Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2688

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 10 september 2018
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over de brief van 29 juni
2018 over het fiche: Wijziging Richtlijn 2009/103 inzake aansprakelijkheidsverzekering voor motorrijtuigen (Kamerstuk 22 112, nr. 2616).
De vragen en opmerkingen zijn op 18 juli 2018 aan de Minister van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 6 september zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De griffier van de commissie,
Weeber

kst-22112-2688
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2688

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het BNC-fiche
over de voorgestelde wijziging van Richtlijn 2009/103 inzake aansprakelijkheidsverzekering voor motorrijtuigen en hebben hierover nog enkele
vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat nog veel onduidelijkheden bestaan
over de definitie van «deelneming aan het verkeer van een voertuig»
binnen de jurisprudentie. Wat is de toegevoegde waarde van dit
onderdeel?
De leden van de VVD-fractie zijn kritisch op het vijfde onderdeel van het
wijzigingsvoorstel met betrekking tot de administratieve lasten voor
Nederlandse verzekeraars. Wat gaat het kabinet doen om invoering van
dit onderdeel zoveel mogelijk te voorkomen?
De leden van de VVD-fractie lezen in de eerste inschatting van het
krachtenveld dat een aantal kleine landen met een relatief grote verzekeringsmarkt zich wellicht zal verzetten tegen het vierde onderdeel van het
wijzigingsvoorstel. Wat gebeurt er wanneer een nationaal schadevergoedingsorgaan niet financieel in staat is om de schades te vergoeden
wanneer één van zijn verzekeraars insolvent is geworden? Is dit de situatie
in de kleine landen die zich wellicht zullen verzetten tegen onderdeel 4 van
het voorstel?
Ten slotte vragen de leden van de VVD-fractie of de gewijzigde richtlijn
anticipeert op nieuwe technologische ontwikkelingen, zoals de zelfrijdende auto.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het BNC-fiche. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie vragen naar het toevoegen van de definitie
van «deelneming aan het verkeer van een voertuig» en de kritische
houding van het kabinet hierover. Zij snappen de overweging van het
kabinet dat onduidelijkheid over deze definitie niet wordt weggenomen.
Deze leden vragen of het toevoegen van deze definitie ook andere
negatieve gevolgen heeft. Ook vragen zij welke oplossing het kabinet
heeft voor de genoemde onduidelijkheden, met andere woorden wat is
het alternatief dat de voorkeur heeft van het kabinet?
Over het krachtenveld vragen de leden van CDA-fractie of onder «landen
met een relatief grote verzekeringsmarkt» ook niet de Nederlandse markt
valt. Hoe kijken Nederlandse verzekeraars aan tegen onderdeel 4?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben het BNC-fiche met interesse gelezen.
Zij ondersteunen het doel om vrij verkeer van personen en voertuigen
binnen de Europese Unie te vergemakkelijken en de Europese verzekeringsmarkt verder te ontwikkelen. Verdere integratie van de Europese
verzekeringsmarkt kan concurrentie tussen verzekeraars versterken. Meer
concurrentie bevordert over het algemeen klantgerichtheid en lagere
prijzen. Dit komt verzekerden in alle lidstaten ten goede. De leden van de
D66-fractie lezen dat het kabinet op een aantal punten bezwaren heeft en
zij hebben hierover nadere vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2688

2

De leden van de D66-fractie lezen dat de Commissie het formulier voor
schadevorderingen wil harmoniseren met een Europees modelformulier.
Zij begrijpen dat dit leidt tot extra kosten voor verzekeraars. Kan de
Minister een inschatting geven van de omvang van deze kosten? Gaat het
om eenmalige of doorlopende kosten? Zij vragen de Minister wat de
opbrengsten zijn van harmonisering van het formulier, ook in
niet-financiële zin? Staan tegenover de extra kosten voor verzekeraars ook
baten voor verzekeraars of verzekerden? Kan een Europees modelformulier bijdragen aan het verhalen van schade van verzekeraars uit andere
lidstaten?
De leden van de D66-fractie lezen dat verzekeraars duidelijkheid moeten
verschaffen over het gebruik van verklaringen omtrent de claimgeschiedenis voor het bepalen van de premie. Dit moet differentiatie tegengaan.
Zij lezen dat het kabinet hiervan de toegevoegde waarde niet ziet. Deze
leden vragen welke voordelen grotere transparantie over het bepalen van
de premie op kan leveren voor verzekerden. Kan grotere transparantie
leiden tot meer concurrentie en lagere premies?
II Reactie van de Minister
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie lezen dat nog veel onduidelijkheden
bestaan over de definitie van «deelneming aan het verkeer van
een voertuig» binnen de jurisprudentie. Wat is de toegevoegde
waarde van dit onderdeel, zo vragen zij.
De Commissie heeft ervoor gekozen deze definitie op te nemen in het
voorstel zodat het toepassingsgebied van Richtlijn 2009/103 inzake
aansprakelijkheidsverzekering voor motorrijtuigen beter tot uitdrukking
komt in de tekst van de richtlijn. Op dit moment moet dat toepassingsgebied deels nog worden afgeleid uit recente jurisprudentie van het Hof
van Justitie van de EU. De codificatie van die jurisprudentie in de tekst
van de richtlijn komt de toegankelijkheid van die richtlijn ten goede, aldus
de Commissie. Hoewel ik dit doel onderschrijf, is het belangrijk dat de
voorgestelde wijziging geen nieuwe interpretatieproblemen of onduidelijkheden oplevert, bijvoorbeeld ten aanzien van de vraag in hoeverre
elektrische grasmaaiers onder de richtlijn vallen. Dat zal dan ook mijn
inzet zijn tijdens de aankomende onderhandelingen.
De leden van de VVD-fractie geven voorts aan kritisch te zijn op
het vijfde onderdeel van het wijzigingsvoorstel met betrekking
tot de administratieve lasten voor Nederlandse verzekeraars. Zij
wensen te vernemen wat het kabinet gaat doen om invoering van
dit onderdeel zoveel mogelijk te voorkomen.
Het onderdeel uit het Commissievoorstel waarop deze leden doelen,
bestaat uit twee elementen. Ten eerste wordt een model voor de
verklaring over schadevorderingen vastgesteld, zodat de vorm en inhoud
ervan in de gehele EU hetzelfde zijn. Ten tweede wordt verzekeraars
verplicht om aan consumenten en verzekeringsnemers duidelijk te maken
hoe zij omgaan met die verklaringen. De vraag is wat precies de toegevoegde waarde van deze elementen voor consumenten is, terwijl de
maatregelen kunnen leiden tot veel administratieve lasten voor verzekeraars. In de onderhandelingen zal daarom kritisch worden gereageerd op
dit onderdeel van het voorstel.
De leden van de VVD-fractie vragen daarnaast wat er gebeurt
wanneer een nationaal schadevergoedingsorgaan niet financieel
in staat is om de schades te vergoeden wanneer één van zijn
verzekeraars insolvent is geworden. Is dit de situatie in de kleine

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2688

3

landen die zich wellicht zullen verzetten tegen onderdeel 4 van
het voorstel, zo vragen zij.
Op grond van het voorstel hebben de lidstaten de verplichting om ervoor
te zorgen dat er een schadevergoedingsorgaan bestaat die schade uitkeert
in het geval van insolventie van een verzekeraar. Het voorstel en de
huidige richtlijn bevatten geen uitdrukkelijke regeling voor de situatie
waarin het schadevergoedingsorgaan niet in staat is om schade te
vergoeden in gevallen van insolventie van een verzekeraar. De mogelijke
aarzelingen van de landen waarnaar in het fiche wordt verwezen
(Kamerstuk 22 112, nr. 2616), houden inderdaad verband met het feit dat
de insolventie van een verzekeraar ertoe leidt dat het schadevergoedingsorgaan de schade zal moeten vergoeden. De relatief grote omvang van de
verzekeringsmarkt in deze landen heeft tot gevolg dat, in theorie ten
minste, een relatief groot aantal schadegevallen bij het orgaan in die
lidstaat kunnen belanden.
Ten slotte vragen de leden van de VVD-fractie of de gewijzigde
richtlijn anticipeert op nieuwe technologische ontwikkelingen,
zoals de zelfrijdende auto.
In de impact assessment die de Europese Commissie heeft uitgevoerd,
wordt geconcludeerd dat de richtlijn voldoende ruimte laat voor nieuwe
technologische ontwikkelingen zoals de zelfrijdende auto en elektrische
fietsen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie vragen of het toevoegen van de
definitie «deelneming aan het verkeer van een voertuig» ook
andere negatieve gevolgen heeft.
Naast de mogelijke onduidelijkheid over de precieze betekenis van (de
afzonderlijke onderdelen van) de definitie en, als gevolg daarvan, het
toepassingsgebied van de richtlijn, zijn er geen negatieve gevolgen voor
Nederland, aangezien het codificatie van jurisprudentie van het Hof van
Justitie van de EU betreft.
Ook vragen zij welke oplossing het kabinet heeft voor de
genoemde onduidelijkheden, met andere woorden wat is het
alternatief dat de voorkeur heeft van het kabinet, zo wensen zij
te vernemen.
De oplossing voor het probleem bestaat er enerzijds uit dat er duidelijkheid komt over de in de richtlijn gebruikte begrippen. Die begrippen
zullen voldoende specifiek moeten worden omschreven. Anderzijds zullen
die begrippen voldoende flexibel moeten zijn om technologische
ontwikkelingen op het terrein van vervoer te accommoderen. Het
alternatief zal deze twee doelen, specificiteit en flexibiliteit, in evenwicht
moeten brengen.
Over het krachtenveld vragen de leden van CDA-fractie ook of
onder «landen met een relatief grote verzekeringsmarkt» ook
niet de Nederlandse markt valt.
Het schadevergoedingsorgaan in Nederland heeft nu al tot taak de schade
van het slachtoffer te vergoeden als de motorrijtuigverzekeraar insolvent
is. Nederland vindt het om die reden positief dat deze verplichting nu door
de Commissie in het voorstel is opgenomen, zodat het voor alle schadevergoedingsorganen in de Europese Unie gaat gelden. Dit creëert een
gelijk speelveld in de Europese Unie, zodat verkeersslachtoffers in
situaties van insolventie dezelfde bescherming ontvangen.
Zij vragen bovendien hoe Nederlandse verzekeraars tegen
onderdeel 4 aankijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2688

4

Het Verbond van Verzekeraars heeft aangegeven zich te kunnen vinden in
onderdeel 4 van het voorstel, waarmee een regeling wordt getroffen voor
het geval een verzekeraar insolvent raakt.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie vragen naar een inschatting van de
extra kosten van verzekeraars die gepaard gaan met de harmonisatie van het formulier voor schadevorderingen. Ook wensen zij
te vernemen of het gaat het om eenmalige of doorlopende
kosten.
De kosten voor een geharmoniseerd formulier over het schadeverleden
hangen samen met de aanpassing van de (computersystemen met de)
polisadministratie van verzekeraars. Die eenmalige kosten zijn op dit
moment moeilijk te kwantificeren.
Zij vragen voorts wat de opbrengsten zijn van harmonisering van
het formulier, ook in niet-financiële zin. Staan tegenover de extra
kosten voor verzekeraars ook baten voor verzekeraars of
verzekerden, zo vragen zij.
Op grond van de huidige richtlijn hebben verzekeringnemers al het recht
om een verklaring over schadevorderingen te vragen. Verzekeraars zijn
verplicht om aan dit verzoek gevolg te geven. Op grond van het voorstel
van de Commissie zullen verzekeraars hiervoor in de toekomst een
vastgesteld modelformulier moeten gebruiken. Dat betekent dat voor
verklaringen over schadevorderingen nog maar één model in de gehele
EU zal gelden. Naast de kosten voor verzekeraars die de invoering van een
geharmoniseerde verklaring over schadevorderingen met zich meebrengt,
staan mogelijk ook baten voor verzekerden. Een geharmoniseerd
formulier kan de status en acceptatie van die verklaringen ten goede
komen, bijvoorbeeld in het geval waarin een verzekeringnemer de
verklaring wil gebruiken om bij een verzekeraar in een andere lidstaat een
nieuwe verzekering af te sluiten. In de praktijk zijn er nu echter weinig
problemen met de acceptatie van verklaringen van verzekeraars uit
andere lidstaten.
Deze leden vragen daarnaast of een Europees modelformulier kan
bijdragen aan het verhalen van schade van verzekeraars uit
andere lidstaten.
Het modelformulier waarop het voorstel betrekking heeft, betreft de
verklaring over schadevorderingen. Met dat modelformulier verklaart de
verzekeraar welke vorderingen gedurende een aantal voorafgaande jaren
zijn ingediend ten aanzien van het verzekerde voertuig. De verklaring
wordt afgegeven op verzoek van de verzekeringnemer, die daarmee
mogelijk een premiekorting ontvangt bij het afsluiten van een nieuwe
verzekering. Het formulier heeft geen rol bij het verhalen van schade door
een buitenlandse verzekeraar.
De leden van de D66-fractie vragen tot slot over het gebruik van
verklaringen omtrent de claimgeschiedenis welke voordelen
grotere transparantie over het bepalen van de premie op kan
leveren voor verzekerden. Kan grotere transparantie leiden tot
meer concurrentie en lagere premies, zo wensen zij te vernemen.
Met een verklaring over schadevorderingen kan een consument bij het
afsluiten van een nieuwe verzekering aantonen hoeveel schade hij in de
afgelopen jaren heeft veroorzaakt. De verzekeraar kan op basis van die
informatie een premiekorting toekennen. Op grond van het voorstel wordt
verzekeraars verplicht om duidelijkheid te verschaffen over hoe zij de
claimgeschiedenis gebruiken bij de berekening van premies. Dit kan ertoe
leiden dat consumenten die in het verleden weinig schade hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2688

5

veroorzaakt, een mogelijke premiekorting laten meewegen bij de keuze
voor een nieuwe verzekering. De premie zal per individueel geval moeten
worden berekend; de verwachting is echter niet dat de premies in het
algemeen omlaag gaan omdat in Nederland al transparant wordt
omgegaan met de toepassing van de claimgeschiedenis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 22 112, nr. 2688

6