Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1486
Vragen van het lid Voordewind (ChristenUnie) aan de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het bericht
«Textielindustrie ontdekt Myanmar: lage lonen, lange dagen en kinderarbeid»
(ingezonden 20 februari 2017).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 22 maart 2017).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Textielindustrie ontdekt Myanmar: lage
lonen, lange dagen en kinderarbeid» en het rapport «The Myanmar Dilemma»
van SOMO?1 Vindt u het eveneens zorgelijk dat Europese textielbedrijven hun
productie verplaatsen, op zoek naar lage lonen? Vindt u het eveneens
zorgelijk dat Europese textielbedrijven onvoldoende toezien op de arbeidsrechten en dat lage lonen, lange dagen, onbetaald overwerk en kinderarbeid
veelvuldig voorkomen in de onderzochte fabrieken?
Antwoord 1
Het kabinet is bekend met dit bericht en met het rapport van SOMO. De
omstandigheden in de textielsector in Myanmar zijn zorgwekkend, maar de
overheid van Myanmar erkent de problemen en zet stappen voor verbetering
van arbeidsomstandigheden. Het is goed dat SOMO de problemen in de
textielsector van Myanmar in kaart brengt en aangeeft hoe inkopende merken
kunnen bijdragen aan een positieve transitie.
Het kabinet is zich bewust van een mogelijk negatief waterbedeffect in de
regio voor de textielsector. Om deze reden kiest het waar mogelijk voor een
regionale benadering, zodat normen op het gebied van arbeidsomstandigheden en minimumlonen in de gehele Aziatische regio worden verhoogd. Het
Strategisch Partnerschap met de Fair Wear Foundation opereert in een
regionale context en richt zich op verbetering van arbeidsomstandigheden.
Nieuwe productielanden als Myanmar vallen onder dit programma. Daarnaast
is de «Asian Living Wage Conference», die Nederland op 25 mei jl. in
Islamabad organiseerde, een voorbeeld van de regionale aanpak. Myanmar
was door de overheid, werknemers en werkgevers op de conferentie
vertegenwoordigd.

1

ah-tk-20162017-1486
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://nos.nl/artikel/2156864-textielindustrie-ontdekt-myanmar-lage-lonen-lange-dagen-enkinderarbeid.html en https://www.somo.nl/nl/kledingindustrie-in-myanmar-verre-van-eerlijk/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 2 en 3
Bent u bereid om via de brancheorganisaties een oproep te doen aan het
Nederlandse bedrijfsleven om openheid van zaken te geven over hun huidige
activiteiten in Myanmar of plannen om activiteiten te ondernemen, zowel
voor de kledingsector als andere sectoren?
Wat vindt u van de conclusie uit het rapport van SOMO dat transparantie te
wensen overlaat, terwijl het erg belangrijk is dat merken ter verantwoording
geroepen kunnen worden over erbarmelijke arbeidsomstandigheden en
kinderarbeid? Wat vindt u van de conclusie dat veel bedrijven niet hebben
gereageerd en dat bedrijven buiten schot blijven die juist stiekem in
lagelonenlanden kleding laten vervaardigen? Bent u bereid om over te gaan
tot wetgeving om verdergaande bedrijfstransparantie af te dwingen? Ziet u
ook juridische ruimte om relevante keteninformatie over de invoer in
Nederland en de doorvoer via Nederland van textiel- en kledingproducten
publiek te maken, met inbegrip van informatie over exporteurs (producenten)
en importeurs (waaronder kledingmerken, tussenhandelaren en winkelbedrijven)?
Antwoord 2 en3
Zolang wetgeving en handhaving in Myanmar en andere productielanden
onvoldoende zijn gewaarborgd, verwacht het kabinet van Nederlandse
bedrijven die producten afnemen uit deze landen conform de OESO
richtlijnen extra alertheid op risico’s in de keten, zoals slechte arbeidsomstandigheden en kinderarbeid. Hier hoort transparantie over de uitkomst van het
due diligence onderzoek bij. Waar risico’s zich concreet voordoen, wordt actie
van bedrijven verwacht voor de aanpak van de risico’s.
Op dit moment is nog niet bekend welke fabrieken in Myanmar produceren
voor de Nederlandse markt. In het kader van het Convenant Duurzame
Kleding en Textiel moeten deelnemende bedrijven hun productielocaties gaan
melden en een plan van aanpak voor hun ketenrisico’s indienen bij het
secretariaat van het convenant. Daaruit moet blijken welke deelnemende
bedrijven, naast C&A, werken met productielocaties in Myanmar. Informatie
over productielocaties zal later dit jaar publiek worden.
Het kabinet is van mening dat de ketentransparantie zoals in het Convenant is
afgesproken voor de kleding- en textielproductie voldoende informatie biedt
voor het aanpakken van risico’s en knelpunten. Deze afspraak behelst een in
internationaal opzicht vergaande vrijwillig aangegane verplichting.
Vraag 4
Bent u bereid als ondertekenaar van het kledingconvenant het rapport van
SOMO te bespreken met de andere ondertekenaars? Bent u bereid om binnen
het convenant afspraken te maken met bedrijven dat zij vooraf voorwaarden
stellen aan de arbeidsomstandigheden in de fabrieken in onder meer
Myanmar?
Antwoord 4
Het rapport is reeds onder de aandacht gebracht van de deelnemers aan het
textiel convenant. Onder deze deelnemers bevinden zich zowel individuele
kledingmerken als brancheorganisaties.
Bij het doen van due diligence brengen bedrijven risico’s in kaart. Bedrijven
kunnen met de recent gepubliceerde OESO due diligence guidance voor de
textielsector de arbeidsomstandigheden inventariseren en een actieplan
maken voor de aanpak van de tekortkomingen. In het kader van het convenant zullen afspraken verder uitgewerkt worden in roadmaps. Die afspraken
acht ik afdoende.
Vraag 5
Deelt u de mening dat Myanmar specifieke indicatoren voor «due diligence»
(gepaste zorgvuldigheid) vereist, vanwege de precaire sociaaleconomische en
politieke situatie? Zo ja, op welke manier wordt dit vormgegeven?
Antwoord 5
Myanmar is vanuit oogpunt van maatschappelijk verantwoord ondernemen
een risicovol land, maar het zijn risico’s die niet fundamenteel anders zijn dan
in andere textiel producerende landen in de regio. Daarom is het kabinet van
mening dat specifieke indicatoren voor Myanmar niet zijn vereist. Dat neemt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

niet weg dat het uitvoeren van «due diligence» per definitie maatwerk is,
want de risico analyse moet worden toegespitst op de specifieke situatie in
een bepaald land en in een bepaalde keten. Een voorbeeld is onderaanbesteding door Chinese textielbedrijven naar textielbedrijven in Myanmar. Deze
praktijk is in opkomst. Dat betekent dat Nederlandse bedrijven die in China
inkopen zich ervan moeten vergewissen of er onderaanbesteding naar
Myanmar plaats vindt en zo ja, onder welke condities. Een ander voorbeeld is
de wijze waarop land voor de bouw van de textielfabriek is verkregen. Net als
in veel andere landen liggen landrechten ook in Myanmar gevoelig.
Vraag 6
Bent u bereid risico’s van opkomende industrieën en nieuwe productiehubs te
laten onderzoeken en voor de juiste voorzorgsmaatregelen voor bedrijven te
zorgen?
Antwoord 6
Het kabinet is zich bewust van de arbeids- en milieu risico’s van opkomende
industrieën in ontwikkelingslanden. Het kabinet spant zich in ervoor te zorgen
dat Nederlandse bedrijven die willen gaan investeren of inkopen in dergelijke
risico landen zich goed geinformeerd zijn over de risico’s en hoe hiermee om
te gaan vanuit oogpunt van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en ambassades spelen
hierbij een centrale rol.
Vraag 7
Op welke manier ondersteunt de Nederlandse ambassade de overheid in
Myanmar om het opzetten en trainen van de arbeidsinspectie te realiseren,
maar ook te helpen bij capaciteitsversterking van vakbonden en maatschappelijke organisaties?
Antwoord 7
In Myanmar hebben EU lidstaten hun werkzaamheden onderling verdeeld.
Vooral Duitsland en Denemarken zetten zich in voor verbetering van de
arbeidswetgeving en arbeidsomstandigheden in Myanmar. In aanvulling
hierop levert het Nederlandse kabinet in Myanmar via de samenwerking met
Fair Wear Foundation een actieve bijdrage aan het in kaart brengen van
risico’s en capaciteitsversterking in de textielsector van Myanmar.
De activiteiten van Fair Wear Foundation beginnen met grondig landenspecifiek onderzoek. Het onderzoek van SOMO is hiervan een voorbeeld. Op basis
van dit onderzoek werkt Fair Wear Foundation in Myanmar samen met FNV
aan vakbondsvrijheid en leefbaar loon. Nederland levert via CBI ook
financiële steun aan het SMART initiatief (www.smartmyanmar.org) van de
Europese Unie. Dit project richt zich op duurzame consumptie en productie
van kleding in Myanmar, met name via capaciteitsopbouw.
Ook overheden van productielanden laten onderzoek uitvoeren. Zo heeft het
Ministerie van Arbeid van Myanmar in 2015 een grootschalig onderzoek
uitgevoerd naar het bestaan van kinderarbeid in Myanmar. Hieruit bleek dat
er in Myanmar een substantieel risico is op de ergste vormen van kinderarbeid. Vooral veel 15–17 jarigen maken te lange werkweken en doen gevaarlijk
werk. Myanmar wordt door de ILO ondersteund bij het aanpakken van
kinderarbeid en het versterken van de arbeidswetgeving en arbeidsinspectie.
Nederland steunt de ILO daarbij.
Myanmar heeft de belangrijke conventies van ILO inmiddels ondertekend, en
de nationale wetten worden momenteel aangepast. Dat betekent dat de
regels voor arbeidsomstandigheden strenger zullen worden. In 2015 werd
voor het eerst een wettelijk minimumloon ingevoerd. In 2017 zal dit worden
herzien. In het partnerschap met Fair Wear Foundation zal de FNV lokale
vakbonden ondersteunen bij de lobby voor een hoger minimumloon,
vakbondsvrijheid en bestrijding van geweld tegen vrouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3