Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 106

Wijziging van de Wet op het primair onderwijs,
Wet op het voortgezet onderwijs en Wet
voortgezet onderwijs 2020 in verband met de
inrichting van tijdelijke onderwijsvoorzieningen
als gevolg van de massale toestroom van
ontheemden als bedoeld in de Richtlijn
2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001
betreffende minimumnormen voor het verlenen
van tijdelijke bescherming in geval van massale
toestroom van ontheemden en maatregelen ter
bevordering van een evenwicht tussen de
inspanning van de lidstaten voor de opvang en
het dragen van de consequenties van de opvang
van deze personen (PbEU 2001, L212) (Wet
tijdelijke onderwijsvoorzieningen bij massale
toestroom van ontheemden)

Nr. 7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 2 juni 2022
De regering dankt de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voor de schriftelijke inbreng bij het wetsvoorstel tijdelijke
onderwijsvoorzieningen bij de massale toestroom van ontheemden. Dat
geldt in het bijzonder voor de voortvarende wijze waarop de vaste
commissie het verslag heeft opgesteld. Zoals in de toelichting bij het
wetsvoorstel uiteen is gezet, is een spoedige behandeling van het
wetsvoorstel naar het oordeel van de regering aangewezen om zeker te
kunnen stellen dat het onderwijs aan alle ontheemde kinderen bij aanvang
van het nieuwe schooljaar op eenduidige wijze geregeld is. De regering is
de leden van erkentelijk voor de getoonde belangstelling en interesse van
de leden van de fracties van VVD, D66, CDA, SP, PvdA, GroenLinks en SGP
voor het wetsvoorstel.
Hierna reageert de regering op de door de fracties van CDA, SP, PvdA,
GroenLinks en SGP gestelde vragen. De leden van de fracties van VVD en
D66 hebben op dit moment geen nadere vragen bij het voorstel. De
gestelde vragen van de leden van de verschillende fracties zijn zo veel
mogelijk samengevoegd om onnodige herhaling in de beantwoording te
voorkomen. Daarbij is wel getracht de volgorde van het verslag aan te
houden. Voor zover vragen toch op een andere plaats zijn beantwoord is
daarvan zo veel mogelijk aan het begin van de paragraaf waarin de vraag
oorspronkelijk gesteld was expliciet melding gemaakt.
Met deze nota naar aanleiding van het verslag ontvangt uw Kamer ook
een nota van wijziging, waarmee op enkele onderschikte punten

kst-36106-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

1

technische verbeteringen in het wetsvoorstel zijn aangebracht. Ook wijzigt
de nota van wijziging het wetsvoorstel op drie meer inhoudelijke punten.
Ten eerste wordt nadrukkelijker tot uitdrukking gebracht dat de tijdelijke
onderwijsvoorzieningen vooral voor ontheemde kinderen bedoeld zijn.
Ten tweede wordt in het wetsvoorstel verankerd dat scholen niet van het
inrichtingsplan kunnen afwijken en dat voor zover daartoe wel aanleiding
bestaat zij de Minister van de wijziging van het inrichtingsplan op de
hoogte moeten stellen. En ten derde is een evaluatiebepaling aan het
wetsvoorstel toegevoegd.
Inhoudsopgave
I
1.
2.
2.1
2.2
3.
4.
4.1
5.
6.
7.
II

ALGEMEEN
Algemeen
Hoofdlijnen van het voorstel
Probleembeschrijving
Probleemaanpak en motivering instrumentkeuze
Verhouding tot hoger recht
Gevolgen
Advies ATR
Consultatie
Financiële gevolgen
Overgangsrecht en beoogde inwerkingtreding &
horizonbepaling
ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING
– Artikelen 180d WPO, 118te WVO en artikel 9.8 WVO
2020 over het onderwijspersoneel
– Artikel I, onderdeel C

2
2
4
4
6
9
12
12
13
13
14
15
15
15

I ALGEMEEN
1. Algemeen
De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze de Europese
Commissie de lidstaten ondersteunt en of dit ook financiele ondersteuning behelst.
De Europese Commissie (hierna: Commissie) ondersteunt lidstaten door
kennisdeling tussen Europese lidstaten en Oekraïne te faciliteren. Die
kennisdeling heeft onder andere betrekking op lesprogramma’s en
informatie over het Oekraïense onderwijsbestel. Er is geen specifieke
extra financiering vanuit Europa of de Europese Commissie (hierna:
Commissie) beschikbaar. Wel heeft de Commissie gezorgd voor maximale
flexibiliteit in het gebruik van middelen uit Europese programma’s
waaronder het Erasmus+ Programma om in te zetten voor onderwijsprojecten gericht op onderwijs aan Oekraïense vluchtelingen.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering uiteen kan zetten wat de
verschillen zijn qua onderwijs voor vluchtelingen en ontheemden in
Nederland en hoeveel ontheemde kinderen er op dit moment in
Nederland zijn. De leden van de PvdA-fractie vragen in het verlengde
hiervan wat de knelpunten zijn in zowel de nieuwkomersvoorzieningen als
de internationale schakelklassen en welke preventieve maatregelen de
regering neemt om deze knelpunten op te lossen.
De wijze waarop het onderwijs aan nieuwkomerskinderen is georganiseerd, kan per regio en per school verschillen. Veel leerlingen gaan eerst
een of twee jaar naar een gespecialiseerde voorziening, zoals een
nieuwkomersschool in het primair onderwijs of een internationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

2

schakelklas (ISK) in het voortgezet onderwijs. Het nieuwkomersonderwijs
is gespecialiseerd in het bieden van onderwijs aan leerlingen die pas kort
in Nederland verblijven en de Nederlandse taal nog niet machtig zijn. Voor
asielzoekers die op een AZC wonen, is er soms in de buurt een
AZC-school beschikbaar en anders kunnen zij onderwijs volgen op een
reguliere school in de buurt. Het aanbod in een AZC-school is enigszins
vergelijkbaar met het aanbod van nieuwkomersvoorzieningen en richt zich
in het bijzonder op onderwijs in de Nederlandse taal.
Naast de hiervoor genoemde voorzieningen regelt het onderhavige
wetsvoorstel de mogelijkheid om voor ontheemden een tijdelijke
onderwijsvoorziening in te richten. Zij zijn overigens niet verplicht een
dergelijke tijdelijke voorziening te bezoeken. Ontheemde leerplichtige
kinderen zijn ook toelaatbaar op een normale nieuwkomersvoorziening of
in een reguliere klas. Aan die mogelijkheid doet dit wetsvoorstel niets af.
Als een bevoegd gezag van een reguliere of speciale school, niet zijnde
een nieuwkomersvoorziening, een leerling toelaat, bestaat er dus ook
geen verschil in de inhoud van het onderwijs.
De reden om in aanvulling op de hiervoor genoemde reguliere nieuwkomersvoorzieningen voor ontheemde kinderen ook tijdelijke onderwijsvoorzieningen mogelijk te maken was vooral gelegen in de omvang van
de toestroom van kinderen naar Nederland. Op dit moment zijn er
ongeveer 18.000 leerplichtige ontheemde kinderen uit Oekraïne in
Nederland. Van deze groep leerlingen staan de meesten, zo’n 13.150
leerlingen, ook ingeschreven op een school. Dit aantal is hoger dan het
totaal aantal leerlingen dat als vluchteling of asielzoeker korter dan een
jaar in Nederland onderwijs volgt. Door de plotselinge toestroom van
Oekraïense leerlingen moet de onderwijscapaciteit in sommige regio’s
snel opgeschaald worden. Daarbij bestaat een aantal belangrijke
knelpunten die aan de snelle opschaling van de bestaande onderwijscapaciteit in de weg staan, zoals de beperkte beschikbaarheid van docenten en
leslokalen. Daarnaast vragen ook de ontheemde kinderen zelf om een
andere invulling van het onderwijs. Dat komt doordat velen de wens
hebben in de nabije toekomst terug te keren naar Oekraïne.
Dit wetsvoorstel beoogt ten eerste om de hiervoor genoemde knelpunten
binnen de eisen van minimale kwaliteit weg te nemen, bijvoorbeeld door
uitzonderingsmogelijkheden te bieden ten aanzien van de lesbevoegdheid. Ten tweede maakt dit wetsvoorstel het expliciet mogelijk om
op de tijdelijke onderwijsvoorzieningen ook Oekraïens onderwijs, door
middel van bijvoorbeeld afstandsonderwijs, aan te bieden. Daarmee
beoogt het wetsvoorstel op een passende wijze ontheemde kinderen te
ondersteunen die de wens kenbaar hebben gemaakt om binnen
afzienbare tijd terug te keren naar het land van herkomst.
De regering werkt samen met de landelijke vertegenwoordigers van het
nieuwkomersonderwijs (LOWAN), met de VNG en met de Raad voor het
Primair Onderwijs en de Raad voor het Voortgezet Onderwijs, om de
bestaande knelpunten zoveel mogelijk op te lossen. In aanvulling op de
ruimte die dit wetsvoorstel voor schoolbesturen creëert om het onderwijs
aan Oekraïense kinderen zo goed mogelijk vorm te geven, stelt de
regering binnenkort ook subsidies beschikbaar om te borgen dat ook op
reguliere scholen voor de Oekraïense kinderen deskundigheid vanuit de
nieuwkomersscholen kan worden ingezet. De regering zal voorts in
overleg met de VNG meer middelen beschikbaar stellen indien dit nodig is
om onderwijshuisvesting te voorzien voor Oekraïense leerlingen.
Vanwege de onzekere situatie en de ongekende aantallen leerlingen die
hun toevlucht tot Nederland zoeken, stelt de regering tevens regeringre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

3

giocoördinatoren beschikbaar om scholen en gemeenten te informeren en
te ondersteunen.
De leden van de SP-fractie vragen ook tot wanneer het Uitvoeringsbesluit
(EU) 2022/382 van kracht is, hoe vaak dit verlengd kan worden en op
welke wijze.
Overeenkomstig artikel 4, eerste lid van Richtlijn 2001/55/EG bedraagt de
duur van de tijdelijke bescherming aanvankelijk één jaar. Als de
bescherming niet op grond van artikel 6, eerste lid, onderdeelpunt b, van
de Richtlijn wordt beëindigd, wordt zij automatisch met telkens zes
maanden verlengd voor maximaal één jaar. De Commissie zal de situatie
in Oekraïne voortdurend monitoren en evalueren. Zij kan de Raad te allen
tijde voorstellen dat een einde wordt gemaakt aan de tijdelijke
bescherming omdat de situatie in Oekraïne zodanig is dat de personen
aan wie tijdelijke bescherming is verleend, onder veilige en duurzame
omstandigheden kunnen terugkeren. Ook kan de Raad op grond van
artikel 4, tweede lid van de Richtlijn besluit de tijdelijke bescherming met
maximaal één jaar te verlengen.
Tevens willen zij weten wat er gebeurt indien het Uitvoeringsbesluit niet
verlengd wordt, maar er wel nog steeds sprake is van een oorlogssituatie
in Oekraïne. Wat betekent dit concreet voor hun rechten en plichten in
Nederland, in het bijzonder in relatie tot het recht op onderwijs?
In die situatie zal de regering tijdig bezien, samen met andere lidstaten en
de Europese Commissie, op welke wijze hulp aan ontheemden uit
Oekraïne mogelijk is. Voor het onderhavige wetsvoorstel heeft de
beëindiging van de tijdelijke bescherming geen automatische consequenties. In beginsel vervalt hetgeen in dit wetsvoorstel is geregeld na
twee jaar. Het wetsvoorstel verschaft de regering een bevoegdheid die
termijn te verlengen of te verkorten (zie artikel 215 van de Wet op het
primair onderwijs en artikel 14.3 van de Wet voortgezet onderwijs 2020).
Daarnaast bevat het wetsvoorstel in artikel 215a van de Wet op het primair
onderwijs en artikel 14.4 van de Wet voortgezet onderwijs 2020 een
grondslag om de uitfasering van de tijdelijke onderwijsvoorzieningen
afzonderlijk te regelen. In aanvulling op het voorgaande geldt voor alle
kinderen die zich in Nederland bevinden dat zij te allen tijde recht op
onderwijs hebben.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
2.1 Probleembeschrijving
De leden van de GroenLinks-fractie zijn benieuwd wat er gedaan wordt
om docenten te werven om onderwijs te geven aan deze groep kinderen.
En als er onbevoegden worden ingezet voor het onderwijs aan
ontheemden aan wie wordt dan gedacht? Ook de CDA-fractie vraagt over
welke bevoegdheid mensen dienen te beschikken om onderwijs aan een
tijdelijke onderwijsvoorziening te mogen geven.
Schoolbesturen die reeds zijn gestart met een tijdelijke onderwijsvoorziening voor leerlingen uit Oekraïne gaan op dit moment verschillend om
met het werven van onderwijspersoneel voor de tijdelijke onderwijsvoorziening. Er zijn voorbeelden van reeds nieuw ingerichte tijdelijke voorzieningen waarvoor de scholen in de regio gezamenlijk het onderwijspersoneel op basis van detachering leveren. Andere scholen zetten voor de
tijdelijke onderwijsvoorzieningen leraren uit Oekraïne in. Deze inzet blijkt
ook uit cijfers van DUO: sinds 24 februari 2022 hebben 39 leraren een
aanvraag ingediend voor het erkennen van kwalificaties voor het beroep

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

4

van leraar in het primair onderwijs of in het voortgezet onderwijs. Om dit
mogelijk te maken biedt het onderhavige wetsvoorstel ruimte om ook
docenten aan te stellen die geen formeel bewijs hebben dat zij aan alle
bekwaamheidseisen te voldoen. Dat geldt bijvoorbeeld voor studenten
van een lerarenopleiding. Deze vrijstellingsgrond is evenwel niet
onbegrensd. De aanstelling van een onbevoegde mag nooit langer duren
dan strikt noodzakelijk en daarnaast moet het bevoegd gezag samen met
een onbevoegde docent altijd een plan maken over hoe binnen twee jaren
alsnog aan alle bevoegdheidseisen kan worden voldaan.
De GroenLinks-fractie vraagt tevens of kinderen last van overplaatsingen
en wat er wordt gedaan overplaatsingen te voorkomen.
Vooral bij leerlingen die in het Nederlandse onderwijsbestel stromen via
een AZC, kan er sprake zijn van meerdere (o)verplaatsingen. Leerlingen uit
Oekraïne stromen evenwel niet via een AZC het onderwijsbestel in, omdat
zij hun verblijfstatus rechtstreeks ontlenen aan de Richtlijn en het
Uitvoeringsbesluit. Zij genieten tijdelijke bescherming en kunnen daarmee
zonder een formeel aanmeldproces te doorlopen in Nederland verblijven.
Wel wordt de opvang van ontheemden vanuit de veiligheidsregio’s
gecoördineerd, waarbij elke veiligheidsregio ten minste voor 2.000
ontheemden opvang verzorgt. Dit laat onverlet dat Oekraïners zelf ook een
voorkeur kunnen hebben voor een verblijfsadres en niet gehouden zijn
van de voorziening van de veiligheidsregio gebruik te maken. Het
verblijfsadres is na de eerste spreiding voor ontheemden uit Oekraïne
relatief stabiel. Voor Oekraïense kinderen geldt dan ook dat zij in veruit de
meeste gevallen naar school moeten kunnen gaan in de nabijheid van hun
woonhuis, of verblijfsadres.
Een aantal schoolbesturen is inmiddels gestart met het inrichten van een
tijdelijke onderwijsvoorziening. In alle gevallen gaat het om een bestaand
schoolbestuur dat een voorziening inricht als uitbreiding van de eigen
school. Voordeel van deze werkwijze voor leerlingen is, dat er ook een
directe aansluiting met regulier onderwijs beschikbaar is. Dit kan de
doorstroom vanuit een tijdelijke onderwijsvoorziening vereenvoudigen.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom het wetsvoorstel de
mogelijkheid om een tijdelijke onderwijsvoorziening op te richten enkel
toekent aan het bevoegd gezag. Zij vragen in het licht van de grondwettelijke garantiefunctie waarom niet uitdrukkelijk de bevoegdheid van de
gemeente is opgenomen om onderwijsvoorzieningen op te richten.
De tijdelijke onderwijsvoorziening die met dit wetsvoorstel mogelijk
wordt, beoogt geen nieuwe institutionele structuur te bieden, maar
uitsluitend een afwijkend juridisch regime mogelijk te maken voor het
onderwijs aan vooral ontheemde kinderen. De reden voor deze keuze is
vooral gelegen in de noodzaak om het wetsvoorstel ook voor alle
betrokken uitvoerbaar te houden en de gevolgen voor het onderwijsbestel
beheersbaar. Daarom kunnen op grond van dit wetsvoorstel alleen
bestaande schoolbesturen een tijdelijke onderwijsvoorziening oprichten.
De mogelijkheid om een dergelijke voorziening op te kunnen richten is
immers voorbehouden aan een bevoegd gezag. De assumptie die daaraan
ten grondslag ligt is dat bestaande schoolbesturen het best in staat zijn
om snel en op efficiënte wijze onderwijsvoorzieningen in te richten. Zij
hebben de ervaring om te bepalen hoe het onderwijs aan Oekraïense
kinderen het best kan worden vormgeven.
Het voorgaande laat onverlet dat ook het gemeentebestuur een bevoegd
gezag kan zijn. Daarnaast tast dit wetsvoorstel de vrijheid van gemeentebesturen niet aan om nieuwe scholen in te richten en daar vervolgens een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

5

tijdelijke onderwijsvoorziening van te maken. Daarbij is het gemeentebestuur wel gebonden aan de regels die in de sectorwetgeving voor de
stichting van scholen zijn opgenomen.
2.2 Probleemaanpak en motivering instrumentkeuze
De vraag van de CDA-fractie over de lesbevoegdheid die in deze paragraaf
was gesteld is in de vorige paragraaf bij de vraag van de fractie van
GroenLinks over hetzelfde onderwerp beantwoord.
De leden van de CDA-fractie vragen wat de grondslag voor het volgen van
afstandsonderwijs inhoudt en of leerlingen ook onderwijs op hun oude
school in Oekraïne kunnen volgen. Ook vragen zij of het voor deze
kinderen verplicht is om ook onderwijs in Nederland te volgen?
De grondslag die in het wetsvoorstel is opgenomen beoogt twee
verschillende vormen van afstandsonderwijs mogelijk te maken.
Afstandsonderwijs binnen Nederland, waarbij kinderen op een tijdelijke
onderwijsvoorziening van een leraar in Nederland op afstand les krijgen in
het Nederlandse curriculum. En afstandsonderwijs vanuit Oekraïne. Deze
mogelijkheid kan leerlingen faciliteren in hun wens om terug te keren naar
het land van herkomst. Het afstandsonderwijs dat vanuit Oekraïne wordt
gegeven zal betrekking hebben op een Oekraïens curriculum. De
grondslag die in het wetsvoorstel is gecreëerd voor het geven van
afstandsonderwijs, zal nader worden uitgewerkt in de Regeling tijdelijke
onderwijsvoorzieningen bij massale toestroom van ontheemden.
Door afstandsonderwijs expliciet toe te staan worden scholen ook beter in
staat gesteld creatieve oplossingen te vinden voor personele tekorten
waar zij mogelijk mee te maken hebben. Datzelfde geldt voor de
complexiteit die voortvloeit uit de grote afstand die veel leerlingen
hebben tot de Nederlandse taal, waarbij zij tevens niet zelden ook zelf de
wens hebben om op basis van het Oekraïense curriculum in ieder geval
een deel van het onderwijs te ontvangen.
In beginsel is het voor alle ontheemde kinderen die onderwijs aan een
tijdelijke onderwijsvoorziening volgen altijd ook verplicht om in ieder
geval een deel van het Nederlandse curriculum te volgen en de Nederlandse taal te leren beheersen. Datzelfde geldt overigens voor Oekraïense
kinderen die niet naar een tijdelijke onderwijsvoorziening gaan maar naar
een reguliere nieuwkomersvoorziening of een reguliere klas voor basis- of
voortgezet onderwijs.
De CDA-fractie vraagt tevens in hoeverre het mogelijk is voor leerlingen
op een tijdelijke onderwijsvoorziening om gedeeltes van de dag mee te
draaien in een reguliere klas.
Leerlingen volgen les op de school waar zij staan ingeschreven. Een
tijdelijke onderwijsvoorziening is echter geen school, maar een onderwijsvorm waarvoor afwijkende regels gelden. Dit betekent dat het een
school vrij staat om een meer vergaande vorm van integratie tussen de
tijdelijke onderwijsvoorziening en de overige klassen mogelijk te maken.
De leden van de SP-fractie vragen of de tijdelijke onderwijsvoorzieningen
enkel toegankelijk zijn voor ontheemde kinderen en jongeren.
Middels de bij deze nota naar aanleiding van het verslag gevoegde nota
van wijziging is in de definitiebepaling van tijdelijke onderwijsvoorziening
nadrukkelijk tot uitdrukking gebracht dat de tijdelijke onderwijsvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

6

ziening gericht is op het geven van onderwijs aan leerplichtige ontheemde
kinderen.
De leden van de SP-fractie vragen hoe het kan dat het onderwijs volledig
kan worden aangeboden in de moedertaal en er tegelijkertijd ook
voldoende aandacht moet zijn voor de Nederlandse taal en kennismaking
met de Nederlandse cultuur. En hoe valt dit te rijmen met de doelstelling
om deze leerlingen zo snel als mogelijk door te geleiden naar een
reguliere of speciale onderwijsvoorziening? Ook de leden van de
SGP-fractie vroegen welke kaders leidend zijn als het gaat om de voertaal
in het onderwijs.
Uitgangspunt is dat het onderwijs in beginsel in het Nederlands wordt
aangeboden. Daarbij is het mogelijk om de voertaal, of voertalen, van de
leerlingen uit Oekraïne mede als voertaal van het onderwijs te gebruiken.
Die mogelijkheid is reeds in de bestaande sectorwetgeving geregeld (vgl.
art. 9, dertiende lid, WPO en 6a, onder b, WVO). Deze mogelijkheid is
alleen van toepassing voor zover de specifieke aard, de inrichting of de
kwaliteit van het onderwijs dan wel de herkomst van de leerlingen tot het
gebruik van de taal uit het land van herkomst noodzakelijk maakt. Die
afweging zal in het begin anders zijn dan op een later moment in het
bestaan van een tijdelijke onderwijsvoorziening. Uitgangspunt daarbij is
dat alleen indien een schoolbestuur geen alternatieven heeft, er ruimte
bestaat om het onderwijs (tijdelijk) volledig in het Oekraïens aan te
bieden. Het bevoegd gezag zal dit in het inrichtingsplan moeten onderbouwen.
De regering deelt overigens de zorg dat leerlingen zo spoedig mogelijk
moeten kunnen doorstromen naar een volledig onderwijsaanbod dat past
bij het ontwikkelingsniveau van de leerling. Ook in tijdelijke onderwijsvoorzieningen is het schoolbestuur eraan gehouden om het onderwijsprogramma zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de behoeften van de
leerlingen. Daarbij is het uitgangspunt dat op het niveau van de individuele leerling een doorstroomperspectief wordt vastgesteld.
De SP-fractie vraagt of de regering een overzicht kan geven van alle
onderdelen die in de ministeriële regeling geregeld zullen worden.
In de ministeriële regeling zullen nadere voorschriften worden gegeven
voor de invulling van de melding en van het inrichtingsplan, het
onderwijsprogramma, het afstandsonderwijs, het onderwijspersoneel, het
doorstroomperspectief, de procedure voor plaatsing van leerlingen op
een tijdelijke onderwijsvoorziening en enkele sectorspecifieke
voorschriften. Het wetsvoorstel regelt in de artikelen 180g van de Wet op
het primair onderwijs, 180th van de Wet op het voortgezet onderwijs, en
artikel 9.11 van de Wet voortgezet onderwijs 2020 dat de ministeriële
regeling aan beide Kamers moet worden voorgelegd alvorens deze kan
worden vastgesteld. De regering verwacht in dit kader op 3 juni a.s. de
ministeriële regeling aan uw Kamer toe te zenden.
De leden van de SP-fractie vragen verder wat er gebeurt met nieuw
opgerichte scholen op basis van dit wetsvoorstel als de grondslag van de
wet na twee schooljaren vervalt. En hoe werkt deze oprichting van een
nieuwe school als tijdelijke onderwijsvoorziening? Is daarbij de Wet meer
ruimte voor nieuwe scholen van toepassing?
De oprichting van nieuwe scholen geschiedt op basis van de voorschriften
die daarvoor in de sectorwetten zijn opgenomen (zie ter illustratie
bijvoorbeeld artikel 73 e.v. van de Wet op het primair onderwijs). Deze
voorschriften zijn voor het laatste ingrijpend gewijzigd met de Wet meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

7

ruimte voor nieuwe scholen. Als een school wordt opgericht als tijdelijke
onderwijsvoorziening, dan zal die oprichting in twee stappen moeten
verlopen. Eerst zal op basis van de hiervoor genoemde voorschriften een
school moeten worden opgericht en vervolgens moet voor die hele school
een beroep worden gedaan op de uitzonderingsmogelijkheid die deze wet
biedt. Scholen die zijn opgericht en waarvoor als zodanig een beroep
wordt gedaan op de in het onderhavige wetsvoorstel geregelde uitzonderingsmogelijkheden blijven dan ook gewoon bestaan nadat die uitzonderingsmogelijkheden zijn komen te vervallen. Deze scholen vallen op dat
moment net als klassen, dislocaties en tijdelijke nevenvestigingen die als
tijdelijke onderwijsvoorziening zijn opgericht onverkort binnen de
reikwijdte van de sectorwetgeving.
De PvdA-fractie vraagt of de regering kan toelichten hoe er vinger aan de
pols gehouden zal worden om te voorkomen dat de tijdelijke oplossing
van het afstandsonderwijs niet langer dan gewenst voortduurt.
In het inrichtingsplan geeft het bevoegd gezag aan op welke wijze het
onderwijsprogramma in een tijdelijke onderwijsvoorziening wordt
ingevuld, welk personeel dit onderwijs geeft en ook of er afstandsonderwijs wordt aangeboden. De Inspectie van het onderwijs kan op basis
van het inrichtingsplan toezicht houden op de tijdelijke onderwijsvoorzieningen. Om deze mogelijkheid te onderstrepen is in de nota van wijziging
die bij deze nota naar aanleiding van het verslag is gevoegd ook
opgenomen dat een bevoegd gezag niet van het inrichtingsplan mag
afwijken. Wel mag het bevoegd gezag het inrichtingsplan wijzigen maar
daarvan moet dan melding worden gedaan aan de Minister voor Primair
en Voortgezet Onderwijs.
De PvdA-fractie vraagt hoe leerlingen op een tijdelijke onderwijsvoorziening worden gevolgd wanneer zij geen bsn-nummer hebben?
Ook leerlingen zonder een bsn-nummer worden gevolgd. De
Leerplichtwet biedt daartoe in artikel 2, eerste lid een wettelijke basis door
voor te schrijven op welke wijze een leerling die geen bsn-nummer heeft
geregistreerd moet worden. Gemeenten registreren hoeveel kinderen
ingeschreven staan in de gemeente en hoeveel daarvan ook naar school
gaan. De leerplichtambtenaar houdt op dit alles toezicht.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom niet gekozen is voor het
bieden van meer flexibiliteit om onder regie van de gemeente te komen
tot zelfstandige voorzieningen?
Zoals reeds opgemerkt wordt met dit wetsvoorstel geen nieuwe institutionele structuur geboden, maar uitsluitend een afwijkend juridisch
regime gecreëerd. Zo is geprobeerd om zo snel en (kosten)efficiënt
mogelijk tot een uitbreiding van de bestaande onderwijscapaciteit te
kunnen komen en tegelijkertijd ook de minimale kwaliteitsstandaarden te
borgen. Daarnaast moet deze opschaling van de onderwijscapaciteit ook
voor alle betrokkenen uitvoerbaar blijven. Overigens blijkt ook in de
praktijk niet dat er – waarschijnlijk om de hiervoor genoemde redenen –
een grote behoefte bestaat aan de oprichting van nieuwe scholen. Dat
geldt zowel voor particulieren als gemeentebesturen.
De SGP-factie vraagt voorts waarop de verwachting gebaseerd is dat
eventueel te stichten zelfstandige scholen in veruit de meeste gevallen
openbare scholen zullen betreffen en ook in te gaan op de figuur van de
samenwerkingsschool in de context van dit wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

8

Die vooronderstelling is gebaseerd op het feit dat aan de stichting van een
nieuwe school zware eisen zijn verbonden. Het vraagt een zeer grote
tijdsinvestering van particulieren. Daarnaast geldt dat in de onderwijswetgeving voor het gemeentebestuur een bijzondere plicht is vastgelegd om
bij een gebrek aan onderwijsvoorzieningen te onderzoeken of de
oprichting van een openbare school aangewezen is. Dit wetsvoorstel sluit
evenwel niet uit dat ook particulieren het initiatief nemen tot de oprichting
van bijzondere scholen die dan vervolgens (deels) als tijdelijke onderwijsvoorziening kunnen worden ingericht.
De toestroom van Oekraïners naar Nederland zal naar verwachting niet
resulteren in de oprichting van nieuwe samenwerkingsscholen. Een
samenwerkingsschool kan immers alleen worden opgericht door de fusie
van reeds bestaande scholen en als door die fusie de continuïteit van het
onderwijsaanbod kan worden geborgd. Die continuïteit staat voor de
scholen die geconfronteerd worden met de grote toestroom van Oekraïense kinderen meestal niet onder druk.
De SGP-fractie vraagt waarom de regering er niet voor kiest om in het
wetsvoorstel te volstaan met een zo minimaal mogelijk kader van
voorschriften voor tijdelijke onderwijsvoorzieningen en daarnaast de
reguliere wetgeving buiten toepassing te laten, omdat het huidige
voorstel tot onduidelijkheid voor het bevoegd gezag kan leiden?
Het wetsvoorstel is ingegeven vanuit de wens om alleen die uitzonderingen toe te staan die voor de snelle opschaling van het onderwijs aan
ontheemde Oekraïense kinderen noodzakelijk zijn. Er is in het
wetsvoorstel voor gekozen om bij ministeriële regeling een verdere
inkleuring aan die afwijking te geven, om daarmee te trachten de
onduidelijkheid waar de fractie van de SGP op doelt juist te voorkomen.
Daarnaast worden scholen middels handreikingen in de toepassing van
onderhavige regelgeving ondersteund.
De reden om niet uitsluitend te volstaan met een zeer minimaal juridisch
kader voor het onderwijs aan ontheemde Oekraïense kinderen en daarbij
dus geen acht te slaan op de reeds bestaande onderwijswet- en regelgeving, is dat Nederland op grond van de Richtlijn en internationale
mensenrechtenverdragen een plicht heeft om Oekraïense kinderen in
ieder geval de kans te geven op termijn in het Nederlandse onderwijs in te
stromen. Een zeer beperkt juridisch kader zou onvoldoende aan deze
verplichting tegemoet komen.
3. Verhouding tot hoger recht
De leden van de SGP-fractie vragen de regering om een nadere toelichting
op het uitgangspunt dat de regelgeving voor tijdelijke onderwijsvoorzieningen in het kader van een crisis zo minimaal mogelijk moeten afwijken
van de geldende kaders voor het reguliere onderwijs.
Ontheemde Oekraïense kinderen die zich in Nederland bevinden hebben
hier recht op onderwijs. Zij zijn op grond van de Leerplichtwet zelfs
leerplichtig. Het uitgangspunt van het recht op onderwijs, zoals dat wordt
gewaarborgd door o.a. artikel 2 van het Protocol bij het Europees verdrag
tot bescherming van de rechten van de mens is dat de overheid bij het
verwezenlijken van het recht op onderwijs geen onderscheid maakt. Ook
de Richtlijn gaat in artikel 14 van dit uitgangspunt uit. Deze bepaling
schrijft immers voor dat de lidstaat ontheemden die jonger z(n dan 18
jaar toegang tot onderw(s verleent onder dezelfde omstandigheden als
onderdanen van de lidstaat van opvang. Deze bepalingen sluiten naar het
oordeel van de regering niet uit dat er onder sommige omstandigheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

9

toch onderscheid wordt gemaakt. Dat geldt bijvoorbeeld voor de situatie
waarin de toestroom van ontheemden resulteert in de ontwrichting van
het bestaande onderwijsbestel. De regering heeft in de toelichting bij het
wetsvoorstel beargumenteerd dat onder die omstandigheden onderscheid
kan worden gemaakt. Maar uit de aard van het met de vrijheid van
onderwijs verbonden recht op non-discriminatoire toegang tot het
bestaande onderwijsbestel volgt dat dit onderscheid altijd zo minimaal
mogelijk vorm moet worden gegeven. Anders dan de SGP-fractie in de
vraag vooronderstelt, is de reden om tot een minimale afwijking van de
bestaande regelgeving te komen dus ook niet gelegen in het feit dat die
minimale afwijking noodzakelijk zou zijn voor toeleiding naar het reguliere
aanbod, maar vooral omdat Oekraïense kinderen recht hebben op deze
minimale afwijking.
De leden van de SGP-fractie vernemen graag een uitleg van de criteria die
gelden voor het in werking laten treden van de voorgestelde regeling en
of het wetsvoorstel alleen in werking kan treden als de onderwijsmogelijkheden van ontheemden in alle regio’s zijn uitgeput.
Nee, het wetsvoorstel kan de dag na publicatie in het Staatsblad in
werking treden. Op de bepalingen van het wetsvoorstel kan na inwerkingtreding onmiddellijk een beroep worden gedaan. Het is de wens van de
regering het wetsvoorstel uiterlijk op 1 augustus in werking te laten
treden.
De SGP-fractie constateren dat het opschrift spreekt van een massale
toestroom, maar dat in de toelichting ook in minder ernstige zin
gesproken wordt van veel asielzoekers. In dat kader vraagt de fractie van
de SGP op welk moment is sprake van een massale toestroom.
De massale toestroom is geen feitelijk criterium dat apart moet zijn
vervuld om een beroep te kunnen doen op de bepalingen uit dit
wetsvoorstel. Met deze terminologie is aangesloten bij de Richtlijn. Dat
sprake is van een massale toestroom moet op grond van de Richtlijn door
de Europese Raad worden vastgesteld (preambule overweging 14. Zie
tevens de verdere definitie in artikel 2, onderdeel d van de Richtlijn). De
Raad heeft dat met het Uitvoeringsbesluit gedaan.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom een AMvB in plaats van een
ministeriële regeling, in lijn met de kritiek van de Afdeling advisering, niet
het meer geschikte niveau zou zijn.
De regering heeft getracht zo goed mogelijk aan het advies van de Raad
van State tegemoet te komen. Het voorstel zoals dat bij uw Kamer is
ingediend, is dan ook ingrijpend gewijzigd ten opzichte van de versie die
aan de Raad van State was voorgelegd. De belangrijkste wijziging in dit
kader is dat de hoofdlijnen van de afwijkingsmogelijkheid, in lijn met het
advies van de Raad van State, in de wet zelf zijn opgenomen. Daardoor
bevat de ministeriële regeling nog slechts technische uitwerkingsvoorschriften van hetgeen reeds op wetsniveau is vastgelegd. In de versie van
het wetsvoorstel die aan de Raad van State is voorgelegd was nog
voorzien dat de volledige afwijking op het niveau van de ministeriële
regeling zou worden vormgegeven. Aangezien de omstandigheden rond
de toestroom van Oekraïense kinderen snel wijzigingen acht de regering
het wenselijk om in de keuze van het regelingsniveau van de technische
uitwerking voldoende flexibiliteit te behouden. Daarnaast wordt iedere
ministeriële regeling ook voordat die wordt vastgesteld aan het parlement
voorgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

10

De leden van de SGP-fractie vragen om ten aanzien van de delegatiegrondslag een vergelijkend overzicht te geven van het wetsvoorstel dat
aan de Afdeling is aangeboden en de wijzigingen die naar aanleiding van
het advies zijn doorgevoerd.
In het voorstel dat aan de Raad van State is voorgelegd was slechts één
bepaling opgenomen die een zeer ruime afwijkingsmogelijkheid bevatte.
Daarin werd uitsluitend bepaald ten aanzien van welke onderwerpen bij
ministeriële regeling regels konden worden getroffen. Tevens werd
daarbij de mogelijkheid geopend om voor zover dat voor die regels
noodzakelijk was van de sectorwetgeving af te wijken. Naar aanleiding
van het advies van de Raad van State zijn de bepalingen met betrekking
tot het onderwijsprogramma, het onderwijspersoneel en afstandsonderwijs aan het wetsvoorstel toegevoegd.
De SGP-fractie vraagt verder of de regering de opvatting deelt dat er geen
reden is om de reguliere wettelijke kaders inzake het toelatingsbeleid
buiten toepassing te verklaren in het kader van de tijdelijke onderwijsvoorzieningen? En of de regering kan bevestigen dat het wetsvoorstel de
vrijheid van het bevoegd gezag onverlet laat om voor afzonderlijke
scholen uiteenlopend toelatingsbeleid te hanteren, waarvan het gevolg
kan zijn dat doorstroom naar alle andere scholen van het bevoegd gezag
niet op voorhand gegeven is?
Een afwijking van de wettelijke kaders met betrekking tot het toelatingsbeleid is in het onderhavige wetsvoorstel niet voorzien. Ook de ministeriële regeling bevat een dergelijke afwijking niet. Daarnaast laat dit
wetsvoorstel de vrijheid van het bevoegd gezag in stand om ten aanzien
van verschillende door hem in stand gehouden scholen verschillend
toelatingsbeleid te voeren.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering nader toe te lichten in
hoeverre artikel 23, lid 4, van de Grondwet als basis voor de genoemde
algemene verplichting én als basis voor dit wetsvoorstel kan dienen en in
hoeverre dit wetsvoorstel een herwaardering van de rol van het openbaar
onderwijs betekent.
Het wetsvoorstel beoogt geen herwaardering van artikel 23, vierde lid, van
de Grondwet te bieden. De memorie van toelichting heeft alleen tot
uitdrukking willen brengen dat er een op de Grondwet terug te voeren
verplichting voor de wetgever bestaat om te zorgen dat er te allen tijde
voldoende onderwijsvoorzieningen bestaan. Deze norm biedt een
concretisering van het algemeen en in artikel 23, eerste lid van de
Grondwet opgenomen uitgangspunt dat de regering aanhoudende zorg
draagt voor het onderwijs. De hier bedoelde concretisering valt onder
andere te herkennen in artikel 23, vierde lid, maar eveneens in het in
artikel 23, zevende lid verankerde recht op gelijke bekostiging.
Verder vraagt de SGP-fractie wat de Kamer voor de langere termijn kan
verwachten als het gaat om toegankelijkheid van het onderwijs aan
vluchtelingen, mede in het licht van het advies van de Onderwijsraad uit
2017.
De regering erkent dat het nieuwkomersonderwijs blijvende aandacht
verdient. Vanwege de uitzonderlijke situatie worden nu noodoplossingen
ingericht, maar het is wenselijk om, wanneer de druk op het onderwijs
weer wat afneemt (of de situatie meer stabiel is), met de Kamer te
verkennen welke mogelijkheden er zijn om tot structurele verbetering en
verankering van het nieuwkomersaanbod te komen. De regering zal de
Kamer over dit traject op een later moment informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

11

4. Gevolgen
De leden van de fractie van het CDA vragen wanneer het ontwerp van de
ministeriële regeling naar de Kamer wordt gestuurd.
Naar verwachting op 3 juni aanstaande.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze ontheemden op dit
moment worden verspreid over Nederland. Waar is deze verdeling op
gebaseerd? Ook vragen zij of de regering een overzicht kan geven van het
aantal ontheemden uit Oekraïne per gemeente?
Bij aankomst in Nederland hoeven ontheemden uit Oekraïne niet de
reguliere asielzoekersprocedure te doorlopen, vanwege het recht op
tijdelijke bescherming. Het is aan de veiligheidsregio’s om de spreiding
van ontheemden te faciliteren. Elke regio vangt tenminste 2000 mensen
uit Oekraïne op. Daarbij hebben ontheemden ook vrijheid om eigen
voorkeuren ten aanzien van hun verblijf te realiseren. Voor wat betreft de
spreiding van ontheemde leerlingen, is met ingang van deze week alle
informatie beschikbaar op www.onderwijsvooroekraïne.nl. De regiocoördinatoren zullen deze informatie ook benutten om te bepalen welke
regio’s ondersteuning nodig kunnen hebben.
4.1 Advies ATR
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de passages onder «Advies ATR»
waar staat dat de regering geen evaluatie uit wil voeren zich verhoudt ten
opzicht van de passage onder «Overgangsrecht en beoogde inwerkingtreding & horizonbepaling» waarin staat dat op basis van de ervaringen
met deze wet- en regelgeving de regering in 2023 zal verkennen of en zo
ja, op welke wijze, in een wettelijk kader voor het onderwijs aan deze
doelgroep kan worden voorzien.
De regering is van mening dat het wenselijk is om van de ervaringen met
het onderwijs aan ontheemden lering te trekken voor de toekomst. Om dit
te onderstrepen heeft de regering naar aanleiding van de vraag van de
fractie van het CDA in het wetsvoorstel bij nota van wijziging een
evaluatiebepaling opgenomen. De regering zal dan ook verkennen op
welke wijze de inzet van tijdelijke onderwijsvoorzieningen inzichten kan
bieden die betrokken kunnen worden van een bredere aanpak van het
nieuwkomersonderwijs. Om die reden zegt de regering hierbij toe actief
data te verzamelen ten aanzien van het aantal tijdelijke onderwijsvoorzieningen, het aantal ontheemde leerlingen, peilingen onder leraren,
bevindingen van de regiocoördinatoren.
De leden van de fractie van GroenLinks onderschrijven het advies van het
ATR voor een evaluatiebepaling en roepen de regering op om dit op te
nemen. De voornoemde leden lezen dat de regering dit wetsvoorstel zo
toegespitst acht op de huidige crisis dat zij niet verwacht ook voor de
toekomst bruikbare inzichten uit een evaluatie te kunnen halen. De leden
snappen deze redenatie niet.
Zoals hiervoor reeds werd opgemerkt is in het wetsvoorstel een evaluatiebepaling opgenomen die middels de bijgevoegde nota van wijziging in
het wetsvoorstel is opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

12

5. Consultatie
De leden van de SP-fractie vragen naar aanleiding van het besluit om
geen interventieinstrumentarium in het wetsvoorstel op te nemen wie
toezicht houdt op de aanwezigheid van voldoende toegankelijk onderwijs.
Tevens vragen de leden wie er moet ingrijpen indien er geen sprake is van
voldoende toegankelijk onderwijs voor ontheemde kinderen en jongeren.
De Wet op het primair onderwijs vooronderstelt dat het college van
burgemeester en wethouders (art. 77 WPO) borgt dat er altijd voor
iedereen een onderwijsplek beschikbaar is. In het voortgezet onderwijs
berust die verantwoordelijkheid daarnaast bij gedeputeerde staten (artikel
66 WVO). Aan de borging van toegang tot onderwijsplekken kan
uitvoering worden gegeven door bijvoorbeeld de oprichting van nieuwe
scholen, maar soms ook door vervoer naar een school met plaatsingsruimte in een nabijgelegen gemeente te faciliteren. Dat gemeentebesturen
de primaire verontwoordelijkheid dragen om te monitoren of er voor
iedereen een onderwijsplek beschikbaar is volgt ook uit de Leerplichtwet.
Het college van burgemeester en wethouders is belast met het toezicht op
die wet.
Voorts vragen de leden van de fractie van de SP aan de regering om een
beknopt overzicht van de adviezen van de Raad van State en daarbij per
advies of dit wel of niet overgenomen is. Tevens verzoeken zij om in dit
overzicht op te nemen waar wel overgenomen adviezen in het
wetsvoorstel staan en een toelichting over waarom bepaalde adviezen
niet overgenomen werden.
De regering verwijst kortheidshalve naar het nader rapport (Kamerstuknummer, 36 106, nr 4).
De PvdA-fractie merkt op dat er tijdens crisissituaties ook daadkrachtige
besluitvorming plaats moet kunnen vinden opdat geen kinderen onnodig
(lang) zonder onderwijs blijven. In dit kader vraagt zij of de regering na
gesprekken met het veld voldoende gerust is dat men hiertoe in staat is
gesteld.
De regering ontvangt veel positieve signalen uit de regio’s. Ook wordt er
vanuit de rijksoverheid ingezet op regiocoördinatoren die laagdrempelig
ondersteuning bieden bij schoolbesturen en gemeenten die tegen
knelpunten aanlopen. Bij hun gesprekken met gemeenten is ook proactief
vanuit OCW aandacht voor het verschil tussen het aantal
BRP-inschrijvingen en het aantal geregistreerde onderwijsdeelnemers. De
regering constateert daarbij, dat er nog wel een aantal leerlingen is dat nu
niet in het onderwijs ingeschreven staat. Hierover wordt het gesprek
gevoerd met Ingrado, ook leerplichtambtenaren hebben aandacht voor
onderwijs voor ontheemde leerlingen. De regering zal samen met de
Oekraïense gemeenschap bezien hoe ouders tijdig en zorgvuldig worden
geïnformeerd over de onderwijsmogelijkheden voor hun kind.
6. Financiële gevolgen
De leden van de CDA-fractie vragen wanneer de Kamer wordt geïnformeerd over de financiële gevolgen voor zowel de scholen als gemeenten.
Aan het inrichten van een nieuwe tijdelijke onderwijsvoorziening zijn geen
financiële gevolgen verbonden. Uiteraard maken scholen wel kosten voor
het onderwijs aan leerlingen in tijdelijke onderwijsvoorzieningen, maar de
bekostiging van dit onderwijs vindt op de reguliere wijze plaats en is
daarmee gelijk aan de bekostiging die onder normale omstandigheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

13

wordt toegekend voor het onderwijs aan nieuwkomers. De mogelijkheid
van nieuwkomersbekostiging is dus onverkort van toepassing op tijdelijke
onderwijsvoorzieningen. Nog voor het zomerreces wordt de Kamer wel
nader geïnformeerd over verdere financiële maatregelen om onderwijs
voor leerlingen uit Oekraïne te ondersteunen. Verder merkt de regering op
dat uw Kamer via de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid regelmatig
wordt geïnformeerd over de financiële consequenties die de toestroom
van Oekraïners voor Nederland heeft. Daar wordt ook het onderwijs bij
betrokken.
De leden van de SP-fractie vragen de regering vanaf wanneer een school
voor voortgezet onderwijs bijzondere bekostiging kan aanvragen voor
nieuwkomers. Daarnaast vragen zij of de regering nader kan toelichten
wat er met de maatwerkbekostiging wordt bedoeld.
In het voortgezet onderwijs verstrekt de Minister (ambtshalve) aanvullende bekostiging op grond van de «Regeling aanvullende bekostiging
eerste opvang nieuwkomers vo». Deze is ook van toepassing op
ontheemden afkomstig uit Oekraïne. De bekostiging wordt ieder kwartaal
toegekend op basis van het aantal nieuwkomers dat op 1 januari, 1 april,
1 juli, respectievelijk 1 oktober op de school staat ingeschreven. Hiervoor
geldt in tegenstelling tot het primair onderwijs geen minimumaantal
leerlingen. De school krijgt voor iedere nieuwkomer bekostiging
toegekend.
Daarnaast kan een vo-school die voor het eerst meer dan 10 nieuwkomers
opvangt op aanvraag in aanmerking komen voor aanvullende bekostiging
voor de kosten van de voorbereidende en coördinerende werkzaamheden
die samenhangen met de opstart van de eerste opvang.
De reguliere nieuwkomersbekostiging in zowel het po als vo is op
kwartaalbasis, met vier peildata per jaar. Grote stijgingen en dalingen van
het aantal leerlingen tussen deze peildata, zoals nu het geval is met de
instroom van de Oekraïense leerlingen, kunnen er voor zorgen dat de
nieuwkomersbekostiging niet toereikend is. Hiervoor is maatwerkbekostiging ingericht. Van scholen wordt gevraagd bij te houden aan hoeveel
nieuwkomers zij hebben op de 1e dag van élke maand onderwijs
verzorgen. Op basis van die aantallen wordt bepaald of er sprake is van
fluctuaties, en er dus reden is voor maatwerk. Scholen kunnen in 2022
twee keer een aanvraag voor maatwerkbekostiging indienen na afloop
van een tijdvak. Het eerste tijdvak loopt in het po tot 31 juli en in het vo tot
30 juni, dit in verband met de respectievelijke peildata van de reguliere
nieuwkomersbekostiging. Het tweede tijdvak loopt in beide sectoren tot
31 december. De aanvragen voor de tijdvakken worden onafhankelijk van
elkaar beoordeeld.
7. Overgangsrecht en beoogde inwerkingtreding &
horizonbepaling
De leden van de SP-fractie vragen of het mogelijk is dat het Uitvoeringsbesluit eerder dan twee jaar wordt stopgezet. Wat zijn dan de gevolgen
voor dit wetsvoorstel?
Artikel 6 van de Richtlijn biedt inderdaad een grondslag om de tijdelijke
bescherming eerder te beëindigen. Zoals eerder reeds is opgemerkt zal
die beëindiging geen automatische consequenties hebben voor het
wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

14

II ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING
De leden van de SGP-fractie vragen aandacht voor het feit dat het met dit
wetsvoorstel gaat om tijdelijke onderwijsvoorzieningen en een tijdelijke
wet. Is het tegen die achtergrond niet duidelijker dat ook de tijdelijkheid
van de wet helder uit de titel blijkt, zoals ook het gebruik was met de
tijdelijke wetten in het kader van Corona, zo vragen de leden.
Naar het oordeel van de regering blijkt uit de aanduiding «tijdelijke
onderwijsvoorziening» genoegzaam dat het om een tijdelijke afwijking
gaat. De tijdelijkheid maakt op deze wijze ook onderdeel uit van de
citeertitel.
Artikelen 180d WPO, 118te WVO en artikel 9.8 WVO 2020 over het
onderwijspersoneel
De leden van de SP-fractie vragen wat de vooruitzichten volgens de
regering zijn als het gaat om de inzet van bevoegde leraren op de tijdelijke
onderwijsvoorzieningen. En wat bedoelt de regering ermee dat mogelijkheden om onbevoegden voor de klas te zetten niet gelden voor onderwijs
in Nederlandse taal, rekenen en wiskunde, (zintuigelijke en) lichamelijke
opvoeding en actief burgerschap en sociale cohesie?
De regering hecht er aan dat het onderwijs zoveel mogelijk door
bevoegde en bekwame leraren wordt verzorgd. Dat uitgangspunt laat
onverlet dat er zich situaties kunnen voordoen waarbij schoolbesturen er
tijdelijk of gedeeltelijk niet in slagen om in een passende personele
formatie te voorzien. De verwachting is dat deze situatie zich zal
voordoen, maar dat er regionale verschillen zijn in de omvang van de
tekorten en de richting daarvan. In die situatie kunnen besturen ander
personeel onderwijs laten verzorgen, waarbij er van het bestuur een
inspanning wordt gevraagd om zo snel mogelijk alsnog te voorzien in
uitbreiding van het aantal leraren. In de ministeriële regeling wordt nader
uitgewerkt op welke wijze de formatie tijdelijk kan worden ingevuld, dat
het personeel dat onderwijs geeft, wordt begeleid en dat er waar relevant
afspraken worden gemaakt met de betrokken personeelsleden over de
mogelijkheid om via (bij-)scholing aan de vereiste bekwaamheidseisen te
gaan voldoen. Om ook als deze situatie zich voordoet, te borgen dat
leerlingen zo snel mogelijk kunnen doorstromen, is het wenselijk dat het
onderwijsaanbod tenminste uit onderricht in de Nederlandse taal, rekenen
en wiskunde, lichamelijke opvoeding en burgerschap bestaat. Gegeven
het belang van deze kernvakken, en in het geval van lichamelijke
opvoeding ook de veiligheid van de leerlingen, acht de regering het niet
wenselijk dat het onderwijs in deze vakken door onbevoegd personeel
wordt gegeven. De regiocoördinatoren zullen volgen welke knelpunten
zich voordoen en adviseren over oplossingen.
Artikel I, onderdeel C
De leden van de SGP-fractie constateren dat in de begripsbepalingen
verwezen wordt naar de richtlijn uit 2001, terwijl het wetsvoorstel in
belangrijke mate ook voortkomt uit het raadsbesluit inzake de status van
Oekraïners. Deze leden vragen waarom de reikwijdte van dit raadsbesluit
niet duidelijk uit het wetsvoorstel blijkt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

15

Naar aanleiding van deze vraag heeft de regering middels de bij deze nota
naar aanleiding van het verslag gevoegde nota van wijziging op dit punt
meer duidelijkheid in het wetsvoorstel beoogd aan te brengen.
De Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs,
A.D. Wiersma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 106, nr. 7

16