Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 761

Verwerking en bescherming persoonsgegevens

Nr. 173

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 november 2020
Een veilige en rechtvaardige samenleving vraagt om een overheid die
zorgt voor de handhaving van de openbare orde, het voorkomen,
onderzoeken, opsporen, vervolgen van strafbare feiten en de tenuitvoerlegging van opgelegde straffen en maatregelen. Voor een goede
uitvoering van deze taken, is het noodzakelijk om persoonsgegevens te
verwerken, zoals het verzamelen, opslaan en delen ervan. Bij de
verwerking van persoonsgegevens moet de overheid zorgvuldigheid
betrachten en niet meer inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer
van burgers dan noodzakelijk is voor een goede uitvoering van de taak. De
Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg, uit 2002) en de Wet
politiegegevens (Wpg, uit 2007) vormen samen een belangrijk onderdeel
van het wettelijk kader voor de verwerking van persoonsgegevens in het
politie- en justitiedomein. Dat wettelijk kader is aan vernieuwing toe.
In het domein van de rechtshandhaving worden veel persoonsgegevens
verwerkt. De aard van deze gegevens is zeer divers. Het kan gaan om de
gegevens van een slachtoffer dat aangifte doet van een strafbaar feit,
maar ook van mensen die meldingen doorgeven, observaties van
wijkagenten, camerabeelden van passanten in de openbare ruimte,
verklaringen van getuigen en vanzelfsprekend ook gegevens over
verdachten van een strafbaar feit, procesgegevens en gegevens van
veroordeelde personen die hun straf uitzitten. Zonder deze gegevens te
verwerken kunnen de betrokken organisaties hun wettelijke taken niet
uitvoeren.
Sinds de invoering van beide wetten is het nodige veranderd in de
samenleving waardoor de huidige wetten niet meer goed aansluiten op
de realiteit van vandaag en morgen. Niet veranderd is dat het gaat om
gevoelige data waar zeer zorgvuldig mee om moet worden gegaan. Dit
geldt voor gegevens over verdachten en veroordeelden, maar temeer ook
al die gegevens die geen vastgestelde feiten zijn: een groot deel van de
gegevens bestaat bijvoorbeeld uit waarnemingen van opsporingsambtenaren. Wel genereren burgers, private en publieke organisaties veel meer

kst-32761-173
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

1

gegevens dan 15 tot 20 jaar geleden. Dit vraagt om een wet die de
mogelijkheden van de hoeveelheid gegevens die beschikbaar zijn voor de
taakuitvoering optimaal benut, maar ook om een wet die zorgt voor
passende waarborgen voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Daarnaast is op het gebied van gegevensverwerking steeds meer
mogelijk met de inzet van moderne technologieën. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan de inzet van artificiële intelligentie die ervoor zorgt dat
beelden van kindermisbruik worden geanalyseerd om zo achter verblijfplaatsen en daders te komen. Of aan gezichtsherkenningstechnologie.
Verduidelijking van het wettelijk kader op dit punt is gewenst. Veranderd is
ook de aanpak van veiligheidsproblemen in de samenleving. Er wordt
steeds meer samengewerkt met andere domeinen zoals de zorg,
gemeenten en het onderwijs. Om te kunnen komen tot een integrale
aanpak is het noodzakelijk dat met andere domeinen gegevens worden
uitgewisseld. Het wettelijk kader voor de verstrekking van gegevens
vanuit het politie- en justitiedomein aan andere domeinen is ingewikkeld,
en wordt ook zo ervaren in de praktijk. Dat leidt ertoe dat niet in alle
gevallen optimaal gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden die de
wet reeds biedt tot uitwisseling van gegevens. Het risico is dat het
wettelijk kader en de realiteit steeds verder uit elkaar gaan lopen. Dit komt
een effectieve taakuitvoering en de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer niet ten goede. Het moet voor de uitvoeringspraktijk duidelijker worden wanneer gegevens kunnen worden gedeeld en wanneer
niet, zonder de noodzakelijke waarborgen ter bescherming van de
persoonlijke levenssfeer te verliezen. Tot slot sluiten de Wpg en Wjsg niet
goed op elkaar aan. Dat draagt niet bij aan een eenduidige gegevensverwerking binnen het politie- en justitiedomein. Ook om de samenwerking
op het gebied van bijvoorbeeld digitalisering te verstevigen is het
noodzakelijk om beide wetten in onderling verband te herzien. Een
uniform wettelijk kader maakt het immers mogelijk dat ontwikkelde
digitale toepassingen eenvoudig domein overstijgend kunnen worden
gebruikt.
De evaluaties van beide wetten tonen de noodzaak van herziening
duidelijk aan, zoals uiteengezet in een brief van de Minister van Veiligheid
en Justitie uit 2014.1 De herziening kon na de aankondiging in 2014 niet
direct worden opgepakt omdat moest worden gewacht op de totstandkoming van EU-regelgeving op het gebied van persoonsgegevens (de
AVG en de Richtlijn gegevensbescherming opsporing en vervolging
2016/6802 (hierna: de richtlijn)) en de implementatie daarvan. Nu de
implementatie van de richtlijn in de Wpg en Wjsg is afgerond, is, zoals
destijds al toegezegd, dit het moment om verder te kijken naar de
toekomst. De richtlijn is een belangrijk uitgangspunt voor het toekomstig
wettelijk kader.
De ambitie is om te komen tot een nieuw wettelijk kader voor gegevensverwerking in het politie- en justitiedomein dat bijdraagt aan een
effectieve taakuitvoering, goede samenwerking in de strafrechtketen en
ook met de partners daarbuiten en een goede bescherming van de
persoonlijke levenssfeer van burgers.

1

Kamerbrief Evaluatie Wet politiegegevens en Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens,
Kamerstuk 33 842, nr. 2.
2
Richtlijn betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking
van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het
onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van
straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Kaderbesluit
2008/977/JBZ van de Raad (Richtlijn 2016/680 van 27 april 2016, Pb EU L 119/89).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

2

Ik ben gestart met een verkenning naar uitgangspunten voor een
toekomstig wettelijk kader en een inventarisatie van de onderwerpen
waarop stappen gezet moeten worden. In het kader van deze verkenning
zijn gesprekken gevoerd met verschillende partijen waaronder de partijen
uit de strafrechtketen, de Autoriteit Persoonsgegevens en een aantal
maatschappelijke organisaties en partijen die dicht tegen de strafrechtketen aan werken. Naast de reeds beschikbare rapporten over dit
onderwerp heb ik het WODC gevraagd een rechtsvergelijkend onderzoek
uit te voeren naar het wettelijk regime in vijf EU-lidstaten. Ik verwacht dat
dit onderzoek dit jaar zal worden afgerond. De uitkomsten daarvan neem
ik mee in het vervolgtraject. Het verder uitwerken van de genoemde
onderwerpen en deze uitgangspunten tot een toekomstig wettelijk kader
voor de verwerking van politiële, justitiële en strafvorderlijke gegevens,
gerechtelijke strafgegevens en tenuitvoerleggingsgegevens is geen
sinecure en zal in meerdere stappen worden uitgevoerd.
In deze brief schets ik – mede namens de Ministers van Justitie en
Veiligheid en Defensie – de opbrengst van mijn verkenning en het verdere
proces. Allereerst zal ik daarbij de algemene uitgangspunten toelichten
voor een toekomstig wettelijk kader, vervolgens ga ik in op een aantal
specifieke onderwerpen die aan bod zijn gekomen tijdens de verkenning.
1. Algemene uitgangspunten
Om tot een toekomstig wettelijk kader voor gegevensverwerking in het
politie- en justitiedomein te komen, is een aantal algemene uitgangspunten van belang. Deze uitgangspunten dienen als een leidraad voor de
uitwerking van de specifieke onderwerpen.
Effectieve taakuitvoering en bescherming persoonsgegevens
Het toekomstig wettelijk kader zal, net als de Wpg en de Wjsg, ten dienste
staan van een effectieve taakuitvoering van de bevoegde autoriteiten en
een goed functionerende strafrechtketen. Voor een doeltreffende
taakuitvoering is het van groot belang dat het wettelijk kader daarbij
adequate waarborgen biedt voor de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer. Kernpunt is dat verwerkingen noodzakelijk en proportioneel
moeten zijn, want dat komt én de effectieve taakuitvoering en de
bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten goede. Deze balans
volgt niet enkel uit regelgeving, maar moet ook in de praktijk dagelijks
gevonden worden.
In overeenstemming met het geldende internationale en EU-recht
Vanzelfsprekend zal het nieuwe wettelijk kader moeten voldoen aan de
eisen die voortvloeien uit de richtlijn. Er wordt zo veel mogelijk aangesloten bij de begrippen en systematiek zoals in die richtlijn zijn
opgenomen. Daarnaast moet het wettelijk kader uiteraard in overeenstemming zijn met geldende mensenrechtelijke en grondwettelijke eisen
en aansluiten bij andere Europese regelgeving zoals de AVG.3 Bovendien
zal aangesloten worden bij ontwikkelingen in EU-verband o.a. ten aanzien
van privacy en regulering van het gebruik van artificiële intelligentie.

3

Hierbij valt te denken aan EVRM, de Europol en Eurojust verordeningen, de verordeningen in
het kader van Grenzen en Veiligheid, de ontwikkelingen rond het Europees OM (EOM), het
Europees Arrestatiebevel (EAB), de ECRIS-richtlijn, de ECRIS-TCN-Verordening en
telecommunicatie/dataretentiewetgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

3

Nalevingsvriendelijk: verduidelijken en vereenvoudigen
Het toekomstig wettelijk kader moet nalevingsvriendelijk zijn. Daarvoor is
het belangrijk dat het wettelijk kader aansluit bij de (toekomstige) realiteit
van de praktijk en duidelijkheid biedt. Een wens tot verduidelijking is er
bijvoorbeeld voor bepaalde verwerkingen die gepaard kunnen gaan met
een meer dan geringe inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Hierbij kan
bijvoorbeeld gedacht worden aan de diverse varianten van camerabeelden gemaakt in de publieke ruimte; voor de verwerking van bijvoorbeeld ANPR en gegevens afkomstig van gemeentecamera’s en bodycams
zijn in de loop van de tijd van elkaar afwijkende waarborgen ontwikkeld
waardoor naleving ingewikkelder is dan nodig. Daarnaast zijn enkele
termen die worden gehanteerd in de wetten onduidelijk en sluiten niet
aan bij de praktijk, gedacht kan worden aan de termen «geautomatiseerd
vergelijken» en «in combinatie verwerken». Tegelijkertijd moet de wet ook
vereenvoudigd worden met als doel ruimte te laten voor ontwikkelingen
die per organisatie of taak anders kunnen zijn, de wet moet dus niet te
rigide zijn. Vereenvoudigen leidt echter niet altijd tot meer duidelijkheid en
omgekeerd; hier moet een balans in gevonden worden.
Toekomstbestendig
Het wettelijk kader moet niet enkel op de korte termijn toepasbaar zijn,
maar ook verder in de toekomst. Dit maakt dat de wet niet te veel geënt
moet zijn op de huidige praktijk, de technologische mogelijkheden en de
huidige staat van veiligheid in ons land, maar rekening moet houden met
veranderingen in de toekomst. Techniekonafhankelijk wetgeven zal dan
ook een belangrijk thema zijn. Het toekomstig wettelijk kader zal bijvoorbeeld ruimte moeten bieden voor de ontwikkeling van digitaal procederen
in de strafrechtketen, maar ook moeten passen op de realiteit van
vandaag.
2. Specifieke onderwerpen
Een aantal specifieke onderwerpen is tijdens de verkenning door
meerdere partijen benadrukt en moet in de stappen die volgen dan ook
expliciet worden meegenomen. Hieronder licht ik de meest in het oog
springende onderwerpen uit.
Toepassingsbereik toekomstig wettelijk kader
Er wordt opnieuw gekeken naar de organisaties die onder het toekomstig
wettelijk kader hun gegevens gaan verwerken, de zogenoemde bevoegde
autoriteiten.4 De organisaties en functionarissen die als bevoegde
autoriteiten opereren zijn politie, Koninklijke Marechaussee, Rijksrecherche, bijzondere opsporingsdiensten, buitengewoon opsporingsambtenaren, Openbaar Ministerie, Rechtspraak, Hoge Raad, Centraal Justitieel
Incasso Bureau, Dienst Justitiële Inrichtingen, Justitiële Informatiedienst
en Financiële Inlichtingen Eenheid. Deze partijen verwerken gegevens
momenteel onder het regime van de Wpg en/of de Wjsg. Een aantal
andere partijen in de strafrechtketen verwerkt persoonsgegevens onder
het regime van de AVG. Ik ben met hen in gesprek, om te bezien of zij in
het toekomstig wettelijk kader als bevoegde autoriteit, in de zin van de
richtlijn, moeten worden aangemerkt. Indien dat bijdraagt aan een betere
aansluiting op de gegevensverwerking in de strafrechtketen en meer
duidelijkheid biedt, dan ben ik daar een voorstander van. Het gaat hierbij
bijvoorbeeld om het Nederlands Forensisch Instituut en de reclasserings4

Bevoegde autoriteit zoals bedoeld in artikel 3, lid 7 van de richtlijn gegevensbescherming
opsporing en vervolging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

4

organisaties. Tegelijkertijd ben ik ook gebonden aan de kaders van de
richtlijn. Verwerkingen van persoonsgegevens bij bijvoorbeeld bestuursrechtelijke beslissingen (zoals vergunningsverlening en vreemdelingentoezicht) vallen niet onder de reikwijdte van deze richtlijn en blijven dus
ook buiten het toepassingsbereik van het toekomstig wettelijk kader.
Delen van gegevens
Een ander belangrijk onderwerp is het delen van gegevens. Er wordt
steeds meer gewerkt vanuit een integrale aanpak, waarbij niet enkel de
vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging centraal staat,
maar bijvoorbeeld ook het voorkomen van strafbare feiten waarbij
gemeenten, zorgpartners of onderwijsinstellingen een belangrijke rol
kunnen spelen. Om dit mogelijk te maken moet een zorgvuldige uitwisseling van gegevens mogelijk zijn. Dit betreft zowel het delen van
gegevens binnen het politie- en justitiedomein, als het delen met
samenwerkingspartners in andere domeinen en het buitenland. Enerzijds
is de gegevensdeling noodzakelijk om maatschappelijke vraagstukken op
te lossen, maar anderzijds betreffen het hier gevoelige gegevens over
onder andere verdachten, melders, getuigen en (overleden) slachtoffers
en soms ook onbekende betrokkenen. Daarnaast is er vaak sprake van
vastlegging van waarnemingen, en niet altijd van vastgestelde feiten. Die
gegevens moeten dan ook als zodanig behandeld worden. Er moet
worden verkend op welke wijze het uitwisselen van gegevens zorgvuldig
kan plaatsvinden. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen het delen
van gegevens tussen bevoegde autoriteiten en het delen van gegevens
met andere instanties dan bevoegde autoriteiten binnen Nederland,
alsmede een onderscheid tussen landen uit de Europese Unie en «derde
landen» bij het verwerken van gegevens buiten Nederland. Het algemene
uitgangspunt «nalevingsvriendelijk» is hier bij uitstek op van toepassing.
De huidige regels worden als niet passend bij de praktijk, te ingewikkeld
en multi-interpretabel beschouwd.
Ruimte voor inzet van innovatieve technologieën
Het kabinet heeft eerder al aangegeven dat moderne vormen van
gegevensverwerking kansen bieden voor het bevorderen van de
veiligheid in Nederland.5 Denk hierbij aan het inschatten van risico’s om
tijdig preventieve maatregelen te treffen, het inzichtelijk maken hoe
criminelen te werk gaan, het real time volgen van ontwikkelingen in
crisissituaties of de mogelijkheden voor crowd control bij grootschalige
manifestaties. Zoals gezegd hoort daar de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens hand in hand bij. Uw Kamer is
eerder geïnformeerd over mogelijke wettelijke waarborgen bij het
verwerken van data6, daarnaast is onder meer een Strategisch Actieplan
voor AI7 gepresenteerd. Ook de ontwikkelingen binnen de Europese Unie
op dit onderwerp worden door mijn departement op de voet gevolgd.
Algemene grondslagen en waarborgen voor de inzet van deze technologieën dienen, vertaald naar het politie- en justitiedomein, een goede plek
te krijgen in het toekomstig wettelijk kader. Hierbij wordt opgemerkt dat
de waarborgen die zullen worden gesteld voor innovatieve technologieën
in het toekomstig wettelijk kader niet identiek zullen zijn aan die bij andere
sectoren, vanwege het belang van heimelijkheid en geheimhouding die

5

Kamerstuk Kabinetsreactie op WRR-rapport big data in een vrije en veilige samenleving,
Kamerstuk 26 643, nr. 426.
Kamerbrief Waarborgen tegen risico’s van data-analyses door de overheid, Kamerstuk 26 643,
nr. 641.
7
Kamerbrief Strategisch Actieplan voor Artificiële Intelligentie, Kamerstuk 26 643 nr. 640.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

5

nodig kunnen zijn in het veiligheidsdomein. De eisen die de richtlijn stelt
zullen leidend zijn.
Bewaren van gegevens
Er moeten ook stappen worden gezet op het vraagstuk rondom het
bewaren van en toegankelijkheid tot gegevens. Bekend is dat de huidige
wettelijke bewaartermijnen in sommige gevallen tekort schieten voor een
goede taakuitvoering, te denken valt aan het onderzoeken van cold cases8
of het behandelen van tot herziening van een onherroepelijke veroordeling en verzoeken om nader onderzoek naar het bestaan van gronden
voor de herziening van een onherroepelijke veroordeling. Daarnaast
sluiten bewaartermijnen niet op elkaar aan en zijn ze ingewikkeld om in de
praktijk toe te passen. Tegelijkertijd is het niet wenselijk dat gegevens
oneindig bewaard blijven, dit zou een niet noodzakelijke en niet proportionele inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene(n) zijn.
Het is van belang dat we als samenleving nadenken en in gesprek gaan
over de keuzes die we op dit soort thema’s willen maken.
Zoals reeds aangekondigd bij de reactie op de wetsevaluaties9, moet het
uitgangspunt van de regelgeving de noodzaak van het gebruik van
gegevens zijn. In de huidige regulering staan de bewaartermijnen te veel
centraal, dit moeten gebruikstermijnen worden. De noodzaak van het
gebruik van gegevens voor een gerechtvaardigd doel moet centraal staan.
Uit deze gebruikstermijnen volgt wanneer de gegevens moeten worden
vernietigd. Voor een zwaarwegend doel, zoals het onderzoeken van cold
cases bij ernstige misdrijven, moeten gegevens lange tijd kunnen worden
gebruikt. Voor andere doelen, bijvoorbeeld de handhaving van de
openbare orde, kan en moet die termijn veel korter zijn. Deze gedachte die
in 2014 reeds werd aangekondigd wordt in de komende periode verder
verkend en uitgewerkt.
Eenduidige waarborgen en toezicht
De Wpg en Wjsg kennen niet hetzelfde stelsel van toezicht en controle. Zo
kent de Wpg een uitgebreid systeem van interne en externe audits terwijl
in de Wjsg geen auditverplichting is opgenomen. In het toekomstig
wettelijk kader zal dit gelijkgetrokken worden. Hetgeen de richtlijn
voorschrijft op het gebied van toezicht en de rechten van de betrokkene
geldt uiteraard onverkort. Daarnaast wordt gekeken op welke punten
aanvullingen of veranderingen nodig en wenselijk zijn in het Nederlandse
stelsel. In dit kader wordt bijvoorbeeld gekeken naar een aantal soorten
gegevens waarvoor nu aanvullende regels ter bescherming van de
persoonlijke levenssfeer gelden, zoals gegevens die zijn verkregen door
cameratoezicht en ANPR. Onderzocht wordt in hoeverre de aanvullende
regels die specifiek voor deze toepassingen in wet zijn opgenomen
kunnen worden geüniformeerd met overige verwerkingen van persoonsgegevens, zonder het huidige niveau van bescherming te verlagen.
Hierbij wordt gestreefd naar een sluitende set aan waarborgen, effectief
toezicht op de naleving van het toekomstig wettelijk kader waarbij het
intern en extern toezicht goed op elkaar aansluiten.
Daarbij moet uiteraard wel rekening worden gehouden met de bijzondere
eisen op het gebied van onafhankelijkheid van enkele organisaties.

8
9

Kamerbrief Aanpak van cold cases, Kamerstuk 29 628 nr. 859.
Kamerbrief Evaluatie Wet politiegegevens en Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens,
Kamerstuk 33 842, nr. 2, p. 1–3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

6

Verkrijgen van gegevens
De bevoegdheid tot het verkrijgen van gegevens is in andere wetten dan
de Wpg en Wjsg geregeld. Het gaat dan met name om het Wetboek van
Strafvordering, maar ook de Gemeentewet (camerabeelden) en de
Politiewet 2012 regelen bevoegdheden voor het verkrijgen van gegevens.
Ook het toekomstig wettelijk kader zal enkel zien op de verdere
verwerking van verkregen gegevens.
Wel moet worden geconstateerd dat er steeds meer persoonsgegevens
gegenereerd worden over menselijke aanwezigheid en gedrag in de
publieke ruimte. Dergelijke gegevens kunnen van groot belang zijn voor
de openbare veiligheid en de voorkoming van strafbare feiten. Omdat de
vraag onder welke voorwaarden gegevens mogen worden verwerkt,
verweven is met de vraag onder welke voorwaarden ze mogen worden
verzameld, komt dit onderwerp ook naar voren in de gesprekken die
worden gevoerd over het vernieuwd wettelijk kader. Deze opmerkingen
worden verzameld.
Regelgeving BES
In de gesprekken die de afgelopen tijd zijn gevoerd, is door verschillende
partijen gevraagd om aandacht te besteden aan het wettelijk kader dat
geldt op Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES), hierna Caribisch
Nederland. In dit kader is het van belang dat de richtlijn niet van
toepassing is op de gegevensverwerking in Caribisch Nederland en in de
Caribische landen. De huidige Wpg bevat een wettelijke regeling die geldt
op de BES maar die beperkt is tot de gegevensverwerking in het politiedomein. Zoals ik in mijn brief van 13 maart jl.10 heb aangegeven,
onderschrijf ik het belang van een goed gegevensbeschermingsregime in
Caribisch Nederland en de Caribische Landen. De sociaalgeografische
verbinding tussen Caribisch Nederland en de Caribische landen brengt
met zich mee dat harmonisatie van het gegevensbeschermingsniveau
uitermate wenselijk is. Om die reden heeft het Justitieel Vierpartijen
Overleg (hierna: JVO) in juli 2018 besloten tot een verkenning naar de
vraag of harmonisatie mogelijk is, en zo ja, wat daarvoor nodig is. Een
soortgelijke verkenning is uitgevoerd met het oog op de doorgifte van
politie- en justitiegegevens aan Caribisch Nederland en de Caribische
Landen. Ook hieruit komt naar voren dat harmonisatie binnen het politieen justitiedomein gewenst en noodzakelijk is. Een gezamenlijk traject in
Koninkrijksverband gericht op het gegevensbeschermingsniveau in
Caribisch Nederland en in de Caribische Landen heeft daarbij de voorkeur
en is ook de inzet van het kabinet. Daarover zal in het eerstvolgende JVO
nader overleg en het vervolg van dit traject plaatsvinden. Over de
uitkomsten van dat overleg wordt uw Kamer separaat geïnformeerd.
Lopende trajecten
Het aansluiten bij lopende trajecten is ook van groot belang. Zo is er de
afgelopen jaren hard gewerkt aan de modernisering van het Wetboek van
Strafvordering en de digitalisering van de strafrechtketen.11 In 2018 werd
de Minister van Justitie en Veiligheid geadviseerd12 om te bewerkstelligen
dat het nieuwe Wetboek van Strafvordering in samenhang met de nieuwe
Wet politiegegevens het opsporingsonderzoek zal reguleren. Het
10

Kamerstuk 32 761, nr. 161.
Zie ook de Kamerbrief Digitalisering strafrechtketen waarin onder meer de achtergrond en
doelen van het digitaliseringstraject worden toegelicht. Kamerstuk 29 279, nr. 548.
12
Rapport van de Commissie modernisering opsporingsonderzoek in het digitale tijdperk
«Regulering van opsporingsbevoegdheden in een digitale omgeving», p. 25.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

7

(gemoderniseerde) Wetboek van Strafvordering en het (gemoderniseerde)
gegevensregime voor het politie- en justitiedomein dienen in samenhang
het opsporingsonderzoek te reguleren op een manier die een goede
balans biedt tussen enerzijds de effectiviteit van de rechtshandhaving en
anderzijds rechtsbescherming in de vorm van afdoende waarborgen die
inbreuken op grondrechten kunnen legitimeren als deze noodzakelijk zijn
in een democratische samenleving. Verder loopt momenteel het wetgevingstraject met betrekking tot de Wet gegevensverwerking door
samenwerkingsverbanden.13 Daarnaast vloeit vanaf 2022 uit
EU-wetgeving de verplichting voor EU-lidstaten voort om aan Europeanen
en derdelanders een overzicht van de door de lidstaten geregistreerde
justitiële gegevens te verschaffen indien daarom door het individu wordt
verzocht. Met deze, en ook de andere ontwikkelingen vanuit de EU zal
rekening worden gehouden in het komende traject.
3. Vervolgstappen
Het komen tot een toekomstig wettelijk kader vergt een grote inspanning
van alle betrokken partijen en vraagt om een zorgvuldig proces waarbij
rekening wordt gehouden met de zienswijze en belangen van alle
betrokkenen. Mede om die reden zijn (mogelijk toekomstige) bevoegde
autoriteiten al in een vroegtijdig stadium betrokken. Daarnaast ben en blijf
ik ook in gesprek verschillende belanghebbende partijen zoals de
samenwerkingspartners van de bevoegde autoriteiten en maatschappelijke organisaties op het gebied van mensenrechten. Ook zal ik Europese
ontwikkelingen en wetenschappelijke inzichten op dit gebied betrekken in
het vervolgtraject.
In deze eerste fase – de beleidsvormingsfase – staat het verder uitwerken
van de bovengenoemde uitgangspunten en onderwerpen centraal. Dit
gaat zowel om het verkennen van de mogelijkheden voor een effectieve
taakuitvoering en samenwerking in de strafrechtsketen als het verkennen
van de juiste waarborgen ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer
van betrokkenen. Tijdens deze fase wordt ook gestart met het in kaart
brengen van de financiële consequenties en de implementatiegevolgen.
Dit zal leiden tot een uitgebreidere nota waarin de contouren van het
toekomstig wettelijk kader zullen worden geschetst. Ik verwacht dat deze
contourennota in de loop van 2021 naar de Tweede Kamer zal worden
gestuurd.
Onderkend wordt dat in deze vroege fase nog niet de financiële impact
becijferd kan worden, omdat deze brief er toe strekt uw Kamer te
informeren over de richting waarin en het proces waarlangs de beleidsontwikkeling richting een wetsvoorstel plaatsvind. Wel is – gegeven
eerdere ervaringen met dergelijk grote trajecten – de verwachting dat de
impact, met name ten aanzien van de implementatie, substantieel zal zijn
gezien de grote rol van informatie voor handhaving van de openbare
orde, onderzoek, opsporing, vervolging van strafbare feiten en tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen. De inschatting van de financiële
consequenties en implementatiegevolgen moeten in gezamenlijkheid met
de betrokken organisaties en het departement worden gemaakt. Afhankelijk van de keuzes in de beleidsvoorbereiding en van de raming van de
kosten die uit deze keuzes voortvloeien, zal er dekking op basis van het
voorstel worden gezocht.

13

Daarnaast wordt uiteraard ook rekening gehouden met trajecten zoals Uitwisseling Persoonsgegevens en Privacy (UPP).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

8

Op het moment dat de beleidsuitgangspunten uitgekristalliseerd zijn en
aan de vereiste randvoorwaarden kan worden voldaan, waaronder ook de
benodigde financiële dekking, wordt er gestart met het wetgevingstraject.
Zonder de vereiste randvoorwaarden, zal de vernieuwing van het wettelijk
kader voor gegevensverwerking door politie en justitie geen doorgang
kunnen vinden. Het totale proces zal naar verwachting drie tot vier jaar in
beslag nemen. Na de totstandkoming van het wettelijk kader moet dit
geïmplementeerd worden. Vervolgens zal de naleving ervan het voorwerp
zijn van aanhoudende zorg voor alle betrokken partijen.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 761, nr. 173

9