4
Afscheid van de leden Geurts (CDA) en
Agnes Mulder (CDA)
Aan de orde is het afscheid van de leden Geurts (CDA) en
Agnes Mulder (CDA).
De voorzitter:
Aan de orde is het afscheid van twee collega's. We beginnen
met collega Agnes Mulder, omdat zij de eerste was die mij
informeerde over haar vertrek. Dus mochten mensen zich
afvragen waarom we met haar beginnen: dit is de rationaliteit erachter. Ik begin met het voorlezen van haar brief.
"Geachte Voorzitter, beste Vera,
Ruim tien jaar geleden kreeg ik vanuit Drenthe de vraag of
ik namens het CDA naar Den Haag wilde om een stem te
zijn voor onze mooie regio. Iedere keer als ik vanuit Assen
naar Den Haag ging en het Kamergebouw binnenliep, dan
had ik het gevoel dat ik dat niet allenig deed, maar dat met
mij Groningers en Drenten de Kamer inliepen. Dat gevoel
is een voorrecht en dat maakt deze plek in onze samenleving
een heel bijzondere plek. Daar ben ik mij iedere dag van
bewust geweest.
En dan kom je op de kern van ons mooie werk en voor mij
is dat met liefde opkomen voor mensen die niet gehoord
of gezien worden. Mijn drijfveer is te vinden in Mattheus
6: 'Richt eerst uw aandacht op zijn koninkrijk en op het doen
van zijn wil, dan zult u ook al het andere krijgen. Maak u
dus geen zorgen over de dag van morgen. Morgen ziet u
wel weer, u hebt al genoeg aan de zorgen van vandaag.'
Dit was mijn trouwtekst en toen ik een paar jaar geleden
ging scheiden, voelde dat even niet meer als mijn tekst. Dat
was een zware periode en dan kom je erachter hoeveel fijne
mensen er in je leven zijn: mijn ouders, broers en hun
vriendinnen, mijn vrienden, fijne collega's en al die geweldige mensen die ons hier iedere dag ondersteunen. Dan
ben je een gezegend mens.
Het is deze tekst geweest die mij inspireerde om mij in te
zetten voor de inwoners van Groningen en Drenthe. Voor
heel Nederland, maar ook daarbuiten. Voor slachtoffers
wereldwijd. Voor mensenrechten. Voor Oeigoeren, verdrukten, vaak vrouwen. Voor jezidi's, Mahsa Amini en met haar
vele anderen in Iran en hier in Nederland.
Voorzitter. De reis van onze commissie voor Buitenlandse
Zaken begin dit jaar naar het door oorlog getroffen Kyiv,
Boetsja en Irpin heeft een onuitwisbare indruk op mij
gemaakt: stilstaan bij de slachtoffers van onnodige Russische agressie en geïnspireerd worden door de veerkracht
van de inwoners van Oekraïne.
Mijn dank is aan eenieder die zich tijdens deze reis voor
onze veiligheid heeft ingezet. De moeilijke omstandigheden
waarin Nederlandse ambassades en het personeel wereldwijd aan de slag zijn, raken mij. Met name de inzet van
Nederlandse militairen, die onze waarden in het buitenland
verdedigen, blijven mij bij.

Tweede Kamer

Afscheid van de leden Geurts (CDA) en
Agnes Mulder (CDA)

Oorlog zo dicht bij huis maakt dat we weer met elkaar weten
dat democratie niet gratis is. In zijn indrukwekkende speech
in de senaat sprak president Zelensky ons afgelopen week
toe dat hij er grote waardering voor heeft dat Nederland
zich uitspreekt voor vrijheid, de rechtsstaat en democratie.
Democratie vergt een alerte houding van eenieder van ons:
kritisch bevragen in plaats van uitgaan van aannames,
openstaan voor elkaar en samen op zoek willen gaan naar
een oplossing voor de problemen die op ons pad komen.
Dat gaat om houding en gedrag en een positieve cultuur
waarin je elkaar opbouwend benadert. Dat wens ik alle
collega's toe. Want wie wind zaait, zal storm oogsten.
Voorzitter. Als parlement hebben we de samenwerking
gezocht op het gebied van klimaat en energie. Oppositie
en coalitie hebben een initiatiefklimaatwet gemaakt en ik
ben er trots op dat we als Tweede Kamer hebben laten zien
dat we naar de lange termijn kijken en daar serieuze stappen
voor zetten.
Ik ben dankbaar dat ik mij al die jaren heb mogen inzetten
voor onze inwoners, organisaties en ondernemers. Dat ging
van klimaat en energie, werkgelegenheid in Noord-Nederland, mensenrechten, gedupeerden van de mijnbouw in
Groningen, Drenthe, Friesland, Twente en Limburg tot
inwoners van het door oorlog getroffen Oekraïne.
Toen ik de Kamer in kwam, had ik binnen een week mijn
maidenspeech en sprak ik over dienend leiderschap. Dat
doe ik nog steeds. Op deze manier heb ik altijd geprobeerd
van onderop de informatie uit de regio zelf op te halen. Nu
krijg ik opnieuw de vraag om mij in te zetten voor het
Noorden, deze keer vanuit ondernemend Noord-Nederland.
Daarmee komt een einde aan twintig jaar als volksvertegenwoordiger in de Provinciale Staten van Drenthe, de
gemeenteraad van Assen en de Tweede Kamer. Vanuit een
hele andere rol verwacht ik vanuit het maatschappelijk
middenveld een bijdrage te kunnen blijven leveren aan de
samenleving.
Mijn werk als Kamerlid heb ik alleen kunnen doen door het
vertrouwen, de steun en de inspiratie van heel veel kiezers
en partijgenoten en de samenwerking met vele mensen,
internationaal, nationaal, provinciaal en lokaal. Daar ben ik
hun enorm dankbaar voor.
Ik ga dus weer terug naar mijn regio, want daar kom ik weg.
En daar kijk ik naar uit.
Een hartelijke groet,
Agnes Mulder."
(Applaus)
De voorzitter:
Beste Agnes. Toen je in 2012 in de Kamer arriveerde, zei je
dat je je voelde "als een brugpieper die de Thorbeckezaal
moest vinden". En dan is nu het moment aangebroken dat
je de Kamer gaat verlaten. Ik denk dat het vinden van de
Thorbeckezaal en andere zalen je nu geen problemen meer
oplevert, hoewel we allemaal een beetje hebben moeten
wennen aan de tijdelijke behuizing.

9 mei 2023
TK 78

78-4-1

Ruim tien jaar heb je je ingezet om je politieke idealen te
verwezenlijken. Dat deed je dan ook met veel enthousiasme
en grote passie. Al die tijd was een rode draad in je inbreng
de uitspraak die je deed in je maidenspeech op 26 september 2012: "De overheid dient de burger primair met vertrouwen en niet met controle tegemoet te treden." Je kon toen
waarschijnlijk niet vermoeden dat dit thema de jaren van
je Kamerlidmaatschap zou gaan domineren. Bij vele
onderwerpen die op de politieke agenda hebben gestaan
of nu nog steeds aandacht vragen, was het vraagstuk van
vertrouwen of controle een belangrijk onderwerp. Dat geldt
zeker ook voor het onderwerp waarover je heel vaak het
woord hebt gevoerd: de gaswinning in Groningen en de
consequenties die dat heeft gehad voor de inwoners van
Groningen en Drenthe.
Bij de vele debatten die we over Groningen en de aardgaswinning hebben gevoerd, waren je bijdragen altijd glashelder. Je kon het zelf zo ferm zeggen: veiligheid gaat boven
alles. Dat komt ook door wat je zelf noemt als inspiratiebron
voor je politieke handelen: het christelijke geloof. Je zegt
daarover dat je parallellen kunt trekken tussen moderne
managementstijlen en leiderschapstypen én het verhaal
van Jezus Christus. Dan doel je op "dienend leiderschap",
ook een thema dat vaak in je bijdragen naar voren kwam,
naast het vertrouwen tussen overheid en burger. En
natuurlijk zijn die twee thema's ook nauw verwant.
Ik denk dat de motivatie om aandacht te vragen voor de
kwesties die niet per se landelijk zijn, ook voorkomt uit het
feit dat je wortels liggen in het noorden van het land. Je
politieke loopbaan is begonnen — ik denk dat iedereen dat
inmiddels weet — in Drenthe. Je was lid van de Provinciale
Staten van die provincie en ook heb je de CDA-fractie geleid
in de gemeenteraad van Assen, de plaats waar je met veel
plezier woont, al noem jij je auto ook vaak je tweede huis.
Je hebt er aardig wat kilometers op zitten. Gelukkig is
autorijden een grote hobby van je. Dat kan eigenlijk ook
bijna niet anders als de TT Assen in je achtertuin is.
En nu, na je Kamerlidmaatschap, ga je werken voor VNONCW in het Noorden. Zoals je zelf zei: "Ik ga weer terug
naar mijn regio, want daar kom ik weg. En daar kijk ik erg
naar uit." Je zei tegen mij toen we elkaar spraken dat deze
functie helemaal een match is. De belangen van de regio
bracht je in het Kamerwerk ook al naar voren, want je filosofie is: wat goed is voor Drenthe, is ook goed voor bijvoorbeeld Zeeland en Limburg. Een wapenfeit in dat verband
is je succesvolle inzet om de Johan Willem Frisokazerne in
Assen in ieder geval gedeeltelijk open te houden.
Een ander onderwerp waarover je vaak het woord voerde,
was het belang van het midden- en kleinbedrijf. Daarbij
springt in het oog de aangenomen initiatiefwet voor het
tegengaan van late betalingen. Dankzij jou, de heer
Monasch en de heer Nijboer moeten kleine leveranciers
binnen 60 dagen worden betaald door de bedrijven waaraan
ze leveren. Overschrijdt een bedrijf deze termijn, dan kan
het op een boete rekenen.
Nu zijn dat allemaal onderwerpen die hoogst serieus zijn,
maar er is daarnaast ook altijd ruimte voor humor bij jou.
Dankzij jouw schaterlach, die je al vanaf 100 meter kunt
horen, weet iedereen in je wijde omgeving direct dat je je
ergens vrolijk over maakt.

Tweede Kamer

Afscheid van de leden Geurts (CDA) en
Agnes Mulder (CDA)

Beste Agnes, met jouw vertrek verliezen we helaas weer
een ervaren Kamerlid en ook een zeer gewaardeerde voorzitter van de commissie Economische Zaken en Klimaat.
Ondanks dat deze baan zoals je zelf zegt een match is, gaan
kennis en netwerk voor deze Kamer verloren. Als je terugkijkt naar de afgelopen tien jaar hoop ik van harte dat je
een periode afsluit waarin je hebt kunnen verwezenlijken
wat je voor ogen stond toen je als brugpieper hier begon.
Namens alle collega's wens ik je alle goeds in je persoonlijke en werkzame leven.
Dan wil ik mevrouw Agnes Mulder vragen om naar voren
te komen, want het heeft Zijne Majesteit de Koning behaagd
om haar te benoemen tot Ridder in de Orde van OranjeNassau.
(Applaus)
(Mevrouw Mulder krijgt de versierselen behorend bij de
benoeming tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
opgespeld.)
(Applaus)
De voorzitter:
Ook al zijn het er twee vandaag, we gaan ze alle twee met
voldoende aandacht voordragen. De bijdrage van de heer
Geurts is iets korter.
"Geachte Voorzitter, beste Vera,
'Nooit ga ik de politiek in', zei ik vaak tegen mijn familie."
Je dochter zit in de Voorzittersloge: welkom. "Het was een
reactie op het harde werken van wijlen mijn vader, die zo'n
36 jaar actief is geweest in de lokale en provinciale politiek.
Toen al zag ik van dichtbij dat politiek hard werken is, met
meestal weinig waardering.
Die opstelling veranderde toen Nederland in 2001 werd
getroffen door de mond-en-klauwzeeruitbraak. Ons bedrijf
is toen, net als vele andere, geruimd. De manier waarop
dat gebeurde, was in mijn ogen ontoelaatbaar. Dit onrecht
maakte dat ik niet langer aan de zijlijn kon blijven staan en
actief werd in de agrarische belangenbehartiging en de
politiek.
Bijna elf jaar had ik het voorrecht om Kamerlid te mogen
zijn. Maar aan die periode komt een einde. Vanuit een
andere rol mag ik dienstbaar blijven aan onze samenleving.
Recent ben ik benoemd en beëdigd als waarnemend burgemeester van de gemeente Maasdriel. Dat Nederland vanouds een klein land is met grote verschillen bleek toen velen
van u het Gelderse Maasdriel even moesten opzoeken.
Nu zou ik vandaag nog vele zaken met u kunnen delen,
zoals de absurd vele moties, de aanleiding van de omgekeerde Nederlandse vlaggen, het diepere gevoel van
onvrede of de wanhoop in ogen van hele redelijke mensen
et cetera. Maar ik kies ervoor om het samen te vatten in
een indringende oproep aan ons allen. De grote vraagstukken van deze tijd kunnen we alleen met elkaar oplossen.
Alleen door beter naar elkaar te luisteren en serieus te kijken
naar wat er speelt, kunnen we de echte problemen aanpakken.

9 mei 2023
TK 78

78-4-2

Via u wil ik mijn fractieleden, onze fractiemedewerkers,
allen die ons verder als Kamerleden ondersteunen en collega-Kamerleden van harte bedanken voor de samenwerking. Ik wens u allen Gods zegen toe.
Het ga u allen goed,
Jaco Geurts."
(Applaus)
De voorzitter:
Beste Jaco,
Jij kwam op dezelfde dag als Agnes Mulder in de Kamer.
Jullie trokken veel samen op in de fractie. En nu verlaten
jullie ook samen dit ambt. Je zou bijna denken dat toeval
niet bestaat. Bij elkaar opgeteld vertrekt vandaag meer dan
twintig jaar ervaring uit de Kamer. Natuurlijk is dat niet iets
waar ik om juich. Maar je hebt de keuze gemaakt je loopbaan ergens anders voort te zetten. Je wordt waarnemend
burgemeester van de gemeente Maasdriel. Je vertelde mij:
ik zocht niet, maar ze vonden mij.
In de ruim tien jaar waarin je als Kamerlid voor het CDA
actief was, heb je je altijd opgeworpen als ambassadeur
van de agrarische sector. Nooit werd je moe om te wijzen
op het grote belang van die sector, het enthousiasme van
de mensen die er werken en de liefde waarmee zij hun vak
uitoefenen.
Dat heeft je ook veel tegenwind opgeleverd. Je hebt je
echter nooit laten weerhouden om consequent je standpunten te blijven uitdragen. Ik geloof dat vriend en vijand
begrepen dat jij stevige uitspraken deed vanuit oprechte
liefde voor het boerenbedrijf, waar je zelf ook actief bent
geweest.
Maar je eerste stappen in het werkende leven heb je
eigenlijk niet daar gezet. Je begon je carrière in de machinebouw en pas later hield je een varkenshouderij in Kootwijkerbroek. In dat metier heb je zelf ook moeten omgaan
met een grote tegenslag; je zei het zelf net al in je brief. Er
brak mond-en-klauwzeer uit, met alle gevolgen van dien.
Je zag met lede ogen aan hoe gezonde dieren moesten
worden gedood. Hoe de overheid toen met mensen omging,
deed je pijn. Het was voor jou de drijfveer om de politiek
in te gaan, met de centrale vraag: wat betekent overheidsbeleid voor mensen en ondernemers?
Zelf heb je ooit gezegd in een interview: "Tot 2001 deed ik
weinig aan politiek. Mijn familie moet nog weleens lachen
omdat ik zei: politiek, daar ga ik me nooit mee bemoeien."
Het leven liep anders.
De ervaring met jouw bedrijf heeft ook sterk bijgedragen
aan de manier waarop je de sector hier in de Kamer een
stem hebt gegeven. Daarbij hanteerde je vaak een — zo
mag ik dat toch wel noemen — assertieve debatstijl. Voor
bijvoorbeeld het plaatsen van een lekker stevige interruptie
ben je nooit teruggeschrokken.
Al met al leverden jouw pittige uitspraken door de jaren
heen je de goede reputatie op van boerenbeschermheer.
Zo kwam je met de initiatiefnota Een eerlijke boterham. Die

Tweede Kamer

Afscheid van de leden Geurts (CDA) en
Agnes Mulder (CDA)

ging over het versterken van de voedselketen. Je introduceerde ook de voedselscheidsrechter. Aanvankelijk werd
daar wat lacherig over gedaan, maar langzamerhand
groeide het begrip voor een instantie die zich buigt over
bijvoorbeeld supermarkten die toeleveranciers onder druk
zetten. Als ik het goed begrepen heb, heb jij zelfs voor elkaar
gekregen dat dit in het regeerakkoord van 2017 werd
opgenomen.
De reputatie van boerenbeschermheer versterkte je met
enig genoegen door in je werkkamer een paar kaplaarzen
neer te zetten. Die stonden in de buurt van drie beeldjes,
die je won als "boerenpoliticus van het jaar", van website
melkvee.nl. Ik denk dat je die titel als een soort geuzennaam
hebt beschouwd. Het ging zelfs zo ver dat je je bemoeide
met de drankjes die verkocht werden in de Tweede Kamer,
want je had liever sap uit de Betuwe dan het veganistische
bloedsinaasappelsap met "sprankelend Alpenwater" van
een bedrijf uit Londen.
Je wilde in je loopbaan hier duidelijk over het voetlicht
brengen dat in het boerenbedrijf niet alles in een zwartwitschema moet worden bekeken. In het verlengde daarvan:
minder overheid en minder Haagse bemoeienis. Wat je
miste, vooral naar de landbouw toe, is dat datgene wat men
doet gewaardeerd wordt. "Randstaddenken" noemde je
dat. Je politieke tegenstanders wisten dus heel goed waar
je stond. Ondanks dat je in het debat soms onwrikbaar kon
zijn, overheerste achter de schermen de collegialiteit.
In de laatste periode van je Kamerlidmaatschap ben je een
bredere koers gaan varen. Je werd woordvoerder Infrastructuur, Wonen, Ruimtelijke Ordening en Omgevingswet. En
omdat het bloed nu eenmaal kruipt waar het niet gaan kan,
nam je natuurlijk het voorzitterschap van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op je.
Je inspiratie heb je altijd gevonden in het evangelie. Niet
voor niets begin je je biografie op de website van de
Tweede Kamer met de uitspraak: "Alles in afhankelijkheid
van Hem". Zelf zeg je daarover dat je bij tijd en wijle, met
vallen en opstaan, en vaker achter dan voor de schermen,
iets van die drijfveer liet zien, bijvoorbeeld door bij een
debat aandacht te vragen voor de dankdag voor gewas en
arbeid.
Door je zichtbaarheid in de landbouwdiscussies zou je
kunnen vergeten dat je ook over andere onderwerpen een
mening moest vormen. Dat vond je niet altijd makkelijk. "Af
en toe is het heel intensief en ingewikkeld. Ik voel me soms
net Salomo. Als Kamerlid moet je beslissen over zaken
waarvoor geen richtlijnen of regels zijn, zoals over de missie
naar Mali; militairen stellen daar hun leven in de waagschaal."
Beste Jaco, we verliezen met jou een markante en uitgesproken collega, die niet de schijnwerpers opzocht, maar wel
duidelijk zijn stempel kon drukken op onze beraadslagingen.
Ook voor jou hoop ik dat je nieuwe bestemming je dat
brengt wat je ervan verwacht! Het ga je goed.
Ik wil ook aan jou vragen om naar voren te komen, want
het heeft Zijne Majesteit de Koning behaagd om ook jou te
benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
(Applaus)

9 mei 2023
TK 78

78-4-3

(De heer Geurts krijgt de versierselen behorend bij de
benoeming tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
opgespeld.)
(Applaus)
De voorzitter:
Ik schors de vergadering voor vijftien minuten, zodat u
afscheid kunt nemen in het ledenrestaurant.
De vergadering wordt van 15.21 uur tot 15.40 uur geschorst.

Tweede Kamer

Afscheid van de leden Geurts (CDA) en
Agnes Mulder (CDA)

9 mei 2023
TK 78

78-4-4