Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

27 926

Huurbeleid

Nr. 285

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2018
In het Wetgevingsoverleg van 11 december 2017 (Kamerstuk 34 775 XVIII,
nr. 39) heb ik de toezegging gedaan nog een keer te willen kijken naar
mogelijkheden om specifieke gevallen aan te pakken waar de huurtoeslag
niet voor bedoeld is. Ik heb deze toezegging gedaan in het kader van
vragen van uw Kamer over de situatie waarbij ouders een woning kopen,
die vervolgens aan hun kind verhuren, waarbij het kind huurtoeslag
aanvraagt.
Over dit onderwerp zijn op 10 oktober 2017 door het lid Nijboer (PvdA)
aan de Staatssecretaris van Financiën vragen gesteld. Ik heb deze vragen
op 7 december 2017 beantwoord (Aanhangsel Handelingen II, nr. 629). In
de beantwoording heb ik aangegeven oneigenlijke constructies onwenselijk te vinden, maar geen eenvoudige mogelijkheid te zien de huurtoeslagregeling zo aan te passen dat een constructie binnen de wettelijke
kaders specifiek voor familiesituaties onmogelijk wordt gemaakt.
Het eindrapport van het interdepartementaal beleidsonderzoek Sociale
Huur »De prijs voor betaalbaarheid concludeert dat de huidige
vormgeving van de huurtoeslag huurders en verhuurders uitnodigt om
het huurniveau voor hen te optimaliseren waardoor maximale
huurtoeslag kan worden verkregen.1 Dat geldt evenwel voor alle huurders
en verhuurders en is niet beperkt tot de situatie dat huurtoeslag wordt
verkregen voor een woning die gehuurd wordt van een verhuurder die
tevens een familielid is. Als de huurprijs redelijk is en de huur ook
daadwerkelijk wordt betaald, en als de verhuurder vervolgens zijn
huurinkomsten in zijn belastingaangifte opneemt, behoeft huren van een
woning en het ontvangen van huurtoeslag voor die woning in familierelaties ook geen probleem te zijn.

1

kst-27926-285
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Interdepartementaal beleidsonderzoek Sociale Huur »De prijs voor betaalbaarheid» (Kamerstuk
27 926, nr. 275)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 926, nr. 285

1

Als al overwogen zou worden deze mogelijkheid uit te sluiten, is een
maatregel denkbaar waarbij alle huurders die een woning bij particuliere
verhuurders huren van huurtoeslag worden uitgesloten. Of waarbij
bijvoorbeeld, aansluitend bij de heffingsvrije voet in de verhuurderheffing,
alleen recht op toeslag bestaat als een huurder een woning huurt van
grotere verhuurders die meer dan 50 woningen met een huurprijs niet
hoger dan de maximale grens voor de huurtoeslag in bezit hebben. Een
dergelijke wijziging zou onderdeel kunnen uitmaken van een grotere
wijziging van het stelsel waarbij bijvoorbeeld onderscheiden wordt tussen
een gereguleerde sociale en een ongereguleerde particuliere sector. Ook
het introduceren van genormeerde huren zou op langere termijn een
oplossing kunnen bieden. Tegelijkertijd zijn dit wel heel drastische
maatregelen voor situaties die op het geheel van de huurtoeslagpopulatie
van 1,4 miljoen huishoudens slechts relatief weinig voorkomen.
Bij het treffen van een maatregel die specifiek gericht is op huurtoeslag in
familierelaties, zijn er in de uitwerking wel zwaarwegende bezwaren
waarmee rekening moet worden gehouden.
In principe is er contractsvrijheid voor partijen. Het is aan de contractspartijen om tot overeenstemming te komen over de prijs van de woonruimte;
de regels van huur en verhuur van woonruimte in het Burgerlijk Wetboek
(boek 7 titel 4 afdeling 5 BW) bevatten geen uitzonderingen voor
familierelaties. Het uitgangspunt is dan ook dat huurovereenkomsten
tussen ouders en kinderen niet anders zijn dan andere huurovereenkomsten en ook niet op een andere manier behandeld worden. Ook de
Wet op de huurtoeslag maakt momenteel dan ook geen onderscheid naar
relatie tussen huurder en verhuurder, zoals ook al in de beantwoording
van de Kamervragen is aangegeven. Het onmogelijk maken van het
ontvangen van huurtoeslag als de huurder van diens ouders huurt,
impliceert dat wettelijk een onderscheid tussen verschillende categorieën
huurders zou moeten worden gemaakt. Een huurder die een huurovereenkomst heeft met een familielid zou immers uitsluitend om die reden niet
voor huurtoeslag in aanmerking komen. Daarmee zou deze huurder
anders behandeld worden dan een huurder die niet huurt van een
familielid. Het maken van onderscheid is alleen toegestaan als dat
onderscheid gerechtvaardigd is. Als het te maken onderscheid niet
geschikt is om het doel (tegengaan van misbruik van huurtoeslag in dit
geval) te bereiken en als het te maken onderscheid niet proportioneel is
(geen evenredigheid tussen het nagestreefde doel en de aangetaste
belangen), is er geen sprake van een gerechtvaardigd onderscheid.
Alleen als zou blijken dat er op grote schaal ernstige fraude/
ongeoorloofde verrijking plaatsvindt door verhuur van woningen aan
familieleden, zou deze afweging anders (kunnen) uitvallen.
Bij de nadere verkenning zijn ook de uitvoeringsaspecten van een
dergelijke maatregel van belang. Het treffen van een maatregel om
verhuur aan familieleden te voorkomen, leidt helaas tot een lastig te
begrenzen en zeer arbeidsintensieve maatregel die relatief eenvoudig is te
omzeilen. Een woning kan door bijv. een stiefouder, grootouder, broer,
zus, oom (of een familielid met een andere achternaam) worden gekocht
en verhuurd. Daarnaast kunnen ook woningen worden gehuurd van
vrienden of kennissen. Gesteld dat het zou lukken om al deze relaties uit te
sluiten van verhuur en/of huurtoeslag dan kan de woning door een
tussenpersoon worden verhuurd aan een familielid of bekende. De hier
gegeven voorbeelden dienen ter illustratie van de veelheid aan
constructies die mogelijk zijn, en niet allemaal zijn te voorzien of te
voorkomen.
Dit alles maakt een verbod op huurtoeslag in familierelaties, als dat niet al
op gespannen voet met het gelijkheidsbeginsel zou staan, weinig effectief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 926, nr. 285

2

Om fraude te voorkomen wordt door Belastingdienst/Toeslagen
bovendien al toezicht op de verschuldigde en betaalde huurprijs en
servicekosten gehouden in het kader van de rechtmatigheid van de
huurtoeslaguitgaven.
Tegelijkertijd blijft deze door u geschetste minder gewenste situatie
onverminderd in beeld bij het ontwikkelen van nieuwe richtingen in het
huurbeleid.
Het beleidsterrein van het wonen is voortdurend in beweging en zoals ook
in de onlangs gepresenteerde Nationale Woonagenda staat aangegeven,
wordt deze kabinetsperiode verkend welke verbeteringen en vereenvoudigingen mogelijk zijn binnen de huidige huurtoeslagsystematiek. Dit
gebeurt uiteraard in samenwerking met de bij de Woonagenda betrokken
partijen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 926, nr. 285

3