Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1535

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2012
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij zes fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling interne energiemarkt, (Kamerstuk 22 112, nr. 1530)
Fiche 2: Mededeling actieplan voor het verminderen van incidentele
vangsten zeevogels in vistuig, (Kamerstuk 22 112, nr. 1531)
Fiche 3: Mededeling «een andere kijk op onderwijs «(Kamerstuk 22 112,
nr. 1532)
Fiche 4: Mededeling blauwdruk Europese wateren (Kamerstuk 22 112, nr.
1533)
Fiche 5: Mededeling inzake verdere integratie van de Europese microstaten (Andorra, Monaco, San Marino) met de EU (Kamerstuk 22 112, nr.
1534)
Fiche 6: Mededeling een maritieme strategie voor de Adriatische en
Ionische Zee
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1535
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1535

1

Fiche: een maritieme strategie voor de Adriatische en Ionische
Zee
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Mededeling van de Commissie aan het Europees parlement, de raad, het
economisch en sociaal comité en het comité van de regio’s inzake een
maritieme strategie voor de Adriatische en de Ionische zee.
Datum ontvangst Commissiedocument
30 november 2012
Nr. Commissiedocument:
COM(2012) 713
Prelex:
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=202196
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board
Niet opgesteld
Behandelingstraject Raad
Raad Algemene Zaken
Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
2. Essentie voorstel
In oktober 2007 heeft de Commissie haar Mededeling inzake een
geïntegreerd maritiem beleid voor de EU (het zgn. «Blauwboek»)
uitgebracht, als kader voor een omvangrijk actieprogramma gericht op
onder andere een meer geïntegreerde aanpak van maritieme aangelegenheden binnen de EU en de afzonderlijke lidstaten. In 2011 heeft de Raad
haar steun uitgesproken voor de «lopende werkzaamheden van de
Adriatische en Ionische lidstaten om de maritieme samenwerking met de
niet-EU-buurlanden in het gebied te versterken». In de «Verklaring van
Limmasol van 8 oktober 2012» is de samenwerking op zeebekkenniveau
voor het EU geïntegreerd maritiem beleid herbevestigd.
Het onderhavige voorstel richt zich op een in 2013 op te stellen coherente
maritieme strategie en een bijbehorend actieplan voor de Adriatische en
Ionische zee. Doel is dat landen rond de genoemde zeeën (de EU lidstaten
Griekenland, Italië en Slovenië, het toetredende Kroatië, de kandidaat
lidstaat Montenegro, de twee potentiële kandidaat-lidstaten Albanië en
Bosnië-Herzegovina) en Servië hun onderlinge samenwerking intensiveren, te beginnen bij de zee. De strategie moet er toe leiden dat lokale,
regionale en nationale actoren grensoverschrijdende partnerschappen
aangaan om de doelstellingen en prioriteiten van de Europa 2020
strategie in de gerichte acties om te zetten. In het bijzonder gaat het om
het duurzaam ontwikkelen en gebruiken van de maritieme rijkdommen.
De strategie zal worden opgesteld langs vier pijlers:
1) Optimalisatie van het potentieel van de duurzame mariene en
maritieme groei (zie mededeling over Blauwe groei (COM 2012) 494,
van 13 september 2012): voorwaarden voor innovatie en concurrentievermogen, zeevervoer, kust- en zeetoerisme, inclusief de benodigde
aandacht voor de beleving (en bescherming) van het cultureel erfgoed
onder water en in de kustgebieden, en aquacultuur;
2) Gezonder zeemilieu, waaronder een goede ecologische toestand, het
behoud van biodiversiteit en vermindering van zwerfafval op zee;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1535

2

3) Een veiliger en meer beveiligde maritieme ruimte;
4) Duurzame en verantwoorde visserij.
De maatregelen zullen volgens de Europese Commissie worden gefinancierd uit bestaande programma’s en zullen geen extra gevolgen voor de
EU-begroting hebben.
3. Wat is de Nederlandse grondhouding ten aanzien van de
bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit van
deze mededeling en de eventueel daarin aangekondigde concrete
wet- en regelgeving? Hoe schat Nederland de financiële gevolgen
in, alsmede de gevolgen op het gebied van regeldruk en administratieve lasten?
De Commissie stelt geen concrete wet- of regelgeving voor. De aangekondigde strategie kan deels van rechtstreekse betekenis voor Nederland zijn.
Voor zover in dit stadium reeds een oordeel over de bevoegdheid,
subsidiariteit en proportionaliteit kan worden gegeven, is dat oordeel
positief. De acties betreffen beleidsgebieden waarvoor de EU een
bevoegdheid heeft (zoals cohesiebeleid, de strategie voor duurzame
ontwikkeling, milieubeleid, het geïntegreerd maritiem beleid en de interne
markt). Aangezien de strategie het aangaan van grensoverschrijdende
partnerschappen betreft, wordt de subsidiariteit als positief beoordeeld,
zolang de lidstaten die aan deze zeeën gelegen zijn niet in staat zijn zelf of
onderling tot een effectief optreden te komen. Ook de proportionaliteit
wordt positief beoordeeld. De maatregelen die worden voorgesteld om de
partnerschappen aan te gaan en de doelstellingen van de Europa 2020
strategie in gerichte acties om te zetten staan in de juiste verhouding tot
het beoogde doel.
Aan het voorstel zijn geen (directe) financiële gevolgen voor Nederland
verbonden. Nederland gaat uit van een heroriëntatie en/of bundeling van
beschikbare middelen voor de betreffende landen zelf. Indien blijkt dat er
toch budgettaire gevolgen zijn aan dit voorstel dan worden deze ingepast
op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform
de regels budgetdiscipline. Nederland meent daarnaast dat de betreffende
landen die meedoen aan het initiatief en vanuit de EU een afweging dient
te worden gemaakt tussen uitgaven dan wel investeringen in duurzame
economische groei enerzijds en de algehele financiële positie van de
betrokken overheden anderzijds.
In Europees verband zal het Meerjarig Financieel Kader voor de EU na
2013 leidend zijn. Hier wordt op dit moment nog over onderhandeld; de
inzet van Nederland hierin is een substantiële vermindering van de
afdrachten. Nieuwe projecten mogen niet ten koste gaan van reeds
lopende projecten of projecten in andere gebieden. Ten aanzien van de
land – zee verbindingen voor transport geldt het Nederlandse standpunt
ten aanzien van de Connecting Europe Facility (Kamerstuk 22 112 nr. 1276)
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland is van mening dat deze mededeling bijdraagt aan verbetering
van zaken die in de Adriatische en Ionische zee tot nu toe onvoldoende
van de grond zijn gekomen, waaronder het formuleren van economische
doelstellingen en de verbetering van de bescherming van het mariene
milieu en instandhouding en beheer van levende rijkdommen. Van belang
is dat de voorgestelde strategie en samenwerking meetbare resultaten op
moet leveren; onder andere ten aanzien van de afspraken over duurzame
visserij onder het nieuwe Gemeenschappelijk Visserij Beleid. De prioriteitstelling voor de intensievere samenwerking tussen EU landen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1535

3

kandidaat- lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten voor een veiligere
en meer beveiligde maritieme ruimte juicht Nederland toe. Dat zal positief
werken voor het geval daar ooit Nederlandse schepen in de problemen
komen en of dreigen te komen.
Het kabinet volgt de ontwikkeling van allerlei op specifieke regio’s gerichte
EU-initiatieven kritisch. Zo is er namelijk ook al een zogenaamd Artikel185-initiatief gericht op onderzoek en innovatie rond de Oostzee, en
onderzoeken geïnteresseerde lidstaten samen met de Commissie de
mogelijkheid voor een soortgelijk onderzoeksprogramma rond de
Middellandse Zee. Dit soort initiatieven, waarbij ook sprake is van een
bijdrage van de Commissie, kunnen wat Nederland betreft een
«bekroning» zijn op al langer lopende samenwerking waarbij ook echt
sprake is van een duidelijk commitment van de betreffende lidstaten. Er
moet echter wel gelet worden op EU-meerwaarde en de rechtvaardiging
voor eventuele inzet van EU-budget, de mogelijkheid om bestaande
samenwerking te versterken in plaats van nieuwe initiatieven te nemen,
en gekeken worden of dergelijke initiatieven het toch al complexe
onderzoekslandschap niet nodeloos ingewikkeld maken. Daarnaast wil
Nederland graag dat er zoveel mogelijk samenhang is tussen deels
overlappende initiatieven op verschillende beleidsterreinen (in dit geval
het marien en maritiem beleid en het onderzoeks- en innovatiebeleid).
Het kabinet is verder van mening dat het opstellen of hebben van een
regionale strategie geen verplichting kan zijn voor de lidstaten. Ook kan
de voorgestelde (EU implementatie-)strategie voor de Adriatische en
Ionische zee naar aard, bedoeling en achtergronden niet zonder meer
worden «vertaald» naar de Noordzee-regio. Het kan in die zin dus niet de
opmaat zijn tot een EU strategie voor de Noordzee. Indien zo’n voorstel
wel volgt is het aan de Noordzeelidstaten om nut, noodzaak en toegevoegde waarde daarvan vast te stellen, mede op basis van een analyse
over de Noordzeeregio door de belanghebbenden in de regio zelf
(bijvoorbeeld de North Sea Commission). Dit standpunt over regionale
(zee)strategieën is (her)bevestigd in de onlangs aangenomen Limassol
verklaring van 8 oktober 2012 over het EU geïntegreerd maritiem beleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 22 112, nr. 1535

4