Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1346
Vragen van het lid Voordewind (ChristenUnie) aan de staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie over de publicatie «Ontheemd: de verhuizingen van
asielzoekerskinderen in Nederland» (ingezonden 1 februari 2013).
Antwoord van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
20 februari 2013).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de publicatie «Ontheemd: De verhuizingen van
asielzoekerskinderen in Nederland»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wanneer kan de Kamer de bevindingen van het onderzoek door het Centraal
Orgaan Asielzoekers (COA) over de verhuizingen van asielzoekerskinderen
verwachten? Is het juist te stellen dat het COA het onderzoek, dat op verzoek
van de Kamer heeft plaatsgevonden, beperkt heeft ingevuld door alleen het
totaal aantal verhuizingen in 2012 te registreren? Zo ja, waarom is dit het
geval? Zo nee, heeft u ook zicht op het totaal aantal verhuizingen van een
kind tijdens een gemiddelde asielprocedure, inclusief de wijziging van de
Vreemdelingenwet van afgelopen juli 2010?
Antwoord 2
Uw Kamer heeft mijn reactie ontvangen op de registratie die het COA heeft
uitgevoerd met betrekking tot het aantal verhuizingen van gezinnen met
kinderen gedurende het jaar 2012. Registratie met terugwerkende kracht was
op basis van de COA-systemen niet op een betrouwbare wijze mogelijk
omdat de systemen daar niet op waren ingericht. Ik beschik derhalve niet
over betrouwbare cijfers over de periode voorafgaand aan 2012. Ik wil
daarnaast benadrukken dat het van belang is om de aard van beide onderzoeken goed te duiden. Het COA onderzoek betrof met name een kwantitatief
onderzoek dat is uitgevoerd binnen de gehele asielpopulatie in alle asielzoekerscentra. In het onderzoek waar naar verwezen wordt in het rapport
«Ontheemd» zijn 132 kinderen in de leeftijd van 10–18 jaar geïnterviewd. De

1

ah-tk-20122013-1346
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

van de Werkgroep Kind in azc.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

periode waarin de kinderen (meerdere keren) zijn verhuisd, ziet met name op
de periode 2011 en eerdere jaren. Beide onderzoeken zijn derhalve niet
vergelijkbaar omdat ze niet zien op dezelfde onderzoeksgroep tijdens dezelfde
periode. Door het COA zijn de verhuizing van de centrale ontvangstlocatie
naar een procesopvanglocatie en van de procesopvanglocatie naar een
asielzoekerscentrum niet meegenomen. Het betreft een tweetal verplaatsingen die standaard in de procedure plaatsvinden.
Vraag 3
Kunt u de bevindingen van het rapport, namelijk dat kinderen van asielzoekers gemiddeld tien keer vaker verhuizen als een Nederlands kind, bevestigen? Zo nee, over welke informatie beschikt u wel? Deelt u de zorgen van de
opstellers van het rapport dat deze vele verhuizingen in potentie schade
kunnen aanbrengen aan asielkinderen, die al vaak te kampen hebben met
traumatische ervaringen? Zo nee, waarom niet? Deelt u tevens de conclusie
dat deze situatie op gespannen voet staat met de verplichtingen van
Nederland die voortvloeien uit het Verdrag inzake de rechten van het kind
(Kinderrechtenverdrag)? Kunt u in uw beantwoording in het bijzonder ingaan
op de vraag hoe deze situatie zich verhoudt tot de artikelen 2, 3, 6, 12, 19, 24,
28 en 29 van het Kinderrechtenverdrag?
Antwoord 3
Kinderen van asielzoekers zullen over het algemeen vaker verhuizen dan
Nederlandse kinderen. Het COA heeft, in opdracht van de toenmalige minister
voor Immigratie, Integratie en Asiel, het aantal verhuizingen gemeten vanaf
de aankomst in een asielzoekerscentrum alsmede de verhuizingen naar een
vrijheidsbeperkende locatie of gezinslocatie. In het rapport «Ontheemd»
wordt aangegeven dat, als de standaardverhuizingen aan het begin van de
procedure niet worden meegerekend, een gezin gemiddeld een keer in de
twee jaar verhuist. Indien verhuizingen naar en vanuit de gezinslocaties
worden meegerekend, komt het gemiddeld aantal verhuizingen, zoals
geregistreerd door het COA, neer op nagenoeg eenmaal per jaar. Dit aantal
zal teruglopen nu besloten is dat gezinnen die een herhaalde asielaanvraag
indienen niet meer naar de procesopvanglocatie hoeven te verhuizen. Tijdens
hun korte verblijf gedurende de algemene asielprocedure in de procesopvanglocatie blijft de woonruimte in de gezinslocatie gereserveerd. Ook is al
eerder besloten dat gezinnen waarvan de vertrektermijn is verstreken, indien
verwijdering uit de opvang zou leiden tot een humanitaire noodsituatie, niet
meer via de vrijheidsbeperkende locatie in de gezinslocatie zullen worden
geplaatst. Ik acht het mogelijk dat kinderen problemen ondervinden door (een
groot aantal) verhuizingen. Verhuizingen vinden in veel gevallen plaats op
verzoek van ouders of doordat een gezin er, nadat het is uitgeprocedeerd,
niet voor kiest om terug te keren naar het land van herkomst. Om mogelijke
nadelige effecten voor kinderen zoveel mogelijk te beperken, hebben ouders
ook een eigen verantwoordelijkheid. Om ouders daarvan zo nodig meer
bewust te maken voert het COA in goed overleg met organisaties uit de
werkgroep «Kind in azc’s» een pilot uit met een «verhuisprotocol». Op basis
van dit protocol wordt met ouders gesproken over de gevolgen die een
verhuizing voor hun kinderen kan hebben, zodat ouders zoveel mogelijk
maatregelen kunnen nemen om mogelijk nadelige gevolgen voor hun
kinderen te voorkomen, door hen goed te informeren en in overleg met het
COA zorg te dragen dat het onderwijs in de nieuwe woonplaats geregeld is.
Hierna zal ik kort ingaan op uw vraag hoe de situatie van kinderen in de
opvang zich verhoudt tot een aantal artikelen van het IVRK.
Artikel 2 van het IVRK heeft ten doel discriminatie tegen te gaan. Hoewel
kinderen van asielzoekers, terecht, recht hebben op diverse voorzieningen die
ook aan kinderen van Nederlandse ingezetenen ter beschikking staan, is het
niet in strijd met artikel 2 van het IVRK dat asielzoekers en hun gezin, met
inachtneming van hun rechten op basis van de Richtlijn minimumnormen
opvang asielzoekers, in (centrale) opvangvoorzieningen geplaatst worden en
evenmin dat, in voorkomende situaties, een zorgvuldig voorbereide verhuizing plaatsvindt.
Op grond van artikel 3 van het IVRK vormen de belangen van het kind altijd
een eerste overweging. Dit betekent echter niet dat een zorgvuldige afweging
er niet in kan resulteren dat andere belangen, zoals een zorgvuldige en
effectieve asielprocedure, prioriteit krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Artikel 6 van het IVRK geeft kinderen recht op leven en ontwikkeling. Ten
aanzien van de ontwikkeling van kinderen geldt dat zij, evenals Nederlandse
kinderen, recht hebben op onderwijs. Het komt in individuele gevallen voor
dat, bijvoorbeeld in een situatie waarin speciaal onderwijs nodig is, tijdelijk
geen plaats op een nieuwe school beschikbaar is. Deze situaties vormen
echter een uitzondering. Het COA doet er uiteraard alles aan om te faciliteren
dat er voor ieder kind na de verhuizing onderwijs beschikbaar is. Het eerder
genoemde verhuisprotocol met specifieke aandacht voor het onderwerp
«onderwijs» zal de tijdige beschikbaarheid van onderwijs na een overplaatsing naar verwachting nog verder verbeteren. COA verzoekt de scholen om
tijdig het onderwijskundig rapport over te dragen.
Artikel 12 IVRK bepaalt dat kinderen het recht hebben om gehoord te worden
en hun eigen mening te vormen en te uiten, met name in gerechtelijke en
bestuurlijke procedures die het kind betreffen. Hieraan wordt gevolg gegeven
doordat minderjarigen, als zij samen met hun ouder(s) asiel aanvragen, vanaf
de leeftijd van 15 jaar zelfstandig gehoord worden.
Artikel 19 IVRK heeft ten doel bescherming te bieden tegen kindermishandeling.
Kinderen van asielzoekers hebben recht op de in Nederland beschikbare
voorzieningen van Jeugdzorg. Het COA valt voorts onder de Verplichte
meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit betekent dat het COA
nu ook formeel verplicht is om alle stappen uit te voeren die in de meldcode
zijn voorgeschreven. Het COA zal twee aandachtsfunctionarissen per locatie
aanstellen en alle medewerkers trainen in het herkennen van signalen van
kindermishandeling en het zo nodig nemen van de benodigde acties.
Artikel 24 IVRK handelt over het recht op gezondheid en gezondheidszorg.
Aan dit artikel wordt voldaan doordat in Nederland toegang tot gezondheidszorg ook voor kinderen van asielzoekers is gewaarborgd.
Artikel 28 en 29 IVRK regelen het recht op onderwijs. Kinderen van asielzoekers hebben evenals Nederlandse kinderen recht op onderwijs. Het onderwijs
wordt zo spoedig mogelijk na het indienen van de asielaanvraag aangeboden,
waarbij het op basis van de Europese richtlijn minimumnormen opvang is
toegestaan het onderwijs na maximaal 3 maanden aan te bieden.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het aantal verhuizingen van gezinnen met kinderen
drastisch verminderd dient te worden? Bent u bereid toe te zeggen dat een
gezin met kinderen in een asielprocedure tijdens deze procedure zoveel
mogelijk op één vaste plek zal worden opgevangen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Het beleid van het COA is om het aantal verhuizingen van gezinnen met
kinderen zoveel mogelijk te beperken. Als er verhuizingen plaatsvinden,
buiten de verhuizingen op eigen verzoek of verhuizingen die als sanctie zijn
opgelegd, worden deze zoveel mogelijk tijdens de schoolvakanties uitgevoerd. Ook wordt door het COA in dat geval onderzocht of een verhuizing
binnen de regio kan plaatsvinden, zodat de kinderen dezelfde school kunnen
blijven bezoeken. Het aantal verhuizingen zal voorts naar verwachting nog
verder teruglopen nu besloten is dat gezinnen die een herhaalde aanvraag
indienen niet meer naar de procesopvanglocatie hoeven te verhuizen. Ook is
al eerder besloten dat gezinnen waarvan de vertrektermijn is verstreken,
indien verwijdering uit de opvang zou leiden tot een humanitaire noodsituatie, niet meer via de vrijheidsbeperkende locatie in de gezinslocatie zullen
worden geplaatst. Het beleid om stapeling van procedures zoveel mogelijk te
voorkomen alsmede het verwerven van meer structurele opvanglocaties door
het COA zullen eveneens bijdragen aan een verdere reductie van het aantal
verhuizingen.
Vraag 5
Bent u bereid de Kamer per brief een inhoudelijke reactie te sturen op de
bevindingen en aanbevelingen op dit rapport? Bent u tevens bereid deze brief
samen met de bevindingen van het COA-rapport naar de Kamer te sturen? Zo
nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 5
Aan dit verzoek heb ik reeds voldaan met mijn brief van 12 februari 2013
(Kamerstuk II 19 637, nr. 1605).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4