Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2126
Vragen van het lid Krol (50PLUS) aan de Minister van Defensie over het artikel
«35.000 ton bommen uit WO I lekken springstof vlak voor kust in Knokke»
(ingezonden 5 maart 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Visser (Defensie), mede namens de Minister
van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 2 april 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «35.000 ton bommen uit WO I lekken springstof
vlak voor kust in Knokke»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van de uitkomsten van de periodieke controle door de
Belgische FOD Volksgezondheid en bent u bereid de Kamer daarover nader te
informeren?
Antwoord 2
Het Ministerie van Defensie is in contact met de Belgische Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en
Leefmilieu over de bevindingen van de periodieke controles bij de munitiestortplaats «Paardenmarkt» voor de kust bij Knokke. Het doel van die
contacten is elkaar op de hoogte houden van de situatie en lering trekken uit
onderzoeken die zowel in Nederland als in België met betrekking tot de
munitiestortplaatsen zijn en worden uitgevoerd.
In mei 2019 zal de FOD Volksgezondheid ter plaatse van de munitiestortplaats
een uitgebreid onderzoek vanaf het onderzoeksschip Belgica laten uitvoeren.
Over de situatie in België kan ik verder geen uitspraken doen; dat is aan de
Belgische overheid. Ook bij de beantwoording van de vragen 3, 4 en 5 beperk
ik me tot de situatie in Nederland.

1

ah-tk-20182019-2126
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.hln.be/de-krant/35–000-ton-bommen-uit-wo-i-lekken-springstof-vlak-voor-kust-inknokke~a9cc08bb/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Zijn er nog meer «munitiekerkhoven» voor de Belgische en/of Nederlandse
kust?
Antwoord 3
In Nederland bevinden zich vier munitiestortplaatsen in de kustwateren: één
in de Oosterschelde, twee op de Noordzee 30 kilometer uit de kust ter hoogte
van IJmuiden en Hoek van Holland en één ten oosten van Ameland. Deze
locaties staan als zodanig vermeld op zeekaarten en zijn betond. Er gelden
beperkingen met betrekking tot ankeren, duiken en het gebruik van sleepnetten om verspreiding van de gestorte munitie te voorkomen.
Vraag 4
Over wat voor soort munitie gaat het op de «munitiekerkhoven»? Zijn er ook
gifgassen gestort?
Antwoord 4
Op de vier Nederlandse munitiestortplaatsen is in de periode 1945–1967 met
een vergunning van het toenmalige Ministerie van Openbare Werken en
Wederopbouw voornamelijk Duitse en Engelse munitie uit de Tweede
Wereldoorlog gestort. TNO heeft onderzoek gedaan naar de samenstelling
van deze munitie (gedeeld met de Kamer o.a. per brief d.d. 22 augustus
2001). Het betreft conventionele munitie en zoals uit het TNO-onderzoek blijkt
zijn er geen granaten met gifgassen als mosterdgas, chloorgas, zenuwgas,
etc. gestort. De gestorte materialen bestaan uit metaal van hulzen en
munitiekisten, grondstoffen voor kruit en springstof en in beperkte mate
materialen uit rook- en lichtgranaten.
Vraag 5, 6
Kunt u een beschrijving geven van het soort gevaren en het risico daarvan
voor het milieu, de vissen, de scheepvaart en de Belgische en Nederlandse
inwoners?
Wat gaat u doen om de veiligheid te garanderen? Is het veiliger om de
munitie te bergen? Is het beter om nu te handelen in plaats van wachten tot
de problemen door roest groter worden?
Antwoord 5, 6
Vanaf 1998 zijn er in opdracht van Rijkswaterstaat en het Ministerie van
Defensie diverse onderzoeken door het Rijksinstituut voor Kust en Zee (RIKZ),
TNO en Imares/Wageningen UR uitgevoerd naar de mogelijke risico’s als
gevolg van de aanwezigheid van de munitiestorten. Er is onderzoek gedaan
naar de kans op spontane ontploffing van de gestorte munitie, naar de
waterkwaliteit en de waterbodemfauna in de directe omgeving van de
munitiestorten en naar de eventuele verspreiding van energetische stoffen en
zware metalen in schelpdiervlees. De resultaten en conclusies uit de
onderzoeken zijn aan uw Kamer gerapporteerd, onder andere in de brief van
28 mei 2015 (Kamerstuk 27 625 nr.339).
De onderzoeken hebben aangetoond dat de kans op spontane ontploffing
praktisch nihil is omdat de ontstekers destijds uit de munitie zijn gehaald. Er
zijn geen negatieve effecten op het milieu aangetoond en ze worden ook niet
verwacht aangezien de corrosie van de gestorte munitie een buitengewoon
traag proces is dat honderden jaren zal duren. De daarbij vrijkomende
metalen en andere stoffen komen, mede door de stroming ter plaatse, sterk
verdund in het water. De gevonden waarden bij het onderzoek in 2015 boven
de munitiestortplaats zijn vergeleken met die van het reguliere meetpunt in
de Oosterschelde nabij Wissenkerke. Daarbij zijn geen significante verschillen
gevonden tussen die twee locaties. De waarden van de reguliere maandelijkse metingen, die Rijkswaterstaat vanuit haar verantwoordelijkheid voor de
waterkwaliteit van de rijkswateren op verschillende meetpunten in de
Oosterschelde (zoals bij Wissenkerke) en de Noordzee uitvoert, blijven ook nu
binnen de geldende normen. Uiteraard worden de reguliere metingen, die
Rijkswaterstaat doet ten behoeve van de waterkwaliteit, voortgezet. Het
onderzoek boven de munitiestortplaats wordt in 2019 herhaald.
Het onderzoek uit 2015 naar de aanwezigheid van energetische stoffen en
zware metalen in schelpdiervlees uit de Oosterschelde in de nabijheid van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

munitiestortplaats laat zien dat de concentraties lager zijn dan de risiconiveaus voor humane voedselveiligheid en voor de ecologie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3