Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 104

Studentenhuisvesting

Nr. 9

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 september 2015
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de voortgang van het Landelijk
Actieplan Studentenhuisvesting (LAS) 2011–2016, dat op 17 november
2011 door mijn ambtsvoorganger is ondertekend1. De twee hoofddoelstellingen van dit actieplan zijn:
1. het realiseren van 16.000 extra studenteneenheden;
2. het bevorderen van de samenwerking tussen betrokken partijen om
het tekort aan studentenhuisvesting te verminderen.
Ik informeer uw Kamer jaarlijks over de voortgang van het LAS. In de
onderhavige brief rapporteer ik over de voortgang van juli 2014 tot medio
2015. Tevens informeer ik uw Kamer over de toezeggingen die tijdens het
AO Studentenhuisvesting in november 20142 zijn gedaan. Deze toezeggingen gingen ondermeer in op het vervolg van het LAS vanaf 2016.
Realisatie extra studenteneenheden
De sociale studentenhuisvesters, verenigd in Kences, hebben bij de
ondertekening van het LAS toegezegd in de periode 2011–2016 16.000
extra studenteneenheden te realiseren. Met gepaste trots kan ik uw Kamer
melden dat de realisatie van extra eenheden voor op schema loopt: naar
verwachting zal het totaal aantal opgeleverde en in aanbouw zijnde
eenheden uitkomen op 17.708, dit is exclusief de in voorbereiding zijnde
eenheden.
Uit cijfers van Kences blijkt dat sinds de start van het LAS in totaal:
– 14.733 eenheden zijn opgeleverd, vorig jaar bedroeg dat aantal nog
8.094, een realisatie dus van 6.362 eenheden;
– 2.975 eenheden in aanbouw zijn;
– 9.142 eenheden in voorbereiding zijn.

1
2

kst-33104-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstuk 33 104, nr. 1
Kamerstuk 33 104, nr. 5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 104, nr. 9

1

De cijfers per stad vindt u nader gespecificeerd in de bijlage van deze
brief3. De voortgang van de bouwprojecten is te volgen op www.dekenniseconomie.nl.
Deze cijfers betreffen uitsluitend de eenheden van de sociale studentenhuisvesters die verenigd zijn in Kences waarmee afspraken in het LAS zijn
gemaakt. Naast deze huisvesters met een totale realisatie van 26.850
eenheden, zijn ook nog private partijen en andere woningcorporaties
actief op de markt van studentenhuisvesting. Om uw Kamer een indicatie
te geven: naar verwachting zal het totaal aantal gerealiseerde eenheden
van deze partijen uitkomen op 21.961. Hiervan zijn:
– 10.663 eenheden opgeleverd;
– 1.921 eenheden in aanbouw;
– 9.377 eenheden in voorbereiding.
Deze cijfers zijn door de steden zijn aangeleverd en betreffen de
niet-Kencesleden, dus private partijen en andere woningcorporaties. In de
bijlage zijn de cijfers nader gespecificeerd.
Transformatie van (kantoor)panden naar studentenhuisvesting
Naast realisatie door nieuwbouw is transformatie van leegstaand
vastgoed een belangrijk instrument in het verminderen van het tekort aan
studentenhuisvesting. Samen met de VNG heb ik in 2012 het Expertteam
(Kantoor)Transformaties opgericht om de transformatieaanpak te
bevorderen. Door middel van deze aanpak zijn sinds 2012 alleen al in de
G4 en Eindhoven meer dan 4.500 studenteneenheden gerealiseerd, door
zowel woningcorporaties als private partijen.
Het afgelopen jaar zijn daar meerdere projecten bijgekomen, zoals in
Delft, waar een voormalig zusterflat getransformeerd is naar 150
studenteneenheden. Een voorbeeld van het omzetten van Rijksvastgoed is
het kantoorgebouw van Rijkswaterstaat in Arnhem dat wordt getransformeerd tot 300 studenteneenheden. Naast deze voorbeelden zijn er ook
initiatieven zoals het woonzorgcentrum Vreedenhoff in Arnhem waar
studenten leegstaande kamers betrekken, vrijwilligerswerk doen met
ouderen en in ruil daarvoor huurkorting krijgen.
Stimuleren en faciliteren van samenwerking en kennisdeling
Binnen het LAS heeft het Ministerie van BZK de rol om de samenwerking
tussen gemeenten, studentenhuisvesters en onderwijsinstellingen te
bevorderen en om knelpunten in landelijke wet- en regelgeving weg te
nemen. Over de acties die het Ministerie van BZK op deze twee vlakken
heeft genomen, informeer ik uw Kamer onderstaand.
Landelijk Platform Studentenhuisvesting
Om op regelmatige basis met de betrokkenen te overleggen, is het
Landelijk Platform Studentenhuisvesting ingesteld. Naast de voortgangsbespreking van het LAS is afgelopen jaar binnen het platform nadrukkelijk
gesproken over het thema brandveiligheid, maar ook verkend wat
beleidsontwikkelingen zoals hervorming van het WWS, tijdelijke huur,
wijziging van het Bouwbesluit, inkomenstoets en verandering van
toewijzingsregels betekenen voor studentenhuisvesting. Tenslotte is met
het platform uitvoerig gekeken naar een mogelijk vervolg van het LAS
vanaf 2016. Verderop in deze brief ga hier nader op in.

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 104, nr. 9

2

Monitor studentenhuisvesting
In oktober 20144 heeft Kences voor de derde keer de jaarlijkse Landelijke
Monitor Studentenhuisvesting gepubliceerd, die mede met een bijdrage
van BZK ontwikkeld is. Aan de basis van de cijfers in deze monitor liggen
de jaarlijkse Referentieramingen van het Ministerie van OCW, gegevens
van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en een jaarlijkse enquête onder
(circa 40.000) studenten over hun woonwensen en woonsituatie.
De belangrijkste conclusie uit de Landelijk Monitor Studentenhuisvesting
2014 is dat de spanning op de markt voor studenteneenheden de laatste
jaren in de meeste steden is gedaald. Het aanbod van studentenhuisvesting is sterker gegroeid dan het aantal uitwonende studenten. Als
gevolg van de nog toenemende aantallen studenten in het hoger
onderwijs, groeit het aantal studenten dat in 2022 zal vragen naar
huisvesting in de stad van hun studie naar verwachting met 19.000.
Hierbij is geen rekening gehouden met het invoeren van het studievoorschot, dat mogelijk een drukkend effect op de vraag naar studentenhuisvesting zal hebben.
Wanneer op lokaal niveau wordt ingezoomd, dan valt op dat de spanning
op de markt voor studentenhuisvesting per studentenstad enorm
verschilt. Studentenhuisvesting blijft dus nog steeds een lokale opgave.
De Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2014 laat zien dat de
spanning in de steden Utrecht (10%) en Amsterdam (8%) procentueel het
grootst is5. In de meeste steden is de spanning in 2014 lager dan in 2013
gemeten werd. In bijvoorbeeld Eindhoven was sprake van 12% in 2013 en
4% in 2014.
In het AO Studentenhuisvesting van november 2014 heb ik toegezegd om
de betaalbaarheid in de jaarlijkse monitor te laten zien. Met Kences is
afgesproken om vanaf 2015 betaalbaarheid als reguliere meetindicator op
te nemen in de Landelijke Monitor Studentenhuisvesting om beter zicht te
krijgen op de betaalbaarheidproblematiek voor studenten. De resultaten
van de Monitor Studentenhuisvesting 2015 worden op 1 oktober 2015
gepresenteerd tijdens het Landelijk Congres Studentenhuisvesting dat
Kences organiseert. De resultaten van de monitor zullen op de website
www.wonenalsstudent.nl worden gepubliceerd.
Brandveiligheid
Over de brandveiligheid van studentenwoningen heb ik in het AO van
19 november 2014 toegezegd uw Kamer te informeren. De Landelijke
Studenten Vakbond (LSVb) heeft als initiatiefnemer binnen het platform
een plan ontwikkeld dat gericht is op zowel studenten als studentenhuisvesters. Het plan bestaat uit een landelijke brandveiligheidscampagne om
het brandveiligheidbewustzijn te vergroten en het stimuleren van de
daarvoor benodigde gedragsverandering. Uit het eerder verschenen
ILT-rapport «Brandveiligheid Studentenhuisvesting 2013» bleek dat het
bewustzijn van de brandveiligheidssituatie in de woning en woonomgeving bij studenten laag is en dat de huidige eisen ten aanzien van
brandveiligheid in sommige gevallen onvoldoende worden nageleefd.
De partijen binnen het Landelijk Platform Studentenhuisvesting hebben
de brandveiligheidscampagne van de LSVb omarmd. Afgesproken is dat
de campagne, genaamd «Heet in huis», in november 2015 in meerdere
4
5

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2014, ABF Research.
De spanningsindicator geeft het percentage studenten weer dat ook uitwonend wil zijn in de
stad, ten opzichte van de studenten die in die stad studeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 104, nr. 9

3

studentensteden wordt uitgerold. De brandveiligheidscampagne wordt
gefinancierd door de LSVb, Kences, Vastgoed Belang, Brandweer
Nederland en het Ministerie van BZK. In samenwerking tussen deze
partijen vinden momenteel de nodige voorbereidingen plaats om een
succesvolle uitrol van de campagne mogelijk te maken.
Naast deze campagne worden door Brandweer Nederland en de Nederlandse Brandwonden Stichting, met financiële steun van het Rijk,
verschillende activiteiten ondernomen die gericht zijn op bevordering van
het brandveiligheidsbewustzijn. Het doel hiervan is het in de toekomst
verminderen van het aantal branden en slachtoffers door brand, onder
meer bij studenten. Voorbeelden hiervan zijn het project «Brandveilig
Leven» van Brandweer Nederland en de jaarlijkse campagne Nationale
Brandpreventieweken.
Aanpassingen in wet- en regelgeving
Het Ministerie van BZK zet zich in voor het wegnemen van knelpunten in
wet- en regelgeving. Onderstaand treft u een kort overzicht van de
belangrijkste wet- en regelgeving waar in het kader van studentenhuisvesting het afgelopen jaar stappen in zijn gezet.
Toewijzing en inkomenstoets
Sinds 1 september 2015 is het studievoorschot in werking getreden. Dit
betekent ook dat de bijverdiengrens voor studenten die onder het nieuwe
stelsel vallen niet meer geldt. Deze wijziging heeft geen gevolgen voor de
uitzonderingspositie voor studenten bij de toewijzing van sociale
huurwoningen door woningcorporaties, die inhoudt dat er geen inkomenstoetsing hoeft plaats te vinden. Overweging daarbij is dat met deze
wijziging de omstandigheid dat slechts een verwaarloosbaar deel van de
studenten een inkomen heeft dat boven de inkomensgrens ligt niet
verandert. Deze uitzonderingspositie en de daarbij geldende
voorwaarden, die eerder vastlagen in de tijdelijke staatssteunregeling, zijn
thans opgenomen in het Besluit en de Regeling toegelaten instellingen
volkshuisvesting 2015 die per 1 juli 2015 in werking zijn getreden. Daarbij
is geregeld dat woningcorporaties woningen kunnen toewijzen op basis
van een bewijs van inschrijving aan de onderwijsinstelling. Ook het tot
dusver gehanteerde bewijs van studiefinanciering kan hierbij echter nog
gebruikt worden.
Vanuit de overweging dat deze groep woningzoekenden over het
algemeen een inkomen ontvangt op grond waarvan zij (indien van
toepassing) voor huurtoeslag in aanmerking komt, is in het genoemde
Besluit ook geregeld dat bij de verhuur van studentenwoningen aan
studenten geen inkomenstoets hoeft plaats te vinden om de passendheid
in het kader van de huurtoeslag vast te stellen.
Schrappen bepaling dubbele bemiddelingskosten
In de voortgangsbrief van vorig jaar heb ik uw Kamer geïnformeerd over
het wetsvoorstel «tegengaan van het berekenen van dubbele bemiddelingskosten». Met dit voorstel wordt de wettelijke uitzondering voor
bemiddelaars van onzelfstandige eenheden (kamers) geschrapt, die het
mogelijk maakte dat bemiddelaars bij zowel de verhuurder als huurder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 104, nr. 9

4

bemiddelingskosten in rekening brengen. Het wetsvoorstel is op 20 mei
2015 aan uw Kamer voorgelegd6.
Short stay en uitbreiding campuscontracten
Bij de ondertekening van het LAS is afgesproken dat het Ministerie van
BZK een nieuwe huurvorm voor internationale studenten onderzoekt om
short stay te faciliteren. Tevens is afgesproken dat het Ministerie van BZK
campuscontracten uitbreidt voor promovendi. Studentenwoningen
kunnen dan ook worden toegewezen aan promovendi, en de huur kan net
als bij studenten wanneer zij geen student meer zijn, worden beëindigd
als de huurder geen promovendus meer is. Op 11 april 2014 heb ik uw
Kamer geïnformeerd over voorgenomen wijzigingen in de regelgeving
voor het tijdelijk huren van woonruimte7. Het wetsvoorstel «tijdelijke
verhuur» is in het najaar van 2014 in internetconsultatie geweest. Recent
zijn de voornemens omtrent de huursombenadering en een 5-jaarlijkse
inkomenstoets uit de brief van 3 juli 20158 aan het wetsvoorstel tijdelijk
huren toegevoegd. Het is de intentie dat dit wetsvoorstel begin 2016 in
werking treedt.
BAG
In het Bronhouders en Afnemersoverleg (BAG BAO) is besloten dat
onzelfstandige studentenkamers in studentenflats niet langer als
verblijfsobject met eigen adres opgenomen worden in de Basisregistratie
Adressen en Gebouwen (BAG). Zoals ik u eerder heb laten weten, heb ik
na overleg met Kences besloten om in samenwerking met hen een
verkenning te doen naar de (on)mogelijkheden van een permanent
register voor onzelfstandige eenheden. Op dit moment loopt de
verkenning en zal deze in november van 2015 afgerond zijn.
Woningwaarderingsstelsel
De Tweede Kamer heeft de voorgenomen wijziging van het woningwaarderingsstelsel (WWS) besproken in het algemeen overleg van
17 december 2014 en in het plenair overleg op 18 december 2014.
Oogmerk van deze wijziging is het verbeteren van de relatie tussen prijs,
kwaliteit en
marktwaarde. Daar waar studentenhuisvesting plaatsvindt in zelfstandige
woonruimte, heeft de wijziging van het WWS hierdoor ook betrekking op
studentenhuisvesting. Het Landelijk Platform Studentenhuisvesting is
betrokken geweest bij deze wijziging van het WWS. Op grond van de
motie Monasch9 zal het gewijzigde woningwaarderingsstelsel per
1 oktober 2015 inwerking treden, in plaats van 1 juli 2015.
Wijziging Bouwbesluit 2012 voor studentenwoningen
Op 1 juli 2015 is een wijziging van het Bouwbesluit 2012 in werking
getreden. Deze wijziging heeft ook betrekking op studentenwoningen. Zo
is het minimumoppervlak van een studentenwoning verlaagd van 18 m2
naar 15 m2 (exclusief sanitaire ruimte) en is de verplichting van een
buitenruimte vervallen. Over deze en andere wijzigingen heb ik uw Kamer

6

Kamerstuk 34207, Wijziging van artikel 417, vierde lid, en van artikel 427 van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek in verband met het tegengaan van het berekenen van dubbele bemiddelingskosten.
7
Kamerstuk 27 926, nr. 218
8
Kamerstuk 27 926, nr. 247
9
Kamerstuk 32 847, nr. 143

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 104, nr. 9

5

eerder uitgebreid geïnformeerd10. Het Landelijk Platform Studentenhuisvesting is positief over deze wijzigingen in het Bouwbesluit.
Wetsvoorstel STROOM
Om uitvoering te geven aan het Energieakkoord11 heeft de Minister van
Economische Zaken het voorstel voor een Elektriciteit- en Gaswet op
4 mei 2015 bij uw Kamer ingediend12. Het wetsvoorstel bevat een
samenvoeging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet en raakt onder
andere de beheerders van studentencomplexen. Met het wetsvoorstel is
er niet meer automatisch per WOZ-object sprake van een aparte
aansluiting, maar is ook één aansluiting voor meerdere WOZ-objecten
mogelijk. Dit biedt ook voor studentencomplexen uitkomst, omdat het
voor deze complexen wenselijk is een collectieve aansluiting te hebben,
maar er in verschillende gevallen binnen een complex wel sprake is van
meerdere WOZ-objecten. De Minister van Economische Zaken heeft bij
nota van wijziging voor studentencomplexen een expliciete bepaling
voorgesteld, zodat duidelijk is dat de mogelijkheid om een collectieve
aansluiting te hebben expliciet van toepassing is op studentencomplexen.
Dit kan betrokken worden bij de behandeling van het genoemde
wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is inmiddels door de Vaste Commissie
voor Economische Zaken aangemeld voor spoedige plenaire behandeling.
Beheeractiviteiten voor marktpartijen
In mijn voortgangsbrief Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting van
17 juli 201413 meldde ik u dat de mogelijkheden voor investering in
studentenhuisvesting door bijvoorbeeld institutionele beleggers op de
agenda zijn gezet. In de afgelopen jaren zijn contacten ontstaan tussen
studentenhuisvesters en beleggers, die tot verschillende samenwerkingsverbanden hebben geleid. In een aantal van deze vormen worden
projecten die in eigendom zijn van beleggers door de corporatie beheerd.
Ondermeer SSH en DUWO hebben op deze manier studenteneenheden
gerealiseerd.
In de op 1 juli 2015 in werking getreden Woningwet is vastgelegd dat
beheeractiviteiten van woningen voor derden (niet zijnde corporaties) niet
tot het werkgebied van woningcorporaties behoren. Achtergrond zijn de
financiële risico’s die dergelijke constructies met zich mee kunnen
brengen en de belemmeringen die zij kunnen opwerpen voor het maken
van prestatieafspraken met de gemeente en huurders. Voor studentenhuisvesters betekent dit dat zij geen nieuwe beheeractiviteiten meer zullen
mogen beginnen voor derden. Het overgangsrecht in de Woningwet
regelt dat (lopende) overeenkomsten kunnen worden nagekomen als deze
voldoen aan de gestelde voorwaarden in het overgangsrecht. De
studentenhuisvesters die het betreft, hoeven hun beheeractiviteiten dus
niet te staken.
De studentenhuisvesters, verenigd in Kences, hebben aangegeven dat
hierdoor de bouw van nieuwe, betaalbare studentenwoningen onder druk
staat. Ik ben in overleg met Kences, de Autoriteit woningcorporaties, het
WSW en andere partijen om te onderzoeken onder welke condities de
samenwerking tussen (private) beleggers en woningcorporaties mogelijk
is. Daarbij is voor mij van belang dat de risico’s die woningcorporaties

10

Kamerstuk 32 757, nr. 106
Kamerstuk 30 196, nr. 202
12
Kamerstukken 34 199
13
Kamerstuk 33 104, nr. 8
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 104, nr. 9

6

binnen deze vormen van samenwerking lopen verantwoord zijn en recht
doen aan wat is beoogd met de herziene Woningwet.
Vervolg Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting (LAS)
De inzet van het Landelijk Platform Studentenhuisvesting was de
afgelopen jaren van doorslaggevend belang bij het realiseren van de
LAS-doelstellingen. De betrokken partijen troffen elkaar op regelmatige
basis op landelijk niveau. Hierdoor vond kennisuitwisseling plaats en
heeft de onderlinge samenwerking een impuls gekregen. De continu
aandacht voor studentenhuisvesting is het resultaat van het commitment
en de betrokkenheid van de LAS-ondertekenaars.
De woningmarkt voor studentenhuisvesting komt steeds beter in balans.
De doelstelling voor realisatie van 16.000 extra studenteneenheden loopt
op schema en wordt naar verwachting overtroffen. Een groot deel van de
LAS-toezeggingen zijn door de betrokken partijen inmiddels gerealiseerd
of in een vergevorderd stadium van realisatie. Voor urgente vraagstukken,
zoals het schrappen van de dubbele bemiddelingskosten en invoering van
de inkomenstoets om de passendheid vast te stellen, is wet- en regelgeving aangepast. De Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2014 laat
zien dat studentenhuisvesting steeds meer verschuift van een kwantitatieve naar een kwalitatieve opgave.
Het Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting heeft een doorlooptijd van
2011–2016. Binnen het Landelijk Platform Studentenhuisvesting is
constructief overlegd over een eventueel vervolg van het LAS. De
platformleden hebben ten aanzien van continuering van het actieplan hun
wensen kenbaar gemaakt en de nut en noodzaak ervan met elkaar
gedeeld. Het Landelijk Platform Studentenhuisvesting trekt in gezamenlijkheid de conclusie dat de urgentie om het LAS te continueren niet
aanwezig is en dat er geen nieuw actieplan nodig is. De platformleden
zien wel nut en noodzaak in instandhouding van het Landelijk Platform
Studentenhuisvesting om met de betrokkenen op regelmatige basis in
gesprek te blijven. Nieuwe knelpunten in landelijke wet- en regelgeving
kan het Rijk op die manier versneld oppakken.
Het komende half jaar zal het Landelijk Platform Studentenhuisvesting
werken aan het opstellen van een Toekomstagenda Studentenhuisvesting.
Het doel van deze agenda is om met elkaar een aantal relevante thema’s
te agenderen. Deze thema’s zullen vervolgens binnen het Landelijk
Platform Studentenhuisvesting in de periode vanaf 2016 verder verkend
en uitgewerkt worden. De platformleden denken hierbij aan thema’s als
verdere verbetering van de monitoring van studentenhuisvesting, de
verhouding tussen betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit, het
verduurzamen van studentenhuisvesting, de huisvesting van de internationale studenten en de toegevoegde waarde van studenten voor de stad
(op het terrein van economie en leefbaarheid). Het platform heeft het
voornemen in het najaar de Toekomstagenda Studentenhuisvesting
gereed te hebben.
In het belang van de kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkeling van
studentenhuisvesting, en in breder perspectief ook voor de ontwikkeling
van de Nederlandse kenniseconomie en steden, continueer ik mijn inzet.
Omdat studentenhuisvesting niet de verantwoordelijkheid is van één
partij, is het van belang dat alle betrokken partijen hun ambities en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 104, nr. 9

7

mogelijkheden met elkaar blijven delen. Met de partijen uit het veld blijf ik
graag in gesprek en werk ik met plezier samen aan passende huisvesting
voor studenten.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 104, nr. 9

8