Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

794
Vragen van de leden Ploumen en Kuiken (beiden PvdA) over aan de Minister
van Buitenlandse Zaken over de situatie in Al-Hol (ingezonden 3 oktober 2019).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) en van Minister
Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen 22 november
2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Koerden verliezen grip op IS-vrouwen in
kamp Al-Hol»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hebt u een waarschuwing ontvangen van de Koerden dat zij de controle
dreigen te verliezen op het gevangenenkamp Al-Hol, waar buitenlandse IS-ers
verblijven, onder wie ook Nederlandse vrouwen en hun kinderen? Zo ja,
wanneer hebt u deze waarschuwing ontvangen en wat is uw reactie hierop
geweest?
Antwoord 2
Het kabinet heeft geen waarschuwing ontvangen van de Koerden.
Vraag 3
Hoeveel Nederlanders verblijven er momenteel in het gevangenenkamp
Al-Hol? Hoeveel van hen zijn minderjarig? Hoeveel van hen zijn jonger dan
5 jaar oud?
Antwoord 3
Uit cijfers van de AIVD blijkt dat er circa 55 volwassenen in opvang- en
detentiekampen in Noordoost-Syrië verblijven en circa 90 kinderen «met een
Nederlandse link».2 Deze kinderen hebben een of twee ouders met de

1

NRC, 1 oktober 2019 (https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/01/spanning-neemt-toe-in-is-kamp-alhol-a3975231).
2
https://www.aivd.nl/onderwerpen/terrorisme/dreiging/uitreizigers-en-terugkeerders

ah-tk-20192020-794
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Nederlandse nationaliteit of ouders die langere tijd in Nederland hebben
gewoond. Dat betekent dat niet alle kinderen «met een Nederlandse link» ook
de Nederlandse nationaliteit hebben. Minder dan een kwart van de minderjarigen is door een of beide ouders meegenomen naar het strijdgebied, ruim
driekwart is daar geboren. Het kabinet doet geen uitspraken over de precieze
aantallen Nederlanders die in al-Hol of in andere opvang- en detentiekampen
in Noordoost-Syrië worden vastgehouden.
Vraag 4
Hoe is het momenteel gesteld met de gezondheidssituatie van de Nederlandse kinderen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4
De algehele situatie in de kampen, vooral in Al-Hol kamp, is volgens
humanitaire organisaties ter plaatse nog steeds slecht. Vanwege de overbevolking en beperkte capaciteit van de humanitaire organisaties die aanwezig
zijn in het kamp wordt er niet voldaan aan de minimum vereisten voor
opvang in Al-Hol kamp.
Zoals ook gesteld in het antwoord op Kamervragen van 27 september
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 278) is Nederland niet
diplomatiek vertegenwoordigd in Noordoost-Syrië en is er daardoor geen
zicht op de kinderen met een Nederlandse link die in de opvangkampen in
Noordoost-Syrië verblijven. Het is daarom niet mogelijk informatie te geven
over de lichamelijke en geestelijke gezondheid van deze kinderen.
Vraag 5
Is het u bekend dat bij een schietincident afgelopen week ook vrouwen
gewond zijn geraakt? Zo ja, kunt u een toelichting geven over wat er precies
is gebeurd?
Antwoord 5
Volgens de VN vond er op 30 september een geweldsincident plaats in
Al-Hol. Hierbij kwam één vrouw om het leven en vielen meerdere gewonden.
Vraag 6
Is het u bekend of er ook Nederlanders bij het incident betrokken zijn
geweest? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 6
De nationaliteit van de slachtoffers is onbekend. Vooralsnog zijn er geen
indicaties dat er Nederlanders bij betrokken zijn geweest.
Vraag 7, 8, 9
Hoe oordeelt u over de waarschuwing van de Koerden dat zij de situatie in
het kamp niet meer onder controle hebben?
Houdt u rekening met het scenario dat de Koerden de gevangenen vrij laten,
wanneer zij de controle geheel dreigen te verliezen? Zo ja, hoe bereid u zich
hierop voor? Kunt u uw antwoord toelichten?
Hout u rekening met het scenario dat gevangenen op grote schaal zullen
ontsnappen nu de Koerden de controle dreigen te verliezen? Zo ja, hoe bereid
u zich hierop voor? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7, 8, 9
Zoals beschreven in een brief aan uw Kamer van 15 oktober (Kamerstuk
32 623, nr. 273) maakt het kabinet zich in algemene zin ernstige zorgen over
de gevolgen van de Turkse operatie in Noord-Syrië op onder andere de
beveiliging van de detentiekampen en daarmee het verhoogd risico op
ontsnappingen van uitreizigers. Deze zorgen zijn in NAVO-verband geadresseerd, heeft de Minister van Buitenlandse Zaken nadrukkelijk in de EU en in
de Anti-ISIS coalitie ter sprake gebracht en heeft de Minister van Buitenlandse Zaken aangekaart in een telefoongesprek met de Turkse Minister van
Buitenlandse Zaken Çavuşoğlu op 14 oktober (ref verslag van de RBZ van
14 oktober 2019, Kamerstuk 21 501-02, nr. 2074). Nederland heeft Turkije
daarbij opgeroepen de beveiliging van de detentiekampen binnen de
bufferzone te garanderen en ontsnapte ISIS-gevangenen weer op te pakken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Het kabinet zal blijven wijzen op de noodzaak te voorkomen dat uitreizigers
kunnen ontsnappen.
Nederland is voorbereid op de terugkeer van Nederlandse uitreizigers. Het
personeel van diplomatieke vertegenwoordigingen in de regio heeft
trainingen gevolgd om goed om te kunnen gaan met uitreizigers die zich
melden op een post. Om ongecontroleerde terugkeer te voorkomen zijn
uitreizigers opgenomen in het Schengen-informatiesysteem en is tegen alle
onderkende uitreizigers een Europees Arrestatiebevel uitgevaardigd. De
paspoorten van uitreizigers zijn gesignaleerd en ongeldig verklaard. Hierdoor
is het niet mogelijk om eigenstandig op een legale manier naar het Schengengebied terug te keren.
Vraag 10
Bent u op de hoogte van de veiligheidsrisico’s die de Nederlandse kinderen
lopen die in het kamp verblijven, nu de situatie uit de hand dreigt te lopen?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 10
Zoals ook is geantwoord op vraag 4 is Nederland niet aanwezig in
Noordoost-Syrië en is er daardoor geen zicht op de kinderen met een
Nederlandse link die in de opvangkampen in Noordoost-Syrië verblijven.
Zoals aangegeven in de beantwoording van Kamervragen van 27 september
jl. (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 278) vinden er
volgens de VN veiligheidsincidenten en demonstraties plaats in Al-Hol. Als
reactie hierop militariseert de kampleiding het opvangkamp door het plaatsen
van hekken en (gewapende) beveiliging. Dit is zorgwekkend. Humanitaire
organisaties blijven benadrukken dat Al-Hol een ontheemdenkamp is en geen
detentiecentrum en roepen op het civiele karakter van het kamp te bewaken
daar er voornamelijk kinderen worden opgevangen.
Vraag 11
Hebben de gebeurtenissen invloed op uw standpunt met betrekking tot het
repatriëren van minderjarige kinderen die, al dan niet met hun moeder,
verblijven in het gevangenenkamp? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 11
Nee. Staand kabinetsbeleid is dat uitreizigers niet actief uit Syrië worden
opgehaald. Het terughalen van kinderen kan niet los worden gezien van hun
ouders, aangezien het scheiden van kinderen en ouders in beginsel onwenselijk is en juridisch complex ligt. Ten aanzien van weeskinderen beoordeelt het
kabinet per geval of en hoe zij terug kunnen keren naar Nederland, zoals
beschreven in de brief aan uw Kamer van 21 februari 2019 (Kamerstuk
29 754, nr. 492).
Vraag 12
Zijn er Nederlandse moeders die Nederland hebben verzocht hun kinderen te
repatriëren en daarbij zelf in het gevangenenkamp wilden achterblijven om zo
hun kinderen in veiligheid te brengen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 12
Nee, van Nederlandse moeders verblijvend in kampen in Noordoost Syrië
heeft de Nederlandse overheid een dergelijke hulpvraag niet ontvangen.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Sjoerdsma (D66), ingezonden 3 oktober 2019 (vraagnummer 2019Z18771).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3