Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 260

Initiatiefnota van het lid Kat over sneller uit de
schulden

Nr. 10

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ARMOEDEBELEID, PARTICIPATIE
EN PENSIOENEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 augustus 2023
Op 2 juni jl. ontving uw commissie een brief van de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) te Den Haag inzake de initiatiefnota van
het lid Kat (D66) over sneller uit de schulden (Kamerstuk 36 260, nr. 2). Op
12 juni heeft er een notaoverleg plaatsgevonden over deze initiatiefnota
(Kamerstuk 36 260, nr. 9). Op 15 juni heeft de vaste commissie SZW
verzocht de brief van de VNG van een reactie te voorzien. Hierbij geef ik
gehoor aan dat verzoek.
Inleiding
Allereerst wil ik mijn dank uitspreken voor de betrokkenheid van de VNG
bij het schuldenvraagstuk. De VNG is voor het kabinet een belangrijke
samenwerkingspartner als het gaat om het op een hoger plan tillen van de
regelgeving en uitvoering van de gemeentelijke schuldhulpverlening. In
deze reactie op de brief van de VNG zal ik allereerst puntsgewijs de
algemene reflectie in de brief behandelen om vervolgens over te gaan op
de aparte beslispunten.
Algemene reactie
1. Waardering nota
In mijn brief van 3 februari 2023 (Kamerstuk 36 260, nr. 3) heb ik mede
namens de Minister voor Rechtsbescherming gereageerd op de initiatiefnota «Sneller uit de schulden» van het lid Kat. Daarin heb ik net als de
VNG mijn waardering uitgesproken voor de initiatiefnota en de
voorstellen die worden voorgesteld. Ik zie in de reactie van de VNG een
gedeelde ambitie om de schuldenproblematiek aan te pakken en
gezamenlijk (de uitvoering van) de gemeentelijke schuldhulpverlening
verder te verbeteren.

kst-36260-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 260, nr. 10

1

2. Preventie
De VNG geeft aan dat in de initiatiefnota de aandacht in haar optiek
onevenredig veel uitgaat naar de curatieve kant van schulden in plaats
van naar preventie en bestaanszekerheid. Ik sluit mij aan bij het belang dat
de VNG hecht aan preventie van geldzorgen en schulden en het borgen
van de bestaanszekerheid. In de Aanpak geldzorgen, armoede en
schulden zijn diverse maatregelen en acties opgenomen gericht op het
vergroten van de bestaanszekerheid en het voorkomen van armoede en
schulden. De voortgang van die maatregelen heb ik beschreven in de
Eerste Voortgangsrapportage van de Aanpak geldzorgen, armoede en
schulden die ik op 8 juni jl. aan uw Kamer heb aangeboden. In dit kader is
ook van belang het eerste deelrapport van de commissie sociaal
minimum, dat ik op 30 juni in ontvangst heb genomen. In dit rapport
worden aanbevelingen gedaan over de hoogte van het sociaal minimum.
Naar verwachting zal de commissie sociaal minimum in september haar
eindrapport publiceren.
3. Schulden bij de overheid
De VNG roept op om verder na te denken over schulden bij de overheid.
Zij vraagt aandacht voor het feit dat de overheid de grootste schuldeiser is
en daarnaast poogt de schulden van mensen op te lossen. Dit punt heeft
ook mijn aandacht. Binnen de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden
is het programma Clustering Rijksincasso een belangrijk initiatief om
vordering vanuit het rijk te stroomlijnen en waar nodig een persoonsgericht aanbod te doen. Het streven is dat de grote Rijkspartijen tezamen
zorgen voor een maatschappelijk verantwoorde overheidsincasso en zo
bijdragen aan het voorkomen van schulden en het oplopen daarvan. Over
de herijking van de Rijksincassovisie en de maatregelen die hierbij horen,
zal ik uw Kamer voor Prinsjesdag informeren.
4. Oplopende schulden
De VNG wijst erop dat de voorstellen uit de initiatiefnota geen oplossing
vormen voor oplopende schulden. Ik lees in deze opmerking van de VNG
een gedeelde ambitie om stappen te zetten en de maatregelen uit de
Aanpak geldzorgen, armoede en schulden om oplopende schulden tegen
te gaan met urgentie uit te werken. Zoals afgesproken in het coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) gaat het kabinet de opstapeling van schulden tegen door een maximum te stellen aan verhogingen,
rente- en incassokosten en wordt de doorverkoop van schulden als
verdienmodel tegengegaan.
Beslispunten
De VNG heeft in haar reactie ook per beslispunt uit de initiatiefnota
Sneller uit de schulden een appreciatie gegeven. Ingevolge uw verzoek zal
ik ook hierop kort reflecteren.
Bij het eerste beslispunt wordt de regering gevraagd om gemeenten de
mogelijkheid te geven om een schuldregeling bindend te maken als twee
derde van de schuldeisers akkoord is. De VNG ziet dit in principe als een
goede mogelijkheid. In reactie op het standpunt van de initiatiefnota
verwijs ik graag naar mijn reactie tijdens het notaoverleg van 12 juni jl.
naar aanleiding van de motie van de leden Romke de Jong en Kat (D66).1
Hoewel het een interessant voorstel is, is verdere uitwerking nodig om
beter zicht te krijgen op de juridische aandachtspunten die zorgvuldig in
1

Kamerstuk 36 260, nr. 8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 260, nr. 10

2

kaart gebracht moeten worden. Ten eerste met betrekking tot het
eigendomsrecht en het karakter van het besluit dat een gemeente neemt.
Ten tweede met betrekking tot het verschil tussen het private karakter van
het huidige dwangakkoord in de Faillissementswet en het mogelijk
bestuursrechtelijke karakter van het gemeentelijk dwangakkoord uit het
voorstel. Zoals de motie vraagt zal ik uiteraard ook de gemeenten bij de
uitwerking betrekken.
Het tweede beslispunt ziet op het beperken van de duur van schuldhulpverleningstrajecten. Zoals aan uw Kamer is gemeld, is zowel het wettelijke
als het minnelijke schuldsaneringtraject per 1 juli ingekort tot 18
maanden. De VNG geeft in haar reactie ook aan dat het punt van de
inkorting van de aflosperiode inmiddels reeds gerealiseerd is. Ik ben de
gemeenten, de VNG en andere organisaties, waaronder NVVK, private en
publieke schuldeisers, dankbaar die zich voor deze spoedige inwerkingtreding hebben ingezet.
Bij het derde beslispunt uit de initiatiefnota wordt de regering gevraagd
de kwaliteitseisen voor schuldhulpverlening verder uit te werken. De VNG
vraagt aandacht voor de reeds ondernomen initiatieven van verschillende
partijen in het veld om de kwaliteit van de schuldhulpverlening te
waarborgen. Ik sluit mij erbij aan dat er belangrijke stappen zijn gezet om
de kwaliteit van de schuldhulpverlening, ondanks de beleidsvrijheid van
gemeenten, te uniformeren. Desalniettemin ben ik ongerust over de
signalen dat het aantal schuldhulptrajecten terugloopt terwijl het aantal
huishoudens met problematische schulden niet daalt. Ik wil daarbij ook
verwijzen naar het laatste bericht van het CBS over opnieuw een
landelijke afname van Wsnp trajecten.2 De signalen neem ik zeer serieus
en ik heb de VNG, NVVK en Divosa gevraagd samen te werken aan een
voorstel voor het verhogen van de instroom in de schuldhulpverlening en
het verbeteren van de dienstverlening en in het specifiek de nazorg. Dit
voorstel verwacht ik binnenkort. Ik heb toegezegd om uw Kamer hier na
het reces over te informeren.
Het vierde beslispunt uit de initiatiefnota roept de regering op om uit te
werken dat alle gemeenten gebruikmaken van saneringskredieten. Net als
de VNG zie ik dat daarin al grote stappen zijn gezet. Onderdeel van
verbetering van de gemeentelijk dienstverlening is het stimuleren van
saneringskredieten onder meer door verbreding van het waarborgfonds
van saneringskredieten. Ik kan u melden dat inmiddels 90% van de
gemeenten gebruik maakt van saneringskredieten.
Bij het vijfde beslispunt wordt de regering gevraagd een centrale
registratie van schuldhulpverleningstrajecten te organiseren, zodat er
beter gemonitord en gecontroleerd kan worden op kwaliteit en effectiviteit. De VNG geeft aan dat centrale registratie van schuldhulpverleningstrajecten niet per definitie iets hoeft te zeggen over de kwaliteit en
effectiviteit. Ik sluit mij aan bij de observatie dat een algemeen registratiesysteem weinig uitspraken kan doen over kwalitatieve indicatoren zonder
dat hier context bij wordt gegeven. Als bijvoorbeeld de zwaarte van een
dossier niet in ogenschouw wordt genomen, is het moeilijk om de
kwaliteit en effectiviteit van verschillende trajecten met elkaar te vergelijken. Wel kan een monitoringstool helpen om inzicht te geven in een
aantal basale, simpele succesfactoren. Op basis van die inzichten kan
dieper onderzoek gedaan worden naar de kwaliteit en effectiviteit van
ingezette instrumenten.

2

https://www.cbs.nl/?sc_itemid=1c777aad-0ca7–4be3-aae2–54ebbb6c0e90&sc_lang=nl-nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 260, nr. 10

3

Tot slot vraagt het zesde beslispunt de regering uit te werken of de
regisseur doorzettingsmacht kan krijgen bij onder andere de rijksoverheid
en rechtbanken om juridische drempels weg te halen die in een schuldregeling in de weg staan.
Net als de VNG zie ik de inspanningen van CJIB, DUO, CAK, UWV,
Belastingdienst, Toeslagen, RvO en SVB, binnen de clustering Rijksincasso, om tot een gezamenlijk overzicht van vorderingen te komen als een
belangrijke ontwikkeling om mensen met schulden beter grip te geven op
hun financiële situatie en daarbij een bijdrage te leveren aan de doorzettingsmacht. Over de voortgang van de clustering Rijksincasso rapporteer
ik periodiek in de voortgangrapportage Aanpak geldzorgen, armoede en
schulden.
De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 260, nr. 10

4