Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1449
Vragen van het lid Geleijnse (50PLUS) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat over de artikelen dat de energierekening volgend jaar fors
stijgt (ingezonden 14 december 2018).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
6 februari 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met de artikelen «Energienota stijgt wél fors, Nederlander laat
zich niet foppen» en «Energierekening Nederlands huishouden in 2019
gemiddeld 327 euro hoger»?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 4
Hoe oordeelt u over de stelling van de directeur van Gaslicht.com, dat de
Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (EZK) tijdens het
mondelinge vragenuur van 11 december 2018 uitging van verkeerde (te lage)
verbruikscijfers inzake de hoogte van de energierekening?
Kunt u aangeven waarop de Staatssecretaris van EZK haar bewering dat
vergelijkingssites van verkeerde verbruikscijfers uitgaan heeft gebaseerd?
Antwoord 2 en 4
De Staatssecretaris baseerde zich op de cijfers van de Nationale Energieverkenning (NEV) 2017. De NEV is sinds 2014 leidend in alle berekeningen op het
gebied van energie. Ik ga derhalve uit van de analyses door PBL in de NEV en
zie geen reden om hiervan af te wijken.
Diverse organisaties proberen inzichtelijk te maken wat de effecten van het
klimaat- en energiebeleid zijn op de energierekening van huishoudens, maar
partijen doen dit niet altijd op dezelfde manier. Men gaat voor het energieverbruik van huishoudens uit van verschillende verbruikscijfers. Ik baseer mij op
het gemiddelde verbruik van huishoudens in Nederland zoals dat door PBL in
1

https://www.ad.nl/economie/energienota-stijgt-wel-fors-nederlander-laat-zich-nietfoppen~a77cfeef/
2
https://www.fluxenergie.nl/energierekening-nederlands-huishouden-in-2019-gemiddeld-327euro-hoger/?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=
Nieuwsbrief%20week%202018–50

ah-tk-20182019-1449
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

de NEV wordt vastgesteld. Uiteraard is er sprake van spreiding rond deze
gemiddelde cijfers, zowel naar boven als naar beneden. Vanaf dit jaar zal aan
het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) worden verzocht om jaarlijks in
de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) naast het inzicht in de gemiddelde
energierekening voor huishoudens en Nederland ook inzicht te geven in de
spreiding, door de energierekening ook weer te geven voor specifieke
groepen van huishoudens. Hiervoor is overleg gestart met de ministeries van
Economische Zaken en Klimaat, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en Financiën en met externe organisaties
om – meer nog dan nu het geval is – een eenduidig beeld van de energierekening te geven.
Los daarvan is sprake van forse verschillen in de gehanteerde leveringstarieven voor gas en elektriciteit. Dit blijkt ook uit het fluxenergie-artikel waarnaar
u verwijst en dat verschillende mutaties van de leveringstarieven voor 2019
vermeldt.
Vraag 3
Klopt het dat de Staatssecretaris van EZK in haar beantwoording uitging van
cijfers die een jaar oud zijn, terwijl sinds die tijd de energieprijs en gasprijs
flink gestegen zijn waardoor een vertekend beeld ontstaat? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 3
De Staatssecretaris baseerde zich op de cijfers van de NEV 2017. Zoals in
antwoord 2 aangegeven is de NEV voor het kabinet leidend in alle berekeningen op het gebied van energie. In dit rapport is ook een langetermijnontwikkeling meegenomen van de gemiddelde elektriciteits- en gasprijzen en van
het gemiddelde energieverbruik van huishoudens. Uit recente informatie blijkt
dat er tekenen zijn dat deze tarieven in 2019 hoger zouden kunnen uitvallen
dan eerder becijferd. Dit geldt niet voor de tarieven voor de energiebelasting
en de opslag duurzame energie voor 2019. Daarvan heb ik een duidelijk beeld
en die cijfers zullen niet wijzigen.
Vraag 5
Hoe oordeelt u over het bericht dat de energierekening volgend jaar stijgt
met mogelijk 327 euro, een bedrag van ruim 27 euro per maand, gebaseerd
op de tarieven van de grootste drie energieleveranciers?
Antwoord 5
Gebaseerd op de cijfers van de NEV 2017 neemt de gemiddelde energierekening voor huishoudens in 2019 met ongeveer € 108 toe. In dit bedrag is de
stijging van de energiebelasting en de opslag duurzame energie opgenomen.
Er zijn nu signalen dat energieleveranciers in 2019 hun tarieven forser
verhogen dan waar PBL in de NEV 2017 van uitging. Indien deze verhogingen
zich uiteindelijk over geheel 2019 voordoen, dan zal de toename van de
gemiddelde energierekening hoger uitvallen dan eerder gedacht. Bij het
verschijnen van de NEV 2019 in het najaar zal blijken hoe de leveringstarieven volgens PBL zich verder ontwikkelen en in hoeverre deze anders zijn bij
de NEV uit 2017. Dit hangt ook af van internationale en geopolitieke
ontwikkelingen die de prijzen van gas en elektriciteit in 2019 beïnvloeden.
Vraag 6
Wat vindt u van de in het artikel van FluxEnergie genoemde verhouding dat
bijna de helft van de energierekening voor particulieren, 47% om precies te
zijn, volgend jaar bestaat uit belastingen? Is er naar uw mening een
maximumaandeel dat acceptabel is?
Antwoord 6
Het exacte aandeel van belastingen in de integrale energierekening in 2019
zal moeten blijken op basis van de daadwerkelijke gemiddelde leveringstarieven. Op grond van de NEV 2017 kan worden verwacht dat het aandeel van de
energiebelasting, de ODE en de BTW tezamen in de integrale energierekening
gemiddeld rond 45% zal liggen. Het kabinet heeft steeds benadrukt dat de
energietransitie voor iedere Nederlander haalbaar en betaalbaar moet blijven.
Daartoe heeft het kabinet een verkenning aangekondigd naar de lastenverdeling in de ODE tussen huishoudens en bedrijven. Deze verkenning zal het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

kabinet in 2019 uitvoeren zodat de uitkomsten daarvan kunnen worden
meegenomen bij de behandeling van het wetsvoorstel over de verbreding
van de ODE die vanaf 2020 zal ingaan. In deze verkenning wordt gekeken
naar de koopkracht van huishoudens enerzijds en naar de lastenontwikkeling
van het bedrijfsleven anderzijds. Dit vergt een zorgvuldige afweging.
Het PBL heeft onlangs de kosten van de energierekening voor huishoudens in
verschillende inkomensgroepen in kaart gebracht in het rapport Meten met
twee maten. Een belangrijke conclusie uit dit rapport is dat de energierekening niet geïsoleerd maar in samenhang met andere lasten (bijvoorbeeld
woonlasten en levensonderhoud) en andere beleidsdomeinen (inkomensbeleid) moet worden bekeken. Er is sprake van een samenspel van energie-,
woon- en inkomensbeleid. Hoewel de energiebelasting stijgt, kiest dit kabinet
ervoor om dit voor een belangrijk deel terug te sluizen door onder andere de
inkomstenbelasting te verlagen. De hogere energierekening moet dus in dit
bredere perspectief worden gezien. Uit analyses van het Centraal Planbureau
blijkt dat iedere inkomensgroep er gemiddeld genomen in koopkracht op
vooruit gaat. Onlangs heeft het NIBUD deze analyses bevestigd.
Uit het rapport van PBL blijkt overigens dat Nederland in Europees perspectief relatief goed scoort op betaalbaarheid van de energierekening voor
huishoudens en relatief weinig energiearmoede kent. PBL signaleert wel dat
extra aandacht voor een kleine, kwetsbare groep huishoudens nodig is. Bij de
nadere uitwerking van het Klimaatakkoord hebben draagvlak en betaalbaarheid de volle aandacht van het kabinet.
Vraag 7
Welk percentage van de energierekening voor bedrijven zal komend jaar uit
belastingen bestaan?
Antwoord 7
Er is ten aanzien van de sector bedrijven geen eenduidig beeld te geven.
Vanwege de heterogeniteit binnen de bedrijvensector met bedrijven in de
industrie, landbouw, en dienstverlening en het gebruik van verschillende
schijven in de energiebelasting en de ODE is het niet zinvol om een gemiddelde energierekening op te stellen voor de bedrijvensector. Hierdoor kan
derhalve ook niet worden vastgesteld wat het gemiddelde aandeel van
belastingen in de energierekening van bedrijven is.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de stijging van de energietarieven voor mensen
kunnen leiden tot een te zware financiële last? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3