Evaluatierapport pilot DigiD-RDA
DigiD versterkt met controle van het identiteitsbewijs

Doelstelling pilot DigiD versterkt met Remote Document Authentication (DigiD-RDA):
1. overheidsdienstverlening te ontsluiten die hogere betrouwbaarheid vereist;
2. snel een oplossing te bieden o.b.v. middelen die al breed beschikbaar zijn;
3. aan te tonen dat de oplossing technisch mogelijk is;
4. ervaring op te doen ten behoeve van het publieke eID-middel.

Opdrachtgever

Hans van Santen

Auteur

Herman Mulder

Versie

1.0

Versiedatum

23-05-2016

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

Versie informatie
Versie
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
1.0

Datum
17-05-2016
18-05-2016
18-05-2016
19-05-2016
19-05-2016
19-05-2016
23-05-2016

Bijzonderheden
Interne notitie met inhoud ter 1e afstemming
Revisie-opmerkingen op inhoud verwerkt
Teksten externe notitie tbv commissie
Eerste conceptrapport
Samenvatting & review Logius verwerkt
Vigerend i.v.m. laatste reviewopmerkingen
Eindversie voor commissie Kuipers

Auteur
Herman Mulder
Herman Mulder
Herman Mulder
Herman Mulder
Herman Mulder
Herman Mulder
Herman Mulder

Verzendlijst
Rol/ Functie
Reviewers RDW
Evaluatiecommissie
Directie RDW
Ministerie van IenM
Logius
BZK

Versiedatum: 23 mei 2016

Naam
Jetske ten Brug, Auke van der Meulen,
Anke Meijer, Marije Stam
Commissie Kuipers
Hans van Santen
Petra de Roover
Nico van der Neut, Matthijs Claessen,
Diepak Atwaroe, Winfried de Valk (cc)
Marc Gerrard (cc)

Versie
0.1, 0.3, 0.5, 1.0
0.4, 0.5, 1.0
0.5, 1.0
0.4,0.6, 1.0
0.4, 0.5, 1.0
0.4, 0.5, 1.0

2

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

Inhoudsopgave
Samenvatting ................................................................................................................................ 4
1
2
3
4
5
6
7

Inleiding ............................................................................................................................... 5
Beschrijving Pilot ................................................................................................................ 5
Werking RDA op hoofdlijn ................................................................................................. 6
Uitkomsten pilot gerelateerd aan de doelstellingen ............................................................. 9
Gebruikerservaringen......................................................................................................... 10
Betrouwbaarheid en veiligheid .......................................................................................... 11
Leerpunten & aanbevelingen RDW ................................................................................... 13

8

Bijlagen
Betrouwbaarheidsonderzoek van PWC naar RDA
Privacy-impactanalyse uitgevoerd door PWC naar RDA
Presentatie 11 april 2016 tijdens bezoek commissie aan Veendam
Memo verschil publiek eID-middel op rijbewijs/NIK en RDA

Versiedatum: 23 mei 2016

3

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

Samenvatting
Naast de pilots met Idensys, iDIN en publieke eID-middelen, loopt er een vierde pilot, waarbij
tijdens het inloggen met een bestaand DigiD account het betrouwbaarheidsniveau wordt ‘opgewaardeerd’. Daarbij wordt aansluitend aan het inloggen met DigiD een extra controle
uitgevoerd aan de hand van niet-zichtbare NFC1-chips in bestaande paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen. Deze techniek wordt Remote Document Authentication (RDA) genoemd.
Elk geldig paspoort en identiteitskaart (ook het oudste in omloop zijnde model), uitgereikt door
een gemeente, heeft al een NFC-chip. En rijbewijzen afgegeven na 13 november 2014. Praktisch elke Nederlander die DigiD gebruikt heeft dus een ‘RDA geschikt’ identiteitsdocument.
Tijdens de pilot is aangetoond dat de RDA-techniek werkt, bestand is tegen aanvallers2 en
DigiD aan een hoger betrouwbaarheidsniveau3 kan helpen om bestaande en nieuwe diensten te
ontsluiten. Zo hebben tijdens de pilot 430 unieke burgers RDA gebruikt om online een voertuig
over te schrijven. Zonder RDA hadden burgers nog naar een kentekenloket moeten gaan. In juni
start een pilot in de zorgsector met medicijngebruik. De pilot is pas sinds april 2016 onder een
breder publiek aangeslagen op het moment dat er een nieuwe release is uitgebracht. Waarbij
naast NFC-USB-kaartlezers ook NFC-smartphones kunnen worden gebruikt (nu nog beperkt tot
Android-toestellen). Wij schatten in dat daardoor op dit moment tenminste 3 miljoen burgers
een voertuig online zouden kunnen overschrijven. Met DigiD en een extra controle van de chip
in hun identiteitsdocument via de NFC-antenne in hun Android smartphone.
Om Logius te ontlasten is de RDA-pilot technisch als een ‘add-on’ gebouwd: er hoefde niets in
de DigiD-infrastructuur van Logius te worden aangepast. Via een bewerkersovereenkomst tussen Logius en RDW, die tot eind 2016 loopt, draait er bij de RDW een RDA-service. Om het
gebruikersvriendelijker te maken voor een breder deel van de bevolking, is integratie in de
DigiD-infrastructuur sterk aan te bevelen. In juni 2016 wordt de DigiD-app van Logius, die al in
kleine kring is beproefd, onder een breder publiek beschikbaar gesteld. Het is de bedoeling dat
die Q4 voor alle burgers beschikbaar komt. Op dit moment voert Logius een impactanalyse uit
om de functionaliteit van de ‘RDA Lezer’-app te integreren in een toekomstige versie van die
DigiD-app. In de impactanalyse worden tevens de aanbevelingen meegenomen ten aanzien van
eIDAS ‘substantieel’, wat we burgers bieden die geen NFC-geschikte smartphone hebben (die
kunnen desgewenst een losse USB-NFC-kaartlezer kopen), hoe de investering en exploitatiekosten beperkt kunnen worden gehouden en hoe het tijdpad voor deze integratie eruit ziet. De
RDA-techniek komt met integratie in de DigiD app beschikbaar voor alle dienstverleners die al
op DigiD zijn aangesloten.
Bij een positief besluit over doorontwikkeling binnen de Logius infrastructuur, worden op relatief korte termijn en tegen relatief beperkte investeringen en exploitatiekosten bereikt:
1. ontsluiting van overheidsdienstverlening die hogere betrouwbaarheid vereist,
2. een logisch groeipad o.b.v. middelen die al breed beschikbaar zijn,
3. het bieden van een oplossing die technisch relatief snel is te realiseren,
4. overbrugging naar en voorbereiding op de volgende generatie publiek eID-middel.

1
2
3

NFC staat voor ‘near field communication’
Penetratietesten door daarin gespecialiseerde, externe bureaus.
Drietal externe onderzoeken naar betrouwbaarheidsniveau, privacy (PIA) en gerichte risicoanalyse.

Versiedatum: 23 mei 2016

4

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

1 Inleiding
Naast de drie pilots Idensys, iDIN en publiek eID-middel op specimen rijbewijs en eNIK, loopt
een vierde pilot waarbij tijdens het inloggen met DigiD een extra controle wordt uitgevoerd aan
de hand van niet-zichtbare NFC-chips in bestaande paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen. Deze controle wordt Remote Document Authentication (RDA) genoemd. Dit document
beschrijft de ervaringen van deze pilot, ten behoeve van de besluitvorming van BZK en het Kabinetsvoorstel. De uitkomsten worden per doelstelling uitgewerkt. Zowel de
gebruikerservaringen als de betrouwbaarheid en veiligheid zijn beschreven. Hierbij zijn zoveel
mogelijk de vragen zoals TNO en Panteia die hebben gehanteerd, gevolgd.

2 Beschrijving Pilot
De doelstellingen van de pilot waren vierledig:
1. overheidsdienstverlening te ontsluiten die hogere betrouwbaarheid vereist;
2. snel een oplossing te bieden o.b.v. middelen4 die al breed beschikbaar zijn;
3. aan te tonen dat de oplossing technisch mogelijk is;
4. ervaring op te doen ten behoeve van het publieke eID-middel.
Door middel van RDA wordt aan het huidige DigiD een controle toegevoegd die het betrouwbaarheidsniveau verhoogt. Gerelateerd aan de doelstellingen van Idensys biedt deze versterking
geen oplossing voor de afhankelijkheid van DigiD, maar biedt het wel een hoger niveau van
betrouwbaarheid. Het kan desgewenst als een terugvaloptie c.q. alternatief dienen voor het geval
dat een burger (bijvoorbeeld wegens vermissing) niet beschikt over een (nieuw) eID-middel. De
doelstelling van de pilot is het beproeven van RDA als extra toegangscontrole voor dienstverleners die gebruik mogen maken van DigiD.
Logius hoefde voor de pilot niets in de infrastructuur aan te passen. De RDW host tijdelijk via
een bewerkersovereenkomst met Logius een zogenaamde RDA service. De eerste dienst die in
september 2015 achter RDA in productie beschikbaar is gekomen is de dienst “Online voertuig
overschrijven”: een particulier kan een voertuig op zijn eigen naam zetten. In oktober 2015 is
een tweede RDW-dienst ontsloten: “Mijn voertuigen bekijken”. Vervolgens is gewerkt aan ondersteuning van meer platforms (naast Windows ook Apple, variëteit aan browsers) en aan een
app die de inzet van een smartphone als NFC-kaartlezer mogelijk maakt. In april 2016 is de app
in de Google Play store opgenomen onder de naam ‘RDA Lezer’.
Diverse organisaties in het BSN-domein hebben laten weten de RDA-service ook te willen uitproberen, zodra een smartphone-app beschikbaar is. Andere organisaties zijn betrokken dan wel
worden geconsulteerd bij een of meer componenten van de realisatie. Zoals BZK, Logius,
RvIG, IenM, DUO, Belastingdienst, VZVZ, SURFnet en marktspecialisten. De ontwikkeling en
het beheer van de RDA-service en de coördinatie van de pilots die met RDA worden gedaan,
vallen tijdens de pilotfase (tot eind 2016) onder de aansturing van de RDW. Logius is vanaf het
begin betrokken. Om bij positieve besluitvorming over voortzetting de overdracht zo snel mogelijk te kunnen realiseren. Tot die tijd wordt de samenwerking bestuurlijk geregeld via een
bewerkersovereenkomst. Zodra voldoende ervaring is opgedaan is het aan de Minister van BZK
om te bepalen of en hoe hij tot versterking van DigiD met de RDA-methodiek wil overgaan.
4

Onder breed beschikbare middelen worden naast paspoort, identiteitskaart en rijbewijs, ook smartphone, DigiD en
bestaande koppelingen van overheidsdiensten aan DigiD bedoeld.

Versiedatum: 23 mei 2016

5

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

3 Werking RDA op hoofdlijn
In een websessie op bijvoorbeeld een PC of Mac wil een burger toegang tot een online overheidsdienst zoals ‘Online voertuig overschrijven’. De dienst vraagt die burger dan eerst om in te
loggen met zijn DigiD-account:

Versiedatum: 23 mei 2016

6

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

Hierna volgt een extra controle middels het hem door de overheid uitgereikte identiteitsbewijs:

Er verschijnt nu een QR-code in de websessie.

Versiedatum: 23 mei 2016

7

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

De camera in een NFC-Android-smartphone, waarop de ‘RDA Lezer’-app uit de Google Play
Store is geïnstalleerd, scant de QR-code. De app leidt de burger door de handelingen.

De authenticiteit en geldigheid van de chip in het tegen de telefoon gehouden identiteitsbewijs
wordt gecheckt tegen overheidsregisters. Bij akkoord krijgt de burger toegang tot de dienst:
Herman Mulder

Voertuig online overschrijven
Versiedatum: 23 mei 2016

8

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

4 Uitkomsten pilot gerelateerd aan de doelstellingen
1. Overheidsdienstverlening ontsluiten die hogere betrouwbaarheid vereist
Tot en met 21 mei 2016 hebben 455 burgers succesvol met DigiD-RDA online een
voertuig overgeschreven op hun naam (€ 9,91). Deze dienst had zonder RDA niet ‘live’
kunnen gaan, omdat het dan aan een voldoende betrouwbaar authenticatiemiddel had
ontbroken, die binnen de huidige wet- en regelgeving past. Burgers vonden hun weg
zonder publiciteitscampagne en zonder toezending van instructies. Daarmee spaarden ze
de gang naar een kentekenloket (veelal postkantoor) uit. Het is gaan lopen sinds de
RDW 7 april jl. een speciale ‘RDA Lezer’-app beschikbaar stelde voor Androidsmartphones met Near Field Communication (NFC). De robuustheid tegen ‘aanvallers’
is vastgesteld middels penetratietesten door twee hierin gespecialiseerde bedrijven. Dat
er voldaan is aan het benodigde betrouwbaarheidsniveau (STORK 3) is extern door
PwC getoetst5. De belangrijkste aanbeveling van PwC om straks ook aan eIDASsubstantieel te voldoen is de inrichting van een 7x24 uur overheidsservice om de vermissing van een identiteitsdocument te melden. Aan de andere drie aanbevelingen van
PwC5 is inmiddels invulling gegeven.
2. Snel een oplossing bieden o.b.v. middelen die al breed beschikbaar zijn
Elke burger die een DigiD-account en een geldig paspoort of identiteitskaart heeft, kan
RDA gebruiken. Ook het rijbewijs kan worden gebruikt, mits dat is afgegeven na 13
november 2014. Burgers hebben een Android smartphone nodig met NFC om de chip
in zo’n identiteitsbewijs te laten controleren. Alleen Samsung bereikt met haar meest
verkochte modellen in Nederland hiermee al ruim 2,7 miljoen burgers. Daar komen de
aantallen van de andere Android-merken nog bovenop. Apple levert NFC mee sinds de
iPhone 6(S)-serie en in modernere iPad’s en Applewatch, maar heeft de techniek nog
niet ‘open’ gesteld voor toepassingen anders dan Apple Pay. Burgers die geen geschikt
Android toestel hebben kunnen een losse USB-NFC-kaartlezer kopen en gebruiken. Bij
eerste gebruik van een ‘RDA-dienst’ installeert zich daartoe na toestemming van de gebruiker vanzelf de benodigde functionaliteit in een internetbrowser.
3. Aantonen dat de oplossing technisch mogelijk is
De RDW heeft eerst als ‘proof of concept’ een basisoplossing beschikbaar gesteld. Gezien de veelheid aan platformen, operating systems, browsers en versies van dit alles is
daarna besloten de oplossing door te ontwikkelen en deze op een marktoplossing te baseren. Te meer omdat daarmee direct ook de stap naar smartphones als ‘kaartlezer’ kon
worden gemaakt. De gebruikerservaring is daarmee fors verbeterd. Randvoorwaardelijk
voor de pilot was dat Logius in de DigiD-infrastructuur voor de RDA-pilot niets hoefde
aan te passen. Om met RDA bij willekeurige overheidsdienst in te kunnen loggen is bij
landelijke invoering nog wel een aanpassing aan de zijde van Logius in de DigiDinfrastructuur nodig. Ook raken nu nog ‘RDA-inloggers’ op de DigiD-pagina in verwarring. Na integratie van de RDA-service binnen de infrastructuur van Logius kan met
RDA bij alle ruim 800 DigiD-diensten worden ingelogd zonder dat de betreffende
overheidsdienst zelf iets heeft aan te passen. En wordt het voor burgers vanzelfsprekend
wanneer het identiteitsbewijs ter extra controle moet worden aangeboden.

5

Zie de afzonderlijk beschikbaar gestelde rapportage betrouwbaarheidsniveau eIDAS en STORK voor DigiD in
combinatie met RDA van PWC.

Versiedatum: 23 mei 2016

9

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

4. Ervaring op te doen ten behoeve van het publieke eID-middel
Ook bij het publieke eID-middel moet met een chip door middel van NFC-technologie
worden gecommuniceerd. Zowel voor de overheid, als voor burgers, is het opdoen van
ervaring met NFC-technologie belangrijk. Als overheid moeten we zicht hebben op de
technisch benodigde en eventueel te verwerven componenten. Burgers willen bij vervanging van devices tijdig rekening kunnen houden met en gevoel kunnen krijgen bij
wat dit voor hen betekent. De pilot met RDA leert een ieder veel.

5 Gebruikerservaringen
1. Grootste verschil qua pilotopzet met eID, iDIN en Idensys-pilots is dat burgers voor
deelname aan de pilot niets vooraf hoeven aan te vragen of te activeren. RDA wordt geactiveerd en gebruikt op het moment dat een burger het écht nodig heeft. Zonder extra
handelingen vooraf (behoudens download van de ‘RDA Lezer’-app). Met een concrete
‘noodzaak’ en ‘aanleiding’: het op zijn naam zetten van een voertuig. Dit verklaart ook
waarom burgers noch vooraf een extra instructie kon worden toegestuurd, noch achteraf
een evaluatielink. Personen die een voertuig hebben gekocht hebben namelijk de plicht
onverwijld het voertuig op hun naam te zetten. Die gaan zich niet eerst voor een pilot
aanmelden. Andersom ook: we kunnen burgers niet in het kader van een pilot vragen
een voertuig aan te kopen en op hun naam te zetten.
2. Tot nog toe hebben 430 unieke burgers spontaan RDA gebruikt om een voertuig op hun
naam te zetten. Het gebruik van de dienst is gaan lopen sinds 1,5 maand geleden de
‘RDA Lezer’-app is gelanceerd. Opvallend zijn de pieken in gebruik op zon- en feestdagen. Er zit een stijgende lijn in het gebruik. Op dit moment gemiddeld 14 geslaagde
voertuigoverschrijvingen per dag met uitschieters boven de 20.
3. Omwille van privacy is op aangeven van de auditor de verwerking van burgergegevens
tijdens inlogtransacties geminimaliseerd en daardoor niet bruikbaar voor evaluatiedoeleinden. Om toch wat gebruikerservaring te verkrijgen heeft de RDW aanvullend een
oproep gedaan aan RDW-medewerkers om in te loggen met RDA. Door bij een tweede
RDW-dienst eigen voertuiggegevens te raadplegen. Het aantal interne gebruikerservaringen (89 geïnteresseerden, 37 zijn begonnen de online enquête in te vullen, 29 hebben
de enquête afgerond) is niet representatief. Mede doordat we ook spontane feedback
van externe gebruikers kregen, valt er inhoudelijk wel voorzichtig enig beeld te geven
qua ervaring:
a. In de regel verloopt de installatie van browserfunctionaliteit op een PC/Mac en
de Android-app met de huidige RDA-release goed.
b. Wellicht omdat nog niet in elk rijbewijs een chip zit, wordt op dit moment vaker het paspoort gebruikt om in te loggen.
c. De huidige tekst op de DigiD-inlogpagina kan RDA-gebruikers momenteel op
het verkeerde been zetten. De onderste keuze-optie “Ik wil inloggen met een
kaartlezer (alleen voor pilotdeelnemers)” kan namelijk alleen worden gebruikt
door pilotdeelnemers eID. Bij positief besluit over RDA lost Logius dit op bij
de integratie van RDA in de eigen infrastructuur.
d. Gebruikers ervaren het inloggen met een extra controle op het identiteitsbewijs
als veiliger dan met DigiD-basis en een redelijke tot zeer goede manier om in
de toekomst in te loggen.
e. Er zijn wat kleinere storingen geweest. Door:
• Het uitwisselen van zogenaamde ‘CRL-bestanden’ tussen RvIG en RDW
(nieuwe ‘releases’ eens per kwartaal) gaat tijdens de pilot nog handmatig

Versiedatum: 23 mei 2016

10

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

•

•
•

waardoor 2x iets mis liep en er met bepaalde paspoorten en identiteitskaarten tijdelijk niet kon worden ingelogd.
GBA-V heeft er een keer uitgelegen waardoor de check op geldigheid (en
vermissing/intrekking) aangeboden paspoort en identiteitskaart niet mogelijk was. Tijdelijk kon men niet inloggen.
Niet ondersteunde browserversies (in de aanloop, verholpen).
Nieuwste Android-versie bleek niet te werken. Is verholpen.

6 Betrouwbaarheid en veiligheid
1. Wordt voldaan aan de afgesproken eisen die verwoord staan in de gebruiksvoorwaarden van DigiD? Meer dan dat: de gebruiksvoorwaarden zijn voor RDA aangevuld en
aangescherpt om aan bevindingen te voldoen die uit de PIA naar voren kwamen.
2. Voldoet de technische voorziening van Logius en RDW aan de BIR? Extern onderzoek
voor RDA loopt nog. Rapport wordt deze maand verwacht.
3. Voldoen de ICT-componenten aan de gestelde technische veiligheidseisen en privacyeisen? Voor zowel de initiële als definitieve oplossingen zijn penetratietests uitgevoerd.
Er is een PIA uitgevoerd door PwC6 waaruit aanbevelingen zijn gekomen. De aanbevelingen zijn als volgt opgepakt:
a. De privacyverklaring op de website van DigiD (bij Logius dus) is uitgebreid
met RDA en rol RDW.
b. Op de RDW-inlogpagina staat nu een link naar de privacyverklaring zoals genoemd onder punt 3.a.
c. Privacygevoelige gegevens zijn verwijderd uit een aanvullende logging die
werd gedaan om bij potentiële security-incidenten gericht actie te ondernemen.
d. Er is een bewaartermijn vastgesteld en gepubliceerd van de gegevens die worden verwerkt.
e. De gebruiker wordt inmiddels beter en vollediger geïnformeerd over zijn gegevens die worden verwerkt dan in de basisversie.
f. De gebruiker wordt inmiddels geïnformeerd over risico’s. En maatregelen die
hij zelf kan treffen om zijn identiteit tegen misbruik te beschermen.
g. Bij het ministerie van IenM loopt een verzoek tot aanvulling van het Reglement
Rijbewijzen dat generiek borgt dat per 1/1/2017 Logius gegevens uit het rijbewijsregister kunnen worden verstrekt ten behoeve van haar authenticatie-taak
binnen de overheid.
h. Er is een nieuw document gemaakt waarin alle koppelvlakken tussen systeemcomponenten bijeen zijn gebracht en welke gegevens tussen die componenten
worden uitgewisseld zodat dit inzichtelijker is voor o.a. toezicht.
4. In welke mate zijn dienstaanbieders en andere betrokkenen duidelijk geïnformeerd over
het doel van de pilot, de gegevens en het gebruik tijdens de pilot? Dienstaanbieders behoefden niet in de volle breedte te worden geïnformeerd omdat het vooralsnog RDWeigen diensten betreft. Wel zijn dienstaanbieders via het DigiD-afnemersoverleg geïnformeerd en zijn geïnteresseerden uitgenodigd in een Klankbordgroep zitting te nemen.
De Klankbordgroep is diverse malen bijeen geweest. Voor de RDA-pilot zijn primair
burgers betrokkenen. De privacyverklaring van DigiD is aangevuld ten behoeve van de
voor RDA te verwerken gegevens. De RDA-pagina heeft een link naar een uitgebreide
‘Veelgestelde vragen’ pagina. Met gebruikersvoorwaarden, hoe de controle werkt, pri6

Zie de afzonderlijk beschikbaar gestelde rapportage PIA DigiD met RDA van PwC

Versiedatum: 23 mei 2016

11

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

vacy-informatie, kaartlezers, smartphones, de software die zich in de browser installeert
(SConnect), wat men zelf aan veiligheid kan doen etc.
5. Zijn er issues opgetreden op het gebied van aansprakelijkheid bij de burger? Nee. Bij de
betreffende dienst zou dat hebben geleid tot een melding van een burger dat hij onterecht een voertuig op naam heeft gekregen. Die trekt direct aan de bel als hij onterecht
een kentekencard thuis krijgt op zijn naam, een vrijwaringsbewijs in zijn berichtenbox
krijgt, wegenbelasting moet gaan betalen of brieven over WA-verzekering, APK etc
krijgt van een voertuig dat niet in zijn bezit is. En waarbij kennelijk zijn authenticatiemiddel zou zijn misbruikt. In het proces zitten dusdanig veel signaalfuncties dat
misbruik snel naar boven komt. Tot op heden is geen enkel signaal dat daarop wijst.
6. Wat is de performance van de techniek? Er zijn geen klachten over de performance.
RDA gedraagt zich volgens verwachtingspatroon gebruikers.
7. Welke aandachtspunten zijn er bij de techniek?
a. Burgers hebben in de regel nog geen USB-NFC-kaartlezers.
b. Deze kaartlezers werken niet op alle devices, zoals tablets.
c. Om deze kaartlezers met alle operating-system-browser-configuraties te laten
werken is zogenaamde ‘middleware’ nodig. Omdat dit een vak apart blijkt heeft
de RDW bij de laatste release daar een licentie op genomen.
d. Smartphones als kaartlezer inzetten zal veel sneller tot brede invoering leiden.
Helaas is dit nu nog beperkt tot Android. Totdat Apple ook zijn NFC ‘open’ zet
voor gebruik door derden.
e. Logius wil RDA primair inzetten om de DigiD-app die eraan komt op te waarderen naar een hoger betrouwbaarheidsniveau. Hiertoe wordt door Logius
momenteel een impactanalyse uitgevoerd. Daarbij is een van de scenario’s zo
snel mogelijk de losse, tijdelijke RDW pilotvoorziening voor RDA zodanig ‘om
te leiden’, dat het functioneel al een geïntegreerd geheel vormt met de rest van
de DigiD-infrastructuur. Opdat RDA voor DigiD-‘afnemers’ (overheidsdiensten) zonder verdere inspanning beschikbaar is via het standaard DigiD‘koppelvlak’. En de gebruikerservaring voor burgers wordt geoptimaliseerd.
f. Als het volume van de RDA-transacties toeneemt (door toename van online
voertuigoverschrijvingen hetzij ontsluiting van nieuwe overheidsdiensten),
moet mogelijk de capaciteit van de service worden opgeschaald.

Versiedatum: 23 mei 2016

12

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

7 Leerpunten & aanbevelingen RDW
1. Zodra er duidelijkheid is over (toetsingswijze aan) het Nederlandse stelsel en normenkader als doorvertaling van eIDAS, wordt aanbevolen opnieuw te toetsen of aan alle
normen kan worden voldaan. Op dit moment blijken verschillende normenkaders en interpretaties te circuleren die tot verschillende wegingen en conclusies van deskundigen
leiden. En omdat geen van de bureaus is geaccrediteerd of aangewezen om het betrouwbaarheidsniveau (van bijvoorbeeld RDA) officieel namens of voor de Nederlandse
overheid vast te mogen stellen, is onduidelijk welke aanbevelingen randvoorwaardelijk
zijn.
2. Zet in op versterking van het huidige DigiD vanaf 2017 tot op STORK 3 / eIDAS ‘substantieel’ door de huidige RDA-oplossing verder te integreren binnen de DigiDinfrastructuur. In juni 2016 wordt de DigiD-app van Logius, die al in kleine kring is beproefd, onder een breder publiek beschikbaar gesteld. Het is de bedoeling dat die in het
vierde kwartaal van 2016 voor alle burgers beschikbaar komt. Op dit moment voert Logius een impactanalyse uit om de functionaliteit van de ‘RDA Lezer’-app te integreren
in een toekomstige versie van die DigiD-app. Waarmee de losse ‘RDA Lezer’-app kan
komen te vervallen. Burgers die daar aan hechten kunnen dan zelf hun digitale identiteit
al meer beschermen (bewustwording), zoals burgers nu ook vrijwillig er voor kunnen
kiezen dat altijd de extra SMS-controle wordt uitgevoerd. En de overheid kan met bestaande infrastructuur en regelgeving alvast meer diensten online aan burgers
beschikbaar stellen.
3. Richt binnen de overheid een 7x24 uur online voorziening in om bij vermissing, diefstal
of misbruik een identiteitsdocument direct te blokkeren. Eerder was binnen de overheid
StopID daartoe bedacht. Mogelijk kan een dergelijke functionaliteit in MijnOverheid
worden ondergebracht.
4. Graag zouden we ook iOS (iPhone)-gebruikers willen bedienen. Apple is een half jaar
geleden op de hoogte gesteld van onze wens. Wellicht helpt een gesprek op een ander
niveau.
5. DigiD versterkt met RDA kan tegen relatief kleine investeringen en exploitatiekosten en
zonder uitrol van nieuwe middelen vanaf 2017 landelijk de online dienstverlening in het
publieke domein op een hoger betrouwbaarheidsniveau brengen. Waarmee zowel burgers als overheid ervaring opdoen met de inzet van wettelijke identiteitsdocumenten als
publiek authenticatiemiddel. En tegelijkertijd naar het hoogste betrouwbaarheidsniveau
doorgegroeid kan worden door een eID-applet aan nieuw uit te reiken identiteitsdocumenten toe te voegen.
6. In 2016 pilots verder uitbouwen met onder andere de zorgsector. In juni start een pilot
om het medicijngebruik van burgers met RDA te ontsluiten.

Versiedatum: 23 mei 2016

13

Evaluatie DigiD-RDA t.b.v. commissie Kuipers

8 Bijlagen
Betrouwbaarheidsonderzoek van PWC naar RDA
Privacy-impactanalyse uitgevoerd door PWC naar RDA
Presentatie 11 april 2016 tijdens bezoek commissie aan Veendam
Memo verschil publiek eID-middel op rijbewijs/NIK en RDA

Versiedatum: 23 mei 2016

14