Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2200
Vragen van de leden Pechtold en Hachchi (beiden D66) aan de ministers van
Buitenlandse Zaken en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het
personeelsbeleid op het ministerie van Buitenlandse Zaken (ingezonden
28 februari 2011).
Antwoord van minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken), mede namens de
minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 13 april 2011).
Vraag 1
Bent u bekend met de publicatie «Zij vertrokken»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Deelt u de mening dat de drie interviews een precair beeld schetsen van het
generieke personeelsbeleid van uw ministerie, en de specifieke rol van de
Hoofddirectie Personeel en Organisatie daarin? Is dit uw inziens typerend
voor het bredere beeld dat in uw organisatie leeft?
Wat is uw reactie op de uitspraken «Tekenend vond ik ook dat HDPO niet
heeft geprobeerd mij binnen te houden» en «Wat me teleurstelde, was het
gebrek aan bereidheid bij HDPO om te zoeken naar oplossingen»?
Antwoord 2 en 3
Ik heb begrip voor de teleurstelling van de geïnterviewden maar ik deel hun
mening niet. Buitenlandse Zaken heeft een loopbaandienst met ruim 2 800
ambtenaren waarvan jaarlijks vele honderden wereldwijd van functie
wisselen. Medewerkers worden zoveel mogelijk overeenkomstig hun eigen
voorkeur geplaatst. Uitgangspunt is de juiste persoon op de juiste plaats.
Daarbij kan dus ook voorkomen dat medewerkers niet geplaatst worden op
een plaats van hun voorkeur. Door de inkrimping van het ministerie komt dit
nu vaker voor. Het komt nauwelijks voor dat medewerkers naar aanleiding
van een niet gewenste plaatsing ontslag nemen.

1

ah-tk-20102011-2200
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

BZBlad , 2011, nr. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 4
Bent u nog steeds van mening dat Buitenlandse Zaken «het in hoge mate» zal
moeten hebben van «voortreffelijke jonge BZ’ers die boordevol ideeën en
plannen zitten»?2
Antwoord 4
Het ministerie haalt jonge mensen binnen en biedt ze kansen voor een
interessante carrière. Ze krijgen een uitgebreid opleidingspakket aangeboden.
Bovendien draaien jonge medewerkers van andere departementen sinds
enkele jaren volledig mee in de opleiding BBBZ (Beginnend Beleidsmedewerker Buitenlandse Zaken). Het is essentieel dat er voldoende vernieuwing in de
organisatie wordt gebracht. Daarom zijn jonge medewerkers ook nodig voor
de toekomst en zal het ministerie extra jonge medewerkers werven.
Vraag 5
Welke strategie heeft u om deze BZ’ers te behouden, en de gebrekkige
doorgroeimogelijkheden het hoofd te bieden?
Antwoord 5
Buitenlandse Zaken biedt medewerkers uitdagende en afwisselende
plaatsingen in binnen- en buitenland. Medewerkers zijn direct betrokken bij
het vormgeven en uitdragen van de Nederlandse visie op het buitenland.
Medewerkers kiezen voor de loopbaandienst en doen op verschillende
terreinen ervaring op om «all round» diplomaat te worden of om zich meer te
verdiepen in bepaalde regio’s of beleidsterreinen. Een carrière betekent niet
altijd hogere schalen, maar ook verdieping in het werk.
Vraag 6, 7 en 8
Wat zijn de perspectieven van de huidige en toekomstige trainees op uw
departement?
Klopt het dat zij alleen maar op uw ministerie werkzaam kunnen blijven als ze
toegelaten worden tot het diplomatenklasje? Zo ja, welke invloed heeft dit op
het aantal trainees?
Hoe zorgt u ervoor dat trainees zich optimaal kunnen ontplooien en uw
ministerie hun kennis en kunde zoveel mogelijk kan benutten?
Antwoord 6, 7 en 8
De perspectieven voor rijkstrainees op doorstroming naar vaste functies zijn,
ondanks de taakstellingen, redelijk. Een cijfermatig overzicht staat bij het
antwoord op vraag 17. Rijkstrainees kunnen nadien ook op basis van een
aanstelling in tijdelijke dienst bij Buitenlandse Zaken werkzaam blijven voor
een specialistische functie. Dit biedt echter geen uitzicht op een vast
dienstverband en heeft geen invloed op het aantal traineeposities. Het
rijkstraineeprogramma is rijksbreed vastgelegd.
Vraag 9
Deelt u de mening uw ministerie niet alleen maar flexibiliteit van medewerkers kan verwachten, zonder een aantrekkelijk arbeidsvoorwaardenpakket te
bieden? Zo ja, vindt u dat het overplaatsingssysteem kritisch tegen het licht
gehouden moet worden?
Antwoord 9
Het overplaatsingssysteem wordt al enige maanden kritisch tegen het licht
gehouden. Alle medewerkers zijn hiervoor herhaaldelijk en uitdrukkelijk
uitgenodigd input te leveren. Voorzien is dat voorstellen voor aanpassingen
over enkele maanden onderwerp van overleg met de Ondernemingsraad en
de vakbonden zullen zijn.
Vraag 10
Welke concrete invloed hebben uw twee pijlers en topprioriteiten stabiliteit en
werkgelegenheid op het personeelsbestand van uw ministerie?

2

de Volkskrant, «Diplomatie als rustiek tijdverdrijf is voorbij», 11 december 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 10
Prioriteiten in het beleid hebben invloed op het personeel. Dit komt tot
uitdrukking in verschuiving van ambtelijke sterkte van afdelingen en
opleidingspakketten die het personeel worden aangeboden. In de Kamerbrief
over de herziening van het postennet wordt hier nader op ingegaan.
Vraag 11
Heeft uw focus geleid tot aanpassingen van de competenties die gevraagd
worden van het personeel? Zo ja, wat is er aangepast?
Antwoord 11
Door veranderende omstandigheden in binnen- en buitenland wordt bij de
instroom het gevraagde profiel steeds bijgesteld. Aanvankelijk werden vooral
juristen, historici en politicologen geworven. In de loop der jaren kwamen
daarnaast ingenieurs, economen en linguïsten in dienst. Ook worden soms
specialisten op het gebied van actuele thema’s op het gebied van ontwikkelingssamenwerking of ICT geworven. Door om- en bijscholing worden
medewerkers geschikt gehouden/gemaakt voor nieuw gestelde eisen, nieuwe
kennis, talen, enz. Daarnaast kent het ministerie vele trainingen op het gebied
van gedrag, zoals interculturele sensitiviteit, gesprekstechnieken, onderhandelingsvaardigheden, personal performance, assertiviteit, enz.
Vraag 12
Hoe geeft uw ministerie concreet invulling aan de motie Schouw c.s.3 waarin
wordt verzocht in het sociaal flankerend beleid ten behoeve van de inkrimping van het rijkspersoneel zorg te dragen voor een evenwichtig behoud van
jonge ambtenaren?
Antwoord 12
Het Sociaal Flankerend Beleid (SFB) op het ministerie van Buitenlandse Zaken
is ingezet om vrijwillige mobiliteit binnen en buiten Buitenlandse Zaken te
stimuleren. Het SFB staat open voor alle medewerkers. Het zijn overigens
vooral oudere medewerkers die een beroep op het SFB hebben gedaan:
0
personen in de categorie 20 t/m 29 jaar
3
personen in de categorie 30 t/m 39 jaar
3
personen in de categorie 40 t/m 49 jaar
8
personen in de categorie 50 t/m 59 jaar
21 personen in de categorie 60 jaar of ouder.
Vraag 13
Zijn de bezuinigingen op uw ministerie leeftijdneutraal? Zo ja, waar blijkt dat
uit? Zo neen, bent u bereid dat zo spoedig mogelijk tot beleid te maken?
Antwoord 13
Ja. De huidige taakstelling is, zoals bij alle ministeries, ingegeven door de
wens «kleiner maar beter». Bij dat uitgangspunt speelt leeftijd geen rol.
Vraag 14
Hoe weegt u enerzijds het voordeel van meeroulerende HDPO’ers die de
inhoud van het werk uit eerste hand kennen ten opzichte van mogelijke
nadelen anderzijds, waaronder het eventuele gebrek aan professioneel
personeelsbeleid en denkbare belangenverstrengeling van HDPO’ers die zelf
(mee)beslissen over hun volgende functie?
Antwoord 14
HDPO is erg kritisch op vervolgplaatsingen van HDPO’ers om de schijn van
belangenverstrengeling te voorkomen. Over voorgenomen plaatsingen wordt
nadrukkelijk overlegd met de Commissie plaatsingsbeleid II, die onder leiding
staat van plaatsvervangend Secretaris-Generaal en waarin tevens zitting
hebben de Directeur-Generaal Politieke Zaken en vijf door de Ondernemingsraad aangewezen medewerkers. Deze commissie toetst de zorgvuldigheid van
het overplaatsingsproces. Medewerkers van HDPO hebben daardoor eerder
nadeel dan voordeel voor wat betreft hun vervolgplaatsing. In de periode
2007–2011 hebben 9 van de 110 medewerkers van HDPO die zijn overge3

Kamerstuk 32 500 VII, nr. 31.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

plaatst een promotie gekregen (8,18%, terwijl het Buitenlandse Zaken
gemiddelde in die periode 22,56% bedroeg). Daarnaast werden 32 medewerkers van HDPO (29,01%) beneden hun eigen schaalniveau geplaatst.
Vraag 15
Kunt u een overzicht geven van het aantal medewerkers onder de 35 die uw
ministerie verlaten, vanaf het jaar 2000 tot en met 2011, gegevens over de
schalen van het BBRA incluis? Hoe verhouden deze cijfers zich tot andere
departementen?
Antwoord 15
Onderstaande tabel toont de uitstroom tussen 2000 en 2010 van ambtelijk
personeel bij Buitenlandse Zaken, jonger dan 35 jaar, per schaal. De getoonde
cijfers zijn inclusief uitstroom vanwege een overstap binnen de rijksdienst.
Schaal

2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001

2000

3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14 en hoger

–
–
3
6
–
–
–
8
21
6
1

–
2
2
7
1
3
–
8
39
3
–

–
–
4
7
4
2
1
11
35
2
2

–
1
5
7
4
3
5
18
26
4
–

–
3
5
6
–
2
–
12
10
5
1

–
1
7
6
3
1
2
7
11
2
–

–
–
3
6
3
–
1
15
10
4
1

–
2
10
6
2
1
5
7
11
3
–

–
5
11
9
–
2
4
4
5
1
1

–
1
9
9
6
4
2
3
10
2
4

2
4
15
11
3
6
4
5
9
–
1

Totaal uitstroom
< 35 jaar

45

65

68

73

44

40

43

47

42

50

60

Totale uitstroom

210

189

165

158

151

192

182

193

149

179

192

Het beeld van de relatief hoge uitstroom in de schalen 10 en 11, en in
mindere mate schaal 12, is bij veel ministeries terug te zien. In het bijzonder
vertoont de uitstroom bij BZK, EZ, OC&W, SZW, VROM en VWS hetzelfde
beeld.
Vraag 16 en 17
Kunt u een overzicht geven van het percentage van de verlengde contracten
van medewerkers van uw ministerie onder de 35 vanaf het jaar 2000 tot en
met 2011, gegevens over de schalen van het BBRA incluis? Hoe verhouden
deze cijfers zich tot andere departementen?
Kunt u een overzicht geven van het aantal trainees dat is aangenomen vanaf
het jaar 2000 tot en met 2011? Hoe verhouden deze cijfers zich – absoluut en
procentueel – tot andere departementen?
Antwoord 16 en 17
Buitenlandse Zaken neemt jonge medewerkers onder de 35 jaar in tijdelijke
dienst (o.a. uit de opleiding BBBZ) met wie na afloop een vast dienstverband
wordt aangegaan (in 2000: 12; in 2001: 28, in 2002: 18, in 2003: 20, in 2004: 8,
in 2005: 12, in 2006: 24, in 2007: 22, in 2008: 25, in 2009: 19 in 2010: 22).
Van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties werd
onderstaande opgave ontvangen van de instroom van trainees bij start RTP.
Start

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

AZ
BuZa
BZK
DEF
EZ
FIN
JUS
LNV
OCW
SZW
V&W

3
4
12
0
8
13
15
15
6
12
19

2
2
10
0
10
14
14
15
13
10
24

2
5
5
0
9
13
13
15
6
14
31

2
5
8
0
12
13
13
0
6
12
13

0
2
17
0
5
4
10
0
3
6
10

0
2
15
5
4
5
10
5
4
6
28

0
3
28
0
9
6
12
6
5
6
23

0
3
26
0
15
6
15
5
8
6
44

0
3
24
0
15
8
16
10
8
6
40

0
8
21
0
16
11
15
10
10
9
42

0
5
18
0
6
3
13
8
16
9
46

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4

Start
VROM
VWS
R.v.State
Inspecties
Totaal

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

5
7
2
0

3
8
2
0

8
8
2
0

8
7
2
0

4
10
0
0

15
8
0
0

15
8
0
0

15
10
0
0

15
8
0
6

15
8
0
4

15
16
0
0

121

127

131

101

71

107

121

153

159

169

155

Daarnaast neemt Buitenlandse Zaken jaarlijks gemiddeld 15 jonge medewerkers aan in de opleiding BBBZ voor een eigen opleidingstraject. Deze
medewerkers komen na een opleiding en twee jaar goed functioneren in
vaste dienst.
Van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties werd
onderstaand overzicht ontvangen van de doorstroming van trainees bij het
Rijk.
Doorstroom na afloop traineeprogramma per
jaar

2005 2006 2007 2008

2009 2010

Totaal

Aanstelling bij eigen of ander ministerie
Geen aanstelling

88
13

58
13

88
19

90
31

127
26

119
40

570
144

Totaal

101

71

107

121

153

159

714

Doorstroompercentage

85%

82%

83%

74%

83%

75%

80%

cijfers over vaste en tijdelijke aanstelling zijn van eerdere jaren niet volledig beschikbaar. In
2008, 2009 en 2010 was het percentage vaste aanstellingen resp. 59%, 58% en 46%.

De doorstroming van rijkstrainees binnen Buitenlandse Zaken geeft het
volgende beeld (cijfermateriaal slechts beschikbaar vanaf het rijkstraineeprogramma 2003, de programma’s van 2009 en 2010 lopen nog):
Doorstroom na afloop traineeprogramma per jaar

2005

2006

2007

2008

2009

2010

Aanstelling in vaste dienst
Aanstelling in tijdelijke dienst
Geen aanstelling

2
–
3

1
–
1

–
–
2

1
2

1
1
1

1
1
1

Totaal

5

2

2

3

3

3

NB: de jonge instromers die via de opleiding BBBZ bij Buitenlandse Zaken binnenkomen krijgen
bijna allemaal een vaste aanstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

5