Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 735

Mensenrechten in het buitenlands beleid

Nr. 149

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 februari 2016
Graag bied ik u hierbij de reactie aan op het verzoek van de vaste
commissie voor Buitenlandse Zaken, d.d. 26 november 2015 inzake de
positie van kwetsbare minderheden in Syrië en Irak. Uw Kamer verzocht
om deze reactie naar aanleiding van de brief die Aramese organisaties op
15 november 2015 aan de Kamer zonden.
Inleiding
In deze Kamerbrief wordt allereerst ingegaan op de algemene
kabinetsinzet voor de situatie van minderheden in Syrië en Irak; daarna
komen de verschillende punten uit de brief van de Aramese organisaties
aan bod: 1) burgerbescherming, humanitaire hulp en ontwikkeling;
2) bijzondere opvang voor christelijke vluchtelingen in Nederland;
3) inbreng in vredesonderhandelingen; en 4) behoud van cultureel
erfgoed.
Kabinetsinzet voor de situatie van minderheden in Syrië en Irak
De moeilijke positie waarin etnische en religieuze minderheden in Syrië
en Irak zich bevinden, in het bijzonder in gebieden die onder controle
staan van ISIS, baart het kabinet ernstige zorgen. Christenen, waaronder
de Aramese, hebben een extra kwetsbare positie, omdat zij relatief klein in
aantal zijn en derhalve een minder stevig beschermingsvangnet hebben.
De positie van minderheden in Syrië en Irak krijgt dan ook uitgebreid
aandacht van het kabinet. Tegelijkertijd moet niet worden vergeten dat
ook meerderheden in deze regio zwaar lijden onder het Assad-regime en
terreurgroepen zoals ISIS. Voor de bescherming van alle burgers in deze
landen is het van het grootste belang dat er een politieke oplossing wordt
gevonden voor de Syrische burgeroorlog en dat terreurgroepen zoals ISIS
via militaire en civiele sporen bestreden wordt. Het kabinet verwijst voor
zijn inzet in dit kader naar de aanvullende artikel 100-brief Nederlandse
bijdrage aan de strijd tegen ISIS d.d. 29 januari 2016 (Kamerstuk 27 925,
nr. 570).

kst-32735-149
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 149

1

Het kabinet stelt zeer regelmatig in internationaal en in EU-verband de
positie van minderheden in Syrië en Irak aan de orde. Op 8 september jl.
deed de Nederlandse Speciaal Gezant voor Syrië dit tijdens een conferentie in Parijs over slachtoffers van etnisch en religieus geweld in het
Midden-Oosten. Zelf sprak ik (18 oktober jl.) op uitnodiging van de Griekse
Minister van Buitenlandse Zaken op de Athens Conference on Religious
and Cultural Pluralism and Peaceful Coexistence in the Middle East over
etnische en religieuze minderheden. Ook de mensenrechtenambassadeur
besteedt tijdens zijn bezoeken aan het Midden-Oosten structureel
aandacht aan vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, meest
recentelijk tijdens zijn bezoek aan Saoedi-Arabië in januari 2016.
Aanvullend steunt het kabinet mensenrechtenverdedigers in o.a. Syrië en
Irak om ondanks de moeilijke omstandigheden hun werk te kunnen blijven
doen.
Ook vervult Nederland multilateraal een actieve rol op het gebied van het
aan de kaak stellen van sektarisch geweld. Via de EU en de VN wordt
aandacht gevraagd voor de positie van religieuze minderheden. Bij de VN
gebeurt dit in de Mensenrechtenraad en de derde commissie, waar de
positie van religieuze minderheden voortdurend de aandacht krijgt en
landen worden aangesproken op schending van de grondrechten van
minderheden. De EU heeft middels de EU-richtsnoeren voor vrijheid van
religie of levensovertuiging een duidelijk kader om op te komen voor
religieuze minderheden. Deze helpen EU-delegaties en ambassades van
lidstaten met het uitvoeren van het EU-mensenrechtenbeleid ten aanzien
van dit onderwerp. Financiële steun voor mensenrechtenverdedigers op
het terrein van godsdienstvrijheid loopt via het European Instrument for
Democracy and Human Rights (EIDHR). Op diplomatiek niveau spreekt de
EU landen in de Arabische regio aan waar sektarisch geweld en aanvallen
op kerken plaatsvinden.
1. Burgerbescherming, humanitaire hulp en ontwikkeling
Via diverse sporen van de internationale coalitie tegen ISIS levert
Nederland een bijdrage aan het creëren van een veilige thuishaven voor
burgers die leiden onder de gruweldaden van ISIS in Syrië en Irak, onder
wie christenen, yezidi’s en soennitische Arabieren. Ook levert Nederland
in de regio een bijdrage aan het verbeteren van de positie van burgers in
het conflictgebied door het leveren van een substantiële humanitaire
bijdrage. Humanitaire hulp wordt geleverd op basis van het humanitair
imperatief en de humanitaire principes. Dit betekent dat hulp gaat naar
hen die dit het hardst nodig hebben, zonder dat daarbij onderscheid wordt
gemaakt op basis van nationaliteit, ras, religie of politieke voorkeur. Op
deze manier doet het kabinet recht aan de religieuze en culturele
verscheidenheid die de regio kenmerkt. In zowel Syrië als Irak zijn
Nederlandse NGO’s actief als World Vision, ZOA en Dorcas, die met
Nederlandse financiering en op basis van de humanitaire principes en het
humanitair imperatief hulp bieden aan mensen in nood. Sinds het
uitbreken van de crisis heeft Nederland ruim 412 miljoen euro bijgedragen
aan humanitaire hulp.
2. Bijzondere opvang voor christelijke vluchtelingen in Nederland
Met betrekking tot de vraag naar bijzondere opvang in Nederland voor
vluchtelingen die in het land van herkomst tot een religieuze minderheid
behoren, hecht het kabinet eraan te benadrukken dat Nederland een
zorgvuldige asielprocedure kent. Hierbij is fatsoenlijke opvang gewaarborgd. Binnen deze opvang bestaan er geen speciale opvangvoorzieningen voor religieuze of andere minderheidsgroepen. Er is echter wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 149

2

steeds aandacht voor het voorkomen van discriminatie van minderheidsgroepen.
3. Inbreng in vredesonderhandelingen
Uiteindelijk zal alleen een inclusieve politieke oplossing voor de conflicten
in Syrië en Irak een duurzame veiligheid voor minderheden kunnen
garanderen. Hier zet het kabinet zich dan ook primair voor in. In Syrië
door steun aan het VN-geleide politieke proces, in Irak door steun aan de
Iraakse overheid en de Koerdische autoriteiten. Het kabinet ondersteunt
bovendien de Syrische oppositie, waarin ook christenen en andere
minderheden vertegenwoordigd zijn. Tijdens gesprekken met de Syrische
oppositie pleit Nederland dan ook voor het belang van inclusiviteit tijdens
de politieke onderhandelingen. Verder levert Nederland een bijdrage aan
informele track II dialogen waaraan ook christelijke minderheden
deelnemen.
4. Behoud van cultureel erfgoed
Internationaal bestaat grote verontwaardiging over de bewuste vernieling
en handel in cultureel erfgoed uit Syrië en Irak. In de EU zijn sanctieregelingen ingesteld die de handel van cultureel erfgoed uit beide landen
verbieden. Nederland bestrijdt deze illegale handel actief. De Douane en
de Erfgoed Inspectie werken nauw samen op het gebied van het naleven
van internationale afspraken, en werken samen met de Politie aan de
bestrijding van illegale handel in cultureel erfgoed.
In de culturele samenwerking met UNESCO is de bescherming van
erfgoed in conflictlanden voor Nederland een prioriteit. Samen met de
Nationale UNESCO commissie werkt Nederland aan de bescherming van
erfgoed in conflictlanden. Zo is er door de Nationale UNESCO commissie,
het ICCROM en het Smithsonian Institute in april 2015 een intensieve
noodhulpcursus georganiseerd voor een internationale groep erfgoedexperts over preventie en eerste hulp na vernieling. Hierbij waren circa
twintig deelnemers uit landen als Afghanistan en Syrië aanwezig. Ook
steunt het kabinet een aantal activiteiten van het Prins Clausfonds op het
gebied van culturele noodhulp. De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap heeft op 22 oktober (Kamerstuk 31 482, nr. 95) en 24 november jl. (Kamerstuk 31 482, nr. 96) uw Kamer geïnformeerd over hoe
Nederland in een internationale context actie onderneemt tegen de
vernietiging van cultureel erfgoed in conflictregio’s.
Tot slot verwijst het kabinet u voor de volledigheid tevens naar de
antwoorden op Kamervragen van 15 juni 2015 (2015Z09713), de Kamerbrief van 22 oktober 2015 (Kamerstuk 31 482, nr. 95) en de Kamerbrief van
15 december 2015 (Kamerstuk 27 925, nr. 565).
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 735, nr. 149

3