Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

357
Vragen van de leden Voordewind (ChristenUnie) en Spekman (PvdA) aan de
minister voor Immigratie en Asiel over de berichten «UNHCR: stuur geen
Irakezen meer terug» en «Nederland stuurt Iraakse vluchtelingen naar
onveilige gebieden» (ingezonden 25 oktober 2010).
Antwoord van minister Leers (Immigratie en Asiel) (ontvangen 3 november
2010).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitzendingen van NOS Nieuws, waarin een
UNHCR-vertegenwoordiger zich uitspreekt tegen het terugsturen van Iraakse
vluchtelingen naar Irak?1 , 2 en 3
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Op grond waarvan komt u tot het oordeel dat de algemene veiligheidssituatie
in Irak niet dusdanig is dat elke uitzetting naar dit land een schending van
artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) tot
gevolg heeft, nu het meest recente ambtsbericht over Irak dateert van januari
2010, terwijl sindsdien de (veiligheids)situatie is veranderd door het plaatsvinden van de verkiezingen en het ontbreken van een centrale regering?
Antwoord 2
Op 29 oktober 2010 is een nieuw algemeen ambtsbericht Irak verschenen dat
de situatie in Irak beschrijft gedurende de periode van februari 2010 tot en
met september 2010. Ik zie in dit ambtsbericht geen aanleiding om het
bestaande beleid ten aanzien van Iraakse asielzoekers te wijzigen.
Uit de door het ministerie van Buitenlandse Zaken opgestelde en gepubliceerde algemene ambtsberichten over Irak blijkt dat de gewelds- en
mensenrechtensituatie in Irak al vele jaren zorgwekkend is. Evenwel lieten
deze ambtsberichten ook zien dat de veiligheidssituatie ten opzichte van 2006
1

2

3

ah-tk-20102011-357
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

NOS Nieuws, 20 oktober 2010, http://nos.nl/video/192643-unhcr-stuur-geen-vluchtelingenterug.html
NOS Nieuws, 20 oktober 2010, http://nos.nl/audio/192618-nederland-stuurt-iraaksevluchtelingen-naar-onveilige-gebieden.html
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 720.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

en 2007 aanzienlijk is verbeterd. Het nieuwe ambtsbericht bevestigt deze
vaststelling hoewel de verbeteringen zich niet in dezelfde mate doorzetten als
in voorgaande jaren. Hoewel blijkens het ambtsbericht, meerdere bronnen
over de afgelopen jaren, inclusief deze verslagperiode, een (licht) positieve
ontwikkeling van de veiligheidssituatie waarnemen, wisselen op de korte
termijn verslechteringen en verbeteringen elkaar af. Zo verslechterde de
veiligheidssituatie in de weken na de verkiezingen van 7 maart 2010, maar
was het geweldsniveau eind april weer ongeveer op het niveau van vóór
7 maart. Er kan dan ook niet in zijn algemeenheid voor de gehele verslagperiode worden gesproken van een verbetering of verslechtering van de
veiligheidssituatie in Irak ten opzichte van voorgaande verslagperiodes.
Gelet op deze informatie ben ik van oordeel dat de veiligheidssituatie in Irak
thans niet dusdanig is dat een Iraakse vreemdeling bij terugkeer naar Irak,
louter door zijn aanwezigheid en ongeacht zijn persoonlijke omstandigheden,
het risico loopt op een schending van artikel 3 EVRM. Uit de uitspraken van
het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (hierna EHRM) volgt dat het
EHRM een zodanige benadering alleen zou volgen in de meest extreme
gevallen van algemeen geweld (onder andere F.H. tegen Zweden van
20 januari 2009, nr. 32621/06). Op basis van de informatie in het ambtsbericht
kan niet worden geconcludeerd dat in Irak sprake is van een extreme situatie
van algemeen geweld in de zin van de jurisprudentie van het EHRM.
Op 22 oktober 2010 heeft Nederland, net als Zweden en het Verenigd
Koninkrijk, een brief van het het EHRM ontvangen betreffende de gedwongen
terugkeer naar Irak. Het EHRM wil, mede in het licht van het standpunt van
de UNHCR, opnieuw de terugkeer naar Irak beoordelen. Het feit dat het EHRM
een vraag heeft voorgelegd over de algemene situatie in Irak, wil nog niet
zeggen dat de juridisch bindende uitspraak van het Hof in de zaak F.H. tegen
Zweden aan juridische relevantie heeft ingeboet. Op verzoek van het EHRM
heeft Nederland het EHRM op 29 oktober 2010 geïnformeerd over de
terugkeer naar Irak. Deze informatie bestond primair uit het algemeen
ambtsbericht over Irak van 29 oktober 2010. Ik ga ervan uit dat de door
Nederland ingebrachte informatie voldoet aan de vraag van het EHRM om
objectieve informatie over de algemene situatie in Irak en dat na beoordeling
van deze informatie door het EHRM niet langer aanleiding zal bestaan om
verzoeken tot «interim measures» van personen die terug dienen te keren
naar Irak, in zijn algemeenheid toe te kennen.
Vraag 3
Bent u met de UNHCR, die beschikt over recente informatie, van mening dat
de situatie in Irak te onvoorspelbaar en te risicovol is om in te kunnen staan
voor de veiligheid van Irakezen die gedwongen terugkeren naar Irak? Zo nee,
op basis van welke recente informatie bent u een andere mening toegedaan
en op welke wijze kunt u de veiligheid van Irakezen die gedwongen terugkeren naar Irak garanderen?
Antwoord 3
Zoals ik in antwoord op vraag 2 heb uiteengezet, ben ik op basis van de
informatie uit het recente ambtsbericht van oktober 2010 van oordeel dat de
veiligheidssituatie in Irak, of in bepaalde regio’s van Irak, niet dusdanig is dat
elke uitzetting een schending van artikel 3 EVRM zou opleveren.
Dit betekent niet dat de veiligheidssituatie geen enkele rol speelt bij de
individuele beoordeling van de asielaanvragen van Iraakse asielzoekers. De
individuele beoordeling laat onverlet dat de algemene situatie in Irak, die
bekend is uit objectieve bronnen zoals de ambtsberichten van de Minister van
Buitenlandse Zaken, steeds wordt meegenomen bij de individuele beoordeling van de asielaanvraag. Bovendien is de veiligheidssituatie in Irak nog
steeds aanleiding om bij een aantal kwetsbare minderheidsgroepen, het
individualiseringsvereiste te nuanceren bij de beoordeling van de asielaanvraag. Dit betekent dat Iraakse christenen, mandeeërs, yezidi’s, Palestijnen,
joden, shabak en kaka’i, met op zichzelf beperkte individuele indicaties
aannemelijk kunnen maken dat zij in aanmerking komen voor bescherming.
Verder vraag ik bij de beoordeling van de asielaanvraag ook nog steeds extra
aandacht voor bepaalde groepen waaronder bijvoorbeeld personen werkzaam
in risicoberoepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Vraag 4
Kunt u bevestigen dat momenteel de meerderheid van de EU-landen
vluchtelingen uit Irak niet gedwongen doet terugkeren? Hoe wordt door
andere EU-landen de veiligheidssituatie in Irak gekwalificeerd in het licht van
artikel 3 van het EVRM?
Antwoord 4
Op 26 oktober 2010 heeft de Minister van Buitenlandse Zaken mij een brief
gestuurd waarin hij mij informeert over het beleid van Duitsland, België, het
Verenigd Koninkrijk, Zweden en Denemarken ten aanzien van asielzoekers
afkomstig uit Irak. Deze brief is ook gepubliceerd op de website van het
ministerie van Buitenlandse Zaken.
Uit deze brief blijkt dat alle genoemde landen Irakezen gedwongen terugkeren
naar Irak. In het verlengde van deze informatie is ook vernomen dat op
25 oktober 2010 een uitzetting naar Irak heeft plaatsgevonden vanuit het
Verenigd Koninkrijk en op 27 oktober 2010 vanuit Zweden. Daarnaast blijkt
dat van de genoemde landen, enkel België een vorm van categoriale
bescherming toepast ten aanzien van asielzoekers afkomstig uit bepaalde
provincies en regio’s in Irak.
Vraag 5
Bent u, mede naar aanleiding van bovengenoemde berichten en het verzoek
van de UNHCR, bereid de gedwongen terugkeer van Iraakse vluchtelingen op
te schorten totdat het nieuwe algemeen ambtsbericht in oktober wordt
uitgebracht?
Antwoord 5
Zie antwoorden 2, 3 en 4.
Vraag 5
Bent u, mede naar aanleiding van bovengenoemde berichten en het verzoek
van de UNHCR, bereid de gedwongen terugkeer van Iraakse vluchtelingen op
te schorten totdat het nieuwe algemeen ambtsbericht in oktober wordt
uitgebracht?
Antwoord 5
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3