Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 100 XIII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat 2021

Nr. 9

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 augustus 2022
Hierbij zend ik u, mede namens de Minister voor Klimaat en Energie en de
Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat de antwoorden op de
vragen van de vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat over
het verslag van de rapporteur voor het Jaarverslag Economische Zaken en
Klimaat 2021 (Kamerstukken 36 100 XIII en 36 100 XIX, nr. 10).
Daarnaast zend ik u de antwoorden op de vragen van de fracties VVD,
D66, SP, en GroenLinks van een Schriftelijk Overleg bij het Jaarverslag
EZK (Kamerstuk 36 100 XIII, nr. 1) en NGF (Kamerstuk 36 100 XIX, nr. 1).
De vragen heb ik om praktische redenen genummerd.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

kst-36100-XIII-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 9

1

Vragen over de uitdagingen in de uitvoering
1
Kunt u aangeven hoe u bij crisisbeleid u voortgang/impact heeft georganiseerd (monitoring)? Welke lessen heeft u geleerd en/of bent u
voornemens toe te passen?
Antwoord
Een belangrijke opmerking vooraf: in vraag 1–3 hanteer ik de regeling
Tegemoetkoming Vaste Lasten en de uitvoering daarvan door de RVO als
casus, omdat deze regeling veruit de grootste recente crisismaatregel is
en de situatie als representatief wordt beschouwd voor uitdagingen in de
uitvoering rond crisisbeleid.
Het datagedreven werken is één van de basisbeginselen binnen de
uitvoering van crisisbeleid door de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO), zoals de uitvoering van de regeling Tegemoetkoming
Vaste Lasten (TVL). Dit leidt er toe dat er dashboards zijn ingericht die een
continue monitoring van de voortgang op essentiële Kritieke PrestatieIndicatoren (KPI’s_ bewerkstelligen. Door dit inzicht kunnen diverse
operationele en strategische keuzes met data worden onderbouwd,
waardoor snel en adequaat gehandeld kan worden.
De uitvoering van de TVL heeft enkele waardevolle lessen opgeleverd.
Deze lessen zijn onder te verdelen in drie onderdelen.
1. Samenwerking EZK – RVO: de samenwerking is intensief geweest
gedurende de vormgeving en de uitvoering van de TVL. Van belang is
dat RVO vanaf de start van de vormgeving van de TVL nauw betrokken
is geweest. Daardoor is bij de vormgeving van de TVL optimaal
rekening gehouden met wat er in de uitvoering en automatisering
mogelijk is. Van belang is ook dat door de nauwe contacten tijdens de
uitvoering signalen over de uitwerking van de regeling snel bij EZK
terecht kwamen, zodat EZK waar nodig zo vroeg mogelijk in het traject
kon besluiten om aanpassingen door te voeren. Denk aan signalen
vanuit klantcontact, de ervaringen van zittingen bij het College van
Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), de bezwaarzaken die worden
ontvangen en uitkomsten van het aanvraagproces. De nauwe
contacten tijdens de uitvoering zijn ook belangrijk geweest om de
randvoorwaarden voor de uitvoerbaarheid samen te blijven bewaken.
2. Automatisering: duidelijk is dat de snelheid in combinatie met deze
aantallen niet mogelijk zou zijn geweest zonder geautomatiseerde
besluitvorming (streven 80% geautomatiseerd en 20% handmatig).
Hiervoor is vereist dat de regeling goed aansluit bij de processen en
heldere definities en doelgroepafbakening bevat.
3. Communicatie: In de communicatie is RVO meer proactief gaan
communiceren met klanten, maar bijvoorbeeld ook met brancheorganisaties, door middel van «houd me op de hoogte-mails», algemene
informatie via nieuwsberichten en social media, persoonlijke berichten
met statusinformatie en waar nodig persoonlijk contact om extra uitleg
te geven. Dit alles zodat de klant weet waar hij aan toe is en perspectief
heeft richting de toekomst. Met klantreizen (aanvraagformulieren),
klantpanels, dagelijkse omgevingsrapportages en signalen vanuit de
contacten met de klant is continu klantinformatie opgehaald. Die
informatie is gebruikt voor verduidelijking en verbetering van de
communicatie en waar mogelijk de processen, zodat onnodige fouten
of vertraging geminimaliseerd konden worden. Zo kon, en kan, RVO
zich continu verbeteren om de ondernemer beter te kunnen helpen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 9

2

2
Zijn er naar uw mening lessen te leren tussen de aanpak van diverse
crises, bijvoorbeeld tussen Corona en Groningen met betrekking tot de
handelingssnelheid en de monitoring van de verstrekte subsidies?
Antwoord
Ik interpreteer deze vraag in relatie tot vraag 1 waar drie lessen uit de
uitvoering van de TVL zijn opgenomen. In hoeverre die te vertalen zijn
naar de schadeafhandeling en versterkingsoperatie in Groningen
verschilt.
1. Samenwerking:
− Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) is een zbo. De taak
van het IMG is vastgelegd in de Tijdelijke wet Groningen. Binnen dit
wettelijk kader bepaalt het IMG onafhankelijk de werkwijze voor de
afhandeling van schade. Er is bewust gekozen het IMG onafhankelijk te laten opereren binnen de kaders van de Tijdelijke Wet
Groningen. EZK en IMG hebben een onderlinge samenwerking die
er onder andere op gericht is om signalen van de uitvoering
vroegtijdig te signaleren, te bespreken en waar nodig op te
interveniëren. Hiervoor zijn afspraken zoals vaste overlegstructuren
het delen van informatie.
− De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) is een publieke
uitvoeringsorganisatie onder de politieke verantwoordelijkheid van
EZK. De NCG voert de versterkingsoperatie uit en heeft als taak
ervoor te zorgen dat circa 27.000 adressen in het aardbevingsgebied worden opgenomen, beoordeeld en zo nodig worden versterkt
wanneer deze adressen niet aan de veiligheidsnorm voldoen. EZK
en de gemeenten zijn de opdrachtgever van de NCG en stellen de
kaders waartegen deze opdracht wordt uitgevoerd vast.
2. Automatisering: voor zowel de afhandeling van schade als de
uitvoering van de versterkingsoperatie worden huizen in veel gevallen
individueel beoordeeld. Waar het mogelijk is wordt gewerkt met een
vaste vergoeding (in het geval van schade) of met een typologie
aanpak (voor versterken). Hierbij worden automatische (besluitvormings)processen ingezet waar het mogelijk is, zonder dat de dienstverlening eronder leidt. Vanwege de wens tot een zoveel mogelijk
bewonersgerichte aanpak, complexiteit van de operatie en de
onderlinge verschillen tussen bewoners is volledige automatisering
niet aan de orde.
3. Communicatie: uit signalen van bewoners en onder andere de
jaarrapportage van de Onafhankelijk Raadsman blijkt dat de communicatie met bewoners beter kan in zowel de schadeafdeling en de
versterkingsopgave. Het verbeteren van de communicatie met
bewoners is daarom één van de mijn prioriteiten. De Staatssecretaris
is vanaf de start van zijn functie al actief in gesprek met bewoners. Hij
wilt hiermee er onder andere voor zorgen dat signalen vanuit de
bewoners actief kunnen worden opgepakt in de uitvoering.
3
Op welke manier organiseert u snelheid bij een crisisaanpak en voorkomt
u tegelijkertijd hoge uitvoeringskosten?
Antwoord
RVO kent voor het afhandelen van incidenten, calamiteiten en crises een
uniforme incident- en crisisstructuur, die is ingericht volgens het
rijksbrede model van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en
Veiligheid (NCTV) en die aansluit op de crisisstructuur van de Ministeries
van EZK en LNV. De Incident- en Crisisorganisatie RVO (ICR) is flexibel.
Dat wil zeggen dat de samenstelling van de benodigde teams is
afgestemd op het incident, de calamiteit of de crisis. Ook gedurende de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 9

3

afhandeling van een calamiteit/crisis kan de samenstelling naar behoefte
worden aangepast. Het cluster ICR heeft tot taak er voor te zorgen dat RVO
in staat is (potentiële) incidenten, calamiteiten en crises zo adequaat
mogelijk af te handelen waardoor de impact van verstoringen op de
bedrijfsvoering en maatschappij zo beperkt mogelijk blijft.
Meer specifiek voor de coronacrisisaanpak geldt dat de regeling
Tegemoetkoming Vaste Lasten is ontworpen om zoveel mogelijk van de
aanvragen geautomatiseerd af te handelen om, binnen de voorwaarden
van de regeling, zoveel mogelijk ondernemers zo snel mogelijk van
liquiditeit te voorzien. Hierbij maakt RVO gebruik van data van de
Belastingdienst en de Kamer van Koophandel. Voor bijzondere gevallen
bleef maatwerk mogelijk. Feit is wel dat de TVL in lijn met de maatschappelijke ontwikkelingen en aangenomen moties van de Tweede Kamer vaak
is aangepast. Deze stapeling van aanpassingen leidde tot toenemende
complexiteit, wat vervolgens leidde tot enige afname van de snelheid en
hogere uitvoeringskosten.
Vragen over balanceren tussen crisis en lange termijn
1
Kunt u aangeven wat de impact van diverse crises op de voortgang
(uitvoering) van regulier beleid gericht op de grote transities op het
gebied van klimaat en digitalisering is?
Antwoord
In zijn algemeenheid heeft de coronacrisis en de samenloop van deze
crisis met de formatie en alle (voorbereidende) werkzaamheden die
daarmee gepaard gaan een zware wissel getrokken op het departement.
De coronacrisis op zichzelf heeft beperkte impact gehad op de beleidsterreinen van klimaat en digitalisering, omdat de personele inzet voor de
coronacrisis vooral beslag legde op de personele capaciteit die
beschikbaar is voor het bedrijfslevenbeleid en stafdirecties.
De huidige uitdagingen op het terrein van de energievoorziening en de
koopkracht zullen bredere impact hebben op de beleidsterreinen van EZK.
Zo kunnen ongunstige economische ontwikkelingen als gevolg van de
huidige situatie het bedrijfsleven minder ruimte laten voor hun digitalisering en meer druk zetten op het subsidie-instrumentarium van EZK.
Daarnaast staat het snel willen bestendigen van de leveringszekerheid van
gas en elektriciteit op gespannen voet met de klimaatdoelstellingen. De
voortgang van de transities kan tot slot bemoeilijkt worden doordat
capaciteit die besteed moet worden aan genoemde uitdagingen niet kan
worden ingezet voor het transitiebeleid. Echter heeft het kabinet middelen
beschikbaar gesteld voor het intensiveren van het klimaatbeleid en het
digitale veiligheidsbeleid, waarmee ook de capaciteit kan worden
uitgebreid.
2
Hoe bent u voornemens de benodigde inzet en capaciteit te organiseren
rondom de door de Algemene Rekenkamer gesignaleerde toegenomen
toezichttaken van Agentschap Telecom?
Antwoord
In de bij de Voorjaarsnota 2022 gepubliceerde 1e suppletoire
EZK-begroting (Kamerstuk 35 850 XIII, nr. 1) is reeds extra budget voor de
jaren 2022 en 2023 vrijgemaakt voor de toezichtstaken van Agentschap
Telecom. Met dit extra budget kan het agentschap zich op korte termijn
versterken om de geschetste uitdagingen het hoofd te bieden. Omdat,
zoals ook geconstateerd door de Algemene Rekenkamer, er vanuit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 9

4

verschillende ontwikkelingen op Europees en nationaal terrein nieuwe
taken op Agentschap Telecom afkomen zullen het departement en het
agentschap de toekomstige behoefte van Agentschap Telecom nader
bespreken en uitwerken in driehoeksverband (opdrachtgeveropdrachtnemer en eigenaar).
Vragen over zicht op prestaties en effecten
1
Wat is de reden dat in het jaarverslag voor artikel 5 een tabel met
kernindicatoren over de voortgang in Groningen ontbreekt (zoals dat bij
andere artikelen wel is)?
Antwoord
Het Ministerie van EZK geeft inzage in informatie over de voortgang van
de versterkingsoperatie en de afhandeling van schades op www.dashboardgroningen.nl. Op deze site wordt maandelijks over de voortgang
gerapporteerd. IMG presenteert op haar website
www.schadedoormijnbouw.nl/dashboard veel informatie over de
afhandeling van de verschillende vormen van schade en de stand van
zaken daarvan.
Deze indicatoren geven een beeld van de voortgang in Groningen per
maand. Omdat er sprake is van een doorgaande operatie zijn kernindicatoren in het jaarverslag waarschijnlijk al weer achterhaald op het moment
dat het jaarverslag wordt gepubliceerd. Dit is de gedachte achter de
verwijzing naar het dashboard. Vanaf dit jaar vallen zowel de schadeafhandeling als de uitvoering van de versterkingsoperatie onder het
Ministerie van EZK. Beide onderwerpen zullen met ingang van dit jaar op
artikel 5 van de EZK-begroting worden verantwoord. Om die reden zal
verkend worden welke informatie nuttig en geschikt is om eventueel toe
te voegen aan dit beleidsartikel. Dit kan worden betrokken bij de ambtelijke dialoog over de informatie in de EZK-begroting, die tussen de
ondersteuning van uw Kamer en mijn Ministerie wordt gevoerd.
2
Kunt u aangeven wat uw plannen zijn ten aanzien van een dashboard met
kerninformatie over digitalisering/digitale economie, gegeven dat het
vorige dashboard niet meer toegankelijk is?
Antwoord
De monitor Nederland Digitaal is momenteel offline. Richting de vorming
van de nieuwe strategie voor de digitale economie wordt gekeken naar
een gepaste vorm voor de presentatie van de monitoring voor de digitale
economie. Ik verwacht hierop eind dit jaar meer zicht te hebben. Op de
website Bedrijvenbeleid in Beeld worden overigens nog wel relevante
indicatoren over de digitale economie weergegeven.
3
Bent u bereid bij de Minister van Financiën de mogelijkheden te
verkennen voor een verbeterde, centrale digitale ontsluiting van relevante
gegevens bij het jaarverslag?
Antwoord
Ja. De Minister van Financiën heeft vorig jaar de website rijksfinancien.nl
gelanceerd waarop alle rijksbegrotingsstukken te vinden zijn. Daarnaast
wordt met de website de mogelijkheid geboden om gerelateerde
informatie toe te voegen aan de reguliere begrotingsinformatie. Dat zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 9

5

bijvoorbeeld beleidsevaluaties, visualisaties van financiële tabellen,
bijbehorende officiële stukken, en links naar aanvullende beleidsinformatie.
4
Bent u bereid de ambtelijke dialoog voort te zetten en de ambities en inzet
in een gezamenlijk werkprogramma vast te laten leggen?
Antwoord
Ja. De ingezette ambtelijke dialoog is een prettige manier om laagdrempelig maar kritisch, met de blik van de gebruiker, potentiële verbeterpunten voor de EZK-begroting te bezien. Het vastleggen van een
gezamenlijk werkprogramma kan bijdragen aan de effectiviteit en de
continuïteit van de dialoog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIII, nr. 9

6