Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 176

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering
ter uitbreiding van het spreekrecht van
slachtoffers en nabestaanden in het strafproces

Nr. 8

AMENDEMENT VAN DE LEDEN VAN DER STEUR EN RECOURT
Ontvangen 15 mei 2012
De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:
I
In artikel I, onderdeel C, vervalt in artikel 51e, tweede lid, eerste volzin,
«over de gevolgen die de strafbare feiten genoemd in het eerste lid, bij
hen teweeg hebben gebracht».
II
In artikel I, onderdeel C, wordt in artikel 51e, derde lid, «te willen
verklaren over de gevolgen die het overlijden van het slachtoffer bij hem
teweeg heeft gebracht» vervangen door: een verklaring te willen afleggen.
Toelichting
Dit amendement beoogt het spreekrecht van slachtoffers en
nabestaanden uit te breiden en daarmee te voldoen aan de behoefte die
veel slachtoffers of hun nabestaande(n) hebben. Het slachtoffer of een
nabestaande krijgt middels dit amendement gelegenheid om in zijn
verklaring onder meer ook te spreken over de gevolgen die het strafbare
feit bij hem teweeg heeft gebracht, over de wijze waarop het slachtoffer
de opsporing van die strafbare feiten en de daarop volgende strafvervolging heeft ervaren en over zijn gevoelens of gedachten ten aanzien van
de verdachte. Zij kunnen zich voorts uitspreken over de gewenste
strafmaat. Dit betreft een spreekrecht en zeker geen spreekplicht.
Het is aan het slachtoffer of diens nabestaande om zelfstandig – desgewenst geadviseerd door de behandelend officier van justitie of Slachtofferhulp Nederland – de omvang van de gewenste verklaring te bepalen.
De zogenoemde «secundaire victimisatie» ligt om die reden minder voor
de hand. Een slachtoffer of diens nabestaande kan uiteraard van het
spreekrecht afzien of een gemachtigde in de gelegenheid stellen om
namens hem te spreken als het afleggen van de verklaring als te
belastend wordt ervaren (zie art. 258, zesde lid, van het wetsvoorstel).

kst-33176-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 176, nr. 8

1

Een eventuele opvatting over de strafmaat is uiteraard niet bindend
voor de officier van justitie en/of de rechter. Het is en blijft de officier van
justitie die de strafeis bepaalt en het is en blijft de rechter die de strafmaat
vaststelt na afweging van alle betrokken belangen. Wel is denkbaar dat de
officier van justitie en de rechter bij afwijking van de door het slachtoffer
of diens nabestaande(n) gewenste strafmaat, kort toelichten waarom
daarvan afgeweken wordt. Deze toelichting kan ter zitting al mondeling
plaatsvinden en eventueel ook in het requisitoir of vonnis, zulks ter keuze
van de betrokken officier van justitie of rechter.
Dit amendement maakt daarnaast een eind aan de onduidelijkheden die
er op dit moment op het gebied van het spreekrecht zijn. Er zijn rechters
die al een vrije verklaring toelaten en er zijn rechters die dat niet doen.
Indieners achten deze rechtsongelijkheid ongewenst. Indieners brengen
met dit amendement geen verandering in het uitgangspunt dat de rechter
onder verwijzing naar de orde ter zitting, een begrenzing kan aanbrengen
aan het spreekrecht.
Niet uitgesloten is dat het slachtoffer mededelingen doet die de
bewijsvoering raken. Het is mogelijk dat in dit geval de officier van justitie,
dan wel de raadsman van de verdachte het slachtoffer zou willen horen
om deze verklaring ook onder ede te laten afleggen. Het is verstandig dat
het slachtoffer over dit mogelijke gevolg van zijn verklaring wordt
geadviseerd door bijvoorbeeld de behandelend officier van justitie of
Slachtofferhulp Nederland. Desgewenst kan het slachtoffer zich dan
beperken tot een verklaring die alleen ziet op zijn eigen ervaringen.
Overigens merken indieners op dat het slachtoffer vaak al als getuige is
gehoord en dat een verwijzing naar het proces-verbaal in dat geval
afdoende is.
Van der Steur
Recourt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 176, nr. 8

2