Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
Inleiding
Met de 38 maatregelen in het Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme blijft het kabinet stevig inzetten op de bestrijding en verzwakking van de
jihadistische beweging in Nederland en het tegengaan van radicalisering. Voor u ligt de vierde voortgangsrapportage inzake de uitvoering van dit
Actieprogramma (conform de gewijzigde motie van het lid Pechtold 29754, nr. 267). Hierin wordt een stand van zaken gegeven over de verschillende
actiepunten en wordt ingegaan op belangrijkste vorderingen geboekt sinds de aanbieding van de vorige voortgangsrapportage op 29 juni 2015.
Ook deze keer is ervoor gekozen om in de vorm van een schematisch overzicht van alle maatregelen de voortgang weer te geven, conform de toezegging
van de minister van Veiligheid en Justitie tijdens het plenaire debat van 11 februari 2015. Per maatregel wordt de stand van zaken gegeven en over de
recente voortgang gerapporteerd. Waar mogelijk en relevant, worden beschikbare aantallen genoemd ter illustratie van de toepassing van maatregelen uit
het Actieprogramma. Aantallen die lopende opsporings- en/of inlichtingenonderzoeken schaden, zijn niet in deze voortgangsrapportage opgenomen.
Het Actieprogramma omvat een overzicht van alle maatregelen die het kabinet inzet in de aanpak van gewelddadig jihadisme. Dit betreft echter geen
statische werkvoorraad, maar is een werkdocument, waarbij voortdurend wordt bekeken waar aanvullingen en aanscherpingen nodig zijn in de aanpak.
Indien van toepassing, gebeurt dit op basis van het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN), waarin een laatste inschatting van de terroristische dreiging
tegen en in Nederland wordt gegeven, en/of nieuwe inzichten en ervaringen uit de uitvoeringspraktijk.

1

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

Nr
1

2

3

1. Risicoreductie jihadgangers
omschrijving
Naar onderkende uitreizigers die
zich aansluiten bij een
terroristische strijdgroepering
wordt een strafrechtelijk onderzoek
opgestart.

Planning
doorlopend
toegepast

Verdachten en veroordeelden voor
een terroristisch misdrijf worden
conform huidige regelgeving direct
geplaatst op de Terroristen
Afdeling (TA).

doorlopend
toegepast

In het kader van het strafrecht
bestaan verschillende
mogelijkheden om terugkeerders
langdurig onder toezicht te stellen.

doorlopend
toegepast

Stand van zaken
In totaal lopen er in Nederland op dit moment
ruim 80 aan jihadisme gerelateerde
onderzoeken naar circa 110 verdachten.
Voor alle onderkende uitreizigers die zich
aangesloten hebben bij een terroristische
strijdgroepering, wordt indien mogelijk een
strafdossier opgebouwd. Het feit dat de
uitgereisden zich in de meeste gevallen in Syrië
of Irak bevinden, bemoeilijkt de opbouw van
een strafdossier. In de situatie dat iemand
terugkeert naar Nederland wordt in beginsel
strafrechtelijk opgetreden.
Er verblijven op dit moment acht verdachten en
veroordeelden op de TA.
Tijdens het AO gevangeniswezen 22 januari jl.
heeft de toenmalige staatsecretaris toegezegd
te bezien of het regime binnen de
terroristenafdelingen (TA’s) van de Dienst
Justitiële Inrichtingen (DJI) meer op maat moet
en kan worden vormgegeven, om de terugkeer
van de aldaar verblijvende gedetineerden naar
de maatschappij beter te kunnen begeleiden.
Met zijn brief van 3 juli jl. heeft de
staatssecretaris de Tweede Kamer
geïnformeerd over zijn voornemen om meer
maatwerk te gaan leveren op de TA. Hiertoe is
een beoordelingsinstrument ontwikkeld met als
doel te kunnen voldoen aan de essentiële
voorwaarde dat per individu een accurate
beoordeling plaatsvindt van het
verspreidingsrisico van radicaal gedachtengoed
en het veiligheidsrisico binnen de PI.
In iedere strafzaak betreffende terrorisme
waarin dat mogelijk is, benut het OM de
mogelijkheid de strafrechter te vragen
voorwaarden aan eventuele voorwaardelijke
schorsing van voorlopige hechtenis, dan wel
voorwaardelijke invrijheidstelling te verbinden
die toezicht op de betrokkenen mogelijk
maken.

Recente ontwikkelingen
In deze rapportageperiode heeft de rechter in twee terrorisme zaken
in eerste aanleg, vonnis gewezen:
Op 8 juni jl. is een teruggekeerde strijder veroordeeld tot
vier jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf vanwege
voorbereidingshandelingen terroristisch misdrijf en
verboden wapenbezit. De verdediging heeft tegen deze
uitspraak hoger beroep aangetekend.
Op 8 september jl. heeft de rechtbank een verdachte
vrijgesproken van het voorbereiden van een terroristische
aanslag vanwege het ontbreken van de overtuiging dat de
intenties van de verdachte terroristisch van aard waren. Het
OM heeft tegen deze beslissing hoger beroep ingediend.
Per 1 november 2015 is er een eerste versie van het
beoordelingsinstrument beschikbaar. Het beoordelingsinstrument
wordt in eerste instantie ingezet als hulpmiddel voor het
Multidisciplinair Overleg-TA (MDO-TA). Dit MDO-TA adviseert over
bijvoorbeeld plaatsing van een gedetineerde in een TA en adviseert
over de plannen van aanpak t.a.v. de gedetineerden in de TA. Het
beoordelingsinstrument wordt gelijktijdig verder doorontwikkeld.

Voorop staat dat de strafrechtelijke interventie in een zaak
uiteindelijk dient te leiden tot een veiligere situatie in Nederland, op
de korte, maar ook op de lange termijn. Het beleid ten aanzien van
de voorlopige hechtenis en voorwaardelijke straffen is hard waar dat
moet, maar ook genuanceerd. Een belangrijk uitgangspunt van het
Nederlandse sanctiebeleid is immers dat de gestrafte uiteindelijk
terugkeert in de maatschappij. Dit betekent dat serieus gekeken
dient te worden naar de vraag of de aard van de strafzaak, het
justitiële verleden en de persoon van de verdachte het mogelijk
maken om over te gaan tot een schorsing van de voorlopige

2

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

4

Onderkende uitreizigers die zich
aansluiten bij een terroristische
strijdgroepering verliezen het
Nederlanderschap.

2015

5

Onderkende uitreizigers met een
niet-EU nationaliteit worden
ongewenst vreemdeling verklaard
(voor het Schengengebied).

doorlopend
toegepast

6

Onderkende uitreizigers met een of
meerdere nationaliteiten die zich
aansluiten bij een terroristische
strijdgroepering worden gemeld bij
de autoriteiten van die landen (van
hun niet-Nederlandse nationaliteit).

onderzoek
lopend

7

Van uitreizigers over wie gegronde
vermoedens bestaan van
aansluiting bij een terroristische
strijdgroepering worden
Nederlandse reisdocumenten
gesignaleerd ter
vervallenverklaring of weigering.

doorlopend
toegepast

a. voorstel tot wijziging van de Rijkswet op het
Nederlanderschap ter verruiming van de
mogelijkheden voor het ontnemen van het
Nederlanderschap bij terroristische misdrijven
(34 016).
b. Voorstel tot wijziging van de Rijkswet op het
Nederlanderschap in verband met het intrekken
van het Nederlanderschap in het belang van de
nationale veiligheid.
Waar onderkende (potentiële) uitreizigers niet
de Nederlandse nationaliteit hebben, kan de
Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) het
verblijfsrecht beëindigen en een inreisverbod of
een ongewenstverklaring opleggen. De
vreemdeling van wie het verblijfsrecht is
beëindigd en die Nederland nog niet heeft
verlaten of is teruggekeerd, kan worden
uitgezet onder regie van de Dienst Terugkeer &
Vertrek. Deze maatregelen worden toegepast
bij vreemdelingen die op basis van een
ambtsbericht van de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst (AIVD) of Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) in
verband kunnen worden gebracht met
jihadisme of een (potentiële) uitreis in dit kader
en ten aanzien van wie de AIVD of MIVD heeft
geconcludeerd dat zij een gevaar zijn voor de
nationale veiligheid.
Bij onderkende uitreizigers die zich aansluiten
bij een terroristische strijdgroepering wordt de
bestaande middelen zoals, signalering via
Interpol Notices, het Schengen Informatie
Systeem (SIS II) ingezet.

hechtenis. Natuurlijk worden daarbij steeds strenge voorwaarden
gesteld.
a. De Eerste Kamer heeft een nader voorlopig verslag vastgesteld.
De regering zal zo snel mogelijk de nadere memorie van antwoord
uitbrengen.
b. Het voorstel is in juli 2015 voorgelegd aan de Raad van State voor
advies. Het advies van de Raad van State is nog niet ontvangen.

In de rapportageperiode betreft het minder dan vijf gevallen.

Het criterium voor het signaleren van een
paspoort onder artikel 23 van de Paspoortwet
is het gegronde vermoeden dat de betrokken
persoon buiten het Koninkrijk handelingen zal
verrichten, die een bedreiging vormen voor
onder andere de veiligheid van Nederland.

Er wordt, in samenwerking met de partners in de Contraterrorisme
(CT)- keten en in samenhang met aanpalende maatregelen,
onderzocht of en waar de bestaande informatie-uitwisselingspraktijk
van politie- en inlichtingendiensten met counterparts in derde landen
kan worden aangevuld dan wel versterkt. Hierbij zal zoveel als
mogelijk is gebruik worden gemaakt van de reeds bestaande
instrumenten en kanalen.
Er zijn sinds december 2013 ongeveer 150 verzoeken gedaan door
de Minister van Veiligheid en Justitie ter weigering of vervallen
verklaring van het paspoort. Het gaat hier om signaleringen van
reeds uitgereisde personen (maatregel 7), maar ook om personen
van wie het gegronde vermoeden bestaat dat ze zullen uitreizen
naar jihadistisch strijdgebied (maatregel 15).

Bij de paspoortmaatregel is recent prioriteit

Er wordt doorlopend gekeken naar de noodzaak van het voortduren

3

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
gegeven aan de personen waarvan het
gegronde vermoeden bestaat dat zij naar
jihadistisch strijdgebied zijn uitgereisd. In deze
gevallen heeft de signalering tot doel om ook
het reizen buiten Nederland te bemoeilijken en
te voorkomen dat er paspoorten worden
uitgegeven op Nederlandse posten in het
buitenland.
8

Onderkende uitreizigers die zich
aansluiten bij een terroristische
strijdgroepering worden geplaatst
op de nationale terrorismelijst.

doorlopend
toegepast

9

Onderkende uitreizigers worden
conform de regels direct
uitgeschreven als ingezetene in de
Basisregistratie Personen (BRP) en
eventuele uitkeringen, financiële
toelagen en studiefinanciering
worden beëindigd. Waar nodig
worden wetten daarop aangepast.

doorlopend
toegepast
wetsvoorst
el is in
consultatie

De maatregel kan worden opgelegd wanneer
het gegronde vermoeden bestaat van
terroristische activiteiten of de ondersteuning
daarvan door betrokken persoon. Deze
maatregel is ter vermindering van de dreiging
die van Nederlanders uit kan gaan die zich
hebben aangesloten bij een terroristische
organisatie. Door personen op de nationale
terrorismelijst te plaatsen, zijn hun financiële
tegoeden bevroren en is het verboden aan hen
financiële en economische tegoeden of
middelen ter beschikking te stellen. Om tot
listing van een persoon over te gaan moeten er
voldoende aanwijzingen zijn dat betrokkene
gerekend kan worden tot de kring van
personen en organisaties, bedoeld in VN VR
Resolutie 1373. Voorts kunnen er operationele
overwegingen zijn om een persoon (nog) niet
voor te dragen voor listing.
De personalia van onderkende uitreizigers
wordt indien mogelijk gedeeld met de
gemeente waarin zij staan ingeschreven. De
betreffende gemeente draagt zorg voor
uitschrijving uit het BRP bij onderkende uitreis,
zodat eventuele financiële toelagen stop
worden gezet. Vanuit de CT-infobox werken
diverse organisaties samen om sociale
uitkeringen, toeslagen en studiefinanciering bij
onderkende uitreizigers stop te zetten.

van de paspoortmaatregel in de individuele gevallen. Wanneer het
gegronde vermoeden niet langer bestaat, wordt de signalering
opgeheven. Dit is inmiddels in ongeveer 20 gevallen gebeurd.
De meest betrokken gemeenten hebben uitgebreide informatie
ontvangen over de toepassing van artikel 23 Paspoortwet en de
inleverplicht. Tevens biedt de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens
(RvIG) op de website een procedurebeschrijving aan ten behoeve
van de gemeenten.
Sinds december 2013 heeft de minister van Buitenlandse Zaken in
overeenstemming met de ministers van Financiën en Veiligheid en
Justitie 27 personen toegevoegd aan de nationale terrorismelijst,
waarvan 9 sinds de vorige voortgangsrapportage.

Sinds november 2013 zijn – door bemiddeling Inspectie SZW – circa
90 sociale uitkeringen stopgezet van onderkende Nederlandse of aan
Nederland te relateren personen die met jihadistische intenties naar
Syrië/Irak zijn gereisd. In geval sprake was van studiefinanciering is
of wordt deze bij onderkende uitreizigers eveneens stopgezet.
Het wetsvoorstel is in consultatie. Op dit moment vindt er zowel
interdepartementale afstemming als afstemming met de
consultatiepartijen plaats. Vervolgens kan het wetsvoorstel na
behandeling in de MR worden verzonden naar de RvS.

Er is een wetsvoorstel in voorbereiding waarin
wordt voorzien in een beëindigingsgrond op
grond waarvan een uitkering, toeslag of
studiefinanciering direct kan worden beëindigd
wanneer iemand is aangemerkt als onderkende
uitreiziger. Deze beëindigingsgrond wordt
opgenomen in alle relevante wetten. Op deze

4

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

10

Het wordt kwaadwillenden
moeilijker gemaakt om aan
aanslagmiddelen te komen.

doorlopend
toegepast

manier wordt het voor de uitvoering eenduidig
wat er in een dergelijk geval moet gebeuren en
kan direct de financiële ondersteuning aan de
onderkende uitreiziger worden beëindigd.
Zelfgemaakte explosieven zijn een wapen voor
terroristen en andere criminelen. Dit komt ten
eerste door de vrije verkrijgbaarheid van
precursoren. De beschikbaarheid van deze
stoffen wordt beperkt middels EU verordening
98/2013 en aanvullende Nederlandse
wetgeving; tevens moeten bedrijven verdachte
transacties, verdwijningen en diefstal melden
bij de overheid.
Bij aanslagen is ook veelvuldig gebruik
gemaakt van vuurwapens. De informatiedeling,
opsporing en inlichtingenverwerving inzake
(pogingen tot) verwerving van
aanslagmiddelen worden geïntensiveerd, met
name wat betreft de verkrijgbaarheid van
vuurwapens in het criminele circuit en de
vermenging van dit circuit met jihadistische
netwerken.
Modus operandi kunnen echter veranderen,
daarom wordt doorlopend onderzoek gedaan
naar bestaande en nieuwe aanslagmiddelen en
methoden en wordt verkend of aanvullende
tegenmaatregelen nodig zijn.

11

Bestuurlijke maatregelen
risicoreductie jihadgangers

advies van
de RvS
ontvangen

12

Consulaire bijstand door
Nederlandse ambassades in
aangrenzende landen.

doorlopend
toegepast

Het wetsvoorstel ‘Tijdelijke wet bestuurlijke
maatregelen terrorismebestrijding’ voorziet in
maatregelen zoals een meldplicht, een
gebiedsverbod en een uitreisverbod ter
bescherming van de nationale veiligheid. De
maatregelen kunnen worden opgelegd aan
personen die op grond van hun gedragingen in
verband kunnen worden gebracht met
(ondersteuning van) terroristische activiteiten.
Het kan voorkomen dat een Nederlander die
terugkeert uit jihadistisch strijdgebied bij een
Nederlandse vertegenwoordiging in het
buitenland om consulaire bijstand vraagt.
Bijvoorbeeld omdat iemand niet (meer) over
een geldig Nederlands reisdocument beschikt

Het wetsvoorstel precursoren is ingediend bij de Tweede Kamer.
Om relevante sectoren bewust te maken van de risico’s van de
verkoop van grondstoffen voor explosieven zal eind 2015 een
tweede informatiecampagne starten en is een E-learning tool
opgeleverd. Meldingen van verdachte transacties worden gedaan bij
het Meldpunt Verdachte Transacties Chemicaliën
(samenwerkingsverband nationale politie en FIOD). Op basis van
een in 2014 uitgevoerde evaluatie zijn in de afgelopen maanden
afspraken gemaakt waarmee 24/7 afhandeling van meldingen
geborgd is (a).
De politie heeft meer aandacht voor de opsporing van handel in
illegale vuurwapens en het bezit en gebruik van automatische
vuurwapens. Hierdoor wordt tevens een betere informatiepositie
gecreëerd. Ten slotte wordt binnen de politie het Technische
Recherche Informatie Systeem (TRIS) uitgerold teneinde de
registratie van vuurwapens en vuurwapenincidenten te verbeteren
(c,d).
Na recente incidenten met vuurwapens, zijn binnen de EU
raadsconclusies aangenomen om aanpak EU wetgeving en
informatiedeling te versnellen. Mede op aandringen van Nederland,
heeft de Europese Commissie een voorstel opgesteld voor een
verordening omtrent deactivering van vuurwapens. De Europese
Commissie stuurt op afronding eind 2015. Daarnaast is de
Commissie bezig om de Europese vuurwapenrichtlijn in 2016 te
herzien (c).
Het advies van de Raad van State is ontvangen. Er wordt gewerkt
aan het nader rapport.

Er zijn geen actuele ontwikkelingen.

5

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

13

14

Een nieuw op te richten exitfaciliteit in Nederland.

2. Interventies uitreis
Bij redelijke verdenking van uitreis
wordt strafrechtelijk ingegrepen.

gereed

doorlopend
toegepast

en terug wil keren naar Nederland. De
diplomatieke vertegenwoordigingen in de
relevante regio’s zijn alert op personen die
terugkeren vanuit jihadistisch strijdgebied. Via
trainingen zijn zij bewust gemaakt hoe te
handelen in dergelijke zaken.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ)
krijgt jaarlijks tienduizenden (telefonische)
verzoeken om consulaire bijstand. BZ kan, in
die gevallen waar zij beschikt over informatie
over personen en/of organisaties die een
mogelijke dreiging vormen voor de nationale
veiligheid, informatie delen met relevante
overheidspartners.
De exit faciliteit (‘Exits’) biedt trajecten aan
voor geradicaliseerde personen die openstaan
voor een alternatief (“spijtoptanten”) om te reintegreren in de samenleving buiten het
jihadistische netwerk. Na een uitgebreide
intake en risico-assessment wordt een plan van
aanpak op maat gemaakt. De faciliteit draagt
zorg voor een geselecteerde pool van experts
en monitort de effectiviteit van ingezette
trajecten.
Inzet van het strafrecht voor wat betreft de
onderzoeken op potentiële uitreizigers is
primair gericht op het voorkomen dat personen
daadwerkelijk afreizen naar het strijdgebied.
Het OM is afhankelijk van signalen vanuit de
politie en vanuit ketenpartners (voornamelijk
op lokaal niveau) die er op wijzen dat personen
niet alleen naar het strijdgebied willen afreizen,
maar dat zij daarbij het doel hebben om deel te
gaan nemen aan de gewelddadige strijd (denk
bijvoorbeeld aan signalen vanuit scholen of uit
de wijk).
Er vindt waar mogelijk strafrechtelijke
interventie plaats om uitreizen te voorkomen.
Dit leidt niet altijd tot strafrechtelijke
vervolging. Wel worden deze zaken opgenomen
in casusoverleggen.

Exits is sinds oktober 2015 gereed om aanvragen voor een Exittraject op te pakken. Zie voor meer informatie over deze faciliteit
bijlage 3.

In deze rapportageperiode zijn geen veroordelingen ter zake te
melden. Wel lopen er diverse strafrechtelijke onderzoeken op dit
terrein.
Bij een redelijke verdenking van uitreis wordt strafrechtelijk
ingegrepen. Op deze manier probeert de overheid zoveel mogelijk te
voorkomen dat geradicaliseerde jongeren uitreizen naar het
strijdgebied in Syrië in Irak. Het OM verricht in deze gevallen
strafrechtelijk onderzoek naar voorbereidingshandelingen voor een
terroristisch misdrijf. Dit heeft tot gevolg dat het OM in sommige
gevallen genoodzaakt is vroeg strafrechtelijk in te grijpen. Dit
vroegtijdig ingrijpen brengt het risico met zich mee dat
strafrechtelijke vervolging niet succesvol kan zijn. Dit is inherent aan
de focus van de huidige terrorismewetgeving op het in de eerste
plaats voorkomen van aanslagen, boven een succesvolle vervolging.

Bij de NP is de kennis m.b.t. de aanpak en het
voorkomen van uitreis geborgd: de

6

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

15

Bij gegronde vermoedens van
uitreis worden de reisdocumenten
gesignaleerd ter
vervallenverklaring of weigering
(inclusief identiteitskaarten).

doorlopend
toegepast

De mogelijkheid een uitreisverbod op te leggen
is opgenomen in het in maatregel 11
genoemde wetsvoorstel “Tijdelijke wet
bestuurlijke maatregelen
terrorismebestrijding”.

Het advies van de Raad van State is ontvangen. Er wordt gewerkt
aan het nader rapport.

Voor
advies bij
de RvS van
het
Koninkrijk

Ter ondersteuning van de maatregel wordt ook
een wijziging van de Paspoortwet voorbereid.
Hierin wordt geregeld dat paspoorten en de
Nederlandse identiteitskaarten van rechtswege
vervallen bij het opleggen van een
uitreisverbod. Tevens wordt het mogelijk om in
dit geval betrokkene een vervangend
identiteitsbewijs te geven.
Potentiële uitreizigers die in beeld zijn, worden
besproken in een multidisciplinair casusoverleg
in het lokale domein. De betrokken partijen
bepalen daar de meest effectieve aanpak. Het
informeren van de directe omgeving door de
lokale overheid kan een onderdeel van de
aanpak zijn. Deze maatregel is gerelateerd aan
maatregel 30, ondersteuning lokale aanpak.
Meldingen van aan jihadisme gerelateerde
kindzaken worden gedaan bij de Raad voor de
Kinderbescherming (RvdK). In voorkomende
gevallen wordt hiervan melding gedaan bij het
veiligheidshuis, waar de RvdK deelnemer van
is.

Het wetsvoorstel betreffende de Paspoortwet ligt voor advies bij de
Raad van State van het Koninkrijk.

In geval van vermoedelijke uitreis
wordt de directe omgeving
gewaarschuwd.

doorlopend
toegepast

17

In geval van vermoedelijke uitreis
waarbij een minderjarige betrokken
is, worden
kinderbeschermingsmaatregelen
getroffen.

doorlopend
toegepast

3. Radicalisering
Indien sprake is van ronselen voor
de gewapende strijd wordt
strafrechtelijk ingegrepen.

Er zijn sinds december 2013 ongeveer 150 verzoeken gedaan door
de Minister van Veiligheid en Justitie ter weigering of vervallen
verklaring van het paspoort (zie ook bij maatregel 7). Sinds de
vorige voortgangsrapportage is prioriteit gegeven aan de reeds
uitgereisde personen.

advies van
de RvS
ontvangen

16

18

strafrechtelijke aanpak (onderzoeken),
informatieve component (bijhouden monitor),
informeren driehoeksoverleggen en
samenwerken in casusoverleg.
In een aantal gevallen is, naast bij gegronde
vermoedens van uitreis, ook bij onderkende
uitreizigers het paspoort gesignaleerd ter
vervallenverklaring om reizen in het buitenland
te bemoeilijken (maatregel 7). Bovendien
wordt detectie bij eventuele terugkeer
vergroot.

doorlopend
toegepast

Deze onderzoeken worden binnen de regionale
recherche opgepakt, dan wel in afstemming
met het dedicated team bij de Landelijke
Eenheid. In alle strafrechtelijke onderzoeken
(zoals bijvoorbeeld uitreis-onderzoeken) waarin

De lokale partners maken in het casusoverleg de afweging of het
opportuun is de directe familie van uitreizigers te
waarschuwen met het doel potentiële uitreis te voorkomen.

In de periode februari 2013 tot 30 oktober 2015 zijn 58 aan
jihadisme gerelateerde unieke kindzaken door de RvdK in onderzoek
genomen. Van die 58 minderjarigen waren er 21 individuele
potentiële vertrekkers en 37 kinderen in gezinsverband.

Er lopen momenteel een aantal strafrechtelijke onderzoeken naar
ronselen voor de gewapende strijd.
In het Contextonderzoek dat op dit moment bij de rechtbank Den
Haag onder de rechter is, maakt opruiing een onderdeel uit van de

7

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

19

Strafrechtelijk ingrijpen bij
haatzaaien en oproepen tot geweld
in extremistisch kader wordt
geprioriteerd.

doorlopend
toegepast

aanwijzingen voor ronselpraktijken worden
aangetroffen, worden deze nader onderzocht.
In politie-eenheden zijn in dit kader
beleidsuitgangspunten, tolerantiegrenzen en
handelingskaders vastgesteld.
Wanneer het OM signalen van mogelijk
strafbaar handelen bereiken, worden deze
onderzocht en waar mogelijk strafrechtelijk
aangepakt.

20

Facilitatoren en verspreiders van
jihadistische propaganda worden in
hun activiteiten verstoord1.

doorlopend
toegepast
advies RvS

In het kader van het Actieprogramma wordt
aan de ‘Rotterdamwet’ (Wet bijzondere
maatregelen grootstedelijke problematiek) de
mogelijkheid toegevoegd om huurders in het
kader van een huisvestingsvergunning te
screenen op o.a. radicaal, extremistisch of
terroristisch gedrag. (c)
De tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen (zie
maatregel 11) ziet ook op het verstoren van
verspreiders en facilitatoren.

21

1

Samenwerken met de islamitische
gemeenschap.

doorlopend
toegepast

Maatschappelijke organisaties en islamitische
gemeenschappen zijn belangrijke partners in

tenlastelegging.
Wanneer het OM kennis neemt van signalen van mogelijk haatzaaien
en/of oproepen tot geweld in een extremistisch kader, zullen deze
worden onderzocht. Alleen in de gevallen waarin dit signaal is te
kwalificeren als een strafbaar feit, zal het OM aan de hand van
maatschappelijke belangen en de omstandigheden van het geval
afwegen of een strafrechtelijk onderzoek geïndiceerd is. Wanneer
het opsporingsonderzoek daarvoor voldoende basis biedt, kan het
OM vervolgens tot strafrechtelijke vervolging overgaan.
In het Contextonderzoek dat op dit moment bij de rechtbank Den
Haag onder de rechter is, maakt opruiing een onderdeel uit van de
tenlastelegging.
Het advies van de RvS is verwerkt in de ‘Rotterdamwet’. Het
wetsvoorstel is ingediend bij de TK (c).
Om nadere invulling te geven aan maatregel 20f wordt in de huidige
procedure van visumverlening beter gekeken naar de mogelijke
risico’s voor de openbare orde en de nationale veiligheid. Hiertoe
worden de behandel(risico) profielen die gebruikt worden bij de
beoordeling van en beslissing op visumaanvragen aangevuld. De
NCTV houdt op basis van open bronnen actief een alerteringslijst bij
van sprekers en/of referenten die extra aandacht vragen in de
beoordeling. De NCTV kijkt doorlopend naar extremistische sprekers
en ook specifiek naar personen of organisaties die betrokken zijn bij
het salafistische lezingencircuit, om vroegtijdig en proactief de komst
van extremistische sprekers te kunnen onderkennen. Het streven is
om – als daar aanleiding toe is - al bij de visumaanvraag een
blokkade op te werpen, met als nadrukkelijke optie om reeds
verstrekte visa– desnoods te elfder ure – in te trekken als zich
nieuwe feiten en omstandigheden voordoen die de toelating van een
spreker tot ons land ongewenst maakt.
In Europees verband vinden de komende periode bilaterale
gesprekken plaats met landen, waarmee reeds wordt samengewerkt
in de aanpak van jihadisme. In deze gesprekken wordt informatie
uitgewisseld over in Europa rondreizende, visumplichtige
extremistische sprekers. Ook zit Nederland een Europese werkgroep
voor die verdere informatie-uitwisseling en goede gebruikmaking
van de bestaande Europese instrumenten verkent.
Het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) krijgt ondersteuning
vanuit het Rijk voor het trainen van imams en moskeebestuurders in

e

Maatregel 20b is in de 2 voortgangsrapportage afgerond.

8

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
het tegengaan van radicalisering. Waar
wenselijk wordt vanuit het Rijk ondersteuning
geboden aan diverse organisaties in hun missie
om de islamitische gemeenschap weerbaarder
te maken tegen radicalisering.

22

23

Versterken van bestaande
netwerken van lokale en landelijke
sleutelfiguren.

Betrokken burgers kunnen rekenen
op steun.

2015/2016

oktober
2015
gereed

Het Rijk ondersteunt de opbouw van
strategische netwerken polarisatie en
radicalisering in gemeenten waar de
problematiek het meest nijpend is. Doel van de
netwerken is om zorg te dragen voor de
(door)ontwikkeling van een breed gedragen
lokale aanpak op basis van onderling
vertrouwen en betrokkenheid tussen partijen.

Burgers en professionals kunnen bij Meld
Misdaad Anoniem (M.) terecht met anonieme
meldingen inzake alle vormen van extremisme,
waarbij sprake is van een strafbaar feit of de
voorbereiding van een strafbaar feit.
Medewerkers van M. zijn getraind over het
onderwerp. Bellers met hulpvragen worden
doorverwezen naar de gemeente, het
Familiesteunpunt Radicalisering, Exits, de
wijkagent of de hulplijn radicalisering van het
Samenwerkingsverband van Marokkaanse
Nederlanders (SMN) (a).
Om gezinnen en families te ondersteunen in
het omgaan met radicaliserende of
geradicaliseerde familieleden is een
Familiesteunpunt Radicalisering opgericht Doel
is radicalisering van broertjes, zusjes of andere
familieleden tegen te gaan en het plegen van
strafbare feiten te voorkomen.

plaatsen waar de problematiek van radicalisering speelt. In deze
training leren zij over achtergronden in het radicaliseringsproces en
hoe te handelen bij vragen, zorgen en signalen van jongeren en
ouders. Tevens organiseert het CMO voorlichtingsbijeenkomsten en
debatten voor moskeebezoekers over achtergronden en het
herkennen van radicalisering. Met de ervaringen die worden
opgedaan in deze projecten wordt bezien op welke wijze ook andere
moskeeën aan trainingen en voorlichtingen mee kunnen gaan doen
en welke rol Rijk en gemeenten hierin kunnen spelen.
In oktober is de opbouw van strategische netwerken polarisatie en
radicalisering in acht gemeenten van start gegaan. Deze netwerken
bestaan uit 15 tot 30 personen, waaronder sleutelfiguren,
jongerenwerkers, moskeebestuurders, schooldirecteuren, politie en
gemeentemedewerkers. Bevordering van deskundigheid en
uitwisseling van kennis en inzichten staan voorop.
Vanuit de politie lopen in meerdere eenheden programma’s in het
kader van handhaving en uitbreiding van netwerken, met bijzondere
aandacht voor de islamitische gemeenschap. Gemeenten maken
onderdeel uit van deze netwerken om overlap op lokaal niveau te
voorkomen.
In de periode januari tot en met september 2015 heeft M. in totaal
77 meldingen met betrekking tot de categorie terrorisme
doorgestuurd naar de opsporingsinstanties. Het grootste deel
hiervan (65 meldingen) had betrekking op radicalisering (a).
In oktober is het Familiesteunpunt Radicalisering van start gegaan.
Medewerkers van dit steunpunt begeleiden ouders en familieleden
en bieden kennis en instrumenten voor de omgang met
geradicaliseerde familieleden. In oktober zijn de eerste
familieondersteuningstrajecten gestart (b).
In het kader van opvoedondersteuning is het plan Weerbaar
Opvoeden opgesteld (c). Met een aantal gemeenten wordt aan
proefprojecten gewerkt om samenwerking tot stand te brengen
tussen professionals, migrantenorganisaties en vrijwilligers. Met
participatief onderzoek wordt verzekerd dat de resultaten in
bruikbare producten worden omgezet voor gemeenten en
professionals. In december vindt de startbijeenkomst voor deze
proefprojecten plaats. De proefprojecten zullen formeel begin 2016
van start gaan.

Netwerken rondom jongeren en hun opvoeders
worden versterkt door het toespitsen van het
opvoedingsondersteuningsaanbod. Met
gemeenten wordt via proefprojecten

9

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

24

25

26
2
3

Ondersteuning
onderwijsinstellingen.

Oprichting expertcentrum
maatschappelijke spanningen en
radicalisering

Gerichte inzet op radicaliserende

doorlopend
toegepast

Oprichting
gereed,
uitvoering
doorlopend

doorlopend

onderzocht welke werkwijzen hierin effectief
zijn.
Voor een adequate aanpak van de
problematiek van radicalisering bij
onderwijsinstellingen krijgen
onderwijsinstellingen ondersteuning wanneer
zij deze nodig hebben. Daarnaast is een
complementaire aanpak opgesteld waarbij
scholen, in de 18 gemeenten waar de
problematiek het meest op scholen speelt, een
ondersteuningsaanbod krijgen vanuit het Rijk.
Het doel van deze complementaire aanpak is
om scholen beter toe te rusten op het terrein
van herkennen, handelen en weerbaar maken
tegen radicalisering.
De politie ziet onderwijsinstellingen als partner,
waarbij actieve samenwerking tussen eenheden
en scholen plaatsvindt als er signalen van
radicalisering of extremistische dreigingen zijn.
De Expertise-unit Sociale Stabiliteit (ESS) biedt
praktijkgerichte expertise gericht op het
tegengaan van radicalisering en spanningen
tussen groepen en het bevorderen van sociale
stabiliteit. De unit investeert in netwerken
onder gemeenten, gemeenschappen en
professionals. Ook levert ESS expertise over
het omgaan met verschillende spanningen die
zich voordeden bij specifieke lokale incidenten.

Gemeenten worden ondersteund bij de

In 18 gemeenten worden scholen (met name MBO en VO
instellingen) o.a. bewust gemaakt van hun zorgplicht richting
leerlingen om radicaliserend gedrag te voorkomen. Ook wordt de
samenwerking tussen scholen en lokale stakeholders (gemeenten,
politie, jeugdzorg, jongerenwerk, ouders) versterkt. Inmiddels zijn in
oktober 2015 in twee gemeenten proefprojecten met de
complementaire aanpak gestart. De eerste scholen in deze
gemeenten worden getraind met specifiek ontwikkelde
trainingsmodules. Ook is de trainerspool uitgebreid en de trainers
zijn inmiddels getraind. In november 2015 vindt een
startbijeenkomst plaats met de overige 16 gemeenten. In een brief
zijn deze gemeenten verzocht om een behoefteanalyse te maken bij
scholen in de betreffende gemeente. Naar verwachting worden in
januari 2016 vervolggesprekken gevoerd met de aangewezen
scholen uit de 16 gemeenten.

De unit bestaat nu uit een tiental experts met kennis van thema’s en
netwerken die raken aan de problematiek van radicalisering en
sociale spanningen. Op 12 oktober jl. zijn de experts, de werkwijze
en de website2 van de ESS officieel gepresenteerd tijdens een
werkconferentie.
Op 12 oktober is de TK ingelicht3 over de ‘Quickscan Radicalisering
en Maatschappelijke Spanningen’. Deze quickscan is uitgevoerd
onder 49 gemeenten en er zijn in 59 gemeenten gesprekken
gevoerd met diverse gemeenschappen. Dit heeft een stroom van
signalen, wensen en verzoeken op gang gebracht. In het komende
halfjaar (tot juni 2016) gaat ESS aan de slag met die gemeenten
waar (urgente) signalen vanuit verschillende onderwerpen bij elkaar
komen. In de periode van januari 2015 tot september zijn daarnaast
in 13 gemeenten 279 docenten en professionals getraind in het
omgaan met (extreme) idealen.
ESS zal de komende verder inzetten op actuele ontwikkelingen zoals
de toegenomen vluchtelingeninstroom. Vanaf 2016 zal de ESS
verder worden uitgebreid zoals aangekondigd in de TK brief
Versterking Veiligheidsketen d.d. 27 februari 2015.
Via een tweetal leerkringen integrale preventieve aanpak

http://www.socialestabiliteit.nl
TK 29754 nr. 323, 12 oktober 2015

10

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
jongeren in lokale risicogebieden.

toegepast

ontwikkeling van een integrale aanpak voor
radicale personen en/of risicobuurten. In
gemeenten vinden leerkringen en focusgroepen
plaats. Radicaliserende jongeren in lokale
risicogebieden worden besproken in de lokale
driehoek. Deze jongeren worden in beeld
gebracht en op basis daarvan vindt gerichte
inzet plaats.

radicalisering worden 28 gemeenten met een verhoogde aandacht
voor radicaliseringsproblematiek ondersteund. Dit zijn begeleide
intervisiegroepen waarvoor een curriculum is ontwikkeld. Er hebben
drie themabijeenkomsten plaatsgevonden (juli, september en
oktober), in november vindt de laatste themabijeenkomst plaats en
in januari 2016 is er een slotbijeenkomst voor evaluatie van deze
serie leerkringen.
Aan negen gemeenten zijn versterkingsgelden voor 2016 toegekend
voor de versterking van hun integrale aanpak van jihadisme. Het
gaat om in totaal 4,8 miljoen euro voor Amsterdam, Arnhem, Delft,
Den Haag, Gouda, Huizen, Rotterdam , Utrecht en Zoetermeer. Het
geld wordt ingezet voor kennisbevordering, vroegsignalering en
daarop tijdig interveniëren, en waar nodig versterking van de
persoonsgerichte aanpak. Ook wordt ingezet op de ondersteuning
van eerstelijnsprofessionals werkzaam in deze gemeenten (jeugden buurtwerk, opvoed- en familieondersteuning, onderwijs) en het
versterken van de positieve netwerken in de directe omgeving van
radicaliserende personen.
Nagenoeg alle focusgroepen (met ouders, sleutelfiguren en
professionals) zijn afgerond en krijgen een vervolg met de opbouw
van de strategische netwerken (zie maatregel 22). De ambities t.a.v.
versterken van een preventieve lokale aanpak krijgen verdere
uitwerking in de besteding van extra gelden voor gemeenten waar
de problematiek het meest nijpend is (zie maatregel 30).

27

&
28

Mobiliseren maatschappelijke
tegengeluiden en versterken
weerbaarheid tegen radicalisering
en spanningen.
Maatschappelijk debat over de
grenzen van de rechtsstaat.

2015/2016

De aanpak om extremistische boodschappen te
bestrijden enerzijds gericht op het ondermijnen
van jihadistische boodschappen en anderzijds
op het versterken van de weerbaarheid van
jongeren Hierbij is nadrukkelijk aandacht voor
het verbinden van nationale initiatieven met
lokale initiatieven.
In bijlage 2 (Moties en Toezeggingen) wordt –
zoals toegezegd door de minister van SZW
tijdens het AO over integratieonderwerpen (4
juni jl.) – nader ingegaan op het mobiliseren
van maatschappelijke tegengeluiden en het
versterken van weerbaarheid tegen
radicalisering en spanningen.

Het proefproject Potentieel Gewelddadige Jihadistische Eenlingen
(PGJE) wordt doorontwikkeld in de politie-eenheid Den Haag.
Daarnaast is gestart met de landelijke uitrol, beginnend bij de
politie-eenheid Oost-Nederland.
In vier gemeenten is de ‘This is me!’-campagne van start gegaan.
Doel is moslimjongeren weerbaarder te maken bij gevoelens van
discriminatie en uitsluiting. Met ‘peer education’ biedt deze
campagne moslimjongeren handvatten om vooroordelen en vormen
van discriminatie te hanteren.
Vanuit het Rijk is ondersteuning verleend aan ‘Jihad, de voorstelling’,
de Nederlandse bewerking van het in België succesvolle toneelstuk.
Het stuk wordt momenteel ontwikkeld en gaat in januari 2016 in
première. Naar schatting worden 20.000 bezoekers bereikt,
waaronder voornamelijk scholieren.
In het onderwijs is vanuit diverse partijen een bruikbaar aanbod
ontstaan voor docenten om het gesprek aan te gaan met leerlingen
over kernwaarden en vrijheden van de rechtsstaat (zie ook

11

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
maatregel 24): met de ‘Roadshow Persvrijheid’ en de
debatprojecten ‘Meten met twee maten’ en de ‘Nacht van de
Rechtsstaat’ worden in 2016 meer dan 1000 scholieren en studenten
bereikt.
In november is met ondersteuning vanuit het Rijk een tweejarig
project van het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders
(SMN) van start gegaan. Dit project richt zich o.a. op training van
vertrouwenspersonen en het organiseren van 30
voorlichtingsbijeenkomsten. De 10 voorlichtingsbijeenkomsten van
het CMO (zie maatregel 21) zijn ook gericht op het vergroten van de
weerbaarheid tegen radicalisering in Nederland. In 2016 wordt ook
met andere partijen ingezet op het bespreekbaar maken van
radicalisering binnen gemeenschappen en het geven van
voorlichting.
29

30

4. Sociale media
Bestrijden van verspreiding van
radicaliserende, haatzaaiende
jihadistische content.

5. Informatie-uitwisseling
Het kabinet ondersteunt de lokale
aanpak in prioritaire gebieden.

doorlopend

Het OSINT team monitort open bronnen op het
internet en sociale media. Daarnaast wordt
gestart met het inrichten van een content
verwijderingsprocedure binnen de Nationale
Politie. In de opstartperiode wordt naast het
uitvoeren van de procedure nauwlettend
gekeken naar de mogelijkheden van vervolging
met betrekking tot de uitingsdelicten, het effect
van de maatregel op de jihadistische beweging
en de omvang van de werkzaamheden.

Politie levert een specialist aan Europol ten behoeve van het daar
lopende internet project. Afstemming en samenwerking op dit thema
tussen Nederland en Europol zal plaatsvinden.

doorlopend
toegepast

Het Rijk en gemeenten werken nauw samen in
de aanpak jihadisme in de prioritaire gebieden.

De ambities ten aanzien van de verdere versterking van de integrale
lokale aanpak krijgen uitwerking in de besteding van de extra gelden
die zijn gereserveerd in de brief “Versterking van de
veiligheidsketen” aan de Tweede Kamer (a, b, c). Deze gelden zijn
vanaf 2016 beschikbaar voor de gemeenten waar de problematiek
het meest nijpend is en worden geoormerkt verstrekt voor het
structureel versterken van de integrale aanpak.
Aan 9 gemeenten is inmiddels 4,8 miljoen euro toegekend voor
2016. Met een aantal gemeenten is de NCTV in gesprek en in de
komende maand worden er een aantal nieuwe gemeenten aan de
lijst toegevoegd. De plannen van de gemeenten richten zich op
kennisbevordering, vroegsignalering en daarop tijdig interveniëren
en (waar nodig) versterking van de persoonsgerichte aanpak.
In het bijzonder wordt ingezet op de ondersteuning van
eerstelijnswerkers werkzaam in deze gemeenten en het versterken
van de positieve netwerken in de directe omgeving van
radicaliserende personen. Afgesproken is om medio 2016 een
bestuurlijk gesprek met de gemeenten die versterkingsgelden

12

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
hebben ontvangen te voeren om de voortgang van de aanpak te
bespreken en vooruit te blikken op voorstellen voor 2017.

31

32

Voortzetting samenwerking tussen
Rijk en betrokken gemeenten.

Versterking coördinatie op de
uitvoering

doorlopend
toegepast

Gereed
doorlopend
toegepast

33

Prioritering financiële aanpak
jihadisten.

doorlopend
toegepast

Rijk en gemeenten werken nauw samen bij de
ontwikkeling en uitvoering van de integrale
aanpak jihadisme op lokaal niveau. Daartoe
vindt regelmatig overleg plaats tussen de
Minister van VenJ, de Minister van SZW, de
Minister van BZK, NCTV, AIVD en de
burgemeesters van de meest betrokken
gemeenten. Het versterken van preventieve
aanpak van radicalisering maakt hier naast de
persoonsgerichte aanpak deel van uit.
Bij de Nationale Politie is een Nationale Staf
Grootschalig en Bijzonder Optreden (NSGBO)
ingericht t.b.v. contraterrorisme. Daarnaast is
door de Koninklijke Marechaussee (KMar) een
Landelijke Staf Grootschalig en Bijzonder
Optreden (LSGBO) jihadisme ingericht.
De NCTV, AIVD, politie en het OM hebben
besloten een geactualiseerd centraal overzicht
van de genomen maatregelen op
persoonsniveau bij de CT-Infobox onder te
brengen (d).
In het kader van voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme wordt
geïntensiveerd ingezet op de financiële aanpak
van jihadisten.
De Financial Intelligence Unit (FIU) zet
capaciteit gericht in op de financiële aanpak
van jihadisten. Bij het Functioneel Parket is een

4

Tot slot wordt onverminderd ingezet op het multidisciplinair
casusoverleg. Overal in Nederland staan daarvoor basisstructuren,
wat het voor gemeenten mogelijk maakt in geval van casuïstiek een
multidisciplinair casusoverleg op te starten. De NCTV ontwikkelt
samen met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid
(CCV) een online instrument met handvatten en tips t.b.v.
gemeenten die starten met een multidisciplinair casusoverleg. Deze
wordt voor eind 2015 opgeleverd.
Bestuurlijke afspraken krijgen uitwerking met de gelden die zijn
gereserveerd voor versterking van de lokale aanpak in de brief
“versterking veiligheidsketen” die op 27 februari 2015 naar de TK is
verzonden (a).
Via de versterkingsgelden, opbouw van strategische netwerken,
scholenaanpak en de persoonsgerichte aanpak wordt intensief
samengewerkt met gemeenten waar de problematiek nijpend is. Met
andere gemeenten wordt samengewerkt door o.a. de leerkringen en
via de samenwerking met de Vereniging Nederlandse Gemeenten
(VNG)4.
Het functioneren van de NSGBO en SGBO’s is de afgelopen maanden
getest en geëvalueerd. Er loopt om traject om waar nodig SGBO’s te
versterken of te trainen. Naar verwachting wordt het NSGBO binnen
de NP medio 2016 in de staande organisatie opgenomen.

De CT-Infobox werkt aan een verbeterd centraal overzicht van de
genomen maatregelen op persoonsniveau. Dit betreft de in de CTinfobox aangemelde personen. Het overzicht zal nog verder worden
uitgebreid.
Er zijn momenteel twee zaken onder de rechter waarbij
terrorismefinanciering (artikel 421 Sr) en overtreding van de
Sanctiewet, onderdeel zijn van de tenlastelegging. Sinds de
inwerkingtreding van artikel 421 in 2013, is dit de eerste maal dat
het OM dit artikel ten laste legt. Op 22 juli jl. heeft de rechtbank
uitspraak gedaan ten aanzien van overtreding sanctiewet. De
betreffende persoon is bij verstek veroordeeld tot een
onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van zes maanden.

Zie ook maatregel 26 voor andere activiteiten rondom de samenwerking tussen Rijk en betrokken gemeenten.

13

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

34

Versterking detectie jihadistische
reisbewegingen.

2015

35

Versterking
deskundigheidsbevordering in de
uitvoering.

doorlopend
toegepast

officier van justitie vrijgemaakt voor het
tegengaan van terrorismefinanciering (a).

De verdediging heeft tegen deze uitspraak hoger beroep
aangetekend.

De FIU deelt informatie met o.a. banken zodat
zij instaat zijn risicotransacties te onderkennen.
Alle meldingen worden bezien op connectie met
jihadisten en facilitatoren (b).

Nederland is binnen de Financial Action Task Force (FATF) betrokken
bij onderzoek naar de financiering van terrorisme, waaronder de
financiering van Foreign Terrorist Fighters (FTF). In het rapport
‘Financing of the Terrorist Organisation Islamic State in Iraq and the
Levant’ (februari 2015) stelt de FATF dat FTF voor ISIS een relatief
beperkte, maar belangrijke bron van financiering vormen.

Zoals afgesproken met de TK in het debat van
4 september 2014 wordt een nieuwe
technische voorziening gebouwd waarmee
bestaande reisgegevensstromen gericht
bevraagd kunnen worden om jihadistische
strijders te kunnen traceren. De OvJ kan deze
technische voorziening bij strafrechtelijk
onderzoek gebruiken om geautomatiseerd de
benodigde reisgegevens te vorderen bij de
KMar en de Douane. In praktijk betekent dit
dat opsporingsgegevens geautomatiseerd
worden vergeleken met reisgegevens, bij een
‘match’ worden de gegevens doorgezonden
naar het OM.
Er wordt ingezet op het delen van eenduidige
communicatie vanuit de overheid, het kennis
delen binnen Nederland en het benutten van
internationale expertise.

Op de FATF joint experts meeting die afgelopen september
plaatsvond in Mexico heeft Nederland een actieve rol gespeeld, o.a.
in werkgroepvoorzitterschap en presentaties. Zo heeft Nederland het
FEC Project Terrorisme Financiering gepresenteerd. Nederland
onderstreepte daar het belang van complementariteit met
inspanningen ten aanzien van FTF evenals samenwerking binnen en
tussen overheden en de private sector.
De afgelopen maanden is de technische voorziening gebouwd, in
samenwerking met de ketenpartners. Begin november is de
voorziening opgeleverd. Het systeem is in functionele en technische
zin gereed voor gebruik. De komende periode wordt de voorziening
in gebruik genomen. Aan de hand van de eerste ervaringen wordt de
voorziening doorontwikkeld en verder verfijnd.

Met ingang van 1 oktober 2015 is het Rijksopleidingsinstituut
tegengaan Radicalisering (ROR, http://ror.nctv.nl ) operationeel. Alle
door de NCTV ontwikkelde opleidingen en trainingen op het gebied
van radicalisering en de bestrijding van gewelddadig jihadisme, zijn
hiermee onder één dak te vinden. Het ROR bedient onder andere de
vreemdelingenketen, jeugdzorg-, welzijns-, veiligheids- en justitiële
sector, maar ook andere instanties binnen de (semi)publieke sector.
Deze verschillende sectoren worden op dit moment benaderd door
het ROR om met hen de opleidingsbehoefte in kaart te brengen.
Alle medewerkers van het OM, voor wie relevant, hebben de
opleiding radicalisering gevolgd. Ook de cursus van het
Studiecentrum voor Rechtspleging (het opleidingsinstituut voor de
rechtelijke macht) is van een hernieuwde update op het
terrorismegebied voorzien en wordt nu door het land heen aan leden

14

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

36

37

Intensivering internationale
samenwerking en aanpak op het
gebied van jihadgangers.

Optimalisering bestaande
signaleringsmiddelen.

doorlopend
toegepast

doorlopend
toegepast

Op internationaal niveau is en wordt de
samenwerking geïntensiveerd. Nederland is in
EU verband actief in de JBZ raad, waar het
actief bijdraagt aan de maatregelen die in EU
verband overeen zijn gekomen. Ook is
Nederland lid van de EU Kopgroep, waarin het
een voortrekkersrol speelt door o.a. aandacht
te vragen voor extremistische sprekers. In EU
kader blijft informatie-uitwisseling en
optimalisering van signaleringsmogelijkheden
een belangrijk punt van aandacht. Zowel de
aanslagen in Parijs als het incident in de Thalys
(augustus 2015) nopen tot verdere
intensivering hiervan.

van de rechterlijke macht gegeven.
In EU verband wordt gewerkt aan de uitvoering van de afspraken die
zijn gemaakt na de aanslagen in Parijs voor het bij voorrang
uitwerken van diverse maatregelen. In dit kader is op 1 juli 2015
een pilot met de Internet Referral Unit bij EUROPOL van start
gegaan. Voor de maatregelen ten aanzien van informatie
uitwisseling/grenstoezicht en vuurwapens wordt verwezen naar
maatregel 10 en 37.
Ook is bijzondere aandacht voor beveiliging in internationale treinen
naar aanleiding het incident met de Thalys in augustus 2015.
Ingezet wordt op een intensivering van maatregelen gericht op de
veiligheid van passagiers door onder ander informatie-uitwisseling
en praktische samenwerking tussen lidstaten, waarbij oog dient te
zijn voor een goede balans tussen veiligheid en vrijheid.

In multilateraal kader is Nederland onder meer
actief binnen het Global Counterterrorism
Forum (GCTF) en binnen de anti-ISIS coalitie.
Sinds september jl. heeft Nederland het GCTF
co-voorzitterschap van de Verenigde Staten
overgenomen. Daarnaast is het in de twee
voornoemde fora co-voorzitter van de Foreign
Terrorist Fighters werkgroep. De inzet van
Nederland in GCTF ondersteunt mede de
internationale implementatie van
Veiligheidsraad Resolutie 2178 die bijdraagt
aan de aanpak van FTF.

Nederland heeft tijdens de GCTF ministeriële bijeenkomst afgelopen
september van de VS het co-voorzitterschap overgenomen van het
GCTF. In het voorjaar 2016 zal Marokko het co-voorzitterschap
overnemen van Turkije, waarna sprake is van een gezamenlijk NLMarokkaanse GCTF voorzitterschap. Accent van het NL-Marokkaanse
voorzitterschap is het bevorderen van de implementatie van de
‘good practices’ die in GCTF-verband de afgelopen jaren zijn
geformuleerd met een focus op het tegengaan van terrorisme en het
voorkomen van gewelddadig extremisme. Bijzonder aandachtspunt
hierbij de komende tijd is het thema strafrechtelijke aanpak en deradicalisering. NL en Marokko zullen hieraan vanuit de GCTF Foreign
Terrorist Fighters (FTF) werkgroep aandacht aan besteden.

Insteek van het Actieprogramma is om het
gebruik van bestaande informatiesystemen te
versterken. Het gaat hier om systemen als het
Schengen Informatiesysteem (SIS II), het
nationaal opsporingsregister en Interpoldatabank waarin gestolen en vermiste
reisdocumenten worden geregistreerd.

Verder neemt Nederland het initiatief om de kennis en expertise, die
op verschillende internationale fora wordt gedeeld, te bundelen en
deze op coherente wijze weer te delen met nationale ketenpartners
of andere landen. Mede in dat kader wordt, onder aanvoering van
Nederland, een vervolgonderzoek uitgevoerd naar de wijze waarop
lidstaten zich hebben geweerd tegen terroristische reisbewegingen.
Het eerste onderzoek is in 2013 uitgevoerd en begin 2014
gepresenteerd aan de JBZ-raad. In het vervolgonderzoek wordt
geïnventariseerd in welke mate er internationaal vooruitgang is
geboekt en wat lidstaten nog van elkaar kunnen leren.
Een belangrijke maatregel is het beter controleren van de
Schengenbuitengrenzen. Doel is dat door een intensivering van de
controles gesignaleerde jihadisten beter gedetecteerd kunnen
worden bij in- en uitreis van het Schengengebied. Een van de
systemen die hierbij gebruikt wordt is de Stolen and Lost Travel
Documents database (SLTD) van Interpol. Per juni 2015 is de SLTD
aangesloten op de 1e lijn grenscontrole (b). Daar waar bij de

15

Bijlage 1: Vierde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

38

Versterking proactieve informatieuitwisseling.

doorlopend
toegepast

Proactieve informatie-uitwisseling is het
fundament van de effectieve aanpak van
jihadisten. Dit geldt voor zowel op nationaal
niveau (signaleren van geradicaliseerde
personen met het concrete voornemen tot
uitreis), als op internationaal niveau
(detecteren van de reisbeweging). Nederland
zet in op een integrale benadering waarbij
informatie uit verschillende bronnen aan elkaar
worden verbonden. Dit vereist goede
afstemming en sluitende afspraken tussen
nationale ketenpartners en met andere
lidstaten.

grenscontrole de reisdocumenten worden bekeken, wordt
automatisch ook het SLTD geraadpleegd. Dit houdt een belangrijke
verbetering van de grenscontroles in.
Nederland zal tijdens het voorzitterschap van de EU het voortouw
nemen in het versterken van de (internationale) informatieuitwisseling. In dit kader wordt in februari 2016 een hoog ambtelijke
bijeenkomst op het onderwerp ‘terroristische reisbewegingen’
georganiseerd. Het verbeteren van de informatie-uitwisseling is
hierin een belangrijk agendapunt.
Daarnaast zal er op nationaal niveau een multidisciplinaire
werkgroep ‘reisbewegingen’ ingesteld worden, die zich onder andere
zal richten op onderwerpen als informatie-uitwisseling en de keten
van detectie en signalering van reisbewegingen.

16