Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 1082

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 oktober 2023
Hierbij bied ik u de voortgangsrapportage Strategie Digitale Economie
aan.
1. Inleiding
Onze leefwereld speelt zich steeds meer in de digitale wereld af. In hoe we
contact maken met andere mensen, waar en wanneer we maar willen. In
hoe we werken, in hoe we ons vermaken, hoe we zakendoen, hoe we
winkelen, en ga zo maar door. Digitalisering heeft onze samenleving en
economie veranderd en verrijkt en biedt elk van ons in ons dagelijks leven
unieke mogelijkheden.
Onze economie en maatschappij maken een digitale transformatie door.
Van de razendsnelle ontwikkeling van digitale technologie, zoals kunstmatige intelligentie, tot hoe nagenoeg elk apparaat in ons leven op de
kracht van digitalisering is gebouwd. Van de draadloze printer en onze
smartphone, tot de pinpas waarmee we shoppen en de slimme auto waar
we mee rijden. In de medische zorg helpt ICT om betere diagnoses te
maken en in de industrie maakt ICT-productieprocessen efficiënter.
Digitalisering draagt overal bij aan onze (brede) welvaart, is onmisbaar in
de economie en noodzakelijk voor de grote maatschappelijke opgaven
zoals de klimaattransitie. Nederland loopt hierin voorop. Tegelijkertijd is
die koploperspositie verre van vanzelfsprekend en moeten we oog
houden voor de risico’s waar de digitalisering van onze economie en
samenleving mee gepaard gaat.
Daarom heb ik namens het kabinet in 2022 de Strategie Digitale Economie
gepubliceerd (Kamerstuk 26 643, nr. 941). Met duidelijke ambities en
concrete acties, waarmee wij gaan zorgen dat Nederland in 2030 de
kansen van de digitale economie optimaal weet te benutten. En waarmee
we onze toekomstige welvaart waarborgen. Dat betekent bouwen aan een

kst-26643-1082
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

1

weerbare, ondernemende, vernieuwende en duurzame digitale economie.
Een economie waarin iedereen in Nederland mee kan doen. Waarin we
kansen benutten op een manier waarmee onze publieke waarden worden
geborgd.
De strategie sluit nauw aan op het langetermijnbeleid van het Digitaal
Decennium van de Europese Unie. De belangrijkste beleidsuitdagingen en
opgaven zijn beschreven in vijf pijlers. Het draait om het stimuleren van
kennis en innovatie in digitale technologieën, de benodigde digitale
vaardigheden en de brede toepassing van digitale technologie in het
bedrijfsleven. Zo zorgen we er nu en in de toekomst voor dat we onze
productiviteit, verdienvermogen en concurrentiepositie behouden,
uitbouwen en versterken. Om dat te bereiken moet de digitale basis sterk
zijn. Dat betekent goedwerkende digitale markten, die zorgen voor een
gelijk speelveld, een hoogwaardige, betrouwbare en veilige digitale
infrastructuur met connectiviteit van wereldklasse en een economie met
bedrijven en consumenten die digitaal weerbaar zijn.
Met deze brief bied ik u de eerste voortgangsrapportage van de Strategie
Digitale Economie aan. Hierin wordt de voortgang van het afgelopen jaar
gepresenteerd en wordt zicht gegeven op waar we staan richting de
doelen in 2030. Bij de voortgangsrapportage zijn ook aparte bijlages
gevoegd met inzicht in de beschikbare middelen voor digitalisering en
inzicht in voorziene evaluaties op het terrein van de digitale economie.
Daarnaast is bij deze Kamerbrief een overzicht van AI-beleid gevoegd, dat
inzicht geeft in de verhouding van verschillende kamerbrieven op het
terrein van AI conform mijn toezegging aan het lid van Weerdenburg
(PVV)1.
De Strategie Digitale Economie is onderdeel van het Rijksbrede digitaliseringsbeleid, zoals uiteengezet in de Hoofdlijnenbrief Digitalisering van
maart 2022 (Kamerstuk 26 643, nr. 842). Samen met de Strategie Digitale
Economie bestaat die uit de Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren
(Kamerstuk 26 643, nr. 940) en de Nederlandse Cybersecurity Strategie
(Kamerstuk 26 643, nr. 925). Daarnaast zijn er diverse sectorale strategieën
in wording, die ingaan op het digitaliseringsbeleid in een specifieker
domein. Dit zijn onder andere het actieprogramma digitalisering van LNV,
de nationale visie op gezondheidsinformatiestelsel en de I-strategie Rijk
2021–2025. De voortgang van de Werkagenda Waardengedreven
Digitaliseren en de Nederlandse Cybersecurity Strategie wordt later dit
jaar door het kabinet met uw Kamer gedeeld.
2. Ontwikkelingen in digitale economie
De digitale ontwikkelingen gaan hard. Zet het nieuws aan en de kansen en
risico’s van nieuwe digitale technologie en innovatieve toepassingen
vliegen je tegemoet. Zo is het afgelopen jaar gekenmerkt door de opkomst
van het grootschalig gebruik van generatieve kunstmatige intelligentie
(AI), waarbij de mogelijkheden en risico’s van ChatGPT tot de verbeelding
spreken. Ook het groeiend belang van digitalisering voor onze verduurzamingsopgave (de twin transition) zien we bijvoorbeeld terug in slimme
energienetten en de procesefficiëntie in de industrie. Op geopolitiek vlak
speelt digitalisering een alsmaar grotere rol. In hoe we open samenwerken met andere landen binnen en buiten de EU, maar ook de
noodzaak om de opgave van toenemende strategische afhankelijkheden
in digitale technologie te beantwoorden. Ik ga kort op deze drie ontwikkelingen in.
1

Toegezegd tijdens het WGO over de digitaliseringsonderdelen van de jaarverslagen van de
ministeries van EZK, BZK en JenV (Kamerstukken 36 360 VI en 36 360 VII en 36 360 XIII, nr. 22).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

2

De digitale transitie gaat gepaard met onze verduurzamingsopgave. Deze
twee onderwerpen zijn met elkaar verbonden vanwege het toenemende
energieverbruik door digitalisering en de belangrijke positieve bijdrage
die digitale technologie heeft in de verduurzamingsopgave. Overkoepelend aan de pijlers van de strategie wordt n.a.v. de motie Kathmann
gewerkt aan een integraal plan voor duurzame digitalisering waarvoor
een tweetal onderzoeken worden uitgevoerd. De ambitie is om eind 2023
de Tweede Kamer dit integrale plan en gesignaleerde acties toe te sturen.
De Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering wordt hierin betrokken.
De opkomst van generatieve AI brengt, naast uitdagingen, geweldige
mogelijkheden voor de digitale economie, met bijvoorbeeld slimme
toepassingen voor de krappe arbeidsmarkt. Om die kansen ten volle te
benutten en risico’s te mitigeren, wordt aan een integrale kabinetsvisie op
generatieve AI gewerkt die recht doet aan de complexiteit en brede
maatschappelijke impact.
Een groot deel van de technologie die digitalisering mogelijk maakt, komt
uit landen van buiten de Europese Unie. De geopolitieke, economische en
maatschappelijke context waarin de digitalisering plaatsvindt, verandert
snel. Om onze autonomie goed te kunnen borgen, moeten we ons
bewuster worden van onze strategische afhankelijkheden en van onze
krachten ten opzichte van derde landen in het digitale domein. En moeten
we maatregelen nemen om onze weerbaarheid te vergroten. Om die
reden wordt gewerkt aan een agenda voor digitale open strategische
autonomie. Deze wordt binnenkort aan uw Kamer aangeboden.
Deze aandachtspunten lopen dwars door de vijf pijlers van de strategie
heen en vragen elk om gerichte aandacht. Waar dit leidt tot nieuwe acties
of doelstellingen, krijgen zij een plek in de Strategie Digitale Economie en
de voorziene jaarlijkse voortgangsrapportages.
3. Waar staat de digitale economie nu?
De digitale economie groeit, in pas met het belang van digitalisering voor
onze economie en dagelijks leven. Dat spreekt uit de praktijk zoals onze
digitaliserende productie en consumptie. En in de wijze waarop we
werken, leren en van onze vrije tijd genieten via of met digitale middelen.
Op 27 september verscheen het eerste landenrapport voor Nederland van
het Digitaal Decennium2. Daarin constateert de Europese Commissie dat
Nederland er wat betreft digitalisering (historisch) goed voor staat. In 2022
stond Nederland op de 3e plek op de DESI-index, de digital economy and
society index. Sinds dit jaar presenteert de Europese Commissie geen
landenranking meer, maar stelt zij de Europese collectieve inspanning om
de digitale doelstellingen voor 2030 centraal en niet de relatieve prestaties
van landen.
De Europese Commissie wijst op de goede staat van connectiviteit in
Nederland en het hoge niveau van digitale vaardigheden van de Nederlandse bevolking. Tegelijkertijd benoemt zij ook de kwetsbaarheden zoals
de uitrol van 5G in de 3,5 GHz band en de geringe aantallen nieuwopgeleide ICT-professionals die de arbeidsmarkt bereiken.
Terugblik op resultaten langs de vijf pijlers
Pijler 1 Versnellen digitalisering mkb:
Het kabinet wil dat het mkb koploper is in de digitale transitie en
Nederland hiermee in de top 3 van Europa zit. Een concrete doelstelling
2

Europe’s Digital Decade: digital targets for 2030 – Documents (europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

3

voor 2030 is dat 95% van het mkb een digitaal basisniveau heeft en 75%
van het mkb gebruik maakt van geavanceerde digitale technologie, zoals
cloud, AI en big data. In 2022 heeft 80% van het mkb een basisniveau aan
gebruik van digitale technologieën en lijken we op weg om in 2030 in de
buurt van de 95% te komen. Het gebruik van geavanceerde digitale
technologie wil het kabinet, in lijn met de doelstelling van de Europese
Commissie, naar 75% brengen in 2030. De huidige toepassing van met
name AI door het mkb blijft nog achter met een 12% adoptie in 20213 en is
een aandachtspunt.
Het mkb is het motorblok van onze economie, dus is het van cruciaal
belang dat mkb-bedrijven mee kunnen komen in digitalisering. Daarom is
het afgelopen jaar met onder andere de tweede subsidieopenstelling van
de pilot «Mijn Digitale Zaak» voor EUR 1 miljoen euro hier gericht in
geïnvesteerd. Met deze regeling zijn 400 kleine retailondernemers
geholpen bij het maken van hun eerstvolgende digitale stap. Ook is de
uitvoering gestart van het driejarige Smart Industry schaalsprong
Programma voor mkb’ers. Vijf European Digital Innovation Hubs (EDIH’s)
zijn begin 2023 gestart met hun activiteiten om bedrijven te helpen met de
implementatie van geavanceerde digitale technologieën. Deze EDIH’s zijn
50% gefinancierd door het Europese DIGITAL Fonds, dankzij Nederlandse
cofinanciering van in totaal EUR 10,7 miljoen.
Pijler 2 Stimuleren digitale innovatie en vaardigheden:
Op digitaliseringsgebied is de droom van gisteren de praktijk van morgen.
Hoe kortgeleden klonk AI nog als toekomstmuziek? Voor het maken van
deze sprongen in de mogelijkheden van digitale technologie en om de
kansen daarvan voor Nederland te verzilveren, is het stimuleren van
digitale innovatie essentieel. Daartoe versterken we kennis en innovatie
door middel van publiek-private samenwerkingen en structurele
besteding van financiële middelen. In dat licht is afgelopen jaar de
uitvoering van AINed met geld vanuit het Nationaal Groeifonds opgepakt.
In dit programma worden kennis en innovatie op het gebied van AI en het
gebruik van AI in verschillende domeinen versterkt en gerealiseerd. Ook
gaan de eerste projecten van het Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI) voor
digitale onderwijsinnovaties van start.
Deze forse publieke investeringen zijn gedaan via het Nationaal Groeifonds. Dit geldt voor AI, maar ook voor kennis en innovatie op het terrein
van fotonica en quantum. En voor (sectoraal) datadelen zoals bij Digitale
Infrastructuur Logistiek en Dutch Metropolitain Innovations. Ook in de
derde openstellingsronde van het Groeifonds zal via het 6G Future
Network Services project met financiering onder voorwaarden een
belangrijk impuls gegeven kunnen worden aan de ontwikkeling en
toekomstige toepassing van 6G-technologie in Nederland. Daarnaast is de
financiering voor de zogenaamde Europese Important Project of Common
European Interest (IPCEI) belangrijk voor het bevorderen van digitale
innovatie. Het honoreren van de voorstellen voor IPCEI-projecten op het
gebied van cloud-infrastructuur en micro-elektronica gaat de komende
jaren een impuls geven aan digitale innovatie op die gebieden.
Met de brief «Inzet op arbeidsmarktkrapte in de klimaat- en digitale
transitie: Het Actieplan Groene en Digitale Banen» (Kamerstuk 29 544,
nr. 1173) zetten de ministeries EZK, OCW en SZW in op het vergroten van
het aantal digitaal geschoolden in Nederland. Het doel is duidelijk:
een miljoen digitaal geschoolden in 2030. Met 707.000 ICT’ers in
3

De gegevens uit 2021 zijn de meest recente cijfers. Op basis van de ontwikkelingen op het
terrein van AI en de aandacht daarvoor kan wel verwacht worden dat het gebruik van AI in de
afgelopen twee jaren is toegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

4

Nederland in 2022, blijft het tekort aan ICT’ers een structureel
aandachtspunt.
Pijler 3 Creëren van de juiste randvoorwaarden voor goedwerkende
digitale markten en diensten:
Duidelijke en concrete spelregels zijn essentieel om te zorgen voor een
vertrouwde en eerlijke digitale economie waar iedereen van mee kan
profiteren. Dat regelen we in Europees verband met wetgeving waarbij
Nederland een nadrukkelijke rol in de totstandkoming speelt. Met de
implementatiewetten van de Digital Markets Act (DMA), de Digital
Services Act (DSA) en de Data Governance Act (DGA) zijn belangrijke
stappen gezet in het borgen van goedwerkende markten in de digitale
economie. Deze voortgang in Europa is cruciaal om betere randvoorwaarden voor goedwerkende digitale markten te creëren. In de onderhandelingen op belangrijke verordeningen, zoals de Digital Markets Act en de
Digital Services Act, om regels te stellen aan het gedrag van grote digitale
spelers en om de marktmacht van deze partijen in te perken, heeft
Nederland zich actief opgesteld en op belangrijke punten richting
gegeven. Er zijn in het afgelopen jaar ook stappen gezet om de uitvoering
in Nederland zo snel mogelijk te realiseren. Zo is er 8 miljoen euro
gereserveerd voor het toezicht op de DMA, DGA en DSA vanaf 2024.
Ook op de totstandkoming van de AI Act zijn de trilogen in volle gang en
draagt Nederland actief bij aan de onderhandeling, bijvoorbeeld over de
invulling van de bepalingen voor AI-toepassingen met een hoog risico,
zoals AI-toepassingen op het gebied van migratie en asiel. Voor data en
clouddiensten is over de Data Act onderhandeld. Dit kader neemt
drempels weg voor bedrijven die willen overstappen tussen cloudleveranciers en creëert meer mogelijkheden voor gebruikers om toegang
tot data uit apparaten te krijgen. Een duidelijk regelgevend kader zorgt
voor markten waar consumenten keuzevrijheid en vertrouwen hebben en
voor een gelijk speelveld waarop bedrijven concurreren en ondernemen
aantrekkelijk is. Er is 4 miljoen euro gereserveerd voor de voorbereiding
op het toezicht op de AI Act en de Data Act in 2024.
Pijler 4 Behouden en versterken van een veilige, betrouwbare en
hoogwaardige digitale infrastructuur:
De digitale infrastructuur vormt het fundament waar de hele digitale
economie op is gebouwd. Deze infrastructuur gaat verder dan de
aansluitnetwerken bij bedrijven en huishoudens. Het gaat om het brede
netwerk van regionale en internationale verbindingen van onder meer
zeekabels, datacenters en internet exchanges. Dit netwerk zorgt dat
elektronische communicatie naadloos tot stand kan worden gebracht met
iedere locatie in Nederland. En het levert wat er nodig is om deze
connectiviteit te behouden en op langere termijn te versterken. Nederland
bezit een goede staat van vaste connectiviteit: vrijwel overal is er dekking
met een minimale snelheid van 100 Mbps te verkrijgen, is er, ondanks
uitdagingen, mobiele dekking op 4G en 5G en starten we met het bouwen
aan 6G.
De Gigabit Infrastructure Act (GIA) is gepubliceerd en in april 2023 zijn de
onderhandelingen in de Raad gestart. Nederland zet actief in op het
tegengaan van de introductie van een vorm van Europese internettolheffing. Met de zeekabelcoalitie is ingezet op het stimuleren van de
aanlanding van nieuwe zeekabels om de positie van Nederland als digitaal
knooppunt te behouden en verder te versterken. Op basis van een in 2023
uitgevoerde beoordeling wordt onderzeese datakabel-infrastructuur als
vitale dienst aangemerkt. De uitrol van glasvezel bereikte het afgelopen
jaar een nieuw record met bijna 1 miljoen nieuwe glasvezelaansluitingen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

5

maar het dichten van de digitale kloof voor de resterende 19.000 adressen
in de buitengebieden blijft een belangrijke opgave.
Pijler 5 Versterken cybersecurity:
Het voorlopig Europees akkoord op de Cybersecurity Resilience Act (CRA)
is een belangrijke mijlpaal geweest. De CRA maakt fabrikanten verantwoordelijk voor de cybersecurity van alle hard- en software die in de EU in
de handel wordt gebracht. Mede op Nederlands initiatief is in de
raadspositie onder meer overeengekomen dat deze verantwoordelijkheid
gedurende de verwachte productlevensduur (in plaats van de voorgestelde maximaal 5 jaar) zal gelden en is er een vrijstelling gekomen op
niet-commerciële open source software.
Het belang van onze digitale weerbaarheid is te groot om niet in gezamenlijkheid te organiseren. Daarom zijn er belangrijke stappen gezet voor de
integratie van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC, JenV), het
Digital Trust Center (DTC, EZK) en het Computer Security Incident
Response Team voor digitale dienstverleners (CSIRT-DSP, EZK).
4. Aandachtspunten richting 2030
De positie en welvaart van Nederland is niet vanzelfsprekend: stilstand is
achteruitgang, ook in de digitale economie. De ontwikkelingen gaan
razendsnel en andere delen van de wereld investeren fors. In mondiaal
perspectief lopen Nederland en de Europese Unie achter bij de Verenigde
Staten en China in het digitale domein. Het Europese aandeel in de
mondiale digitalisering is in de laatste 10 jaar tijd teruggelopen van
22% naar 11%. Ook in de lijst van 25 grootste digitale techbedrijven staat
slechts een enkel Europees bedrijf genoteerd.
De Europese Commissie wijst er in het Digitaal Decennium en het
landenrapport op dat Nederland de pas er in moet houden om de
vruchten van de digitale transformatie te blijven plukken. Dit zijn de
belangrijke aandachtspunten voor de komende jaren:
Tekorten aan ICT’ers en specialisten en het bezit van digitale vaardigheden om kennis en innovatie toe te passen. In de Strategie Digitale
Economie is in lijn met de doelstellingen uit het Digitaal Decennium
ingezet op de ambitie van 1 miljoen digitaal geschoolden. Momenteel
staat de teller op 707.000 ICT’ers in Nederland en is het een grote
uitdaging om in 2030 op dit streefcijfer uit te komen. Dit ook gelet op de
achterblijvende instroom aan ICT’ers uit ICT-opleidingen. De Europese
Commissie benoemt in de State of the Digital Decade dat Nederland
momenteel relatief een groot aantal ICT-ers op de arbeidsmarkt kent, maar
dat dit er én nog niet genoeg zijn én dat de instroom momenteel dermate
laag ligt dat het (relatieve) tekort op gaat lopen. Het bereiken van deze
mijlpaal zal lastig worden zonder blijvende en aanvullende inzet en
middelen en aandacht voor de instroom via opleidingen en omscholing.
Het Actieplan groene en digitale banen dat dit jaar, ondersteund door
verschillende brancheorganisaties, is ingezet om (nieuwe) medewerkers
aan te trekken en te behouden, gaat een belangrijke bijdrage leveren.
Urgentie en actie is nodig van de verschillende partijen op i) verhoging
instroom in bètatechnisch onderwijs, ii) verhoging van de instroom en het
behoud van technisch personeel op de arbeidsmarkt door onder andere
aantrekkelijk werkgeverschap, iii) inzet op productiviteitsgroei door inzet
van (proces)innovaties en digitalisering en iv) versterken van de governance en tegengaan van versnippering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

6

Achterblijvend toepassing van geavanceerde digitale technologie
door het mkb, met name op het gebied van AI. Het Nederlandse
bedrijfsleven is door de bank genomen ondernemend, innovatief en
concurrerend. Het gebruik van digitale technologie wordt doorgaans
omarmd, vooral door het grootbedrijf, maar blijft nog wat achter bij het
mkb. Cijfers uit 2022 geven het volgende gebruik van geavanceerde
digitale technologieën binnen mkb weer: 60,2% gebruikt cloudtechnologie, 13,1% past AI toe (in 2021), 27,3% maakt gebruik van
Big Data. Uit de (internationale) vergelijking van het gebruik van geavanceerde digitale technologie blijkt dat Nederland er niet slecht voor staat,
maar richting 2030 nog een stap kan maken om te zorgen dat minimaal
75% (doel 2030) van het mkb geavanceerde digitale technologie gebruikt.
Het Rijk heeft bedrijven mede geholpen in het gebruik van digitale
technologie via EDIH’s4 en programma’s als «Digitale werkplaatsen» en
«Mijn digitale zaak», maar ook in specifieke sectoren zoals bij Digitale
Infrastructuur Logistiek.
Structurele investeringen in digitale innovatie. Het is van belang om
blijvend te investeren in kennis en digitale innovatie onder meer op het
gebied van digitale sleuteltechnologie. De investeringen in onderzoek,
innovatie, vaardigheden en toepassing van digitale technologie hebben
afgelopen jaren een belangrijke impuls gekregen dankzij het Nationaal
Groeifonds. Voor het voeren van een lange termijn beleidsagenda zijn
daarnaast ook continuïteit en zekerheid van middelen van belang.
Innovatie laat zich niet plannen, maar is wel gebaat bij zekerheid en een
structurele basis op het terrein van organisatie en financiering. Hierbij is
ook een aandachtspunt dat Europese fondsen zoals Digital Europe,
Horizon Europe en Connecting Europe Facility kansen bieden voor
financiering, maar nog beter benut kunnen worden. Ik roep het bedrijfsleven dan ook op om samen met mij vooral de mogelijkheden van deze
financiering voor digitalisering en digitale innovatie actief te verkennen,
onderzoeken en benutten. Internationale samenwerking met buitenlandse
bedrijven en kennisinstellingen helpt om het gebruik van Europese
fondsen voor investeringen in digitale innovatie te vergroten en daarmee
de Europese kennis, positie en welvaart te versterken.
Spoedige beschikbaarheid mobiele frequenties: De 700 MHz-band is
ten behoeve van de uitrol van 5G in 2020 al beschikbaar gesteld. Om van
de verdere mogelijkheden die 5G-technologie biedt gebruik te kunnen
maken, is het nodig om de 3,5 GHz-band hiertoe beschikbaar te stellen.
Nederland ligt hierbij achter ten opzichte van andere landen in Europa. Dit
punt heeft mijn aandacht en hangt op dit moment op een juridische
uitspraak. Ik werk er hard aan om de 3,5 GHz-band zo spoedig als mogelijk
beschikbaar te stellen voor zowel landelijk mobiel gebruik als voor
perceelgebonden gebruik door bedrijven.
Een belangrijk punt dat de Europese Commissie minder expliciet maakt is
effectieve implementatie en toezicht op (nieuwe) regelgeving. Het
goed werken van digitale markten staat of valt met effectieve implementatie en adequaat toezicht op de nieuwe regelgeving. Dit geldt onder meer
voor de DMA en DSA, maar ook bij de Dataverordening en de
AI-verordening straks. Het is belangrijk om de toezichthouders de
komende jaren goed te equiperen ook na implementatie van de verschillende verordeningen en vastleggen van hun taken in uitvoeringswetten.
Effectieve implementatie en toezicht op de Netwerk en informatiebeveiligingsrichtlijn en blijvende innovatie in cybersecurity zorgen voor een
4

EDIH’s zijn one-stop shops die bedrijven en organisaties ondersteunen om het hoofd te bieden
aan digitale uitdagingen en concurrerender te worden door het verbeteren van bedrijfs-/
productieprocessen, producten of diensten met behulp van digitale technologieën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

7

betere digitale weerbaarheid van bedrijven en burgers met state-of-the-art
cybertoepassingen, en geeft heldere kaders en rechtszekerheid waarin
innovatie kan bloeien.
Ik kan mij vinden in de analyse van de Europese Commissie in het
landenrapport voor het Digitaal Decennium. De aanbevelingen zie ik als
een belangrijke aansporing om structureel te blijven investeren in de
digitale economie, de doelstellingen in 2030 te realiseren en daarmee
Nederland zo goed mogelijk te laten profiteren van de digitale transitie.
5. Samenwerking, monitoring en inzicht in effectiviteit
De digitale economie maken en vormen we samen. De samenwerking met
bedrijven, kennisinstellingen, overheden en andere stakeholders is
bepalend voor het succes van het digitaliseringsbeleid. De totstandkoming en uitvoering van beleid kan niet zonder de inzet en de initiatieven
van onze samenwerkingspartners. Zo vindt de uitvoering van de
programma’s voor het versnellen van de digitalisering van het mkb
uiteindelijk plaats door regionale partijen met sterke regiokennis. En
wordt de arbeidsmarktkrapte en het chronisch tekort aan ICT-ers
aangepakt door brancheorganisaties met een aanvalsplan, ondersteund
door het Rijk. Daarmee is niet alleen de Rijksoverheid aan zet om de
kansen van digitalisering te benutten en te verzilveren richting 2030.
Samenwerking is van cruciaal belang om onze doelstellingen van de
digitale economie richting 2030 te behalen en de kansen van digitalisering
te benutten en te verzilveren.
Voor het realiseren van succesvol langetermijnbeleid voor de digitale
economie is het nodig dat we goed de staat van de digitale economie
monitoren. Het monitoren van de uitvoering en van (tussentijdse)
resultaten is noodzakelijk om vooruitgang in de digitale economie bij te
houden en vast te stellen waar verdere inspanningen nodig zijn. In
Europees verband doen we dat via de State of the Digital Decade, waarin
de eerdere DESI-index is geïncorporeerd. Nationaal ben ik daarnaast een
online omgeving aan het creëren voor de «Digitale Economie in Beeld»
met diverse indicatoren die een beeld geven van de staat van de digitale
economie. Dit is een instrument om overzichtelijk relevante informatie op
het vlak van de digitale economie samen te brengen en alle belanghebbenden te informeren over hoe de Nederlandse digitale economie ervoor
staat en zich over de tijd op gezette indicatoren ontwikkelt. Meten waar we
staan, kan ons helpen de komende jaren voortgang te boeken.
Naast monitoring is het evalueren van beleid onmisbaar voor het
verbeteren van ons beleid. Uw Kamer wees hier in het wetgevingsoverleg
van november vorig jaar terecht op voor doeltreffendheid van beleid. In
de bijlage van de voortgangsrapportage wordt inzicht gegeven in de
geplande evaluaties voor komende jaren. Hierin wordt ook een overzicht
van middelen voor stimulering van onderzoek en innovatie in de digitale
economie gegeven.
6. Tenslotte
Met deze eerste voortgangsrapportage laat ik zien waar we staan met de
uitvoering van de Strategie Digitale Economie. We hebben een goede
uitgangspositie, maar er zijn nog veel stappen te zetten richting 2030.
Blijvende aandacht voor digitalisering is nodig, want die goede uitgangspositie is geen rustig bezit. Zonder blijvende inspanning lopen we op
lange termijn welvaart mis, vergroten ongewenste afhankelijkheden en
kunnen maatschappelijke belangen onder druk komen te staan. Daarom
blijven we investeren in kennis, innovatie en vaardigheden en werken we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

8

aan de vormgeving van effectieve spelregels en toezicht op digitale
markten. We doen dat samen, in onze ecosystemen met publiek-private
samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en medeoverheden.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1082

9