3
Energieprestatievergoeding
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek en de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte
in verband met de mogelijkheid voor verhuurder en huurder
een energieprestatievergoeding overeen te komen ( 34228
).
De voorzitter:
Goedemorgen allemaal. Ik heet de minister en de geachte
collega's van harte welkom. Wij hopen de behandeling van
dit wetsvoorstel deze ochtend volledig af te ronden.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer Albert de Vries (PvdA):
Voorzitter. De Partij van de Arbeid hecht aan het halen van
de doelstellingen uit het energieakkoord. Volgens de Nationale Energieverkenning 2015 liggen wij op schema met
de energiebesparing op het vlak van wonen. Vergis je echter
niet: wij liggen op schema met het maken van plannen. Ik
vraag natuurlijk om de uitvoering van die plannen. Het
wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, kan deze uitvoering een flinke zet in de rug geven. Ook voor de innovatie,
het stimuleren van meer industriële bouwconcepten en
voor de werkgelegenheid is deze wet van belang. De introductie van een energieprestatievergoeding (epv) helpt de
projecten waarmee wordt beoogd om woningen vrijwel
geheel energieneutraal te maken door isolatie en energieopwekking. Dat levert een forse energiebesparing op en
het verhoogt het comfort van de woning.
De Partij van de Arbeid heeft het initiatief De Stroomversnelling omarmd als een aansprekend voorbeeld waaruit blijkt
hoe nul-op-de-meterwoningen in een behoorlijk tempo te
realiseren zijn. De Stroomversnelling heeft ook model
gestaan bij het ontwerpen van deze wet. De initiatiefnemers
zijn tevreden met de wet en met de uitwerking in de AMvB.
Ook de Partij van de Arbeid is tevreden, maar uiteraard zijn
er wel nog vragen en kanttekeningen.
Wij gaan ervan uit dat de epv eveneens toepasbaar zal zijn
voor andere projecten met hetzelfde doel als De Stroomversnelling. Van de markt horen wij dat het instrument van de
epv door het gebruik van de term "all electric" bij sommige
oplossingen niet zou kunnen worden toegepast. Kan de
minister op die kritiek reageren? Wij vinden het jammer dat
projecten waarbij de energiewinning collectief in de wijk
plaatsvindt, niet onder deze wet worden gebracht. Wij vragen de minister om te onderzoeken of dit later alsnog
mogelijk gemaakt kan worden. Kan hij dat toezeggen?

van het oorspronkelijke, minder bureaucratische idee
afgestapt?
Voor het draagvlak voor energiebesparing is het van belang
dat de uitvoering van de aanpak van de woning en de
jaarlijkse verrekening van kosten en baten transparant
plaatsvinden. Wij zijn er blij mee dat het wetsvoorstel
voorziet in een goede jaarlijkse informatievoorziening door
de verhuurders aan de huurders. Uiteraard is het van belang
dat de theoretische berekeningen kloppen met het feitelijke
energiegebruik. Verder zijn wij er blij mee dat de huurcommissie is aangewezen voor de behandeling van geschillen.
Wij vragen ons nog wel af of deze commissie voldoende
objectieve criteria heeft waaraan bij de beoordeling van
geschillen kan worden getoetst, anders dan de criteria billijkheid en redelijkheid. Zal de commissie bij de beoordeling
ook de effecten van het aan de epv aangepaste woningwaarderingsstelsel meewegen? Kan de minister daar duidelijkheid over verschaffen? Eigenlijk zou de ingrijpende aanpak
van de woning voor de huurder, naast meer wooncomfort,
ook enig financieel voordeel moeten opleveren. Wij
schrikken ervan dat in de toelichting op het wetsvoorstel
staat dat dit niet in alle gevallen kan worden gegarandeerd.
Wij willen bij de minister de afspraak onder de aandacht
brengen die Aedes en de Woonbond hierover hebben
gemaakt. Die afspraak betreft een woonlastenwaarborg,
die wil zeggen dat een huurder er gegarandeerd niet in
woonlasten op achteruit zal gaan. In het licht van de
bestaande afspraak hoeft er over de overname van dit
beginsel geen strijd te zijn. De Partij van de Arbeid zou het
daarom zeer op prijs stellen als dit beginsel in de AMvB
werd vastgelegd. Wij overwegen op dit punt een motie in
te dienen.
Met de energieprestatievergoeding is een voorwaarde voor
een snelle en brede invoering van nul-op-de-meterwoningen
geregeld. Er is echter nog een andere voorwaarde nodig
om de ambitie in de door de Kamer aangenomen motieSchouten/De Vries echt te kunnen waarmaken: ervoor te
zorgen dat alle sociale huurwoningen in 2035 zo goed al
energieneutraal zijn. Die voorwaarde is: duidelijkheid over
de salderingsregeling. De salderingsregeling stelt dat men
net zo veel geld krijgt voor aan het net geleverde energie
als dat men moet betalen voor energie die van het net wordt
afgenomen. Die regeling is gegarandeerd tot 2020 en wordt
in 2017 geëvalueerd. De Partij van de Arbeid snapt dat het
nodig kan zijn om deze regeling te versoberen. Het feit dat
het onbekend is tot welk niveau die versobering zal plaatsvinden, maakt dat corporaties aarzelen om nu investeringen
te doen. Het maakt het voor hen ook lastig om borging te
krijgen voor leningen met een looptijd tot ver na 2020. De
minister van Economische Zaken moet die duidelijkheid
verschaffen. Wij hopen dat deze minister nog eens op spoed
zal aandringen. We schieten er niets mee op als we het ene
probleem oplossen en het andere te lang laten liggen; dan
komen die vele plannen, die inmiddels klaarliggen, alsnog
niet van de grond.

Wij constateren dat in het wetsvoorstel is afgestapt van het
aanvankelijke idee van De Stroomversnelling, namelijk dat
de energierekening van de energiemaatschappij zal worden
vervangen door een rekening van de coöperatie voor de
aanpassing van de woning tot een nul-op-de-meterwoning.
De relatie met de energiebedrijven blijft echter in stand en
er moet elk jaar verrekend worden. Waarom is de minister

Tot slot. Niet alle woningen zijn geschikt om aangepast te
worden tot nul-op-de-meterwoningen. In sommige woningen is een dergelijke investering ook niet meer rendabel te
maken. Voor dergelijke woningen zijn labelsprongen vaak
nog wel haalbaar. Wij hebben het al eerder gevraagd, maar
wij zouden graag onderzocht zien of een met de epv vergelijkbare regeling ook op labelsprongen kan worden toegepast. Hoe ver is de minister met dit onderzoek?

Tweede Kamer

13 januari 2016
TK 41

Energieprestatievergoeding

41-3-1

De heer Madlener (PVV):
Ik wil de heer De Vries een vraag stellen. Woont de heer De
Vries eigenlijk zelf wel in zo'n nul-op-de-meterwoning?
De heer Albert de Vries (PvdA):
Nou, mijn label is er behoorlijk op vooruitgegaan doordat
ik veertien zonnepanelen op mijn dak heb laten plaatsen.
Ik kom dus een heel eind in de buurt.
De heer Madlener (PVV):
Het antwoord is dus nee.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Inderdaad.
De heer Madlener (PVV):
Is de heer De Vries op de hoogte van de problemen die er
vaak zijn met dit soort woningen? Zo stijgt het wooncomfort
vaak niet, maar daalt het juist. 's Winters kunnen mensen
in de kou zitten, 's zomers in de hitte. De ventilatie kan
onvoldoende werken. Kent hij die problemen? Wat moet
er gebeuren met alle mensen die met die problemen te
maken krijgen?
De heer Albert de Vries (PvdA):
Dat probleem zullen we later dit jaar bespreken, als we
praten over de nieuwe Wet kwaliteitsborging voor het
bouwen. In de bouw worden er helaas nog veel fouten
gemaakt en worden garanties vaak niet nagekomen. Wij
vinden dat de bouwer veel vaker aansprakelijk moet kunnen
worden gesteld en dat de consumenten, de gebruikers van
de woningen, moeten worden ontzorgd als dit soort problemen zich voordoen. Wij zijn het hier dus over eens, maar
volgens mij moeten wij dit bespreken bij dat andere wetsvoorstel.

De heer Van der Linde (VVD):
Voorzitter. Wij bespreken nu de wijziging van Boek 7 BW
in verband met de invoering van een Energieprestatievergoeding. In gewoon Nederlands: als huurder krijg je daardoor een beter huis, je krijgt elke maand een veel lagere
energierekening, en in ruil daarvoor betaal je iets extra's
aan je verhuurder. De VVD is blij met dit wetsvoorstel en
de invoering kan ons niet snel genoeg gaan. Verhuurders
krijgen eindelijk de mogelijkheid om zinvol te investeren in
energiebesparende maatregelen en bouwbedrijven staan
te popelen om aan de slag te gaan. Met deze maatregelen
kunnen we bijvoorbeeld grote stappen zetten met de ruim
2 miljoen corporatiewoningen in Nederland. Die voorraad
is tamelijk uniform, met vooral veel rijtjeshuizen, die in
enkele dagen energieneutraal kunnen worden gemaakt.
Maar het wetsvoorstel reikt verder. Ook kleine verhuurders
kunnen deze vergoeding aangrijpen. Het hoeft niet meteen
nul op de meter te zijn. Je maakt een zakelijke afweging.
De verhuurder geeft geld uit aan maatregelen die zichzelf
echt terugverdienen, want anders kan hij ze niet doorberekenen aan de huurder. Het gaat nu eens niet om subsidies
en zachte leningen, maar gewoon om een goede deal: goed
voor het milieu, voor de energie-onafhankelijkheid van

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

Nederland, voor de huurder en de verhuurder en niet te
vergeten voor de Nederlandse bouwsector.
Dit betekent niet dat de VVD geen opmerkingen meer heeft
bij het wetsvoorstel. Ik wil bij twee punten stilstaan. Ten
eerste is het voorstel er volledig op gericht dat de huurder
er echt geen cent op achteruitgaat. De energieprestatiever2
goeding wordt gemaximeerd op €1,40 per m , de huurder
heeft geen last van fluctuaties in de opbrengst en de overeengekomen energieprestatievergoeding kan worden
teruggedraaid door de huurcommissie.
Dat is de huurder allemaal van harte gegund, maar in vergelijking met een koophuis wordt de verhouding wel scheef.
Wie een nieuwbouwhuis koopt, wordt geconfronteerd met
zeer strenge eisen. Een energieprestatiecoëfficiënt van 0,4
— ik mag van mijn collega Elias geen "beleidskoeterwaals"
gebruiken, maar dat staat ongeveer gelijk aan energielabel
A+++ — kost je als koper duizenden euro's die je steeds
moeilijker kunt terugverdienen. Het energiebeleid mag
blijkbaar wat kosten, maar dan vooral voor mensen met
een eigen huis. Een huizenbezitter die iets wil doen, heeft
geen idee waar hij moet beginnen, bij het dak of bij de vloer
of bij de muren. Niemand kan het hem vertellen. In een
novelle op het Belastingplan hebben we 100 miljoen vrijgemaakt voor verduurzaming van woningen. Kunnen wij deze
regeling zo inrichten dat eigenaren van nieuwbouwwoningen daarvan profiteren en dat de terugverdientijd kan
worden verkort?
Dan kom ik op mijn tweede aandachtspunt. Het huurrecht
wordt er niet overzichtelijker op. We krijgen nu een
samenloop van de energieprestatievergoeding en het
woningwaarderingsstelsel. Dat geeft namelijk ook punten
voor het energielabel. De minister geeft aan dat hij het
Besluit huurprijzen woonruimte daarop zal aanpassen. Kan
hij aangeven hoe die wijziging eruit gaat zien? De VVD kan
zich voorstellen dat we energiemaatregelen helemaal uit
het woningwaarderingsstelsel halen en naar de energieprestatievergoeding verhuizen. Je hebt als huurder immers al
een lagere energierekening en het is onlogisch dat je daar
dan ook weer huurtoeslag voor krijgt. Dat lijkt me gratis
geld, of leidt dit nu weer tot een complexe discussie over
de liberalisatiegrens? Is de minister bereid om na te denken
over een woningwaarderingsstelsel zonder energielabel en
de Kamer daarover per brief te informeren? Het zou de VVD
een lief ding waard zijn als we het hele sociale huurrecht
sterk zouden vereenvoudigen en de huurtoeslag daarin
meenamen. Niet zozeer om erop te bezuinigen maar vooral
om het begrijpelijk te maken voor de mensen die het aangaat. We zien dan ook uit naar het ibo over huurtoeslag.
Kijkt de minister daarbij ook of energiebesparende maatregelen die leiden tot hoge huur drukken op de betaalbaarheid
van de huurtoeslag? Zo ja, komen daar oplossingen voor?
Deze punten van aandacht mogen geen reden zijn om nu
de energieprestatievergoeding te vertragen. Laten we
ervoor zorgen dat verhuurders, investeerders en bouwers
snel aan de slag kunnen zodat wij ook snel de doelstellingen
van het energieakkoord waar kunnen maken.

De heer Koolmees (D66):
Voorzitter. Voor D66 is duurzaamheid een speerpunt. Te
denken valt aan het beschermen van ons prachtige duinlandschap, het verbeteren van de luchtkwaliteit in de grote

13 januari 2016
TK 41

41-3-2

steden en het onderwerp van vandaag, namelijk het energiezuiniger maken van de gebouwde omgeving.
De heer Madlener (PVV):
Ik hoor de heer Koolmees spreken over het beschermen
van ons prachtige duinlandschap, maar het is toch zijn
partij die vlak voor de kust al die windmolens wil bouwen?
De heer Koolmees (D66):
De heer Madlener had in de plannen van de heer Kamp
kunnen lezen dat die toch echt buiten de kust worden
gebouwd, maar inderdaad, we investeren ook op dit punt
in duurzame energie.
De heer Madlener (PVV):
Daarom vraag ik de heer Koolmees om de woorden
"beschermen van ons duinlandschap" terug te nemen. Wat
D66 namelijk vooral doet, is het verpesten van ons landschap. Als je straks op het strand loopt, kijk je tegen een
stel D66-windmolens aan.
De heer Koolmees (D66):
Volgens mij worden die windmolens niet in de duinen
gebouwd.
Ik ga verder. In het ene geval moet je omwille van het milieu
beschermen en belemmeringen opwerpen, maar in andere
gevallen moet je juist progressief te werk gaan en belemmeringen wegnemen. Dat geldt ook voor de huurmarkt. De
energieprestatievergoeding zal ervoor zorgen dat verhuurders die al langer aan de slag willen met vergroening, daar
nu voor kunnen kiezen. Ze krijgen een mooie stimulans om
hun aanbod energieneutraal te maken en dat is positief.
Het wetsvoorstel van vandaag laat zien dat duurzaamheid
prima gecombineerd kan worden met verstandige economische beslissingen. In grote lijnen is de fractie van D66
dan ook zeer positief over dit wetsvoorstel. Het is een goede
stap in de richting van het stimuleren van energiebesparing
en het verhogen van het wooncomfort — ja, mijnheer
Madlener — voor veel Nederlanders.
Ik dank de minister en zijn ambtenaren voor de uitgebreide
schriftelijke beantwoording van onze vragen. Veel onduidelijkheden zijn daarmee weggenomen. Ik heb nog drie punten
voor de behandeling van vandaag. Mijn eerste punt betreft
de vraag of huurders er genoeg van profiteren. De heer De
Vries raakte ook aan dit punt. Mijn tweede punt betreft de
uitbreiding naar andere regelingen, bijvoorbeeld voor kantoorpanden. Mijn derde punt betreft een eventuele evaluatie
van de regeling.
Het wetsvoorstel is vooral voor verhuurders een stap
vooruit om echt met duurzaamheid aan de slag te gaan.
Mijn fractie is echter bang dat er voor huurders minder
aansporing is. De heer De Vries zei al dat het risico bestaat
dat de huren omhooggaan. Je hebt toch medewerking
nodig van de huurders om tot deze grote investeringen
over te kunnen gaan. De huurders spelen door dit wetsvoorstel quitte en in sommige gevallen kunnen ze er ook op
achteruitgaan, omdat de woonlasten wel degelijk stijgen.
Dan kan het draagvlak voor deze grote investeringen worden ondermijnd. Daarom heb ik de volgende vraag. Is het

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

mogelijk om de opbrengsten die de verhuurder krijgt uit
het verduurzamen van het woningaanbod te delen tussen
verhuurder en huurder? Ik krijg hierop graag een reactie.
Dan mijn tweede punt. Het vergroenen van het woningaanbod is een belangrijke stap naar duurzaamheid, maar met
alleen deze stap zijn we er nog niet. Ons land kent bijvoorbeeld vele kantoorpanden die geenszins energieneutraal
zijn en waarvan ook nog een groot deel leegstaat. In de
nota naar aanleiding van het verslag gaat de minister hier
al op in. Bijvoorbeeld voor kantoorpanden die worden
omgebouwd tot woningen geldt deze regeling, maar geldt
die ook voor normale kantoorpanden? De heer De Vries
had het zo-even over de postcoderoos. Nu is het zo dat
energiebesparingsmaatregelen die aan het pand zijn verbonden wel meetellen, maar dat geldt niet voor de mogelijkheden die verbonden zijn aan de postcoderoos. Mijn
vraag is dan ook of uitbreiding mogelijk is.
De heer Albert de Vries (PvdA):
De heer Koolmees vraagt of de winst van nul op de meter
niet beter verdeeld zou kunnen worden. In mijn inbreng
heb ik de vraag gesteld of niet de garantie gegeven kan
worden dat mensen er niet in woonlasten op achteruit zullen
gaan. Dat gaat minder verder dan de vraag van de heer
Koolmees, maar zou hij bereid zijn om dat te ondersteunen?
Volgens mij zijn we het eens over het feit dat we niet aan
het draagvlak moeten morrelen en dat mensen er ook echt
op vooruit moeten kunnen gaan en er in ieder geval niet
op achteruit mogen gaan, waarbij de 75% die nodig is om
tot planrealisatie te komen gehaald wordt.
De heer Koolmees (D66):
Ik zal een uitgebreid antwoord geven omdat het een ingewikkelde vraag is. Ik ben het met de heer De Vries eens dat
je draagvlak nodig hebt. Sterker nog, 70% van de huurders
moet instemmen wil je dit voor elkaar krijgen. Dan helpt
het niet als de woonlasten per saldo omhooggaan, want
dan komt er niets van terecht. Dat ben ik dus met de heer
De Vries eens. Tegelijkertijd ben ik ook gevoelig voor het
argument van het wooncomfort en de voorspelbaarheid
van de lasten. Het gaat dus twee kanten op. Het gaat erom
te komen tot een win-winsituatie. Hoe kun je ervoor zorgen
dat verhuurder en huurder samen hiervan profiteren? Zoals
de heer De Vries aangaf ondersteunen Aedes en de Woonbond de afspraak om het gelijk te houden. Ik denk ook dat
dit echt nodig is voor het draagvlak, maar ik ben ook
benieuwd te vernemen of de minister nog interessante
invalshoeken op dit punt heeft in zijn beantwoording straks.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Volgens mij zijn we het er dan niet over oneens dat er in
het kader van het woningwaarderingsstelsel extra punten
worden gegeven voor het comfort en dat dit tot een kleine
huurstijging kan leiden. Echter, ten aanzien van het energieverbruik mag de huurder wat ons betreft niet een hogere
rekening krijgen. Daar duidt de afspraak van Aedes en de
Woonbond ook op, die op individueel niveau garandeert
dat mensen er op dat punt niet op achteruit mogen gaan.

13 januari 2016
TK 41

41-3-3

De heer Koolmees (D66):
Ik ben het met de heer De Vries eens. Het is de gecompliceerde werkelijkheid van verschillende regelingen die bij
elkaar worden opgeteld.

in de verbouwing zitten en daarna in de kou." Wat vindt u
daarvan en waarom wilt u al die andere mensen dan ook
zo'n nul-op-de-meterwoning aansmeren?

Ik vervolg mijn betoog. Ik was gebleven bij de kantoorpanden en bij de postcoderoos. Mijn vraag aan de minister is
of het mogelijk is de maatregelen die voor de huur worden
genomen ook als blauwdruk te gebruiken voor verdere
maatregelen die ten aanzien van bijvoorbeeld kantoorpanden kunnen worden ingezet om energiebesparing te stimuleren. Veel hangt natuurlijk af van de precieze uitwerking.
De details van de energieprestatievergoeding wordt vastgesteld bij Algemene Maatregel van Bestuur. Mijn vraag is
dan ook wanneer die er komt en wanneer we daarover gaan
praten. De minister maakt nu het gebaar dat die er al is …
Of begrijp ik nu van hem dat die er binnenkort zal zijn? Dat
gaan we straks dan wel van hem horen.

De heer Koolmees (D66):
Ik ontken niet dat deze effecten er zijn. Ik heb zelf een aantal
jaren geleden in een huis gewoond waar de eerste generatie
warmteterugwininstallaties zat waar ook allerlei problemen
mee waren, die overigens zijn opgelost. Naast deze signalen, die ik ernstig vind, waarmee wij aan de slag moeten
en waarvan de heer De Vries daarnet zei dat wij er later dit
jaar uitgebreid over gaan praten, zijn er natuurlijk ook heel
veel signalen dat er wel degelijk veel comfortverbetering
gerealiseerd wordt, met alle voorbeelden die wij ook zien.
Dus laten we daar genuanceerd over praten bij de behandeling van dat wetsvoorstel, maar vooral een stimulans
zien om hier mee verder te gaan.

Mijn derde punt gaat over de evaluatie en de effecten van
het wetsvoorstel. We hopen natuurlijk dat dit wetsvoorstel
ervoor gaat zorgen dat er meer wordt geïnvesteerd om
energiebesparing en duurzaamheid te bereiken. Daarom
vraag ik de minister om deze wet binnen een aantal jaren,
bijvoorbeeld in 2018, te laten evalueren om de effecten
ervan in kaart te brengen en te bezien of er aanvullende
wijzigingen noodzakelijk zijn.
Duurzaamheid is een uiterst belangrijk thema, waarbinnen
de afgelopen jaren grote stappen zijn gezet. Deze minister
heeft daar zelf ook grote stappen in gezet, waarvoor complimenten. Dit wetsvoorstel is weer een stap vooruit, maar
er is nog meer mogelijk. De heer Van der Linde had het zoeven over de 100 miljoen uit de enveloppe van het Belastingplan die ook wordt ingezet voor de gebouwde omgeving
voor particulieren. Dat lijkt mij een goede ontwikkeling. Als
fractie van D66 zullen we deze minister blijven aansporen
om hiermee verder aan de slag te gaan.
De heer Madlener (PVV):
De heer Koolmees is zo'n ontzettende fan van duurzaamheid
en daar moet zoals gewoonlijk alles voor wijken bij D66.
Woont de heer Koolmees zelf ook in zo'n nul-op-de-meterwoning? Ik neem aan van wel, want hij vindt dat zo geweldig.
De heer Koolmees (D66):
Nee, ik woon niet in een nul-op-de-meterwoning. Ik heb,
net als de heer De Vries, de afgelopen jaren wel fors geïnvesteerd in energiebesparing, dus in dubbel glas, en ik heb
mijn en de vloer geïsoleerd, maar niet een nul-op-demeterwoning.
De heer Madlener (PVV):
Dat snap ik wel, want de berichten over het comfort van
die nul-op-de-meterwoning zijn ook niet best. U kent
waarschijnlijk het bericht van de afgelopen dagen in het
Brabants Dagblad dat een project in Tilburg erg is tegengevallen. De bewoners moeten nu met petroleumkacheltjes
hun huis verwarmen. Een bewoner liet tegenover het Brabants Dagblad weten, zich belazerd te voelen. "De woonlasten blijven gelijk, maar ons woongenot is weg en we hebben
een hoop ellende gehad van de renovatie, drie maanden

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

De heer Bashir (SP):
Voorzitter. De SP-fractie wil dat er meer betaalbare sociale
huurwoningen komen, maar wij willen dat deze nieuwe
woningen, maar ook de bestaande huurwoningen, duurzaam en toekomstbestendig zijn. Een energieneutrale
woning, dus een woning die geen energierekening heeft,
is goed voor de portemonnee en helpt om het milieu te
beschermen en ons onafhankelijk te maken van fossiele
brandstoffen.
De vraag is echter of bij het wetsvoorstel dat nu voorligt
het stimuleren van energieneutrale woningen op de juiste
manier gebeurt en of de huurder er niet op achteruit zal
gaan. De SP-fractie heeft hierover grote twijfels. Voor ons
zijn er dan ook vier punten van zorg waar wij graag uitleg
en toezeggingen van de minister op willen hebben.
Kan de minister toezeggen dat de uitwerking van het
wetsvoorstel zodanig is dat de huurder er in woonlasten
niet op achteruit zal gaan? Wij willen dat er meer energieneutrale woningen komen, maar gebeurt dat ook als de
huurder hier niet of nagenoeg niets van in de portemonnee
merkt? Waar is op dit moment het voordeel van de huurder?
Deze moet naast de huur en de servicekosten met dit
wetsvoorstel nog een bedrag betalen, namelijk de energieprestatievergoeding. Kan de minister toezeggen dat de
energieprestatievergoeding niet hoger zal zijn dan de
energierekening? De verhuurder garandeert weliswaar een
maximale warmtevraag en die baseert hij dan wel op
allerlei aspecten, zoals een energie-index. Die kan natuurlijk
afwijken van de echte prestaties en dan betaal je als huurder
uiteindelijk wel mee aan extra energiekosten die niet worden gecompenseerd door een lagere energieprestatievergoeding. Hoe gaat de minister dat goed regelen?
Wat ik me ook kan voorstellen is dat de energieprijs door
de groene innovatie in de toekomst nog verder naar beneden dan gaan. Dan zit je als huurder vast aan een energieprestatievergoeding die gebaseerd is op de energierekening
van nu. Het is dan geen aantrekkelijk vooruitzicht om nu
als pionier mee te werken aan het tot stand komen van
energieneutrale woningen en straks flink mee te moeten
betalen, terwijl mensen die geen energieneutrale woning
hebben dat niet betalen. Hoe gaat de minister ervoor zorgen
dat de pioniers van nu niet de verliezers worden van straks?

13 januari 2016
TK 41

41-3-4

En wat gaat er gebeuren met de opbrengst van de vergoedingen? Een verhuurder kan na de investering eindeloos
de vergoeding in rekening brengen. Waarom wordt de
opbrengst van de energieprestatievergoeding niet geoormerkt voor investeringen in duurzaamheid? Dan geef je
duurzaamheid pas een echt impuls.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik zie het nadeel van de energieprestatievergoeding dat de
heer Bashir noemt ook wel. Maar wat is volgens hem dan
het alternatief?
De heer Bashir (SP):
Als je een duurzame investering doet, is daar heel veel
belastinggeld mee gemoeid. We hebben immers allerlei
regelingen, zoals de SDE+-regeling. We hebben 100 miljoen
vrijgemaakt met het Belastingplan. Het lijkt mij logisch dat
de vergoeding die ertegenover staat, wordt gebruikt om
duurzaamheid een impuls te geven. Tegelijkertijd moet je
ervoor waken dat de pioniers van nu niet de betalers en de
losers van straks zijn. Dan zou het eerlijker zijn om een
koppeling met de energierekening tot stand te brengen. Je
spreekt iets met elkaar af. Stel dat de energierekening flink
naar beneden gaat en dat er opbrengsten tegenover staan.
Dan is het logisch dat ook de huurder daar een groter deel
van in de portemonnee krijgt.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik heb het moeilijk met het volgende. We willen blijkbaar
met zijn allen een soort Energiewende in Nederland, maar
de heer Bashir zegt eigenlijk op voorhand dat hij wil dat
40% van de Nederlanders, namelijk iedereen met een
huurhuis, daar niets van merkt in zijn portemonnee. Die
twee punten krijg ik niet met elkaar verenigd.
De heer Bashir (SP):
Ik wil het juist andersom. Ik wil juist dat de huurder er wel
iets van merkt in zijn portemonnee. Willen we echt van onze
olie- en gasverslaving af, dan moeten we ook verduurzamen. Dan moeten we investeren in energieneutrale
woningen. Dat wordt gerealiseerd als mensen er ook echt
iets van in hun portemonnee merken, niet alleen nu maar
ook straks. Ik kan mij voorstellen dat als straks de energieprijzen nog verder naar beneden gaan, mensen niet geneigd
zijn om nu die investering te doen en een contract aan te
gaan met de verhuurder.
De heer Van der Linde (VVD):
Mijn probleem betreft de vraag wie het dan gaat betalen.
Als er geïnvesteerd moet worden, dan moet iemand
investeren. Als dat met belastinggeld moet, dan betalen
we het met zijn allen. Ik kan mij echter voorstellen dat
huurders daar ook een fair share aan bijdragen.
De heer Bashir (SP):
De huurder betaalt daar een fair share aan mee, want er
komt een energieprestatievergoeding. Het lijkt mij echter
logischer en eerlijker dat de opbrengsten ook geoormerkt
worden. Als woningcorporaties een eenmalige investering
doen, hebben ze straks eindeloze opbrengsten met de
energieprestatievergoeding. Daarom vraag ik de minister

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

ook of het niet logischer zou zijn om de opbrengsten uit de
energieprestatievergoeding te oormerken voor bijvoorbeeld
duurzaamheid, maar ook om in een later stadium de rekening voor de huurder te verlagen.
Ik kom op het tweede punt. De SP-fractie vindt dat de
energieprestatievergoeding alleen mag worden gevraagd
bij geheel energieneutrale woningen. We moeten af van
de olie- en gasverslaving. Dat doe je door echte prikkels te
geven, waarmee er meteen gekozen wordt voor energieneutrale woningen. Uit ervaring blijkt namelijk dat, als er eenmaal duurzaamheidsinvesteringen zijn gedaan in een
woning, er vervolgens lange tijd geen aanvullende investeringen worden gedaan. Er moet dus meteen gekozen worden voor energieneutrale woningen en niet eerst voor een
tussenweg. Daarnaast moet voorkomen worden dat een
huurder dubbel gaat betalen. Wat ons betreft is er dus alleen
een energieprestatievergoeding voor woningen die een
energierekening van €0 hebben. Ik heb hierover ook een
amendement opgesteld, maar veel liever wil ik op dit punt
een toezegging van de minister.
Dan kom ik op het derde punt. Het moet huurders niet
onnodig moeilijk worden gemaakt. Waarom wordt bij een
geschil over de energieprestatievergoeding de verantwoordelijkheid volledig bij de huurder gelegd? Waarom kan er
geen toezicht zijn van de ACM en de Autoriteit woningcorporaties? Gaan de ACM en de Autoriteit woningcorporaties
toezicht houden? Zo niet, is de minister dan bereid om dit
te regelen?
Het vierde punt gaat over het wetsvoorstel zelf. Er is nog
ontzettend veel onduidelijk. Bijna alles moet verder worden
uitgewerkt in een zogenaamde Algemene Maatregel van
Bestuur. Wij gaan daar niet mee akkoord. Wij willen graag
meekijken en meebeslissen en willen dat de AMvB wordt
voorgehangen. Ook hierover heb ik een amendement,
namelijk het amendement op stuk nr. 9.
Ik kom op het vijfde punt. Hoe ziet de minister de toekomst
van de energieneutrale woning voor zich? Als we willen
dat geheel energieneutrale woningen de norm worden, dan
zullen ze een plek moeten krijgen in de huurpuntensystematiek. Kan de minister onderzoeken hoe dit eruit kan zien?
Tot slot wijs ik de minister erop dat er enorme wachtlijsten
zijn en dat hij de minister voor Wonen is. Er is dus veel werk
aan de winkel voor hem. Bouw samen met de gemeenten
en woningcorporaties huizen en doe dat meteen goed. Maak
er energieneutrale woningen van.

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Voorzitter. Laat ik meteen beginnen met de waardering van
dit wetsvoorstel van onze zijde. Wij zijn blij met dit wetsvoorstel, omdat het nu tijd wordt om af te komen van onze
fossiele verslaving. Dit heeft de hoogste prioriteit, niet alleen
wegens het klimaat, maar ook gelet op de gevolgen van de
winning van aardgas in Groningen, bijvoorbeeld. Het is
ongewenst dat huurders maandelijks een forse energienota
verstoken, terwijl het geld ook kan worden geïnvesteerd in
het radicaal verduurzamen van woningen. Wij moeten ons
geld niet verstoken, maar onze economie daarmee aanjagen. Door het project Stroomversnelling is aangetoond dat
grote stappen van label G in één keer naar nul op de meter

13 januari 2016
TK 41

41-3-5

veel efficiënter en kosteneffectiever zijn dan traditionele
labelstapjes.

dat een hoog ambitieniveau dwingt tot ambitieuze maatregelen.

De heer Madlener (PVV):
Ik ga het in deze Kamer nog één keer proberen. U zegt: wij
moeten dat gas niet verstoken. Ik neem aan dat u dan in
ieder geval wel in zo'n nul-op-de-meterwoning woont.

Als wij ons richten op de verduurzaming van de bestaande
woningvoorraad kan het gemakkelijk gebeuren dat wij te
zeer focussen op de energetische kant van verduurzaming.
Die is belangrijk; dat heb ik zojuist ook betoogd. Ik denk dat
het belang daarvan na de klimaattop voor iedereen wel
duidelijk is geworden. Maar duurzaamheid is breder, zeker
als het om de woningvoorraad gaat. Worden er bij de verduurzaming bijvoorbeeld duurzame bouwmaterialen
gebruikt? Willen mensen over tien jaar nog wonen in de
woningen die wij aanpakken? Dat zijn allemaal relevante
vragen in dit kader.

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Nee, ik woon niet in een nul-op-de-meterwoning. Ik woon
ook niet in een huurwoning. Maar ik ben wel in die huurwoningen gaan kijken naar de investeringen die daar worden
gedaan. Het is best ingrijpend als je even je huis uit moet
en er behoorlijke aanpassingen aan de woning worden
gedaan. Je weet wel dat je daarna een warm huis hebt
tegen lagere kosten. Dat zou de heer Madlener toch ook
moeten aanspreken. Als het mogelijk wordt, ga ik zeker
bezien om het ook in mijn woning te realiseren.
Alleen al vanwege de productiecapaciteit is het niet mogelijk
om het binnen een paar jaar voor alle woningen te realiseren, maar alle woningen nul op de meter is wat de ChristenUnie betreft wel het eindbeeld waar wij naartoe zouden
moeten werken.
Het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken kan daaraan
een goede bijdrage leveren. Het wordt met deze wet
mogelijk om de energienota te vervangen door een energieprestatievergoeding, waarmee het geld in de woning kan
worden gestopt. Bewoners, corporaties en marktpartijen
wachten hier al lang op. Tempo is nodig om de Stroomversnelling echt in die versnelling te krijgen.
Wij spreken nu over 111.000 nul-op-de-meterwoningen in
2020. Wij moeten daarna snel doorstoten, zodat in 2035
elke nieuwe verhuurde woning nul op de meter is, zoals
ook in de aangenomen motie van mij en de heer De Vries
als ambitie staat geformuleerd. Dat vraagt betrokkenheid
van de gehele bouwsector. Daarom is het goed dat er vanuit
de Stroomversnelling kennis en ervaring wordt gedeeld
met nieuwe toetreders in de sector. Dat biedt perspectief
op een snelle ontwikkeling.
Vanuit het langetermijnperspectief van alle woningen nul
op de meter zal ik mijn bijdrage richten op drie punten.
Allereerst heb ik vragen over de ambities van het wetsvoorstel. Daarna zal ik ingaan op de hoogte van de prestatievergoeding en de garanties voor de huurders. Ten slotte heb
ik nog enkele vragen over de stappen die wij na dit wetsvoorstel gaan zetten.
Allereerst dus de ambities. In de motie die ik zojuist
noemde, van mij en de heer De Vries, stelden wij voor om
de transformatie naar nul op de meter te verplichten door
bijvoorbeeld jaarlijks gemiddeld 5% en minimaal 3% van
de woningvoorraad naar nul op de meter te transformeren.
Mogelijk kan hetzelfde effect ook worden bereikt door een
verplichting om renovaties en ingrepen in het kader van
groot onderhoud boven een bepaald bedrag aan het nulop-de meterniveau te laten voldoen. Hoe dan ook, in de
schriftelijke beantwoording geeft de minister aan dit te
zullen onderzoeken. Hij zal de Kamer voor de zomer van
2016 over de voortgang informeren. Ik benadruk nogmaals
dat de tijd van vrijblijvendheid wat ons betreft voorbij is en

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

De woningen krijgen na een nul-op-de-meterrenovatie
exploitatieverlenging voor 40 jaar, maar kan de wijk waar
de woningen in staan ook weer zo lang mee? Wordt de wijk
na renovatie van de woningen bij de tijd gebracht? We zien
dat Stroomversnelling niet alleen een energetische prestatie
neerzet maar ook de woningen qua uiterlijk in de wijk aantrekkelijker maakt. Dat is belangrijk. Net zozeer moet bij de
aanpak niet alleen veel aandacht worden besteed aan
gezonde woningen, wooncomfort en langer thuis wonen,
maar moet er ook voor gezorgd worden dat de woningen
voldoen aan het politiekeurmerk Veilig Wonen, zodat de
woningen en de wijken veiliger worden. Daarom wil mijn
fractie bij het begrip "verduurzaming van bestaande wijken"
meer aandacht voor deze integraliteit. Kan de minister
daarop ingaan en aangeven hoe deze wetswijziging gebruikt
kan worden om ook op dat punt meters te maken? Kan hij
aangeven hoe de overheid op deze punten een rol kan
spelen bij het aanjagen van private partijen? Ik weet dat de
Stroomversnellingspartijen deze integrale blik hebben en
de genoemde punten nu al meenemen in een integraal
keurmerk. Zelfs harde afspraken rond de Flora- en faunawet
en asbest maken hiervan onderdeel uit. Dat gebeurt echter
allemaal op basis van vrijwilligheid. Ziet de minister op dit
punt meer mogelijkheden of ambities?
Ik kom bij opmerkingen over de hoogte van de energieprestatievergoeding en de garantie voor de huurders. De
minister gaat in het verslag in op de vragen over de maximale hoogte van de vergoeding. Hij stelt dat altijd een
lagere vergoeding overeengekomen kan worden. Is de
huurder echter altijd in de positie om die lagere vergoeding
af te dwingen als dat redelijk is? Moet de huurder op dit
punt niet beter worden beschermd? De verhuurder moet
natuurlijk de huurders over de streep zien te krijgen met
een redelijk aanbod. Als het aanbod onredelijk is, dan zullen
de bewoners daar niet mee instemmen. Is de bewoner in
staat om na te gaan of het aanbod redelijk is? Ik vraag de
minister om hier wat meer inzicht in te geven.
De verhuurder moet volgens het wetsvoorstel de energieprestatie schriftelijk garanderen. Dat klinkt goed, want dat
biedt houvast voor bijvoorbeeld de woonlasten van de
huurder. De minister vindt een standaardkeurmerk informatieprotocol of contract daarom niet nodig. Is het echter niet
te gemakkelijk om geen verdere voorschriften te stellen?
Bij de vele debatten over het energielabel hebben we gezien
dat juist de vormgeving van informatievoorziening en de
standaardisatie erg belangrijk zijn. Met de voortschrijdende
technologie kan de verhuurder met het huidige wetsvoorstel
winst behalen zonder dat de huurder adequaat tegengas
geeft. Dan dalen de totale woonlasten van deze huurders

13 januari 2016
TK 41

41-3-6

minder sterk dan op grond van de business case mogelijk
is. De fractie van de ChristenUnie wil voorkomen dat verhuurders door kennisvoorsprong een hogere vergoeding
vragen dan strikt noodzakelijk is en dat dit vervolgens in
het nadeel van de huurders uitwerkt. Daarom verzoek ik de
minister om toch na te gaan of een vorm van certificering
is op te nemen in de AMvB. Een andere garantie die van
belang is, vormt de salderingsregeling in de energiebelasting. Naar mijn mening maakt dit wetsvoorstel het nog
noodzakelijker dat er een duidelijk langetermijnperspectief
komt op investeringszekerheid. Deelt de minister deze
mening en gaat hij met zijn collega van EZ de nadruk daarop
leggen nu daar ook naar gekeken wordt?
Ik kom bij mijn derde blokje: wat is er naast de wettelijke
regeling van de Stroomversnelling nog meer nodig? Onder
het nieuwe stelsel van de Omgevingswet krijgen gemeenten
mogelijkheden om nadere aanvullende duurzaamheidseisen
te stellen aan bouw- en renovatieopgaven. Ik noem als
voorbeeld strengere energiezuinigheidseisen en strengere
milieuprestatie-eisen voor toe te passen bouwmaterialen.
Dat duurt echter nog zeker tot 2018. Dat is jammer, want
het zou nu al zo nuttig kunnen zijn. We zien dat EZ en I en
M samenwerken in pilots. Voor de gemeente Meppel is nu
een aparte bepaling in artikel 6c van het Besluit uitvoering
Crisis- en herstelwet opgenomen. Kan bij een volgende
tranche van dit besluit niet geregeld worden dat alle
gemeenten nu al strengere eisen kunnen gaan stellen?
Middels de gewijzigde Woningwet kunnen gemeenten op
basis van hun woonvisie, prestatieafspraken maken met
individuele corporaties over verduurzaming bij renovatie.
Dat kan ook over nul-op-de-meterrenovaties van woningen.
De ChristenUnie vraagt of de minister hierin voor zichzelf
een rol ziet weggelegd om als aanjager van de vernieuwing
gemeenten te stimuleren. Ziet hij juist nu, na de Klimaattop
in Parijs, een actievere rol voor zichzelf weggelegd waarbij
hij vaker, en voor meer woningen, nul op de meter eist?
Verder vraag ik de minister om als aanjager druk uit te
oefenen op corporaties, zodat zij de nieuwe mogelijkheden
die door Stroomversnelling zijn aangedragen ook daadwerkelijk gaan benutten en dus niet meer toe te staan dat corporaties blijven hangen in traditionele oplossingen en kleine
labelstapjes. Wil de minister de grote aanjager worden?

Wat, ten slotte, als een wenkend perspectief voor de huursector geldt, moet toch ook bereikbaar kunnen zijn voor de
koopsector? Kan de minister ingaan op de ontwikkelingen
in de koopsector? Wat hier in de huursector door beleid
wordt geaccommodeerd, zou toch ook mogelijk gemaakt
moeten worden in de koopsector? Het zou mooi zijn als ook
koopwoningen in hoog tempo naar nul op de meter gaan.

De heer Ronnes (CDA):
Voorzitter. Het CDA heeft waardering voor het voorliggende
voorstel waarin de energieprestatievergoeding mogelijk
wordt gemaakt. De wijziging zal een beweging op gang
brengen die we al heel lang verwachten. Maar is het voldoende? De doelstellingen voor de gebouwde omgeving
die in het energieakkoord staan, zijn in onze ogen nog lang
niet bereikt. Mijn fractie was kritisch over het beperkte
gebruik van het Nationaal Energiebespaarfonds, en zij is
dat nog steeds. We zien dat het nu wat beter loopt; er zijn
wat versoepelingen doorgevoerd en er wordt meer gebruik
van gemaakt. Maar het is nog niet voldoende. De uitvoering
van de motie-Ronnes, waarin wordt gevraagd om het
beperkte gebruik te onderzoeken, laat nog even op zich
wachten, tot teleurstelling van het CDA. Het CDA heeft
gevraagd of volgens de minister de doelstellingen uit het
energieakkoord tijdig gehaald kunnen worden. Mijn fractie
maakt zich daarover zorgen omdat in de Nationale Energieverkenning 2015 die doelstellingen nog niet binnen bereik
zijn. We weten dat er medio dit jaar zal worden geëvalueerd.
Maar wat is de visie van de minister op dit moment? De
signalen zijn niet gunstig.
In het energieakkoord staat bijvoorbeeld dat er in 2020 maar
liefst 111.000 woningen van corporaties gerenoveerd
moeten zijn tot nul-op-de-meterwoningen. Dat is dus over
vier jaar. Voor 11.000 woningen zijn er nu afspraken. We
hebben er dus nog 100.000 te gaan. Volgens het CDA gaat
dat in dit tempo nooit lukken. De concrete vraag is: gaat de
Stroomversnelling, in combinatie met de voorliggende
wetswijziging, voldoende helpen?

De Stroomversnelling heeft wat de ChristenUnie betreft
ook consequenties voor het passend toewijzen. Dat gaat
nu alleen nog over huur, maar mensen met een laag inkomen hebben last van woningen met een hoge energierekening. Het is prima dat mensen met een laag inkomen passend worden gehuisvest, maar kijk daarbij niet alleen naar
de huur, maar ook naar de energielasten. Is de minister
bereid om een wijziging van de regels voor passend toewijzen voor volgend jaar voor te bereiden, waarbij het uitganspunt de woonlasten zijn?

Op bijeenkomsten in het land horen wij de klacht, de reactie
dat de eisen ten aanzien van nul op de meter in de regeling
straks te strak zijn. De energieprestatievergoeding mag niet
worden toegepast bij aanpassingen die net niet aan de
eisen voldoen. We begrijpen de reacties van de verschillende corporaties wel. Zij vragen om een soepele regeling,
zodat ook woningen die net niet aan de criteria voldoen
toch onder de regeling kunnen vallen. Een half ei is immers
beter dan een lege dop. Toch meent het CDA dat de keuze
voor de huidige insteek van het voorliggende voorstel, dus
van de hoge eisen aan aanpassingen voor nul op de meter,
voor dit moment een verstandige keuze is. Die is verstandig
om zo de uitvoerbaarheid te garanderen, maar ook om het
halen van de ambitie uit het energieakkoord na te streven.
Dit kan vooral als er grote stappen worden gezet. De eisen
versoepelen lijkt op dit moment daarom nog geen goede
keuze te zijn, maar misschien is dat in een latere fase, als
we meer ervaring hebben, wel het geval. Maar dan moet
er van de zijde van de minister wel een duidelijk signaal
komen dat hij ervan overtuigd is dat die ambitie van 110.000
woningen in 2020 onder andere met deze wetswijziging
gehaald zal worden. Kunnen wij die duidelijkheid krijgen,
zo vraag ik de minister.

Tweede Kamer

13 januari 2016
TK 41

Ik rond af. Wat gebeurt er als alle huurwoningen straks nulop-de-meterwoningen zijn? Dan lijkt mij een aparte energieprestatievergoeding niet meer nodig. Goede isolatie is dan
de norm en moderne installaties kunnen worden bekostigd
uit de huur. Dat vraagt om een verdere aanpassing van het
woningwaarderingsstelsel en van bijvoorbeeld de huurtoeslag, waarbij we het begrip "huur" achter ons hebben
gelaten en alleen nog spreken over "woonlasten". Ik zou de
minister graag wat meer over dit eindbeeld horen zeggen.
Hoe gaan we daar komen?

Energieprestatievergoeding

41-3-7

Ons rest nog een laatste vraag. Door de corporaties wordt
een andere aanvulling van passend toewijzen op basis van
een woonlastenbenadering gesuggereerd; eerdere sprekers
memoreerden het ook al. Hoe ziet de minister deze suggestie? Is hij voornemens hierover verder te spreken met de
belanghebbenden in de huursector en indien mogelijk met
een wetswijziging te komen?

met dit soort woningen. Misschien is de minister bereid —
wij willen beiden weten wat de ervaringen van de mensen
zijn — om eens op een rijtje te zetten hoe het staat met de
praktijk van de nul-op-meterwoningen. Zijn mensen tevreden? Zijn zij achteraf blij met die nul-op-de-meterwoningen?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Jammer dat de heer Madlener niet met mij mee wil.

De heer Madlener (PVV):
Voorzitter. Ik zou mijn betoog willen beginnen met de vraag
hoeveel Kamerleden hier zelf in zo'n nul-op-de-meterwoning
wonen. Ik heb het een aantal keren gevraagd aan een collega die hier een vlammend betoog hield voor die prachtige
nul-op-de-meterwoningen, maar geen van de Kamerleden
woont hier zelf in. Dat maakt ons een beetje sceptisch. En
terecht, denk ik, want er zijn veel problemen met deze nulop-de-meterwoningen. Als het gaat om duurzaamheid slaat
deze Kamer een beetje door in het mensen door de neus
boren van dit soort zaken. Wij zijn terughoudend op dit
punt.
Op zich is het principe dat de huurder meebetaalt aan
comfortverhogende of energiebesparende zaken logisch.
De PVV is ook een warm voorstander van zuinig met energie
omgaan.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik constateer uit de vraagstelling van de heer Madlener dat
hij zelf ook geen nul-op-de-meterwoning heeft. Is hij er wel
een keer in wezen kijken?
De heer Madlener (PVV):
Ik heb lang gewerkt in de bouw, zoals u misschien weet. Ik
ben goed op de hoogte van alle problemen die dit heeft
opgeleverd. Als je nieuwe technieken te snel wilt invoeren,
stuit je vaak op problemen. Ik wil ook wijzen op de problemen die mogelijk op de langere termijn ontstaan. Dit soort
installaties is ingewikkeld en kostbaar. Eigenlijk weten wij
nog niet hoe een en ander zich op termijn gaat verhouden.
Ik heb net al gewezen op een krantenbericht van de afgelopen dagen over een project in Tilburg dat enorm is mislukt.
Dat betreft die nul-op-de-meterwoningen die u snel wilt
invoeren. In de praktijk zie ik echter grote problemen en ik
hoop dat u ze ook ziet.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik stelde maar één vraag, namelijk of de heer Madlener al
eens is wezen kijken. Hij had ook met "ja" of "nee" kunnen
antwoorden, maar in plaats daarvan krijg ik een heel betoog
over de bouw. Is hij bereid om met mij een keer in zo'n nulop-de-meterwoning te gaan kijken? Dan kunnen wij echt
constateren wat er gaande is. Misschien kunnen wij ook de
problemen bespreken, maar daarnaast kunnen wij zien wat
er wel mooi aan is. Is de heer Madlener bereid om een
keertje met mij mee te gaan en naar zo'n woning te gaan
kijken?

De heer Madlener (PVV):
Ik wil wel mee!
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Wij delen het punt dat wij ook naar de ervaringen moeten
luisteren. Als de heer Madlener naar de woningen gaat kijken en met de bewoners in gesprek gaat, kan hij ook heel
mooi verhalen horen, denk ik. Ik zal hem een uitnodiging
doen toekomen en dan zien wij wel of wij een datum kunnen
prikken.
De heer Madlener (PVV):
Ik ga natuurlijk graag mee, zeker met zo'n charmante collega
als u! Het gaat natuurlijk om de ervaringen van die mensen,
zowel na een paar maanden, als ook na een paar jaren. Die
installaties kunnen immers ook op termijn allerlei problemen geven. Ik denk dat wij hier allebei in geïnteresseerd
zijn. Ik ga zeker in op de uitnodiging, maar ik vraag de
minister ook of hij wil onderzoeken of de praktijk wel zo
mooi is als de Kamerleden hier schetsten.
De voorzitter:
Ik geloof dat de heer De Vries zich ook graag wil aanmelden
voor een werkbezoekje.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ik neem aan dat een werkbezoek met mevrouw Schouten
veel leuker is dan een werkbezoek met mij, dus ik denk dat
de heer Madlener dat moet doen.
De voorzitter:
Het kan misschien gezamenlijk.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ik verbaas mij wel een beetje over het volgende. Het is
natuurlijk helemaal niet onbekend dat er enorme fouten
worden gemaakt. De faalkosten in de bouw bedragen op
dit moment nog steeds zo'n 14% tot 15%. Dat geldt dus ook
voor dit soort maatregelen. Waarom focust de heer Madlener uitsluitend als het gaat om verduurzaming op de faalkosten? Waarom zegt hij niet dat we geen huizen moeten
bouwen voordat we zeker weten dat het allemaal 100%
goed gaat? De verontwaardiging die de heer Madlener aan
de dag legt, is zo selectief.

De heer Madlener (PVV):
Ik wil natuurlijk graag kijken, maar ik denk dat wij daar niet
zo veel mee opschieten. Ik zou liever de ervaringen horen
van mensen die erin wonen. Ik zie nog te veel problemen

De heer Madlener (PVV):
Ten eerste vind ik het vreemd dat geen van de Kamerleden
die hier zo voor nul-op-de-meterwoningen zijn, zelf een nul-

Tweede Kamer

13 januari 2016
TK 41

Energieprestatievergoeding

41-3-8

op-de-meterwoning heeft. Dat maakt mij al wat kopschuw,
maar ik ben hier vooral kritisch over omdat de investeringen
die nodig zijn om een nul-op-de-meterwoning te realiseren
heel hoog zijn. Dat is helemaal niet zo makkelijk. Je zou dat
geld natuurlijk ook kunnen gebruiken om geen nul-op-demeterwoningen, maar veel meer weinig-op-de-meterwoningen te bouwen, waarbij gebruik wordt gemaakt van technieken die in de praktijk veel gangbaarder zijn. Wij zijn daar
dus kritisch over. Ik ben niet zozeer tegen nul op de meter.
Natuurlijk is het prachtig als je geen energiekosten hebt.
Niemand betaalt graag een energierekening, zeker niet met
al die PvdA-opslagen die er tegenwoordig zijn op de energiekosten. Natuurlijk zijn wij voor nul op de meter, maar
het moet wel betaalbaar en rendabel zijn en het moet ook
tot comfort leiden. Daar heb ik vraagtekens bij. De woordvoerders wonen zelf niet in een nul-op-de-meterwoning.
Het valt mij op dat zij in hun inbreng tot nu toe geen enkel
kritisch geluid hebben laten horen over de nul-op-demeterwoningen, terwijl er toch aantoonbaar heel veel problemen zijn. Ik ben blij dat ik ook mag wijzen op de problemen die er daarmee zijn. Ik denk dat het onze taak is om
kritisch te kijken naar dit soort ambities.
De heer Albert de Vries (PvdA):
De heer Madlener komt toch weer terug op zijn selectieve
verontwaardiging. Ik vind dat jammer, want ik bespeurde
forse steun bij hem voor de inbreng die wij straks zullen
leveren bij de behandeling van het wetsvoorstel Kwaliteitsverbetering bouw. Het gaat erom dat de bouwers verantwoordelijk zijn voor wat zij leveren. Dat moet werken en
kloppen. Als dat niet zo is, moet de consument ontzorgd
worden. De heer Madlener heeft dus een punt als hij zegt
dat dit niet goed gaat, maar dat geldt niet alleen voor dit
soort duurzaamheidsmaatregelen; dat geldt overall in de
bouw. Laten we op dat punt samen optrekken, want dan
kunnen de PvdA en de PVV samen iets voor elkaar krijgen
en dat zou mooi zijn.
De heer Madlener (PVV):
Ik heb al gezegd dat wij absoluut niet tegen nieuwe besparingstechnieken, warmtepompsystemen of hoe het allemaal
ook mag heten, zijn. Wij zijn daar wel erg voor, maar je
moet toch kijken naar de praktijk voordat je een wetsvoorstel naar de Kamer stuurt om 110.000 nul-op-de-meterwoningen te gaan bouwen. Het kan niet zo zijn dat je eerst
besluit om 110.000 gezinnen in zo'n nul-op-de-meterwoning
te krijgen en dat je daarna pas gaat bekijken of het goed
uitpakt. Dat is volgens mij de verkeerde volgorde. Daarom
is mijn inbreng wat kritischer dan die van de heer De Vries.
Wij zijn dus terughoudend op dit punt. Wij hebben op dit
moment nog geen standpunt ingenomen daarover. Ik hoor
graag wat de minister hiervan vindt. Wij hebben een aantal
zorgen. Een daarvan is het onderhoud op termijn. Een ander
punt is dat het maken van afspraken tussen corporaties en
zittende huurders over huuraanpassingen na woningverbetering nu natuurlijk ook niet verboden is. Dat is al mogelijk.
Wat voegt dit wetsvoorstel hier in de praktijk aan toe? Met
dit wetsvoorstel wordt het mogelijk gemaakt om een energieprestatievergoeding aan de huurder in rekening te
brengen boven op de huursom. Dat is in ruil voor betere
isolatie en lagere stookkosten of zelfs nul op de meter. Maar
is het niet sowieso de taak van corporaties om woningen
goed te onderhouden en om die op een moderne wijze te

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

isoleren? Corporaties kunnen ieder jaar de huur verhogen.
De huren zijn al fors verhoogd. Waarom moet de huurder
hier extra voor betalen?
Het is ook maar de vraag of het verbeteren van de energieprestaties van woningen leidt tot meer woongenot. Ik heb
in dat kader al gewezen de mislukte projecten. Afgezien
van de maandenlange verbouwingen waar huurders mee
te maken krijgen, is het woongenot daarna op termijn vaak
ver te zoeken. Ik zal daar niet verder op ingaan, want ik heb
daar al voldoende op gewezen in de interrupties.
Door de wettelijke introductie van een energieprestatievergoeding, in de vorm van een opslag op de huur of een extra
huurverhoging; het is maar hoe je het noemt, verslechtert
de positie van de huurder. Het wordt immers steeds
onduidelijker voor huurders wat zij voor hun woning betalen. Als de huurder het niet eens is met de extra huuropslag,
kan hij dit voorleggen aan de Huurcommissie. Afgezien van
het feit dat het heel veel moeite koste en kennis vergt, die
heel veel huurders niet zullen kunnen opbrengen, vraagt
de PVV zich af waarom de overeenstemming over de opslag
op de huurprijs niet vooraf moet plaatsvinden. De PVV vindt
dat de huurder een voorstel van de verhuurder over extra
kosten altijd moet kunnen weigeren. Ook de heer Bashir
heeft al een terechte vraag hierover gesteld. Je kunt nu een
x-bedrag per maand besparen, maar met dalende energiekosten is het maar de vraag of dat nog rendabel is over een
paar jaar.
Blijft de opslag in stand als de woning aan een opeenvolgende huurder wordt verhuurd? We moeten deze opslag
op de huurprijs zien als een vergoeding voor energielevering, staat in het wetsvoorstel. Bij een zonnepaneel is dat
nog meetbaar, maar hoe zit het met andere voorzieningen,
zoals isolatie? Het is niet meetbaar wat extra isolatie oplevert, maar de huurder moet hier toch een opslag voor
betalen. Kortom, het wordt erg onduidelijk voor de huurder.
In het energieakkoord wordt gestreefd naar 110.000 nul-opde-meterwoningen, die in de praktijk moeilijk realiseerbaar
zijn. De PVV wil daarom wat terughoudendheid op dit punt.
Eerst moet bewezen worden dat het echt goed werkt. De
PVV is voor energiebesparing, maar zou liever kiezen voor
meer kleinere en bewezen besparingen in plaats van een
aantal nul-op-de-meterwoningen. Is het niet verstandiger
om bijvoorbeeld een heleboel verouderde G-labelwoningen
naar een C-label te brengen in plaats van een klein aantal
nul-op-de-meterwoningen te realiseren?
Kortom, de PVV is terughoudend. De PVV zal het voorstel
niet op voorhand afwijzen, maar is benieuwd naar de
reactie van de minister. Zij zal na afloop van dit debat haar
standpunt ten aanzien van het wetsvoorstel en de amendementen bepalen.
De vergadering wordt van 11.11 uur tot 11.24 uur geschorst.
De voorzitter:
Voor de mensen die van buiten inschakelen: wij hervatten
het debat over de energieprestatievergoeding. Wij hebben
de eerste termijn van de zijde van de Kamer afgerond en
gaan nu luisteren naar de reactie van de minister op de
vragen van de Kamerleden.

13 januari 2016
TK 41

41-3-9

Minister Blok:
Voorzitter. De inbreng van de Kamer was verschillend
getoonzet, maar ik sluit mij aan bij de openingszinnen van
mevrouw Schouten. Zij zei gewoon blij te zijn met deze wet.
Ik ben natuurlijk altijd blij met wetten die ik aan de Kamer
mag voorleggen, maar in dit geval ben ik bijzonder blij
gezien de manier waarop deze wet tot stand is gekomen.
Ik herinner aan de periode drie jaar geleden toen de
Nederlandse economie, de bouwsector en de woningmarkt
het moeilijk hadden. Een deel van Nederland filosofeerde
toen wel eens somber dat het nooit meer goed zou komen
met de markt, de woningmarkt, de bouw en de economie.
Op dat moment kwam een maatschappelijk initiatief op, De
Stroomversnelling. Het is leuk dat de heer Van Dijk als
vertegenwoordiger en oud-collega hier aanwezig is. De
initiatiefnemers zeiden: niet kopjes laten hangen, wij zien
ook in deze moeilijke tijd kansen; wij als bouwers en
woningcorporaties werken samen en wij vragen de politiek
ons daarbij wat te helpen, maar het is ons initiatief.
Een aantal leden heeft gevraagd of dit betekent dat deze
wet alleen voor De Stroomversnelling geldt. Dat is absoluut
niet het geval. De wet stelt regels waarvan ook andere initiatieven gebruik kunnen maken. Dat is belangrijk, maar ik
geef hier deze geschiedenis weer, omdat ik het een mooie
geschiedenis vind. De uitdaging om woningen — zeker
sociale huurwoningen, woningen voor mensen met een
kleine portemonnee — energiezuinig, liefst energieneutraal
te maken, is ook een grote maatschappelijke uitdaging. In
de eerste plaats voor de huurders, voor hun wooncomfort
en voor hun portemonnee. In de tweede plaats voor
Nederland, want het is een grote maatschappelijke opgave
die veel innovatie met zich meebrengt. Bovendien levert
dit een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. Ik hoop dat de Kamer mij mijn blijheid vergeeft en dat ik met mijn beantwoording ook de andere leden
van de Kamer in deze gemoedstoestand kan krijgen.
Ik zal zoals gebruikelijk de vragen beantwoorden aan de
hand van een aantal thema's. Ik begin met een aantal
algemene vragen over energiebesparing en energiebesparing in de gebouwde omgeving. Vervolgens zal ik ingaan
op de vragen over de gevolgen voor de woonlasten. Daarna
volgt een aantal diverse onderwerpen dat aan de orde is
gesteld.

Dit betekent dat het voor de bewoner wel degelijk zinnig
blijft om een energierekening te hebben. In het geval van
gemiddeld gebruik in een gemiddeld jaar zal die rekening
op nul uitkomen, maar voor een energiebewuste, zuinige
bewoner zal de komst van de energierekening een feestje
zijn, want dan is er teruggeleverd en dat levert geld op. Is
er om welke reden dan ook toch meer gebruikt, dan zal er
bijbetaald moeten worden. Het is immers mogelijk dat het
een bijzonder jaar was en dat in een ander jaar weer geld
wordt terugverdiend. Dit lijkt mij ook heel zuiver, want het
leidt ertoe dat de consequenties van het gedrag worden
gezien en gevoeld en dat het uiteindelijk gewenste resultaat
— gemiddeld nul of liefst nog minder dan dat, zodat er
verdiend kan worden — kan worden bereikt. Daarvoor is
die rekening wel nodig.
Verder vroeg de heer De Vries of het mogelijk was om ook
de collectieve energieopwekking in de wet op te nemen. Ik
zou haast willen zeggen dat de huidige wet al complex
genoeg is. Wat aanvankelijk eenvoudig leek, heeft toch wel
om enige uitwerkingstijd gevraagd. Ik zeg de Kamer graag
toe dat ik aanvullende wensen verder zal onderzoeken. Ik
denk hierbij ook aan de wens die de heer De Vries eerder
heeft uitgesproken, namelijk om ook labelstappen in een
soortgelijke systematiek mee te nemen. Wij hebben een
eerste, verkennend onderzoek gedaan naar de betekenis
van het hieronder brengen van labelstappen. Helaas leidt
dat op dit moment vooral tot vervolgvragen. Over de duim
gerekend leidt dat tot vervolgvragen omtrent gedragseffecten. Als je ambitieus bent, is het dan wenselijk om kleinere
stappen in zo'n systematiek onder te brengen? Mevrouw
Schouten was daar heel expliciet in, maar ik weet dat andere
Kamerleden ook ambitieus zijn. Dan maak je het immers
ook wel wat makkelijk om niet naar het hoogste energieresultaat te streven. Aan de andere kant, als je daarmee per
saldo misschien toch meer energiebesparing kunt bereiken
dan met de ambitieuze methode, kan dat aantrekkelijk zijn.
De uitwerking ervan is echter ingewikkeld. Ik zeg de heer
De Vries graag toe dat ik later dit jaar een verder uitgewerkte
vervolgreactie zal geven. Daarbij zal ik ook ingaan op de
collectieve energieopwekking. Eerlijk gezegd, heb ik op dit
moment van de sector nog geen concrete vragen of voorstellen op dat gebied ontvangen, maar ik wil dit wel graag
verkennen. Gelet op de haast die ik toch wel heb met deze
wet, zou ik nu graag met deze basisvorm verder willen gaan.
In mijn inleiding heb ik al gezegd dat deze wet nadrukkelijk
niet alleen voor De Stroomversnelling bestemd is, hoeveel
waardering ik ook heb voor De Stroomversnelling.

De heer De Vries heeft gevraagd waarom huurders nu toch
een derde rekening krijgen. Ik neem aan dat hij doelt op
een rekening naast de rekeningen voor huur en servicekosten. Het is mij niet bekend dat ooit overeen is gekomen dat
er überhaupt geen derde rekening zou zijn. Het begrip "nul
op de meter" verlangt een precieze uitleg. Dat betekent niet
dat er helemaal nooit externe energie zal worden gebruikt;
het betekent dat er bij normaal gebruik over een gemiddeld
jaar geen externe energie zal worden gebruikt. Het kan
echter voorkomen dat een huis in de zomer energie levert,
bijvoorbeeld doordat er zonnecollectoren zijn en er teruggeleverd kan worden, en dat er in een Elfstedenwinter —
waar ik op hoop — toch wat externe energie nodig is om
het huis op temperatuur te houden. Een huis dat voldoet
aan de criteria om onder deze wet een energieprestatievergoeding te kunnen hanteren, zal echter gemiddeld genomen
bij normaal gebruik over een heel jaar geen energievraag
hebben.

De heer Van der Linde vroeg of door deze wet geen ongelijke behandeling ontstaat tussen huurders en kopers.
"Gelijke behandeling" is altijd een ingewikkeld begrip. Het
betreft artikel 1 van de Grondwet en dat gaat over het gelijk
behandelen in gelijke gevallen. Je kunt eindeloos promoveren op de vraag wat nu een "gelijk geval" is. De Nederlandse
wetgeving kent natuurlijk een huurbescherming die juist
voor mensen met een kleine portemonnee uitgebreider is
dan voor anderen. Daarachter zit de gedachte dat deze
mensen wat extra bescherming nodig hebben. Dat betekent
natuurlijk niet dat er niets gebeurt voor andere groepen
waaronder woningeigenaren en woningkopers. Daarvoor
hebben wij het Nationaal Energiebespaarfonds. Straks zal
ik op de desbetreffende vraag van de heer Ronnes ingaan.
Daarvoor hebben we inderdaad criteria in de bouwregelgeving en daarvoor hebben we bijvoorbeeld ook de hypotheeknormen verruimd, voor mensen die zeer energiezuinige

Tweede Kamer

13 januari 2016
TK 41

Energieprestatievergoeding

41-3-10

woningen willen financieren. De nu gekozen vorm sluit wel
aan bij de huurbescherming. Er is daarbij natuurlijk wel
gezocht naar een vorm waarin de investering mogelijk blijft
en aantrekkelijk is. De energieprestatievergoeding is immers
in essentie een vergoeding waarmee die investering kan
worden gedaan. Dat is ook mijn antwoord op degenen die
vroegen of de energieprestatievergoeding daar specifiek
op kan worden gericht. De energieprestatievergoeding kan
alleen worden berekend als kan worden aangetoond dat
aan de eisen voor de zeer zuinige woning wordt voldaan.
Zoiets vraagt om een verbouwing. Die verbouwing moet
natuurlijk in 20 à 25 jaar worden terugverdiend. In feite
wordt dat terugverdienen zo mogelijk gemaakt. De vergoeding mag dus alleen worden berekend als men voldoet aan
de criteria in de wet en in de AMvB. Doordat die investering
daardoor wordt gedaan, is er in feite al sprake van een
koppeling.
De heer Koolmees vroeg wanneer die AMvB komt. Hij zag
mij toen al gebaren. De AMvB is in conceptvorm openbaar
gemaakt voor consultatie. Mocht de Kamer dit wetsvoorstel
inderdaad van haar zegen voorzien, dan wil ik de AMvB
binnen twee weken voorhangen.
De heer Koolmees vroeg specifiek naar hoe er wordt
omgegaan met kantoorpanden. Daarbij spelen twee
mogelijkheden. Voor kantoorpanden die worden getransformeerd tot woningen kan dit instrument gewoon worden
gehanteerd. Voor kantoorpanden die kantoorpand blijven,
geldt de al bestaande regelgeving, die inhoudt dat bij verbouwingen alle aan energie gerelateerde investeringen die
binnen vijf jaar kunnen worden terugverdiend, ook moeten
worden gedaan. Volgens mij is het daarvoor benodigde
wettelijke instrumentarium dus al in stelling gebracht.
De heer Bashir vroeg wat er gebeurt wanneer de energieprijs verder zou dalen. Met alle respect, maar die vraag is
even logisch als de vraag wat er gebeurt als de energieprijs
verder zou stijgen. In dat laatste geval is de huurder die het
gemiddelde gebruik realiseert, met deze regeling spekkoper,
want hij is daartegen beschermd. Het is een beetje koffiedikkijken, maar het lijkt me speculatief dat de energieprijs
nog verder zou dalen, en in ieder geval structureel. Maar
stel dat dit het geval zal zijn, dan zal die huurder alleen nog
dat voordeel hebben over het deel dat hij nog gebruikt.
Maar in beide situaties heeft de huurder wel gewoon
zekerheid over de energielasten. De zekerheid dat de energielasten bij normaal gebruik constant blijven, in combinatie
met het feit dat de kwaliteit van zo'n woning enorm toeneemt en dat mensen er een echt mooier huis mee krijgen,
is absoluut van grote waarde. Ik geloof dat de meeste leden
de prachtige nul-op-de-meterwoning al hebben bezocht.
Die ziet er echt anders uit. Mevrouw Schouten wees er al
op dat dat niet alleen blijkt als je het huis binnenkomt, maar
ook als je de straat inkomt.
De heer Ronnes ging aan het begin van zijn betoog breder
in op de voortgang van het energieakkoord. Samen met
collega Kamp heb ik in december de voortgangsrapportage
van de borgingscommissie naar de Kamer gestuurd. Deze
gaf aan dat de gestelde doelen voor woningen nog steeds
binnen bereik zijn. Dit wetsvoorstel is overigens wel
essentieel om die doelen ook te kunnen halen, inclusief de
ambitie voor 2020 voor die 111.000 woningen.
Dan ga ik over naar de gevolgen voor de woonlasten. De
heren De Vries en Bashir gingen hierop in. De heer Bashir

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

vroeg of er een woonlastenwaarborg kan worden opgenomen in de AMvB. Ik gaf net al aan dat de energieprestatievergoeding uitgaat van normaal gebruik. De afspraak die
een verhuurder maakt is dus dat de huurder deze vergoeding betaalt bij normaal gebruik. Dat is ook het enige deel
dat je met elkaar kunt afspreken, dus voor dat deel kun je
een garantie maken. Voor het eigen gedrag van de huurder
— als dat zeer zuinig is, zal dat in zijn voordeel zijn, maar
als dat onzuinig is, in zijn nadeel — kun je natuurlijk geen
garantie geven. Volgens mij zit zo'n garantiesystematiek,
met deze mitsen en maren, al in de huidige regeling.
De heer Bashir (SP):
Uiteindelijk gaat het natuurlijk wel om de praktijk. Wat gaat
de individuele huurder hiervan merken? Stel je voor dat je
als huurder nu in een woning met label G zit en je huis
wordt geüpgraded naar een energiezuinige woning. Dan
ben je in theorie veel voordeliger uit omdat je veel gaat
besparen. In de praktijk kan dat betekenen dat je een heel
hoge energieprestatievergoeding moet afdragen, terwijl je
misschien in de winter een heel dikke trui aan had en zuinig
leefde, samen met je gezin. Dan ga je er dus in kosten wel
op achteruit. Hoe moet ik dat in de praktijk voor me zien?
Gaat dit gezin in de praktijk meer, minder of evenveel
betalen omdat ze een energiezuinige woning krijgen?
Minister Blok:
Voor de meeste gezinnen zal de afweging heel simpel zijn
op het moment dat hun de vraag wordt voorgelegd. Als
een woningcorporatie ingrijpend wil verbouwen, is het in
Nederland namelijk zo geregeld dat 70% daar toestemming
voor moet geven. Dat is nogal wat. Die gezinnen zullen zich
dus dezelfde vraag stellen als de heer Bashir nu stelt. Leidt
het voorstel van de woningcorporatie er bij mij thuis toe
dat ik meer ga betalen, hetzelfde bedrag of minder?
Nederlanders een beetje kennende, denk ik dat je echt geen
toestemming van die 70% krijgt als je als verhuurder met
een aanbod komt waardoor mensen duurder uit zullen zijn.
De wet en de AMvB stellen een maximale norm voor die
energieprestatievergoeding. Hoe die vergoeding binnen
dat maximum precies wordt vastgesteld, is uitkomst van
het normale overleg tussen huurder en verhuurder. Maar
er is instemming van 70% nodig. Ik maak mij daarom geen
zorgen over de uitkomst van dat overleg.
De heer Bashir (SP):
Als de minister zich daar geen zorgen over maakt, lijkt het
me ook geen probleem om een garantie op te nemen dat
mensen er in ieder geval niet op achteruitgaan. Ik kan me
namelijk wel voorstellen dat gezinnen die nu in een slecht
geïsoleerde woning wonen en die een dikke trui in de winter
aandoen, vervolgens straks met de energieprestatievergoeding een heel dikke rekening gaan krijgen omdat ze in theorie veel minder verbruiken. Als we ons toch geen zorgen
maken, lijkt het me dus helemaal geen slechte zaak om dit
dan gewoon met elkaar te regelen.
Minister Blok:
Het feitelijke energiegebruik van dat gezin of die persoon
is natuurlijk bepalend voor de vraag of er überhaupt een
rekening verstuurd wordt. Ik kan niet wettelijk garanderen
dat mensen zich verstandig gedragen. Ik doe even een
gedachte-experiment. Stel dat je in de wet zou zetten dat

13 januari 2016
TK 41

41-3-11

de energierekening altijd hetzelfde zou zijn. De meeste
Nederlanders zijn natuurlijk heel brave mensen, maar ik
vrees dat een paar anderen er een handeltje van zullen
maken. "Komt allen uw telefoon bij mij opladen!" Ik moet
nog niet denken aan alle handeltjes die samenhangen met
brandende lampen en bijbehorende ventilatoren. Dat kan
dan allemaal, want de rekening komt toch nooit. Als je het
milieu ook maar een beetje een warm hart toedraagt, moet
je nooit aan zo'n regeling beginnen. Ik denk wel aan een
regeling waarbij men bij normaal gebruik — het overgrote
deel van de Nederlanders zou dat soort dingen namelijk
gelukkig nooit doen — een gegarandeerde vaste vergoeding
krijgt die we wettelijk maximeren. Aangezien 70% ermee
moet instemmen, zal er in de lokale onderhandelingen echt
een bedrag uitkomen waarmee mensen er niet massaal op
achteruitgaan.
De heer Albert de Vries (PvdA):
De minister zegt dat er minstens een draagvlak van 70%
moet zijn, maar dat draagvlak is afhankelijk van de vraag
of mensen erop vooruitgaan of achteruitgaan. In een wijk
met alleen G-labelwoningen en mensen die toch al weinig
energie besparen, wordt het een lastige discussie als niet
gegarandeerd is dat de woonlasten niet toenemen. De
minister maakt er een beetje een karikatuur van, maar er is
een afspraak tussen Aedes en de Woonbond waarin rekening wordt gehouden met die mensen met dikke truien die
de heer Bashir net noemde. Dat is dus op individueel
niveau. Die afspraak gaat ervan uit dat de waarborg geldt
bij gelijk gebruik en gelijke omstandigheden. Daarmee is
het bezwaar van de minister ook weg. Je kunt namelijk niet
ongebreideld afnemen en gebruiken, want dan moet je wel
meer betalen. De Partij van de Arbeid pleit er zeer voor om
bij normaal gebruik, zoals dat in het verleden plaatsvond
en in de toekomst, na renovatie, ook zal plaatsvinden, een
garantie of een waarborg af te geven. Dat zal het draagvlak
doen toenemen. Ik doe een dringend beroep op de minister
om dit over te nemen. Het is een bestaande regeling, met
draagvlak uit de sector.
Minister Blok:
Het betoog van de heer De Vries is juist de reden waarom
ik daar zo gerust op ben, namelijk dat gelet op de afspraak
met Aedes en de Woonbond de woningcorporatie zich op
lokaal niveau ook zal houden aan die afspraak. Mijn betoog
gaat natuurlijk over de rol die u en ik hebben als wetgever.
Er is niet het verzoek gekomen van Aedes om het allemaal
nog even verder dicht te timmeren. Als je het namelijk nog
verder dicht zou timmeren, beloon je ook ongewenst milieuonvriendelijk gedrag en maak je de investeringsbereidheid kapot die we hiermee nu juist willen aanjagen. Dus de
garantie waar de heer De Vries om vraagt bij gewoon
gebruik is te geven en volgt eigenlijk ook al uit de afspraken,
maar een garantie voor een energierekening bij alle variaties
in gedrag die er mogelijk zijn, zou zeer onverstandig zijn.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Dan zijn we het eens. Alleen, wij willen graag vastgelegd
hebben in de Algemene Maatregel van Bestuur dan men
er bij gelijk gebruik niet op achteruitgaat. Als de minister
dat niet toezegt, zullen we daarvoor een motie indienen.

Minister Blok:
De Algemene Maatregel van Bestuur is niet alleen gepubliceerd maar wordt ook nog bij de Kamer voorgehangen.
Dus daar zullen we elkaar dus nog over treffen.
De heer Van der Linde heeft gevraagd of investeringen in
energiebesparingen gevolgen hebben voor het budget van
de huurtoeslag. Er is met de corporatiesector de afspraak
gemaakt dat gewerkt wordt aan gemiddeld energielabel B
op termijn. In de ramingen voor de huurtoeslag, waarvan
ik moet toegeven dat ze niet zo nauwkeurig zijn als ik wel
eens zou willen hopen, is wel rekening gehouden met die
stap. Als er sprake is van 70% toestemming mag een corporatie voor labelstappen die ook gevolgen hebben voor het
woningwaarderingsstelsel, de huur aanpassen. Dat zal voor
een deel van de huurders gevolgen hebben voor de huurtoeslag. In de ramingen hebben we daar ook rekening mee
gehouden.
De heer Van der Linde (VVD):
Dat is toch niet helemaal de scherpte die ik zocht. Het is
nogal een verschil of energiemaatregelen via dat woningwaarderingsstelsel worden uitgevoerd wat dan leidt tot 44
punten erbij in de WWS-systematiek waar de huurtoeslag
dan overheen gaat, of dat ze via de energieprestatievergoeding worden uitgevoerd. Ik twijfel nu een beetje over hoe
we dat nu met elkaar gaan organiseren met z'n allen.
Minister Blok:
De energieprestatievergoeding maakt geen onderdeel uit
van de grondslag van de huurtoeslag. Zoals ik de Kamer
ook heb laten weten, zal de puntentelling inzake het
woningwaarderingsstelsel gecorrigeerd worden bij het
hanteren van de energieprestatievergoeding. Ik heb de
vraag breder opgevat: heeft investeren in energiebesparing
door verhuurders gevolgen voor het gebruik van de huurtoeslag? Het antwoord daarop is ja. Ik vrees dat niet
onmiddellijk alle woningen nul op de meter zullen worden.
Het woningwaarderingsstelsel biedt dan ook de ruimte om
bij minder grote energiebesparende maatregelen de huur
te verhogen, afhankelijk van de lokale instemming. Als dat
zo gebeurt, heeft dat gevolgen voor de huurtoeslag, maar
daar hebben we rekening mee gehouden.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik was nog even op zoek naar het eindbeeld. Is over een
aantal jaren het eindbeeld dat we energiemaatregelen
helemaal buiten het woningwaarderingsstelsel plaatsen en
naar de energieprestatievergoeding overhevelen of blijven
die systemen naast elkaar bestaan?
Minister Blok:
Die vraag werd ook door mevrouw Schouten heel expliciet
gesteld. Ik zou het in tweeën willen knippen. Ik wil er graag
nog eens over nadenken hoe wij het woningwaarderingsstelsel verder kunnen aanpassen. Dat sluit ook aan bij de
vraag van de heer De Vries of je de energieprestatievergoeding verder kunt differentiëren. Over beide componenten
wil ik de Kamer in de loop van het jaar rapporteren.
Het helemaal overgaan naar een woonlastenbenadering
zolang er een externe energieaansluiting is zou ik onverstan-

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

13 januari 2016
TK 41

41-3-12

dig vinden, want dat zou betekenen dat je via de huurtoeslag — ervan uitgaand dat er een huurtoeslag blijft, dat zou
zomaar zo kunnen zijn — ook energiegebruik gaat subsidiëren. Ik denk dat het niet helemaal logisch is in het kader
van energieambities om energiegebruik te gaan subsidiëren.
Nu kan ik natuurlijk ook niet helemaal de technologische
ontwikkelingen voorzien. Ik hoop van harte dat wij ooit in
een situatie zullen komen waarin een huis niet alleen
gemiddeld energiezelfvoorzienend kan zijn maar ook feitelijk, dan zou het weer minder een probleem zijn. Zolang je
die externe aansluiting nodig hebt voor de elfstedenwinter
zou ik het niet logisch vinden. Maar voor de tussenstap, de
variant waarnaar de heren De Vries en Van der Linde vroegen, wil ik graag nog eens wat denkwerk verrichten in
samenspraak met de sector en daar in de loop van het jaar
op terugkomen.
De heer Koolmees vroeg of huurders genoeg profiteren en
of je een soort winstdelingsregeling zou kunnen maken.
Door de vereiste instemming beslissen de huurders zelf of
ze voldoende profiteren. Dat vind ik eerlijk gezegd ook het
mooiste instrument. Er is in feite een individuele winstdelingsregeling omdat zuinig gebruik leidt tot de mogelijkheid
van terugleveren en daaraan verdienen. Omdat het nu in
feite gaat om het kunnen afschrijven van een investering
voor de komende twintig jaar heb ik niet helder op het
netvlies hoe je nog meer winstdeling met elkaar kunt
afspreken. De regeling sluit overigens ook niet uit dat je
zoiets zou doen. Ik denk dat we hiermee gewoon aan de
slag moeten.
De heer Koolmees vroeg verder of we wat sneller kunnen
evalueren in 2018. Dat zeg ik graag toe. Dan kunnen wij ook
heel goed bekijken of dit soort vragen zich in de praktijk
voordoet en of dat om nadere aanpassing vraagt.
De heer Bashir vroeg waarom de verantwoordelijkheid bij
een verkeerde energieprestatie wordt neergelegd bij de
huurder via de Huurcommissie. Ik deel niet helemaal de
beschrijving dat de verantwoordelijkheid bij de huurder
ligt. Een verhuurder die een energieprestatievergoeding
wil gaan hanteren, moet wel aantonen dat die woning aan
deze criteria gaat voldoen. Dat zijn behoorlijk scherpe criteria. De heer Ronnes wees er al op dat er zo hier en daar ook
wordt gevraagd of dat niet wat soepeler kan. Ik ben het met
hem eens dat we daar niet zomaar op in moeten gaan. Maar
het is allereerst vooral een opgave aan de verhuurder en
aan de bouw. Mocht een huurder in een individueel geval
toch zeggen dat dit naar zijn mening echt niet is wat hem
beloofd is, dan is een procedure mogelijk via de Huurcommissie. Het is al een bijzondere procedure dat dan niet de
dure en ingewikkelde gang naar de rechter nodig is maar
dat je gewoon naar de Huurcommissie kan gaan. Zijn er
dan voldoende objectieve criteria voor de Huurcommissie?
De wet en de concept-AMvB geven heel heldere criteria
over het energieverbruik per vierkante meter waaraan de
woning moet voldoen, de technische specificaties, wil je
een energieprestatievergoeding kunnen berekenen. Ook
de Huurcommissie, die wij natuurlijk hebben geraadpleegd,
heeft laten weten dat ze hiermee goed uit de voeten kan.

door in de AMvB een informatieplicht op te nemen. Er moet
jaarlijks een overzicht van de prestaties naar de huurder
worden gestuurd. Daarnaast laten huurders zich in Nederland ondersteunen, met name door de Woonbond. Wij
ondersteunen dan ook met zijn allen de Woonbond een
beetje met belastinggeld. Ik realiseer mij namelijk dat er
een kennisverschil is en dat die ondersteuning nodig is. Ik
denk dat we terecht constateren dat er een kennisverschil
is. Langs deze routes kunnen we dat ondervangen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik ben blij dat de minister constateerde dat er mogelijk wat
spanning zit tussen de informatievoorsprong van de een
ten opzichte van de ander. Op enig moment zal worden
vastgesteld wat de epv per vierkante meter is. Die is tussen
de €1 en de €1,40. Voor een huurder is het best lastig om
vast te stellen welk bedrag bij zijn woning hoort. Is het
€1,20, €1,30 of €1,40? Kunnen we op dat punt niet een soort
waarborg inbouwen om ervoor te zorgen dat de prijs per
vierkante meter — die is dus tussen €1 en €1,40 — wordt
vastgesteld door een bedrijf dat een keurmerk heeft of dat
in ieder geval bewezen heeft dat er een check op zit? We
willen dat het terechte metingen zijn, dat die metingen
kloppen en dat zo'n bedrijf het desgevraagd moet kunnen
aantonen. Is dat niet een verstandige manier om toch een
extra waarborg in te bouwen voor de huurder?
Minister Blok:
Het bepalen van het energieverbruik gaat via de op zich al
goed ingesleten methode van de Energie-Index. Ik weet
even niet uit het hoofd aan welke criteria je moet voldoen
om een Energie-Index te mogen vaststellen. Ik zal bekijken
of ik in tweede termijn wel antwoord kan geven op die
vraag. Voor zover ik weet, kun je het niet zomaar doen,
maar ik wil daar een precies antwoord op geven. Ik hoop
binnenkort met het wetsvoorstel private kwaliteitsborging
naar de Kamer te komen, waarmee je dus ook de bouwer
of de verbouwer in dit geval aan zijn afspraken kunt houden
via aansprakelijkheidsstelling. De heer De Vries ging terecht
op dat punt in. De criteria voor de certificering zal ik er voor
de tweede termijn nog even bij zoeken.

Mevrouw Schouten vroeg of er niet sprake is van een groot
kennisverschil tussen de huurder en de verhuurder. Op
individueel niveau heeft mevrouw Schouten daar gelijk in.
Dit geldt natuurlijk breder in de relatie huurder-verhuurder.
Dat kennisverschil willen we in ieder geval overbruggen

De heer Madlener vroeg wat het wetsvoorstel toevoegt. Hij
klonk daarbij een beetje somber. In de huidige huurwetgeving is heel scherp gespecificeerd waarvoor een verhuurder
een vergoeding mag vragen. Daarbij gaat het om de
woonruimte of de servicekosten. Het type investering waar
we hier over spreken, het ook leveren van de energievoorziening, kan niet worden geregeld op basis van de huidige
huurwetgeving, want het voldoet niet aan een van de twee
criteria. Dat vraagt dus om een wetswijziging. Vervolgens
zijn we samen met verhuurders en bouwers op zoek gegaan
naar een manier waarop we dit kunnen toevoegen, een
manier waarbij de huurder wel beschermd blijft tegen
allerlei mogelijke wilde avonturen. Zonder deze wetswijziging zouden de investeringen niet mogelijk zijn. Ik neem
aan dat ook Kamerleden hebben ervaren dat een flink aantal
corporaties zeggen: kom alsjeblieft met die wetgeving, want
wij willen hier graag mee aan de slag. Er zijn op veel
plaatsen in het land al mooie experimenten, maar voordat
die corporaties grootschalige investeringen doen, hebben
ze wel wettelijke zekerheid nodig. Dat voegt deze wet toe.
Naar mijn overtuiging betekent dit voor de huurders dat er
een mooie gelegenheid wordt gecreëerd om de huizen te

Tweede Kamer

13 januari 2016
TK 41

Energieprestatievergoeding

41-3-13

verbeteren op het punt van energie en om ook in veel
andere opzichten een bijdrage te leveren aan het beheersen
van de energiekosten en aan het milieu. Zonder deze wet
zou dat niet op die manier mogelijk zijn. De heer Madlener
vroeg of ik wil onderzoeken of het in de praktijk goed uitpakt. De heer Madlener wees op een voorbeeld in Tilburg
waarbij het niet goed ging. Gelukkig is het ook heel goed
mogelijk om bij mensen langs te gaan die in zo'n verbouwde woning wonen en daar ontzettend tevreden over
zijn. Maar natuurlijk, bij alle menselijk optreden kunnen
fouten worden gemaakt en zeker ook bij nieuwe technieken.
Ik zegde de heer Koolmees al toe dat wij in 2018 graag een
eerste evaluatie uitvoeren. Dan zullen wij ook nadrukkelijk
hiernaar kijken.
De heer Madlener (PVV):
2018 lijkt mij veel te ver in de toekomst. Het is de bedoeling
dat er door deze wet heel veel woningen worden aangepakt.
Er zijn voorbeelden bekend van gevallen waarin mensen
tevreden zijn over het resultaat, maar er zijn helaas ook heel
veel voorbeelden van gevallen waarin mensen echt in de
kou zitten. Soms duurt het een uur voordat het bad volloopt.
Of je krijgt onder de douche niet voldoende warm water.
Dan gaat het comfort omlaag. Die voorbeelden zijn er ook.
Ik denk niet dat wij tot 2018 moeten wachten. Mijn vraag
aan de minister is: is hij bereid, gezien de ingrijpende verbouwing die mensen over zich heen krijgen, om bijvoorbeeld binnen een jaar een gootschalig onderzoek uit te
voeren naar de vraag of al die mensen nu tevreden zijn over
het resultaat, en daarover een uitgebreide rapportage aan
de Kamer toe te sturen?
Minister Blok:
Wil je een reële rapportage geven, dan moet er wel een
beetje volume zijn. Wij hebben nu een heel aantal ervaringen. Ik wil overigens bestrijden dat die ervaringen over het
algemeen negatief zouden zijn. Ik ben op een heel aantal
plaatsen in Nederland geweest. Ik neem aan een aantal van
u ook. Ik heb veel bewoners gesproken die zeiden: de verbouwing duurde geen drie maanden, maar twee weken,
het huis ziet er echt prachtig uit en het comfort is toegenomen; ik kan het iedereen aanraden. Het beeld is niet dat het
glas halfleeg is. Het is voor mij meer dan halfvol. Ik ben het
wel met de heer Madlener eens dat wij de vinger aan de
pols moeten houden. Een echte evaluatie van de wet in
minder dan twee jaar vind ik echt niet erg reëel. Wat ik wel
wil toezeggen is dat wij over een jaar aan de Kamer rapporteren wat de ervaringen over het eerste jaar zijn geweest.
Wij spreken elkaar toch regelmatig over het hele thema
energiebesparing en alle instrumenten die daarbij worden
gehanteerd. Het is heel goed mogelijk om over een jaar
met iets te komen wat dan meer een quickscan zal zijn. Voor
een echte evaluatie volgens de regels der kunst moeten wij
echt even wat volume hebben. Ik hoop dat ik met zo'n tussenstap de heer Madlener tegemoet kan komen.
De heer Madlener (PVV):
Over twee jaar is beter dan over drie jaar.
Minister Blok:
Kijk die steek ik maar weer in mijn zak.

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

De heer Madlener (PVV):
Ik maak mij echter toch zorgen over de mensen die kiezen
voor zo'n nul-op-de-meterverbouwing. Je zult maar in een
woning zitten waar het niet zo fijn wonen is. Wat doe je
dan? Je kunt naar die commissie stappen, maar verder zit
je toch maar met de gebakken peren en met een conflict
met de woningcorporatie. Daarom vraag ik de minister om
toch wat meer de vinger aan de pols te houden. Wij hebben
geen objectieve gegevens, anders dan een werkbezoek in
één geval of een krantenbericht. Verder kom ik ook niet; wij
weten het gewoon niet. Voordat we op grote schaal
woningen gaan verbouwen, ben ik erg benieuwd naar de
eerste ervaringen, bijvoorbeeld met 250 woningen. Ik zou
het weleens willen weten. Wat is erop tegen om binnen
een jaar daarnaar onderzoek te doen?
De voorzitter:
Mijnheer Madlener, ik hoorde de minister zeggen dat hij
bereid is om binnen een jaar met een inventarisatie te
komen, dat wil zeggen een quickscan.
Minister Blok:
Een quickscan inderdaad, omdat het na een jaar over kleinere volumes zal gaan. Heel veel corporaties wachten met
hun investeringsbeslissing op het aannemen van deze wet.
Dat vind ik overigens ook heel rationeel. Als je het hebt over
grote bedragen, maar ook over grote gevolgen voor
bewoners, wil je eerst even weten binnen welk wettelijk
kader je opereert. Voordat wij echt flink wat volume hebben,
zijn wij echt wel meer dan een jaar verder. Wij behandelen
het wetsvoorstel hier, het komt nog in de Eerste Kamer aan
de orde en er moet een AMvB komen. Wij hebben nu
inderdaad de eerste ervaringen op basis van een vrij klein
volume. Ik heb er geen enkel bezwaar tegen om over een
jaar nog eens kritisch te kijken, maar met een iets grovere
zeef dan bij de volledige evaluatie in 2018. Ik heb geen
enkele reden om de informatie waar de heer Madlener om
vraagt niet ook te willen hebben. Ik kijk alleen even naar de
praktische uitwerking.
De heer Madlener (PVV):
Daar dank ik de minister voor.
Minister Blok:
De heer De Vries en mevrouw Schouten vroegen om helderheid over de salderingsregeling. Collega Kamp heeft
aangegeven dat de salderingsregeling in elk geval tot 2020
in stand blijft. Dat is weliswaar niet tot in de eeuwigheid,
maar dat is wel een heldere toezegging. Hij heeft ook toegezegd dat als er al wordt gewijzigd, er een overgangsregeling komt. In de balans die een bestuurder altijd moet vinden tussen helderheid geven en niet voor elk volgend
kabinet, van welke samenstelling dan ook en in welke situatie dan ook, alles al vergrendeld hebben, lijkt me dit een
fatsoenlijke vorm van zekerheid. De evaluatie komt volgend
jaar, in 2017. De hoop is natuurlijk dat dan nog scherper
aangegeven kan worden wat het vervolg is.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ik hoor bij mijn werkbezoek echt andere geluiden. Ik hoor
bij corporaties dat de plannen in de la blijven liggen zolang

13 januari 2016
TK 41

41-3-14

niet duidelijk is tot welk niveau die salderingsregeling versoberd zal worden. Dat die versoberd zal worden, is wel de
algemene verwachting. Dat lijkt mij eerlijk gezegd ook
terecht. Duidelijkheid voor de investeerders tussen nu en
het moment waarop het echte besluit valt, is echt nodig om
ervoor te zorgen dat die plannen van de grond komen. Dat
is de vraag die wij stellen: zorg ervoor dat voor alle investeringen die van de grond moeten komen nu een ondergrens
wordt aangegeven en garandeer die.
Minister Blok:
Bij iedere investering wil de investeerder logischerwijs de
spelregels kennen voor een zo lang mogelijke termijn. Ik
kan garanderen dat een woningcorporatie het liefst zou
horen wat ons huurbeleid is voor de komende veertig jaar.
Dat is de enige manier om te berekenen of de huurwoning
wordt terugverdiend. Niemand van ons zal echter voor 40
jaar het huurbeleid willen vastleggen. Ook in relatie tot deze
investering begrijp ik heel goed dat een woningcorporatie
of een andere verhuurder de politiek om duidelijkheid
vraagt. In dit geval geven we al meer duidelijkheid dan bij
huren. Niemand garandeert immers wat het huurbeleid van
het volgende kabinet zal zijn. We geven hier dus al meer
helderheid; collega Kamp heeft de toezegging gedaan die
ik net aanhaalde. Dat biedt naar mijn overtuiging voor een
normale investeringsbeslissing, waar je altijd een beetje
onzekerheid bij zal hebben, voldoende basis. Dan komt er
in 2017 ook nog eens een evaluatie om nog meer helderheid
te bieden. Ik denk dat dat heel fatsoenlijk is. Ik begrijp de
vraag naar meer helderheid, maar die zal gelden voor veel
meer zaken.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ik snap natuurlijk wat de minister zegt, maar het gaat de
corporaties vooral om een ondergrens. Dat geeft een beetje
zekerheid. Ik zou al blij zijn als de minister zou garanderen
dat de borging van leningen niet wordt geweigerd vanwege
onduidelijkheid over de situatie na 2020. Ik heb een corporatie gesproken die daarmee geconfronteerd is.
Minister Blok:
De borging van leningen door het woningwaarderingsstelsel
is nooit gebaseerd op één criterium. Het woningwaarderingsstelsel hanteert logischerwijs een aantal criteria rond
geldstroom, solvabiliteit en onderpand. Als een corporatie
echt op de rand verkeert van die criteria, dan wordt er
natuurlijk heel kritisch gekeken naar investeringen —dat is
ook een taak — maar het kan nooit het enige criterium zijn.
Ik realiseer mij dat ik mevrouw De Vries en mevrouw
Schouten niet helemaal gelukkig kan maken omdat zij voor
een langere tijd om zekerheid vragen, maar ik hoop door
de combinatie van deze uitspraken over de salderingsregeling en de wet zelf, waarvan het voorstel voorligt, die
investering los te gaan trekken. Ik hoorde de vraag over de
helderheid van de salderingsregeling ook, maar ik spreek
vooral heel veel corporaties die zeggen: zodra deze wet
erdoor is, durven we die investering aan. De heer Van der
Linde vroeg of het woningwaarderingsstelsel ook helemaal
zonder energieaspecten kan worden vormgeven. Ik zeg
nogmaals dat ik daarover verder wil nadenken. Ik leg hier
direct maar een complicerend iets op tafel. Isolatie is vaak
een heel bouwkundige aanpassing. Het wordt waarschijnlijk
heel moeilijk om dat deel uit het woningwaarderingsstelsel

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

te trekken. Maar ik zeg nogmaals dat we daar nog eens
goed naar gaan kijken.
Mevrouw Schouten is uitgebreid ingegaan op een bredere
ambitie voor verduurzamen, van eigenlijk de hele woningvoorraad in Nederland. Ze vroeg welke stappen er verder
nog kunnen worden gezet in de sociale huursector en in de
koopsector. Voor de sociale huursector hebben we een heel
palet in stelling gebracht. Er zijn goedkope leningen, de
subsidie van de STEP-regeling, de wet waarover we vandaag spreken en de afspraak om naar gemiddeld energielabel B te gaan. We hebben ook met elkaar afgesproken dat
bij de lokale prestatieafspraken die gemaakt worden in het
kader van de Woningwet, energiebesparing een van de vier
speerpunten zal zijn. Er is een motie van mevrouw Schouten
aangenomen waarin wordt gevraagd om eens in kaart te
brengen wat de consequenties zouden zijn van het op termijn verplichten van een energieneutrale sociale huurvoorraad. Ik zal die verkenning gaan doen. In reactie op de motie
heb ik gezegd dat je natuurlijk altijd binnen de randvoorwaarden opereert. Investeren in het ene betekent dat je niet
of minder kunt investeren in het andere. Die verkenning zal
ik echter graag doen. Als wordt gesproken over de eerste
ervaringen met lokale prestatieafspraken hoor ik dat dit
onderwerp daar nadrukkelijk op tafel ligt, maar dat het
natuurlijk wel van de uitkomsten van die lokale onderhandelingen afhangt welke keuzes er uiteindelijk worden
gemaakt.
Mevrouw Schouten vroeg ook hoe we met de koopsector
omgaan. De initiatiefnemers van de Stroomversnelling
hebben ook uitgebreid naar de koopsector gekeken en daar
ook gemeentes nadrukkelijk bij betrokken. De systematiek
van de energieprestatievergoeding leent zich niet voor
toepassing in de koopsector. Ook voor de koopsector hebben we echter natuurlijk wel een heel aantal instrumenten
uitgerold. De heer Ronnes zei nog dat het met het Energiebespaarfonds weliswaar beter loopt dan in het verleden,
maar nog niet zo hard als we eigenlijk allemaal zouden
hopen. Ik hoop de Kamer binnen twee weken te kunnen
berichten over de invulling van de 100 miljoen die in het
kader van het Belastingplan beschikbaar is gekomen. De
heer Van der Linde vroeg daar ook naar. Het is mijn ambitie
om dat geld onder andere te gebruiken om dat Energiebespaarfonds een boost te geven. Ik wijs er ook op dat we
bijna op de dag af een jaar geleden elkaar spraken over het
energielabel. Het is een beetje een constante bij zaken die
betrekken hebben op het debat over de woningmarkt dat
het daarbij in het begin enigszins tumultueus verloopt, en
dat na een tijdje iedereen toch constateert: nou, het draait
behoorlijk. Dit geldt ook voor dat energielabel. Dat wordt
inmiddels op grote schaal gebruikt. We hebben na de
introductie ook een duidelijke toename gezien van het
beroep op het Energiebespaarfonds. Ook in de koopsector
is dus het hele palet nu in stelling gebracht. Ik zal wel
degelijk ook, in lijn met de motie-Ronnes, nog met aanvullende voorstellen naar de Kamer komen.
Mevrouw Schouten vroeg ook of de wijk verder nog wordt
betrokken bij de verbeteringen die verdergaan dan alleen
energiebesparing. Het gaat dus niet alleen om het niveau
van individuele huizen, maar ook om het niveau van de
straat en van de wijk. Sowieso zullen woningbouwcorporaties over het algemeen bij zo'n grote verbouwing ook
andere praktische maatregelen nemen, bijvoorbeeld met
betrekking tot toegankelijkheid van woningen. Zij doen dat
gewoon in het kader van het zijn van een goede verhuurder,

13 januari 2016
TK 41

41-3-15

maar ook in het kader van het duurzaam en dus ook
levensloopbestendig houden van de woningvoorraad. In
die kaders is dat gewoon een logische stap. Verder merk
je in de straten en wijken waar het gebeurt dat, omdat het
een ingrijpend traject is — vaak wordt er ook een modelwoning neergezet — en er 70% instemming nodig is, een
proces op gang komt waarin mensen betrokken raken en
misschien nog verder gaan en bekijken of zij samen bijvoorbeeld energie kunnen gaan opwekken of andere initiatieven
kunnen nemen.
Dus ja, er gebeuren mooie dingen. Wij hebben gemeenten
in het kader van het energieakkoord ook geholpen om lokale
energieloketten in te richten. Het is onderdeel van de prestatieafspraak, zoals ik net aangaf. De realiteit gebiedt aan
te geven dat het wel altijd een kwestie van voortrekkers
blijft en toch ook wel van duwen en trekken. Veel mensen
hebben andere wensen hoger op hun prioriteitenlijst staan.
Dat energiebesparing en dit type verbouwingen als een
katalysator in de straat of de buurt kunnen functioneren,
zien wij echter daadwerkelijk gebeuren.
Mevrouw Schouten vroeg verder of er bij de verduurzaming
ook duurzame materialen worden gebruikt. Daarover is
eerder een motie van een partijgenoot van mevrouw
Schouten aangenomen in de Kamer. Op basis van deze
motie zijn wij nu in overleg met de bouwsector om te bezien
hoe wij hieraan invulling kunnen geven.
De heer Madlener vroeg of het niet beter is om in plaats
van naar nul op de meter te streven naar labelstappen. Of
dat in het geval van een individuele corporatie het geval is,
is onderwerp van het overleg tussen de corporatie en de
verhuurder. Het is niet zo dat deze wet voorschrijft: u móét
naar nul op de meter. Ik vind het wel goed om als samenleving ambitieus te zijn. Ik vind het mooi om een eindbeeld
te hebben waarin dat lukt voor de woningvoorraad. Deze
wet maakt het mogelijk om een grote stap te zetten. Als je
toch zo'n groot renovatietraject ingaat, is het, zoals
mevrouw Schouten opmerkte, ook wel logisch om meteen
maar de hele stap te zetten en niet een mindere stap. De
mindere stap kan. Overigens wordt die ook via onder meer
de STEP-regeling gesubsidieerd. Dan moet die wel voldoende groot zijn. De wet sluit dit dus helemaal niet uit,
maar wij hopen wel op ietsje meer ambitie.
Op de vooruitblik naar woonlasten in plaats van huur ben
ik naar aanleiding van een eerdere vraag al ingegaan.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
"De wetgever hoopt." Wij hebben altijd veel hoop. Alleen,
ik denk dat het kenmerk van de wetgever is dat als hij iets
wil, hij dat ook moet regelen in de wet. Dat geldt ook voor
de bredere aanpak. Als je dan toch aan het renoveren bent,
kijk je ook naar andere zaken, bijvoorbeeld naar het politiekeurmerk, het keurmerk het veilig wonen en meer van dat
soort aspecten. Brandveiligheid is natuurlijk ook een actueel
thema. Kunnen wij niet beter in het besluit een soort keurmerk nul-op-de-meterwoning opnemen waarin dit soort
zaken is gegarandeerd? Met andere woorden, als je renovatie dat keurmerk krijgt, weet je dat zaken als brandveiligheid,
veilig wonen en duurzaam gebruik van materialen ook
gewaarborgd zijn.

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

Minister Blok:
Een aantal dingen die mevrouw Schouten zegt, liggen voor
de hand. Voordat ik zomaar ga zeggen "dat moet je doen",
wil ik echter nog even rustig kunnen nadenken. Immers,
als je dingen bij wet gaat opleggen, betekent dat dat ze ook
nageleefd moeten worden. Ik wil niet in de situatie komen
dat wij in de wet net iets te strikt zijn, waardoor wij goede
stappen onmogelijk maken, terwijl wij eigenlijk al heel veel
enthousiasme zien om die stappen te zetten. Ik wil best
nadenken over de vraag of je een logische koppeling kunt
maken met andere doelen. Misschien kunnen we afspreken
dat ik daarop terugkom bij de AMvB. Bij het maken van een
afweging zal ik ook kijken naar de vraag of we het daardoor
niet zo complex maken dat er bijvoorbeeld minder gekozen
wordt voor nul op de meter dan we eigenlijk zouden willen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Het is niet mijn bedoeling om de rem erop te zetten, integendeel. Ik wil dit als een soort kwaliteitswaarborg opnemen. De partijen die betrokken zijn bij Stroomversnelling,
zijn hier op vrijwillige basis al mee bezig. Als mensen een
nul-op-de-meterwoning krijgen, als de verhuurder daartoe
overgaat en als die dat kwaliteitskenmerk garandeert, dan
moeten zij weten dat die aspecten daarin zijn meegenomen.
Zij moeten daar zeker van kunnen zijn. Dat moeten we in
het besluit opnemen als een soort kwaliteitsstempel, laten
we het zo maar noemen. Zou de minister dat in overweging
willen nemen?
Minister Blok:
Ik zeg geen nee, maar ik wil echt even met verhuurders en
bouwers overleggen over de vraag wat dit betekent. Hetgeen mevrouw Schouten zegt, klinkt heel plausibel, maar
als die partijen tegen mij zeggen dat het voor hen echt
moeilijker wordt als zij een heel aantal andere keurmerken
moeten toevoegen en als zij daarom vinden dat wij het niet
moeten doen of nu niet moeten doen, dan wil ik de mogelijkheid hebben om daarop terug te komen. We moeten
voorkomen dat we onze goede intenties verankeren in
wetgeving — dat is natuurlijk een heel zwaar middel — en
dat we later moeten zeggen: hier hebben we even niet aan
gedacht. Tegen mevrouw Schouten zeg ik het volgende. Ik
wil de AMvB over twee weken aan de Kamer voorhangen.
Bied mij even de gelegenheid om over dit aspect na te
denken. Ik kom daar dan op terug. Laten we eerst even een
rondje langs de velden maken om te bezien wat dit betekent.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Dat lijkt mij een heel werkbaar voorstel. Kunnen we hier
dan ook over worden geïnformeerd op het moment dat de
AMvB naar de Kamer komt?
Minister Blok:
Ja, dat kan.
Inmiddels heb ik het antwoord op de andere vraag van
mevrouw Schouten over de certificering toegeschoven
gekregen. Het blijkt inderdaad zo te zijn als ik vermoedde.
Om een energie-index te mogen afgeven, moet het bedrijf
al gecertificeerd zijn. Dat mag niet zomaar gebeuren.

13 januari 2016
TK 41

41-3-16

Ik hoop hiermee de vragen in eerste termijn te hebben
beantwoord.
De heer Bashir (SP):
Ik heb nog een vraag over de opbrengsten van de energieprestatievergoeding. De investeringen die bijvoorbeeld
woningcorporaties gaan doen, komen voor een deel uit de
belastingmiddelen. Denk aan fiscale stimuleringen, energiebesparingsfondsen, SDE+-regelingen en noem maar op.
Zou het niet logischer zijn om de opbrengsten voor een
deel te oormerken? Dan kan er weer aan duurzaamheidsinvesteringen worden gedaan of kunnen zij in een later stadium worden teruggegeven aan de huurders.
Minister Blok:
Volgens mij heb ik die vraag al beantwoord. De heer Koolmees is er nu niet, maar ik heb dat gezegd in antwoord op
zijn vraag. De redenering daarachter was en is nog steeds
dat de energieprestatievergoeding de basis is om een
investering te kunnen doen die terugverdiend kan worden.
Bij dat soort investeringen zal het waarschijnlijk gaan om
20 of 25 jaar. Het gaat in feite om de afschrijving en de
rente. In zo'n investering zit dus niet een soort overwinst.
Als de huurder iemand is die altijd een coltrui aan heeft en
die weinig energie gebruikt, dan zal die persoon dat individueel merken doordat hij per saldo terug kan leveren. Hij
zal dan dus geld krijgen. In de investering en in de
afschrijving over 20 of 25 jaar zit echter verder geen overwinst. Ik zie dus niet in hoe ik daar verder iets voor zou
kunnen regelen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het de bedoeling is dat de extra kosten
van een nul-op-de-meterwoning gemiddeld even hoog zijn
als de besparing in de woning op energiekosten;
overwegende dat het voor mensen binnen de doelgroep
van de sociale woningbouw zeer onwenselijk is als hun
woonlasten stijgen;
constaterende dat de eigenaar voor de renovatie van de
woningen de instemming moet hebben van minstens 70%
van de huurders;
overwegende dat het veel waarschijnlijker is dat huurders
hun instemming zullen geven als ze zeker zijn dat hun
woonlasten niet stijgen;
constaterende dat Aedes en de Woonbond de woonlastenwaarborg hebben ontwikkeld om huurders zekerheid te
bieden over hun woonlasten bij energiebesparing;
verzoekt de regering om in de AMvB de systematiek van
de woonlastenwaarborg op te nemen, zodat bij juist gebruik
van de nul-op-de-meterwoning de totale woonlasten niet
zullen toenemen,
en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Dat is misschien iets voor de tweede termijn.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Albert de Vries. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Minister Blok:
Ik hoop nog steeds hiermee de vragen in eerste termijn
beantwoord te hebben.

Zij krijgt nr. 10 (34228).

De voorzitter:
Daar ga ik ook even van uit. Zo niet, dan kunnen er in
tweede termijn altijd nog vragen worden gesteld. Ik stel
voor dat wij doorgaan met de tweede termijn van de Kamer.
Ik geef daarin als eerste het woord aan de heer De Vries
van de Partij van de Arbeid.

De heer Albert de Vries (PvdA):
Voorzitter. Ik dank de minister voor de uitgebreide antwoorden die hij heeft gegeven. Ik denk dat deze wet zonder meer
de eindstreep zal kunnen halen. Ik ben blij dat de minister
de aanvullende wensen nog wil bestuderen. Ik ben het met
hem eens dat deze wet nu door moet en dat de aanvullende
zaken later aan de orde kunnen komen, als dat haalbaar
blijkt te zijn.
Op één punt zijn we het wel eens, maar doet de minister
nog geen concrete toezegging, namelijk dat een individuele
huurder er niet op achteruit mag gaan bij gelijkblijvend
verbruik. Daarom dien ik de volgende motie in.

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

De heer Albert de Vries (PvdA):
Deze motie heb ik ingediend omdat ik veel liever heb dat
de minister dit definitief in de AMvB verwerkt dan dat we
dit bij de voorhang nog zouden moeten bepleiten.

De heer Van der Linde (VVD):
Voorzitter. Ik dank de minister voor de antwoorden. We
kijken reikhalzend uit naar de invulling van de 100 miljoen.
Voor de VVD is de toetssteen dan wel een beetje dat je wilt
dat mensen energiemaatregelen nemen, maar dat zij die
ook redelijkerwijs en in niet al te lange tijd kunnen terugverdienen. Met die blik zullen we ernaar kijken. We hopen dat
er dan ook iets geregeld kan worden voor nieuwbouwwoningen. Wellicht willen mensen daar ook iets extra's doen.
Ik dank de minister voor zijn toezegging dat hij verder zal
nadenken over de invulling van het woningwaarderingsstelsel. Eén concrete vraag daarover is niet beantwoord: kan
de minister dat punt betrekken bij het IBO naar de huurtoeslag? Later dit jaar zullen we daar namelijk over praten.
Ik was gecharmeerd door de opmerking van mevrouw
Schouten over de woonlastenbenadering. Dat zou een
opmaat kunnen zijn naar een heel mooie vereenvoudiging

13 januari 2016
TK 41

41-3-17

van het hele stelsel, die de VVD ook graag wil. Je zou
daarbij kunnen nadenken over een normhuur, waaraan de
huurtoeslag wordt gekoppeld. Dat is echter toekomstmuziek.
We kunnen daar misschien later dit jaar over praten.
Nul op de meter is niet het eindpunt van waar we mee bezig
zijn. Over een paar jaar gaan we praten over woningen die
helemaal off-grid kunnen; dat is weer zo'n opmerking die
ik van collega Elias niet mag maken. Dat begrip houdt in
dat je niet meer aangesloten hoeft te zijn op het elektriciteitsnet.
Ik hoop dat we voldoende flexibiliteit vinden om de AMvB
snel aan te kunnen passen. Ik heb het amendement van de
heer Bashir gezien. Als we elke aanpassing van de AMvB
moeten voorhangen, begint het wel erg op wetgeving te
lijken, met alle vertraging van dien. Ik ben daarvan geen
voorstander.
De voorzitter:
De heer Koolmees ziet af van een inbreng in tweede termijn
vanwege andere verplichtingen in dit huis.
Het woord is aan de heer Bashir van de Socialistische Partij.

De heer Bashir (SP):
Voorzitter. Energiezuinige en energieneutrale woningen
moeten de norm worden, maar tegelijk willen we dat dit
financieel zodanig wordt vormgegeven dat ook de huurder
er iets van merkt. Doe je dat niet, dan zal de huurder minder
geneigd zijn om daarvoor te kiezen. Uiteindelijk wordt toch
gestemd met de portemonnee. Dan zullen we deze slag niet
van de grond krijgen, temeer omdat de investeringen die
eenmalig gedaan worden voor langere tijd zullen blijven
bestaan. Het zou dus heel raar zijn wanneer de opbrengsten
daarvan voornamelijk naar de verhuurder gaan en huurders
er niets van merken in hun portemonnee. We willen dat de
minister alles op alles zet om via de AMvB, maar wellicht
ook via andere mogelijkheden, ervoor te zorgen dat de
huurder daarvan iets merkt in zijn portemonnee. Wij denken
dat dit mogelijk is, temeer omdat het om belastinggeld gaat
en de opbrengsten dus ook voor een deel mede mogelijk
worden gemaakt door belastinggeld. Vandaar de volgende
motie.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bashir. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 11 (34228).

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik dank de minister omdat hij zo uitgebreid is
ingegaan op onze vragen. Ik dank hem verder voor de toezegging dat hij zal bezien of er een soort kwaliteitsstempel
kan worden gegeven voor nul-op-de-meterwoningen en
dat wij daarover over twee weken nader zullen worden
geïnformeerd bij de AMvB.
Wij krijgen later dit jaar meer informatie over de ambitie
van de minister. Kan hij aangeven wat hij onder "later dit
jaar" verstaat zodat wij daarvan een indicatie hebben?
Met betrekking tot de huurtoeslag en de lange termijn merk
ik op dat de woonlastenbenadering een manier kan zijn om
op langere termijn naar deze vraagstukken te kijken. Wij
hebben gediscussieerd over de vraag of je energie subsidieert via de huurtoeslag als energie wordt opgenomen in
de huurtoeslag. Volgens mij kan dit worden ondervangen
door de grens van de huurtoeslag op te trekken. Ik ga ervan
uit dat er veel mogelijkheden zijn om dit aan te passen. Die
zien wij misschien terug in de langeretermijndiscussie over
de huurtoeslag.
De positie van de huurders is naar mijn mening het cruciale
element in dit wetsvoorstel: het draagvlak bij de huurders
om ervoor te zorgen dat nul-op-de-meterwoningen een
succes worden en dat mensen daarvan de meerwaarde
inzien. Wij hebben net gediscussieerd over de certificering.
Weet je zeker of je niet te veel moet betalen voor wat je
geleverd krijgt? Bij de energie-index is inderdaad sprake
van certificatie maar bij de epv niet. Dat is nu net het punt.
Daarom dien ik toch maar de volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in het conceptbesluit energieprestatievergoeding huur een maximale hoogte van de energieprestatievergoeding wordt vastgelegd;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een financiële prikkel voor de huurder
gewenst is om verduurzaming door middel van energieneutrale woningen een echte impuls te geven;
verzoekt de regering om te stimuleren dat de woonlasten
van huurders dalen wanneer er een energieprestatievergoeding wordt gevraagd,
en gaat over tot de orde van de dag.

overwegende dat huurders deze vergoeding kunnen laten
toetsen door de huurcommissie maar dat de drempel hiervoor hoog is omdat huurders over het algemeen een kennisachterstand hebben bij het beoordelen van de redelijkheid van de voorgestelde energieprestatievergoeding;
overwegende dat voortschrijdende technologie er in de
toekomst mogelijk toe kan leiden dat verhuurders dezelfde
energieprestatie tegen lagere kosten kunnen realiseren en
zodoende een hogere winstmarge kunnen bereiken zonder
dat dit inzichtelijk is voor huurders;
verzoekt de regering, te onderzoeken hoe huurders extra
waarborgen kunnen krijgen dat zij niet een te hoge energie-

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

13 januari 2016
TK 41

41-3-18

prestatievergoeding moeten betalen, en de Kamer hierover
binnen een jaar te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Schouten. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 12 (34228).
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Dan heb ik nog een motie die betrekking heeft op het passend toewijzen. Ik heb gevraagd hoe wij daarmee kunnen
omgaan door ook naar de energie-index te kijken, maar ik
heb niet echt antwoord gekregen op die vraag. Vandaar de
volgende motie.

Wij hebben een opmerking gemaakt over het passend toewijzen en daarbij een relatie gelegd met de woonlastenbenadering. De motie die hierover zojuist is ingediend, kenschetst deze gedachtelijn. Wij verzoeken de minister om
daar nadrukkelijk naar te kijken. Wij zullen bekijken of wij
deze motie ondersteunen.
Wij hebben eerder een motie ingediend waarin de regering
wordt verzocht na te gaan hoe het Nationaal Energiebesparingsfonds beter kan worden gebruikt. De minister heeft
toegezegd de komende weken een voorstel te doen met
het oog op de 100 miljoen uit het Belastingplan. Wij kunnen
dus voorstellen verwachten en daar zijn wij erg content
mee.
De voorzitter:
Dan is het woord aan de heer Madlener, de laatste in de rij
van sprekers in de tweede termijn van de Kamer.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat sinds dit jaar toegelaten instellingen de
verplichting hebben om woningen toe te wijzen met een
huur passend bij het inkomen;
overwegende dat bij passend toewijzen niet wordt gekeken
naar de energielasten terwijl deze een steeds belangrijker
onderdeel vormen van de woonlasten;
verzoekt de regering, de regeling omtrent passend toewijzen
zodanig aan te passen dat bij passend toewijzen op basis
van de energie-index of de energieprestatievergoeding
wordt gekeken naar de totale woonlasten, en de Kamer
hierover komend najaar voor de behandeling van de
begroting Wonen en Rijksdienst 2017 te informeren,

De heer Madlener (PVV):
Voorzitter. Ik wil de minister bedanken voor de toezegging
dat hij bereid is om over een jaar een tevredenheidsonderzoek naar de nul-op-de-meterwoningen te verrichten en de
resultaten daarvan naar de Kamer te sturen. Voor de duidelijkheid: natuurlijk is de PVV voor zuinig omgaan met energie. "Nul op de meter" klinkt natuurlijk heel mooi, maar wij
moeten ook oog hebben voor de problemen. Vandaar mijn
toch wat kritische verhaal. Wij blijven dit kritisch volgen.
Ik denk dat de woningcorporaties er beter aan doen om
voor alle mensen die een hoge huur betalen, iets te doen
aan energiezuinigheid. Daarbij denk ik niet alleen aan die
110.000 nul-op-de-meterwoningen, maar vooral aan de
enorme aantallen sociale huurwoningen die de komende
jaren gerenoveerd moeten worden. De mensen hebben
genoeg huurverhoging gehad. De corporaties zijn rijk
genoeg om eens echt te investeren in die woningen. Daar
zou ik de minister toe willen oproepen.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Schouten. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 13 (34228).

De heer Ronnes (CDA):
Voorzitter. Het debat dat wij in eerste termijn hebben
gevoerd en de antwoorden van de minister hebben ons
terdege versterkt in onze positieve houding ten opzichte
van dit wetsvoorstel. Daarvoor dank. Onder andere het punt
over de energielabelstappen blijft bij ons nog hangen. De
minister zei in een bijzin dat hij ervan uitgaat dat de problemen rondom het energielabel achter ons liggen. Waarop
baseert de minister zijn uitspraak dat er geen problemen
meer zijn? Voordat je de energielabelstappen aan de energieprestatievergoeding gaat koppelen, moet je er naar onze
mening voor zorgen dat het gebruik van het energielabel
terdege is ingevoerd.

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

De voorzitter:
Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de tweede
termijn van de Kamer. Ik zie dat de minister direct kan antwoorden. Er zijn vier moties en één amendement ingediend.
Wij gaan luisteren naar de minister.

Minister Blok:
Voorzitter. Er is ook nog een aantal aanvullende vragen
gesteld.
Allereerst ga ik in op de motie op stuk nr. 10, waarin de
heer De Vries zijn zorg over de woonlastenwaarborg vastlegt. Hij verzoek de regering om de systematiek van de
woonlastenwaarborg in de AMvB op te nemen, opdat de
totale woonlasten bij een juist gebruik van de nul-op-demeterwoning niet zullen toenemen. Ik heb al gezegd dat
het er inderdaad om gaat dat bij een normaal gebruik de
woonlasten zo hoog zijn als de energieprestatievergoeding
voorspelt. Er blijft echter een marge; mensen kunnen
immers ofwel heel zuinig omgaan met energie of zich als
groot energiegebruiker manifesteren. Met die kanttekeningen beschouw ik de motie als een ondersteuning van beleid.

13 januari 2016
TK 41

41-3-19

De ultieme toets komt natuurlijk op het moment dat de
desbetreffende AMvB bij de Kamer wordt voorgehangen.
Dat zal snel zijn.
De heer van der Linde vroeg mij om vooruit te blikken naar
het woningwaarderingsstelsel. Hij zei ook wel kansen te
zien in een woonlastenbenadering.
De voorzitter:
Minister, ik onderbreek u even. U zei dat u het oordeel aan
de Kamer laat, maar het is gebruikelijk dat u ook zegt wat
uw oordeel is.
Minister Blok:
Als ik de motie op die manier kan uitleggen, is zij een
ondersteuning van het beleid.
De voorzitter:
En laat u het oordeel aan de Kamer?
Minister Blok:
Ja.
De heer van der Linde vroeg mij dus om een vooruitblik
naar het woningwaarderingsstelsel en een woonlastenbenadering, eventueel in combinatie met het ibo over de
huurtoeslag. Ik zal de Kamer in ieder geval beide doen
toekomen. Ik kan nog niet helemaal inschatten of die combinatie voor de hand ligt, maar ik zal met een vooruitblik
op de combinatie tussen het woningwaarderingsstelsel en
de energielasten komen. Mevrouw Schouten vroeg daar
ook naar. Dat moet ook wel voor de zomer lukken. Het ibo
gaat niet specifiek in op het woningwaarderingsstelsel. Of
het één rapport wordt of twee verschillende, laat ik maar
een beetje afhangen van de toonzetting van het ibo, die ik
natuurlijk nog niet ken. Wij komen daar met elkaar zeker
nog over te spreken.
De heer Bashir diende een motie in waarin de regering
wordt verzocht om te stimuleren dat de woonlasten van
huurders dalen wanneer er een energieprestatievergoeding
wordt gevraagd. Vanwege de systematiek van de energieprestatievergoeding kan ik dat zo niet toezeggen, want de
component van het eigen gedrag blijft daarbij een rol spelen. Daarom kan ik de motie zoals zij nu luidt, niet ondersteunen. Ik moet haar zelfs ontraden.
De heer Bashir (SP):
Ik heb het daarbij uiteraard wel over gelijkblijvend gedrag:
als het gedrag hetzelfde blijft, moet ook de huurder iets in
zijn portemonnee merken. Ik heb het daarbij natuurlijk niet
over extreme situaties, zoals buren die bij hem hun apparatuur komen opladen.
Minister Blok:
Dat is een nuttige toevoeging, maar ik loop dan wel tegen
een volgend dilemma aan. Nu wordt namelijk in het overleg
tussen huurder en verhuurder bekeken of de voorgestelde
energieprestatievergoeding acceptabel is. Het is voor mij
heel moeilijk om nog invloed uit te oefenen wanneer de
huurders zelf akkoord zijn gegaan met de energieprestatie-

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

vergoeding, ook al is deze bijvoorbeeld per saldo gelijk aan
wat ze nu betalen, bijvoorbeeld omdat ze de energiebesparing een goed doel vinden en de verbetering van de woning
ook waarderen. Ik kan de huurders dat recht dus niet ontnemen. Ik vind het mooier als die beslissing bij de huurders
zelf ligt dan als ze hier zou liggen, dus ik vind het zo goed
geregeld. Ondanks deze toevoeging van de heer Bashir blijf
ik zijn motie ontraden, omdat ik de huurders anders eigenlijk
zou gaan overrulen.
De heer Bashir (SP):
Ik wil de minister verzoeken om bij de tekst van de motie
te blijven want daarin staat niet dat er overruled moet
worden. De motie gaat over stimuleren.
Minister Blok:
Wanneer een motie zo breed wordt geformuleerd, is dat
niet vrijblijvend. Met alle respect, dit is een brede wens. De
heer Bashir zal mij later gaan vragen wat ik precies heb
gedaan. Het is daarom logisch dat ik alvast beredeneer wat
ik kan doen. Wij hebben de besluitvorming over het wel of
niet akkoord gaan met een energieprestatievergoeding al
heel uitgebreid ingekaderd met maxima in de wet, maar —
en misschien nog wel belangrijker — ook met de 70%
instemming die nodig is. Ik zie daarom niet hoe ik aan die
motie invulling kan geven. Als ik een motie kan uitvoeren,
van de heer Bashir of van iemand anders, zal ik dat niet
nalaten, maar dit kan ik gewoon niet invullen omdat de
afweging lokaal gemaakt kan worden en dus ook anders
kan uitvallen dan in de motie geformuleerd staat. Het gaat
in zo'n geval om een democratische beslissing van volwassen mensen, waar ik gewoon niet doorheen kan gaan lopen.
De voorzitter:
We gaan nu naar de derde motie.
Minister Blok:
De heer Bashir heeft ook nog een amendement ingediend
waarop ik nog niet gereageerd heb, dus dat doe ik bij dezen.
In het amendement op stuk nr. 9 wordt gevraagd om altijd
een zware voorhang te doen bij wijzigingen van de AMvB.
Ik heb toegezegd dat ik de AMvB die er aankomt, ga voorhangen. Natuurlijk kan de Kamer, als zij dat wil, daarbij ook
allerlei wijzigingen voorleggen. Een zware voorhang is in
dit huis een hele procedure. Als ik dat de komende jaren
iedere keer moet doen, is dat nogal een signaal naar de
investeerders. Ik had net een discussie met de heer De Vries
over de wens van investeerders om helderheid bij de vergoeding voor teruglevering bij zonnecellen. Ik gaf ook aan
dat er bij investeerders een brede wens leeft over zekerheid
over het verdiende vermogen. Als wij dan in Den Haag
zeggen "Beste investeerders, wij willen ieder jaar een politiek debat voeren over uw vergoeding", geven we daarmee
een heel nadrukkelijk signaal af. Ik vrees dat investeerders
daaruit zullen opmaken dat de politiek zich de komende
jaren hier nadrukkelijk mee wil blijven bemoeien. Dat lijkt
me niet goed voor het investeringsklimaat rond de energieprestatievergoeding. Ik proef echter de wens — die heb ik
ook zelf — dat dit wetsvoorstel daar nu juist een stimulans
voor zal zijn.

13 januari 2016
TK 41

41-3-20

De voorzitter:
Daarmee ontraadt u het amendement op stuk nr. 9.
Minister Blok:
Ja. Ik heb inmiddels ook het amendement op stuk nr. 14
gekregen. Dit amendement houdt een verdere aanscherping
in van het criterium wanneer de energieprestatievergoeding
nu precies berekend mag worden. De formulering die nu
in dit amendement wordt gebruikt, beperkt de mogelijkheid
om de energieprestatievergoeding te hanteren eigenlijk
nog verder, terwijl we juist willen bevorderen dat die nulop-de-meterwoningen er komen, met goede waarborgen
voor huurders, geregeld via de wet en de gebruikelijke
besluitvorming. Dan vind ik het echt niet verstandig om in
de wet nog meer hobbels op te werpen voor het kunnen
hanteren van die energieprestatievergoeding. Dat betekent
namelijk, vrees ik, dat er uiteindelijk gewoon veel minder
nul-op-de-meterwoningen komen. Het is dus niet helemaal
de dag van de heer Bashir, vrees ik, want ook dit amendement ontraad ik.

Minister Blok:
Zeker. Mevrouw Schouten heeft gevraagd wanneer ik kom
met een vooruitblik over de ambities van het energiebeleid.
Dat zal ik doen in het kader van de Nationale Energieverkenning en die komt dit najaar. Dan heb ik ook het totaalbeeld.
Dat betekent overigens niet dat ik in de tussentijd niet bij
de Kamer terugkom, maar op dat moment wil ik met de
vooruitblik komen.
Mevrouw Schouten heeft twee moties ingediend. In de
motie op stuk nr. 12 wordt de regering verzocht te onderzoeken hoe huurders extra waarborgen kunnen krijgen dat
zij niet een te hoge energieprestatievergoeding moeten
betalen en de Kamer hierover binnen een jaar te informeren.
Dat zeg ik graag toe, maar niet omdat ik mij er zorgen over
maak dat het huidige systeem niet goed werkt. Ik zei al
tegen de heer Madlener dat ik de vinger aan het pols houd,
ook in het eerste jaar. Ik zeg dit dus sowieso toe, maar als
de motie toch in stemming komt, is het formeel oordeel
Kamer, dacht ik.
Ik vrees dat ik meer moeite heb met de tweede motie van
mevrouw Schouten.

De heer Bashir (SP):
Voor de volledigheid voeg ik even toe wat er echt met het
amendement wordt beoogd, namelijk dat wanneer er een
energieprestatievergoeding wordt gevraagd, er ook echt
moet worden toegewerkt naar een nul-op-de-meterwoning
en niet naar varianten ertussenin. Het bijkomende voordeel
daarvan is dat huurders geen dubbele woonlasten krijgen,
want ze betalen ook al mee aan investeringen via het
woonpuntensysteem.
Minister Blok:
De formulering "dubbele woonlasten" werp ik verre van
mij. Daar zullen huurders ook gewoon niet mee akkoord
gaan. Nogmaals, 70% van hen moet toestemming geven.
Door het amendement worden de mogelijkheden om met
een energieprestatievergoeding verder ingeperkt. Dat
betekent dat het minder zal gebeuren. Dat vind ik onwenselijk en daarom ontraad ik het amendement.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik vind dat de minister zich nog erg diplomatiek of parlementair uitdrukt. De heer Bashir leg hier eventjes een bom onder
het hele wetsvoorstel. Een verhuurder die met zijn woning
met energielabel G een paar zinvolle stappen wil zetten,
zou die dan niet kunnen doorberekenen. Het is een beetje
ongelukkig om dat via de minister tegen de heer Bashir te
zeggen, maar dit is echt een kardinale wijziging van de wet.
Minister Blok:
Ik dank de heer Van der Linde voor zijn constatering dat ik
me parlementair uitdruk. Ik zal niet tegenspreken dat het
amendement ook wel een bom onder de wet is. Als dit veel
investeerders ervan zal weerhouden om de investeringen
te doen waarvan we juist willen dat ze die gaan doen, dan
is dat inderdaad wel schadelijk.
De voorzitter:
Het amendement wordt dus ontraden.

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

De voorzitter:
Mevrouw Schouten heeft nog een opmerking over de eerste
motie.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Als de minister dit toezegt — hij zegt dat hij het gewoon
gaat doen — hoef ik de motie niet in stemming te brengen.
Ik trek mijn motie dus in.
De voorzitter:
Aangezien de motie-Schouten (34228, nr. 12) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
Minister Blok:
In de motie op stuk nr. 13 wordt de regering verzocht de
regeling omtrent passend toewijzen zodanig aan te passen
dat bij passend toewijzen op basis van de energie-index of
de energieprestatievergoeding wordt gekeken naar de totale
woonlasten en de Kamer hierover komend najaar te informeren. Ook bij deze motie ga ik dan maar ter plekke
nadenken wat dit zou betekenen. Passend toewijzen is heel
bewust ingevoerd met steun van de meerderheid van de
Kamer om ervoor te zorgen dat er voldoende betaalbare
huurwoningen voor mensen met lage inkomens beschikbaar
zijn. Daarnaast willen we graag stimuleren dat woningcorporaties en andere verhuurders gaan investeren in energiebesparing. Als ik bij passend toewijzen ook de energielasten
zou gaan afgrendelen dan is dat een nogal dreigend vooruitzicht voor corporaties. Ik ben bang dat ze dan niet meer
juichend zullen gaan investeren. Dan zullen ze namelijk
denken: als we een paar stappen zetten, dan worden we
vervolgens dichtgeschroeid. In het kader van de eerdere
motie van mevrouw Schouten heb ik al toegezegd te zullen
verkennen wat een verplichting om naar nul-op-de-meterwoningen te gaan de komende jaren zou betekenen en dat
ik daar voor de zomer op terug zou komen. In dat antwoord
wil ik dan wat uitgebreider dan ik nu kan doen, ingaan op
wat het zou betekenen om bij passend toewijzen ook op de

13 januari 2016
TK 41

41-3-21

energieprestatie te letten. De nu voorliggende motie stelt
echter dat het nu al moet gebeuren. Mijn eerste gevoel is
dat dit een stapje te snel is. De motie zoals die er nu ligt,
zou ik dan ook willen ontraden. Wel zeg ik mevrouw
Schouten toe dat ik in de brief, waarin ik sowieso haar
andere motie zal uitvoeren, ook zal ingaan op de vraag hoe
je de energieprestatie wellicht — ik kan niet toezeggen dat
het kan — bij het toewijzen van woningen kunt hanteren.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Dat lijkt mij een redelijke toezegging. Voor mijn helderheid:
dit is de brief die voor de zomer komt, dus voor de begroting voor Wonen en Rijksdienst?
Minister Blok:
Ja, die komt sowieso voor de begroting.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Dan houd ik deze motie aan.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Schouten stel ik voor, haar motie
(34228, nr. 13) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Blok:
Voorzitter. De heer Ronnes heeft gevraagd of het energielabel wel voldoende betrouwbaar is om investeringen zoals
in het kader van de energieprestatievergoeding mogelijk
te maken. Voor de energieprestatievergoeding wordt de
energie-index gehanteerd. Dat is een index die je alleen
maar krijgt van gecertificeerde mensen of bedrijven. Dus
hiervoor is de procedure gewoon zwaarder.
De heer Madlener blijft kritisch, maar ik hoorde gelukkig
wel dat ook hij vindt dat het in het belang van huurders is
dat sociale huurwoningen op grote schaal gerenoveerd en
energiezuiniger worden. Dus ik hoop dat het er toch toe
leidt dat hij deze wet zal steunen.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Ik dank de minister en de collega's voor hun inbreng. De
stemmingen zullen volgende week dinsdag plaatsvinden.
Ik schors de vergadering voor de lunchpauze. Direct na
aanvang van de middagvergadering beginnen we met de
regeling van werkzaamheden.
De vergadering wordt van 12.51 uur tot 13.35 uur geschorst.
Voorzitter: Van Veldhoven

Tweede Kamer

Energieprestatievergoeding

13 januari 2016
TK 41

41-3-22