Verbeterplan Vitens
Opgesteld naar aanleiding van de
Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019

Zwolle, juni 2021

Inhoud
Samenvatting Verbeterplan Vitens .................................................................................................... 3
Samenvattende tabel van de prestaties en streefcijfers van Vitens .................................................. 5
Inleiding .............................................................................................................................................. 9
Aansluiting met Verbeterplan 2015 ................................................................................................. 10
Leeswijzer ......................................................................................................................................... 10
1. De kwaliteit van het geleverde water .......................................................................................... 11
1.1.

Kwaliteitsbewaking .......................................................................................................... 11

1.2.

Normoverschrijdingen ...................................................................................................... 13

2. Klantenservice .............................................................................................................................. 16
2.1.

Klanttevredenheid ............................................................................................................ 16

2.3.

Druk in het distributienet.................................................................................................. 18

3. Milieuaspecten van de drinkwatervoorziening ............................................................................ 19
3.1.

Elektriciteitsverbruik ......................................................................................................... 19

3.2.

Reststoffen........................................................................................................................ 20

3.3.

Lek- en spuiverliezen ......................................................................................................... 21

3.4.

Duurzaamheid inkoopbeleid ............................................................................................. 21

4. Kostenefficiëntie, onderzoek en ontwikkeling en investeringen ................................................. 23
4.1.

Drinkwatertarief voor huishoudens .................................................................................. 23

4.2.

Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau ................................................................... 24

4.3.

Gerealiseerde efficiëntieverbetering ................................................................................ 26

4.4.

Uitgaven onderzoek en ontwikkeling ............................................................................... 27

4.5.

Vermogensopbouw........................................................................................................... 28

4.6.

Uitkeringen aan aandeelhouders ..................................................................................... 30

4.7.

Investeringsopgave drinkwaterinfrastructuur .................................................................. 31

2

Samenvatting Verbeterplan Vitens
Water is van levensbelang. Wij winnen, zuiveren en leveren drinkwater. Betrouwbaar, betaalbaar en 24/7 beschikbaar.
Dat is onze kerntaak, de basis waar we bij Vitens dagelijks voor gaan. Maar de wereld om ons heen verandert snel.
Externe ontwikkelingen zoals het klimaat, digitalisering, veranderde klantwensen en arbeidsmarkt hebben een grote
impact op Vitens. In 2020 heeft VItens haar nieuwe strategie voor 2030 vastgesteld: Elke druppel duurzaam. Hiermee
willen we de uitdagingen van nu en de toekomst het hoofd bieden, samen met onze partners.

Kwaliteit
We borgen de kwaliteit van het drinkwater door gerichte zuiveringen, waarbij ons kwaliteitsbeleid op veel vlakken
strenger is dan de wet voorschrijft. Na de zuivering is het belangrijk dat we de kwaliteit continu monitoren. De kwaliteit
van drinkwater meten we met de Waterkwaliteitsindex (WKI), dat volgens een landelijke systematiek bij alle
drinkwaterbedrijven wordt toegepast. Bij investeringsafwegingen hanteren we de interne bedrijfsnorm en beoordelen
wat het kost en oplevert op het gebied van productkwaliteit en/of duurzaamheid. Vitens gaat voor topkwaliteit
drinkwater en heeft als uitgangspunt geen overschrijdingen op het gebied van gezondheidskundige parameters (acuut
en niet-acuut).

Klantenservice
Vanaf 2021 worden de klantinitiatieven integraal Vitensbreed opgepakt vanuit het cluster klant. Een aantal klantreizen
zijn benoemd met focus waarop we verbeteringen willen bereiken. Dit betreft de klantreizen op het aansluitproces,
meterstanden doorgeven en onderhoudsklantreizen.
Verder gaan we kanaal/comunicatiestrategie ontwikkelen dat past bij de doelgroepen, waarbij we inzetten op maximaal
gemak en service op maat. Vitens streeft erna om minimaal een score van 8 te behalen op de klantreizen/kanalen.

Milieuaspecten (duurzaamheid)
Kraanwater is een natuurproduct. Hoe schoner onze omgeving, hoe minder wij het water hoeven te zuiveren. En hoe
minder water wij hoeven op te pompen, des te kleiner de impact op onze omgeving. Daarom willen we water duurzaam
winnen, met respect voor het watersysteem en in balans met de omgeving, om onze klanten nu en later te voorzien van
goed en genoeg drinkwater. Naast de bescherming van grondwaterbronnen, en de taak om ervoor te zorgen dat we
voldoende vergunde wincapaciteit in ons distributiegebied hebben, hebben we doelen voor energie en klimaat. Vitens
zet zich in voor een zo duurzaam mogelijke bedrijfsvoering. Hiermee willen we bijdragen aan de doelen die gesteld zijn
in het landelijke Klimaatakkoord om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Zo stellen we ons als doel om de CO-2
uitstoot te verlagen en ons energiegebruik volledig te verduurzaam. Op de locaties waar we de energie verbruiken,
willen we de komende jaren zelf meer energie opwekken. Dit doen we hoofdzakelijk met methaanverbranding en
gedeeltelijk met zonnepanelen. In 2020 hebben we al meer duurzame energie opgewekt dan in 2019, door verbetering
van methaanverbranding en meer zonne-uren. In 2021 en verder hopen we de duurzame energieopwekking verder te
kunnen uitbreiden.
Duurzame maatregelen komen ook terug via de reguliere bovengrondse projecten in de vorm van het gebruik van
duurzame materialen, natuur inclusieve bouwkundige oplossingen en energiezuinige technische standaarden. Op deze
wijze wil Vitens haar maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen om de impact op natuur en omgeving positief te
laten worden.
Met onze nieuwe missie Elke druppel duurzaam zijn we nog meer gaan inzetten op waterbewustzijn. We willen klanten
en andere stakeholders helpen om zich bewust te worden van de werkelijke waarde van water, en het gebruik daarvan.
En we willen hun handelingsperspectief bieden om water te besparen en zo de druk op het watersysteem samen te
verminderen.
Naast het vasthouden van water wil Vitens daarnaast ook een sluitende kringloop creëren. Reststoffen die vrijkomen bij
grondwaterzuivering, zoals ijzer, kalk en humuszuren, kunnen worden benut voor andere functies in het gebied zoals
landbouw en natuur. Door verder in te zetten op innovatie willen we de wendbaarheid vergroten en continuïteit
borgen.

3

Investeringen:
Elk jaar stelt Vitens een investeringsplan op om een doorkijk te bieden naar de gewenste investeringen in de assets.
Door middel van deze investeringen is Vitens in staat om vandaag, morgen en in de toekomst betrouwbaar en
betaalbaar drinkwater te leveren. We kijken daarbij 10 jaar vooruit.
In een veranderende omgeving staat Vitens voor een zeer grote opgave. Er is sprake van een toenemende vraag,
klimaatverandering, drukte in de ondergrond, nieuwe wensen van onze klanten en digitalisering. Dit alles vraagt om
toekomstbestendige bronnen en drinkwaterinfrastructuur om ook met toenemende onzekerheden de
drinkwatervoorziening op lange termijn te borgen.
Het investeringsplan geeft een structureel hoger investeringsniveau aan dan in voorgaande jaren. De stijging was al
zichtbaar in 2020 waarin we circa € 163 miljoen aan (bruto) investeringen hebben gerealiseerd (2019: € 146 miljoen) en
in 2021 en 2022 zal gestuurd worden op een (bruto)investeringsniveau van respectievelijk € 207 miljoen en € 236
miljoen.
Naast reguliere vervangingsinvesteringen voor de leveringszekerheid investeren we in extra reservoircapaciteit om te
kunnen inspelen op de piekvraag. Ook gaan we (extra) investeringen doen om te kunnen blijven voldoen aan de
stijgende vraag. Daarnaast vraagt veiligheid, zowel fysiek als cyber-, steeds meer investeringen.
Het bovengrondse investeringsniveau wordt mede bepaald op basis van de Investeringsprognose bovengrondse
infrastructuur (IBI). Hiermee brengen we de restlevensduur van de productieassets in beeld en stellen we vast in welke
‘conditiecategorie’ een asset valt. Deze prestatie gebaseerde benadering laat een groei zien naar een structureel hoger
investeringsniveau. Dit is deels te verklaren door de groei van het aantal assets. Dit heeft impact op de benodigde
vervangingsinvesteringen.
Om een lange termijn investeringsprognose te maken voor de ondergrondse infrastructuur wordt gebruik gemaakt van
het Pipe Replacement Potential (PRP). Dit model is de afgelopen jaren verder ontwikkeld en verbeterd. Met dit model
worden berekeningen uitgevoerd naar de prestatie van het leidingnet (storingsaantallen en OLM) bij verschillende
investeringsscenario’s. Uit de laatste modelberekening blijkt dat om de OLM ongeveer op een gelijk niveau te houden
jaarlijks ca. 300 km aan leidingen moeten worden vervangen. Met de inzet van het investeringsprognosemodel is een
beweging in gang gezet naar een structureel hoger investerings- en vervangingsniveau.

Kostenefficiency:
In de drinkwaterwet zijn de belangrijke financiële kaders opgenomen voor tariefbeheersing en solvabiliteit. Zo is een
maximum gesteld aan de vermogenskosten die door drinkwaterbedrijven aan de klant in rekening mag worden
gebracht (tariefbeheersing) en is een maximum gesteld aan het toegestane aandeel van het eigen vermogen in het
totale vermogen (solvabiliteit). De minister stelt tweejaarlijks voor 1 november beide financiële kaders vast voor de
daaropvolgende twee kalenderjaren. Voor 2020 en 2021 is de gewogen gemiddelde kostenvoet vastgesteld op 2,75%
en een maximale toegestane solvabiliteit van 70%. Voor 2022 (en 2023) was ten tijde van het opstellen van de
jaarbegroting 2021 de verwachting dat de gewogen gemiddelde kostenvoet verder zal dalen naar een niveau van circa
2,2%. Naast deze meegenomen verwachte daling van de WACC heeft Vitens in 2020 ook een overwinst gerealiseerd.
Beide effecten leiden enerzijds tot een daling van de drinkwatertarieven in 2022 met verlaging van de vermogenskosten
en totale kosten per m3 en aansluiting. Anderzijds voorziet Vitens toenemende operationele kosten en afschrijvingen
door hogere standaarden AVG/ICT beveiliging en een hoger investeringsniveau. Deze effecten leiden tot een stijging van
de drinkwatertarieven in 2022. Daarnaast zet Vitens zich onverminderd in om verdere efficiency van haar processen en
effectieve inzet van medewerkers en middelen te realiseren.

De Financiële projectie 2021-2023 zoals goedgekeurd door Directie en RvC en besproken in de Algemene vergadering
Van Aandeelhouders op 26 november 2020 is als uitgangspunt gebruikt voor de streefscores 2022. Hierin is jaarplan
2021 taakstellend en gelden de jaren 2022 en 2023 als doorkijk (projectie).

4

Samenvattende tabel van de prestaties en streefcijfers van Vitens
Indicator
1.

Score 2012

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

Score 2015

De kwaliteit van het

1.1a WKI Acute
gezondheidskundige
parametergroep

0,000

0,000

n.v.t.

0,033

1.1b WKI niet-acute

0,005

0,004

n.v.t.

0,004

1.1c WKI bedrijfstechnische
parametergroep

0,057

0,057

n.v.t.

0,072

1.1d WKI klantgerichte
parametergroep

0,043

0,039

n.v.t.

0,036

1.2a Normoverschrijding
Gezondheidkundig acuut (%)

n.v.t.

0,02%

0%

0,05%

1.2b Normoverschrijding
Gezondheidkundig niet-acuut
(%)

n.v.t.

0,01%

0%

0,01%

1.2c Normoverschrijding
1.2d Normoverschrijding

n.v.t.
n.v.t.

0,07%
0,11%

0,04%
0,10%

0,11%
0,06%

2.

Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. Bij de
parametergroep gezondheidskundig acuut heeft Vitens in 2019 de hoogste
n.v.t. WKI van 0,033. De verhoogde waarde bij Vitens wordt veroorzaakt door één
legionella-overschrijding bij één meetpunt. Deze was bij herhaling negatief.
Derhalve geen aanknopingspunten of reden voor nadere actie.
n.v.t. Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen.
Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. Voor de
bedrijfstechnische parametergroep hebben 70 van de 88 meetpunten een
verhoogde WKI, veroorzaakt door Saturatie Index (SI) en waterstofcarbonaat
bij drie meetpunten. SI-index heeft betrekking op evt. aantasting van
n.v.t.
leidingen door stoffen in het water (‘agressief water’). In de praktijk is de
impact van de stoffen in het water op de leidingen nagenoeg nihil. Het Vitens
beleid zegt daarom om geen chemicaliën toe te voegen aan duurzaam
grondwater.
Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. Voor de
klantgerichte parametergroep hebben in 2019 77 meetpunten een verhoogde
WKI door met name kleur en troebelingsgraad. De belangrijkste
n.v.t. productiebedrijven met een verhoogde troebelingsgraad zijn of worden de
komende jaren aangepast (lopende trajecten). Voor een aantal
productiebedrijven wordt de ontkleuring aangepast zodat ook hier weer beter
gescoord gaat worden op de WKI.
Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. Bij de
0% normoverschrijding gezondheidskundig acuut in 2019 betreft het een
eenmalige overschrijding van Legionella, die na herhaling 0 was.
Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. De
normoverschrijding gezondheidskundig niet-acuut in 2019 heeft betrekking
0% op eenmalige overschrijdingen, waarvan nikkel de belangrijkste is. We kopen
in vanuit Duitsland en dat water bevat soms net iets te veel nikkel. Na
menging met water van Manderveen is dat geen issue meer.
0% Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen.
0% Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen.

Klantenservice

2.1a Rapportcijfer
klanttevredenheid

n.v.t.

7,8

8

7,8

2.1b Rapportcijfer Verhelpen
van storingen

7,6

7,4

8

7

2.1c Rapportcijfer Onderhoud

7,4

7,5

8

7,7

2.1d Rapportcijfer Verhuizing/
klantmutaties

7,9

8

8

8,2

8

8,1

8

8,2

7,6

7,8

8

7,9

2.1e Rapportcijfer
Meteropname

2.1f Rapportcijfer Facturering

5

Vitens heeft ten aanzien van het cluster Klant o.a. als doel 'een tevreden klant
in elke klantinteractie'. Hierbij streven we naar maximaal gemak en service op
8 maat rondom levering, facturatie en verbruik voor al onze klanten. Ook voor
de sociaal en financieel kwetsbare klanten. Daarnaast zetten we maximaal in
op touchpont (kanaalstrategie), zijn actief op maat aan het communiceren op
verzoek en voor de klant en hebben we een actieve adviesrol over het
gebruik van drinkwater & (drink)wateroplossingen. Om dit te realiseren
8 hebben we onder andere de volgende agendapunten: *Vitens breed
operationeel klant prestatie dashboard opzetten (# klantcontacten per kanaal,
First time fix, klachten, klanttevredenheid, contactrato, normtijden, customer
effort score). * Doorvoeren van taalniveau B1 in alle uitgaande communicatie
van onze afdeling Klant & Facturatie. * Webcare professionaliseren en
8
positioneren. * Bepalen van responsetijden op alle klant interactie en service
hierop inrichten. * Verbeteren klantreis aansluiten, klantreis meterstand
doorgeven en klantreizen onderhoud. * Ontwikkelen kanaal/
communicatiestrategie passend bij de doelgroepen op maximaale gemak en
8 service op maat en beïnvloedig op duurzaam en bewust gebruik. *
Ontwikkelen tools voor uitvoeren van doelgroep- en kanaalstraegied (chat/
spraakrobot). * Uitbreiden vroegsignalering (convenanten & individuele
bijzondere klantcasussen). * Benchmarkgroep identificeren & uitvoeren en
acteren op de uitkomsten. * Klant centraal stelen door klantonderzoek/ 8
participatie (bijv. klantpanel) in te zetten bij een oplossing die voor de klant
ontworpen wordt.
Door middel van een nieuw proces betaald de klant vanaf implementatie
nieuw systeem in 12 termijnen ipv 4 of 10. Ook wordt het mogelijk om zelf het
moment van betalen (binnen de maand) te kiezen. Alle brieven en mails die
8
gaan over de facturering worden herzien: de teksten worden duidelijker/
taalniveau B1, de mails ‘responsive’ en de acceptgiro wordt vervangen door
een QR-code.

Indicator

2.2a leveringsonder-breking
(mm:ss) door onderhoud per
aansluiting totaal

Score 2012

04:29

Score 2015

05:23

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

05:00

04:58

2.2b leveringsonder-breking
(mm:ss) door storingen per
aansluiting totaal

05:37

08:28

10:00

15:06

2.2c Leveringsonder-breking
totaal (mm:ss)

10:06

13:51

15:00

20:04

00:48

01:07

n.v.t.

01:18

nvt

324

> 200

324

2.2d Leveringsonder-breking
door storingen veroorzaakt
door derden (mm:ss)
2.3 Gemiddelde druk bij
leveringspunt (kPa)
3. Milieuaspecten van de
drinkwatervoorziening
3.1a Elektriciteitsverbruik in
kWh/m³ geproduceerd
drinkwater
3.1b Elektriciteitsgebruik
distributieproces per m3
distributie-input (kWh/m3)
3.2 Reststoffen nuttig
toegepast (%)

0,46

0,42

0,43

0,38

n.v.t.

0,04

n.v.t.

0,06

94,60%

99,20%

100%

99,60%

3.3a NIRG als % in net gebracht

3.3b NIRG als m³ per km
leiding per dag

4,9%

6,1%

1

1,2

6%

6,5%

1,1

1,2

6

Vitens streeft naar zo kort mogelijke onderbreking voor onderhoud o.a. door
06:00 goed plannen van werkzaamheden enerzijds en anderzijds door hantering van
nieuwe technieken/mogelijkheden om doorlooptijd te verkorten.
Leveringsonderbrekingen door storingen zijn niet te voorkomen. Door proactieve klantcommunicatie wil Vitens de klant goed/tijdig informeren.
08:00
Aanvullend zet Vitens in op nieuwe technieken (online sensoring) om klant te
informeren voordat verstoringen kenbaar worden bij de klant.
Door adequate sturing op onderhoud en pro-actief handelen bij storingen
14:00 streeft Vitens om de leveringsonderbreking beneden de 15 minuten te
houden.
n.v.t. niet van toepassing.
> 200

Vitens wil compliant zijn aan wet- en regelgeving rondom gemiddelde druk.

Vitens streeft naar een zo effecient mogelijk gebruik van energie. Bij
investeringen in de infrastructuur wordt het electriciteit verbruik
0,42 meegewogen.
Vitens streeft naar een zo effecient mogelijk gebruik van energie. Bij
investeringen in de infrastructuur wordt het electriciteit verbruik
n.v.t. meegewogen.
Vitens streeft naar 100% nuttige toepassing van reststoffen met als
100% uitgangspunt dat dit geen geld meer kost, maar geld oplevert en bijdraagt aan
het laag houden van de drinkwatertarieven.
Vitens streeft naar een lager NIRG\. Door het voorzieningengebied op te
delen naar deelsegmenten (balansgebieden) wil Vitens de aankomende jaren
5,8% meer inzicht krijgen in het NIRG. Ook is er een lekzoekteam opgericht om met
vernieuwende methoden sluimerende lekken te detecteren.
1,2

4. Kostenefficiëntie,
onderzoek en ontwikkeling en
4.1 Drinkwatertarief

1,05

1,10

4.2a Totale kosten per
aansluiting

144/aansl.

146,0/aansl.

4.2b Totale kosten per
afgeleverde m³

1,11/m³

1,13/m³

1,07/m³

0,92/m³

4.2c Belastingen

6.510

5.600

10.200

7.250

4.2d Afschrijvingen

98.471

92.200

93.400

94.140

4.2e Operationele kosten

188.160

191.300

201.163

204.280

4.2f Vermogenskosten

73.440

85.700

46.100

42.560

146

147

132

130

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

122

5.871

5.605

5.200

4.480

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1,2%

gemiddeld gezin (€/m3)

4.3a Nominale
drinkwaterkosten (€) per
4.3b Reële kosten (€) per
administratieve aansluiting
excl. kostprijsverhogende
belastingen
4.4a Uitgaven aan O&O totaal
4.4b Uitgaven aan O&O (€) als
% opbrengst drinkwatertaken

4.5a Balanstotaal (€mld)

4.5b Eigen vermogen (€mln)

4.5c Solvabiliteit (%)

4.6a Uitgekeerd dividend
(€1.000)
4.6b Uitgekeerd dividend als
aandeel van de winst (%)
4.6c Uitgekeerd dividend als
aandeel van de opbrengst (%)

n.v.t.

0,98

137/aansl. 131/aansl.

1.669,50

1.709,60

1.760,00

1772,2

386,1

475,8

501,8

533,3

Vitens verwacht dat het tarief licht stijgt aankomende jaren door hogere
1,02 operationele kosten. Hierbij wordt rekening gehouden met de maximale
vermogenskosten (WACC van 2,2% voor 2022).
Vitens verwacht dat de totale kosten stijgen door met name hogere
144/aansl. operationele kosten en afschrijvingen als gevolg van een stijgend
investeringsniveau.
Vitens verwacht dat de totale kosten per afgeleverde m3 zal stijgen doordat
0,97/m3 de operationele kosten en afschrijvingen toenemen als gevolg van een hoger
investeringsniveau.
Tarieven van grondwaterbelastingen zijn voor Vitens niet beinvloedbaar.
5.600
Vanaf 2022 wordt er geen precariobelasting meer geheven
Vitens verwacht de aankomende jaren een stijging van de afschrijvingen
101.800
vanwege een hoger investeringsniveau.
Vitens voorziet toenemende kosten door hogere standaarden AVG/ICT
beveilging en hoger investeringsniveau, daarnaast zet Vitens zich
229.600
onverminderd in om verdere efficiency van haar processen en effectieve
inzet van medewerkers en middelen te realiseren
De vermogenskosten 2022 zijn bepaald op basis van enerzijds de maximale te
49.600 behalen vermogenskosten bij een WACC van 2,2% (jaarplan 2022) en
anderzijds de verwachte rentekosten bij onze leningenportefeuille.
De ontwikkeling van de nominale drinkwaterkosten per administratieve
139
aansluiting .
De ontwikkeling van de reële totale drinkwaterkosten per administratieve
aansluiting, gecorrigeerd voor inflatie, exclusief kostprijsverhogende
129
belastingen, op basis van het prijsniveau 2012. Voor streefscore 2022 is het
prijspeil van 2020 genomen.
4.030 Vitens hanteert een stabiele allocatie van middelen ten behoeve van O&O.
Door in te zetten op innovatie vergroten we de wendbaarheid van Vitens en
1,1%
borgen we de continuïteit. Onze innovatie- en onderzoeksagenda richt zich op
Vitens verwacht een toename van het balanstotaal vanwege het verhoogde
investerinsgniveau benodigd om aan de leveringsplicht te kunnen blijven
2.147
voldoen. Het betreft het gemiddeld balanstotaal cf. de Drinkwaterregelingart.
6 lid 2 en zoals verantwoord in het bedrijfsverslag.
Vitens verwacht een stijging van het eigen vermogen naar € 592,3 miljoen
eind 2022. De stijging komt vooral door het jaarlijkse ingehouden reultaat,
592,3
niet uitkeren van dividend en de verwachte stijging van de marktwaarde van
de derivaten door een aflopend derivaat.
Op basis van jaarplan 2022 waarmee rekening is gehouden met een WACC van
2,2% is de verwachting dat de solvabiliteit uitkomt op 27,6%. In het Financieel
27,6%
Beleid is bij de continuIteitsdoestelling een een solvabiliteit vastgesteld op
een eigen vermogen welke minimaal 35% is van het balanstotaal.

22,90%

27,90%

28,50%

29,20%

14,9

22,1

11,6

0

0

50%

40%

40%

0%

0%

4,10%

5,90%

3,00%

0%

0%

7

Vitens verwacht geen dividend uit te keren omdat de finaciele ratio's onder
druk staan vanwege de toegenomen investeringsbehoefte.

Indicator

Score 2012

4.7a Investeringen vervanging
productiemiddelen (%)

n.v.t.

4.7b Investeringen uitbreiding
productiemiddelen (%)

n.v.t.

4.7c Investeringen uitbreiding
leidingnet (%)

n.v.t.

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022
Op basis van prestatiegerichte benadering van de productiemiddelen wordt
n.v.t.
n.v.t.
29,2%
27,2% een toenemende investerinsgvraag voorzien. Nieuwe duurzaamheids- en
sequerity eisen worden hierin meegenomen.

Score 2015

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Vanwege toenemende watervraag en een griliger weerpatroon is extra
capaciteit benodigd, welke versneld wordt gerealiseerd.

4,3%

15,7%

17,5%

De planning van nieuwe hoofd- en aansluitleidingen is sterk afhankelijk van
de ontwikkelingen in de woningbouwproductie. Vitens is hier volgend en
verplicht om nieuwe woningen en kantoor- of bedrijfspanden aan te sluiten
op het drinkwaternetwerk. De trend van de Primos gegevens wordt gebruikt
13,7% voor het bepalen van het aantal nieuwe aansluitingen in de periode 2022 tot
2030. Het benodigd aantal kilometers nieuwe hoofdleidingen is berekend aan
de hand van het aantal aansluitleidingen. De prognoses van de
transportleiding(projecten) zijn bepaald aan de hand van de lopnde projecten
en nieuwe projecten voor verbetering van de waterverdeling.
Om een lange termijn investeringsprognose te maken voor de ondegrondse
infrastructuur wordt gebruik gemaakt van het Pipe Replacement Potential. Dit
model is de afgelopen jaren verder ontwikkeld en verbeterd. Met dit model
worden berekeningen uitgevoerd naar de prestatie van het leidingnet
34,9% (storingsaantallen en OLM) bij verschillen investeringsscenario’s. Uit de laatse
modelberekening blijkt dat om de OLM ongeveer op een gelijk niveau te
houden jaarlijks ca. 300 km aan leidingen moeten worden vervangen. Met de
inzet van het investeringsprognosemodel is een beweging in gang gezet naar
een structureel hoger investerings- en vervangingsniveau.

4.7d Investeringen vervanging
leidingnet (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

38,9%

4.7e Investeringen ICT en
overig (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

10,1%

4.7f Gesaneerd leidingnet (%)

0,30%

0,20%

n.v.t.

0,30%

4.7g Gesaneerd leidingnet
(Km)

118

96

n.v.t.

138

4.7h Prognose 10-jaar
gemiddelde sanering (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0,66%

8

Hierin zijn investeringen opgenomen met betrekking tot ICT, het
8,5% Laboratorium (o.a. ontwikkeling van nieuwe meetmethodes), Facilitair
(huisvesting en mobiliteit) en Logistiek (machines).
Vitens saneerd op basis van de PRP (Pipeline Replacement Potential)
0,30% methode om de ondermaatste leveringsminuten binnen de doelstelling te
houden.
In het investeringsplan 2021-2030 wordt uitgegaan van een jaarlijkse
vervangingsopgave van 300 km per jaar (gebaseerd op PRP lange termijn
176
prognose), inclusief de reconstructies. Als je de reconsstructues er vanaf trekt
dan houd je jaarlijks een saneringslengte over van 176 km.
In het investeringsplan 2021-2030 wordt uitgegaan van een jaarlijkse
vervangingsopgave van 300 km per jaar (gebaseerd op PRP lange termijn
0,36% prognose), inclusief de reconstructies. Als je de reconsstructues er vanaf trekt
dan houd je jaarlijks een saneringslengte over van 176 km. Op basis van circa
50.000 km leidingnet is dat circa 0,35%.

Inleiding
Het Verbeterplan van Vitens is gebaseerd op de prestatievergelijking van de drinkwatersector
zoals gerapporteerd in de Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019, die op 18 december
2020 door de minister van IenW naar de Tweede Kamer is gestuurd. De daarin weergegeven
prestaties zijn het uitgangspunt voor de voorgenomen verbeteringen en de hieruit voortvloeiende
streefcijfers 2022, het eerstvolgende moment van prestatievergelijking. De prestatievergelijking is
uitgevoerd op grond van artikel 43 van de Drinkwaterwet en volgens het bepaalde in het Protocol
Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019. Het Verbeterplan is opgesteld op grond van
artikel 44 lid 1 van de Drinkwaterwet:
“De eigenaar van een drinkwaterbedrijf maakt binnen zes maanden na het uitbrengen van een
verslag als bedoeld in artikel 43, eerste lid1, de voornemens ter verbetering van de prestaties van
zijn drinkwaterbedrijf, alsmede de termijn of termijnen waarbinnen deze gerealiseerd zullen
worden, schriftelijk kenbaar aan Onze Minister.”

De prestatievergelijking is opgebouwd uit vier thema’s die de belangrijkste resultaatgebieden van
de drinkwaterbedrijven representeren:
1.
2.
3.
4.

kwaliteit van het geleverde water
klantenservice
milieuaspecten van de drinkwatervoorziening
kostenefficiëntie, onderzoek en ontwikkeling en investeringen

De drinkwaterbedrijven gebruiken de prestatievergelijking als actief instrument om aspecten te
identificeren waarop ze hun bedrijfsvoering verder kunnen optimaliseren. De prestatievergelijking
is daarmee de basis voor het Verbeterplan. Daarbij is van belang dat rekening wordt gehouden
met, c.q. recht gedaan wordt aan, de specifieke kenmerken van de onderscheidenlijke
drinkwaterbedrijven.
Vitens geeft in het Verbeterplan namens de eigenaren van het bedrijf weer wat de voornemens
ter verbetering van de prestaties zijn. Ingevolge artikel 44 lid 2 informeert de Minister de beide
Kamers der Staten-Generaal over deze voornemens.

1 DWW art 43.1: De met de uitvoering van de prestatievergelijking belaste instantie draagt er zorg voor dat uiterlijk op 31 december

van het kalenderjaar, waarin een prestatievergelijking is uitgevoerd, een verslag houdende de resultaten van die prestatievergelijking
is opgesteld ten behoeve van de eigenaren van drinkwaterbedrijven en aan hen wordt toegezonden.

9

Aansluiting met Verbeterplan 2015
De prestatievergelijking die volgens de reguliere driejaarlijkse periodiciteit in 2018 uitgevoerd zou
worden is door de minister van IenW een jaar uitgesteld naar aanleiding van de evaluatie van
hoofdstuk V van de Drinkwaterwet. Daaruit bleek dat het wenselijk was om een aantal
indicatoren toe te voegen aan de prestatievergelijking. Consequentie van dit uitstel is dat er geen
aansluiting en/of vergelijking kan worden gemaakt tussen de streefwaarden (2018) die in het
voorgaande Verbeterplan zijn vermeld en de realisatie daarvan, aangezien de realisatie is
gemeten over het jaar 2019.
Het Protocol Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019 en de rapportage
Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019 zijn gewijzigd ten opzichte van het protocol en de
prestatievergelijking van 2015. Een aantal indicatoren die in 2015 zijn gepresenteerd en waarvoor
toekomstige streefwaarden zijn gerapporteerd in het Verbeterplan 2015 komt niet terug in de
prestatievergelijking 2019. Een aantal andere indicatoren uit de prestatievergelijking 2019 worden
voor het eerst gepresenteerd. Omdat voor de eerder gepresenteerde indicatoren geen nieuwe
waarden zijn vastgesteld en voor de nieuwe indicatoren eerder geen waarden zijn gemeten, is
volledige aansluiting tussen het Verbeterplan 2015 en het Verbeterplan 2019 niet mogelijk. In het
Verbeterplan 2019 is het rapport Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019 als uitgangspunt
genomen voor de presentatie van de realisatie en de streefwaarden van indicatoren.

Leeswijzer
In het Verbeterplan wordt per prestatie-indicator weergegeven:
•
•

Betreffende figuur uit het rapport Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019
Tabel die inzicht geeft in:
o
prestatie van Vitens in 2012 (Water in Zicht 2012)
o
prestatie van Vitens in 2015 (Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015)
o
streefprestatie van Vitens in 2018 (Verbeterplan 2015)
o
prestatie van Vitens in 2019 (Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2019)
o
streefprestatie van Vitens in 2022 waarbij het (financieel) jaarplan 2021-2023 en het
Investeringsprogramma 2021-2030 als uitgangspunt is gehanteerd. In het jaarplan
2022 is onder andere rekening gehouden met een verwachte WACC van 2,2%.
o
toelichting op acties om streefprestatie te behalen

Voor de methodiek en achtergronden van de weergegeven prestaties 2012, 2015 en 2019 wordt
verwezen naar de rapporten Water in Zicht 2012 en Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven
2015 en 2019.

10

1. De kwaliteit van het geleverde water
Binnen dit thema worden de drinkwaterbedrijven vergeleken op twee aspecten:
•
•

Kwaliteitsbewaking: kwaliteit van het drinkwater bij het verlaten van het pompstation.
Normoverschrijdingen: kwaliteit van het drinkwater in het distributiegebied

1.1. Kwaliteitsbewaking
Om de kwaliteit van het drinkwater te bewaken voert elk drinkwaterbedrijf jaarlijks een
met de ILT afgestemd meetprogramma uit gebaseerd op het Drinkwaterbesluit. Voor het
aspect kwaliteitsbewaking wordt voor de 4 parametergroepen zoals onderscheiden in
bijlage 6 van de Drinkwaterregeling een waterkwaliteitsindex (WKI) vastgesteld:
• gezondheidskundige parameters ‘acuut’: bacteriën die direct effect kunnen hebben op
de gezondheid,
• gezondheidskundige parameters ‘niet-acuut’: chemische stoffen die invloed kunnen
hebben op de gezondheid van iemand die er langdurig of op grote schaal aan wordt
blootgesteld,
• bedrijfstechnische parameters: gegevens die drinkwaterbedrijven meten om een
goede bedrijfsvoering te waarborgen,
• klantgerichte parameters: aspecten van het drinkwater die uit esthetisch oogpunt
onwenselijk zijn, bijvoorbeeld kleur en hardheid. Deze parameters hebben, net als
bedrijfstechnische parameters, geen gezondheidsrisico’s.
In de Prestatievergelijking drinkwaterbedrijven 2015 is de WKI niet gerapporteerd. De
drinkwaterbedrijven hebben voor deze indicator derhalve geen streefscore in het
Verbeterplan 2015 vastgelegd.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.1 WKI Acute gezondheidskundige parametergroep

11

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.2 WKI niet-acute gezondheidskundige parametergroep

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.3 WKI bedrijfstechnische parametergroep

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.4 WKI klantgerichte parametergroep

12

Toelichting prestatie Kwaliteitsbewaking
Indicator

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

1. De kwaliteit van het
geleverde water
1.1a WKI Acute
gezondheidskundige
parametergroep

0,000

0,000

n.v.t.

0,033

Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. Bij de
parametergroep gezondheidskundig acuut heeft Vitens in 2019 de hoogste
n.v.t. WKI van 0,033. De verhoogde waarde bij Vitens wordt veroorzaakt door één
legionella-overschrijding bij één meetpunt. Deze was bij herhaling negatief.
Derhalve geen aanknopingspunten of reden voor nadere actie.

1.1b WKI niet-acute
gezondheidskundige
parametergroep

0,005

0,004

n.v.t.

0,004

n.v.t.

1.1c WKI bedrijfstechnische
parametergroep

0,057

0,057

n.v.t.

0,072

1.1d WKI klantgerichte
parametergroep

0,043

0,039

n.v.t.

0,036

Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen.
Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. Voor de
bedrijfstechnische parametergroep hebben 70 van de 88 meetpunten een
verhoogde WKI, veroorzaakt door Saturatie Index (SI) en waterstofcarbonaat
bij drie meetpunten. SI-index heeft betrekking op evt. aantasting van
n.v.t.
leidingen door stoffen in het water (‘agressief water’). In de praktijk is de
impact van de stoffen in het water op de leidingen nagenoeg nihil. Het Vitens
beleid zegt daarom om geen chemicaliën toe te voegen aan duurzaam
grondwater.
Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. Voor de
klantgerichte parametergroep hebben in 2019 77 meetpunten een verhoogde
WKI door met name kleur en troebelingsgraad. De belangrijkste
n.v.t. productiebedrijven met een verhoogde troebelingsgraad zijn of worden de
komende jaren aangepast (lopende trajecten). Voor een aantal
productiebedrijven wordt de ontkleuring aangepast zodat ook hier weer beter
gescoord gaat worden op de WKI.

1.2. Normoverschrijdingen
Het percentage metingen waarbij een normoverschrijding is gemeten, wordt
gepresenteerd. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen gezondheidskundige
parameters (acuut), gezondheidskundige parameters (niet-acuut), bedrijfstechnische
parameters en klantgerichte parameters.

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.5 percentage normoverschrijdingen acuut gezondheidskundige
parameters

13

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.6 percentage normoverschrijdingen niet-acuut gezondheidskundige
parameters

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.7 percentage normoverschrijdingen bedrijfstechnische parameters

Prestatievergelijking 2019 Figuur 2.8 percentage normoverschrijdingen klantgerichte parameters

14

Toelichting prestatie Normoverschrijdingen
Indicator

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

1. De kwaliteit van het
geleverde water

Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. Bij de
0% normoverschrijding gezondheidskundig acuut in 2019 betreft het een
eenmalige overschrijding van Legionella, die na herhaling 0 was.
Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen. De
normoverschrijding gezondheidskundig niet-acuut in 2019 heeft betrekking
0% op eenmalige overschrijdingen, waarvan nikkel de belangrijkste is. We kopen
in vanuit Duitsland en dat water bevat soms net iets te veel nikkel. Na
menging met water van Manderveen is dat geen issue meer.

1.2a Normoverschrijding
Gezondheidkundig acuut (%)

n.v.t.

0,02%

0%

0,05%

1.2b Normoverschrijding
Gezondheidkundig niet-acuut
(%)

n.v.t.

0,01%

0%

0,01%

n.v.t.

0,07%

0,04%

0,11%

0%

n.v.t.

0,11%

0,10%

0,06%

0%

1.2c Normoverschrijding
Bedrijfstechnisch (%)
1.2d Normoverschrijding
Klantgericht (%)

15

Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen.
Vitens streeft naar geen beïnvloedbare normoverschrijdingen.

2. Klantenservice
De vergelijking van de drinkwaterbedrijven op het gebied van klantenservice richt zich op
drie onderwerpen: klanttevredenheid. Leveringsonderbrekingen en druk in het
distributienet.
2.1. Klanttevredenheid
Het rekenkundig gemiddelde van het rapportcijfer voor tevredenheid per dienst wordt
weergegeven.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 3.1 klanttevredenheid in rapportcijfers

Toelichting prestatie Klanttevredenheid
Indicator

2.

Score 2012

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

Score 2015

Klantenservice

2.1a Rapportcijfer
klanttevredenheid

n.v.t.

7,8

8

7,8

2.1b Rapportcijfer Verhelpen
van storingen

7,6

7,4

8

7

2.1c Rapportcijfer Onderhoud

7,4

7,5

8

7,7

2.1d Rapportcijfer Verhuizing/
klantmutaties

7,9

8

8

8,2

8

8,1

8

8,2

7,6

7,8

8

7,9

2.1e Rapportcijfer
Meteropname

2.1f Rapportcijfer Facturering

16

Vitens heeft ten aanzien van het cluster Klant o.a. als doel 'een tevreden klant
in elke klantinteractie'. Hierbij streven we naar maximaal gemak en service op
8 maat rondom levering, facturatie en verbruik voor al onze klanten. Ook voor
de sociaal en financieel kwetsbare klanten. Daarnaast zetten we maximaal in
op touchpont (kanaalstrategie), zijn actief op maat aan het communiceren op
verzoek en voor de klant en hebben we een actieve adviesrol over het
gebruik van drinkwater & (drink)wateroplossingen. Om dit te realiseren
8 hebben we onder andere de volgende agendapunten: *Vitens breed
operationeel klant prestatie dashboard opzetten (# klantcontacten per kanaal,
First time fix, klachten, klanttevredenheid, contactrato, normtijden, customer
effort score). * Doorvoeren van taalniveau B1 in alle uitgaande communicatie
van onze afdeling Klant & Facturatie. * Webcare professionaliseren en
8
positioneren. * Bepalen van responsetijden op alle klant interactie en service
hierop inrichten. * Verbeteren klantreis aansluiten, klantreis meterstand
doorgeven en klantreizen onderhoud. * Ontwikkelen kanaal/
communicatiestrategie passend bij de doelgroepen op maximaale gemak en
8 service op maat en beïnvloedig op duurzaam en bewust gebruik. *
Ontwikkelen tools voor uitvoeren van doelgroep- en kanaalstraegied (chat/
spraakrobot). * Uitbreiden vroegsignalering (convenanten & individuele
bijzondere klantcasussen). * Benchmarkgroep identificeren & uitvoeren en
acteren op de uitkomsten. * Klant centraal stelen door klantonderzoek/ 8
participatie (bijv. klantpanel) in te zetten bij een oplossing die voor de klant
ontworpen wordt.
Door middel van een nieuw proces betaald de klant vanaf implementatie
nieuw systeem in 12 termijnen ipv 4 of 10. Ook wordt het mogelijk om zelf het
moment van betalen (binnen de maand) te kiezen. Alle brieven en mails die
8
gaan over de facturering worden herzien: de teksten worden duidelijker/
taalniveau B1, de mails ‘responsive’ en de acceptgiro wordt vervangen door
een QR-code.

2.2.

Leveringsonderbrekingen

De onderbrekingsduur als gevolg van storingen en als gevolg van onderhoud wordt separaat
weergegeven in aantallen minuten per administratieve aansluiting. Bij storingen wordt
aangegeven het aandeel hiervan dat werd veroorzaakt door derden.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 3.2 gemiddelde leveringsonderbreking per administratieve aansluiting per
jaar in minuten en seconden
Drinkwaterbedrijf

onderbreking door
onderhoud

onderbreking door
storingen

Totaal
onderbrekingen

aandeel storingen
veroorzaakt door derden

2012

2015

2019

2012

2015

2019

2012

2015

2019

2012

2015

2019

WBG

08:45

10:49

10:33

08:34

05:21

06:01

17:19

16:10

16:34

00:53

01:12

00:45

WMD

10:28

10:06

06:34

12:17

06:28

07:36

22:45

16:34

14:10

00:17

00:39

00:08

VITENS

04:29

05:23

04:58

05:37

08:28

15:06

10:06

13:51

20:04

00:48

01:07

01:18

WATERNET

08:39

14:38

09:14

01:38

03:10

04:00

10:17

17:48

13:14

00:20

00:51

00:40

PWN

11:52

10:16

13:52

04:38

06:39

07:47

16:30

16:55

21:39

01:06

01:22

01:43

DUNEA

17:23

9:58

05:56

02:24

01:26

02:44

19:47

11:24

8:40

00:37

00:07

00:01

OASEN

13:49

13:29

18:21

07:47

03:21

04:34

21:36

16:50

22:55

00:49

00:50

01:32

EVIDES

09:48

11:31

16:44

07:18

05:07

05:34

17:06

16:38

22:18

00:36

00:31

00:54

BRABANT WATER

14:13

9:50

11:32

05:01

07:58

03:54

19:14

17:48

15:26

00:56

00:39

00:29

WML

08:08

07:45

06:13

08:46

08:43

13:16

16:54

16:28

19:29

00:30

00:32

00:47

Sector

09:30

09:01

09:33

05:57

06:33

08:46

15:27

15:34

18:19

00:46

00:50

00:57

Toelichting prestatie Leveringsonderbrekingen
Indicator

2.

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

Klantenservice

2.2a leveringsonder-breking
(mm:ss) door onderhoud per
aansluiting totaal

04:29

05:23

05:00

04:58

Vitens streeft naar zo kort mogelijke onderbreking voor onderhoud o.a. door
06:00 goed plannen van werkzaamheden enerzijds en anderzijds door hantering van
nieuwe technieken/mogelijkheden om doorlooptijd te verkorten.

2.2b leveringsonder-breking
(mm:ss) door storingen per
aansluiting totaal

05:37

08:28

10:00

15:06

08:00

2.2c Leveringsonder-breking
totaal (mm:ss)

10:06

13:51

15:00

20:04

2.2d Leveringsonder-breking
door storingen veroorzaakt
door derden (mm:ss)

00:48

01:07

n.v.t.

01:18

17

Leveringsonderbrekingen door storingen zijn niet te voorkomen. Door proactieve klantcommunicatie wil Vitens de klant goed/tijdig informeren.
Aanvullend zet Vitens in op nieuwe technieken (online sensoring) om klant te
informeren voordat verstoringen kenbaar worden bij de klant.
Door adequate sturing op onderhoud en pro-actief handelen bij storingen
14:00 streeft Vitens om de leveringsonderbreking beneden de 15 minuten te
houden.
n.v.t. niet van toepassing.

2.3. Druk in het distributienet
De druk in het distributienet wordt weergegeven als de gemiddelde druk bij het
leveringspunt in kPa.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 3.3 Druk in het distributienet 2012-2019 in kPA

Toelichting prestatie Druk in het distributienet
Indicator
2. Klantenservice
2.3 Gemiddelde druk bij
leveringspunt (kPa)

Score 2012

Score 2015

nvt

324

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022
> 200

324

18

> 200

Vitens wil compliant zijn aan wet- en regelgeving rondom gemiddelde druk.

3. Milieuaspecten van de drinkwatervoorziening

3.1. Elektriciteitsverbruik
Het elektriciteitsverbruik wordt weergegeven:
•
•

in het productieproces in kWh per m³ geproduceerd
in het distributieproces in kWh per m³ distributie-input

Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.1 Elektriciteitsgebruik productieproces 2019 per m3
geproduceerd (kWh/m3)

Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.2 Elektriciteitsgebruik distributieproces 2019 per m3

distributie-input (kWh/m3)

19

Toelichting prestatie Elektriciteitsverbruik
Indicator
3. Milieuaspecten van de
drinkwatervoorziening
3.1a Elektriciteitsverbruik in
kWh/m³ geproduceerd
drinkwater
3.1b Elektriciteitsgebruik
distributieproces per m3

distributie-input (kWh/m3)

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

0,46

0,42

0,43

0,38

n.v.t.

0,04

n.v.t.

0,06

Vitens streeft naar een zo effecient mogelijk gebruik van energie. Bij
investeringen in de infrastructuur wordt het electriciteit verbruik
0,42 meegewogen.
Vitens streeft naar een zo effecient mogelijk gebruik van energie. Bij
investeringen in de infrastructuur wordt het electriciteit verbruik
n.v.t. meegewogen.

3.2. Reststoffen
De hoeveelheid en het aandeel nuttig toegepaste reststoffen worden weergegeven.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.3 reststoffen 2019; totaal en nuttig toegepast (ton)
70.000
60.000
50.000
40.000
30.000
20.000
10.000
0

Totaal-Reststoffen_2019(ton)

Nuttig toegepast_2019

Toelichting prestatie Reststoffen
Indicator

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

3. Milieuaspecten van de
drinkwatervoorziening

3.2 Reststoffen nuttig
toegepast (%)

94,60%

99,20%

100%

99,60%

Vitens streeft naar 100% nuttige toepassing van reststoffen met als
100% uitgangspunt dat dit geen geld meer kost, maar geld oplevert en bijdraagt aan
het laag houden van de drinkwatertarieven.

20

3.3. Lek- en spuiverliezen
Het niet in rekening gebracht gebruik wordt weergegeven op basis van het procentueel
aandeel van in het net gebracht drinkwater en in m³ per km leiding per dag.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.4 NIRG als percentage van de drinkwaterafgifte aan het net
2012-2018

Prestatievergelijking 2019 Figuur 4.5 NIRG per kilometer leiding (m³/km/dag) 2012-2018

Toelichting prestatie Lek- en spuiverliezen/niet in rekening gebracht gebruik (NIRG)
Indicator

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

3. Milieuaspecten van de
drinkwatervoorziening

Vitens streeft naar een lager NIRG\. Door het voorzieningengebied op te
delen naar deelsegmenten (balansgebieden) wil Vitens de aankomende jaren
5,8% meer inzicht krijgen in het NIRG. Ook is er een lekzoekteam opgericht om met
vernieuwende methoden sluimerende lekken te detecteren.
1,2

3.3a NIRG als % in net gebracht

3.3b NIRG als m³ per km
leiding per dag

4,9%

6,1%

1

1,2

6%

6,5%

1,1

1,2

21

3.4. Duurzaamheid inkoopbeleid
De resultaten met betrekking tot duurzaam inkoopbeleid worden kwalitatief beschreven.
Toelichting prestatie Duurzaamheid inkoopbeleid
Streven 2018
Samen met de andere
waterbedrijven is Vitens in 2016
een expeditie MVO gestart. Hierin
streven wij om samen te werken op
het gebied van circulair inkopen,
kennisdeling en het breder
toepassen van MVO. In 2017 gaan
we verder met het onderzoek naar
de haalbaarheid van een netwerk
met alle waterbedrijven , “Blauwe
Netten” genoemd.

Beschrijving realisatie 2019
Op het gebied van samenwerking vindt
periodiek overleg plaats tussen
inkoopverantwoordelijkheden en onze
leveranciers. Gesprekken over circulariteit in
aanbestedingen vinden plaats. Bijvoorbeeld
inkoopbeleid duurzame materialen en
grondstoffenpaspoort.

22

Streven 2022
Ons doel is zorgen voor een duurzaam
inkoopbeleid, waarin maximale circulariteit
wordt nagestreefd. Om dit te realiseren
hebben we een aantal agendapunten
opgesteld waaronder het optimaliseren van
huidige leverancierscontracten, het opstellen
van spendanalyses, houden van
leveranciersevaluaties, actualiseren van
Negrometrix, verkennen van
aanbestedingsvarianten en het inbedden van
duurzaamheid als verplicht onderdeel in het
inkoopbeleid.

4. Kostenefficiëntie, onderzoek en ontwikkeling en investeringen
De vergelijking van de drinkwaterbedrijven op het gebied van de financiële prestaties
richt zich op de volgende aspecten
•
•
•
•
•
•
•
•

4.1.

Drinkwatertarief voor huishoudens,
Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau,
Verklarende factoren voor kostenverschillen (niet opgenomen in Verbeterplan)
Gerealiseerde efficiëntieverbetering,
Uitgaven onderzoek & ontwikkeling,
Vermogensopbouw,
Uitkeringen aan aandeelhouders,
Investeringssopgave drinkwaterinfrastructuur.

Drinkwatertarief voor huishoudens

Het drinkwatertarief wordt weergegeven als het totaaltarief inclusief kostprijsverhogende
belastingen, maar exclusief verbruiksbelastingen, voor een gemiddeld gezin met een
drinkwatergebruik van 100m3 per jaar.

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.1 Integraal drinkwatertarief voor een gemiddeld gezin (€ per
100 m³/jr)

23

Toelichting prestatie Drinkwatertarief
Indicator

4.1 Drinkwatertarief
gemiddeld gezin (€/m3)

Score 2012

1,05

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022
Vitens verwacht dat het tarief licht stijgt aankomende jaren door hogere
1,10
n.v.t.
0,98
1,02 operationele kosten. Hierbij wordt rekening gehouden met de maximale
vermogenskosten (WACC van 2,2% voor 2022).

Score 2015

4.2. Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau
De kosten per administratieve aansluiting en per afgeleverde m³ worden weergegeven
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.2 Totale drinkwaterkosten per administratieve aansluiting

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.3 Totale drinkwaterkosten per afgeleverde m3 (€/m3)

24

Prestatievergelijking 2019 kostensoort per afgeleverde m3 (geen tabelnummer/-naam):
bedrijf

Belastingen

Afschrijvingen

Operationele

Vermogens-

kosten

kosten

WBG

0,03

0,19

0,75

0,10

WMD

0,01

0,25

0,73

0,09

Vitens

0,02

0,27

0,57

0,12

Waterne

0,01

0,31

1,06

-0,02

PWN

0,01

0,36

1,12

0,19

Dunea

0,17

0,41

1,02

0,17

Oasen

0,12

0,32

0,91

0,17

Evides

0,07

0,39

0,70

0,18

Brabant

0,02

0,18

0,65

0,08

WML

0,01

0,38

0,77

0,20

Sector

0,04

0,30

0,75

0,13

t

Water

Toelichting prestatie Vergelijking van de kosten op bedrijfsniveau
Indicator

Score 2012

Score 2015

4.2a Totale kosten per
aansluiting

144/aansl.

146,0/aansl.

4.2b Totale kosten per
afgeleverde m³

1,11/m³

1,13/m³

4.2c Belastingen

6.510

5.600

4.2d Afschrijvingen

98.471

92.200

4.2e Operationele kosten

188.160

191.300

4.2f Vermogenskosten

73.440

85.700

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022
Vitens verwacht dat de totale kosten stijgen door met name hogere
137/aansl. 131/aansl. 144/aansl. operationele kosten en afschrijvingen als gevolg van een stijgend
investeringsniveau.
Vitens verwacht dat de totale kosten per afgeleverde m3 zal stijgen doordat
1,07/m³ 0,92/m³
0,97/m3 de operationele kosten en afschrijvingen toenemen als gevolg van een hoger
investeringsniveau.
Tarieven van grondwaterbelastingen zijn voor Vitens niet beinvloedbaar.
10.200
7.250
5.600
Vanaf 2022 wordt er geen precariobelasting meer geheven
Vitens verwacht de aankomende jaren een stijging van de afschrijvingen
93.400
94.140
101.800
vanwege een hoger investeringsniveau.
Vitens voorziet toenemende kosten door hogere standaarden AVG/ICT
beveilging en hoger investeringsniveau, daarnaast zet Vitens zich
201.163 204.280
229.600
onverminderd in om verdere efficiency van haar processen en effectieve
inzet van medewerkers en middelen te realiseren
De vermogenskosten 2022 zijn bepaald op basis van enerzijds de maximale te
46.100
42.560
49.600 behalen vermogenskosten bij een WACC van 2,2% (jaarplan 2022) en
anderzijds de verwachte rentekosten bij onze leningenportefeuille.

25

4.3. Gerealiseerde efficiëntieverbetering
De efficiëntieverbetering wordt weergegeven als
• de ontwikkeling van de nominale drinkwaterkosten per administratieve aansluiting
• de ontwikkeling van de reële totale drinkwaterkosten per administratieve aansluiting,
gecorrigeerd voor inflatie, exclusief kostprijsverhogende belastingen, op basis van het
prijsniveau 2012.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.6 Ontwikkeling nominale drinkwaterkosten in euro per
administratieve aansluiting exclusief kostprijsverhogende belastingen

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.7 Ontwikkeling reële kosten in euro per administratieve
aansluiting exclusief kostprijsverhogende belastingen

26

Toelichting prestatie Gerealiseerde efficiëntieverbetering
Indicator

4.3a Nominale
drinkwaterkosten (€) per
administratieve aansluiting
excl. kostprijsverhogende
belastingen
4.3b Reële kosten (€) per
administratieve aansluiting
excl. kostprijsverhogende
belastingen

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

146

147

132

130

139

De ontwikkeling van de nominale drinkwaterkosten per administratieve
aansluiting .

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

122

129

De ontwikkeling van de reële totale drinkwaterkosten per administratieve
aansluiting, gecorrigeerd voor inflatie, exclusief kostprijsverhogende
belastingen, op basis van het prijsniveau 2012. Voor streefscore 2022 is het
prijspeil van 2020 genomen.

4.4. Uitgaven onderzoek en ontwikkeling
De uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling worden weergegeven als totaal en als
percentage van de opbrengst wettelijke drinkwatertaken. Dit is inclusief het
Bedrijfstakonderzoek (BTO).
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.8 Uitgaven onderzoek en ontwikkeling (€1.000 )

27

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.9 Uitgaven onderzoek en ontwikkeling 2019 als percentage
van de opbrengst wettelijke drinkwatertaken 2019

4,0%
3,5%
3,0%
2,5%
2,0%
1,5%
1,0%
0,5%
0,0%

Toelichting prestatie Uitgaven onderzoek en ontwikkeling
Indicator

4.4a Uitgaven aan O&O totaal
(€1.000)
4.4b Uitgaven aan O&O (€) als
% opbrengst drinkwatertaken

Score 2012

5.871
n.v.t.

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022
Vitens hanteert een stabiele allocatie van middelen ten behoeve van O&O.
5.605
5.200
4.480
4.030
Door in te zetten op innovatie vergroten we de wendbaarheid van Vitens en
borgen we de continuïteit. Onze innovatie- en onderzoeksagenda richt zich op
n.v.t.
n.v.t.
1,2%
1,1%
het oplossen van uitdagingen en implementatie

Score 2015

4.5. Vermogensopbouw
De vermogensopbouw wordt weergegeven: balanstotaal, aandeel eigen vermogen en
solvabiliteit
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.10 Totaal activa wettelijke drinkwater taken, ultimo jaar
(miljard euro)
2
1,8
1,6
1,4
1,2
1
0,8
0,6
0,4
0,2
0

2019

2015

2012

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.11 Eigen vermogen drinkwater, ultimo jaar (miljoen euro)

28

700
600

500
400
300
200
100
0

2019

2015

2012

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.12 Ontwikkeling solvabiliteit
100%
80%
60%
40%
20%
0%

2019

2015

2012

Toelichting prestatie Vermogensopbouw
Indicator

4.5a Balanstotaal (€mld)

4.5b Eigen vermogen (€mln)

4.5c Solvabiliteit (%)

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

1.669,50

1.709,60

1.760,00

1772,2

386,1

475,8

501,8

533,3

22,90%

27,90%

28,50%

29,20%

29

Vitens verwacht een toename van het balanstotaal vanwege het verhoogde
investerinsgniveau benodigd om aan de leveringsplicht te kunnen blijven
2.147
voldoen. Het betreft het gemiddeld balanstotaal cf. de Drinkwaterregelingart.
6 lid 2 en zoals verantwoord in het bedrijfsverslag.
Vitens verwacht een stijging van het eigen vermogen naar € 592,3 miljoen
eind 2022. De stijging komt vooral door het jaarlijkse ingehouden reultaat,
592,3
niet uitkeren van dividend en de verwachte stijging van de marktwaarde van
de derivaten door een aflopend derivaat.

27,6%

Op basis van jaarplan 2022 waarmee rekening is gehouden met een WACC van
2,2% is de verwachting dat de solvabiliteit uitkomt op 27,6%. In het Financieel
Beleid is bij de continuIteitsdoestelling een een solvabiliteit vastgesteld op
een eigen vermogen welke minimaal 35% is van het balanstotaal.

4.6. Uitkeringen aan aandeelhouders
De uitkeringen aan aandeelhouders worden weergegeven als totaal dividend, als
percentage van de winst en als percentage van de opbrengst wettelijke drinkwatertaken
en de relatie tot winst en opbrengst.
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.13 Dividend totaal en als percentage van winst en opbrengst
2019
Drinkwaterbedrijf
WBG
WMD
Vitens
Waternet
PWN
Dunea
Oasen
Evides
Brabant Water
WML
Sector

Dividend
€1.000
0
0
0
0
703
0
0
21.540
0
0
22.243

aandeel van de
winst 2019 (%)
0,0
0,0
0,0
0,0
8,7
0,0
0,0
80,7
0,0
0,0
26,2

aandeel van de
opbrengst 2019 (%)
0,0
0,0
0,0
0,0
0,4
0,0
0,0
9,3
0,0
0,0
1,5

Toelichting prestatie Uitkeringen aan aandeelhouders
Indicator

4.6a Uitgekeerd dividend
(€1.000)
4.6b Uitgekeerd dividend als
aandeel van de winst (%)
4.6c Uitgekeerd dividend als
aandeel van de opbrengst (%)

Score 2012

Score 2015

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022

14,9

22,1

11,6

0

0

50%

40%

40%

0%

0%

4,10%

5,90%

3,00%

0%

0%

30

Vitens verwacht geen dividend uit te keren omdat de finaciele ratio's onder
druk staan vanwege de toegenomen investeringsbehoefte.

4.7. Investeringsopgave drinkwaterinfrastructuur
De volgende aspecten worden in beeld gebracht:
• investeringen 2019 in de drinkwaterinfrastructuur, uitgesplitst naar soort
• sanering leidingnet in percentage en km 2012-2019
• prognose saneringspercentages leidingnet 2020–2030
Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.14 Investeringen in drinkwaterinfrastructuur naar soort
2019

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Vervanging leidingnet

Uitbreiding leidingnet

Vervanging productiemiddelen

Uitbreiding productiemiddelen

ICT en overig

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.15 tijdreeks percentage gesaneerd leidingnet
1,6%
1,4%
1,2%

2019

1,0%

2018

0,8%

2017

0,6%

2016

0,4%

2015
2014

0,2%

2013

0,0%

2012

31

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.16 tijdreeks gesaneerd leidingnet (Km)
220
200
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

Prestatievergelijking 2019 Figuur 5.17 Prognose tienjaargemiddelde saneringspercentage
1,4%
1,2%
1,0%
0,8%
0,6%
0,4%
0,2%
0,0%

32

Toelichting prestatie Vervangingsopgave van de drinkwaterinfrastructuur
Indicator

Score 2012

4.7a Investeringen vervanging
productiemiddelen (%)

n.v.t.

4.7b Investeringen uitbreiding
productiemiddelen (%)

n.v.t.

4.7c Investeringen uitbreiding
leidingnet (%)

n.v.t.

Streefscore Realisatie Streefscore
Toelichting streefcode
2018 2019
2022
Op basis van prestatiegerichte benadering van de productiemiddelen wordt
n.v.t.
n.v.t.
29,2%
27,2% een toenemende investerinsgvraag voorzien. Nieuwe duurzaamheids- en
sequerity eisen worden hierin meegenomen.

Score 2015

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Vanwege toenemende watervraag en een griliger weerpatroon is extra
capaciteit benodigd, welke versneld wordt gerealiseerd.

4,3%

15,7%

17,5%

De planning van nieuwe hoofd- en aansluitleidingen is sterk afhankelijk van
de ontwikkelingen in de woningbouwproductie. Vitens is hier volgend en
verplicht om nieuwe woningen en kantoor- of bedrijfspanden aan te sluiten
op het drinkwaternetwerk. De trend van de Primos gegevens wordt gebruikt
13,7% voor het bepalen van het aantal nieuwe aansluitingen in de periode 2022 tot
2030. Het benodigd aantal kilometers nieuwe hoofdleidingen is berekend aan
de hand van het aantal aansluitleidingen. De prognoses van de
transportleiding(projecten) zijn bepaald aan de hand van de lopnde projecten
en nieuwe projecten voor verbetering van de waterverdeling.
Om een lange termijn investeringsprognose te maken voor de ondegrondse
infrastructuur wordt gebruik gemaakt van het Pipe Replacement Potential. Dit
model is de afgelopen jaren verder ontwikkeld en verbeterd. Met dit model
worden berekeningen uitgevoerd naar de prestatie van het leidingnet
34,9% (storingsaantallen en OLM) bij verschillen investeringsscenario’s. Uit de laatse
modelberekening blijkt dat om de OLM ongeveer op een gelijk niveau te
houden jaarlijks ca. 300 km aan leidingen moeten worden vervangen. Met de
inzet van het investeringsprognosemodel is een beweging in gang gezet naar
een structureel hoger investerings- en vervangingsniveau.

4.7d Investeringen vervanging
leidingnet (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

38,9%

4.7e Investeringen ICT en
overig (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

10,1%

4.7f Gesaneerd leidingnet (%)

0,30%

0,20%

n.v.t.

0,30%

4.7g Gesaneerd leidingnet
(Km)

118

96

n.v.t.

138

4.7h Prognose 10-jaar
gemiddelde sanering (%)

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

0,66%

33

Hierin zijn investeringen opgenomen met betrekking tot ICT, het
8,5% Laboratorium (o.a. ontwikkeling van nieuwe meetmethodes), Facilitair
(huisvesting en mobiliteit) en Logistiek (machines).
Vitens saneerd op basis van de PRP (Pipeline Replacement Potential)
0,30% methode om de ondermaatste leveringsminuten binnen de doelstelling te
houden.
In het investeringsplan 2021-2030 wordt uitgegaan van een jaarlijkse
vervangingsopgave van 300 km per jaar (gebaseerd op PRP lange termijn
176
prognose), inclusief de reconstructies. Als je de reconsstructues er vanaf trekt
dan houd je jaarlijks een saneringslengte over van 176 km.
In het investeringsplan 2021-2030 wordt uitgegaan van een jaarlijkse
vervangingsopgave van 300 km per jaar (gebaseerd op PRP lange termijn
0,36% prognose), inclusief de reconstructies. Als je de reconsstructues er vanaf trekt
dan houd je jaarlijks een saneringslengte over van 176 km. Op basis van circa
50.000 km leidingnet is dat circa 0,35%.