Basisdocument resultaten brandweerstatistiek
Landelijke rapportage │ maart 2018

Notitie Brandweerstatistiek

Een weergave van de eerste aanzet voor een methode die leidt tot valide en betrouwbare feiten over de
brandweerorganisatie waar landelijk inzicht aan kan worden ontleend, gebaseerd op de informatiebehoefte zoals
vastgelegd in de bestuurlijk opdracht tot het onderzoek brandweerstatistiek en beleving brandweerpersoneel, en
aangeleverd door de afzonderlijke brandweerorganisaties uit de 25 veiligheidsregio’s. Rapportage is samengesteld door
drs. J.P. Meerenburgh en Prof. dr. A. Felling.

Inhoud
Resultaten in één oogopslag............................................................................................................................... 3
1.

Achtergrond ................................................................................................................................................... 5
Aanleiding ........................................................................................................................................................... 5
Doel..................................................................................................................................................................... 5
Opmerkingen ...................................................................................................................................................... 5
Leeswijzer ........................................................................................................................................................... 6

2.

Methode ......................................................................................................................................................... 7
Beperkingen ........................................................................................................................................................ 8

3.

Resultaten ...................................................................................................................................................... 9
Kazernes en posten............................................................................................................................................. 9
Personeel .......................................................................................................................................................... 10
Opkomsttijden .................................................................................................................................................. 11
Arbeidsomstandigheden................................................................................................................................... 12

Bijlage: afkortingen ............................................................................................................................................... 13
Resultaten (Deel 2: gegevenssheets bij de vragen) .............................................................................................. 14

2

Resultaten in één oogopslag
In de bestuurlijke opdracht is aangegeven dat het deel statistiek een voorstel doet voor een werkwijze met als
doel de regionale brandweergegevens, op ieder moment, te kunnen ontsluiten ten behoeve van een landelijk
beeld’. Die voorgestelde methode genereert gegevens op de navolgende thema’s om te voorzien in die
informatiebehoefte. Door het beantwoorden van de vragen die in de stuurgroep gezamenlijk zijn geformuleerd
wordt navolgend in één oogopslag duidelijk welke antwoorden op basis van de informatie die veiligheidsregio’s
aanreikten zijn te geven.

Kazernes en posten

Vraag:
Antwoord:
Vraag:
Antwoord:
Vraag:
Antwoord:

Hoeveel kazernes en posten zijn er?
Per 1 januari 2018 telt Nederland 951 brandweerkazernes en –posten van waaruit in
2017 130.000 keer is uitgerukt.
Hoeveel zijn er tussen 2009-2017 gesloten?
In 2014 waren er 957 brandweerkazernes en -posten. Sinds 2009 zijn 21 kazernes
gesloten. Enkelen daarvan zijn heropend op een nieuwe locatie of samengevoegd.
Hoeveel zijn er tussen 2009 –2017 geopend?
Er werden in de gehele periode 2009-2017 14 nieuwe brandweerkazernes geopend.

Personeel

Vraag:
Antwoord:

Vraag:
Antwoord:

Vraag:
Antwoord:

Vraag:
Antwoord:

Hoeveel repressieve brandweermensen zijn er?
Er is geen eenduidig en strikt beeld te geven van het totaal aantal mensen in
repressieve functies bij de brandweer. De reden daarvoor is dat veiligheidsregio’s geen
eenduidige definitie van repressief gebruiken. Dat leidt tot verschillen in de uitkomsten
tussen de telling in het kader van de uitvraag brandweerstatistiek (24.528
medewerkers in repressieve dienst) en de hoeveelheid repressieve brandweermensen
waarvan de regio’s aangaven dat zij de enquête van het belevingsonderzoek moesten
ontvangen (22.969 repressieve medewerkers). Om meer scherpte in deze telling te
krijgen, is het nodig in de toekomst nog beter de term ‘repressief brandweermedewerker’ te definiëren zodat regio’s deze eenduidig(-er) kunnen toepassen.
Hoeveel repressieve mannen en vrouwen zijn er bij de brandweer?
In percentages (wordt uitgekomen op een repressief personeelsbestand waar 94%
man en 6% vrouw is. Dat komt overeen met het resultaat dat is af te leiden uit de
respons op het belevingsonderzoek.
Welk personeelsverloop is er de afgelopen jaren geweest?
Over het geheel is in de periode vanaf 2015, bij de veiligheidsregio’s die deze cijfers
konden aanleveren, geen forse toe- of afname in het repressieve personeel te zien. Het
blijkt dat de bezetting landelijk gezien tussen 2015 en 2016 vrij constant is, waarbij
enkele veiligheidsregio’s wel meer of minder afname tonen in de hoeveelheid
repressieve medewerkers ten opzichte van dit landelijke beeld. In het laatste jaar
(2017) is naar verhouding een lichte stijging van de hoeveelheid personeel te zien van
circa 6.5 %.
Wat is de verhouding beroeps/ vrijwillig?
Uit de gegevens van het SPI blijkt dat de repressieve brandweer eind 2017 bestond uit
25% beroeps en 75% vrijwillig repressief personeel.

Opmerking: de rapportage van de gelijktijdige meting ‘Strategisch Personeels Inzicht brandweer’ (SPI) geeft meer
gedetailleerde informatie (zowel in een landelijk als in regionale beelden) over het (repressieve) personeel dat werk
voor de brandweer verricht. Zij geeft onder meer inzicht in de personeelsopbouw. Deze rapportage is medio mei
2018 beschikbaar.

3

Opkomsttijden

Er zijn drie gegevensbronnen die op dit moment in ontwikkeling zijn en kwantitatieve gegevens bevatten
over opkomsttijden. Het gaat om de gegevensverzameling van het CBS op dit vlak, het onderzoek van de
Inspectie J en V naar de inrichting van de repressieve brandweerorganisatie en het te ontwikkelen
programma Business Intelligence bij het IFV. Van de eerste twee worden medio 2018 de resultaten
verwacht. Het belevingsonderzoek gaat in op de beleving die de repressieve brandweermensen hebben
bij de opkomsttijden in relatie tot hun repressieve werk. Zowel de landelijke rapportage als de regionale
beelden rapporteren hierover.

Arbeidsomstandigheden (beroepsziekten, PPMO en arbeidshygiëne)

Vraag:
Antwoord:

Vraag:
Antwoord:

Vraag:
Antwoord:

Vraag:
Antwoord:
Vraag:
Antwoord:
Vraag:
Antwoord:

Hoeveel meldingen van PTSS zijn bekend bij de regionale brandweer organisaties?
7 van de 25 regio’s geven aan PTSS te registreren en er (vermoedelijk) mee te maken te
hebben. De overige regio’s stellen dat dit bij hen niet bekend is, niet geregistreerd
wordt, of doen een beroep op het medisch geheim waardoor deze aantallen volgens
hen niet te overleggen zijn. De uitvraag leverde 11 meldingen van (vermoedelijk) PTSS
in 5 regio’s. Deze zijn verdeeld over de periode vanaf 2014. Daarvòòr is geen informatie
beschikbaar.
Hoeveel meldingen van ziekten als gevolg van het werken met gevaarlijke stoffen zijn
bekend bij de regionale brandweerorganisaties?
5 regio’s registreren of er meldingen zijn van repressieve brandweermensen die ziek
zijn (vermoedelijk) als gevolg van het werk met gevaarlijke stoffen. Andere regio’s
registreren niet, geven aan dat hier geen bekendheid over is, of beroepen zich op het
medisch geheim. In 2017 zijn voor het eerst twee meldingen waar te nemen in twee
regio’s van medewerkers die mogelijk ziek zijn geworden door het brandweerwerk met
gevaarlijke stoffen.
Hoeveel PPMO-testen zijn sinds de invoering ervan in de regio’s afgenomen?
Sinds de invoering (2014) is 20.468 keer de PPMO test afgenomen. 5 regio’s konden
geen gegevens aanleveren omdat deze volgens hen er niet waren of onvoldoende
betrouwbaar waren om te vermelden. In 2014 waren testresultaten van 6 regio’s
beschikbaar, in 2015 konden 13 regio’s deze resultaten aanleveren en in 2016 en 2017
is een stabiel patroon te zien van 17 regio’s die testen afnamen en de geregistreerde
gegevens konden melden.
Hoeveel keer is de testuitslag in de periode 2014-2017 G0 (geslaagd)?
18.620 keer was in de periode 2014-2017 de PPMO-uitslag G0. Dat is (afgerond) een
positief landelijk slagingspercentage van 91%.
Hoeveel keer is het testresultaat O2 (niet geschikt voor de uitruk)?
In de periode 2014-2017 is landelijk 29 keer een O2 als resultaat bevonden. In
percentages is dat 0,1%.
Wat is de beleving bij schoon werken en arbeidshygiëne?
‘Schoon werken en arbeidshygiëne’ werd oorspronkelijk genoemd als ‘statistiekdeel’
maar is vanwege de informatiebehoefte die zich op de beleving concentreert,
opgenomen in het belevingsonderzoek. Voor de statistiek wordt verwezen naar de
rapportage ‘Belevingsonderzoek repressief brandweerpersoneel’ (mei-juni 2017, AEF).

4

1. Achtergrond
Aanleiding
Op 16 maart 2016 heeft het Veiligheidsberaad bestuurlijk opdracht gegeven voor het opzetten en uitvoeren
van een onafhankelijk en (wetenschappelijk) valide onderzoek onder repressief brandweerpersoneel. Dit
onderzoek ‘moet inzichtelijk maken hoe de brandweer op een aantal urgente thema’s ervoor staat en hoe de
beleving en ervaring is van het beroeps- en vrijwillig brandweerpersoneel in relatie tot hun werk’.
In die bestuurlijke opdracht is onderscheid gemaakt tussen een belevingsonderzoek en een onderzoek
brandweerstatistiek. Het belevingsonderzoek heeft als opdracht: ‘Maak via de veiligheidsveiligheidsregio’s
inzichtelijk in welke mate brandweermensen (on)tevreden zijn in relatie tot hun brandweerwerk en formuleer
daarover een landelijk beeld’. Het statistiekonderzoek heeft als opdracht: ‘Implementeer een werkwijze met als
doel de regionale brandweergegevens, op ieder moment, te kunnen ontsluiten ten behoeve van een landelijk
beeld’. Deze notitie geeft de resultaten van het statistiekonderzoek weer.

Doel
Het doel van de bestuurlijke opdracht is om ‘inzicht te krijgen in regionale en landelijke ‘prestaties’ en
belevingen van de brandweer door bij veiligheidsregio’s gegevens te verzamelen op het gebied van
brandweerstatistiek en ten aanzien van de beleving van repressief brandweerpersoneel op specifieke thema’s
en items, en deze (in samenhang) te analyseren’. Daarmee wordt een eerste stap gezet in het landelijk
verzamelen van eenduidige en onomstreden gegevens/statistiek, waarbij zowel methode als uitkomst zo
betrouwbaar mogelijk is. Zowel de methode als die uitkomst zijn gelegitimeerd door Raad
Brandweercommandanten, Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers en vakbonden, waardoor partijen op basis
van uitkomsten die zij omarmen een eigen mening kunnen vormen over de brandweer en daarover met elkaar
in gesprek kunnen gaan. Deze statistieknotitie is te zien als een eerste stap in de opzet van een methode voor
meerjarige verzameling en rapportage op brandweerstatistiek. Niet alle gegevens zijn –om uiteenlopende
redenen- nu compleet of compleet te maken. De bedoeling is de komende jaren samen met de partijen deze
opzet verder te verfijnen en door te ontwikkelen.
2017 is het jaar waar de meeste gegevens over verzameld konden worden. Om die reden is door de stuurgroep
besloten op alle thema’s van deze statistieknotitie het jaar 2017 als nulmeting te hanteren. Dit mede in het
licht van de ambitie om zowel het statistiek als het belevingsonderzoek van longitudinale aard te laten zijn met
de bedoeling op termijn trends en ontwikkelingen te zien.

Opmerkingen
Het belevingsdeel is opgenomen in het ‘Belevingsonderzoek repressief brandweerpersoneel’ (mei-juni 2017,
AEF). Deze notitie brandweerstatistiek geeft invulling aan het statistiekdeel uit de bestuurlijke opdracht en de
bijbehorende uitgewerkte startnotie. De notitie toont de antwoorden die veiligheidsregio’s in december 2017
aanleverden na een digitale oproep om een aantal vragen over de hoeveelheid kazernes, over het personeel,
over het Periodiek Preventief Medisch Onderzoek (PPMO) en over meldingen rondom brandweerwerk
gerelateerde- arbeidsziekten te beantwoorden. Er liggen zeker raakvlakken tussen het belevingsonderzoek en
deze statistieknotitie.
In de door alle partijen geaccordeerde startnotitie is vastgelegd dat in de zoektocht naar een betrouwbare en
werkbare methode om de gegevens bij de veiligheidsregio’s landelijk te ontsluiten, het wenselijk is gebruik te
maken van bestaande methoden en gegevensbestanden die kwalitatief goede gegevens leveren. Dit vanuit het
credo ‘geen dubbel werk doen’. Voor deze gekozen dataverzamelingsmethoden in deze statistieknotitie
betekent dit dat:
1.

Aansluiting is gezocht bij het gegevensbestand van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
(onderdeel opkomsttijden). Er heeft binnen dit statistiekonderzoek geen eigenstandige uitvraag op
opkomsttijden plaatsgevonden. Er wordt één op één aangesloten bij de gegevens die medio maart
2018 door het CBS vrijgegeven worden en waar het CBS ruime ervaring heeft in het ontsluiten en
samenstellen van deze data.
5

2.

3.

4.

Aansluiting is gezocht en afstemming heeft plaatsgevonden met de gelijktijdige uitvraag binnen het
project Strategisch Personeels Informatie (SPI) van Brandweer Nederland (onderdeel personeel).
Medio mei 2018 brengt SPI deze dataverzameling uit. In deze notitie wordt gerapporteerd over de
personele gegevens die niet middels het SPI-onderzoek opgehaald werden, maar wel deel uit maakten
van de informatiebehoefte van de partijen.
Verkend is welke initiatieven op het gebied van gegevensverzameling en -analyse (business
intelligence) binnen het kennisinstituut voor de veiligheidsveiligheidsregio’s –het Instituut Fysieke
Veiligheid (IFV)- concreet worden ondernomen die invulling (kunnen) geven aan de
informatiebehoefte en de behoefte aan een structurele werkmethode. Dit programma is volop in
ontwikkeling en deze statistieknotitie levert daartoe input.
Rekening gehouden wordt met andere onderzoeken die betrouwbare gegevens opleveren waar in de
informatiebehoefte uit deze bestuurlijke opdracht kan worden voorzien. In dit geval gaat het specifiek
om het onderzoek dat de Inspectie Justitie en Veiligheid in 2017 uitvoerde naar de inrichting van de
repressieve brandweerorganisatie, waar in het bijzonder het thema ‘opkomsttijden’ een belangrijke
plek heeft gekregen. Rapportering daarvan heeft nog niet plaatsgevonden.

Bij de afzonderlijk beschreven thema’s wordt nader ingegaan op de informatie die via de wegen als genoemd
bij 1 tot en met 4 kan worden verkregen.

Leeswijzer
Deze statistieknotitie geeft aan op welke thema’s partijen een behoefte hebben aan concreet ‘cijfermateriaal’.
De notitie zet per thema uiteen welke vragen de partijen daarover stelden, welke methode is gebruikt om tot
die cijfers te komen en benoemt waar de beperkingen in dat cijfermateriaal liggen. Het eerste deel in het
hoofdstuk ‘Resultaten’ geeft ‘woorden aan de cijfers’, de gegevenssheets in het tweede deel maken via figuren
en grafieken de resultaten visueel inzichtelijk.
Belangrijk om op te merken is dat voor een deel van de informatiebehoefte op het thema ‘personeel’ wordt
verwezen naar de rapportage die de brandweer in het kader van het landelijke project SPI1medio mei 2018
uitbrengt (zie daarvoor kolom 4 in overzicht 1: thema, uitgewerkte vraag en methode voor
vraagbeantwoording). Deze rapportage geeft eveneens een cijfermatige benadering van de personele
werkelijkheid, gebaseerd op de gegevens die regio’s zelf aanleveren.
Voor de kwantitatieve gegevens rondom opkomsttijden wordt aangesloten bij de gegevens die het CBS
daarover verzamelt en rapporteert. De ervaring met, en beleving bij de repressieve opkomsttijden is
meegenomen in de vragenlijst die in het kader van het belevingsonderzoek onder het repressieve
brandweerpersoneel is uitgezet. Daarover wordt in het ‘Belevingsonderzoek repressief brandweerpersoneel’
(mei-juni 2017, AEF) gerapporteerd. Verder ligt er een directe relatie met het landelijke onderzoek Strategisch
Personeels Inzicht, dat medio mei 2018 beschikbaar komt.

1

De SPI- en de brandweerstatistiek-uitvraag zijn in december 2017 gecombineerd naar de veiligheidsregio’s verzonden.
Deze afspraak is gemaakt om regio’s niet ‘dubbel’ te belasten met een uitvraag op hun personele gegevens.
6

2. Methode
Onderstaand overzicht geeft aan via welke vraag en met welke methode per veiligheidsregio is uitgevraagd om
tot een set aan gegevens te komen waarmee de vragen te beantwoorden zijn.

1

2

Thema
bestuurlijke
opdracht
Kazernes en
posten

Specificatie in de
stuurgroep

Vragenlijst

Bron/ Methode

Hoeveelheid door de jaren
heen

Eigen digitale uitvraag

Personeel

Hoeveelheid repressief
personeel door de jaren
heen (verloop)
Hoeveelheid man/vrouw
repressief (door de jaren
heen)
Hoeveelheid
vrijwillig/beroeps
Hoeveelheid in
manschap/onderofficier/
officier
Hoeveelheid per
leeftijdscategorie

Hoeveel zijn er december 2017?
Hoeveel posten zijn gesloten?
Hoeveel posten zijn verplaatst?
Hoeveel posten zijn erbij gekomen?
Hoeveel repressieve werknemers zijn er
december 2017?
Splits de hoeveelheid repressief
personeel uit naar
-Hoeveelheid mannen en vrouwen
-Leeftijd
-Veiligheidsregio (kan in meerdere
veiligheidsregio’s zijn, vrijwilliger in
Drenthe en beroeps in Rotterdam)
-Functie (totalen repressieve
medewerkers per jaar per BPV-functie
(absoluut aantal) en in fte)
-Piketfunctie (totalen per jaar per
piketfunctie)
-Inschaling (totalen per jaar per
salarisschaal)
Hoeveelheid repressief
brandweerpersoneel
Hoeveelheid vrijwillig/beroeps
Hoeveelheid in
manschap/onderofficier/officier
(personele opbouw)
Uit te vragen via: Functie (totalen
repressieve medewerkers per jaar per
BPV-functie (absoluut aantal) en in fte)
Hoeveelheid repressieve personen per
leeftijdscategorie

3

Opkomsttijden

4

Arbeidsomstandigheden

Beleving bij opkomsttijden
Gerealiseerde
opkomsttijden

Hoeveelheid meldingen van Hoeveel meldingen van PTSS zijn
PTSS
bekend?
Hoeveelheid meldingen van Hoeveel meldingen van ziekte t.g.v.
ziekte t.g.v. gevaarlijke
gevaarlijke stoffen zijn bekend?
stoffen
PPMO-resultaten per
categorie G), G1, O0, O1,
sinds de invoering van
PPMO
Overzicht 1: thema uitgewerkte vraag en methode voor vraagbeantwoording

Eigen digitale uitvraag
(leeftijd, samenstelling,
personele opbouw
wordt gerapporteerd
via SPI medio mei 2018)

Analyse en rapportage
via SPI medio mei 2018
Analyse en rapportage
via SPI medio mei 2018
Analyse via BPVfuncties en rapportage
via SPI medio mei 2018

Uitvraag en rapportage
via SPI medio mei 2018
beleving via het
belevingsonderzoek,
AEF
CBS (responstijden,
aantal jaar te
vergelijken)
Inspectie J en V
(eenmalig, beeld van
2017)
Eigen digitale uitvraag
(alle issues)

7

Beperkingen
Veiligheidsregio’s is verzocht zo ver mogelijk terug in de tijd gegevens op de genoemde thema’s en specificaties
aan te leveren. Tijdens de uitvraag en het analyseren van de geleverde regionale bijdragen werd tegen de
volgende zaken aangelopen:
 Veiligheidsregio’s hanteren niet dezelfde definities waardoor optellingen niet zondermeer te maken
zijn (bijvoorbeeld, welke functies behoren wel of niet tot de ‘brandweerrepressie’?). De personele
gegevens waarover deze notitie rapporteert moeten daarmee gezien worden als ‘de best mogelijke
benadering van de werkelijke situatie’. Niet iedereen maakt en kan in technische zin al gebruik maken
van de eenduidige set personele kerndefinities die in het kader van het programma Business
Intelligence door het IFV is ontwikkeld.
 Veiligheidsregio’s gebruiken verschillende personele registratiesystemen waardoor landelijke
ontsluiting van gegevens via koppeling van deze systemen onmogelijk is. Bovendien speelt
privacywetgeving daarin een rol.
 Bij de regionalisering van brandweren zijn personeelssystemen opnieuw ‘ingeregeld’. De oude
gegevens zijn bij enkele regio’s niet meer beschikbaar ofwel niet vergelijkbaar met de personele
gegevens die vanaf dat moment werden geregistreerd. Deze personele gegevens van voor dat
moment zijn daardoor niet aangeleverd. Een mogelijkheid zou zijn om in gemeentelijke
archiefsystemen personele gegevens te achterhalen. Dat is tijdrovend en zal vanwege die
definitieverschillen geen valide en daardoor bruikbare gegevens opleveren.
 Gaandeweg de tijd zijn bij brandweren definities en functiebenamingen aangepast. Daardoor kunnen
geen simpele optellingen van functies en mensen die deze uitoefenen worden gedaan en is
vergelijkbaarheid in tijd in een aantal veiligheidsregio’s per definitie onbetrouwbaar. Ook hier geldt
dat de ontvangen personele gegevens gezien moeten worden als een ‘best mogelijke benadering van
de werkelijkheid van dit moment’.
 De specificatie ziektemeldingen als gevolg van het werken met gevaarlijke stoffen en meldingen van
PTSS worden in veel veiligheidsregio’s niet geregistreerd. Enkele veiligheidsregio’s geven aan dat deze
gegevens deel uitmaken van het medisch geheim en daarom alleen bekend zijn bij de Arbodienst,
ofwel dat zij het inzicht wel bezitten maar vanwege dat medisch geheim niet kunnen delen. (nota
bene; in deze notitie wordt geen oordeel gegeven of dat een juridisch steekhoudend argument is).

8

3. Resultaten
Dit eerste deel van het “resultatenhoofdstuk geeft per uitgevraagd thema ‘woorden aan het cijfermateriaal’
dat kon worden verzameld. In het tweede deel zijn de gegevens visueel weergegeven. Achtereenvolgens wordt
gerapporteerd op de thema’s kazernes en posten, personeel, opkomsttijden en arbeidsomstandigheden.

Kazernes en posten
Vragen
Vraag 1: Geeft u vanaf 1-1-2014 per jaar aan:
a) hoeveel kazernes zijn er per 1/1/ 2018?
b) hoeveel kazernes zijn sinds 2014 gesloten?
c) Hoeveel kazernes zijn sinds 2014 verplaatst of samengevoegd?
d) Hoeveel kazernes zijn sinds 2014 nieuw geopend?
Vraag 2: Geeft u a t/m d idem voor de periode 1-1-2009 tot 1-1-2014 (op jaar uitgesplitst).
Toelichting: Waarom 2009? Toen is de eerste brandweer geregionaliseerd en vanaf dat moment ontstond de
druk op bedrijfsvoering.
Methode
Via een digitale uitvraag (vragenlijst) in het kader van de brandweerstatistiek is veiligheidsregio’s in december
2017 gevraagd deze informatie in absolute aantallen aan te leveren.
Resultaat
Per 1 januari 2018 telt Nederland 951 brandweerkazernes en –posten van waaruit in 2017 130.000 keer is
uitgerukt (https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/07/opnieuw-minder-meldingen-brandweer). In 2014 waren
er 957 brandweerkazernes en -posten. In de periode 2009-2017 zijn 21 kazernes gesloten. Enkelen daarvan zijn
heropend op een nieuwe locatie of samengevoegd. Er werden in de gehele periode 2009-2017 14 nieuwe
brandweerkazernes geopend.
De opmerkingen die veiligheidsregio’s meegaven in de beantwoording van deze vragen:
 Absolute aantallen over sluiting of samenvoeging van posten zijn op zich weinig informatief: het
regionale verhaal achter die cijfers is relevant.
 Enkele resultaten van bepaalde periodes zijn niet beschikbaar omdat de historie van voor de
regionalisering nergens is geregistreerd.
 Sommige kazernes zijn gesloten, omdat zij werden verplaatst, samengevoegd of dat er een
nieuwbouw voor in de plaats werd gerealiseerd.
Weergave
Deel 2: gegevenssheet bij vraag 1 en 2

9

Personeel
Vragen
Vraag 3: Hoeveel repressieve brandweermedewerkers (uniek mens, met uniek personeelsnummer, BPV
functie) telt uw organisatie?
Vraag 4: Splits uw bestand repressieve brandweermedewerkers per jaar (vraag 3) uit in:
a. hoeveelheid mannen en vrouwen
b. leeftijd
c. aanstelling (dwz. datum aanstelling en classificeer: beroeps, vrijwillig of beide)
d. veiligheidsregio (kan in meer veiligheidsregio’s zijn, bv. vrijwilliger in Drenthe en beroeps in
Rotterdam)
e. functie (totalen repressieve medewerkers per jaar per BPV-functie (absoluut aantal) en in fte)
f. piketfunctie (totalen per jaar per piketfunctie)
g. inschaling (totalen per jaar per salarisschaal)
De vragen ‘Wat is het personeelsverloop (beroeps en vrijwillig, resp. instroom, doorstroom, uitstroom in de
laatste 5/10/15 jaar). Hoe is de personeelsopbouw (verhouding man/vrouw, resp. warm/koud, resp.
officieren/manschappen, resp. leeftijd)’uit de bestuurlijke opdracht zijn in principe te beantwoorden met de
uitvraag van a tot en met g, zo is de stelling. Daarbij is veiligheidsregio’s verzocht deze gegevens zo ver mogelijk
terug in de tijd op te leveren. Hen werd gevraagd dat als dat niet lukt, zij hier de reden van vermelden.
Methode
De meest betrouwbare antwoorden op een groot deel van de informatiebehoefte die de partijen uit de
stuurgroep hebben –zoals over samenstelling en organisatieopbouw- worden gegeven binnen de gelijktijdige
statistiek-uitvraag van het project Strategisch Personeels Inzicht Brandweer (hierna SPI). Dat project is in
december 2017 uitgevoerd door het onderzoeksbureau Point Logic, in opdracht van de RBC.
Via de SPI-gegevensuitvraag en -analyse komt tenminste inzicht in: totaal aantal (repressieve) medewerkers,
totaal aantal personen, dienstverband (verdeling totaal, naar geslacht, naar leeftijdscohort, naar functie),
geslacht (verdeling totaal, naar dienstverband, naar leeftijdscohort, naar functie), leeftijd (verdeling naar
cohort, naar dienstverband, naar geslacht, naar functie). De uitvraag in het kader van SPI gebeurt middels een
beproefde methode waarbij de regionale personele gegevens –in het kader van geheimhouding,
gegevensbeveiliging en privacy- via een beveiligde verbinding aan het onderzoeksbureau beschikbaar worden
gesteld. Het is de tweede keer dat via deze methode deze (verbeterde) uitvraag bij de brandweren uit de
veiligheidsregio’s plaatsvindt. De uitvraag resulteert in een rapportage met een landelijk beeld van een aantal
personele gegevens en in regionale beelden. De definities en functies van het Besluit Personeel
Veiligheidsregio’s (BPV) zijn leidend in die uitvraag. Daar waar SPI niet in de informatiebehoefte van de partijen
uit de stuurgroep voorziet, is dit via de afzonderlijke uitvraag brandweerstatistiek bij de veiligheidsregio’s
uitgezet. Alle regio’s hebben gegevens aangeleverd, ofwel op delen van die informatiebehoefte aangegeven
daar niet in te kunnen voorzien.
Resultaat
Veiligheidsregio’s hebben de personele gegevens op verschillende wijze aangeleverd. Het tijdvak waarover zij
naar eigen zeggen kùnnen rapporteren verschilt eveneens. Het overgrote deel van de veiligheidsregio’s kan
gegevens leveren vanaf 2015. Als reden daartoe wordt aangegeven dat door wisselingen in personele
registratiesystemen en veranderingen in definiëring van functies als gevolg van organisatiewijzigingen het niet
mogelijk was (vergelijkbare) gegevens die verder terug in de tijd gaan, aan te leveren.
Statistiek brandweer als aanvulling op SPI
In aanvulling op de SPI analyse is op basis van de gegevens die in het kader van de uitvraag brandweerstatistiek
werden verzameld, wel het volgende aan te geven:
 Er is geen eenduidig en strikt beeld te geven van het totaal aan mensen in repressieve functies bij de
brandweer. De reden daarvoor is dat veiligheidsregio’s binnen de definitie ‘repressief’ onderling
verschillende tellingen verrichten: worden de opschalingsfuncties die in dienst zijn bij de brandweer
wel of niet meegeteld? Tellen de veiligheidsregio’s centralisten wel of niet mee? Dat leidt tot
verschillen in de uitkomsten in enerzijds de telling in het kader van de uitvraag brandweerstatistiek
(24.528 medewerkers in repressieve dienst) en anderzijds de hoeveelheid repressieve
brandweermensen die de enquête hebben ontvangen (22.969 repressieve medewerkers).
10





Om meer scherpte in deze telling te krijgen, is het nodig in de toekomst nog beter de term repressief
medewerker te definiëren.
Het is mogelijk geweest een telling te verrichten op het aantal mannen en vrouwen in repressieve
brandweerdienst in de loop van een periode (wel met in ogenschouw nemend de vorige opmerking
over de definitie van repressief). In percentages wordt uitgekomen op een repressief
personeelsbestand waar 94% man en 6% vrouw is. Ook is op hoofdlijnen vanaf 2015 het verloop van
het mannelijke en vrouwelijke personeel af te leiden.
Over het geheel is er in de periode vanaf 2015, bij de veiligheidsregio’s die deze cijfers konden
aanleveren, geen forse toe- of afname in het repressieve personeel te zien. Het blijkt dat de bezetting
landelijk gezien tussen 2015 en 2016 vrij constant is, waarbij enkele veiligheidsregio’s wel meer of
minder afname tonen in de hoeveelheid repressieve medewerkers ten opzichte van dit landelijke
beeld. In het laatste jaar (2017) is een lichte stijging van de hoeveelheid personeel te zien van circa
6.5 %.

Weergave
Deel 2: gegevenssheet antwoorden op vragen 3 en 4

Opkomsttijden
Vragen
Het item opkomsttijden is in de informatiebehoefte niet nader gespecificeerd. Dat betekent dat wordt
teruggevallen op de oorspronkelijke statistiekopdracht: het voorzien in een systeem waarmee de gegevens
langjarig ontsloten kan worden.
Resultaat
Voor de beleving rondom opkomsttijden wordt verwezen naar de landelijke rapportage en de regionale
beelden behorende tot het onderzoek beleving repressief brandweerpersoneel, 2017, AEF.
Momenteel zijn, gelet op de methodiek, drie ontwikkelingen relevant:
 Ontwikkeling 1: CBS-statistiek responstijden: beeld tot en met 2016
In de startnotitie bij de projectopdracht staat vermeld ‘dat het CBS al een ruim aantal jaren de
brandweerstatistiek verzorgt. De CBS statistiek werd ‘om niet’ beschikbaar gesteld en Brandweer Nederland en
de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers zijn een tijd met het CBS opgetrokken om de kwaliteit van deze
gegevens te verbeteren. In de projectopdracht staat verder ‘dat de door het CBS verzamelde gegevens en
uitgevoerde brandweerstatistiek mogelijk een deel van de in dit project beschreven behoefte aan
brandweerstatistiek omvat.’ Tenslotte is door partijen afgesproken dat rekening wordt gehouden met deze CBS
statistiek en met het onderzoek van de Inspectie Justitie en Veiligheid naar de inrichting van de repressieve
brandweerorganisatie. Om reden van efficiency moet dubbel werk voorkomen worden. Het IFV is met het CBS
in gesprek over de continuering van de brandweerstatistiek na 2018 (het moment waarop het CBS voornemens
is daarmee te stoppen).Medio maart 2018 publiceert het CBS over de opkomsttijden van de brandweer.
 Ontwikkeling 2: Inspectieonderzoek J en V
Medio 2018 presenteert de Inspectie J en V vermoedelijk haar onderzoek naar de ‘inrichting van de repressieve
brandweerorganisatie’. Dat onderzoek bestaat uit twee delen: een ervarings- en belevingsonderzoek naar de
repressieve organisatie in relatie tot de wet, de opkomsttijden, het landelijk kader Uitruk op Maat en de
arbeidsveiligheid.
 Ontwikkeling 3: IFV: ontwikkeling van een Business Intelligence
Tenslotte heeft het IFV in het kader van haar Programma Business Intelligence (BI) een beweging ingezet om
accuraat via het meldkamersysteem gegevens rondom opkomsttijden centraal uit te vragen. Deze toepassing is
in ontwikkeling. Medio 2018 zal dit stollen in een beproefde methode waar 24 uur per dag, 7 dagen per de
week regionale databases centraal op opkomsttijden bevraagd kunnen worden.

11

Arbeidsomstandigheden
Vragen
Vraag 5: Hoeveel meldingen van PTSS zijn er per jaar, in de jaren 2014, 2015, 2016 en 2017?
Vraag 6: Hoeveel meldingen van repressieve brandweerwerknemers die mogelijk ziek geworden zijn door het
brandweerwerk als gevolg van gevaarlijke stoffen, zijn in de jaren 2014, 2015, 2016 en 2017 bij u bekend?
Vraag 7 a: Kunt u aangeven (peildatum: vanaf de invoering van PPMO in uw regio)
hoeveel mensen aan de PPMO test hebben deelgenomen?
Vraag 7 b :Kunt u aangeven (peildatum: vanaf de invoering van PPMO in uw regio) wat de totale
keuringsresultaten per jaar waren, uitgesplitst naar Geschikt G0/ Geschikt onder voorwaarden G1/Tijdelijk
geschikt O1/Ongeschikt O2? (*er zijn regio’s die in plaats van G0 en G1, G1 en G2 gebruiken. Dit is in dit
onderzoek gecorrigeerd )
Resultaat
1. Meldingen van Posttraumatisch Stresssyndroom
7 van de 25 regio’s geven aan PTSS te registreren en er (vermoedelijk) mee te maken te hebben. De overige
regio’s stellen dat dit bij hen niet bekend is, niet geregistreerd wordt of doen een beroep op het medisch
geheim waardoor deze aantallen volgens hen niet te overleggen zijn. De uitvraag leverde 11 meldingen van
(vermoedelijk) PTSS in 5 regio’s. Deze zijn verdeeld over de periode vanaf 2014. Daarvòòr is geen informatie
beschikbaar.
Bron: regionale uitvraag statistiek december
2017

2014

2015

aantal PTSS-meldingen voor zover
1
3
bekend en door de regio
in 1 veiligheidsin 3 veiligheidsaangegeven
regio
regio’s
Overzicht 2.: aantal PTSS meldingen verdeeld over de regio’s

2016

2017

0

7
in 4 veiligheidsregio’s

2.Ziektemeldingen als gevolg van werkzaamheden met gevaarlijke stoffen
Het merendeel van de veiligheidsregio’s geeft aan dat zij geen registratie bijhouden van medewerkers die ziek
zijn geworden als gevolg van het werken met gevaarlijke stoffen, of dat mogelijke gevallen niet bij hen bekend
zijn. Twee regio’s geven aan beiden een melding te hebben geregistreerd van enkele medewerkers die
(vermoedelijk) ziek is als gevolg van het werken met gevaarlijke stoffen. Enkele regio’s melden dat zij dit ziet als
medisch gegeven en vanuit die argumentatie de gegevens voor dit statistiekdeel niet willen verstrekken.
3.PPMO resultaten
Uit de aangeleverde gegevens blijkt dat sinds 2014 tenminste 20.468 keer de PPMO test is afgenomen
onder repressieve brandweermensen. Over de periode 2014-2017 is het slagingspercentage (G0) 91%
In 2014 registreerden 6 regio’s de testresultaten, in 2015 waren dat 13 regio’s en in 2016 en 2017
bleef het aantal van 17 registrerende regio’s gelijk.
6 regio’s konden de testresultaten over geen enkel jaar aanleveren. De reden daarvoor was
hoofdzakelijk dat de registratie (nog) niet op orde was.
De keren dat een O2 het resultaat van de test was, waardoor de kandidaat niet meer mag uitrukken, is
in statistische termen verwaarloosbaar klein, te weten 29 keer in de periode 2014- 2017 (0,1%). In de
verschillende jaren blijft het aantal keren dat op de test een G0 wordt gescoord procentueel genomen
stabiel.
Niet gemeten is hoeveel mensen zijn gestopt met het repressieve brandweerwerk op het moment dat
zij voor zichzelf de inschatting maakten dat zij de PPMO-test niet met goed gevolg zouden afleggen
Opgemerkt wordt dat enkele regio’s G0, respectievelijk G1 rapporteren als G1, respectievelijk G2. In
deze rapportage is ervoor gekozen alle uitkomsten te herleiden naar de meest gangbare G0 en G1score aanduiding.
Weergave
Deel 2: gegevenssheet bij de vragen 5, 6 en 7 (a en b)

12

Bijlage: afkortingen
01GR
02FR
03DR
04IJ
05TW
06GN
07GM
08GZ
09UT
10NH
11ZW
12KE
13AM
14GV
15HL
16HM
17RR
18ZH
19ZL
20BM
21BN
22BZ
23LN
24LZ
25FL

Groningen
Fryslân
Drenthe
IJsselland
Twente
Noord en Oost Gelderland
Gelderland-Midden
Gelderland-Zuid
Utrecht
Noord-Holland-Noord
Zaanstreek-Waterland
Kennemerland
Amsterdam-Amstelland
Gooi en Vechtstreek
Haaglanden
Hollands-Midden
Rotterdam-Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid
Zeeland
Midden-West-Brabant
Brabant-Noord
Brabant-Zuid Oost
Limburg-Noord
Limburg Zuid
Flevoland

AEF
BPV
CBS
IFV
J en V
PPMO
PTSS
RBC
SPI

Andersson Elffers en Felix (onderzoeksbureau)
Besluit Personeel Veiligheidsregio’s
Centraal Bureau voor de Statistiek
Instituut Fysieke Veiligheid
Justitie en Veiligheid
Periodiek Preventief Medisch Onderzoek
Post Traumatisch Stress Syndroom
Raad Brandweercommandanten
Strategisch Personeels Inzicht

13

Resultaten Deel 2: gegevenssheets bij de vragen
Gegevenssheet bij vraag 1 en 2

951 brandweerkazernes per 1/1/ 2018

69

67

65

60
56
52
47
41

39
36

41
36

35

39
36

37
31

29

26
23

23
19

16
13

01GR 02FR 03DR

04IJ 05TW 06GN 07GM 08GZ 09UT 10NH 11ZW 12KE 13AM 14GV 15HL 16HM 17RR 18ZH 19ZL 20BM 21BN 22BZ 23LN 24LZ

15

25FL

14

Gegevenssheet bij vraag 1 en 2

aantal nieuwe brandweerposten
2009-2017
6

3
2

0

0

1

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2

0

0

2015

2016

2017

aantal gesloten brandweerkazernes
2009-2017
5

5
4
3
2

1
2009

1
2010

2011

2012

2013

2014

2015

0

0

2016

2017

15

Gegevenssheet bij vraag 3 en 4 (N=24.528)

verhouding man (94%) vrouw
(6%) brandweerrepressie 2017

percentage repressieve brandweerman en vrouw per regio (2017) (0% tot 82% is uiteraard man)
100%

1449

98%
96%
94%
92%
90%
88%
86%

23079

84%

01GR
02FR
03DR
04IJ
05TW
06GN
07GM
08GZ
09UT
10NH
11ZW
12KE
13AM
14GV
15HL
16HM
17RR
18ZH
19ZL
20BM
21BN
22BZ
23LN
24LZ
25FL

82%

percentage in dienst brandweer

man

vrouw

man

leeftijdsopbouw brandweerpersoneel
(bron: SPI 2018)

vrouw

brandweerpersoneel (bron: SPI 2018)

33%

25%

28%
22%
12%

5%
<25

25-34

35-44

45-54

leeftijd brandweerpersoneel

75%

>55
beroeps

vrijwillig

16

Gegevenssheet bij vraag 5: n.o: niet officieel bevestigd/ n.g: niet geregistreerd/n.b: niet bekend/ m.g: medisch gegeven en wordt niet verstrekt

totaal aantal repressieve brandweermensen PTSS-gediagnosticeerd
2009
01GR
02FR
03DR
04IJ
05TW
06GN
07GM
08GZ
09UT
10NH
11ZW
12KE
13AM
14GV
15HL
16HM
17RR
18ZH
19ZL
20BM
21BN
22BZ
23LN
24LZ
25FL

2010

2011

2012

2013

2014
m.g
n.g
n.o
0
0
0
n.b
0
n.g
n.b
n.b
n.g
n.b
0
n.b
n.b
n.b
n.b
n.b
m.g
n.g
n.b
0
m.g
1

2015
m.g
n.g
n.o
1
1
0
n.b
0
n.g
n.b
n.b
n.g
n.b
0
n.b
n.b
n.b
n.b
n.b
m.g
n.g
n.b
0
m.g
1

2016
m.g
n.g
n.o
0
0
0
n.b
0
n.g
n.b
n.b
n.g
n.b
0
n.b
n.b
n.b
n.b
n.b
m.g
n.g
n.b
0
m.g
0

2017
m.g
n.g
n.o
0
1
0
n.b
3
n.g
n.b
n.b
n.g
n.b
0
n.b
n.b
n.b
n.b
n.b
m.g
n.g
n.b
2
m.g
1
17

Gegevenssheet bij vraag 6 n.b is niet bekend/ n.g is niet geregistreerd/ m.g. is medisch gegeven en wordt niet verstrekt

totaal aantal ziektemeldingen repressieve brandweermensen agv het werken met gevaarlijke stoffen
2014

2015

2016

2017

01GR

2009

2010

2011

2012

2013

m.g

m.g

m.g

m.g

02FR

n.g

n.g

n.g

n.g

03DR

n.b

n.b

n.b

1

04IJ

0

0

0

0

05TW

0

0

0

1

06GN

0

0

0

0

07GM

n.b

n.b

n.b

n.b

08GZ

n.b

n.b

n.b

n.b

09UT

n.g

n.g

n.g

n.g

10NH

n.b

n.b

n.b

n.b

11ZW

n.b

n.b

n.b

n.b

12KE

n.g

n.g

n.g

n.g

13AM

n.b

n.b

n.b

n.b

14GV

n.b

n.b

n.b

n.b

15HL

n.g

n.g

n.g

n.g

16HM

n.b

n.b

n.b

n.b

17RR

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

18ZH

n.g

n.g

n.g

n.g

19ZL

n.b

n.b

n.b

n.b

20BM

n.b

n.b

n.b

n.b

21BN

n.b

n.b

n.b

n.b

22BZ

n.b

n.b

n.b

n.b

23LN

n.b

n.b

n.b

n.b

24LZ
25FL

m.g
0

m.g
0

m.g
0

m.g
0
18

Gegevenssheet bij vraag 7 (a)

aantal afgelegde PPMO-testen periode 2014-2017 (n = 20.468)

2186

2182
1956

1783
1572
1426

1393

1088

1038

963

931
853

819

734
580
390
0

0

0

224

315
35

0

0

0

01GR 02FR 03DR 04IJ 05TW 06GN 07GM 08GZ 09UT 10NH 11ZW 12KE 13AM 14GV 15HL 16HM 17RR 18ZH 19ZL 20BM 21BN 22BZ 23LN 24LZ 25FL

19

Gegevenssheet bij vraag 7 (b)

resultaat afgelegde PPMOtesten
2014, N = 2.165

91; 4%

resultaat afgelegde
PPMOtesten 2015, N = 5.554

6; 0%
G0

105; 5%
1963; 91%

11; 0%
230; 4%

G1

G1
O1

220; 4%
5093; 92%

O2

resultaat afgelegde PPMOtesten
2017, N = 6.518

resultaat afgelegde PPMOtesten 2016, N = 6.231

7; 0%

5; 0%

233; 4%
282; 4%

5996; 92%

G0

G0

284; 5%
274; 4%

O1
O2

G0

G1

G1

O1

O1

O2

5668; 91%

O2

20

21