Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2023Z07411
Vragen van het lid Futselaar (SP) aan de Minister voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking over het terugtrekken door Nederlandse
Ontwikkelingsbank FMO van Plantations et Huileries du Congo (PHC)
(ingezonden 21 april 2023).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de brief van 24 februari 2023 «Undermined by
violence, a development bank mediation process in the DR Congo requires
immediate government action» onder andere verstuurd naar het Ministerie
van Buitenlandse Zaken door verschillende NGO’s? Herkent u het geschetste
beeld?
Vraag 2
Heeft u contact gehad met FMO over deze brief, en zo ja, wat was FMO’s
reactie?
Vraag 3
Bent u het ermee eens dat – ondanks dat FMO geen geld meer in PHC
investeert – zij van haar vertrek uit dit project een «verantwoordelijke exit»
moet maken, waarbij getroffen gemeenschappen recht wordt gedaan door
negatieve impacten van het project te repareren, mitigeren of compenseren?
Vraag 4
Zijn er inmiddels bepaalde mijlpalen bij het implementeren van de ESAP
gehaald, waarvan u in 2021 aangaf dat het een voorwaarde was voor
leningafschrijving, en hoe is dit bevestigd1? Heeft FMO inmiddels al een deel
van de verstrekte lening aan PHC vergeven/afgeschreven? Zo ja, hoeveel?
Vraag 5
In hoeverre heeft FMO nog invloed op het bedrijf door deze financiële
constructie? Op welke manier gebruikt FMO deze invloed in relatie tot de
gerapporteerde mensenrechtenschendingen die blijven plaatsvinden? Zijn er
nog andere manieren waarop FMO momenteel nog invloed heeft op het
bedrijf, bijvoorbeeld via het Bestuur?

1

kv-tk-2023Z07411
’s-Gravenhage 2023

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2260.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

1

Vraag 6
Hoe is het mogelijk dat gemeenschapsleden die in een klachtenprocedure van
het mechanisme van FMO zitten niet beschermd zijn tegen geweld? Wat doen
FMO en het ICM om deze mensen te beschermen?
Vraag 7
Heeft FMO een «zero tolerance» beleid voor vergelding (reprisals), hoe wordt
het risico op vergelding beheerst en beleid op dit vlak precies geoperationaliseerd in de projecten waar FMO investeert?
Vraag 8
Vindt u, na aanleiding van deze casus, dat het klachtenmechanisme ICM een
beschermingsmechanisme moet ontwikkelen en aanbieden voor klagers
(complainants) die mogelijk risico lopen in de context van hun beroep op het
mechanisme?
Vraag 9
Bent u het eens met de oproep tot onafhankelijk onderzoek naar de gerapporteerde mensenrechten schendingen die aan PHC gerelateerd zijn, waaronder
bijvoorbeeld de repressie jegens de lokale gemeenschappen, het geweld en
de verkrachting van gemeenschapsleden door politie, leger en PHC-security
guards, arbitraire arrestaties, de nog altijd onbestraft gebleven moord op
activist Joël Imbangola in juli 2019 en de mogelijke rol die de diverse
ontwikkelingsbanken hebben gehad bij het financieren van gewelddadige
PHC-security guards? Wat doen de Nederlandse overheid en FMO om
dergelijk onderzoek tot stand te brengen?
Vraag 10
Is het u in de PHC-casus duidelijk waarvoor de door FMO verstrekte lening
door PHC precies is aangewend? Kunt u vertellen op welke manier FMO heeft
gemonitord hoe haar geld werd uitgegeven door PHC?
Vraag 11
Bent u het ermee eens dat als het klachtenmechanisme functioneel zou zijn,
mensen die hier gebruik van maken daar ondersteuning voor zouden moeten
kunnen krijgen, zoals u in 2021 ook aan ons schreef2? Hoe komt het dat het in
dit geval niet gebeurd is? Kunt u bevestigen dat betrokken gemeenschappen
voldoende op de hoogte waren gesteld van de mogelijkheid tot financiële
ondersteuning?
Vraag 12
Hoe zorgen FMO en de Nederlandse overheid ervoor dat PHC de voorwaarden van het bemiddelingsproces naleeft? Kunnen de Nederlandse overheid
en FMO, PHC ertoe bewegen zich hier publiekelijk aan te committeren?
Vraag 13
Is het kabinet voornemens om de brief van 24 februari 2023 ook te bespreken
met de verantwoordelijke ministeries in Duitsland, België, het Verenigd
Koninkrijk en Frankrijk? Wat denkt u dat er in samenwerking met deze
ministeries bereikt zou kunnen worden om PHC een halt toe te roepen die tot
de deëscalatie van het geweld en onderdrukking kan leiden?
Vraag 14
Hoeveel klachten zijn er sinds de oprichting van het ICM ingediend en welke
andere klachten bij het ICM zijn er momenteel aanhangig? Kunt u een
voorbeeld geven van de afhandeling van een klacht bij het ICM die tot een
verantwoordelijke exit heeft geleid?
Vraag 15
In hoeverre kan het ICM zelfstandig en onafhankelijk van FMO opereren? Ziet
u hier problemen? Kunt u uw antwoord uitleggen?

2

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2260.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

2

Vraag 16
Bent u het ermee eens dat het functioneren van het ICM geëvalueerd dient te
worden, en zo nodig er een herziening van de structuur en het mandaat van
het ICM dient te komen? Zo ja, bent u bereid om deze evaluatie aan te
moedigen bij FMO?
Vraag 17
Welke andere wegen staan er voor slachtoffers van door FMO gefinancierde
projecten open indien het ICM niet naar behoren blijkt te werken?
Vraag 18
Klopt het dat FMO en de andere buitenlands investeringsbanken hun
aandelen hebben overgedragen aan een private equity fonds dat zetelt in
Mauritius? In hoeverre valt dit te rijmen met het staande beleid van FMO om
weg te blijven van financiering als een land dreigt belastingen mis te lopen
als gevolg van winstverschuivingsconstructies3? Betekent deze verkoop aan
een private equity fonds in Mauritius -een notoir belastingparadijs, naar alle
waarschijnlijkheid verlies aan belastinginkomsten voor de Democratische
republiek Congo?

3

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3777.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

3