Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3007
Vragen van het lid Arib (PvdA) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de invloed van leefstijlinterventies op het terugdringen van
babysterfte (ingezonden 16 juni 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 29 juni 2011).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het hoge aantal verwijzingen naar een gynaecoloog
van Antilliaanse vrouwen in de deelgemeente Feijenoord?1
Antwoord 1
Ja, ik ben op de hoogte van de door u aangehaalde krantenartikelen.
Vraag 2 en 3
Denkt u dat achtergebleven kennis over risico’s tijdens de zwangerschap
onder Antilliaanse vrouwen een rol speelt bij het grotere aantal complicaties
rond zwangerschap en geboorte?
In welke mate denkt u dat het onvoldoende op de hoogte zijn van de risico’s
tijdens zwangerschap bijdraagt aan de hoge babysterfte in Nederland? In
welke mate denkt u dat de babysterfte zou kunnen worden verminderd door
er voor te zorgen dat vrouwen beter op de hoogte zijn van de invloed van
leefstijl op een gezonde zwangerschap en bevalling?
Antwoord 2 en 3
Er zijn tal van factoren die kunnen leiden tot complicaties tijdens de
zwangerschap en geboorte. Een daarvan is het gebrek aan kennis over de
voorwaarden voor een gezonde zwangerschap. Daarom vind ik het belangrijk
dat voor alle mensen met een kinderwens eensluidende en betrouwbare
informatie beschikbaar komt.
Groepen in achterstandssituaties, maar ook anderen weten vaak niet welke
risico’s een rol spelen. De boodschap en de wijze waarop de informatie
aangeboden wordt, moet in elk geval aansluiten bij de wijze waarop mensen
met een kinderwens geïnformeerd willen worden en aangeboden worden in
de lokale en culturele context van verschillende groepen burgers.
Mijn inzet richt zich op het landelijk ondersteunen van afstemming en
samenwerking van alle partijen die hiervoor verantwoordelijk zijn binnen de
1

ah-tk-20102011-3007
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Trouw 14 juni 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

inhoudelijke kaders die het College Perinatale Zorg (zie vraag 10 zal gaan
ontwikkelen. Dat heeft tot nu toe geresulteerd in concrete basisinformatie die
breed gebruikt kan worden door bijvoorbeeld gemeenten en beroepsgroepen
binnen en buiten de verloskundige zorg. Deze bouwstenen zijn ook gebruikt
voor een basisfolder en voor het actualiseren van kiesbeter.nl. Dit jaar heb ik
een vervolgopdracht gegeven om deze bouwstenen nog beter toegankelijk te
maken voor mensen uit risicogroepen. Verder wordt dit jaar een toolkit
kinderwens gemaakt met diverse kant- en klare producten op deelonderwerpen die professionals kunnen gebruiken. Hierbij wordt specifiek aandacht
gegeven aan producten die zich lenen voor voorlichting aan het bereiken van
mensen in achterstandssituaties.
In het kader van het ZonMw programma «zwangerschap en geboorte» zal in
zowel grote steden als andere specifieke gebieden het kinderwensconsult
worden onderzocht met name als het gaat om risicogroepen. Daarnaast gaat
het Erasmus MC zorgexperimenten uitvoeren met de aanpak van babysterfte
in zes Nederlandse gemeenten. Een van de zorgexperimenten betreft het
experimenteren met programmatische preconceptiezorg aan risicogroepen
via nieuwe methoden en instrumenten die in het Rotterdamse programma
Klaar voor een Kindontwikkeld zijn.
Vraag 4
Wat is uw mening over het feit dat veel vrouwen niet op de hoogte zijn van
het belang van het slikken van foliumzuur vóór de zwangerschap? Bent u
bereid opnieuw een landelijke voorlichtingscampagne over het belang van
foliumzuur te starten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Neen, ik ben niet van plan om een landelijke campagne te starten gericht op
het slikken van foliumzuur. De inname van foliumzuur staat niet op zichzelf
maar dient deel uit te maken van een brede leefstijloriëntatie gericht op een
gezonde zwangerschap en geboorte. Veel meer kies ik ervoor om voorlichting
over foliumzuur op te nemen in de brede context van voorlichting over
gezond zwanger worden, en dan specifiek gericht op risicogroepen. Zie
eveneens het antwoord op de vragen 2 en 3.
Vraag 5
Erkent u het succes van het Aanvalsplan Perinatale Sterfte dat in Rotterdam is
gestart? Vindt u het verantwoord, gezien het feit dat veel vrouwen niet op de
hoogte zijn van risico’s tijdens zwangerschap, te wachten met actieve
voorlichting in de rest van Nederland? Zo ja, waarom? Zo nee, op welke wijze
gaat u dit vormgeven?
Antwoord 5
Ik vind het Aanvalsplan Perinatale Sterfte (Klaar voor een Kind) inderdaad een
goed voorbeeld van een gedegen aanpak om de babysterfte terug te dringen.
Dat is voor de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
mijzelf ook aanleiding geweest om de Rotterdamse aanpak breder in het land
te implementeren. Dat zal geschieden via een pilot binnen een zestal
gemeenten met een gevarieerde mix qua bevolkingssamenstelling en
onderliggende problematiek. Binnen deze pilot zal specifiek aandacht worden
besteed aan een effectieve aanpak van voorlichting via een kinderwensconsult. Dit laatste onderzoek wordt aangestuurd vanuit ZonMw. Ik vind dit
onderzoek noodzakelijk omdat ik precies wil weten op welke manier en onder
welke voorwaarden risicogroepen het best kunnen worden benaderd. Hier
valt immers de meeste winst te behalen. De pilot start dit jaar en zal in 2013
eindigen. Dat betekent geenszins dat vrouwen in de tussenliggende periode
geen voorlichting over een gezonde zwangerschap kunnen ontvangen. Zoals
bij het antwoord op de vragen 2 en 3 aangegeven, is voldoende basisinformatie ontwikkeld of verkeert in ontwikkeling. Voorts geldt dat elke vrouw met
een kinderwens nu al op grond van de Zorgverzekeringswet aanspraak heeft
op een kinderwensconsult door de huisarts.
Vraag 6 en 7
Deelt u de mening dat het niet verantwoord is, gezien de urgentie die
algemeen wordt gevoeld ten aanzien van het terugdringen van babysterfte in
Nederland, twee jaar te wachten op pilots in zes proefgemeenten ten aanzien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

van zorgexperimenten, zoals kinderwensconsult, risicoscreening en voorlichting, omdat algemeen bekend is dat leefstijlinterventies daadwerkelijk van
invloed zijn op het verminderen van babysterfte?
Op welke wijze wordt de voorlichting over gezond zwanger worden aan
groepen in achterstandssituaties precies verbeterd? Welke concrete maatregelen worden daarvoor gebruikt? Kan per bevolkingsgroep precies worden
aangegeven welke knelpunten zich voordoen in het benaderen van deze
groepen en op welke wijze er wél voor wordt gezorgd dat deze specifieke
groepen worden bereikt?
Antwoord 6 en 7
Zoals gemeld bij het antwoord op vraag 5 betekent de proefneming met
verloskundige zorg geenszins dat vrouwen in de tussenliggende periode geen
toegang hebben tot informatie en voorlichting over een gezonde zwangerschap. Voorts ben ik van mening dat niet alle vrouwen met een kinderwens in
Nederland van overheidswege actief informatie behoeven te worden
aangereikt. Veel vrouwen maken een bewuste en weloverwogen keuze om
zwanger te willen worden en gaan gericht op zoek naar informatie over een
passende leefstijl. Dat geldt niet voor de risicogroepen waarop de aangehaalde krantenartikelen doelen. Echter voor deze groepen heb ik niet de
verwachting dat alleen het aanreiken van informatie voldoende is, via een
kinderwensconsult of welke vorm dan ook. Het gaat primair om een
mentaliteitsverandering, of zoals de geïnterviewde mevrouw Saadia Daouari
zegt «Opvoeding is en blijft het belangrijkst». Om deze mentaliteitsverandering te bevorderen, heb ik inzicht, kennis en ervaring nodig inzake geschikte
interventies. Vandaar dat ik aan ZonMw opdracht heb verleend voor een
deelonderzoek naar kinderwensvoorlichting binnen de pilot, welke ik in het
antwoord bij vraag 5 heb beschreven. Op grond van deze bevindingen
kunnen specifieke en concrete maatregelen worden genomen om tot op
heden slecht ontvankelijke doelgroepen te bereiken. Verder verwijs ik ook
naar het antwoord op de vragen 2 en 3.
Vraag 8 en 9
Bent u op de hoogte van het onderzoek naar de geringe mate waarin
verloskundigen zwangeren wijzen op de invloed van alcohol op de zwangerschap?2 Wat is uw mening hierover?
Bent u het eens met de onderzoeker dat verloskundigen getraind dienen te
worden om alcoholgebruik aan de orde te stellen? Deelt u de mening dat zo
snel mogelijk gezorgd moet worden dat vrouwen op de hoogte zijn van het
feit dat alcoholgebruik in de zwangerschap groeiachterstand en hersenbeschadiging tot gevolg kunnen hebben? Op welke wijze gaat u er voor zorgen
dat dit zo snel mogelijk gebeurt?
Antwoord 8 en 9
Ik vind het van belang dat verloskundigen voldoende toegerust zijn om
adequaat over alcoholgebruik te kunnen adviseren. Daarom is een interventiekaart ontwikkeld met behulp waarvan de verloskundige advies op maat kan
geven. Op dit moment loopt er een pilot met deze kaart bij achttien verloskundepraktijken. Zodra de resultaten van deze pilot bekend zijn, zal worden
bezien of de interventiekaart komend najaar kan worden aangeboden aan alle
verloskundepraktijken.
Vraag 10
Kan precies worden aangegeven wat de stand van zaken is rond het College
Perinatale Zorg (CPZ); wie zitten in dit college, welk werkplan en tijdspad
hanteert het CPZ, op welke wijze wordt het gevoel van urgentie dat duidelijk
naar voren kwam uit het rapport van de Stuurgroep Zwangerschap en
geboorte nu zo snel mogelijk vertaald naar concreet beleid?
Antwoord 10
Op donderdag 16 juni 2011 is het College Perinatale Zorg officieel gestart. Het
College bestaat uit alle voor de verloskundige zorg relevante beroepsverenigingen, brancheorganisaties, zorgverzekeraars en consumentenorganisaties.
Het bestuur wordt gevormd uit een onafhankelijk voorzitter en leden die zijn
2

Trouw 13 juni 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

voorgedragen vanuit de voornoemde organisaties. Het College is zich bewust
van de urgentie om snel met concrete producten en maatregelen te komen.
Daartoe gaat zij na de zomer aan de slag in een zevental commissies, waarin
de volgende beleidsonderwerpen aan bod komen:
– Ontwikkelen en afstemmen onderzoeksagenda voor verloskundige zorg (in
samenwerking met ZonMw);
– Ontwikkelen van multidisciplinaire richtlijnen, standaarden (waaronder de
verloskundige indicatielijst) en protocollen;
– Operationalisering van de resultaten uit de landelijke perinatale audit, de
perinatale registratie en relevant wetenschappelijk onderzoek;
– prenatale en postnatale voorlichting;
– bevorderen en ondersteunen van regionale verloskundige samenwerkingsverbanden;
– realisatie van perinataal webbased dossier.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4