Commissie geurhinder
veehouderijen

Overlegorgaan Infrastructuur
en Milieu
www.overlegienm.nl

Plan van aanpak

Datum

18 september 2018

Aanleiding
Aanleiding van de instelling van de Commissie geurhinder veehouderijen is de
geurhinder voor omwonenden doordat zogenoemde luchtwassers onvoldoende
effect hebben.
Halverwege de jaren negentig kwamen de luchtwassers op de markt. Veehouders
konden luchtwassers gebruiken om de hoeveelheid ammoniak die de stal verlaat te
verminderen.
Vanaf 2007 kwamen de eerste combiluchtwassers op de markt, gebaseerd op
metingen door Duitse laboratoria 1. Deze luchtwassers hadden in het bijzonder tot
doel om naast ammoniak ook de geur te verminderen. De Duitse meetresultaten
zijn gebruikt bij het vaststellen van de officiële geuremissiefactoren in de Regeling
geurhinder en veehouderij. In deze regeling staat onder meer hoeveel
geurvermindering te verwachten is van een luchtwasser. Gemeenten gaan bij het
geven van vergunningen aan veehouders uit van de geuremissiefactoren uit de
regeling.
In 2018 publiceerde Wageningen UR onderzoek 2 naar de werking van luchtwassers
in de praktijk. Die onderzoeksresultaten maakten duidelijk dat combiluchtwassers in

In de periode 2007-2011 zijn 8 combi-luchtwassers in de Regeling ammoniak en
veehouderij (Rav) gekomen: BWL 2006.14, BWL 2006.15, BWL 2007.01, BWL 2007.02, BWL
2009.12 BWL 2010.02, BWL 2011.07 en BWL 2011.08. Technische beschrijvingen van deze
systemen zijn te vinden op https://www.infomil.nl/onderwerpen/landbouw/ammoniak/rav0/bijlage-1/stalbeschrijvingen/#BWL2005tm2007. Op de laatste pagina van de
beschrijvingen staat op welke meetrapporten de beschrijving is gebaseerd.
2
Evaluatie geurverwijdering door luchtwassystemen bij stallen, deel 1 en 2, R.W. Melse,
1

G.M. Nijeboer, N.W.M. Ogink, 2018

1

de praktijk een veel lager rendement laten zien dan uit de eerdere Duitse metingen
was gebleken.
Dit betekent dat veehouderijen meer geurhinder veroorzaken dan waarvan bij de
vergunningverlening is uitgegaan. De staatssecretaris van Infrastructuur en
Waterstaat heeft daarom de Regeling geurhinder en veehouderij aangepast. Bij het
verlenen van nieuwe vergunningen zullen vergunningverlenende overheden uitgaan
van deze aangepaste lagere geuremissiefactoren. Op bestaande vergunningen heeft
de aanpassing van de geuremissiefactoren vooralsnog geen invloed.

Overlegorgaan Infrastructuur
en Milieu

Datum
18 september 2018

Voor de oprichting of verandering van niet-vergunningplichtige veehouderijen
wordt niet vooraf getoetst of aan de geldende geurnormen wordt voldaan, maar
wordt na oprichting of verandering pas beoordeeld of aan de geurnormen van het
Activiteitenbesluit milieubeheer 3 wordt voldaan. Aanpassing van de Rgv betekent
dat bij die beoordeling wordt uitgegaan van de inmiddels aangepaste lagere
geuremissiefactoren. 4 Voor zover met het oprichten of veranderen van een nietvergunningplichtige veehouderij vóór 1 mei 2018 een aanvang is gemaakt, heeft de
aanpassing van de Rgv op 18 juli 2018 echter geen gevolgen. Op grond van het
overgangsrecht, dat voor deze gevallen in art. 2a Rgv is opgenomen, wordt tot 1 juli
2019 namelijk gerekend met de (hogere) geuremissiefactoren die golden vlak vóór
de aanpassing van de Rgv 5.
Het aanpassen van de geuremissiefactoren betekent voor veehouders dat ze minder
mogelijkheden hebben om hun bedrijf uit te breiden. Voor omwonenden die te
maken hebben met overschrijding van de geurnormen, betekent dit dat de
overschrijding van de geurnormen voortduurt. De geuroverlast blijft dus
onverminderd.
Doordat de vergunde en/of toegepaste combiluchtwassers in de praktijk lagere
rendementen blijken te halen, is een moeilijke situatie ontstaan. Voor veehouders
en omwonenden is sprake van grote en vaak tegenstrijdige belangen. Een goede
oplossing is niet eenvoudig te vinden. Om die reden heeft de staatssecretaris
aangekondigd een commissie in te stellen die onderzoekt ‘welke maatregelen op
korte termijn mogelijk zijn ten behoeve van omwonenden in gebieden waar de
geurnorm wordt overschreden.’ 6

Art. 3.115 en art. 3.118 Activiteitenbesluit milieubeheer.
Art. 3.121 Activiteitenbesluit milieubeheer jo. art. 10 Wetgeurhinder veehouderij jo.
Regeling geurhinder en veehouderij.
5
Ratio van dit overgangsrecht is dat veehouders pas vanaf de internetconsultatie over de
nieuwe Rgv op 1 mei 2018 rekening konden houden met een mogelijke aanpassing van de
geuremissiefactoren in de Rgv, terwijl zij daarvoor mogelijk al wel investeringen heben
gedaan. Bijvoorbeeld voor het bouwen van een stal en/of het plaatsen van een
combiluchtwasser (Staatscourant, 19 juli 2018, nr. 39679, p. 24 en p. 30-31.
6
brief staatsecretaris aan Tweede Kamer, 3 april 2018, nr 29 383, nr. 295
3
4

2

Instelling van de commissie
De Commissie geurhinder veehouderijen is onderdeel van het bij wet ingestelde
Overlegorgaan infrastructuur en milieu (OIM). De Wet overleg infrastructuur en
milieu waarborgt onder andere dat de vergaderingen worden voorgezeten door een
onafhankelijke voorzitter. Tevens regelt deze wet de beschikbaarheid van een
onafhankelijke secretaris.

Overlegorgaan Infrastructuur
en Milieu

Datum
18 september 2018

Het betreft hier een tijdelijke commissie, de commissie wordt opgeheven nadat het
advies is uitgebracht.

Voorzitter
Voorzitter van de commissie is OIM-voorzitter Pieter Jan Biesheuvel.

Leden
De leden van de commissie zijn onafhankelijke deskundigen.
•
•
•
•

Frank Groothuijse, Universiteit Utrecht (UU)
Ellis Jeurissen, Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Brabant-Zuidoost
Roland Melse, Wageningen University & Research (WUR)
Ric van Poll, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)

Secretaris
De secretaris van de commissie is OIM-secretaris Judith Klungers.

3

Opdracht aan de commissie
Op 29 juni 2018 ontving de commissie een brief van staatssecretaris van Veldhovenvan der Meer (Infrastructuur en Waterstaat). In die brief stond de volgende
opdracht:

Overlegorgaan Infrastructuur
en Milieu

Datum
18 september 2018

‘De opdracht van de commissie Geurhinder is primair gericht op de korte
termijnproblematiek van de afgegeven vergunningen en de aanpassing van de
regelgeving. De Commissie wordt daarom gevraagd om te inventariseren welke
maatregelen op korte termijn mogelijk zijn in de situaties waarin de veehouderij
beschikt over een geldige vergunning en naar nu blijkt de omwonenden meer
overlast ondervinden dan op basis van de vergunningverlening verwacht mag
worden.’
Ook vraagt de staatssecretaris de commissie ‘om een bijdrage te leveren aan een
robuust geurbeleid op de langere termijn, mede gericht op het wegnemen van
mogelijke belemmeringen voor verduurzaming.’
De volledige tekst van de opdracht staat in de bijlage bij dit plan van aanpak.

4

Scope en onderzoeksvragen

Overlegorgaan Infrastructuur
en Milieu

De commissie onderzoekt de aard van de problematiek en de mogelijkheden voor
maatregelen die de situatie voor omwonenden van veehouderijen kunnen
verbeteren. Daarbij kijkt de commissie tevens naar consequenties van die
maatregelen voor veehouderijen.

Datum
18 september 2018

Onderzoeksvragen:
Aard en spreiding van het probleem
1. Wat zijn de gevolgen van het – naar nu blijkt – opnemen van verkeerde
geurreductiepercentages in de Regeling geurhinder en veehouderij (Rgv)
voor de geurhinder voor omwonenden van veehouderijen?
2. In welke gebieden is sprake van geurhinder door onvoldoende werking van
luchtwassers?
Maatregelen
3. Welke maatregelen kunnen de geurhinder voor omwonenden (op korte
termijn) verminderen?
a. Technisch
b. Procesmatig
c. Juridisch
d. Beleidsmatig
e. Anderszins
4. Welke neveneffecten van deze maatregelen zijn te verwachten?
a. Voor omwonenden
b. Voor veehouders
c. Voor fabrikanten
d. Voor overheden
e. Voor natuur en milieu
f. Financieel
Toekomstig geurbeleid
5. Welke lessen ziet de commissie voor een goed geurbeleid in de toekomst?

5

Werkwijze
Gesprekken met betrokkenen zijn van belang bij het nader uitwerken van de
werkwijze van de commissie. Wanneer daar aanleiding toe is, zal de commissie haar
werkwijze aanpassen.

Overlegorgaan Infrastructuur
en Milieu

Datum
18 september 2018

De voorziene werkwijze van de commissie bestaat uit een aantal onderdelen.

Verkenning probleem
De commissie heeft een eerste verkenning van het probleem en de opdracht
gedaan.

Gesprekken
De commissie organiseert twee sessies om in gesprek te gaan met betrokkenen.
Daarvoor zal zij vertegenwoordigers uitnodigen van:
•

omwonenden
6

•
•
•
•

veehouders
fabrikanten van luchtwassers
natuur- en milieuorganisaties
gemeentelijke, provinciale overheden en Rijksoverheid

Overlegorgaan Infrastructuur
en Milieu

Datum
18 september 2018

De commissie zal elke groep betrokken apart uitnodigen voor een gesprek.

Cases
De commissie onderzoekt drie cases. De cases zijn geografisch verspreid. Bij ieder
casus-onderzoek gaat de commissie naar de plek waar de casus zich afspeelt. Daar
bespreekt zij met lokale betrokkenen de situatie en mogelijke maatregelen.

Bureau-onderzoek
De commissie onderzoekt welke bestaande kennis kan bijdragen aan een oplossing
van de geurhinderproblematiek. Ook onderzoekt de commissie juridische aspecten
van de vergunningverlening.

Advies
Op basis van de verkenning, de gesprekken, cases en het bureau-onderzoek geeft
de commissie antwoord op de vraag van de staatssecretaris van Infrastructuur en
Waterstaat in een adviesrapport. De commissie zal de staatssecretaris vragen om
een inhoudelijke reactie op het advies.

Informeren omwonenden en veehouders
Voor omwonenden en veehouders zijn de belangen groot. Dat maakt het essentieel
om hen goed te informeren. Er is daarom een internetpagina over het werk van de
commissie geuroverlast:
https://www.overlegienm.nl/onderwerpen/geurhinder+veehouderijen/default.asp.
Daarop informeert de commissie betrokkenen en andere belangstellenden over
haar activiteiten en adviezen.

7

Tijdpad

Overlegorgaan Infrastructuur
en Milieu

De commissie heeft het onderstaande tijdpad voor ogen:
Datum
18 september 2018

8

> Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag

Overlegorgaan Infrastructuur en Milieu (OIM)
T.a.v. Mr. P.J. Biesheuvel
Postbus 30316
2500 GH Den Haag

Bestuurskern
Directie Duurzame
Leefomgeving en Circulaire
Economie
Taakveld Duurzaam Agro
Den Haag
Postbus 20901
2500 EX Den Haag
Kenmerk
IENW/BSK-2018/138037
Bijlage(n)
1

Datum
Betreft

Opdracht Commissie Geurhinder

Geachte heer Biesheuvel,

Hierbij ontvangt u zoals met de betrokkenen bij het OIM afgesproken de opdracht
voor het doen van aanbevelingen voor de verlichting van overmatige geurhinder
van omwonenden door de nabijheid van veehouderijen. De opdracht vloeit voort
uit de Kamerbrief van 7 april jl. waarin de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Waterstaat een Commissie aangekondigde. Ik ben verheugd dat u deze taak wilt
oppakken.

Aanleiding
Combiluchtwassers in varkens- en runderstallen blijken met name voor geur minder
effectief te zijn dan eerder was aangenomen. Daardoor zijn er situaties ontstaan
waarbij vergunningen zijn afgegeven op basis van veronderstelde rendementen die
in de praktijk niet blijken te kloppen zodat omwonenden meer hinder hebben dan
vanuit de regelgeving verwacht mag worden. De staatssecretaris is voornemens de
geurreductiepercentages, zoals opgenomen in de Regeling geurhinder en
veehouderij (Rgv) aan te passen zodat er geen nieuwe gevallen van overschrijding
van de geurnormen ontstaan.
Daarnaast heeft de staatssecretaris de Tweede Kamer een commissie toegezegd die
nog in de zomer heeft onderzocht welke maatregelen op korte termijn mogelijk zijn
ten behoeve van omwonenden in gebieden waar de geurnorm wordt overschreden.

Opdracht
De opdracht van de commissie Geurhinder is primair gericht op de korte termijnproblematiek van de afgegeven vergunningen en de aanpassing van de regelgeving.

Pagina 1 van 3

De Commissie wordt daarom gevraagd om
•

•

•

•

•

te inventariseren welke maatregelen op korte termijn mogelijk zijn in de
situaties waarin de veehouderij beschikt over een geldige vergunning en
naar nu blijkt de omwonenden meer overlast ondervinden dan op basis van
de vergunningverlening verwacht mag worden. Tevens daarbij een
inschatting te maken van de effectiviteit, doelmatigheid en haalbaarheid/
kansrijkheid van de maatregelen;
daarbij naast technische maatregelen ook ingaan op andere mogelijkheden,
waaronder handhaving en certificering, om geurproblematiek aan te
pakken;
daarbij gebruik te maken van participatie van omwonenden, veehouders,
overheden, wetenschappers, fabrikanten van luchtwassers en andere
(reductie)technieken;
daarbij ook in te gaan op de inspraakreactie van de POV. In het bijzonder
vraag ik u advies over de passage dat met deze wijziging van de regelgeving
verduurzaming wordt tegengegaan en met voorstellen te komen om
eventuele belemmeringen weg te nemen;
hierover advies uit te brengen voor 21 september 2018. Dat kan ook een
eerste rapportage zijn.

Bestuurskern
Directie Duurzame
Leefomgeving en Circulaire
Economie
Taakveld Duurzaam Agro
Datum
26 juni 2018

Ook vraag ik de Commissie om een bijdrage te leveren aan een robuust geurbeleid
op de langere termijn, mede gericht op het wegnemen van mogelijke
belemmeringen voor verduurzaming. Zij kan daartoe in haar advies voorstellen en
suggesties doen waarbij zij kan ingaan op de volgende aspecten:
• inhoudelijke richting voor een nieuw geurbeleid.
• wat dit betekent voor de verschillende belanghebbenden.
• welke invloed dit kan hebben op de emissies uit stallen van ammoniak,
fijnstof, methaan en endotoxinen. Voorstellen voor een integrale aanpak
van de emissies van stallen hebben in beginsel meerwaarde.
• inzicht in eventuele financiële gevolgen.

Contactpersonen
Voor nadere vragen over deze opdracht kunt u contact opnemen met Frank
Bouman en Alex Raes.
Christian Zuidema is verantwoordelijk MT lid.

Pagina 2 van 3

Planning
Wat?
Instellen commissie
Concept-adviesrapport Fase 1
Adviesrapport Fase 1
Concept-adviesrapport Fase 2
Adviesrapport fase 2

Wanneer?
Juni 2018
Medio september
Uiterlijk 21 september 2018
Eind november 2018
Eind december 2018

Bestuurskern
Directie Duurzame
Leefomgeving en Circulaire
Economie
Taakveld Duurzaam Agro
Datum
26 juni 2018

Hoogachtend,
DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,

S. van Veldhoven - Van der Meer

Pagina 3 van 3