vraag 12
Kunt u bevestigen dat deze kalfjes «voor een paar tientjes» worden verkocht
aan «de vleesproductie» (kalvermesterijen)?3
Vraag 13
Is het u bekend dat melkveehouders ervoor kiezen om een ziek kalf niet
(medisch) te laten verzorgen als de kosten van (medische) verzorging hoger
zijn dan de opbrengst van het kalf?
Zo nee, kunt u het uitsluiten?4
Vraag 14
Is het toegestaan om een dier de benodigde zorg te onthouden als dat
economisch gezien voordeliger is dan het dier wel de benodigde zorg te
geven?5 Kunt u deze vraag met een helder «ja» of «nee» beantwoorden?
Vraag 15
Houden melkveehouders zelf bij hoeveel kalfjes er op hun bedrijf daadwerkelijk dood worden geboren en hoeveel kalfjes op hun bedrijf wel levend
worden geboren maar binnen drie dagen sterven?
Vraag 16
Hoeveel kalfjes werden er in 2009 levend geboren in de melkveehouderij?

3

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/bij-nederlandse-boerderijen-sterft-een-op-denegen-kalfjes-binnen-twee-weken-structureel-probleem~b0c2bce7/
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/bij-nederlandse-boerderijen-sterft-een-op-denegen-kalfjes-binnen-twee-weken-structureel-probleem~b0c2bce7/
5
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/bij-nederlandse-boerderijen-sterft-een-op-denegen-kalfjes-binnen-twee-weken-structureel-probleem~b0c2bce7/
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

2

Vraag 17
Hoeveel kalfjes werden er in 2009 daadwerkelijk dood geboren in de
melkveehouderij?
Indien u niet beschikt over deze cijfers, waarom niet?
Vraag 18
Hoeveel van de kalfjes die in 2009 levend werden geboren in de melkveehouderij, stierven voordat zij drie dagen oud waren?
Vraag 19
Hoeveel van de kalfjes die in 2009 werden geboren in de melkveehouderij,
stierven op een leeftijd van drie tot veertien dagen?
Vraag 20
Hoeveel van de kalfjes die in 2009 werden geboren in de melkveehouderij en
werden aangehouden om later te worden gebruikt als melkkoe, stierven op
een leeftijd van veertien dagen tot een jaar?
Vraag 21
Kunt u bevestigen dat kalfjes die geen waarde hebben voor de melkveehouder als toekomstige melkkoe, op een leeftijd van veertien dagen worden
afgevoerd naar een kalvermesterij, waar zij -als ze niet voortijdig sterven- zes
tot twaalf maanden in hokken staan totdat zij worden geslacht? Zo nee, kunt
u toelichten hoe het dan wel zit?
Vraag 22
Hoeveel kalfjes die in 2009 werden geboren in de melkveehouderij zijn
afgevoerd naar kalvermesterijen?
Vraag 23
Hoeveel van de 173.278 kalveren die in 2017 doodgeboren zijn, zijn daadwerkelijk dood geboren en hoeveel van deze dieren zijn wel degelijk levend
geboren maar gestorven binnen drie dagen?6 Indien u niet beschikt over deze
cijfers, waarom niet?
Vraag 24
Kunt u een nadere toelichting geven op de achtergrond van de 253.972
runderen die voortijdig zijn gestorven in 2017?7
a) Hoeveel van deze dieren zijn gestorven in de leeftijd van drie tot veertien
dagen op een melkveebedrijf?
b) Hoeveel van deze dieren zijn gestorven in de leeftijd van veertien dagen
tot een jaar op een melkveebedrijf?
c) Hoeveel van deze dieren zijn gestorven in de leeftijd van een jaar en
ouder op een melkveebedrijf?
d) Hoeveel van deze dieren zijn gestorven op een opfokbedrijf?
e) Hoeveel van deze dieren zijn gestorven op een kalvermesterij?
f) Hoeveel van deze dieren zijn gestorven op een vleesveebedrijf?
g) Hoeveel van deze dieren zijn gestorven bij hobbyboeren?
h) Indien u niet beschikt over deze cijfers, waarom niet?
Vraag 25
Kunt u de cijfers bevestigen die RTL Nieuws boven tafel heeft weten te
krijgen, waaruit blijkt dat het aantal kalfjes dat sterft in de melkveehouderij
voordat zij de leeftijd van veertien dagen hebben behaald, in 2018 gemiddeld
12,5% is, wat neerkomt op 200.000 dode kalfjes per jaar?
Vraag 26
Hoeveel kalfjes werden er in 2018 levend geboren in de melkveehouderij?
Vraag 27
Hoeveel kalfjes werden er in 2018 daadwerkelijk dood geboren in de
melkveehouderij?

6
7

Antwoorden feitelijke vragen over de LNV-begroting 2019
Antwoorden feitelijke vragen over de LNV-begroting 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

3

Vraag 28
Hoeveel van de kalfjes die in 2018 levend werden geboren in de melkveehouderij, stierven voordat zij drie dagen oud waren?
Vraag 29
Hoeveel van de kalfjes die in 2018 werden geboren in de melkveehouderij,
stierven op een leeftijd van drie tot veertien dagen?
Vraag 30
Hoeveel van de kalfjes die in 2018 werden geboren in de melkveehouderij en
werden aangehouden om later te worden gebruikt als melkkoe, stierven op
een leeftijd van 14 dagen tot een jaar?
Vraag 31
Hoeveel kalfjes die in 2018 werden geboren in de melkveehouderij zijn
afgevoerd naar kalvermesterijen?
Vraag 32
Hoe beoordeelt u het percentage dat de Nederlandse Melkveehoudersvakbond noemt (7,7%) over het aantal kalfjes dat op dit moment dood geboren
zou worden in de melkveehouderij?8
Vraag 33
Kunt u het percentage dat de Nederlandse Melkveehoudersvakbond noemt
bevestigen?
Vraag 34
Kunt u bevestigen dat ook hier eigenlijk bedoeld wordt: doodgeboren en
levend geboren, maar binnen drie dagen gestorven? Zo nee, hoe hoog is het
percentage dan volgens u?
Vraag 35
Wat is voor u een acceptabel aantal kalfjes dat doodgeboren wordt of binnen
drie dagen sterft in de melkveehouderij en kunt u dit toelichten?
Vraag 36
Wat is voor u een acceptabel aantal kalfjes dat daadwerkelijk doodgeboren
wordt in de melkveehouderij en kunt u dit toelichten?
Vraag 37
Wat is voor u een acceptabel aantal kalfjes dat levend geboren wordt, maar
binnen drie dagen sterft in de melkveehouderij en kunt u dit toelichten?
Vraag 38
Wat is voor u een acceptabel aantal kalfjes dat levend geboren wordt, maar
op een leeftijd van drie dagen tot een jaar sterft in de melkveehouderij en
kunt u dit toelichten?
Vraag 39
Wat is voor u een acceptabel aantal kalfjes dat sterft in kalvermesterijen en
kunt u dit toelichten?
Vraag 40
Wat is voor u een acceptabel aantal dieren dat sterft op opfokbedrijven en
kunt u dit toelichten?
Vraag 41
Wat is de concrete sectordoelstelling op het gebied van het verminderen van
de sterfte onder kalfjes tussen drie dagen en een jaar oud en waar is dit te
lezen in het in 2016 opgestelde sectorplan «Vitaal kalf»?

8

https://www.boerderij.nl/Rundveehouderij/Nieuws/2019/4/Melkveehouderij-voelt-zichgeframed-door-kalversterfte-nieuws-410830E/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

4

Vraag 42
Wanneer precies zou de sterfte onder kalfjes tussen drie dagen en een jaar
oud in de melkveehouderij zijn teruggedrongen volgens het in 2016 opgestelde sectorplan «Vitaal kalf»?
Vraag 43
Heeft u nog steeds de verwachting dat de sterfte zal afnemen op basis van
acties die de sectoren zelf nemen en waar baseert u dat op?9
Vraag 44
Wat is voor u de uiterste datum waarop voldoende resultaat zichtbaar moet
zijn en wat is daarbij voor u voldoende?
Vraag 45
Past het beeld van 200.000 dode kalfjes, gestorven binnen twee weken,
binnen de verwachtingen die u op basis van de sectormaatregelen heeft met
betrekking tot de afname van de sterfte?
Vraag 46
Hoeveel (volwassen) koeien zijn er in de periode 2009–2018 jaarlijks gestorven op melkveebedrijven?
Vraag 47
Wat is voor u een acceptabel aantal (volwassen) koeien dat sterft in de
melkveehouderij en kunt u dit toelichten?
Vraag 48
Kunt u bevestigen dat er naast de 200.000 kalfjes die op melkveebedrijven
zijn gestorven in de eerste twee weken na hun geboorte, ook nog een zeer
groot aantal kalfjes sterft op kalvermesterijen of tijdens het transport op weg
daar naartoe?
Vraag 49
Hoeveel kalfjes zijn er in de periode 2009–2018 jaarlijks gestorven op
kalvermesterijen?
Vraag 50
Hoeveel kalfjes zijn er in de periode 2009–2018 jaarlijks gestorven tijdens
transport op weg daar naartoe?
Vraag 51
Hoeveel dieren zijn er in de periode 2009–2018 jaarlijks gestorven op
opfokbedrijven?
Vraag 52
Heeft u de beelden gezien die door een undercovermedewerker zijn gemaakt
in een bedrijf met 1600 witvleeskalveren en die door Stichting Animal Rights
naar buiten zijn gebracht?10
Vraag 53
Vindt u het ook walgelijk hoe deze dieren behandeld worden?
Vraag 54
Kunt u bevestigen dat kalfjes die worden gehouden voor de productie van wit
of blank kalfsvlees aangepast voer krijgen om ervoor te zorgen dat het
ijzergehalte in hun bloed laag blijft, zodat hun vlees niet te donker van kleur
wordt?

9
10

Aanhangsel van de Handelingen 2017–2018, nummer 802
https://www.animalrights.nl/animal-rights-filmt-ruwe-behandeling-kalveren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

5

Vraag 55
Hoe vaak wordt er bloed afgenomen bij kalfjes die op kalvermesterijen
worden gehouden voor de productie van wit of blank kalfsvlees om te
controleren of het ijzergehalte in het bloed nog boven de voorgeschreven
norm zit?
Vraag 56
Kunt u bevestigen dat het afnemen van bloed om het ijzergehalte te
controleren wordt gepresenteerd als welzijnsmaatregel in de vleeskalverhouderij?11
Vraag 57
Kunt u bevestigen dat vrijwel alle vaarskalfjes die worden aangehouden om
later te worden gebruikt als melkkoe, worden onthoornd?
Vraag 58
Hoeveel kalfjes worden er per jaar onthoornd?
Vraag 59
Hoeveel kalfjes worden onthoornd met een elektrische of hete luchtmethode?
Vraag 60
Hoeveel kalfjes worden er onthoornd met een draadzaag?
Vraag 61
Hoe oud zijn de kalfjes gemiddeld wanneer zij worden onthoornd?
Vraag 62
Kunt u bevestigen dat de melkveehouder de kalfjes meestal zelf onthoornd?
Vraag 63
Is hier altijd een dierenarts bij aanwezig en kunt u toelichten hoe u dat weet?
Vraag 64
Erkent u dat onthoornen pijn en stress oplevert voor een kalf?
Vraag 65
Hoe kan worden vastgesteld dat de kalfjes te allen tijde de wettelijk verplichte
verdoving krijgen tijdens de ingreep?
Vraag 66
In hoeveel gevallen krijgen de kalfjes pijnbestrijding na afloop van het
onthoornen (postoperatief)?
Vraag 67
Kunt u bevestigen dat u in 2013 afspraken heeft gemaakt met de melkveesector om naast de verplichte verdoving bij het onthoornen, voorafgaand aan de
ingreep en/of bij nabehandeling pijnbestrijding te geven en te zoeken naaren in te zetten op alternatieven (het versneld invoeren van hoornloze dieren
(hoornloze rassen) en het ontwikkelen van andere houderijsystemen of het
vernieuwen van delen van bestaande stalsystemen waardoor onthoornen
minder noodzakelijk wordt)?
Vraag 68
Herinnert u zich dat u de gemaakte afspraken in 2018 zou evalueren?
Vraag 69
Kunt u per gemaakte afspraak beschrijven wat de huidige stand van zaken is,
zes jaar na het maken van de afspraken? Zo nee, betekent dit dat u uw
toezegging om de gemaakte afspraken in 2018 te evalueren niet bent
nagekomen?

11

http://edepot.wur.nl/156768 en https://www.wur.nl/nl/show/Praktijkproject-WelzijnsmonitorVleeskalveren-van-start.htm en https://www.vlees.nl/faq/kalveren-last-bloedarmoede/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

6

Vraag 70
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid De
Groot (D66), ingezonden 8 april 2019 (vraagnummer 2019Z06985).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

7