Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

27 859

Modernisering Gemeentelijke Basisadministratie
persoonsgegevens (GBA)

Nr. 44

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 mei 2011
In de namens mij door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gegeven antwoorden op vragen van de leden Heijnen en
Jacobi (Aanhangsel Handelingen II 2010/11, nr. 1668) is toegezegd dat
omtrent de suggestie van vermelding van de woonplaats van de ouders
als de geboorteplaats van het kind ingeval de geboorte buiten die
woonplaats heeft plaatsgevonden, de Commissie voor de zaken betreffende de burgerlijke staat en de nationaliteit om advies zou worden
gevraagd. Dat is inmiddels geschied. De adviescommissie is unaniem van
oordeel dat die suggestie niet moet worden gevolgd. Mede op basis van
dit advies bericht ik u omtrent mijn definitieve afweging in deze als volgt.
Artikel 1:19 lid 1 BW bepaalt dat een akte van geboorte wordt opgemaakt
door de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente waar het
kind is geboren. Het voorschrift dat de aangifte van een geboorte moet
worden gedaan bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de
gemeente waar het kind is geboren geldt alweer sinds 1811, toen de Code
Napoléon in Nederland werd ingevoerd. Op grond van (thans) artikel 43
lid 1 onder d van het Besluit Burgerlijke Stand 1994 wordt de geboorteplaats in de akte van geboorte vermeld.
De adviescommissie wijst er op dat de geboorteplaats een identificerend
gegeven is, evenals de geboortedatum en het geboorteland. De geboorteplaats draagt eraan bij om personen met een gelijke naam en geboortedatum toch van elkaar te kunnen onderscheiden. De gewoonte om
aangifte te doen in de geboortegemeente is naar het oordeel van de
commissie in de praktijk zeer ingeburgerd. En ook is het aldus voor een
ieder duidelijk waar hij een afschrift van zijn of haar geboorteakte kan
verkrijgen. De geboorteplaats is ook een belangrijk administratief
gegeven. Wijzigingen in de akte, bij voorbeeld een rechterlijke uitspraak
tot adoptie of een in een andere gemeente opgemaakte akte van

kst-27 859-44
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 859, nr. 44

1

erkenning, worden automatisch doorgeleid naar de geboortegemeente.
Het is ook de ambtenaar van de plaats van geboorte die een onderzoek
instelt als van de geboorte van een kind geen aangifte is ontvangen. Deze
systematiek wordt doorbroken als de geboorteplaats, als vermeld in de
GBA, niet langer de plaats van bijhouding van de akte zou weergeven.
Vermelding van de woonplaats van een ouder roept nog andere vragen
op. Kan dan ook een buitenlandse geboorteplaats worden geregistreerd,
bij voorbeeld als de ouders juist over de landsgrens wonen? Bedacht zij
dat de autoriteiten aldaar zich op het standpunt zullen kunnen stellen dat
de aangifte bij hen had moeten geschieden. Zij kunnen dat des temeer op
goede grond menen omdat in de landen om ons heen de aangifte zonder
uitzondering in de plaats moet geschieden waar het kind is geboren.
En wat als beide ouders in verschillende gemeenten wonen? De keuze
voor de woonplaats van de moeder is dan niet zonder meer vanzelfsprekend. En hoe te oordelen als de ouders weliswaar in dezelfde
gemeente wonen, maar dit slechts tijdelijk, en zij in feite een band met
een andere gemeente hebben? Of als de ouders ieder een sterke band met
een gemeente hebben, maar dit niet dezelfde gemeente is?
Ik begrijp op zich dat mensen een zo sterke emotionele band met hun
geboorteplaats kunnen hebben, dat zij ook willen dat hun kind als daar
geboren moet worden beschouwd, ook als dit om medische redenen in
een ziekenhuis elders ter wereld is gekomen. Het wil mij evenwel
voorkomen dat dit op zich nog niet voldoende is om in zulke gevallen
voortaan de woonplaats van een ouder als geboorteplaats van het kind
aan te houden. Ik deel dus de bezwaren van de adviescommissie. Het lijkt
mij voorts wat willekeurig om de uitzondering te beperken tot geboorten
die om medische redenen in een andere gemeente gelegen ziekenhuis
hebben plaatsgevonden. En moet er een medische indicatie in strikte zin
bestaan of is het volgen van het (dringende) advies om niet thuis te
bevallen daartoe reeds voldoende? En moet de geboorteplaats van een
ouder voortaan ook worden aangehouden als het kind in een rijdend
voertuig of een varend schip wordt geboren of als zich een van de andere
in artikel 1:19a BW genoemde (en afdoende geregelde) situaties
voordoet?
Nagegaan is nog of internationale regelingen in de weg zouden staan aan
vermelding van de feitelijke plaats van geboorte indien deze niet
overeenstemt met de woonplaats van de ouders. Dat is op zich niet het
geval. Aanbeveling nr. 5 van de in Straatsburg gevestigde Internationale
Commissie voor de Burgerlijke Stand (CIEC) inzake harmonisatie van de
inhoud van akten van de burgerlijke stand, van 10 september 1987, gaat er
met betrekking van de akte van geboorte van uit dat het aan de regelgeving van iedere lidstaat is om te bepalen wat onder «plaats van
geboorte» wordt verstaan. In vrijwel alle lidstaten is dit de plaats waar de
geboorte daadwerkelijk heeft plaatsgevonden, in een enkele staat kan dit
de woonplaats of de geboorteplaats van de ouders zijn. Andere preciseringen, zoals het ziekenhuis of de penitentiaire inrichting waar het kind is
geboren, zijn zonder meer uitgesloten. In Portugal en Italië is meer recent
onder ogen gezien of de woonplaats van de ouders in plaats van de
feitelijke plaats van de geboorte kan worden aangehouden, maar in beide
landen is daartoe niet besloten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 859, nr. 44

2

Het bovenstaande in aanmerking genomen zie ik onvoldoende reden om
voor de inhoud van de akte van geboorte het mogelijk te maken dat de
woonplaats van de ouders wordt aangehouden in geval de plaats waar
hun kind wordt geboren daarmee niet overeenstemt.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 27 859, nr. 44

3