Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2023

Nr. 16

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORT EN VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 oktober 2022
Bijgevoegd sturen wij u de stand van zaken van de moties en toezeggingen die zijn gedaan aan de Tweede Kamer, waarover wij u voor de
begrotingsbehandeling zouden informeren.
In deze brief wordt aan een aantal moties en toezegging voldaan en wordt
u geïnformeerd over de moties en toezeggingen die om verschillende
redenen nog niet zijn afgehandeld.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

kst-36200-XVI-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 16

1

Stand van zaken moties en toezeggingen begrotingsbehandeling
2022
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Gendersensitieve zorg
Bij de behandeling van de Initiatiefnota van het lid Ploumen over «de
noodzaak van gendersensitieve zorg: ongelijke behandeling is betere
zorg»1 en het notaoverleg over deze initiatiefnota van 14 maart 2022 heeft
de Minister van VWS toegezegd dat hij op het thema van gendersensitieve zorg ambassadeur wil zijn. De Minister van VWS heeft aangegeven
dat hij het ambassadeurschap invult door het thema te agenderen en
daardoor het thema blijvend onder de aandacht te houden. Het
onderwerp wordt door de Minister van VWS onder andere in overleggen
met de koepels van beroepsgroepen onder de aandacht gebracht. Dit
heeft geresulteerd in overleg met de Nederlandse Vereniging voor
Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) over onder andere endometriose en
met de Nederlandse Huisartsen genootschap (NHG) over de aanpassing
van de richtlijn overgang. Samen met het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid wordt gewerkt aan de uitvoering van de gewijzigde
motie van de leden Ellemeet en Sazias2 en de motie van de leden
Ellemeet en Kuiken3 over doorbreken van het taboe op de overgang.
Position paper op netwerkvorming
In de beantwoording van het schriftelijk overleg over de maatschappelijke
rol van de universitaire medische centra (umc’s) in het medische
zorglandschap van 28 oktober 2019 is aangegeven dat de Nederlandse
Federatie umc’s (NFU) werkte aan een breed gedragen visie op netwerkvorming4. Destijds is toegezegd dat wanneer de Minister van VWS de
position paper op netwerkvorming ontvangen heeft, de Kamer hierover
wordt geïnformeerd. Zie bijlage 2 voor de position paper van de NFU.
Netwerkvorming is ook een belangrijk bouwsteen in het recent afgesloten
Integrale Zorgakkoord. Met deze position paper in de hand zet de NFU
zich in om samen met andere partijen de doorontwikkeling van (oncologische) netwerken verder vorm te geven. De toezegging wordt daarmee
als voldaan beschouwd.
Stand van zaken maatschappelijke opgaven umc’s
In de brief van 12 juli 2019 heeft de toenmalige Minister voor Medische
Zorg en Sport uw Kamer geïnformeerd over de rol van umc’s in het
zorglandschap en zijn specifiek acht maatschappelijke opgaven
beschreven waar juist van de umc’s een belangrijke bijdrage wordt
verwacht5. In 2020 heeft de NFU een overzicht gegeven van de voortgang
op deze verschillende opgaven6. Uw Kamer is hierover geïnformeerd per
brief van 8 oktober 20207. Destijds is de NFU gevraagd om in september
2022 opnieuw een stand van zaken van de umc’s op de verschillende
thema’s te geven. Recent heeft de NFU een nieuwe stand van zaken
toegestuurd, zie bijlage 3.

1

Kamerstuk 35 560
Kamerstuk 35 570 XVI nr. 117
3
Kamerstuk 35 925 XVI, nr. 102
4
Kamerstuk 33 278, nr. 9
5
Kamerstuk 33 278, nr. 8
6
www.maatschappelijkeopgaven.nfu.nl
7
Kamerstuk 33 278, nr. 10
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 16

2

Naast deze stand van zaken die door de NFU is opgesteld heeft de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ook de voortgang op een aantal van
deze maatschappelijke opgaven onderzocht. In de monitor umc’s die
eerder dit jaar aan uw Kamer is gestuurd8, heeft de NZa toegelicht hoe
umc’s invulling geven aan de maatschappelijke opgaven zodat een beeld
verkregen kan worden bij de voortgang en mogelijke kansen en uitdagingen.
Motie van de leden Van den Berg en Hijink over verplichte continue
screening voor bepaalde beroepen in de zorg
De motie van de leden Van den Berg en Hijink over verplichte continue
screening voor bepaalde beroepen in de zorg9 wordt meegenomen in de
analyse van het huidige instrumentarium om een veilige zorgrelatie te
borgen. Deze is toegezegd voor later in het najaar van 2022.
Kabinetsreactie rapport «In of uit de Wbmv: handreiking voor maatwerk»
Op 23 april 2021 heeft de Minister voor Medische Zorg en Sport uw Kamer
het rapport «In of uit de Wbmv: handreiking voor maatwerk» van de
Gezondheidsraad aangeboden10 en aangegeven om naderhand met een
kabinetsreactie te komen. De recente praktijk met de besluitvorming over
de concentratie van zorg voor patiënten met aangeboren hartafwijkingen
benadrukt eens te meer de behoefte aan een zorgvuldig en gestructureerd
proces bij besluitvorming op grond van de Wet op bijzondere medische
verrichtingen (Wbmv). De Minister van VWS wil de ervaringen met dit
traject meenemen in de beleidsreactie op het rapport van de Gezondheidsraad. Dit vergt een goede afstemming met de betrokken partijen en
dit kost meer tijd dan voorzien. De Minister van VWS zal uw Kamer later
dit najaar een kabinetsreactie toesturen.
Motie van de leden Paulusma en Ellemeet over het uitsluiten van
zorgprestaties
Alhoewel het basispakket voor iedere verzekerde gelijk is biedt artikel 11
lid 5 van de Zorgverzekeringswet (Zvw) aan zorgverzekeraars de
mogelijkheid om op grond van bepaalde ethische of levensbeschouwelijke redenen controversiële prestaties buiten de basisverzekering te laten.
Daarmee kan een verzekeraar met een aangepaste basisverzekering
keuzevrijheid bieden voor mensen die bepaalde behandelingen in strijd
vinden met hun geloofs- of levensovertuiging. In de motie van de leden
Paulusma en Ellemeet11 wordt de regering verzocht in kaart te brengen (1)
hoeveel en welke zorgverzekeraars een dergelijke modelovereenkomst
aanbieden, (2) welke zorgprestaties buiten de dekking blijven en (3) hoe
de verzekerdenpopulatie van de betreffende modelovereenkomst eruit ziet
en hierbij te vermelden hoeveel minderjarigen onder dergelijke verzekeringen vallen. Om zo in beeld te brengen hoeveel (minderjarige) verzekerden een belemmering tot zorg zouden kunnen ervaren.
Sinds de introductie van de Zvw zijn er jaarlijks enkele (2 à 3) polissen op
de markt die gebruik maken van de mogelijkheid die artikel 11 lid 5 Zvw
biedt. In 2022 bieden twee zorgverzekeraars een polis aan die bepaalde
zorgprestaties niet vergoedt: Pro Life (onderdeel van Zilveren Kruis) en
EUCARE (Bewust Verzekerd polis). Pro Life heeft onlangs aangekondigd

8

Kamerstuk 33 278, nr. 12
Kamerstuk 34 629, nr. 12
10
Kamerstuk 33 693, nr. 12
11
Kamerstuk 29 689, nr. 1151
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 16

3

dat vanaf 2023 de zogenoemde controversiële behandelingen niet meer
uitgesloten zijn in haar polis.
Momenteel (2022) zijn bij de Principepolis van Pro Life en de Bewust
Verzekerd polis van EUCARE de volgende zorgprestaties uitgesloten:
Principepolis (Pro Life)

Bewust Verzekerd (EUCARE)

Medische abortus (abortus in het ziekenhuis)
Euthanasie
IVF ICSI met restembryo’s

Abortus provocatus, behalve wanneer het leven
van de moeder in gevaar is
Opzettelijk levensbeëindigend handelen
In-vitrofertilisatie (IVF) waarbij geslachtscellen
worden gebruikt die niet van de wettelijke partner
zijn;
&
IVF waarbij sprake is van restembryo’s;
Kunstmatige inseminatie met donorsperma (KID)

Kunstmatige inseminatie met donorsperma
(KID)
Anticonceptiva met abortieve werking
(abortuspil, koperhoudende spiraaltjes,
morning-afterpil)
Geslachtsveranderende operaties
Prenatale screening (NIPT, nekplooimeting,
vlokkentest)
Antroposofische geneesmiddelen
Hormoonbehandelingen

Anticonceptiva met een mogelijke abortieve
werking (bijvoorbeeld koperhoudende spiraaltjes,
morning-afterpil en abortuspil)
Geslachtsveranderende ingrepen bij vastgestelde
transseksualiteit (inclusief vervolgbehandelingen)
Genetisch onderzoek waarbij het doden van een
ongeboren vrucht aan de orde kan zijn

In 2022 hebben 120.100 verzekerden een polis die bepaalde zorgprestaties
niet vergoedt. Hiervan is 68% meerderjarig en 32% minderjarig (oftewel
38423 minderjarige verzekerden).12
In het commissiedebat Zorgverzekeringswet van 29 juni 2022 (Kamerstuk
29 689, nr. 1164) is aandacht gevraagd voor de belemmering tot
zorgtoegang die dergelijke polissen met zich mee kunnen brengen,
specifiek voor minderjarige kinderen die meeverzekerd zijn op de polis
van hun ouder(s). De cijfers hierboven geven enkel inzicht hoeveel
minderjarige kinderen verzekerd zijn op zo’n polis. In algemene zin wil de
Minister van VWS opmerken dat beide verzekeraars op basis van coulance
de mogelijkheid bieden om tussentijds, dus gedurende het jaar, over te
stappen naar een andere verzekering van de verzekeraar. Hier is het
afgelopen jaar géén gebruik van gemaakt door verzekerden bij beide
verzekeraars. Pro Life geeft verder aan dat het afgelopen jaar diverse
coulance verzoeken voor een vergoeding voor IVF, hormoonbehandeling
en prenatale screening gehonoreerd zijn. EUCARE geeft aan dat zij dit
soort coulanceverzoeken niet heeft ontvangen. EUCARE heeft daarnaast
aangegeven dat zij in de regel op basis van coulance een vergoeding zal
bieden voor zogenaamde controversiële prestaties, in die gevallen waarin
minderjarigen op basis van de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (Wgbo) – ongeacht de wens van de ouders – kunnen besluiten tot
het ondergaan van zo’n behandeling. Dit soort verzoeken om coulance
heeft EUCARE overigens het afgelopen jaar niet ontvangen.
De Minister van VWS beschouwt hiermee de motie van de leden Ellemeet
en Paulusma als afgedaan.

12

32% van de verzekerden is dus jonger dan 18; 32% is tussen de 18–45 jaar; 20% tussen de
45–65 jaar en 16% is ouder dan 65 jaar. De verdeling man en vrouw is ongeveer gelijk (48% en
52%).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 16

4

Toezegging protocol met betrekking tot de explantatie van borstimplantaten
Bij brief van 15 februari 202113 heeft de voormalig Minister voor MZS u
toegezegd om te bewaken dat er een goed werkend protocol komt ten
behoeve van de beoordeling van de medische noodzaak om over te gaan
tot explantatie van siliconen borstimplantaten bij aanhoudende systemische klachten. De explantatie van borstimplantaten wordt vergoed
vanuit het basispakket als er sprake is van een medische noodzaak. Dit
wordt door een internist of klinisch immunoloog beoordeeld. Een protocol
draagt bij aan consensus onder de behandelend specialisten. Inmiddels
hebben Zorgverzekeraars, de Nederlandse Vereniging voor Plastische
Chirurgie (NVPC) en patiënten hiervoor in 2021 een protocol ontwikkeld.
De toezegging wordt hiermee beschouwd als afgedaan.
Toezegging toegankelijkheid stamceltherapie voor MS-patiënten en
toezegging vergoeding van een PTED-operatie bij een hernia in de rug
In juni 2021 heeft de voormalig Minister voor MZS toegezegd om de
Kamer te informeren over de vergoeding van stamceltherapie uit het
basispakket voor een selecte groep MS-patiënten14. In het commissiedebat Zvw van 29 juni jongstleden heeft de Minister van VWS ook
toegezegd om u hierover te informeren. De huidige stand van zaken is dat
er voor het Zorginstituut aanleiding is om de toepassing van stamceltherapie voor uitbehandelde MS-patiënten opnieuw te duiden. Dat houdt in
dat wordt bekeken of de behandeling (autologe hematopoietische
stamceltransplantatie) bij deze aandoening (zeer actieve relapsing
remitting multiple sclerose) effectief is en daarmee, vanaf dat moment,
deel uitmaakt van het basispakket. In januari 2023 zal het standpunt
worden gepubliceerd op de website van het Zorginstituut.
Ook is in het hierboven genoemde commissiedebat toegezegd om
schriftelijk terug te komen op de vergoeding van een PTED-operatie bij
een hernia in de rug. Het Zorginstituut heeft reeds per december 2020
geoordeeld dat PTED voldoet aan de stand van de wetenschap en praktijk
en dat volwassenen met een hernia in de lage rug en aanhoudende
beenklachten in aanmerking komen voor vergoeding van deze behandeling uit de basisverzekering.
De Minister van VWS beschouwt beide toezeggingen hiermee als
afgedaan.
Motie van het lid Renkema over een wenselijke infrastructuur voor de
publieke gezondheidszorg en toezegging governance GGD’en
De Minister van VWS verwacht in november de Kamer te informeren over
het beleidsprogramma Pandemische Paraatheid. De uitvoering van de
motie van het lid Renkema over een wenselijke infrastructuur voor de
publieke gezondheidszorg15 zal in deze brief worden meegenomen.
Tevens zal de toezegging inzake de governance van GGD’en zoals gedaan
in het plenaire debat over de Ontwikkelingen rondom het coronavirus van
3 juni 2021, worden voldaan in deze brief.

13

Kamerstuk 32 805, nr. 112
Kamerstuk 29 477, nr. 705
15
Kamerstuk 35 655, nr. 7
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 16

5

Motie van het lid Van den Hil over de opleiding «cosmetisch arts KNMG»
actief onder de aandacht brengen in het veld
Naar aanleiding van de motie van het lid Van den Hil (Kamerstuk 35 581,
nr. 5) zijn gesprekken gevoerd met de Koninklijke Nederlandsche
Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) en de Nederlandse Vereniging Cosmetische Geneeskunde (NVCG) over hoe de
opleiding «cosmetisch arts KNMG» meer bekendheid kan krijgen. Dit heeft
ertoe geleid dat de website van de KNMG is aangevuld met aanvullende
informatie over het beroep «cosmetisch arts KNMG» zodat de juiste
informatie voor iedereen gemakkelijk vindbaar is. Daarnaast heeft de
NVCG in juli 2022 op eigen initiatief het platform COSMEDICI (waarop alle
cosmetisch artsen KNMG te vinden zijn) gelanceerd en is de NVCG een
campagne gestart om het beroep «cosmetisch arts KNMG» meer
aandacht te geven. Deze initiatieven juicht de Minister van VWS van harte
toe en geeft vertrouwen dat dit zal leiden tot meer transparantie binnen de
cosmetische zorg sector. Hierbij beschouwt de Minister van VWS de motie
als voldaan.
Motie van het lid Kuiken over anticonceptie opnemen in het basispakket
Tijdens het VAO geboortezorg van 25 februari 2021 (Handelingen II
2021/22, nr. 59, item 14) heeft uw Kamer de motie van het lid Kuiken16
aangenomen waarin de regering wordt verzocht om anticonceptie op te
nemen in het basispakket. De toenmalig Minister van VWS heeft daarover
in de pakketbrief van 2 juni 2021 aangegeven dat het aan een volgend
kabinet was om te bepalen of zij vergoeding van anticonceptie willen
regelen en op welke wijze17. Het huidige kabinet heeft hier gevolg aan
gegeven door in het coalitieakkoord op te nemen dat anticonceptie gratis
en toegankelijk beschikbaar zal worden gesteld voor kwetsbare groepen.
Dit wordt momenteel vormgegeven. Hiermee wordt de motie beschouwd
als voldaan.
Minister voor Langdurige Zorg en Sport
Verkenning aanpassing Governancecode Zorg
Ten aanzien van de werkgeversrol door de Raad van Toezicht van grote
zorginstellingen heeft de toenmalige Minister voor Medische Zorg en
Sport uw Kamer toegezegd een verkenning te doen omtrent wettelijke
maatregelen of een aanpassing van de Governancecode Zorg18. Inmiddels
is de Governancecode Zorg aangepast naar 2022 zonder aanpassing op
dit onderdeel. De Minister voor LZS zal voor het einde van het jaar verder
verkennen samen met de vereniging Brancheorganisaties Zorg (BoZ) of
dit mogelijk nog in een nieuwe Governancecode Zorg kan worden
meegenomen. Daarnaast zal de Minister voor LZS ook nader onderzoeken
of een wettelijke maatregel gerechtvaardigd is.
Motie van de leden Den Haan en Kuzu over aandacht besteden aan een
aantal specifieke zaken in de nota cultuursensitieve zorg
In de Hoofdlijnenbrief Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg van 13 mei
jl.19 heeft de Minister voor LZS aangegeven dat ze in het najaar komt met
een beleidsnota cultuur sensitieve zorg. De beleidsnota, die u later dit
najaar zult ontvangen, gaat verder in op een aantal aanvullende punten
16

Kamerstuk 29 323, nr. 147
Kamerstuk 29 689, nr. 1103
18
Kamerstuk 31 016, nr. 299
19
Kamerstuk 29 282, nr. 462
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 16

6

van de motie van de leden Den Haan en Kuzu (Kamerstuk 35 925 XVI,
nr. 176). In aanvulling hierop, zal in deze beleidsnota aandacht worden
besteed aan het thema «gender». Dit is toegezegd in het hoofdlijnendebat
van 8 maart jl. (Kamerstuk 35 925 XVI, nr. 180)
Toezegging opleidingsakkoord VVT
In de planningsbrief20 naar aanleiding van het coalitieakkoord (bijlage bij
Kamerstuk 35 788, nr. 77) is toegezegd u in het tweede kwartaal van 2022
te informeren over de uitkomsten van een verkenning voor een opleidingsakkoord in de verpleeg- en verzorgingstehuizen en thuiszorg (VVT)
sector. Omdat de gesprekken met alle betrokken partijen nog lopen zal de
Minister voor Langdurige Zorg en Sport u voor het eind van het jaar
informeren over de uitkomsten van deze gesprekken over het opleidingsakkoord.
Evaluatie Expertisefunctie ZG
Binnen het programma Expertisefunctie Zintuiglijk Gehandicapten (ZG)
staat het ontwikkelen van kennis en het maximaal inzetten van deze
kennis, ter bevordering van de best mogelijke zorg en ondersteuning aan
mensen met een zintuiglijke beperking centraal.
Voor de periode 2019–2022 is de coördinatie, verdeling van de
beschikbare financiële middelen en de kwaliteitstoetsing van het
programma Expertisefunctie ZG bij ZonMw belegd. Onderdeel van deze
opdracht aan ZonMw was een onafhankelijke evaluatie op basis waarvan
bepaald kon worden of de opdracht aan ZonMw structureel voortgezet
kon worden. Deze evaluatie is inmiddels uitgevoerd en het rapport van
deze eindevaluatie (zie bijlage 4) heeft de Minister voor LZS ontvangen.
In dit rapport wordt geconcludeerd dat de transitie naar het eindmodel
van de Expertisefunctie ZG – zoals dat beoogd was – geslaagd is. Tevens
kan volgens de evaluator, wanneer er wordt gewerkt aan diverse
verbeterpunten, ZonMw naar de toekomst toe een vergelijkbare rol
vervullen in het programmabeheer van de Expertisefunctie ZG. Het
beleggen van deze rol bij een andere partij is volgens de evaluator niet
opportuun.
Op basis hiervan zal het programma Expertisefunctie ZG worden
voortgezet waarbij de coördinatie van het programma bij ZonMw wordt
belegd. ZonMw is inmiddels verzocht om een nieuw projectplan voor het
programma Expertisefunctie ZG voor de jaren 2023–2026 op te stellen.
Onderdeel hiervan vormt, het samen met de betrokken organisaties,
uitwerken van de 14 aanbevelingen voor de toekomst die in het rapport
worden gedaan. Middelen voor dit programma zijn structureel
opgenomen in de begroting.

20

Kamerstuk 35 925 XVI, nr. 167

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 16

7