Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 383

Regelgeving Ruimtelijke Ordening en Milieu

Nr. 277

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 3 februari 2017
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft een aantal vragen
en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en Milieu
over de brief van 6 december 2016 over het ontwerpbesluit tot wijziging
van het Besluit milieueffectrapportage (implementatie herziening
mer-richtlijn) (Kamerstuk 29 383, nr. 276).
De vragen en opmerkingen zijn op 24 januari 2017 aan de Minister van
Infrastructuur en Milieu voorgelegd. Bij brief van 2 februari 2017 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Van Dekken
De adjunct-griffier van de commissie,
Jansma

kst-29383-277
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit milieueffectrapportage
(implementatie herziening mer-richtlijn) en willen de Minister nog enkele
vragen voorleggen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit milieueffectrapportage (implementatie herziening mer-richtlijn). Zij hebben hierover nog
enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
ontwerpbesluit. Zij hebben hierover enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het voorliggende ontwerpbesluit. Deze leden begrijpen de
noodzaak tot het aanpassen van de mer-richtlijn. Naar aanleiding van dit
ontwerpbesluit en de bijhorende nota van toelichting hebben deze leden
wel een enkele vraag.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie willen graag weten welke landen binnen de
EU al overgegaan zijn tot implementatie van Richtlijn 2014/52/EU en
Richtlijn 2011/92/EU.
De leden van de VVD-fractie vragen waar precies de bevoegdheden en
verplichtingen van enerzijds de initiatiefnemer en anderzijds het bevoegde
gezag liggen. Kan worden toegelicht wat er precies wordt bedoeld met
«Het bevoegd gezag moet ook rekening houden met andere relevante
informatie (andere controles of beoordelingen)»? Van welke aanvullende
controles kan er sprake zijn?
De leden van de VVD-fractie vragen of kan worden bevestigd dat er
slechts sprake is van een technische wijziging in Artikel 4, Categorie 32.5
(Hoofdstuk 3 van het Besluit milieueffectrapportage) waarbij «het
vervaardigen van automobielen of automobielmotoren of het assembleren van automobielen» gewijzigd wordt in «het vervaardigen van
motorvoertuigen, motoren voor motorvoertuigen of het assembleren van
motorvoertuigen». Wat betekent dit concreet qua bewijslast? Waarom
worden nu ook motoren apart genoemd?
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie welke administratieve en
financiële implicaties deze wijziging heeft. Leidt deze tot extra administratieve en financiële lasten of juist tot een vermindering?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de Minister kan toelichten wat de
verwachte milieueffecten zijn van dit ontwerpbesluit. Kan zij hierbij
betrekken dat er naar verwachting minder milieueffectrapportages (mer’s)
plaats zullen vinden? Op welke wijze wordt bepaald aan de hand van de
informatie die een initiatiefnemer aanlevert of een Milieueffectrapport
(MER) wel of niet nodig is? Waarom is ervoor gekozen dat als er geen
sprake is van «aanzienlijke negatieve milieueffecten» er geen MER nodig
is? Waar ligt de grens tussen «gewone» negatieve milieueffecten en
«aanzienlijke» negatieve milieueffecten? Waarom is er mogelijk geen MER
nodig terwijl wel sprake is van «negatieve milieueffecten» (maar niet
«aanzienlijk»)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

2

De leden van de PvdA-fractie vragen of er inhoudelijke gevolgen zijn van
de wijziging in de regelgeving omtrent de uitzondering voor defensiedoeleinden, gezien de wijzigingen die hierin plaatsvinden. Zo ja, wat zijn deze
gevolgen?
De leden van de PvdA-fractie kijken met belangstelling uit naar de
beantwoording van hun vragen.
De leden van de SP-fractie vragen ten aanzien van de nieuwe bepalingen
die van toepassing zijn op de zogenaamde «vormvrije mer-beoordeling»
op welke wijze de geplande milieumaatregelen die zijn voorgesteld door
de initiatiefnemer door het bevoegd gezag worden getoetst. Deze leden
zien graag een verdere toelichting op deze bepaling.
Ten aanzien van de uitzondering activiteiten betreffende defensiedoeleinden vragen de leden van de SP-fractie in hoeverre milieueffecten
worden meegewogen. Is er sprake van een weging van milieueffecten of
spelen deze helemaal geen rol in de besluitvorming?
De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat voor wat betreft de
ontheffingsmogelijkheden er geen wijzigingen plaatsvinden, maar er
sprake is van het een-op-een overnemen van bestaande regelgeving. Deze
leden zien graag een nadere toelichting. Kan verder worden toegelicht op
welke wijze deze implementatie zijn plek binnen de Omgevingswet zal
vinden? Deze leden vragen dit met name gezien de uiteenlopende data
van inwerkingtreding van beide wetsvoorstellen.
De leden van de SP-fractie vragen of, en zo ja, in hoeverre deze wijziging
van de regeling gevolgen heeft op de borging van inspraak en participatie.
Zij vragen hierop een nadere toelichting.
De leden van de SP-fractie vragen een verdere toelichting op de aanwijzingen inzake windturbines. Het valt hen op dat er alleen over wordt
gesproken in relatie tot regeldruk. Ook in de oorspronkelijke memorie van
toelichting wordt hier niet nader op ingegaan. Klopt het dat er geen
mer-plicht bestaat wanneer er sprake is van minder dan drie windmolens
of wanneer deze worden geplaatst als gevolg van windenergieprojecten
die vallen onder de bevoegdheid van gemeenten en provincies? Zo ja, kan
worden toegelicht hoe deze keuze tot stand is gekozen? Waarom zijn over
windenergieprojecten die vallen onder gemeenten en provincies geen
exacte cijfers bekend? In hoeverre speelt overlast voor omwonenden een
rol in voorliggende aanwijzing? Hoe is inspraak inzake windenergieprojecten binnen de nu voorgestelde mer-richtlijn geregeld? Kan worden
toegelicht hoe een mer zich verhoudt ten opzichte van de Rijkscoördinatieregeling?
De leden van de SP-fractie vragen bij wie de kosten voor een mer en/of
MER liggen. Ook willen zij graag weten of er nog steeds sprake is van een
onderzoek waarbij – ongevraagd – ook sprake moet zijn van onderzoek
naar de meest milieuvriendelijke oplossing.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat net zoals eerder al
was aangegeven in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel over
de implementatie herziening mer-richtlijn (Kamerstuk 34 287), ook in de
voorliggende nota van toelichting van dit ontwerpbesluit te kennen wordt
gegeven dat het in Nederland ontbreekt aan een centrale registratie van
mer-beoordelingen. Deze leden vragen of in het belang van transparantie
naar burgers toe, alsook met het oog op het verhogen van de kwaliteit van
de mer-beoordeling, er niet werk moet worden gemaakt van een centrale
registratie van de mer-aanvragen en de bijhorende mer-beoordelingen.
Deelt de Minister de mening dat het vandaag de dag niet heel moeilijk is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

3

om een dergelijk registratiesysteem op te zetten en dat het goed zou zijn
als dit dan ook gebeurt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke stappen zal de
Minister zetten om dit te realiseren?
II Reactie van de bewindspersoon
Inleiding
Met belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen en opmerkingen
inzake het voorliggende ontwerpbesluit. Ik dank de verschillende fracties
voor de aandacht die zij aan het ontwerpbesluit hebben besteed. In het
navolgende ga ik in op de vragen en opmerkingen, waarbij ik de volgorde
van het verslag aanhoud.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie vragen welke landen binnen de EU al zijn
overgegaan tot implementatie van Richtlijn 2014/52/EU en Richtlijn
2011/92/EU. Ik kan u melden dat de Richtlijn 2011/92/EU in alle lidstaten is
geïmplementeerd. Richtlijn 2014/52/EU tot wijziging van Richtlijn
2011/92/EU (hierna: wijzigingsrichtlijn mer) is al door Polen en
Denemarken volledig en door Frankrijk, Letland, Litouwen en Hongarije
deels in de nationale regelgeving geïmplementeerd. De overige lidstaten
zijn bezig met de herziening van de nationale regelgeving en streven
ernaar om de wijzigingsrichtlijn mer uiterlijk op 16 mei 2017 (de implementatietermijn van de wijzigingsrichtlijn) te implementeren.
Op de vraag van de leden van de VVD-fractie waar precies de bevoegdheden en verplichtingen van enerzijds de initiatiefnemer en anderzijds het
bevoegde gezag liggen bij de mer-beoordeling kan ik antwoorden dat de
initiatiefnemer verplicht is om aan het bevoegd gezag alle informatie te
leveren die het bevoegd gezag nodig heeft om tot een mer-beoordeling te
komen. Het bevoegd gezag moet bij de mer-beoordeling de vraag
beantwoorden of er een kans is op aanzienlijke negatieve milieugevolgen
van de voorgenomen activiteit. Als de initiatiefnemer (na in de
gelegenheid gesteld te zijn tot aanvulling) volgens het bevoegd gezag niet
de gevraagde informatie aanlevert dan moet het bevoegd gezag weigeren
om een vergunningaanvraag in behandeling te nemen. Het bevoegd
gezag is verplicht om de initiatiefnemer over de uitkomst van de
mer-beoordeling te informeren. Als het bevoegd gezag oordeelt dat er
aanzienlijke milieugevolgen kunnen zijn, dan zal de initiatiefnemer een
MER moeten opstellen.
De leden van de VVD-fractie vragen om een nadere uitleg van de zin «Het
bevoegd gezag moet ook rekening houden met andere relevante
informatie (andere controles of beoordelingen)». Met de woorden
controles en beoordelingen, die letterlijk zijn overgenomen uit de
wijzigingsrichtlijn mer, wordt bedoeld dat het bevoegd gezag – ingeval
van een uitbreiding of wijziging van een bestaande activiteit – bij de
mer-beoordeling bijvoorbeeld informatie uit eerdere vergunningsprocedures moet gebruiken zoals een MER of een mer-beoordeling evenals
bijvoorbeeld – voor zover van toepassing – informatie uit het toezicht op
de naleving en eventueel de handhaving van een vergunning voor een
bestaande activiteit. Ook moet het bevoegd gezag, voor zover relevant,
rekening houden met informatie verkregen uit andere beoordelingen van
de effecten van een voorgenomen project op het milieu op grond van
andere milieuwetgeving van de Unie dan de mer-richtlijn. Bijvoorbeeld de
passende beoordeling op grond van de Habitatrichtlijn of beoordelingen
op basis van de Kaderrichtlijn water of de Richtlijn industriële emissies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

4

De leden van de VVD-fractie vragen of de wijziging van categorie D 32.5
alleen een technische wijziging betreft en waarom motoren voor
motorvoertuigen nu ook apart worden genoemd.
Ik kan bevestigen dat bij deze categorie slechts sprake is van een
technische wijziging. De Engelse versie van de mer-richtlijn is niet
aangepast, alleen de vertaling naar de Nederlandse taal is aangepast.
Deze eerdere vertaling dateert uit de jaren tachtig van de vorige eeuw en
het woord automobiel kan in het huidige spraakgebruik ten onrechte de
suggestie wekken dat het alleen om personenauto’s gaat. Daarom is de
vertaling aangepast, de strekking is echter ongewijzigd. Het vervaardigen
van motoren van motorvoertuigen is niet een nieuwe categorie, dit wordt
nu nog aangeduid als «het vervaardigen van automobielmotoren». De
administratieve en financiële lasten van deze wijziging zijn nihil.
De leden van de VVD-fractie vragen naar de gevolgen voor de administratieve en financiële lasten van deze wijziging. Voor een uitgebreid
antwoord op deze vraag verwijs ik naar paragraaf 6.1 van de nota van
toelichting, waar de gevolgen voor regeldruk en bestuurlijke lasten zijn
opgenomen.
Samengevat is het antwoord dat de verschillende wijzigingen van het
Besluit milieueffectrappor-tage niet leiden tot wijzigingen in regeldruk of
bestuurlijke lasten, omdat deze niet leiden tot nieuwe verplichtingen voor
bedrijven of overheden waarvan de gevolgen niet eerder in aanmerking
zijn genomen.
De leden van de PvdA-fractie vragen een toelichting op de verwachte
milieueffecten van dit ontwerpbesluit. Zoals ik in paragraaf 6.2 van de
nota van toelichting heb aangegeven dient de milieueffectrapportage ter
ondersteuning van de besluitvorming over het wel/niet toestemming
verlenen aan een voorgenomen activiteit. De wijzigingen in dit besluit zijn
bedoeld om besluitvorming rond de mer-beoordeling te verbeteren. Het
ontwerpbesluit heeft daarom geen nadelige gevolgen voor het milieu. Het
feit dat er mogelijk een kleiner aantal milieueffectrappor-tages zal
plaatsvinden, heeft hier geen invloed op. De wijzigingsrichtlijn mer
verplicht het bevoegd gezag om – indien de initiatiefnemer deze informatie inbrengt – in de mer-beoordeling rekening te houden met geplande
maatregelen en/of (omgevings-)kenmerken van de activiteit om aanzienlijke milieueffecten te vermijden of te voorkómen. Door deze geplande
maatregelen en/of kenmerken en hun effecten op het milieu kan het
bevoegd gezag mogelijk vaker tot het oordeel komen dat er geen kans is
op aanzienlijke negatieve milieueffecten, waardoor het niet nodig is om
een MER op te laten stellen door de initiatiefnemer.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe wordt bepaald of een milieueffectrapport nodig is. Deze vraag wordt door het bevoegd gezag beantwoord door de informatie van de initiatiefnemer te beoordelen op de
relevante criteria van Bijlage III bij de mer-richtlijn. Deze criteria zijn
ingedeeld in drie groepen: kenmerken van de activiteit, plaats van de
activiteit en soort en kenmerken van het potentiële effect. De
mer-beoordeling vindt per individueel geval plaats.
De leden van de PvdA-fractie hebben ook enkele vragen over het begrip
aanzienlijke negatieve milieueffecten. Sinds de eerste mer-richtlijn uit
1985 wordt voor activiteiten als criterium voor het wel/niet moeten
opstellen van een MER gehanteerd of er wel/geen kans is op «aanzienlijke
negatieve milieugevolgen». Zonder de term «aanzienlijk» zou er voor elke
activiteit een mer-plicht ontstaan, omdat elke activiteit wel enkele
negatieve milieueffecten heeft. De mer-richtlijn richt zich daarom op
mogelijke aanzienlijke milieueffecten van een activiteit. Voor een aantal
activiteiten wordt verondersteld dat deze altijd aanzienlijke milieueffecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

5

hebben. Deze activiteiten zijn daarom altijd mer-plichtig. Voor andere
activiteiten wordt via een mer-beoordeling bezien of er aanzienlijke
milieugevolgen kunnen zijn.
Zoals bij de voorgaande vraag is geantwoord, is de kans op aanzienlijke
milieueffecten afhankelijk van vele factoren zoals aard, complexiteit,
locatie of de omvang van de activiteit en vindt deze mer-beoordeling per
individueel geval plaats. Daarom kan ik in algemene zin geen antwoord
geven op de vraag van de leden van de PvdA-fractie waar de grens ligt
tussen «gewone» negatieve milieueffecten en «aanzienlijke» negatieve
milieueffecten. Dit verschilt immers per geval.
Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie of er inhoudelijke gevolgen
zijn van de wijziging in de regeling omtrent de uitzondering voor
defensiedoeleinden, kan ik antwoorden dat richtlijn 2011/92/EU alleen de
mogelijkheid bood om deze mer-richtlijn niet van toepassing te verklaren
op activiteiten, voor zover die uitsluitend bestemd zijn voor defensiedoeleinden. De wijzigingsrichtlijn mer is in die zin verruimd, dat zij beter
rekening houdt met de trend dat steeds vaker sprake is van een gecombineerd militair-civiel gebruik van een bepaalde locatie zoals een haven of
luchthaven. Wanneer er sprake is van een activiteit die gedeeltelijk
bedoeld is voor defensiedoeleinden en gedeeltelijk voor civiel (mede)gebruik, dan geldt de mogelijkheid om de mer-richtlijn niet van toepassing te
verklaren alleen voor de onderdelen die uitsluitend voor defensiedoeleinden zijn. Een voorbeeld is de aanleg van een gecombineerde marinehaven en jachthaven; het is dan mogelijk om de mer-plicht niet van
toepassing te laten zijn op die onderdelen en voorzieningen die uitsluitend
door de marine gebruikt worden.
In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie op welke wijze de
geplande milieumaatregelen die zijn voorgesteld door de initiatiefnemer
door het bevoegd gezag in de «vormvrije» mer-beoordeling worden
getoetst, kan ik aangeven dat het bevoegd gezag zich ervan moet
vergewissen dat deze maatregelen daadwerkelijk de beoogde reductie van
milieueffecten kunnen realiseren. Het bevoegd gezag kan daarbij
bijvoorbeeld – net zoals het dat doet bij een vergunningaanvraag –
gebruik maken van lijsten met gecertificeerde technieken. Het bevoegd
gezag moet in zijn motivering van het (ontwerp- en uiteindelijke) besluit
ingaan op de geplande milieumaatregelen en de daarmee beoogde
reductie van milieueffecten. Bovendien moet het bevoegd gezag deze
geplande maatregelen als een voorschrift aan het besluit verbinden, zodat
zeker is dat deze uitgevoerd of toegepast worden.
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre milieueffecten van
activiteiten betreffende defensiedoeleinden worden meegewogen in de
besluitvorming over deze defensieactiviteiten als de mer-richtlijn hierop
niet van toepassing is. Ik kan melden dat er dan geen MER hoeft te
worden opgesteld en er geen mer-procedure hoeft te worden gevolgd,
maar dat betekent natuurlijk niet dat het bevoegd gezag in de besluitvorming – conform de eisen van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) –
geen evenwichtige afweging hoeft te maken van alle belangen, inclusief
het milieubelang. Het nieuwe artikel 7.4 van de Wet milieubeheer kent een
zogenaamde «kan»-bepaling: «het bevoegd gezag kan op verzoek of
ambtshalve ontheffing verlenen ...». Dit betekent dat het bevoegd gezag
hierover een eigenstandige afweging moet maken en deze afweging ook
moet motiveren. Het bevoegd gezag kan ook besluiten geen ontheffing te
verlenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

6

De leden van de SP-fractie vragen om een nadere toelichting op de
wijzingen in de ontheffingsmogelijkheden ten opzichte van de bestaande
regelgeving.
De bestaande regelgeving kent voor projecten twee mogelijkheden om
een ontheffing voor de project-mer-plicht te krijgen.
De eerste is opgenomen in artikel 7.21 van de Wet milieubeheer en betreft
de mogelijkheid voor ontheffing voor gevallen waarin het algemeen
belang het onverwijld ondernemen van de activiteit noodzakelijk maakt.
De tweede mogelijkheid is opgenomen in artikel 3 van het Besluit
milieueffectrapportage, dat bepaalt dat de regelgeving niet van
toepassing is op activiteiten die uitsluitend defensiedoeleinden betreffen.
De ontheffingsmogelijkheden zoals nu opgenomen in het wetsvoorstel,
zijn de volgende:
Artikel 7.4:
• Ontheffing voor een activiteit of deelactiviteit die uitsluitend bestemd
is voor defensiedoeleinden als naar het oordeel van het bevoegd
gezag toepassing van die verplichtingen in dat geval nadelige
gevolgen heeft voor de defensiedoeleinden.
• Ontheffing voor een activiteit die uitsluitend noodzakelijk is vanwege
een noodtoestand als bedoeld in de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden, als naar het oordeel van het bevoegd gezag toepassing van
die verplichtingen in dat geval nadelige gevolgen heeft voor het
bestrijden van de noodtoestand.
Artikel 7.5
• Ontheffing voor een activiteit indien de toepassing van de merregelgeving nadelige gevolgen heeft voor het doel van de activiteit.
Hiervoor gelden daarnaast nog aanvullende voorwaarden, namelijk dat
de activiteit geen belangrijke nadelige gevolgen voor een ander land
mag hebben en dat wel voldaan moet worden aan de doelstellingen
van de mer-richtlijn, zoals het verzamelen van relevante milieuinformatie en inspraak.
De ontheffingsmogelijkheden in het wetsvoorstel zijn dus niet één op één
overgenomen van de bestaande regelgeving, maar sluiten nauw aan bij
de wijzigingsrichtlijn mer. De verschillen kunnen als volgt worden
samengevat:
• De ontheffing voor defensiedoeleinden geldt ook voor delen van
activiteiten.
• De ontheffing voor noodtoestanden geldt zonder aanvullende
voorwaarden.
• Andere activiteiten kunnen ontheffing aanvragen, maar moeten aan
zeer strikte voorwaarden voldoen.
De leden van de SP-fractie vragen om een toelichting hoe deze wijziging
van de mer-richtlijn wordt opgenomen in de Omgevingswet.
De wijziging van de mer-richtlijn zal in de Omgevingswet worden
opgenomen, zodat bij inwerkingtreding van de Omgevingswet deze
nieuwe regels blijven gelden. De benodigde wijzigingen in de
Omgevingswet zullen via de Invoeringswet Omgevingswet worden
opgenomen. De benodigde wijzigingen in het Omgevingsbesluit zullen via
het Invoeringsbesluit Omgevingswet worden opgenomen.
De leden van de SP-fractie vragen of, en zo ja, in hoeverre deze wijziging
van de regeling gevolgen heeft op de borging van inspraak en participatie.
Deze wijziging van het Besluit milieueffectrapportage heeft geen effect op
de borging van inspraak en participatie met betrekking tot de
mer-beoordeling, omdat de borging daarvan is geregeld in de Wet
milieubeheer. Nadat de initiatiefnemer alle door het bevoegd gezag
gevraagde informatie heeft verstrekt, moet het bevoegd gezag de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

7

initiatiefnemer informeren of er wel/niet een MER moet worden opgesteld
alvorens de vergunningaanvraag in behandeling kan worden genomen.
Het bevoegd gezag moet de uitkomst van de mer-beoordeling (wel/geen
MER) motiveren in het ontwerpbesluit over de vergunningaanvraag. Het
ontwerpbesluit wordt openbaar gemaakt en alle belanghebbenden
worden op dat moment in de gelegenheid gesteld om zienswijzen in te
dienen. Op deze wijze voldoet Nederland aan de verplichting van de
mer-richtlijn om het zogenaamde «screeningsbesluit» openbaar te maken.
Tijdens de screeningfase is volgens de mer-richtlijn geen formele
raadpleging van het publiek vereist.
De leden van de SP-fractie hebben enkele vragen over de wijziging voor
de windturbines.
Op de vraag of het klopt dat voor de plaatsing van 1 of 2 windturbines
geen mer-verplichtingen gelden, kan ik bevestigend antwoorden. Dit komt
omdat de mer-beoordeling geldt voor windparken en een windpark is
gedefinieerd als minimaal drie windturbines.
Wie de bevoegdheid heeft voor deze windparken is daarbij echter niet van
belang, dus ook windparken die vallen onder de bevoegdheid van
provincies of gemeenten worden daaronder begrepen.
De leden van de SP-fractie vragen waarom geen exacte gegevens bekend
zijn over windenergie-projecten bij gemeenten en provincies. Dit is
mogelijk onzorgvuldig geformuleerd, deze gegevens zijn bij de betreffende gemeenten en provincies wel bekend maar worden niet verzameld
tot op nationaal niveau. Verder vragen de leden van de SP-fractie of de
overlast voor omwonenden een rol speelt bij de aanwijzing van de
mer-plicht voor windturbines. Dat is zeker het geval. De relevante
milieueffecten van windturbines, zoals geluid, slagschaduw en landschap
zijn tevens de onderwerpen die tot overlast voor omwonenden kunnen
leiden.
In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie hoe de regeling in
de mer-richtlijn voor inspraak bij windenergieprojecten is, kan ik
antwoorden dat dat niet anders is dan voor andere projecten uit de
mer-richtlijn. Dat betekent dat in geval van een mer-plicht het betrokken
publiek in de gelegenheid gesteld moet worden om, voordat het besluit
genomen wordt, zijn opmerkingen en meningen kenbaar te maken over
het te nemen besluit.
Tot slot vragen de leden van de SP-fractie een toelichting op de
verhouding tussen milieueffectrapportage en de rijkscoördinatieregeling.
In de rijkscoördinatieregeling worden de verschillende besluiten (vergunningen en ontheffingen) die voor een project nodig zijn tegelijkertijd en in
onderling overleg genomen. Het gaat naast vergunningen en ontheffingen
vaak ook om een inpassingsplan van het Rijk. Daarvoor wordt vaak een
milieueffectrapport opgesteld. De ontwerpbesluiten liggen gebundeld ter
inzage, samen met een eventueel milieueffectrapport. In deze periode kan
iedereen inspreken. De definitieve besluiten liggen ook gezamenlijk ter
inzage, inclusief het eventuele milieueffectrapport.
Op de vraag van de leden van de SP-fractie bij wie de kosten voor een
mer en/of MER liggen kan ik antwoorden dat de kosten voor het opstellen
van een MER-rapport bij de initiatiefnemer liggen. De kosten van de
mer-procedure komen ten laste van het bevoegd gezag. Als het bevoegd
gezag bijvoorbeeld een voorlichtingsavond organiseert, zal de initiatief-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

8

nemer in de regel wel worden gevraagd om een inbreng en aanwezigheid.
Die kosten komen vanzelfsprekend voor eigen rekening van de initiatiefnemer.
Ook willen de leden van de SP-fractie graag weten of er nog steeds sprake
is van een onderzoek waarbij – ongevraagd – ook sprake moet zijn van
onderzoek naar de meest milieuvriendelijke oplossing. Met de modernisering van de mer-regelgeving per 1 juli 2010 is de verplichting om in het
MER in ieder geval ook een «meest milieuvriendelijk alternatief» te
onderzoeken geschrapt. Sindsdien geldt in de Wet milieubeheer dat de
alternatieven die «redelijkerwijs voor de activiteit in beschouwing dienen
te worden genomen» moeten worden beschreven. Alleen die alternatieven hoeven te worden onderzocht en beschreven die voldoen aan de
doelstelling van de activiteit en waarvan de milieugevolgen wezenlijk
onderscheidend zijn. In het wetsvoorstel is in Onderdeel J voorgesteld de
formulering van artikel 7.23, eerste lid, onder d, Wm aan te passen aan de
wijzigingsrichtlijn mer. Het luidt nu als volgt: «d. een beschrijving van de
redelijke alternatieven, die relevant zijn voor de activiteit en de specifieke
kenmerken ervan, met opgave van de belangrijkste motieven voor de
gekozen optie, in het licht van de milieueffecten van de activiteit».
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of in het belang van
transparantie naar burgers toe, alsook met het oog op het verhogen van
de kwaliteit van de mer-beoordeling, er niet werk moet worden gemaakt
van een centrale registratie van de mer-aanvragen en de bijbehorende
mer-beoordelingen. De leden vragen of ik de mening deel dat het vandaag
de dag niet heel moeilijk is om een dergelijk registratiesysteem op te
zetten en dat het goed zou zijn als dit dan ook gebeurt.
Ik begrijp het belang van goede informatievoorziening heel goed. Het
opzetten van een apart registratiesysteem voor alleen mer-beoordelingen
acht ik niet wenselijk. Om straks de Omgevingswet goed te kunnen laten
werken, werk ik aan een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) voor meer
gebruiksgemak, meer inzicht in het omgevingsrecht, en betere en snellere
besluitvorming. In het DSO zal stapsgewijs één digitaal loket worden
ontwikkeld voor alle aanvragen, meldingen en mededelingen van
initiatiefnemers voor het bevoegde gezag. Maar waarschijnlijk pas in een
volgende fase, want het is ten opzichte van het huidige dienstverleningsniveau een stap vooruit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 383, nr. 277

9