RAMINGSTOELICHTINGEN
Toelichtingen op de ramingen van de budgettaire effecten
van de wetsvoorstellen uit het
pakket Belastingplan 2024

1 Inhoud
1

Inhoud

2

2

Inleiding

4

3

Belastingplan 2024
3.1 Aandelen in VvE scharen onder spaargeld
3.2 Derdengelden notaris en gerechtsdeurwaarder scharen onder spaargeld
3.3 Onderlinge vorderingen en schulden in box 3 defiscaliseren
3.4 Niet indexeren heffingvrije vermogen en vervroegen verhoging tarief box 3
3.5 Verruiming HIR inzake stoppersregelingen
3.6 Wijziging IACK co-ouderschap
3.7 Wijziging IACK materiële toets
3.8 Verruiming vrijstelling OV-abonnementen en voordeelurenkaarten
3.9 Afschaffen betalingskorting voorlopige aanslag IB/Zvw
3.10 Aanpassingen minimumkapitaalregel in de vpb
3.11 Aanpassing samenloopvrijstelling bij aandelentransacties
3.12 Afschaffen teruggaaf bpm- geldtransport
3.13 Afschaffen verlaagd/nihil mrb-tarief voor CNG/LPG/LNG
3.14 Afschaffen nihiltarief OV-autobussen voor CNG/LPG
3.15 Aanpassing tarieven mrb voor kampeerauto’s
3.16 Versoberen mrb-vrijstelling oldtimerregeling (>40jr.)
3.17 Afschaffen mrb-kwarttarief paardenvervoer
3.18 Verhogen vaste voet in de bpm
3.19 Actualiseren lijst duurzame warmtebronnen
3.20 Informatie-uitwisseling door energieleveranciers
3.21 Indexeren alcoholaccijns met tabelcorrectiefactor (tcf)
3.22 Verhogen accijns rooktabak en sigaretten
3.23 Koopkrachtmaatregelen
3.24 Verlagen mkb-winstvrijstelling
3.25 Afschaffen verlaagd btw-tarief agrarische input-goederen en diensten
3.26 Aanpassen schenken vanuit de vennootschap
3.27 Verhogen onbelaste reiskostenvergoeding
3.28 Verhogen accijns stookolie
3.29 Beperken afschrijving gebouwen in de IB

5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
31
32
33
35
36
37

4

Belastingplan BES Eilanden 2024
4.1 Verscheidene aanpassingen Caribisch Nederland
4.2 Aanpassen gebruikelijk loon voor DGA’s CN

38
39
40

5

Wet aanpassing fonds voor gemene rekening en vrijgestelde beleggingsinstelling
5.1 Vbi – aansluiten bij icbe-definitie
5.2 Wijziging definitie fgr

41
42
43

6

Wet aanpassing fiscale beleggingsinstelling
6.1 Vastgoedmaatregel in het fbi-regime

44
45

7

Wet Fiscaal kwalificatiebeleid rechtsvormen
7.1 Kwalificatiebeleid rechtsvormen

46
47

8

Wet compensatie wegens selectie aan de poort

48

9

Wet herwaardering proceskostenvergoedingen WOZ en bpm

49

10

Wet Overige fiscale maatregelen 2024
10.1 Reparatie lucratief belang
10.2 Aanpassingen excessief lenen
10.3 Versterking aanpak dividendstripping
10.4 Aanpassen verhoudingsgetal voor meenemen verliezen bij geruisloze terugkeer

50
51
52
53
54

11

Wet Fiscale klimaatmaatregelen glastuinbouw 2024
11.1 CO2 Heffing glastuinbouw
11.2 Afschaffen verlaagde energiebelastingtarieven voor de glastuinbouwsector
11.3 Beperken vrijstelling elektriciteitsopwekking

55
56
57
58

12

Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2024
59
12.1 Aanpassen vrijstelling goingconcernwaarde BOR
60
12.2 Afschaffen van doelmatigheidsmarge BOR en DSR ab
61
12.3 Aanpassen keuzevermogen BOR en DSR ab
62
12.4 Afschaffen dienstbetrekkingseis en invoering minimumleeftijd verkrijger bij schenkingen BOR en DSR
ab 63
12.5 Uitsluiten aan derden verhuurde onroerende zaken BOR en DSR ab
64

13

Wet aanpassing nabestaandenregeling hersteloperatie toeslagen

65

14

Wet tijdelijke regeling herziene aangifte inkomstenbelasting

66

15

Wet fiscale klimaatmaatregelen industrie en elektriciteit
15.1 Afschaffen vrijstellingen voor metallurgische en mineralogische procedés
15.2 Minimum CO2-prijs elektriciteitssector en de industrie
15.3 Afschaffing vrijstelling duaal verbruik en non-energetisch gebruik kolen

67
68
69
70

16

Certificering van het CPB

71

2 Inleiding
Om de transparantie te vergroten en de kwaliteit van de ramingen verder te borgen, worden met ingang van
het Belastingplan 2018 toelichtingen op de budgettaire ramingen van fiscale maatregelen gepubliceerd. Voor
deze publicatie is inspiratie ontleend aan de praktijk in het Verenigd Koninkrijk waar elk half jaar
ramingstoelichtingen 1 worden gepubliceerd. De ramingen worden gecertificeerd door het Centraal Planbureau
(CPB). Hierbij geeft het CPB een oordeel over de neutraliteit en redelijkheid van de ramingen en geeft het een
inschatting van de onzekerheid ervan. Met deze certificering wordt het advies van de Studiegroep
Begrotingsruimte 2 gevolgd.
Deze publicatie bevat de volgende onderdelen:
• De toelichting op de ramingsmethodieken bij de afzonderlijke maatregelen met een budgettair effect
• Het certificeringsdocument van het CPB.
Het certificeringsdocument van het CPB
In dit document is het certificeringsdocument van het CPB opgenomen. Met dit document is het CPB van
oordeel is dat de raming ‘redelijk en neutraal’ is. Een raming is ‘redelijk’ als er bij het CPB geen betere bronnen
of ramingsmethoden bekend zijn om de betreffende raming te maken. De term ‘neutraal’ houdt in dat de
raming zuiver is en dus geen vooropgezette afwijking naar boven of naar beneden vertoont. Daarnaast geeft
het CPB een oordeel over de mate van onzekerheid van de maatregel. Het certificeringsdocument is
onafhankelijk door het CPB opgesteld en wordt eveneens op de website van het CPB gepubliceerd.

1

http://obr.uk/category/policy-costings/

2 Rijksoverheid (2015). 15e rapport Studiegroep Begrotingsruimte: Van Saldosturing naar stabilisatie, p.41.

3 Belastingplan 2024

3.1 Aandelen in VvE scharen onder spaargeld
Korte beschrijving van de maatregel
Het aandeel in het vermogen van een VvE is een vermogensrecht dat op basis van de huidige bepalingen van
box 3 in de categorie ‘overige bezittingen’ valt. Meestal staat dit vermogen op een bankrekening. De categorie
banktegoeden past daarom voor wat betreft het rendement beter bij dit vermogensbestanddeel dan de
categorie ‘overige bezittingen’. Het kabinet stelt voor om per 2023 dit vermogen onder de categorie
banktegoeden te plaatsen. Belastingplichtigen moeten dan wel – net als nu – hun aandeel in het vermogen van
een VvE zelf in de aangifte invullen. Het vooraf invullen van deze gegevens is niet mogelijk.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2023
2024
Aandelen in VvE scharen onder spaargeld
-25
-25

2025

2026

2027

Struc.

-26

-26

0

0

Kern van de raming
Aandelen in het vermogen van een VvE worden op basis van de huidige bepalingen van box 3 gekwalificeerd als
‘overige bezittingen’. Op deze vermogenscategorie werd een forfaitair rendement verondersteld van 6,17%,
een percentage dat gebaseerd is op het langjarige rendement op aandelen, obligaties en onroerende zaken.
Tijdens de behandeling van de Overbruggingswet box 3, waarmee de huidige bepalingen in de Wet IB 2001 zijn
opgenomen, is toegezegd om het geld dat op spaarrekeningen van VvE’s staat als banktegoed te behandelen.3
Uit cijfers afkomstig van de renseigneringsstroom van de Belastingdienst blijkt dat ca. 95% van de VvErekeningen spaarrekeningen zijn. Om aan de gedane toezegging tegemoet te komen stelt het kabinet voor om
het saldo van al deze rekeningen ook als zodanig te belasten. Om de budgettaire effecten van deze maatregel
in kaart te brengen, is eerst het belastbaar VvE-vermogen in box 3 geschat op basis van gegevens afkomstig uit
een verkennend onderzoek over VvE’s van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Vervolgens zijn de effecten
van het wijzigen van het forfait doorgerekend. Let wel, deze maatregel wordt met terugwerkende kracht
ingevoerd voor 2023. Per 2027 is voorzien dat het stelsel werkelijk rendement wordt ingevoerd. De derving
voor dat jaar evenals de structurele derving is om die reden gelijkgesteld aan € 0.

3

Kamerstukken II 2022/23, P, nr. T2000000226, p. 30/31.

3.2 Derdengelden notaris en gerechtsdeurwaarder scharen onder spaargeld
Korte beschrijving van de maatregel
Het aandeel in een derdengeldenrekening van een notaris of een gerechtsdeurwaarder is een vermogensrecht
dat onder de huidige regels van box 3 in de categorie ‘overige bezittingen’ valt. Meestal staat dit vermogen op
een bankrekening. De categorie banktegoeden past daarom voor wat betreft het rendement beter bij dit
vermogensbestanddeel dan de categorie ‘overige bezittingen’. Het is mogelijk om deze vermogensrechten per
2023 onder de categorie banktegoeden te plaatsen. Belastingplichtigen moeten dan wel – net als nu – hun
aandeel in een derdengeldenrekening van een notaris of van een gerechtsdeurwaarder zelf in de aangifte
invullen. Het vooraf invullen van deze gegevens is niet mogelijk.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2023
2024
Derdengelden notaris scharen onder spaargeld
-5
-5

2025

2026

2027

Struc.

-5

-5

0

0

Kern van de raming
Geld van belastingplichtigen op derdenrekeningen bij de notaris of bij de gerechtsdeurwaarder ten behoeve
van een in box 3 belastbaar vermogensbestanddeel wordt onder de huidige regels van box 3 gekwalificeerd als
‘overige bezittingen’. Op deze vermogenscategorie wordt een forfaitair rendement toegepast, een percentage
dat gebaseerd is op het langjarige rendement op aandelen, obligaties en onroerende zaken. Uit cijfers
afkomstig van de renseigneringsstroom van de Belastingdienst blijkt dat circa 99% van het saldo van deze
rekeningen op spaarrekeningen staat.
In lijn met de toezegging om het aandeel in het reservefonds van een VvE als banktegoed te behandelen4, stelt
het kabinet daarom voor om ook het aandeel in een derdenrekening van een notaris en van een
gerechtsdeurwaarder als zodanig te belasten, namelijk tegen het forfait op bank- en spaartegoeden. Om de
budgettaire effecten van deze maatregel in kaart te brengen, is eerst het belastbaar vermogen in box 3 geschat
op basis van gegevens van de Belastingdienst en nadien de effecten van het wijzigen van het forfait
doorgerekend. Let wel, deze maatregel wordt met terugwerkende kracht ingevoerd voor 2023. Per 2027 is
voorzien dat het stelsel werkelijk rendement wordt ingevoerd. De derving voor dat jaar evenals de structurele
derving is om die reden gelijk gesteld aan € 0.

4

Kamerstukken II 2022/23, P, nr. T2000000226, p. 30/31.

3.3 Onderlinge vorderingen en schulden in box 3 defiscaliseren
Korte beschrijving van de maatregel
Het kabinet stelt voor om vorderingen en schulden tussen fiscaal partners en tussen ouders en minderjarige
kinderen te defiscaliseren. Deze hoeven dan niet in de aangifte te worden vermeld. Bij ouders en minderjarige
kinderen gaat het dan alleen om de situatie waarin het inkomen van het minderjarige kind aan de ouders wordt
toegerekend, omdat alleen dan sprake is van dezelfde aangifte.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2023
2024
Onderlinge vorderingen en schulden in box 3
-4
-4
defiscaliseren

2025
-4

2026
-4

2027
0

Struc.
0

Kern van de raming
In vorderingen- en schuldverhoudingen tussen fiscaal partners en tussen ouders en hun minderjarige kinderen
worden de schuld en de vordering in het huidige stelsel tegen verschillende forfaits in aanmerking genomen.
Onder het oude stelsel zouden deze bedragen wegens de saldering van bezit en schulden wegvallen uit de
belastbare grondslag. Dit is onder de huidige bepalingen van box 3 niet langer het geval. Op vorderingen wordt
in 2023 namelijk een forfaitair rendement van 6,17% verondersteld, terwijl de rente op schulden in de Wet IB
2001 voorlopig is bepaald op 2,46%. Belastingplichtigen met onderlinge vorderingen en schulden zouden als
gevolg hiervan per saldo belasting verschuldigd zijn.
In lijn met een toezegging in de Eerste Kamer 5 tijdens de behandeling van de Overbruggingswet box 3 wordt
voorgesteld om onderlinge vorderingen tussen fiscale partners of tussen ouders en minderjarige kinderen te
defiscaliseren. Om de budgettaire effecten van deze maatregel in kaart te brengen is het budgettair beslag
bepaald aan de hand van de tekstuele toelichting bij de aangifte van ‘overige bezittingen box 3’ in de
aangiftegegevens van de Belastingdienst. Nadien is verondersteld dat dit volledige bedrag onbelast blijft. Let
wel, deze maatregel wordt met terugwerkende kracht ingevoerd voor 2023. Per 2027 is voorzien dat het stelsel
werkelijk rendement wordt ingevoerd. De derving voor dat jaar evenals de structurele derving is om die reden
gelijk gesteld aan € 0.

5

Handelingen EK 2022/23, nr. 13-4, p. 2.

3.4 Niet indexeren heffingvrije vermogen en vervroegen verhoging tarief box 3
Korte beschrijving van de maatregel
Het kabinet stelt voor om het tarief in box 3 in 2024 met 1%-punt te verhogen. In het Belastingplan 2023 is
bepaald dat het tarief in box 3 met ingang van 1 januari 2024 stijgt van 32% naar 33%, en met ingang van 1
januari 2025 stijgt naar 34%. Door de voorgestelde maatregel in dit wetsvoorstel wordt het tarief al met ingang
van 1 januari 2024 verhoogd tot 34%. Daarnaast stelt het kabinet voor om het heffingvrije vermogen in box 3
niet te indexeren met ingang van 1 januari 2024. Daardoor blijft het heffingvrije vermogen € 57.000 (€ 114.000
voor fiscale partners gezamenlijk).
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
2025
Uitstel werkelijk rendement
0
0
Niet indexeren heffingvrije vermogen en verhogen
235
89
tarief

2026
-395

2027
0

Struc.
0

89

0

0

Kern van de raming
Het uitstel van werkelijk rendement betekent dat de eerder geraamde derving voor de overbruggingswetgeving
een jaar langer van kracht is. Deze raming is op basis van nieuwe aangiftecijfers van belastingjaar 2020
geactualiseerd en komt nu uit op € 395 miljoen. In 2024 wordt het tarief verhoogd met 1%-punt ten opzichte
van het basispad, waarmee het uitkomt op 34%. Dit levert in 2024 eenmalig € 146 miljoen op. Onderstaande
tabel toont een overzicht van de tarieven per jaar. Zonder maatregelen zou het heffingvrije vermogen vanwege
indexatie zijn uitgekomen op € 62.643. De indexatie wordt teruggedraaid, wat neerkomt op een beleidsmatige
verlaging van € 5.643 in 2024. Dit levert jaarlijks € 89 miljoen op. Ook de ramingen van deze maatregelen zijn
gebaseerd op aangiftegegevens van de Belastingdienst uit het jaar 2020.
Tarieven box 3

2023

2024

2025

2026

Basispad

32%

33%

34%

34%

Na Belastingplan 2024

32%

34%

34%

34%

3.5 Verruiming HIR inzake stoppersregelingen
Korte beschrijving van de maatregel
Voor ondernemers in de inkomstenbelasting geldt dat de herinvesteringsreserve per onderneming kan worden
toegepast. Op basis van de wetssystematiek is het niet mogelijk om de herinvesteringsreserve over de grens
van de onderneming toe te passen. Indien een ondernemer meerdere ondernemingen heeft, kan een
herinvesteringsreserve die is gevormd in de ene onderneming dus niet worden gebruikt voor een
(her)investering in een andere onderneming. Voorgesteld wordt om toepassing van de herinvesteringsreserve
voor ondernemers in de inkomstenbelasting over de ondernemingsgrens mogelijk te maken in geval van een
staking van een gedeelte van een onderneming als gevolg van overheidsingrijpen.

Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Verruiming HIR inzake stoppersregelingen
-1

2025

2026

2027

Struc.

-1

-1

-1

0

Kern van de raming
De raming is gebaseerd op het aantal potentiële gebruikers van de verruiming en de geschatte omvang van het
bedrag dat door middel van deze verruiming geherinvesteerd kan worden. Hierbij is uitgegaan van data van het
CBS en data van de Belastingdienst met betrekking tot de aangifte inkomstenbelasting. De verruiming betreft in
feite een uitbreiding van een mogelijkheid om belastinguitstel te realiseren. In dat kader is rekening gehouden
met een derving in verband met tijdswaarde, verminderde progressiviteit doordat inkomsten gespreid over tijd
kunnen worden, en een eventuele derving door afstel.
Het is de schatting dat het gemiddeld over de komende 10 jaar om een zestigtal agrarische bedrijven en een
paar niet-agrarische bedrijven gaat per annum, die gebruik kunnen maken van de verruiming. Gemiddeld wordt
verwacht dat er voor circa € 300.000 wordt geherinvesteerd bij gedeeltelijke staking. In de berekening van het
budgettaire belang wordt uitgegaan van een discontovoet van 2,5% en een gemiddelde afschrijvingstermijn op
de nieuwe investering van 20 jaar. Daarnaast wordt aangenomen dat in plaats van het hoge tarief in de
inkomstenbelasting na mkb-winstvrijstelling (44,33%) er belasting wordt betaalt tegen het gemiddelde
gewogen marginaal tarief van 40,42% voor agrariërs en het gewogen marginaal tarief van 38,35% voor nietagrarische bedrijven. Tezamen geeft dit een budgettaire derving van € 1 miljoen per jaar over de komende 10
jaar. De structurele derving nadien bedraagt naar verwachting nihil.

3.6 Wijziging IACK co-ouderschap
Korte beschrijving van de maatregel
In een arrest van de Hoge Raad van 30 september 2022 6 is geoordeeld dat het tegelijkertijd behoren tot beide
huishoudens voor de IACK moet worden beoordeeld binnen een periode van 6 maanden in plaats van een
kalenderjaar. Hierdoor bestaat er al recht op IACK als een co-ouder 78 dagen in een kalenderjaar voor een kind
zorgt. Omdat dit niet in lijn is met het doel en strekking van de IACK en de regeling voor co-ouderschap,
namelijk dat de zorg in gelijke mate wordt verdeeld, wordt de wet aangepast. In de Wet IB 2001 wordt
vastgelegd dat het kind tegelijkertijd tot het huishouden van diens beide ouders behoort indien hij ten minste
156 dagen van het kalenderjaar in elk van beide huishoudens verblijft. Ter vereenvoudiging komt de eis in de
Uitvoeringsregeling IB dat sprake moet zijn van een doorgaans repeterend ritme te vervallen.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2022
Arrest HR en aanpassingen co-ouderschap IACK
-2

2023

2024

2025

Struc.

-2

0

0

0

Kern van de raming
Voor de raming van de derving als gevolg van het arrest is aangesloten bij de informatie die is verzameld voor
een eerdere verruiming van de co-ouderschapsregeling in het Belastingplan 2021. In lijn met deze informatie is
verondersteld er een groep van 1.900 ouders is met een co-ouderschapsregeling die voor het arrest niet
voldeed aan de criteria voor recht op IACK. De dageneis wordt door het arrest fors versoepeld dus een
aanzienlijk deel van deze groep krijgt mogelijk nu wel recht op IACK, maar tegelijkertijd is het aannemelijk dat
er een groep huishoudens resteert zonder IACK vanwege diverse andere redenen. Daarom is verondersteld dat
50% van deze 1.900 ouders ook daadwerkelijk profiteert van de verruiming als gevolg van de uitspraak.
Vermenigvuldigd met het gemiddelde verzilverde bedrag IACK voor alleenstaande ouders leidt dit tot een
derving van € 2 miljoen in 2022 en 2023.
De structurele opbrengst vanaf 2024 is € 0, omdat de wetsaanpassing per 1 januari 2024 ervoor zorgt dat het
recht op IACK weer in lijn is met de situatie voor het arrest. De eis dat de verdeling van zorg in een repeterend
ritme moet plaatsvinden heeft naar verwachting een verwaarloosbaar budgettair effect. Het is in de praktijk
onwaarschijnlijk dat er veel co-ouderschapsregelingen met betrekking tot jonge kinderen en werkende ouders
zijn vastgelegd zonder structuur of ritme.

6

HR 30 september 2022, ECLI:NL:HR:2022:1345.

3.7 Wijziging IACK materiële toets
Korte beschrijving van de maatregel
Een van de voorwaarden voor een belastingplichtige om in aanmerking te komen voor de
inkomensafhankelijke combinatiekorting (IACK) is dat de belastingplichtige in een kalenderjaar ten minste 6
maanden op hetzelfde woonadres staat ingeschreven als een kind dat bij het begin van het kalenderjaar jonger
is dan 12 jaar (de formele inschrijvingseis). In de praktijk zijn er situaties waarin de belastingplichtige (meestal
een ouder) arbeid en zorg over een of meerdere jonge kinderen combineert, maar hij niet gezamenlijk met het
kind of de kinderen op hetzelfde woonadres staat ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP).
Veel van deze situaties zijn wel in lijn met het doel en de strekking van de IACK. Daarom wordt de formele
inschrijvingseis vervangen door een materiële toets. Voortaan wordt materieel beoordeeld (feitelijke toets) of
iemand recht heeft op IACK. De wijziging wordt per 2024 geregeld middels goedkeuring vooruitlopend op
wetgeving en vanaf 2025 wettelijk vastgelegd.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Vervangen formele door materiële toets IACK
-1

2025

2026

2027

Struc.

-1

-1

-1

0

Kern van de raming
Voor de raming is op basis van kwalitatieve informatie van de Belastingdienst en achtergrondinformatie uit
diverse bronnen een inschatting gemaakt van het aantal personen dat door vervanging van de formele eis door
een materiële toets extra in aanmerking komt voor IACK. Op basis van deze inventarisatie is de inschatting dat
het gaat om ca. 540 gevallen per jaar. Dit aantal is vermenigvuldigd met het gemiddelde verzilverde bedrag aan
IACK per huishouden om tot de budgettaire derving van € 1 miljoen per jaar te komen.

3.8 Verruiming vrijstelling OV-abonnementen en voordeelurenkaarten
Korte beschrijving van de maatregel
Tijdens de behandeling van het belastingplan 2023 is de Motie van Kamerlid De Jong en Van Ginniken
aangenomen. Deze motie verzoekt de regering om te onderzoeken hoe werkgevers beter gefaciliteerd kunnen
worden om hun werknemers OV-abonnementen te verstrekken. Voorgesteld wordt om het privégebruik van
een abonnement dat wordt vergoed, verstrekt of ter beschikking wordt gesteld te vereenvoudigen door deze
gericht vrij te stellen.
Dat betekent dat een OV-abonnement of voordeelurenkaart altijd onbelast kan worden aangeboden mits het
aannemelijk is dat het OV-abonnement dan wel de voordeelurenkaart ook (in welke mate dan ook) voor
zakelijke reizen (waaronder woon-werkverkeer) zal worden gebruikt. Als dat het geval is, hoeft een werkgever
geen registratie van privé- en zakelijk gebruik meer bij te houden om in aanmerking te komen voor de
vrijstelling. Hiermee is een vereenvoudiging ten opzichte van de huidige situatie beoogd.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Verruiming vrijstelling OV-abonnementen en
voordeelurenkarten
-18

2025

2026

2027

Struc.

-18

-18

-18

-18

Kern van de raming
Voor werkgevers die momenteel een OV-abonnement ter beschikking stellen verandert er door de maatregel
in dit opzicht niks in de verschuldigde loonbelasting. Er is geen loonbelasting verschuldigd over de OV-kaart
zolang deze ook zakelijk gebruikt wordt. Voor werkgevers die nu een OV-abonnement vergoeden of
verstrekken vervalt de nacalculatie van de kosten voor zakelijke reizen. Ook als de kosten voor zakelijke reizen
lager zijn dan de waarde van de OV-kaart, zijn deze voortaan onbelast voor de loonbelasting zolang mede
zakelijk gereisd is. Dit levert een budgettaire derving op. De hoogte van de budgettaire derving is de
loonbelasting die nu wordt afgedragen over het privévoordeel (waarde OV-kaart min kosten zakelijke reizen)
van vergoede en verstrekte OV-kaarten.
De raming is daarmee een product van de volgende factoren, waarvan de hoogte zoveel mogelijk onderbouwd
is door diverse onderzoeken en andere bronnen.
-

8.403.000 werknemers in Nederland
12% werknemers met OV-kaart van werkgever
20% waarbij OV-kaart vergoed of verstrekt wordt
25% werkgevers dat zakelijk/privégebruik in kaart brengt
€ 2.283 gemiddelde kosten OV-abonnement
22% waarde OV-kaart waarover loonheffing verschuldigd
49,54% marginaal tarief werknemers

De budgettaire derving in de loonbelasting bedraagt op basis van deze raming € 13 miljoen per jaar.
De raming bestaat uit een derving in de loonbelasting en een derving premies werknemersverzekeringen. Voor
de premieraming is uitgegaan van de mutatie in de premiegrondslag, vastgesteld op basis van de raming van de
derving voor de loonbelasting, vermenigvuldigd met de premiepercentages. De derving bedraagt € 5 miljoen
per jaar.

3.9 Afschaffen betalingskorting voorlopige aanslag IB/Zvw
Korte beschrijving van de maatregel
Per 1 januari 2023 is de betalingskorting bij de voorlopige aangifte van de vennootschapsbelasting afgeschaft.
In lijn daarmee wordt ook voor de inkomstensheffing de betalingskorting bij de VA afgeschaft. De
betalingskorting is een korting op het te betalen bedrag aan inkomensheffing als de voorlopige aanslag in één
keer wordt betaald, in plaats van in termijnen.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen betalingskorting voorlopige aanslag IB/Zvw
90

2025

2026

2027

Struc.

90

90

90

90

Kern van de raming
Van de Belastingdienst zijn de realisatiecijfers ontvangen van de betalingskorting in de IH voor de periode 2016
tot en met eind 2022. In 2016 was het totale bedrag € 50 miljoen. In de jaren daarna steeg dit tot € 65 miljoen
in 2020. In 2021 was het totaal niet meer dan € 1 miljoen, doordat de invorderingsrente vanwege de
coronacrisis naar 0,01% was verlaagd.
De betalingskorting in de IH kan worden verleend als er een voorlopige aanslag wordt opgelegd waarin een
bedrag aan te betalen inkomensheffing is opgenomen. Dit is het geval als er inkomsten zijn waarover niet al
loonheffing is afgedragen. Dit zal bijvoorbeeld optreden bij IB-ondernemers, resultaatgenieters,
aanmerkelijkbelanghouders en bezitters van box 3-vermogen.
Het blijkt dat van deze groepen, voor zover die een voorlopige aanslag krijgen, de IB-ondernemers verreweg
het belangrijkst zijn wat betreft het inkomen. Op basis daarvan is verondersteld dat de ontwikkeling van de
betalingskorting sterk gecorreleerd zal zijn aan de ontwikkeling van de belastingheffing bij IB-ondernemers.
Uitgaande van de raming van de belastingopbrengst bij IB-ondernemers wordt voor 2024 het bedrag aan
betalingskorting geraamd op € 90 miljoen.
In tegenstelling tot de situatie in de VPB is de betalingskorting in de IH geen “belastbaar voordeel”. Er hoeft dus
geen rekening gehouden te worden met doorwerking in het te belasten inkomen.
Het budgettaire belang van de betalingskorting in de Zvw wordt ingeschat op circa € 10 miljoen. Dit is echter
niet lastenrelevant. De besparing wordt verwerkt in de tariefstelling van de Zvw.

3.10 Aanpassingen minimumkapitaalregel in de vpb
Korte beschrijving van de maatregel
Het kabinet is voornemens om per 1 januari 2024 de minimumkapitaalregel (MKR) in de
vennootschapsbelasting (vpb) aan te passen. De MKR beperkt de aftrek van de verschuldigde rente en kosten
ter zake van geldleningen (hierna: renten) voor zover de bank of verzekeraar gefinancierd is met – onder huidig
recht – minder dan 9% eigen vermogen (EV) aan de hand van de formule (9-%EV)/(100-%EV). Als bijvoorbeeld
blijkt dat het percentage eigen vermogen 5% is, wordt over 4/95 deel van de verschuldigde renten de aftrek
geweigerd. Indien de verschuldigde renten van een bank of verzekeraar in aftrek worden beperkt, wordt de
fiscale winst hoger en stijgt de te betalen vpb. Het percentage eigen vermogen is voor de MKR gedefinieerd aan
de hand van de leverage ratio, die volgt uit de Europese verordening kapitaalvereisten.
Indien de leverage ratio lager is dan 9% beperkt de MKR de renten op alle geldleningen in aftrek, ongeacht of
sprake is van een externe geldlening of een groepslening. Hieronder vallen ook groepsleningen in het kader
van treasuryactiviteiten. Voorgesteld wordt om het rentebegrip zodanig aan te passen dat voortaan renten ter
zake van geldleningen die zijn verkregen van groepslichamen niet meer meetellen voor toepassing van de MKR,
voor zover de belastingplichtige aannemelijk maakt dat deze groepslening niet direct verband houdt met een
externe lening (anti-misbruikbepaling). De derving die door voornoemde aanpassingen ontstaat, wordt gedekt
door het percentage in de MKR te verhogen van 9% naar 10,6%.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Buiten beschouwing laten van rente op groepsleningen
-73

2025
-73

2026
-73

2027
-73

Struc.
-73

Dekking: Verhogen percentage van 9% naar 10,6%

73

73

73

73

73

Kern van de raming
Deze berekening is op individuele basis uitgevoerd voor de Nederlandse grootbanken op basis van de laatste
commerciële jaarcijfers en de vpb-aangiftegegevens van 2020 van de Belastingdienst. In deze gegevens is de
toepassing van de MKR in 2020 terug te vinden. In sommige gevallen is ook het bedrag aan rente op schulden
bij groepsmaatschappijen ingevuld. De cijfers zijn opgehoogd om rekening te houden met de gestegen rente.
De bijdrage van kleinere banken, Nederlandse vestigingen van buitenlandse banken en van verzekeraars is
bijgeschat op basis van de vpb-aangiften over 2020.
Er wordt gerekend met een structurele situatie waarin de banken winstgevend zijn; er wordt dus geen rekening
gehouden met verliezen. Verder is rekening gehouden met de wijziging van de definitie van de leverage ratio in
het kader van promotionele leningen per 2022, waardoor enkele banken vermoedelijk niet meer geraakt
worden door de MKR.
Het buiten beschouwing laten van groepsleningen geeft een risico op gedragseffecten waarbij externe
financiering wordt omgezet in interne financiering via een groepslichaam, om zo de MKR te omzeilen. Om dit
verschuivingsgevaar te ondervangen wordt bij de uitwerking van de aanpassing van de MKR een
tegenbewijsregeling opgenomen die inhoudt dat de belastingplichtige aannemelijk dient te maken dat de
groepslening niet direct verband houdt met een externe lening. Bovendien is het vanuit prudentieel oogpunt
niet direct mogelijk om grote delen van het externe kapitaal via buitenlandse dochterbedrijven aan te trekken.
In de raming is daarom aangenomen dat bij Nederlandse banken geen gedragseffect optreedt. Bij Nederlandse
vestigingen van buitenlandse banken is wel de verwachting dat zij – voor zover dat niet al het geval was – meer
door de in het buitenland gevestigde moederentiteit gaan worden gefinancierd. Met dit gedragseffect is in de
raming wel rekening gehouden.
Voor de dekkingsmaatregel is, net als bij de invoering van de MKR, ook zonder gedragseffect gerekend. Als
banken en verzekeraars al besluiten om hun gedrag aan te passen door meer eigen vermogen aan te houden,
dan betekent dit naast minder renteaftrekbeperking ook minder renteafrek.

De interne groepsleningen omvatten niet alleen de typische treasuryactiviteiten van banken; ook rente op
andere interne groepsleningen wordt met de maatregel uitgesloten. Hierdoor profiteren bijvoorbeeld ook
Nederlandse vestigingen van buitenlandse banken die vanuit het buitenlandse moederbedrijf zijn gefinancierd.
Ook (kleinere) Nederlandse banken zonder treasuryafdeling in Nederland kunnen van de maatregel profiteren.
Daarentegen worden juist alle banken en verzekeraars met minder dan 10,6% eigen vermogen geraakt door de
dekkingsmaatregel. Per saldo is sprake van een lastenverschuiving van banken (en verzekeraars) met veel
interne groepsschulden naar banken (en naar verzekeraars) met weinig interne groepsschulden.

3.11 Aanpassing samenloopvrijstelling bij aandelentransacties
Korte beschrijving van de maatregel
De levering van nieuwe onroerende zaken is belast met btw. De verkrijging van bestaande onroerende zaken
wordt in de regel belast met overdrachtsbelasting. Door nieuwe onroerende zaken indirect te leveren, dat wil
zeggen door overdracht van de aandelen van de BV waartoe de onroerende zaken behoren, kan worden
bereikt dat geen btw en geen overdrachtsbelasting verschuldigd zijn. Dit is ongewenst. Het voorstel houdt in
dat de samenloopvrijstelling geen toepassing vindt bij de verkrijging van een kwalificerend aandelenbelang in
een zogenoemde onroerendezaakrechtspersoon als niet is voldaan aan het hieronder beschreven 90%criterium.
De maatregel introduceert een nieuw tarief in de overdrachtsbelasting van 4%. De vaststelling op 4% voorkomt
de op grond van deze maatregel te heffen overdrachtsbelasting en mogelijk aanwezige btwvoordruk samen tot
een hogere uiteindelijke belastingdruk leiden dan wanneer de betreffende onroerende zaken rechtstreeks
waren geleverd en daarover btw tegen het algemene btw-tarief zou zijn geheven.
Voor de afbakening van de werkingssfeer steunt het voorstel op een criterium uit de btw: als de door middel
van aandelen indirect overgedragen nieuwe ongebruikte onroerende zaken of rechten waaraan zij zijn
onderworpen gedurende twee jaren na de verkrijging voor 90% of meer worden gebruikt voor btw-belaste
leveringen of diensten, blijft de samenloopvrijstelling van toepassing en wordt dus niet geheven volgens het
nieuw tarief.
De maatregel voorziet in overgangsrecht. De overgangsregeling ziet op verkrijgingen die plaatsvinden vóór
2030, en waartoe de intentie nu reeds blijkt uit een overeenkomst die is bereikt voorafgaand aan het moment
van indiening van het wetsvoorstel.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Aanpassing samenloopvrijstelling bij aandelentransacties
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

32

64

Kern van de raming
Gegevens voor overdrachten die binnen de samenloopvrijstelling vallen worden geleverd door het
Vastgoedkenniscentrum (VKC) van de Belastingdienst. Op basis van deze gegevens wordt geschat dat er
jaarlijks voor circa 1,6 miljard aan overdrachten plaatsvindt die gebruik maken van een
vastgoedaandelentransactie. Deze maatregel houdt in dat het OVB-tarief wordt verhoogd naar 4% voor deze
transacties. We nemen aan dat het transactievolume wegens gedragseffecten zal afnemen met 20%. Met de
inclusie van het overgangsrecht bedraagt de structurele opbrengst van deze maatregel € 64 miljoen per jaar
vanaf 2028 in prijzen van 2025.

3.12 Afschaffen teruggaaf bpm- geldtransport
Korte beschrijving van de maatregel
De teruggave in de Wet op de belasting van personenauto's en motorrijwielen 1992 voor geldtransport wordt
per 1 januari 2026 beëindigd.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen teruggaaf bpm geldtransport
-

2025
-

2026
0

2027
0

Struc.
0

Kern van de raming
Op basis van belastingdienstgegevens is het aantal gebruikers van deze regeling in 2020 vastgesteld op onder
de tien. Derhalve wordt het budgettaire effect als gevolg van de aanpassing (afgerond) nihil verondersteld.

3.13 Afschaffen verlaagd/nihil mrb-tarief voor CNG/LPG/LNG
Korte beschrijving van de maatregel
Het voorstel heeft betrekking op het beëindigen brandstoftoeslag nihil of verlaagd voor gas in de
motorrijtuigenbelasting per 1 januari 2026.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen verlaagd/nihil tarief brandstoftoeslag mrb
-

2025

2026

2027

Struc.

-

57

57

57

Kern van de raming
Aan de hand van belastingdienstgegevens is het budgettaire beslag van de regeling berekend. Dat komt uit op
€ 71 miljoen in 2023. Omdat de afschaffing een verhoging in de mrb behelst die het bezit van de betreffende
voertuigen minder aantrekkelijk maakt, wordt een gedragseffect van 20% genomen bij afschaffing. Hierdoor is
de verwachte opbrengst € 57 miljoen in prijspeil jaar van invoering.

3.14 Afschaffen nihiltarief OV-autobussen voor CNG/LPG
Korte beschrijving van de maatregel
Het voorstel heeft betrekking op de afschaffing van het mrb-nihiltarief voor OV-autobussen op LPG of CNG in
de motorrijtuigenbelasting per 1 januari 2030.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen nihiltrarief OV-autobussen LPG en CNG mrb
-

2025

2026

2027

Struc.

-

-

-

0

Kern van de raming
Op basis van CBS-gegevens is het aantal gebruikers van de regeling momenteel minder dan 500. Dat aantal
neemt de komende jaren verder af als de trend in gebruikers van de afgelopen jaren ook de jaren erna
doorzet. Met een gemiddeld mrb-jaartarief voor autobussen van € 990 zullen de budgettaire effecten van het
afschaffen van het nihiltarief in 2030 minder dan € 0,5 bedragen (in prijzen jaar van invoering), waardoor de
opbrengst op afgerond 0 uitkomt.

3.15 Aanpassing tarieven mrb voor kampeerauto’s
Korte beschrijving van de maatregel
Het voorstel betreft een tariefsaanpassing van een kwarttarief naar een halftarief voor kampeerauto’s die
particulier worden gebruikt per 1 januari 2026.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Aanpassen kwarttarief naar halftarief mrb kampeerauto’s
-

2025
-

2026
80

2027
80

Struc.
80

Kern van de raming
Aan de hand van belastingdienstgegevens is het budgettaire beslag van de regeling berekend. Dat komt uit op
€ 239 miljoen in 2023. In de jaren 2021 en 2022 is er een opvallende stijging te zien in het aantal kampeerauto’s
in het wagenpark. Omdat deze groei verder niet in eerdere jaren is terug te zien, en inmiddels ook weer lijkt te
zijn gestopt, wordt er aangenomen dat het kampeerwagenpark niet verder zal toenemen, waardoor de
verwachte opbrengst constant blijft.
De afgelopen jaren werden gemiddeld ongeveer 1/3 van de kampeerauto’s halfjaarlijks geschorst, waardoor ze
de helft van het jaar geen mrb verschuldigd zijn. Verwacht wordt dat bij versobering tot een halftarief een
gedragseffect van 20 % optreedt. Het is de verwachting dat het gedragseffect tot stand komt doordat meer
kampeerauto-eigenaren hun wagen zullen schorsen. Hierdoor is de verwachte opbrengst € 80 miljoen in
prijspeil jaar van invoering.

3.16 Versoberen mrb-vrijstelling oldtimerregeling (>40jr.)
Korte beschrijving van de maatregel
Het voorstel betreft dat de mrb-vrijstelling voor oldtimers (motorrijtuigen ouder dan 40 jaar) vanaf 2028 wordt
teruggebracht tot het bouwjaar 1988. Dit houdt in dat vanaf 2028 alleen nog motorrijtuigen met een bouwjaar
van vóór 1 januari 1988 onder de vrijstelling vallen. Dit zijn op 1 januari 2028 nog alle motorrijtuigen van 40
jaar of ouder, maar in de jaren daarna komen er geen nieuwe cohorten aan oldtimers meer bij.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Versoberen mrb-vrijstelling oldtimerregeling
-

2025

2026

2027

Struc.

-

-

-

76

Kern van de raming
Het huidige budgettaire beslag van deze vrijstelling bedraagt € 108 miljoen in prijzen 2024 op basis van RDWdata. Ervan uitgaande dat het oldtimerwagenpark blijft groeien op hetzelfde niveau als voorgaande jaren
bedraagt het budgettaire beslag € 152 miljoen in 2028 (prijspeil 2028).
Door de mrb-vrijstelling voor motorrijtuigen met een leeftijd van 40 jaar of ouder om te zetten naar een
vrijstelling voor motorrijtuigen met een datum eerst toelating (DET) van vóór 1 januari 1988, zijn er vanaf 2028
geen nieuwe cohorten aan oldtimers meer. Hierdoor zullen er ook pas budgettaire effecten zijn vanaf 2028. De
opbrengst zal gelijk zijn aan de aanwas ‘nieuwe’ motorrijtuigen ouder dan 40 jaar met een DET vanaf 1 januari
1988. Hierdoor neemt de opbrengst stapsgewijs toe. Met een gedragseffect van 50% is de geraamde opbrengst
€ 76 miljoen.

3.17 Afschaffen mrb-kwarttarief paardenvervoer
Korte beschrijving van de maatregel
Het voorstel heeft betrekking op het beëindigen van het kwarttarief voor paardenvervoer per 1 januari 2026.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen mrb-kwarttarief paardenvervoer
-

2025
-

2026
2

2027
2

Struc.
2

Kern van de raming
Het budgettaire beslag van de maategel bedroeg in 2020 € 1,4 miljoen op basis van belastingdienstgegevens. In
prijzen 2026, met een gemiddelde groei van het aantal gebruikers van 3,7% per jaar, bedraagt het budgettaire
beslag in 2026 € 2,2 miljoen. Hetgeen wordt afgerond tot € 2 miljoen budgettair.

3.18 Verhogen vaste voet in de bpm
Korte beschrijving van de maatregel
Het betreft het voorstel om de vaste voet voor de belasting van personenauto’s en motorrijwielen (bpm) te
verhogen met € 200.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Verhogen vaste voet in de bpm
0

2025

2026

2027

Struc.

104

108

111

119

w.v. nieuwverkopen
w.v. parallelimport

0
0

92
13

92
18

92
20

92
32

w.v. export

0

-1

-2

-2

-5

*Door afronding kunnen verschillen ontstaan in de optelling.

Kern van de raming
De verhoging van de vaste voet in de bpm geldt vanaf 2025 en bedraagt € 200 per personenauto in prijzen
2023, in prijzen 2025 is dat naar verwachting € 221. De verhoging geldt voor alle personenauto’s, ook voor
(PH)EV’s. Het verwachte gemiddeld aantal nieuw verkochte personenauto’s per jaar (periode 2025-2030) is
circa 418.000. Hiermee komt de raming voor de nieuwverkopen uit op structureel € 92 miljoen per jaar in
prijzen 2025 (jaar van invoering).
Bij parallelimport en export wordt ook bpm geheven/teruggegeven. Hierbij geldt de verhoging van de vaste
voet voor personenauto’s met een datum eerste toelating (DET) vanaf 1-1-2025. Voor auto’s met een eerdere
DET geldt de verhoging niet. De opbrengst kent daardoor een ingroeipad waarbij de verdeling van de leeftijd
van parallelimport/export van belang is. Door afschrijving neemt het bedrag van de verhoging van de vaste
voet af voor geïmporteerde/geëxporteerde personenauto’s die niet meer nieuw zijn.
Berekeningen voor parellelimport en export zijn gemaakt op basis van belastingdienstdata. Doordat de
parallelimport hoger ligt dan de export levert dit netto extra inkomsten op. De netto extra inkomsten lopen op
van € 11 miljoen in 2025 tot structureel € 27 miljoen vanaf 2034.
Er wordt geen gedragseffect verwacht van deze kleine verhoging en de raming kent weinig onzekerheid voor
de nieuwverkopen. Deze raming kent de onzekerheid dat benodigde gedetailleerde gegevens over de
leeftijdsverdeling van geïmporteerde en geëxporteerde auto’s vanaf 2019 niet beschikbaar zijn en alleen
totalen bekend zijn. Hierdoor is de raming een extrapolatie vanuit eerder jaren waarvoor nog wel
gedetailleerde gegevens beschikbaar zijn.

3.19 Actualiseren lijst duurzame warmtebronnen
Korte beschrijving van de maatregel
Door het updaten en uitbreiden van de stadverwarmingsregeling met nieuwe technieken eboiler, aquathermie
en biogas kunnen meer stadsverwarmingsinstallaties gebruikmaken van de stadsverwarmingsregeling. Dit
houdt in dat het gasverbruik volgens het reguliere schijvensysteem in de energiebelasting belast wordt, in
plaats van het hoge tarief in de eerste schijf.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Actualiseren lijst duurzame warmtebronnen
-3

2025

2026

2027

Struc.

-3

-4

-7

2030

Kern van de raming
De raming is gebaseerd een sectorinschatting van de groei van het aantal duurzame warmtebronnen dat
gebruikmaakt van deze techniek. Op basis van een gemiddeld verbruik en het tariefverschil in de eerste en
tweede schijf is vervolgens een raming gemaakt van de budgettaire derving.

3.20 Informatie-uitwisseling door energieleveranciers
Korte beschrijving van de maatregel
Een aantal regelingen binnen de energiebelasting wordt volgens de staatssteunregels van de Europese Unie
gezien als staatssteun. Om uitvoering te kunnen geven aan de voorwaarde om transparantie te geven over
staatssteun via de Transparency Aid Module (TAM) wordt een wettelijke grondslag gecreëerd in de Wet
belastingen op milieugrondslag. Hierdoor kan bij energieleveranciers informatie worden opgevraagd over de
omvang van de ontvangen steun door begunstigden.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Informatie-uitwisseling door energieleveranciers
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
Het creëren van een wettelijke grondslag voor gegevensuitwisseling zorgt niet voor een aanpassing van de
grondslag van de heffing of een andere belastingdruk. Derhalve is geen sprake van een budgettaire opbrengst.

3.21 Indexeren alcoholaccijns met tabelcorrectiefactor (tcf)
Korte beschrijving van de maatregel
De accijns op alcoholische producten wordt geïndexeerd met de tabelcorrectiefactor voor 2023 (6,3%) en 2024
(9,9%). Het gaat om de bieraccijns, wijnaccijns, accijns op tussenproducten met alcohol en de accijns op overige
alcoholhoudende producten.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2023
2024
Indexeren alcoholaccijns met tcf 2023 en 2024
0
153

2025

2026

2027

Struc.

153

153

153

153

Kern van de raming
Op basis van de raming van de totale opbrengsten van de bieraccijns, wijnaccijns en alcoholaccijns
(tussenproducten en overige alcoholhoudende producten) en een standaard gedragseffect van 20% is de
opbrengst berekend. De geraamde opbrengst in 2024 is € 1.183 miljoen. Deze opbrengst is vermenigvuldigd
met 16,2% (9,9% + 6,3%) en met 80% vanwege het gedragseffect.

3.22 Verhogen accijns rooktabak en sigaretten
Korte beschrijving van de maatregel
Met de voorgestelde maatregel wordt de accijns op sigaretten met € 0,60 per pakje van 20 sigaretten verhoogd
( €30,- per 1000 sigaretten) en de accijns op rooktabak met €3,60 per pakje van 50 gram rooktabak (€72,- per
1000 gram rooktabak) bovenop de verhoging per 1 april 2024 die volgt uit Belastingplan 2023.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2023
2024
Verhogen tabaksaccijns rooktabak en sigaretten
0
82

2025

2026

2027

Struc.

137

137

137

137

Kern van de raming
Op basis van de raming van de totale opbrengsten van de tabaksaccijns en een gedragseffect van 65% is de
opbrengst berekend van de verhoging. De verhoging gaat per 1 april in. Daarom wordt de opbrengst van de
verhoging met 9/12 vermenigvuldigd. Daarnaast is extra voorraadvorming verondersteld, omdat over de
voorraad nog het oude accijnstarief geldt. Daarom is de opbrengst in het eerste jaar vermenigvuldigd met een
factor van 0,8. De opbrengst van de accijnsverhoging is afhankelijk van het aantal verkochte tabaksproducten
en daarmee van het aantal rokers en het aantal gerookte producten.
Op basis van analyses van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) wordt aangenomen dat de
door CBS en RIVM geobserveerde trendmatige daling van het aantal rokers (en gerookte producten) de
komende jaren doorzet. Het gedragseffect is bepaald op basis van wetenschappelijke studies uit het buitenland
en gelijk aan de raming van de verhoging van de tabaksaccijns per 1 april 2020 met €1 (en de verhoging in 2023
en 2024 in het belastingplan 2023). De effecten van de verhoging per 1 april zijn geëvalueerd via een studie
van het RIVM 7 en via een Empty pack survey van de Douane 8.
Deze resultaten geven geen aanleiding om het gedragseffect aan te passen. Hierbij dient opgemerkt te worden
dat de resultaten van de onderzoeken moeilijk te interpreteren zijn door de tussenkomst van COVID-19.
De voornaamste onzekerheid in de raming zit in de gedragseffecten. Het gaat daarbij om de mogelijke afname
van het aantal rokers en het aantal sigaretten per roker, het effect op legale koop van sigaretten buiten de
grens van Nederland en het effect op de illegale handel van sigaretten.

7
8

Kamerbrief over rapportage grenseffecten accijnsverhoging tabak | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl
Kamerbrief over periodiek monitoren van grenseffecten | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

3.23 Koopkrachtmaatregelen
Korte beschrijving van de maatregel
In het Belastingplan 2024 zijn enkele maatregelen in de Inkomstenbelasting (IB) opgenomen die de lasten (op
arbeid) van burgers beïnvloeden. De maatregelen vloeien voort uit de augustusbesluitvorming.
a.
b.
c.
d.

Verhogen tarief eerste schijf ter dekking zorgpremies en als invulling resterende taakstelling
belastingconstructies en fiscale regelingen
Verhogen tweede knikpunt in de arbeidskorting met € 115
Verlagen aanvangspunt toptarief IB door beperken indexatie (met 3,55% i.p.v. 9,9%)
Verlagen aanvangspunt tweede schijf voor gepensioneerden door beperken indexatie (met 3,55%
i.p.v. 9,9%)

Daarnaast is tijdens de augustusbesluitvorming ook het voornemen uit de startnota om de
jonggehandicaptenkorting te halveren teruggedraaid. Dit betekent dat de jonggehandicaptenkorting in 2024 en
2025 niet wordt verlaagd. Omdat deze verlaging nog niet was opgenomen in wetgeving, hoeft de halvering ook
niet teruggedraaid te worden in het Belastingplan 2024. Wel was de budgettaire opbrengst van halvering
eerder al verwerkt in het inkomstenkader, waardoor nu een corresponderende derving is ingeboekt.
Tabel 1: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend.
Prijzen jaar van invoering (2024)
Maatregel
2024
2025
2026

2027

2028

Struc

a. Aanpassen TES
b. Verhogen AK 2e knikpunt met € 115

272
-207

420
-207

384
-207

488
-207

387
-207

338
-207

Struc
jaar
2029
2024

c. Verlagen aanvangspunt toptarief
d. Verlagen aanvangspunt 2e schijf
AOW’ers

1622

1622

1622

1622

1622

1622

2024

244

247

250

253

256

351

2060

Kern van de raming
De budgettaire effecten waarop deze ramingstoelichting betrekking heeft zijn gebaseerd op berekeningen uit
het microsimulatiemodel MIMOSI van het Centraal Planbureau (CPB). Het model is gebaseerd op gegevens uit
de IPO-steekproef uit 2018 van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dit is een betrouwbaar model dat ook
gebruikt wordt door het CPB. De onzekerheid in de ramingen is daarom naar verwachting relatief beperkt.
De reeksen van bovenstaande maatregelen staan in bovenstaande tabel in prijzen jaar van invoering. Deze zijn
gebaseerd op de versie van MIMOSI op basis van de cMEV 2024. Om rekening te houden met de interactie
tussen de maatregelen zijn ze op volgorde doorgerekend. De maatregelen zijn doorgerekend op volgorde a – b
- terugdraaien halveren jonggehandicaptenkorting 9 – c - d.
De procentuele aanpassingen van het tarief eerste schijf zijn weergeven in onderstaande Tabel 2.
Tabel 2: TES mutaties
TES-boekhouding

2023

2024

2025

2026

2027

2028

struc

basispad CEP2023

36,93%

36,91%

36,96%

36,96%

36,96%

36,88%

36,88%

0,03%

0,05%

0,07%

0,08%

0,08%

0,08%

36,94%

37,01%

37,03%

37,04%

36,96%

36,96%

taakstelling constructies
basispad cMEV2024

36,93%

struc jaar

9 Het budgettaire effect van terugdraaien van de verlaging van de jonggehandicaptenkorting zoals opgenomen in het

inkomstenkader is niet de reeks o.b.v. Mimosi, maar betreft de tegengestelde reeks van de na de startnota al ingeboekte
opbrengst van verlagen. Hiermee is het effect van het voornemen + terugdraaien van dit voornemen per saldo 0. De
maatregel is wel geprogrammeerd in Mimosi vanwege de interactie met andere maatregelen.

2027

correctie zorgpremies

0,03%

0,04%

correctie door invullen taakstelling
basispad MEV

36,93%

36,97%

37,05%

0,05%

0,04%

0,04%

0,04%

2027

-0,04%

-0,02%

-0,04%

-0,05%

2028

37,04%

37,06%

36,96%

36,95%

3.24 Verlagen mkb-winstvrijstelling
Korte beschrijving van de maatregel
Het kabinet stelt voor de MKB-winstvrijstelling te verlagen Het voorstel is het percentage te verlagen van 14%
naar 12,7%. De MKB-winstvrijstelling verlaagt de belastbare winst. Als de onderneming verlies lijdt, verkleint de
MKB-winstvrijstelling het fiscale verlies. De opbrengst van de maatregel is onderdeel van de dekking voor
Pijler 2. Daarnaast draagt de maatregel bij aan het verkleinen van het verschil in de fiscale behandeling van
werknemers en ondernemers in de inkomstenbelasting.
Tabel 1: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Verlagen mkb-winstvrijstelling van 14% naar 12,7%
180

2025

2026

2027

Struc.

180

180

180

180

Kern van de raming
De raming is gebaseerd op het budgettaire belang van de mkb-winstvrijstelling zoals weergegeven in de
Miljoenennota 2024. Dat budgettaire belang is voor 2024 geraamd op 1.943 miljoen euro. Hieruit volgt dat één
procentpunt mkb-winstvrijstelling overeenkomt 138,8 miljoen euro. Een verlaging van de mkb-winstvrijstelling
met 1,3 procentpunt levert dan ook 180 miljoen euro op.

3.25 Afschaffen verlaagd btw-tarief agrarische input-goederen en diensten
Korte beschrijving van de maatregel
Deze maatregel verhoogt het btw-tarief op agrarische goederen van 9% naar 21%. Onder agrarische goederen
worden verstaan granen en peulvruchten niet bestemd voor menselijke consumptie, vee en slachtafval, zaden,
rondhout, stro, veevoer, vlas en ruw en ongewassen wol. Gelijktijdig met het voorstel tot afschaffing van het
verlaagde btw-tarief op leveringen van bepaalde agrarische goederen zal de in het wetsvoorstel Fiscale
Verzamelwet 2024 opgenomen codificatie van bestaand beleid ongedaan gemaakt worden. Dit bestaande
beleid ziet op de toepassing van het verlaagd tarief voor de opfok van dieren en het opkweken van planten.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen verlaagd btw-tarief op agrarische inputgoederen en diensten
-

2025

2026

2027

Struc.

43

43

43

43

Kern van de raming
De maatregel leidt tot een budgettaire opbrengst omdat een beperkt deel van de agrarische goederen wordt
geleverd aan particulieren, die de hogere btw niet terug kunnen vragen. Het gaat hierbij met name om de
aanschaf van bepaalde dieren (pluimvee en konijnen), dierenvoeder voor deze dieren, zaaizaden, pootgoed en
opfokdiensten die aan particulieren geleverd worden. Op basis van branchegegevens, data van het CBS en een
schatting van het aantal veedieren, gehouden als gezelschapsdieren, wordt de grondslag geschat op € 358
miljoen. Een afschaffing van het verlaagde btw-percentage (mutatie van 9% naar het algemene tarief van 21%)
leidt dan tot een structurele budgettaire opbrengst van € 43 miljoen per 2025. Hierbij worden geen
gedragseffecten verondersteld.

3.26 Aanpassen schenken vanuit de vennootschap
Korte beschrijving van de maatregel
Met deze maatregel wordt geregeld dat giften door de vennootschap niet worden aangemerkt als verkapte
winstuitdeling aan de aanmerkelĳkbelanghouder en dus niet leiden tot een heffingvan IB (box 2) en
dividendbelasting. Daarbĳ vervalt de giftenaftrek in de vennootschapsbelasting, waardoor giften niet langer
aftrekbaar zĳn van de winst van de vennootschap.
Tabel 1: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Aanpassen schenken vanuit de vennootschap
0

2025

2026

2027

Struc.

-6

-12

-18

-24

Kern van de raming
Onderdelen raming
De maatregel heeft drie elementen die van belang zijn voor het budgettaire effect. Ten eerste ontstaat er een
opbrengst door het afschaffen van de giftenaftrek in de Vpb. Ten tweede ontstaat er een derving doordat er
meer nieuwe giften gedaan zullen worden vanuit de vennootschap, waardoor er minder grondslag voor box 2
overblijft. Ten derde ontstaat er een derving doordat de invoering van het plafond van € 250.000 per 2023 voor
de aftrek van periodieke giften minder effectief wordt door de voorliggende maatregel. Dit wordt hieronder
verder toegelicht en is samengevat in onderstaande tabel.
Afschaffen giftenaftrek in de Vpb
In 2019 werd in de Vpb € 38,3 miljoen aan giften in aftrek gebracht door bijna 3.000 belastingplichtigen.
Geraamd wordt dat dit bedrag in 2024 zal zijn opgelopen naar € 47 miljoen. Dit wordt afgetrokken tegen een
gemiddeld tarief van 24%, hetgeen een budgettair beslag oplevert van € 11 miljoen. Door de giftenaftrek in de
Vpb af te schaffen, stijgt de opbrengst van de Vpb met dit bedrag.
Derving door nieuwe giften (IB box 2)
In 2019 liepen circa 300 belastingplichtigen in de Vpb aan tegen de fiscale begrenzing van de giftenaftrek
(maximaal € 100.000 en maximaal de helft van de winst) en daarmee de mogelijkheid om giften te doen vanuit
de vennootschap die niet in box 2 belast worden. Het bedrag aan giftenaftrek in de Vpb bij deze groep bedroeg
€ 18 miljoen. Op basis van het gedragseffect dat in 2012 optrad toen de begrenzing aangepast werd (toen
daalde het bedrag op het fiscaal maximum met naar schatting 2/3), is ingeschat dat het bedrag aan giften dat
nu nog beperkt wordt, zal verdubbelen. Opgehoogd naar 2024 is het een bedrag van € 21 miljoen dat niet meer
in box 2 belast zal worden. Tegen een gemiddeld tarief van 27,5% is dit een derving van € 6 miljoen in box 2 in
de IB. Dit onderdeel van de raming gaat uit van een waargenomen gedragseffect in 2012. Onbekend is het
risico dat door constructies, die niet meer beperkt worden door een maximum aan de uitdelingen, de
grondslag van box 2 verder kan eroderen.
Derving opbrengst maatregel periodieke giften (IB box 2)
Als gevolg van het Belastingplan 2023 is voor de aftrek van periodieke giften een plafond van € 250.000 per 1
januari 2023 ingevoerd. Die maatregel zou er, onder andere, toe leiden dat een deel van de giften afkomstig uit
het box-2-inkomen niet meer aftrekbaar zou zijn en dus de facto € 136 miljoen extra grondslag in box 2
opleveren. De voorliggende maatregel maakt het voor de betrokken aanmerkelijkbelanghouders mogelijk de
box-2-heffing te voorkomen door de betreffende gift niet meer vanuit privé te doen, maar vanuit de
vennootschap. Er is gerekend met een gedragseffect in de categorie groot (80%). Op die manier gaat € 109
miljoen aan grondslag verloren, hetgeen tegen een gemiddeld tarief van 27,5% een derving van € 30 miljoen
oplevert. Er is vanuit gegaan dat de derving in vijf jaar ingroeit, omdat periodieke giften niet meteen kunnen
worden aangepast.

Tabel 2: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
2025
Afschaffen giftenaftrek in de Vpb (Vpb)
11
11
Derving door nieuwe giften (IB box 2)
Derving opbrengst maatregel periodieke giften
(box 2)
Totaal

2026
11

2027
11

2028
11

Struc.
11

-6

-6

-6

-6

-6

-6

-6

-12

-18

-24

-30

-30

0

-6

-12

-18

-24

-24

3.27 Verhogen onbelaste reiskostenvergoeding
Korte beschrijving van de maatregel
De huidige onbelaste reiskostenvergoeding in de Wet op de loonbelasting 1964 en de Wet inkomstenbelasting
2001 bedraagt maximaal € 0,21 per kilometer in 2023 en € 0,22 per kilometer vanaf 2024. Voorgesteld wordt
de onbelaste reiskostenvergoeding per 1 januari 2024 verder te verhogen tot € 0,23 per kilometer. Deze
bedragen gelden voor zakelijke reiskosten, met inbegrip van de kosten van woon-werkverkeer. Voor de kosten
van openbaar vervoer mogen, net als nu het geval is, de werkelijke kosten worden vergoed. De verhoging van
het bedrag geldt ook voor de reiskosten van IB-ondernemers en resultaatgenieters. Ook de andere forfaits van
€ 0,21 (2023) per kilometer worden verhoogd. Het gaat om:
• de aftrek specifieke zorgkosten voor reiskosten ziekenbezoek;
• de kilometervergoeding voor weekenduitgaven gehandicapten;
• de giftenaftrek als een vrijwilliger afziet van reiskostenvergoeding
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Verhogen onbelaste reiskostenvergoeding naar 23 cent
-109

2025

2026

2027

Struc.

-109

-109

-109

-109

Kern van de raming
Er zijn 5 verschillende situaties te onderscheiden waarop de verhoging van de maximale onbelaste
reiskostenvergoeding invloed heeft: 1) werknemers woon-werkverkeer, 2) werknemers dienstreizen, 3)
werknemers cafetarisering , 4) zelfstandigen woon-werkverkeer, en 5) zelfstandigen dienstreizen
De budgettaire gevolgen van verhoging zijn geraamd door voor deze 5 doelgroepen het product van diverse
factoren te berekenen volgens de volgende formule (die iets kan afwijken per doelgroep):
arbeidsjaren * % dat reist voor werk * % met kilometervergoeding 10 * aantal werkbare dagen * aantal
woon-werkkilometers 11 per dag * % werkgevers dat reiskostenvergoeding verhoogt 12 * marginaal
tarief * verhoging per kilometer
De waarde van deze factoren is gestoeld op diverse databronnen. Voor het aantal arbeidsjaren wordt
aangesloten bij data van het CBS. Het marginaal tarief kan worden afgeleid uit de belastingparameters, waarbij
rekening wordt gehouden met de afbouw van de algemene heffingskorting en de arbeidskorting. Het
reisgedrag van werknemers en zelfstandigen, het gebruik van de onbelaste reiskostenvergoeding en de
gedragsreactie van werkgevers zijn onderbouwd op basis van onderzoek van Motivaction (2022). 13 Voor alle
variabelen zijn vergelijkbare aannames gebruikt als voor de verhoging van de onbelaste reiskostenvergoeding
zoals opgenomen in het Belastingplan 2023.
Ten slotte is het budgettaire effect van het verhogen van de forfaits meegenomen in de totale budgettaire
reeks, hoewel dit effect heel beperkt is. Dit is bepaald op basis van aangiftegegevens.
Omdat geen aangiftegegevens beschikbaar zijn waaruit het huidige gebruik van de onbelaste
reiskostenvergoeding kan worden afgeleid is de raming gebaseerd op diverse aannames. Daardoor kent de
raming een grote mate van onzekerheid.

10
Voor zelfstandigen worden de variabelen “% dat reist voor werk” en “% met kilometervergoeding” veranderd in de variabele “% dat
kilometervergoeding in aftrek neemt”.
11 Of in het geval van dienstreizen het aantal km voor dienstreizen per dag
12 Voor zelfstandigen: percentage zelfstandigen dat voortaan een hogere kilometervergoeding in aftrek neemt. Voor cafetarisering:
percentage werknemers dat gebruik maakt van de cafetariaregeling om de reiskostenvergoeding onbelast aan te vullen.
13 Motivaction (2022): Gebruik onbelaste reiskostenvergoeding

3.28 Verhogen accijns stookolie
Korte beschrijving van de maatregel
Het tarief van zware stookolie wordt gelijkgesteld aan het tarief van gasolie (diesel). Het tarief wordt verhoogd
van € 41,31 naar € 654,53 per 1000 kilogram (met omrekenfactor van 0,96 van liters naar kg).
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2023
2024
Tarief zware stookolie gelijkstellen aan gasolie
0
26

2025

2026

2027

Struc.

26

26

26

26

Kern van de raming
Op basis van aangiftecijfers van 2022 en het tarief is berekend wat de grondslag is. Deze grondslag is
vermenigvuldigd met het verschil in tarief en een standaard gedragseffect van 20%. Dit gedragseffect is
onzeker omdat er geen gegevens zijn over welk aandeel de brandstofkosten hebben in de totale bedrijfskosten
van de gebruikers van zware stookolie. Uit een analyse van de douane volgt dat de verhoging voor 50%
betrekking heeft op gebruik in het wegverkeer en de andere 50% bestaat uit gebruik in slachterijen,
beenderverwerkingsbedrijven en afvalverwerking- en recyclingbedrijven.

3.29 Beperken afschrijving gebouwen in de IB
Korte beschrijving van de maatregel
Net zoals sinds 1 januari 2019 geldt voor belastingplichtigen in de vennootschapsbelasting, wordt ook voor de
winstsfeer in de inkomstenbelasting de afschrijving op gebouwen in eigen gebruik beperkt tot de WOZ-waarde
als bodemwaarde (en dus niet meer 50% van de WOZ-waarde). De maatregel treedt in werking vanaf
boekjaren die aanvangen op of na 1 januari 2024. Overgangsrecht voor belastingplichtigen die met betrekking
tot een gebouw in eigen gebruik nog geen drie jaar hebben afgeschreven. Zij kunnen gedurende het restant
van de driejaarsperiode nog volgens de oude regels (tot 50% van de WOZ-waarde) afschrijven.
Tabel 1: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Beperken afschrijving gebouwen IB
106

2025

2026

2027

Struc.

106

106

106

106

Kern van de raming
Opbrengst door aftrekbeperking
De post afschrijving op bedrijfsgebouwen in eigen gebruik in de IB bedroeg in 2020 € 991 miljoen bij 152.000
belastingplichtigen. Slechts een deel hiervan wordt geraakt door de maatregel, namelijk het deel dat zich
tussen 100% en 50% van de WOZ-waarde bevindt. Dit is € 471 miljoen bij 74.000 belastingplichtigen. Er is van
uitgegaan dat de mogelijkheid van afwaardering naar lagere bedrijfswaarde niet vaak zal voorkomen. Voor
2024 wordt het geraakte bedrag geraamd op € 532 miljoen. Er is uitgegaan van een effectief tarief van 37,8%,
waarmee het budgettaire belang van de aftrekbeperking uitkomt op € 201 miljoen per jaar.
Overgangsrecht
Het overgangsrecht heeft als gevolg dat in de jaren 2024, 2025 en 2026 een steeds afnemend aantal cohorten
nog kan afschrijven. Vanaf 2027 is er geen effect meer.
Derving door lagere belasting bij afwikkeling of vervreemding
De beperking van de afschrijving zal op langere termijn leiden tot een lagere belasting bij staking van de
onderneming, dan wel bij vervreemding van het gebouw. Structureel wordt de lagere belasting bij afrekening
geraamd op € 198 miljoen. Hierin is rekening gehouden met het verlies van belastingclaim door
faillissementen, door voorkoming van verliesverdamping en doorschuifmogelijkheden van stille reserves.
Totaal effect
Op korte termijn domineert het opbrengstverhogende effect van de afschrijvingsbeperking; structureel zorgt
de derving door lagere belasting bij staking en vervreemding voor een per saldo geringere opbrengst. Dit is in
onderstaande tabel weergegeven. Omdat de maatregel een schuif in de tijd van belastingopbrengsten betreft,
is de netto contante waarde van het totaal van de kasstromen berekend. Dit bedrag is omgerekend naar een
vlakke reeks met dezelfde netto contante waarde. Deze vlakke reeks is relevant voor het inkomstenkader en in
tabel 1 getoond.
Tabel 2: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
2025
Beperking afschrijving gebouwen IB
201
201
Overgangsrecht
-40
-27

2026
201
-13

2027
201
0

Struc.
201
0

Derving afrekening
Totaal

gering
188

gering
201

-198
3

gering
161

gering
174

4 Belastingplan BES Eilanden 2024

4.1 Verscheidene aanpassingen Caribisch Nederland
Korte beschrijving van de maatregel
Er worden verscheidene aanpassingen gedaan binnen Caribisch Nederland (CN) met budgettaire gevolgen.
-

Opbrengstbelasting: De voorwaarden voor afgifte van de vestigingsplaatsbeschikking voor
houdstervennootschappen worden aangepast.
Algemene bestedingsbelasting:
o De integratieheffing in de ABB vervalt.
o

-

De omzetgrens voor de kleineondernemersregeling in de ABB wordt verhoogd van USD
20.000 naar USD 30.000 per jaar.

-

De begrippen personenauto en bestelauto worden eenduidig gedefinieerd voor de algemene
bestedingsbelasting (ABB), en voor de Inkomsten- en de Loonbelasting.
Gevolgen Introductie minimumbelasting 15% en de gevolgen voor de BES.

-

De dividendvrijstelling in de Inkomstenbelasting vervalt.

Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Verscheidene maatregelen CN
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
Alle maatregelingen binnen de Opbrengstbelasting, Algemene bestedingsbelasting, en autobelasting, hebben
betrekking tot een dermate kleine grondslag dat het budgettaire effect nihil is. De de budgettaire effecten voor
de BES-eilanden door de invoering van een wereldwijde minimumbelasting van 15% zijn beperkt tot de winst
van de desbetreffende bedrijven.
De verwachtte opbrengst in 2024 bedraagt € 0,3 mln op basis van hun winst in het jaar 2022. Voor het
afschaffen van de dividendvrijstelling is, op basis van BCN-gegevens uit 2019-2021, de verwachting dat de
budgettaire opbrengst € 0,1 miljoen zal zijn. Bij elkaar hebben de maatregelen beperkte budgettaire gevolgen
en zijn daarmee niet lastenrelevant.

4.2 Aanpassen gebruikelijk loon voor DGA’s CN
Korte beschrijving van de maatregel
Het gebruikelijk loon voor directeur-grootaandeelhouders wordt naar de hoogte van 2 keer de belastingvrije
som verhoogt van 25.000 USD naar 34.704 USD.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in mln euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Verhoging gebruikelijk loon DGA’s
3

2025

2026

2027

Struc.

3

3

3

3

Kern van de raming
Maatvoering van de raming is op basis van de hoogte van de huidige Belastingvrije som die momenteel 17.352
USD bedraagt. Mocht de BVS nog worden aangepast of door indexatie (waarvan cijfers pas in oktober 2023
beschikbaar zal zijn, prijspeil van de maatregel is daardoor 2023) omhoog gaan, dan is het mogelijk dat het
budgettair relevante gevolgen zal hebben op de raming.
Op basis van BCN gegevens van directeuren/CEO’s zien we in de jaren 2020-2022 een gemiddelde gebruikelijk
loon van 21.390 USD. In 2023 is het gebruikelijk loon verhoogd van 14.000 USD naar 25.000 USD. Met een
tarief van 30,4 % en een gemiddeld aantal DGA’s van 1176, levert deze maatregel toen circa 1 mln. USD op.
Als dezelfde redenatie wordt gebruikt maar dan uitgaande van een huidig gemiddeld gebruikelijk loon van
25.000 USD en een verhoging naar 34.704 USD, dan levert de nieuwe ophoging circa 3,5 miljoen USD op. Ervan
uitgaande dat het werkelijke huidige gemiddelde gebruikelijk loon hoger dan 25.000 USD zal zijn en omgezet
met de huidige euro/dollar-koers zal het verwachtte budgettaire effect van de maatregel € 3 miljoen zijn.

5 Wet aanpassing fonds voor gemene rekening en vrijgestelde
beleggingsinstelling

5.1 Vbi – aansluiten bij icbe-definitie
Korte beschrijving van de maatregel
Voorgesteld wordt de werking van de vrijgestelde beleggingsinstelling (vbi) te beperken tot een
beleggingsinstelling en een instelling voor collectieve beleggingen in effecten als bedoeld in artikel 1:1 van de
Wet op het financieel toezicht. De vbi’s mogen alleen rechten van deelneming aanbieden aan een breed
publiek of aan institutionele beleggers.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Vbi – aansluiten bij icbe-definitie
0

2025
47

2026
47

2027
47

Struc.
47

Kern van de raming
Voor de toepassing van het vbi-regime komt zowel een nv als een fgr in aanmerking. Met betrekking tot het
voorstel voor toepassing van het vbi-regime aan te sluiten bij de in de Wft gehanteerde begrippen
beleggingsinstelling en icbe, moet een onderscheid gemaakt worden tussen de vbi die is vormgegeven als nv en
de vbi die is vormgegeven als fgr. Het betreffen de groepen die momenteel niet als institutionele belegger zijn
geregistreerd.
De vbi die nv is, is momenteel subjectief vrijgesteld. Als een vbi die nv is, niet langer aan voorwaarden voor
toepassing van het vbi-regime voldoet, wordt deze nv met ingang van 1 januari 2025 regulier belastingplichtig.
De eventuele uitkering van die nv aan haar aandeelhouders is vervolgens belast op het niveau van die
aandeelhouder (bijvoorbeeld, maar niet beperkt tot, box 2 heffing). De vbi wordt dus belast met een
gecombineerde heffing van vbp en box 2.
Een belangrijke aanname is dat de vbi een rendement behalen in lijn met het forfaitaire rendement van box 3.
Per saldo is het totaal belegd vermogen gerelateerd aan de zogenaamde familie-vbi’s ongeveer € 10,8 mld. Bij
een rendement van 6,17% leidt tot een jaarlijkse grondslag van € 668 miljoen. Hiervan ligt € 424 miljoen (64%)
bij de vbi die vormgegeven zijn als nv en € 244 miljoen dit vormgegeven zijn als fgr.
Met het vervallen van het vbi-regime wordt bij deze vbi’s het vermogen niet meer alleen belast in box 2 tegen
gemiddeld 27,5% in box 2, maar tegen het vpb-tarief in combinatie met box 2. Bij het gemiddelde winstniveau
van de vbi bedraagt de vennootschapsbelasting naar schatting 23% wat een opbrengst geeft van € 155 miljoen.
Daar tegenover staat dat 184 miljoen minder aan forfaitaire heffing aan box 2 wordt ontvangen.
Wel zal in de nieuwe situatie zal in principe nog € 141 miljoen aan box 2-heffing ontvangen worden omdat het
nu winst na belasting betreft. De box 2-heffing wordt echter in een aanmerkelijk later stadium ontvangen.
Aangenomen wordt dat na 25 jaar de feitelijke dividenduitkering plaatsvindt. Verdisconteerd bij 2,5% leidt dit
in ncw-termen een bedrag van € 76 miljoen. Per saldo leidt dit tot een opbrengst van (155 – 184 + 76) = € 47
miljoen.

5.2 Wijziging definitie fgr
Korte beschrijving van de maatregel
De definitie van het fonds voor gemene rekening (fgr) wordt aangepast. Een fgr moet een beleggingsfonds of
fonds voor collectieve belegging in effecten zijn als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht,
en de deelgerechtigdheid in dit fonds blijkt uit verhandelbare bewijzen van deelgerechtigdheid. In de nieuwe
definitie vervalt het huidige toestemmingsvereiste.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Wijziging definitie fgr
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
Doordat de zelfstandige belastingplicht van de fgr voor niet-beursgenoteerde bedrijven vervalt, en deze
rechtsvormen dus voor fiscale doeleinden fiscaal transparant worden, wordt de belastingheffing verlegd naar
de aandeelhouders. In de situatie dat de deelnemer een vpb-plichtig lichaam is, zoals een besloten
vennootschap, zal de heffing in de vennootschapsbelastingsfeer blijven plaatsvinden. In dat geval is er sprake
van verlegging van de vpb-plicht van de ene vpb-plichtige naar de andere vpb-plichtige. Er zijn geen redenen
om aan te nemen dat dit tot meer of minder heffing leidt.
In de situatie dat de deelnemer een natuurlijk persoon of een personenvennootschap woonachtig/gevestigd in
Nederland is, zal het rendement uit de fgr in principe in de inkomstenbelasting, via box 1, 2 of 3, in de heffing
betrokken worden. In de situatie dat de deelneming als onderneming gezien wordt, zal de heffing via box 1
plaatsvinden. De verwachting is echter dat dit niet vaak voorkomt omdat het om een fgr gaat. Het de
deelnemer een ab-belang in een deelneming heeft is, is box 2 van toepassing. Zijn het vooral participatiebelang in een deelneming, dan is box 3 van toepassing.
Het is echter niet bekend tegen welke tarieven de heffing bij de participanten zal gaan plaatsvinden. Mede
omdat het totale vpb-bedrag met € 11 miljoen relatief laag is, kan de aanname worden gedaan dat het
gemiddelde tarief in de inkomstenbelasting (box 1, 2 of box 3) gelijk is aan het gemiddelde tarief in de
vennootschapsbelasting dat op het niveau van de fgr verschuldigd was, in combinatie met de
inkomstenbelasting op het niveau van de deelnemers (combinatie vpb-heffing en box 2).
Onder de veronderstelling dat de belastingdruk in de fgr - gemiddeld gezien - even hoog is als bij de
participanten, heeft het wetsvoorstel op dit onderdeel geen budgettair effect.
Bij toepassing van de doorschuiffaciliteit (al dan niet in combinatie met de aandelenfusie faciliteit) zullen
eventuele belastingclaims op stille reserves, fiscale reserves behouden blijven na overgang van het vermogen
naar de vennoten. In een beperkt aantal situaties zal mogelijk worden afgerekend over deze belastingclaims (al
dan niet met toepassing van uitstel van betaling). Op basis van een netto contante waarde berekening zal dit
een verwaarloosbaar budgettair effect hebben omdat heffing alleen in de tijd verplaatst wordt.

6 Wet aanpassing fiscale beleggingsinstelling

6.1 Vastgoedmaatregel in het fbi-regime
Korte beschrijving van de maatregel
Het voorstel betreft een aanpassing in het regime voor fiscale beleggingsinstellingen (fbi). Om voor het
fbi-regime in aanmerking te komen, mag de fbi met ingang van 2025 niet meer rechtstreeks in vastgoed in
Nederland beleggen (de zogenoemde vastgoedmaatregel). De huidige uitbreidingen van het begrip beleggen
van vermogen blijven in aangepaste vorm bestaan.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Vastgoedmaatregel in het fbi-regime
0

2025
46

2026
46

2027
46

Struc.
46

Kern van de raming
De raming is gebaseerd op de gemiddelde balans en verlies- en winstrekening van de vastgoed-fbi’s over de
periode 2017-2020. Bij elke fbi is gekeken naar de belastbare winst en gekeken wat de betalen vpb zou zijn in
geval de fbi een vpb-plichtig zou worden.
Daarbij zijn wel enkele gedragseffecten te verwachten. Uit de balans blijkt dat een deel van de opbrengst van
de vastgoed-fbi komt uit opbrengsten uit ‘deelnemingen’, ‘overige financieel vaste activa en ‘overige activa’.
Het is de verwachting dat fbi’s deze activa zullen afscheiden van het vastgoed. Dit kan door deze activa
overbrengen naar een andere fbi of door het vastgoed uit de fbi te halen. In beide gevallen zal het rendement
van deze activa nog steeds onder het fbi-regime vallen en niet belast worden. Aan de hand van het percentage
op de balans is per fbi dit gedragseffect bepaald.
Een tweede gedragseffect is dat fbi’s waarbij pensioenfondsen aandeelhouder zijn, het vastgoed zullen
onderbrengen in een fonds voor gemene rekening (fgr) om zo te blijven profiteren van hun subjectieve
vrijstelling. Bij deze groep is een gedragseffect van 100% aangenomen.
Tot slot wordt verwacht de huidige fbi’s scherper zullen kijken naar hun fiscale mogelijkheden door
bijvoorbeeld meer met vreemd vermogen te financieren, of gebruik te maken van fiscale faciliteiten bij met
betrekking tot verduurzaming of energiebesparing. Bij het eerdere 0%-tarief was het niet nodig. Daarom is er
een additioneel gedragseffect van 20% van de grondslag ingeboekt. Per saldo leidt dit tot een opbrengst van
€ 46 miljoen.

7 Wet Fiscaal kwalificatiebeleid rechtsvormen

7.1 Kwalificatiebeleid rechtsvormen
Korte beschrijving van de maatregel
Dit wetsvoorstel codificeert beleid en jurisprudentie over hoe naar buitenlands recht opgerichte rechtsvormen
voor de toepassing van de Nederlandse fiscale bepalingen gekwalificeerd moeten worden. Met behulp van de
rechtsvormvergelijkingsmethode worden de inkomsten en (winst)uitkeringen van of aan rechtsvormen, die
naar buitenlands recht zijn opgericht, op dezelfde wijze in de Nederlandse heffing betrokken, als het geval zou
zijn bij de (meest) vergelijkbare Nederlandse rechtsvorm.
Indien er geen vergelijkbare Nederlandse rechtsvorm is, voorziet het wetsvoorstel in twee aanvullingen om in
die situaties de buitenlandse rechtsvorm te kwalificeren zodat de inkomsten of uitkeringen in de Nederlandse
heffing kunnen worden betrokken. Voor niet vergelijkbare buitenlandse rechtsvormen gaat gelden dat a) indien
zij in Nederland zijn gevestigd, zij als zelfstandig belastingplichtig lichaam worden aangemerkt (ten gevolge van
de vaste kwalificatiemethode); of b) indien zij niet in Nederland zijn gevestigd, voor de kwalificatie zelfstandigof transparant- lichaam de fiscale wetgeving van het vestigingsland wordt gevolgd (de symmetrische
kwalificatiemethode).
In samenhang met voorstaande wordt tevens voorgesteld om het unanieme toestemmingsvereiste, en
daarmee de open commanditaire vennootschap, af te schaffen. Hiermee verdwijnt het - in het buitenland niet
bestaande - fiscale onderscheid tussen open en besloten commanditaire vennootschappen en wordt de
toepassing van de rechtsvormvergelijkingsmethode op naar buitenlands recht opgerichte
personenvennootschappen eenvoudiger. In dit wetsvoorstel is overgangsrecht opgenomen ter begeleiding van
de gevolgen van deze afschaffing.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Kwalificatiebeleid rechtsvormen
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
In samenhang met de codificatie van de rechtsvormvergelijkingsmethode wordt voorgesteld om zelfstandige
belastingplicht van de zogenoemde open commanditaire vennootschap (cv) per 1 januari 2025 te laten
vervallen.
Met ATAD2 (per 1 januari 2020 ingevoerd) zijn al maatregelen genomen om het belastingontwijkingseffect van
hybride mismatches op te heffen door een belastingheffing of weigering van aftrek. Met dit wetsvoorstel wordt
verder geregeld dat minder hybride mismatches zullen ontstaan (“aanpak bij de bron”). De in het wetsvoorstel
voorgestelde aanvullende kwalificatiemethode voor buitenlandse rechtsvormen leidt naar verwachting slechts
in een gering aantal zeer specifieke gevallen tot een wijziging van de kwalificatie van fiscaal transparant naar
fiscaal niet-transparant of omgekeerd. Om die reden is sprake van een verwaarloosbaar budgettair effect.
Met het wetsvoorstel vervalt ook de zelfstandige belastingplicht, en de cv dus voor fiscale doeleinden fiscaal
transparant wordt, wordt de belastingheffing verlegd van de open cv naar de vennoten. Bij toepassing van de
doorschuiffaciliteit (al dan niet in combinatie met de aandelenfusie faciliteit) zullen eventuele belastingclaims
op stille reserves, fiscale reserves en goodwill van de open cv behouden blijven na overgang van het vermogen
van de open cv naar de vennoten. In een beperkt aantal situaties zal mogelijk worden afgerekend over deze
belastingclaims (al dan niet met toepassing van uitstel van betaling). Op basis van een netto contante waarde
berekening zal dit een verwaarloosbaar budgettair effect hebben omdat heffing alleen in de tijd verplaatst
wordt. Onder de veronderstelling dat de belastingdruk in de open cv - gemiddeld gezien - even hoog is als bij de
vennoten, heeft het wetsvoorstel op dit onderdeel geen budgettair effect.

8 Wet compensatie wegens selectie aan de poort

9 Wet herwaardering proceskostenvergoedingen WOZ en bpm

10 Wet Overige fiscale maatregelen 2024

10.1 Reparatie lucratief belang
Korte beschrijving van de maatregel
De lucratiefbelangregeling (art. 3.92b Wet inkomstenbelasting 2001) ziet kort gezegd op het houden van
vermogensrechten die mede zijn verkregen als beloning voor werkzaamheden. De vermogensrechten moeten
dusdanig gunstige condities hebben dat sprake is van een excessieve beloning. Deze heffing vindt plaats in box
1 als resultaat uit overige werkzaamheden (ROW).
Op 14 april 2023 heeft de Hoge Raad (HR) arrest gewezen over de toepassing van art. 3.92b lid 4 Wet
Inkomstenbelasting 2001. De HR onderschrijft in zijn arrest (r.o. 6.2.1) dat ook leningen kunnen meetellen bij
de beoordeling, maar voegt hier een belangrijke beperkende overweging aan toe: voor de toepassing van lid 4
tellen leningen alleen mee indien en voor zover deze voor de toepassing van de belastingwetgeving als
informeel kapitaal zijn aan te merken.
Met dit criterium vallen de posities waarbij gebruik wordt gemaakt van bijvoorbeeld een aandeelhouderslening
die niet als informeel kapitaal is aan te merken niet onder het lucratief belang. Dit terwijl dergelijke leningen
veel overeenkomsten kunnen vertonen met cumulatief preferente aandelen en daarmee een zodanig
hefboomeffect kunnen hebben dat vanuit de doelstelling van de lucratiefbelangregeling bezien box 1-heffing
zou moeten plaatsvinden.
Met de voorgestelde reparatie wordt geregeld dat leningen die mede bijdragen aan het beloningsoogmerk
eveneens onder de noemer ‘totaal geplaatst aandelenkapitaal’ vallen. Daarmee wordt de regeling weer in lijn
gebracht met hoe deze was beoogd sinds de invoering en tot aan het arrest van 14 april 2023 in de praktijk is
uitgelegd.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Reparatie lucratief belang
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
De uitspraak van de Hoge Raad heeft voor de huidige gevallen een verwaarloosbaar budgettair effect. De
betroffen lucratieve belangen zijn meestal al in een bv gestructureerd, waardoor er geen belastinggrondslag
verloren gaat. Het wegvallen van de doorstootverplichting in onderhavige gevallen zal mogelijk tot
belastinguitstel leiden, maar het lastenrelevante budgettaire effect hiervan wordt ingeschat als
verwaarloosbaar.
Het budgettaire risico zit vooral in de toekomst als op de uitspraak gestructureerd zou worden. De reparatie
voorkomt dit en herstelt de oorspronkelijke uitleg van de wet. Er zijn daarom geen budgettaire effecten aan
het voorstel.

10.2 Aanpassingen excessief lenen
Korte beschrijving van de maatregel
Deze aanpassingen hebben betrekking tot reparaties en aanpassingen op het gebied van excessief lenen: de
conserverende aanslag, verwijzing naar de tarieven in box 2 naar aanleiding van de tariefsaanpassing per 2024
en verdeling maximumbedrag bij beëindiging van fiscaal partnerschap. De aanpassingen gaan in per 1-1-2024.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Aanpassingen excessief lenen
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
De reparaties en aanpassingen brengen de wet in lijn met de bedoeling van de Wet excessief lenen bij eigen
vennootschap. Er zijn dus geen budgettaire gevolgen ten opzichte van de toen beoogde situatie.

10.3 Versterking aanpak dividendstripping
Korte beschrijving van de maatregel
Dit wetsvoorstel bevat een aantal maatregelen om de aanpak van dividendstripping te versterken.
Dividendstripping heeft tot doel het beperken of – zelfs – het voorkomen van de heffing van dividendbelasting.
In de praktijk is gebleken dat de huidige wetgeving ontoereikend is om dividendstripping in alle situaties goed
aan te pakken. Daarom stelt het kabinet maatregelen voor om de aanpak van dividendstripping door de
Belastingdienst te versterken.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Versterking aanpak dividendstripping
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
Het creëren van een wettelijke grondslag voor gegevensuitwisseling zorgt niet voor een aanpassing van de
grondslag van de heffing of een andere belastingdruk. Derhalve is geen sprake van een budgettaire opbrengst.

10.4 Aanpassen verhoudingsgetal voor meenemen verliezen bij geruisloze
terugkeer
Korte beschrijving van de maatregel
In aanpassing artikel 14c, derde lid, Wet Vpb 1969 wordt geregeld dat bij een geruisloze terugkeer uit de bv
naar de IH, de verliezen mogen worden meegenomen. Daarbij worden de in de vennootschapsbelastingsfeer
geleden verliezen op forfaitaire wijze gecorrigeerd voor de tariefverschillen tussen de inkomstenbelasting en
de vennootschapsbelasting door middel van een bepaalde breuk (verhoudingsgetal). Dit verhoudingsgetal staat
‘hard’ in de wet. In het Belastingplan 2023 is, ondanks de in die wet opgenomen tariefswijzigingen, het
verhoudingsgetal niet aangepast en daarmee “15/42” gebleven.
De bedoeling was om dit verhoudingsgetal, vanwege de aanpassing van het lage vennootschapsbelastingtarief
in combinatie met de aftopping van het tarief waartegen de aftrek van de MKB-winstvrijstelling plaatsvindt (en
de geldende inkomstenbelastingtarieven), in lijn met de eerdere vaststellingen van dit verhoudingsgetal te
actualiseren en daarmee aan te passen naar “19/44”. Door middel van een beleidsbesluit is vooruitlopend op
wetgeving al goedgekeurd dat het verhoudingsgetal van “15/42” met terugwerkende kracht tot en met 1
januari 2023 wordt vervangen door “19/44”.
Met deze wet wordt voorgesteld om het verhoudingsgetal nu ook te vervangen door een formule. Daarmee
sluit het verhoudingsgetal automatisch aan bij eventuele toekomstige tariefswijzigingen in de
inkomstenbelasting (rekening houdend met de MKB-winstvrijstelling) en de vennootschapsbelasting.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Aanpassen verhoudingsgetal voor meenemen verliezen
bij geruisloze terugkeer
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
Voor 2023 herstelt de maatregel een omissie. Daardoor heeft deze maatregel geen budgettair effect. Voor
2024 en later heeft de geen budgettair effect om het getal uit de formule aansluit bij het beoogde
verhoudingsgetal van de huidige tarieven. Als het vpb-tarief wijzigt in de toekomst, worden budgettaire
effecten met betrekking tot artikel 13c worden dan automatisch meegenomen in het budgettaire effect van
het wijzigen het vpb-tarief.

11 Wet Fiscale klimaatmaatregelen glastuinbouw 2024

11.1 CO2 Heffing glastuinbouw
Korte beschrijving van de maatregel
Met dit wetsvoorstel wordt de een heffing geïntroduceerd op de CO2 uitstoot van de glastuinbouw. Vanaf 2025
betaalt de glastuinbouw een vlakke heffing over de gebruikte warmte en het gebruikte aardgas.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel, prijzen 2025
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
CO2 heffing glastuinbouw
0

2025

2026

2027

Struc.

3

5

7

13

Kern van de raming
De CO2 heffing van de glastuinbouw is van toepassing op de gas- en warmte-inzet in de glastuinbouwsector.
Daarom is voor de grondslag uitgegaan van de gehele gasinzet binnen de glastuinbouwsector welke vanuit de
ramingen van de energiebelasting bekend is. De gasinzet is volgens de normen uit bijlage 2 van Regeling
kostenverevening reductie CO2-emissies glastuinbouw omgerekend naar CO2 uitstoot. Deze wordt vervolgens
gecorrigeerd voor de uitstoot van ETS-bedrijven.
Het pad richting 2030 is geraamd op basis van de ramingen van het gasverbruik die volgen uit de KEV inclusief
de effecten van de energiebelastingmaatregelen in het Belastingplan 2024. Deze grondslag is vervolgens
vermenigvuldigd met het tarief. Daar de CO2 heffing een zeer beperkte heffing is op de totale gasprijs wordt
verondersteld dat deze geen aanvullend gedragseffect veroorzaakt.

11.2 Afschaffen verlaagde energiebelastingtarieven voor de glastuinbouwsector
Korte beschrijving van de maatregel
De energiebelasting kent verlaagde energiebelastingtarieven op aardgas voor de glastuinbouwsector. Het
kabinet stelt voor om de verlaagde tarieven vanaf 2025 geleidelijk af te schaffen. Hiermee wordt de
energietransitie in de glastuinbouw ondersteund, een vorm van staatssteun afgeschaft en een budgettaire
opbrengst gerealiseerd.
Tabel 1: Budgettaire effecten maatregel, prijzen 2025
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen verlaagde energiebelastingtarieven voor de
0
glastuinbouwsector
Interactie-effect met afschaffing wkk vrijstelling
0

2025
37

2026
55

2027
85

Struc.
112

9

14

23

51

Totaal

46

69

108

163

0

Kern van de raming
Op dit moment zijn de tarieven voor de glastuinbouw een fractie van het reguliere tarief. Dit percentage wordt
vanaf 2025 geleidelijk verhoogd tot de tarieven in 2030 gelijk zijn aan de reguliere tarieven.
Tabel 2: verlaagd tarief glastuinbouw als percentage van regulier tarief
2024
2025
2026
2027

2028

2029

2030

Eerste schijf

16%

30%

44%

58%

72%

86%

100%

Tweede schijf

37%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Vanuit de Belastingdienst zijn grondslaggegevens beschikbaar voor het gebruik in de eerste en tweede schijf
van de energiebelasting tot en met 2021. Op basis van de KEV22 en de impactstudie van Trinomics naar de
afschaffing van de vrijstellingen is vervolgens een raming gemaakt van de ontwikkeling van het verbruik
richting 2030 en verder. Het gasverbruik van de sector zal naar verwachting tot en 2035 fors dalen als gevolg
van besparing, verduurzaming en gedragseffecten van de maatregel. De tarieven worden gelijktijdig afgebouwd
met de ingroei van de afschaffing van de inputvrijstelling WKK. Beide maatregelen kennen een interactieeffect. Dit effect is in de raming meegenomen.

11.3 Beperken vrijstelling elektriciteitsopwekking
Korte beschrijving van de maatregel
In de huidige situatie is alle gasinzet in WKK installaties vrijgesteld van energiebelasting. In het huidige voorstel
wordt de vrijstelling per 1-1-2025 beperkt door vanaf dat moment slechts een deel van de gasinput vrij te
stellen op basis van de aan het net geleverde elektriciteit.
Tabel 1: Budgettaire effecten maatregel, prijzen 2025
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Beperken vrijstelling elektriciteitsopwekking
0

2025
102

2026
122

2027
136

Struc.
171

Kern van de raming
Per 2025 wordt er per opleverde KHW elektriciteit een deel van de gasinput vrijgesteld. Deze factor wordt
richting 2030 afgebouwd naar 6 MJ per Kwh. Dit staat gelijk aan een elektrisch rendement van 60%. Het
afbouwpad wordt in tabel 2 weergegeven.
Tabel 2: afbouw factor KHW elektriciteit gasinput
2025

2026

2027

2028

2029

2030

MJ per kwh vrijgesteld

9,20

8,40

7,60

6,80

6,00

10,00

Middels een maatwerkopdracht van het CBS is inzicht verkregen in de WKK input en output van WKK
installaties per sector in 2020. Hierbij is tevens inzicht verkregen hoe de rendementen van de installaties
verdeeld zijn over verschillende sectoren. Daarnaast is vanuit de KEV22 en het Trinomics een inschatting
gemaakt hoe de WKK input en output zich de komende jaren zal ontwikkelen. Reeds voorganomen
maatregelen en de afschaffing zorgt voor een forse afname van het gasverbruik in wkk’s van circa 50% in 2035.
Dit zorgt voor een afnemende structurele opbrengst vanaf 2030.
De ingroei van de afschaffing van de inputvrijstelling WKK wordt gelijktijdig afgebouwd met de afbouw van de
verlaagde tarieven glastuinbouw. Beide maatregelen kennen interactie-effect. Dit effect is in de raming van de
afbouw van de verlaagde tarieven meegenomen.

12 Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2024

12.1 Aanpassen vrijstelling goingconcernwaarde BOR
Korte beschrijving van de maatregel
De BOR voorziet in een voorwaardelijke vrijstelling van de schenk- en erfbelasting voor het
ondernemingsvermogen bij bedrijfsopvolgingen. De vrijstelling van de goingconcernwaarde is momenteel:
• 100% van de goingconcernwaarde van de objectieve onderneming tot een ondernemingsvermogen van
€ 1.205.871 (bedrag 2023) per onderneming
• 83% van het ondernemingsvermogen boven dit bedrag
Het kabinet stelt voor om met ingang van 1 januari 2025 de vrijstelling van 83% van de goingconcernwaarde
van het ondernemingsvermogen boven € 1,5 miljoen te verlagen naar 70%. Tegelijkertijd wordt het bedrag van
€ 1.205.871 voor 2023 dat 100% is vrijgesteld, verhoogd naar € 1,5 miljoen met ingang van 1 januari 2025.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Aanpassen vrijstelling goingconcernwaarde BOR
40

2025

2026

2027

Struc.

13

15

17

49

Kern van de raming
De raming is gebaseerd op aangiftes erf- en schenkbelasting uit 2018 waarin een beroep is gedaan op de BOR.
Op basis hiervan is het vrijgestelde ondernemingsvermogen binnen de BOR bepaald. Vervolgens is berekend
wat de vrijstelling zou zijn gegeven de nieuwe percentages en de verhoogde grenswaarde. De ex-ante
budgettaire opbrengst is vervolgens verlaagd met een gedragseffect van 20%, doordat een deel van de
grondslag zal wegvallen. Daarnaast kent de opbrengst vanwege een veronderstelde uitstel van schenkingen
een ingroei over een periode van 20 jaar waardoor de structurele opbrengst pas in 2044 bereikt wordt. Tot slot
is ook een anticipatie-effect opgenomen in de raming, omdat ondernemers hun bedrijfsoverdracht mogelijk
versnellen om nog van de ruimere vrijstelling gebruik te kunnen maken.

12.2 Afschaffen van doelmatigheidsmarge BOR en DSR ab
Korte beschrijving van de maatregel
De doelmatigheidsmarge voor de BOR en de DSR ab houdt in dat bij vennootschappen beleggingsvermogen tot
5% van het ondernemingsvermogen wordt aangemerkt als ondernemingsvermogen. Voorgesteld wordt om de
doelmatigheidsmarge af te schaffen. De afschaffing van de doelmatigheidsmarge treedt voor de BOR per 1
januari 2025 in werking, terwijl de inwerkingtredingsdatum voor de DSR ab nog zal worden vastgesteld via een
koninklijk besluit.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen doelmatigheidsmarge BOR & DSR
0

2025

2026

2027

Struc.

3

3

4

19

Kern van de raming
Door het afschaffen van de doelmatigheidsmarge kan beleggingsvermogen tot 5% van het
ondernemingsvermogen dat mee wordt geschonken of nagelaten niet langer kwalificeren als
ondernemingsvermogen voor de BOR en de DSR ab. Dit beleggingsvermogen zal tegen een hoger tarief worden
belast en uitstel van belastingbetaling over de vervreemdingswinst van dit vermogen zal niet langer mogelijk
zijn.
De hoogte van beleggingsvermogen dat jaarlijks door de doelmatigheidsmarge als ondernemingsvermogen
kwalificeert is niet direct af te leiden uit aangiftegegevens. Voor de raming is allereerst op basis van
aangiftegegevens de omvang van het ondernemingsvermogen dat jaarlijks binnen de AB-sfeer via de BOR
wordt nagelaten of geschonken geraamd. Vervolgens is verondersteld dat ondernemingen over voldoende
beleggingsvermogen beschikken om de doelmatigheidsmarge volledig te benutten, en dat zij vanwege de
sterke fiscale prikkel van de BOR de marge ook daadwerkelijk volledig benutten.
Het beleggingsvermogen dat door de doelmatigheidsmarge als ondernemingsvermogen kwalificeert is
vervolgens geraamd op 5% van het jaarlijks nagelaten en geschonken ondernemingsvermogen. Dit
beleggingsvermogen zal door de maatregel tegen een hoger tarief worden belast bij schenking of erfenis. De
ex-ante budgettaire opbrengst is vervolgens verlaagd met een gedragseffect van 20%, doordat een deel van de
grondslag zal wegvallen. Daarnaast kent de opbrengst vanwege een veronderstelde uitstel van schenkingen
een ingroei over een periode van 20 jaar waardoor de structurele opbrengst pas in 2045 bereikt wordt.
De budgettaire opbrengt voor de DSR ab is als volgt geraamd. Door de maatregel schuift de belastingclaim op
het vervreemdingsvoordeel (vervreemdingswaarde minus de verkrijgingswaarde) van het beleggingsvermogen
dat door de doelmatigheidsmarge nu als ondernemingsvermogen kwalificeert niet langer door naar de
volgende eigenaar. Op basis van aangiftegegevens is in de raming verondersteld dat het
vervreemdingsvoordeel gelijk staat aan het beleggingsvermogen dat door de maatregel wordt uitgesloten van
de DSR ab.
De belasting over dit vervreemdingsvoordeel kan door de maatregel niet langer worden uitgesteld. De netto
contante waarde van dit uitstel is gebaseerd op een discontovoet van 2,5% en een veronderstelde gemiddelde
duur tussen bedrijfsoverdrachten van circa 25 jaar. Voor de raming is verder aangenomen dat er momenteel na
één overdracht niet langer wordt doorgeschoven. Tot slot is de ex-ante budgettaire opbrengst verlaagd met
een gedragseffect van 20%.

12.3 Aanpassen keuzevermogen BOR en DSR ab
Korte beschrijving van de maatregel
De BOR en de DSR ab zijn alleen van toepassing op het ondernemingsvermogen in het bedrijf. Dat betekent dat
beleggingsvermogen is uitgesloten. Kort gezegd is het ook mogelijk dat sprake is van ondernemingsvermogen
terwijl een deel van dit vermogen niet voor de onderneming wordt gebruikt maar voor privédoeleinden, zoals
bij een personenauto die door een IB-ondernemer zowel zakelijk als privé wordt gebruikt.
Voorgesteld wordt om per 1-1-2025 de BOR en DSR AB niet langer te laten zien op, kort gezegd, de verkrijging
van vermogen voor zover dat voor andere dan bedrijfsdoeleinden in de onderneming wordt gebruikt, maar
uitsluitend op vermogen voor zover dat voor bedrijfsdoeleinden in de onderneming wordt gebruikt.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Aanpassen keuzevermogen BOR & DSR
0

2025

2026

2027

Struc.

4

4

5

11

Kern van de raming
Door deze maatregel wordt het niet meer mogelijk om vermogensbestanddelen die maar in beperkte mate
zakelijk worden gebruikt voor de volledige waarde tot het ondernemingsvermogen te rekenen voor de BOR en
DSR ab. Daarmee zal dit vermogen bij schenking of erflating tegen een hoger tarief worden belast en is de
uitstel van belastingbetaling over de vervreemdingswinst niet langer mogelijk.
De mate van privégebruik van ondernemingsvermogen is niet direct af te leiden uit aangiftegegevens. Het
uitgangspunt voor de raming is het totaal aan ondernemingsvermogen dat jaarlijks wordt geschonken en
nagelaten via de BOR. Om tot het privégebruik van ondernemingsvermogen te komen is vervolgens op basis
van expertisekennis binnen de Belastingdienst verondersteld dat in het gros van BOR-schenkingen en
erfenissen er sprake is van keuzevermogen, en dat het keuzevermogen (in de gevallen waar sprake is van
keuzevermogen) gemiddeld genomen maar een beperkt deel van het totale ondernemingsvermogen betreft.
Dit ‘gekozen ondernemingsvermogen’ kwalificeert door de maatregel niet langer als ondernemingsvermogen
voor de BOR en zal tegen een hoger tarief worden belast.
De ex-ante budgettaire opbrengst is vervolgens verlaagd met een gedragseffect van 20%, doordat een deel van
de grondslag zal wegvallen. Daarnaast kent de opbrengst vanwege een veronderstelde uitstel van schenkingen
een ingroei over een periode van 20 jaar waardoor de structurele opbrengst pas in 2045 bereikt wordt.
De budgettaire opbrengt voor de DSR ab is als volgt geraamd. Door de maatregel schuift de belastingclaim op
het vervreemdingsvoordeel (vervreemdingswaarde minus de verkrijgingswaarde) van het ‘gekozen
ondernemingsvermogen’ niet langer door naar de volgende eigenaar. Op basis van aangiftegegevens is in de
raming verondersteld dat het vervreemdingsvoordeel gelijk staat aan het ondernemingsvermogen dat door de
maatregel wordt uitgesloten van de DSR ab.
De belasting over dit vervreemdingsvoordeel kan door de maatregel niet langer worden uitgesteld. De netto
contante waarde van dit uitstel is gebaseerd op een discontovoet van 2,5% en een veronderstelde gemiddelde
duur tussen bedrijfsoverdrachten van circa 25 jaar. Voor de raming is verder aangenomen dat er momenteel na
één overdracht niet langer wordt doorgeschoven. Tot slot is de ex-ante budgettaire opbrengst verlaagd met
een gedragseffect van 20%.

12.4 Afschaffen dienstbetrekkingseis en invoering minimumleeftijd verkrijger bij
schenkingen BOR en DSR ab
Korte beschrijving van de maatregel
Binnen de DSR ab voor schenking van een ab geldt een dienstbetrekkingseis. Voorgesteld wordt om deze
dienstbetrekkingseis per 1-1-2025 te laten vervallen. Tegelijkertijd wordt er een minimumleeftijd van 21 jaar
ingevoerd voor de verkrijger, zowel voor de DSR ab (schenking van een aanmerkelijk belang) als voor de BOR bij
schenking.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen dienstbetrekkingseis en invoering
0
minimumleeftijd verkrijger bij schenkingen

2025
-1

2026
-1

2027
0

Struc.
0

Kern van de raming
In de praktijk blijkt dat het eenvoudig is om aan de dienstbetrekkingseis bij schenkingen te voldoen. Naar
verwachting leidt de dienstbetrekkingseis maar in een zeer klein aantal gevallen ertoe dat men geen gebruik
kan maken van de BOR of de DSR ab. Om die reden is het budgettaire effect van dit onderdeel van de
maatregel op nihil geraamd.
Verder blijkt uit aangiftegegevens dat er maar in een beperkt aantal gevallen wordt geschonken aan personen
onder de 21 jaar. Schenkingen aan verkrijgers onder de 21 jaar die gepland staan voor het jaar 2025 kunnen in
dat jaar geen doorgang vinden, maar aangenomen wordt dat deze wel zullen plaatsvinden in achterliggende
jaren. Er zal waarschijnlijk niet worden afgezien van een schenking. Ook voor elk cohort daarna wordt
verondersteld dat de schenking wordt uitgesteld. Hierdoor ontstaat een tijdelijke budgettaire derving.

12.5 Uitsluiten aan derden verhuurde onroerende zaken BOR en DSR ab
Korte beschrijving van de maatregel
Voorgesteld wordt om voor de BOR en de DSR ab wettelijk vast te leggen dat per 1-1-2024 aan een ander
verhuurde onroerende zaken altijd beleggingsvermogen vormen (en geen ondernemingsvermogen) en
daardoor niet voor de BOR en DSR ab in aanmerking komen.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Uitsluiten aan derden verhuurde onroerende zaken BOR
en DSR ab
5

2025

2026

2027

Struc.

6

6

7

20

Kern van de raming
Door deze maatregel zullen aan derden verhuurde onroerende zaken die nu voor de BOR en de DSR ab soms
als ondernemingsvermogen kwalificeren, vanaf 2024 standaard als beleggingsvermogen worden aangemerkt.
Daardoor komen deze in het vervolg niet langer in aanmerking voor de BOR en zal tegen een hoger tarief
worden belast bij schenking of erflating. Bovendien wordt het niet langer mogelijk om belastingbetaling over
de vervreemdingswinst van dit vermogen uit te stellen (uitsluiting van DSR ab).
Gegevens over vastgoedvermogen binnen de BOR en DSR ab zijn niet direct af te leiden uit aangiftegegevens.
Daarom is voor de raming gebruik gemaakt van een inventarisatie over de omvang van het vastgoedvermogen
dat in het kader van de BOR behandeld is door de Belastingdienst. Vervolgens is op basis van expertisekennis
binnen de Belastingdienst geraamd welk deel van dit vastgoedvermogen momenteel tot het
ondernemingsvermogen wordt gerekend (en straks niet meer). Dit vermogen zal tegen een hoger tarief
worden belast bij schenking of erflating.
De ex-ante budgettaire opbrengst is vervolgens verlaagd met een gedragseffect van 20%, doordat een deel van
de grondslag zal wegvallen. Daarnaast kent de opbrengst vanwege een veronderstelde uitstel van schenkingen
een ingroei over een periode van 20 jaar waardoor de structurele opbrengst pas in 2044 bereikt wordt.
De budgettaire opbrengt voor het uitsluiten van dit vastgoedvermogen voor de DSR ab is als volgt vastgesteld.
Door de maatregel schuift de belastingclaim op het vervreemdingsvoordeel (vervreemdingswaarde minus de
verkrijgingswaarde) van het geschonken of nagelaten vastgoedvermogen niet langer door naar de volgende
eigenaar. Op basis van aangiftegegevens is in de raming verondersteld dat het vervreemdingsvoordeel gelijk
staat aan het uitgezonderde vermogen.
De belasting over dit vervreemdingsvoordeel kan door de maatregel niet langer worden uitgesteld. De netto
contante waarde van dit uitstel is gebaseerd op een discontovoet van 2,5% en een veronderstelde gemiddelde
duur tussen bedrijfsoverdrachten van circa 25 jaar. Voor de raming is verder aangenomen dat er momenteel na
één overdracht niet langer wordt doorgeschoven. Tot slot is de ex-ante budgettaire opbrengst verlaagd met
een gedragseffect van 20%.

13 Wet aanpassing nabestaandenregeling hersteloperatie toeslagen

14 Wet tijdelijke regeling herziene aangifte inkomstenbelasting

15 Wet fiscale klimaatmaatregelen industrie en elektriciteit

15.1 Afschaffen vrijstellingen voor metallurgische en mineralogische procedés
Korte beschrijving van de maatregel
Op dit moment bestaat er een aantal vrijstellingen in de energiebelasting voor energie-intensieve processen in
de industrie. Specifiek gaat het om het gas en elektriciteitsverbruik in de sectoren 25 metaalproducten, 24
ijzer- en staalindustrie, 23 bouwmaterialen en 20.13 overige anorganische chemie. Deze vrijstellingen worden
per 2025 afgeschaft.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel, prijzen 2025
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Afschaffen vrijstellingen voor metallurgische en
mineralogische procedés
0

2025

2026

2027

Struc.

166

160

162

196

Kern van de raming
Van de verschillende sectoren zijn verbruiksgegevens bekend per schijf voor het jaar 2020. Op basis van deze
verdeling en het onderzoek van Trinomics een inschatting gemaakt van de relevante grondslag binnen de
vrijstellingen. Deze grondslag is op basis van de KEV in het Trinomics onderzoek geëxtrapoleerd naar 2035.
Door afschaffing van de vrijstellingen worden de reguliere tarieven van de energiebelasting van toepassing. Dit
zorgt voor een lastenstijging en winstdaling die niet volledig kan worden doorberekend in de prijs. Derhalve is
uitgegaan van een gedragseffect van de maatregel op basis van de prijselasticiteit van -0,2 over 10 jaar.

15.2 Minimum CO2-prijs elektriciteitssector en de industrie
Korte beschrijving van de maatregel
Met dit wetsvoorstel wordt de CO2 minimumprijs voor elektriciteitsopwekking en de industrie vanaf 2024
verhoogd. Hiermee wordt het prijspad aangepast aan de gestegen ETS prijs. Ook wordt voorgesteld de
minimumprijs jaarlijks te indexeren met de Tabelcorrectiefactor.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
Minimum CO2 prijs elektriciteitssector en industrie
0

2025

2026

2027

Struc.

0

0

0

0

Kern van de raming
De CO2 minimumprijs garandeert dat de CO2 uitstoot altijd op een minimaal niveau belast wordt indien de ETS
prijs onder de CO2 minimumprijs komt. Frontier Economics en CE Delft hebben onderzoek gedaan naar de
impact van de verhoging van de CO2 minimumprijs. Doordat de verwachting is dat de ETS prijs niet onder de
minimumprijs zal komen, is de verwachting dat de er geen budgettaire opbrengst is.

15.3 Afschaffing vrijstelling duaal verbruik en non-energetisch gebruik kolen
Korte beschrijving van de maatregel
De kolenbelasting kent vrijstellingen. Het gaat onder andere om een vrijstelling kolen die duaal worden
gebruikt (art.44, lid 3) en worden gebruik voor de productie van cokes. Voorgesteld wordt de deze vrijstelling te
per 1-1-2028 te beëindigen.
Tabel: Budgettaire effecten maatregel, prijzen 2028
Bedragen in miljoen euro, ‘+’ = saldoverbeterend/lastenverzwarend
2024
2025
2026
Afschaffing vrijstelling duaal verbruik
en non-energetisch gebruik kolen
0
0
0

2027

2028

2029

Struc.

0

84

84

5

Kern van de raming
Gegevens over de koleninzet voor duaal gebruik en productie van Cokes zijn bekend vanuit realisatiecijfers van
het CBS en de impactstudie van Kalavasta vaan de afschaffing van de vrijstellingen. De verwachting is dat de
koleninzet tot en met 2028 redelijk constant zal blijven. Daarna zal de inzet stapsgewijs verder worden
afgebouwd via een eerste stap in 2029 en een tweede stap in 2035. Hierdoor is de structurele opbrengst
beperkt.

16 Certificering van het CPB

Certificering budgettaire ramingen
Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Deze publicatie certificeert
budgettaire ramingen van de
fiscale beleidsmaatregelen uit
het wetsvoorstel Belastingplan
2024, overige wetsvoorstellen in
het pakket Belastingplan 2024
en de raming voor 2026 voor de
bestaande Overbruggingswet
box 3. Het CPB acht de ramingen
van de budgettaire effecten van
de maatregelen redelijk en
neutraal.

In totaal zijn zeventien fiscale
maatregelen aan een uitvoerige
toetsing onderworpen. Daarvan
zijn er vijftien beoordeeld vanwege
een geraamd budgettair effect van
tenminste 50 mln euro, grote
gedragseffecten of een sterk
onzekere grondslag en twee op
basis van een steekproef.

CPB - september 2023
Nghia Phan
Francis Weyzig

Samenvatting en conclusies
Deze notitie certificeert budgettaire ramingen van de fiscale beleidsmaatregelen in het pakket Belastingplan
2024, overige wetsvoorstellen en de raming voor 2026 voor de bestaande Overbruggingswet box 3. De
certificering betreft de beoordeling van fiscale maatregelen die worden ingevoerd via nieuwe wetgeving en
beleidsbesluiten. In totaal zijn zeventien fiscale maatregelen aan een toetsing onderworpen, zie tabel 2.1. Van
de getoetste maatregelen hebben er vijftien een budgettair effect van minimaal 50 mln euro, een sterk
onzekere grondslag en/of grote gedragseffecten. De andere twee maatregelen zijn steekproefsgewijs
geselecteerd en gecertificeerd. Het CPB acht de budgettaire effecten van de beoordeelde ramingen redelijk en
neutraal. Bij iedere budgettaire raming geeft het CPB een afzonderlijke inschatting van de onzekerheid. Van
achttien maatregelen heeft het CPB de ramingen nog niet gecertificeerd, deze moeten nog nader worden
beschouwd. De reden hiervoor is beperktere capaciteit door de doorrekening van maatregelenpakketten van
politieke partijen voor Keuzes in Kaart (KiK). Er volgt nog een aanvullend certificeringsdocument voor de
nader te beschouwen maatregelen. In paragraaf 2 wordt de certificering van en de onzekerheidsanalyse voor
enkele specifieke ramingen toegelicht.

1

Inleiding

Certificering van de budgettaire ramingen houdt in dat het Centraal Planbureau (CPB) toetst of de ramingen
‘neutraal en redelijk’ zijn en aangeeft wat de bijbehorende mate van onzekerheid is. 1 Een raming kwalificeert
als ‘redelijk’ wanneer er bij het CPB geen betere bronnen of ramingsmethoden bekend zijn om de
desbetreffende raming te maken. De term ‘neutraal’ houdt in dat de raming geen systematische afwijking naar
boven of naar beneden vertoont. Een gedetailleerde beschrijving van het toetsingskader is te vinden in de
bijlage.
Het CPB certificeert in principe zowel de budgettaire raming voor de komende jaren als het structurele
budgettaire effect. Standaard worden voor elke maatregel de beleidsmatige lasten gepresenteerd, die van
belang zijn voor besluitvorming over het inkomstenkader. 2
In deze notitie certificeert het CPB de budgettaire ramingen door het ministerie van Financiën van fiscale
beleidsmaatregelen, zoals opgenomen in het Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen, twee aanvullende
fiscale maatregelen op basis van de steekproef en de raming voor 2026 van de bestaande Overbruggingswet
box 3. Het CPB maakt een uitvoerige beoordeling van maatregelen met een geraamd budgettair effect van
minimaal 50 mln euro en maatregelen met grote gedragseffecten of een sterk onzekere grondslag. 3 Daarbij
wordt ingegaan op de ramingswijze, met nadruk op de berekening van de grondslag, en de validiteit van de
gebruikte aannamen en ingeschatte gedragseffecten. In het bijzonder wordt gekeken naar onzekerheden in de
raming, die kunnen voortkomen uit de gebruikte data, modellen, aannamen en mogelijk gedrag. Het CPB

1
De oorsprong van de vastgelegde certificeringsronde is het advies van het vijftiende rapport van de Studiegroep Begrotingsruimte in
2016: Van saldosturing naar stabilisatie, Vijftiende rapport van de Studiegroep Begrotingsruimte, Den Haag, juli 2016, p.37 en 4 (link).
2 Het kaderrelevante budgettaire effect wijkt in sommige gevallen af van de bijbehorende kasontvangsten of transactiebedragen naar

belastingjaar. Om meer inzicht te bieden in budgettaire gevolgen op korte termijn, worden de bedragen bij afwijking ook volgens de
kas- of transdefinitie vermeld.

3 Ramingen waarbij sprake lijkt van grote onzekerheid vanwege gedragseffecten of grote onderliggende verschuivingen kwalificeren
voor een uitgebreide toetsing, omdat een raming van maximaal 50 mln euro in dat geval geen garantie is voor een relatief beperkt
budgettair effect. Uitgebreide beoordeling is ook gewenst als een maatregel in de bijzondere belangstelling staat van het parlement.

CPB PUBLICATIE – Certificering budgettaire ramingen Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Pagina 2 van 9

geeft daarbij per budgettaire raming een afzonderlijke inschatting van de onzekerheid van de puntschatting
van het budgettaire effect.
Conform de aanbevelingen uit de evaluatie van de certificeringen van fiscale maatregelen 4 certificeert het CPB
niet alle maatregelen uit het Belastingplan 2024 en overige wetsvoorstellen. In deze certificeringsronde heeft
het CPB ervoor gekozen om de meeste maatregelen die een beperkte budgettaire omvang hebben (minder dan
50 mln) , geen grote gedragseffecten teweegbrengen en geen grote onderliggende budgettaire verschuivingen
kennen niet te certificeren. Van deze maatregelen worden er steekproefsgewijs enkele geselecteerd die wel
worden gecertificeerd en dezelfde uitvoerige beoordeling krijgen als maatregelen met een groter budgettair
effect. Tabel 1.1 geeft een overzicht van fiscale maatregelen uit het Belastingplan 2024 en overige
wetsvoorstellen die zich niet in de steekproef bevinden en buiten beschouwing gelaten zijn.
Tabel 1.1 Overzicht niet beschouwde maatregelen
Maatregel
Belastingplan 2024
Verfijning en verduidelijking overbruggingswet box 3
Aanpassen regeling voor geven vanuit vennootschap
Verruiming herinvesteringsreserve bij het staken van een gedeelte van een onderneming ten
gevolge van overheidsingrijpen
Introduceren materiële toets IACK als uitzondering op formele inschrijvingseis
Verruiming vrijstelling ov-abonnement en voordeelurenkaarten
Algemeen btw-tarief op agrarische goederen en diensten
Beëindigen teruggaaf bpm geldtransport
Beëindigen nihiltariefmotorrijtuigenbelasting ov-autobussen op autogas lpg-cng
Beëindigen kwarttarief mrb paardenvervoer
Actualiseren duurzame warmtebronnen
Wettelijke grondslag gegevensverstrekking in het kader van Europeesrechtelijke verplichtingen
Verhoging accijns diesel vervangende stookolie
Verlenging horizonbepaling overtredersbegrip
Invoeren hardheidsclausule uit de Invorderingswet 1990
Aanpassen verhoudingsgetal verliezen bij geruisloze terugkeer bv

Wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2024
Aanpassingen m.b.t excessief lenen
Reparatie lucratief belang n.a.v. Hoge Raad-arrest
Wetsvoorstel Versterking aanpak dividendstripping

Wetsvoorstel Wet fiscale klimaatregelen elektriciteit en industrie
Afschaffen vrĳstelling duaal verbruik kolen (inclusief non-energetisch)

4

Evaluatie certificering ramingen fiscale maatregelen, CPB Notitie, 2021 (link)

CPB PUBLICATIE – Certificering budgettaire ramingen Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Pagina 3 van 9

Het CPB heeft acht fiscale maatregelen uit Belastingplan 2024 en tien overige fiscale maatregelen op het
gebied van klimaat, energie en bedrijfsopvolgingsfaciliteiten nog niet kunnen certificeren, zie tabel 1.2. Deze
maatregelen worden nog nader beschouwd. De reden hiervoor is dat de capaciteit voor certificeringen in de
periode voorafgaand aan Prinsjesdag dit jaar beperkter is dan normaal, vanwege de doorrekening van
maatregelenpakketten van politieke partijen voor Kik. Er volgt nog een aanvullend certificeringsdocument
voor deze maatregelen.
Tabel 1.2 Overzicht nader te beschouwen maatregelen
Maatregel
Belastingplan 2024
Verlagen mkb-winstvrijstelling
Minimumkapitaalregel in de vennootschapsbelasting
Verhogen niet-aftrekbaar percentage minimumkapitaalregel
Beëindigen nihil- of lager tarief motorrijtuigenbelasting voor lpg, cng en lng
Versoberen lagere mrb-tarieven kampeerauto
Versoberen oldtimersregeling mrb
Accijnstarieven voor alcoholhoudende producten
Verhoging van tabaksaccijns

Wetsvoorstel fiscale klimaatregelen glastuinbouw 2024
Afschaffen verlaagd tarief glastuinbouw
Beperken inputvrijstelling voor elektriciteitsopwekking
CO2-heffing glastuinbouw

Wetsvoorstel fiscale klimaatregelen elektriciteit en industrie
Afschaffen vrijstelling voor metallurgische en mineralogische procedés
CO2-minimumprijs elektriciteit en industrie

Wetsvoorstel Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2024
Afschaffen 5% doelmatigheidsmarge in de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en
doorschuifregeling aanmerkelijk belang (DSR ab)
Keuzevermogen gemengde bedrijfsmiddelen beperken in de BOR en DSR ab tot enkel
kwalificeren bij de daadwerkelijk gebruiken binnen de onderneming
Afschaffing dienstbetrekkingseis in de DSR ab en invoeren minimumleeftijd verkrijger bij
schenking in de BOR en DSR ab
Standaard aanmerken van aan derden verhuurde onroerende zaken als beleggingsvermogen in
de BOR en DSR ab

Ministeriële regeling voor afwijking bezitseis BOR
Versoepelen van de bezitseis in de BOR bij overheidsingrijpen

CPB PUBLICATIE – Certificering budgettaire ramingen Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Pagina 4 van 9

2 Certificering
Tabel 2.1 geeft een overzicht van de gecertificeerde maatregelen en de beoordeling daarvan. Het CPB acht de
raming van de budgettaire effecten van de maatregelen neutraal en redelijk. In totaal krijgen drie ramingen
het onzekerheidsoordeel ‘hoog’, acht maatregelen het oordeel ‘gemiddeld’ en zes het oordeel ‘laag’.
Tabel 2.1 Overzicht gecertificeerde maatregelen
Maatregel

Geraamd budgettair effect

Onzekerheid

mln euro (a)
2024

2025

2026

2027 Structureel

Verhoging tarief box 3 in 2024 en niet indexeren heffingsvrij
vermogen (b)

235

89

89

Verhogen gerichte vrijstelling reiskostenvergoeding (c)

-109

-109

-109

-109

-109

Gemiddeld

Afschrijvingsbeperking gebouwen in de inkomstenbelasting
(d)

106
(161)

106
(174)

106
(188)

106
(201)

106
(3)

Gemiddeld

Aanpassen begrip co-ouderschap IACK (e)

0

0

0

0

0

Gemiddeld

Afschaffen betalingskorting voorlopig aanslag IB (f)

90

90

90

90

90

Laag

Aanpassing samenloopvrijstelling bij aandelentransacties (g)

0

0

0

32

64

Gemiddeld

Verhogen vaste voet bpm (h)

0

104

108

111

119

Hoog

272

420

384

488

338

-207

-207

-207

-207

-207

1622

1622

1622

1622

1622

244

247

250

253

351

Herdefiniëring fgr (m)

0

0

0

0

0

Laag

VBI- aansluiten bij icbe-definitie (n)

0

47

47

47

47

Gemiddeld

0

46

46

46

46

Gemiddeld

0

0

0

0

0

Gemiddeld

Belastingplan 2024

Fiscale maatregelen koopkrachtpakket
a. Verhogen tarief eerste schijf (i)
b. Verhogen tweede knikpunt in de arbeidskorting met € 115
(j)
c. Verlagen aanvangspunt toptarief IB door beperken
indexatie (met 3,55% i.p.v. 9,9%) (k)
d. Verlagen aanvangspunt tweede schijf voor
gepensioneerden door beperken indexatie (met 3,55% i.p.v.
9,9%) (l)

Gemiddeld

Laag

Wetsvoorstel Wet aanpassing fonds voor gemene
rekening (fgr) en vrijgestelde beleggingsinstelling

Wetsvoorstel Wet aanpassing fiscale beleggingsinstelling
Vastgoedmaatregelen in het fbi-regime (o)

Wetsvoorstel Fiscaal kwalificatiebeleid rechtsvormen
Kwalificatiebeleid open cv (p)

Wetvoorstel Wet aanpassing fiscale
bedrijfsopvolgingsfaciliteiten 2024

CPB PUBLICATIE – Certificering budgettaire ramingen Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Pagina 5 van 9

Verlagen vrijstellingspercentage bedrijfsopvolgingsregeling
(BOR) naar 70% boven € 1,5 miljoen
ondernemingsvermogen (q)

40

13

15

17

49

Hoog

Overbruggingswet box 3
Heffing op basis van werkelijke samenstelling vermogen (r)

(a)
(b)
(c)
(d)
(e)
(f)
(g)
(h)
(i)
(j)
(k)
(l)
(m)
(n)
(o)
(p)
(q)
(r)

-385

Hoog

+ is saldoverbeterend/lastenverzwarend.
Betreft alleen het budgettair effect voor de jaren 2024, 2025 en 2026
Structureel vanaf 2024
Structureel vanaf 2024. Reeks tussen haakjes is op transactiebasis. Structureel vanaf 2057
In steekproef. Structureel vanaf 2024
Structureel vanaf 2024
Structureel vanaf 2028
Structureel vanaf 2034
Structureel vanaf 2029
Structureel vanaf 2024
Structureel vanaf 2024
Structureel vanaf 2060
Structureel vanaf 2024
Structureel vanaf 2025
Structureel vanaf 2025
In steekproef. Structureel vanaf 2024
Structureel vanaf 2045
Betreft de raming voor 2026, de jaren 2023 t/m 2025 waren al gecertificeerd. In de overbruggingswet is geen einddatum
opgenomen

Hieronder wordt de certificering van de budgettaire ramingen van de grootste maatregelen 5 en van ramingen
die het onzekerheidsoordeel ‘hoog’ en/of een groot budgettair effect hebben toegelicht. Verdere toelichtingen
van de raming van fiscale maatregelen, opgesteld door het ministerie van Financiën, bevinden zich als bijlage
bij de wetsvoorstellen.

Verhogen vaste voet bpm
Per 1 januari 2025 wordt de vaste voet in de bpm verhoogd met € 200 (in prijzen 2023). Het CPB beoordeelt de
raming als neutraal en redelijk. De belangrijkste bron van onzekerheid betreft de inschatting van de
leeftijdsverdeling van de internationaal verhandelde auto’s. De laatst bekende verdeling naar leeftijd is
afkomstig van de Belastingdienst en betreft het jaar 2017. Deze verdeling is omgerekend naar een verdeling in
2021, rekening houdend met de waargenomen dalende budgettaire opbrengst per auto, en vervolgens bij
gebrek aan verdere informatie, 1-op-1 overgezet naar een verdeling in het jaar 2025. Het CPB beoordeelt deze
inschatting als neutraal maar erg onzeker.

Fiscale maatregelen koopkrachtpakket Belastingplan 2024
In het Belastingplan 2024 is een viertal maatregelen opgenomen met betrekking tot box 1 van de
inkomstenbelasting (a t/m d). Deze maatregelen maken onderdeel uit van het koopkrachtpakket voor 2024 en
dragen bij aan budgettaire dekkingsopgaven.
a.
Verhogen tarief eerste schijf ter dekking zorgpremies en als invulling resterende taakstelling
belastingconstructie en fiscale regelingen
b.
Verhogen tweede knikpunt arbeidskorting met € 115
c.
Verlagen aanvangspunt toptarief IB door beperken indexatie
d.
Verlagen aanvangspunt tweede schijf voor gepensioneerden door beperken indexatie
De maatregelen zijn geraamd op basis van de cMEV en doorgerekend met Mimosi, het CPBmicrosimulatiemodel voor belastingen, sociale zekerheid, loonkosten en koopkracht. Het model vereist

5

In termen van absoluut structureel budgettair effect.

CPB PUBLICATIE – Certificering budgettaire ramingen Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Pagina 6 van 9

weinig aannames over parameters en maakt de simulaties op basis van administratieve data van hoge
kwaliteit, waardoor er weinig onzekerheid in het model of de data zit. Het CPB beoordeelt deze raming als
neutraal en redelijk met een lage onzekerheid.

Verlagen vrijstellingspercentage bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) naar 70% boven €1,5 miljoen
ondernemingsvermogen
Deze maatregel betreft het verlagen van het vrijstellingspercentage van de goingconcernwaarde boven de
drempel van 83% naar 70% en het verhogen van de drempel naar €1,5 miljoen per objectieve onderneming.
De grondslag is ingeschat op basis van de aangiftegegevens schenk- en erfbelasting van de Belastingdienst
voor het jaar 2018. Dit is het meest recente jaar waarover volledige aangiftegegevens inclusief BOR-gevallen
beschikbaar zijn en niet meer significant veranderen. Deze data zijn betrouwbaar, maar relatief oud en
brengen dus een hoge mate van onzekerheid met zich mee. Daarnaast leunt de raming sterk op de
veronderstellingen over het gedragseffect, het ingroeipad en het anticipatie-effect dat optreedt omdat de
maatregel pas in 2025 ingaat. De raming kent daarmee een hoge mate van onzekerheid.

Overbruggingswet box 3
De overgang op een box-3-heffing wordt op basis van werkelijk rendement naar verwachting uitgesteld van
2026 naar 2027. Aangezien de Overbruggingswet box 3 in 2023 reeds volledig is ingevoerd, wordt voor de
raming de endogene ontwikkeling na 2023 buiten beschouwing gelaten. Het geraamde bedrag voor 2026 is
dus hetzelfde als voor de jaren 2023-2025.
De gedragseffecten zijn ingeschat op 20% van wat individuele belastingplichtigen meer gaan betalen onder de
overbruggingswetgeving. Sommige huishoudens, met name beleggers en huishoudens met grote vermogens
en grote schulden in box 3, gaan meer belasting betalen. In het oude stelsel konden schulden worden
afgetrokken tegen het rendement uit Rendementsklasse II (ca. 6%). Hiervoor in de plaats komt een apart
forfait op schulden van circa 2%. Er wordt aangenomen dat belastingplichtigen die onder de
overbruggingswetgeving minder gaan betalen ten opzichte van het oude stelsel, geen significant gedragseffect
vertonen. Deze huishoudens hadden blijkbaar in het oude stelsel een voorkeur voor sparen boven beleggen,
en er is geen reden om aan te nemen dat dit verandert. Enkele huishoudens zullen mogelijk minder gaan
beleggen dan in het oude stelsel, maar dit effect zal beperkt zijn.
Aangenomen wordt dat er geen peildatumarbitrage mogelijk is. Dit is expliciet verboden in de wet. De
omzetting van hoogrenderende overige beleggingen in laagrenderend spaargeld is niet toegestaan in een
periode van drie maanden rond 1 januari. Er komen vragen in de aangifte om dit te kunnen handhaven. Het
CPB beoordeelt de raming inclusief de aanname dat peildatumarbitrage op deze manier niet voorkomt als
redelijk en neutraal, maar hoog onzeker.

CPB PUBLICATIE – Certificering budgettaire ramingen Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Pagina 7 van 9

Bijlage: Toetsingskader
Indien fiscale maatregelen door het CPB gecertificeerd worden, wordt eerst bekeken of de raming van fiscale
maatregelen in aanmerking komt voor uitgebreide beoordeling. Dat is het geval als het budgettaire effect
volgens de raming van het ministerie van Financiën groter is dan 50 mln euro, de belastinggrondslag erg
onzeker lijkt, er sprake kan zijn van sterke gedragseffecten, of als de maatregel politiek omstreden is. 6 Van
belastingmaatregelen die niet aan deze criteria voldoen, maar (mogelijk) wel budgettaire gevolgen hebben,
wordt een steekproef genomen. Maatregelen in de steekproef krijgen dezelfde uitgebreide beoordeling.
Maatregelen die buiten de steekproef vallen en technische maatregelen zijn die naar hun aard geen
budgettaire gevolgen hebben, worden bij de certificering verder buiten beschouwing gelaten.

Uitvoerige beoordeling
De toetsing begint met een aantal vragen, die uiteindelijk elk met ‘ja’ dienen te worden beantwoord.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Is de huidige stand van zaken duidelijk verwoord?
Is de beleidswijziging voldoende toegelicht?
Wordt de kwaliteit van de data voldoende toegelicht?
Worden de onzekerheden van de raming voldoende toegelicht?
Zijn de aannamen voldoende onderbouwd?
Volgt de ex-ante budgettaire raming logisch uit de data en de gemaakte aannamen?
Worden de aanwezigheid en inhoud van eerste-orde gedragseffecten toegelicht?
Is rekening gehouden met (directe) effecten op andere regelingen?

Verder wordt altijd naar de volgende aspecten van een raming gekeken en beoordeeld of de raming daarbij
neutraal en redelijk is:
-

Is er informatie over de omvang van de grondslag? Hoe betrouwbaar is deze informatie?
Waarop zijn de aannamen gebaseerd en zijn deze aannamen redelijk? Komt de raming overeen met de
uitkomsten die op basis van CPB-modellen kunnen worden verwacht?
Zijn de gedragseffecten redelijk en in overstemming met wat in de literatuur gebruikelijk is? Als er geen
literatuur is, zijn er dan vuistregels af te leiden uit informatie van de uitvoeringspraktijk bij eerdere
beleidsveranderingen? Waarop zijn de gedragseffecten gebaseerd?

Onzekerheid
Het Centraal Planbureau geeft een inschatting van de onzekerheid van de raming. Vooralsnog wordt hierbij
gebruikgemaakt van het kader dat geboden wordt door The Office for Budget Responsibility (OBR) in het
Verenigd Koninkrijk. Zie daarvoor tabel B1 en hier.
Drie aspecten van de raming worden in beschouwing genomen: onzekerheden in de modellering, in de data
en in het gedrag. De onzekerheid in het gebruikte model is afhankelijk van de gebruikte aannamen en de

6

Deze condities zijn vergelijkbaar met door de OBR gestelde condities.

CPB PUBLICATIE – Certificering budgettaire ramingen Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Pagina 8 van 9

eenvoud waarmee een basispad en een variant berekend kunnen worden. Dataonzekerheden hangen samen
met de hoeveelheid beschikbare relevante gegevens en de betrouwbaarheid van de bron. Onzekerheid kan ook
voortkomen uit gedrag, wanneer er grote gedragseffecten te verwachten zijn en deze effecten moeilijk in te
schatten zijn.
Tabel B1

Beoordelingscriteria onzekerheid

Beoordeling

Model

Data

Gedrag

Zeer hoog

Zeer moeilijk te modelleren

Zeer weinig data

Geen informatie over
potentieel gedrag

Zeer gevoelig voor onverifieerbare
aannamen

Slechte kwaliteit

Zeer moeilijk te modelleren

Weinig data

Zeer gevoelig voor onverifieerbare
aannamen

Veel van slechte kwaliteit

Moeilijk te modelleren

Niet systematisch verzamelde Gedrag is moeilijk
data
voorspelbaar

Hoog

Gemiddeld-hoog

Gedrag is volatiel of sterk
afhankelijk van factoren buiten
het belastingstelsel

Aanmaken basispad beperkt mogelijk
Gevoelig voor aannamen

Lastig te beoordelen externe
bron
Aannamen kunnen niet
gemakkelijk worden gecheckt

Gemiddeld

Enigszins moeilijk te modelleren

Incomplete data

Aanmaken basispad beperkt mogelijk

Hoogwaardige externe bron

Aanzienlijke gedragsreacties of
afhankelijk van factoren buiten
belastingstelsel

Verifieerbare aannamen
Gemiddeld-laag

Modelleren is eenvoudig

Hoge datakwaliteit

Gedrag is redelijk voorspelbaar

Hoge datakwaliteit

Stabiele en voorspelbare
gedragseffecten

Aantal gevoelige aannamen
Laag

Modelleren is eenvoudig
Nieuwe parameters voor bestaand
beleid
Weinig of geen gevoelige aannamen

Relevantie

[hoog – gemiddeld – laag]

Totale beoordeling

[hoog – gemiddeld – laag]

Voor elk van deze onzekerheidsaspecten zal de relevantie per raming variëren. De een-na-laatste rij beschrijft
de relevantie van ieder aspect voor de desbetreffende raming. De laatste rij geeft een totaaloordeel over de
raming op basis van de voorgaande afwegingen.

CPB PUBLICATIE – Certificering budgettaire ramingen Belastingplan 2024, overige wetsvoorstellen en Overbruggingswet box 3

Pagina 9 van 9