Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 722

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN DE
STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 januari 2023
Met deze brief bieden wij uw Kamer een totaalbeeld van het verloop van
de jaarwisseling 2022–2023 aan. Het totaalbeeld is tot stand gekomen op
basis van de door de politie, het Openbaar Ministerie (OM) en VeiligheidNL opgestelde jaarwisselingsrapportages die wij hierbij tevens aan
uw Kamer aanbieden. Ook ontvangt u het dashboard met het aantal
brandweermeldingen tijdens de jaarwisseling.
Na twee jaarwisselingen waarbij sprake was van een tijdelijk totaalverbod
op eindejaarsvuurwerk om de zorg te ontlasten in verband met COVID-19,
kon dit jaar weer op veel plekken vuurwerk worden gezien en gehoord.
Twaalf gemeenten hebben alsnog besloten om een totaalverbod op
eindejaarsvuurwerk in te voeren. Afgezien daarvan was er sprake van
nieuwe omstandigheden, want voor het eerst werd ervaring opgedaan
met het in 2020 ingevoerde verbod op knalvuurwerk en vuurpijlen. Eerst
zal worden ingegaan op het algemene beeld van de jaarwisseling
2022–2023, en vervolgens op de specifieke cijfers van VeiligheidNL, de
politie, brandweer en het OM.
Jaarwisseling 2022–2023
Het algemene beeld is dat er sprake was van een overzichtelijke, maar
voor hulpdiensten intensieve jaarwisseling. Massale openbare ordeverstoringen bleven, onder meer door snel ingrijpen van de politie, uit. Hoewel
cijfermatig sprake is van minder vuurwerk- en overlastincidenten, zeggen
deze cijfers niks over de omvang van de incidenten en hoe ze door
betrokkenen worden ervaren. Jaarlijks vergt oud en nieuw voor alle
hulpdiensten de grootste inzet van het jaar, terwijl deze avond eigenlijk
voor iedereen een feest zou moeten zijn. Helaas werden mensen met een
publieke taak ook dit jaar weer geconfronteerd met geweld en bekogeld
met illegaal vuurwerk, met verwondingen als gevolg. In Den Haag raakten
meer dan tien politieagenten gewond en een aantal moest voor medische

kst-28684-722
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 684, nr. 722

1

behandeling naar het ziekenhuis. De politie heeft meermaals moeten
assisteren zodat hulpverleners veilig hun werk konden uitvoeren.
Het gaat alle perken te buiten dat mensen met een publieke taak niet veilig
hun werk kunnen doen. Geweld tegen hulpverleners is en blijft onacceptabel. Wij spreken dan ook onze waardering uit voor de inzet van alle
mensen met een publieke taak en er zal veel in het werk worden gezet om
de daders verantwoordelijk te houden. De opsporing van de verdachten
van deze geweldsincidenten heeft dan ook de volle aandacht van de
politie en het Openbaar Ministerie. Waar het gaat om geweld tegen
personen die zich inzetten voor de veiligheid van de samenleving, worden
verdachten in beginsel voor de rechter gebracht en zal de strafeis fors
zwaarder zijn dan in andere vergelijkbare geweldszaken. Uiteindelijk
beslist de rechter wat de straf wordt en of hij/zij meegaat in de zwaardere
eis van de officier van justitie.
Ook in aanloop naar de jaarwisseling heeft de politie veel gedaan om
incidenten te voorkomen, zoals preventieve bezoeken aan mogelijke
raddraaiers, het activeren en onderhouden van netwerken, en zeker ook
de intensivering van opsporing en controles in relatie tot illegaal
vuurwerk. Ook de Inspectie Leefomgeving en Toezicht heeft in de aanloop
zoals elk jaar product controles uitgevoerd om te voorkomen dat onveilig
vuurwerk in omloop wordt gebracht. De inzet van onder andere de politie
en de inspectie heeft geresulteerd in de inbeslagname van grote hoeveelheden illegaal vuurwerk en het effect gehad dat dat dit vuurwerk niet op
straat kon komen. Gedurende het jaar 2022 is een recordaantal van
684.439,90 kilogram vuurwerk in beslag genomen. Jaarlijks houdt het
Openbaar Ministerie een barometer bij.1 De totale hoeveelheid inbeslaggenomen vuurwerk is een ruim verdrievoudiging ten opzichte van het
totaal van 2021. Het Openbaar Ministerie en de politie hebben de
afgelopen jaren de samenwerking geïntensiveerd. Dit heeft zijn vruchten
afgeworpen. De grote hoeveelheid onderschept illegaal vuurwerk laat het
belang zien van de opsporing en aanpak van illegaal vuurwerk. Deze
aanpak blijft daarmee onverminderd hard nodig.
Boa’s hebben onder meer bijgedragen aan het voorkomen van overlast
door het preventief verwijderen van afval, beveiligen en controleren van
risicovolle panden en het handhaven op het lokaal afsteekverbod in een
aantal gemeenten conform de richtlijnen van het Openbaar Ministerie.
Verder werden in veel gemeenten jongerenwerkers ingezet en hebben
vuurwerkverkopers goede voorlichting gegeven over het veilig gebruik
van vuurwerk.
In tegenstelling tot de afname van vuurwerk- en overlastincidenten
hebben er deze jaarwisseling meer aanhoudingen plaatsgevonden in
vergelijking met het gemiddelde van de afgelopen vier jaren. De aanhoudingen zijn terug te brengen op openbare orde incidenten zoals openbaar
dronkenschap, wildplassen of overlast in de horecagebieden. De toename
kan mogelijk verklaard worden door het feit dat horecabezoek dit jaar, in
tegenstelling tot de lockdown jaren, weer toegestaan was. Verder is het
aantal letselschade ten opzichte van vorig jaar met 62 procent gestegen.
In totaal hebben 1253 personen letsel opgelopen. Het aantal ligt hiermee
op hetzelfde niveau als voor de pandemie. De brandweer ontving
ongeveer hetzelfde aantal meldingen als de afgelopen jaren.

1

Vuurwerkbarometer 2022 | Jaarwisseling/ Vuurwerk | Openbaar Ministerie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 684, nr. 722

2

Cijfers ongevallen met vuurwerk
Zoals elk jaar verzorgt VeiligheidNL direct na de jaarwisseling een
rapportage met cijfers over ongevallen met vuurwerk2, gebaseerd op
informatie van alle Spoedeisende Hulpafdelingen van ziekenhuizen en ook
aan het onderzoek deelnemende huisartsenposten.3 De afgelopen twee
jaarwisselingen was sprake van een tijdelijk vuurwerkverbod op
oudejaarsvuurwerk om de zorg te ontlasten in verband met COVID-19. De
totale letselcijfers zijn ten opzichte van vorig jaar met 62 procent
gestegen, en weer terug naar het niveau van voor de pandemie. In totaal
zijn er deze jaarwisseling ruim 12534 letsels opgelopen. Hiervan zijn 389
behandeld op de Spoedeisende Hulpafdelingen van ziekenhuizen, dit is 52
procent meer in vergelijking met vorig jaar en 1% stijging in vergelijking
met de laatste jaarwisseling zonder vuurwerkverbod.

Totaal
Spoedeisende Hulpafdelingen (SEH)
Huisartsenposten (HAP)

Jaarwisseling
2022–2023

Jaarwisseling
2021–2022

Jaarwisseling
2020–2021

Jaarwisseling
2019–2020

+/- 1253

+/- 773

+/- 383

+/- 1285

389
+/- 864

256
+/- 517

108
+/- 275

385
+/- 900

Zoals alle jaren waren brandwonden het meest voorkomende type letsel
(42%), dit was vergelijkbaar met voorgaande jaren. Oogletsel was ook
veelvoorkomend (22%). In totaal is 46 procent als omstander slachtoffer
geworden van vuurwerk. Dit aandeel is lager dan tijdens de jaarwisseling
2019–2020 (50%).
Ruim de helft van alle slachtoffers op de spoedeisende hulp en huisartsenposten was jonger dan 20 jaar (52%). 18 procent van alle slachtoffers
was onder de 12 jaar. Vorig jaar was dit 26 procent en tijdens jaarwisseling
2019–2020 19 procent. Naast jonge kinderen zijn vooral jongens van 12 tot
en met 15 jaar en mannen van 20 tot en met 29 jaar slachtoffer van
vuurwerk.
Afgelopen jaarwisseling was de eerste jaarwisseling waarin er effectief
sprake was van een verbod op knalvuurwerk en vuurpijlen. Voor de
slachtoffers op de spoedeisende hulp zijn de oorzaken van het letsel nader
gespecificeerd. Tijdens de jaarwisseling werd 20 procent van de letsels
veroorzaakt door knalvuurwerk en vuurpijlen, dit is een daling ten
opzichte van de 31% in 2019–2020 toen dergelijk vuurwerk nog wel was
toegestaan. Daarentegen is de bijdrage van zwaar illegaal vuurwerk aan
de letsels gestegen van 17 procent (2019–2020) naar 24 procent. Vergeleken met de jaarwisseling 2019–2020 is een stijging te zien van het aantal
slachtoffers van F1 vuurwerk (7% versus 1%), zoals sterretjes. Tweeëntwintig procent van de ongevallen werd veroorzaakt door F2 vuurwerk
(vuurwerk dat alleen tijdens de jaarwisseling afgestoken mag worden),
zoals compounds. De overige oorzaken van ongevallen worden nader
gespecificeerd in de rapportage van VeiligheidNL, die als bijlage met deze
brief aan uw Kamer wordt gestuurd.

2

In de totaalcijfers worden ongevallen door carbid ook meegerekend hoewel dit niet onder de
vuurwerkregelgeving valt.
Van de 105 huisartsenposten hebben 88 deelgenomen aan dit onderzoek.
4
Letsels die buiten 31 december en 1 januari zijn ontstaan zijn niet meegenomen in deze
tellingen.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 684, nr. 722

3

VeiligheidNL zal nog een nadere analyse uitvoeren op de letselcijfers en
deze in het voorjaar publiceren. Dit rapport ontvangt uw Kamer in het
tweede kwartaal van dit jaar.
Cijfers politie
Kijkend naar de verschillende soorten incidenten tijdens de jaarwisseling
valt op dat het aantal geregistreerde incidenten vuurwerk, vernieling c.q.
zaakbeschadiging en overlast in de wijk in vergelijking met het gemiddelde over de afgelopen vier jaren met de helft is gedaald. De grootste
procentuele afname in incidenten uit de vooraf gedefinieerde jaarwisseling thema’s is te zien in Oost-Nederland en Midden-Nederland. Bij de
aanhoudingen binnen de jaarwisselingthema’s is meer variatie te zien
tussen de eenheden. Hier zijn de eenheden Rotterdam en Den Haag de
enige eenheden met een procentuele stijging.
Het aantal incidenten onder het thema aantasting openbare orde is
gestegen ten opzichte van de afgelopen vier jaar. Dit is exclusief
APV-overtredingen, zoals openbaar dronkenschap en rijden onder invloed.
Uit de rapportage blijkt dat het aantal voor overlast geregistreerde
jeugdigen onder de 18 jaar is toegenomen en het aantal jeugdigen van 18
tot en met 27 jaar geregistreerd voor overlast juist is afgenomen.
Thema

(Zware) mishandeling/
bedreiging
Aantasting
openbare orde
Brand/ontploffing
Hulpverlening aan instanties
Overlast in de wijk
Vernieling c.q. zaakbeschadiging
Vuurwerk

2022–2023

Gemiddeld laatste 4
jaarwisselingen

% verschil 2022–2023
t.a.v. de laatste 4
jaarwisselingen

1.351

1.393

–0.3%

55
1.733
277
1.607

41
1.772
324
1.988

34,1%
–2,2%
–14,5%
–19,2%

930
1.939

1.398
4.014

–33,5%
–51,7%

Het aantal geweld tegen politieambtenaren ligt deze jaarwisseling lager
dan het gemiddelde van de afgelopen vier jaar. Daarentegen is het aantal
Veilig Publieke Taak-incidenten gemiddeld gezien gestegen. Onder deze
incidenten valt het gebruik van geweld tegen ambtenaren met een
publieke taak, zoals ambulancepersoneel of brandweermedewerkers.
GTPA en VPT slachtoffers

GTPA incidenten
VPT incidenten

2022–2023

Gemiddeld laatste 4
jaarwisselingen

%

81
13

91
12

–11,0%
8,3%

Cijfers brandweer
De brandweer heeft tijdens de jaarwisseling 3833 meldingen ontvangen
van incidenten als containerbranden, autobranden of buitenbranden. Dit
is vergelijkbaar met de afgelopen jaren. Dat blijkt uit een inventarisatie
van Brandweer Nederland onder de 25 veiligheidsregio’s. De afgelopen
twee coronajaren lag het aantal incidenten waar de brandweer bij
betrokken was rond de 4000. Ook dit jaar verschilde de drukte per regio.
Daarnaast meldde 5 van de 25 veiligheidsregio’s afgelopen jaarwisseling
een of meerdere incidenten waarbij sprake was van geweld of agressie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 684, nr. 722

4

tegen brandweermensen, voornamelijk in de vorm van het gooien van
vuurwerk. In enkele gevallen is aangifte gedaan. Om de eigen veiligheid te
garanderen trad de brandweer in enkele regio’s samen met de politie of
ME op om zo de eigen veiligheid te garanderen. In 2022 heeft het
Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) in opdracht van
Brandweer Nederland een dashboard ontwikkeld dat inzicht geeft in de
nieuwjaarincidenten. Het dashboard is gebaseerd op data van de
meldkamers met uniforme rekenregels: Kerncijfers Veiligheidsregios,
cijfers en statistiek rondom brandweer en brandweerzorg (nipv.nl).
Cijfers Openbaar Ministerie
Naast de aanhoudingen in relatie tot openbare orde incidenten, heeft de
politie in totaal 161 aangehouden personen bij het Openbaar Ministerie
aangeleverd op verdenking van een misdrijf dat verband houdt met de
jaarwisseling. Dat blijkt uit een inventarisatie onder de parketten van het
OM. Specifiek voor aanhoudingen in relatie tot misdrijven, is er een daling
van 15% ten opzichte van vorig jaar, toen werden er op 1 januari 2022 190
verdachten aangeleverd bij het OM. De meeste feiten betreffen geweld,
waarvan 58 keer geweld tegen personen die zich inzetten voor de
veiligheid van de samenleving, 69 maal geweld tegen overige personen
en 23 maal geweld tegen goederen. In elf zaken gaat het om andere feiten,
zoals illegaal vuurwerkbezit.
Tot slot
Gemeenten, politie, boas, brandweer, ambulancezorg, zorgpersoneel,
Openbaar Ministerie, Inspectie Leefomgeving en Toezicht en andere
betrokken organisaties hebben veel werk verzet om tot een beheersbare
en veilige jaarwisseling te komen. Wij hebben grote waardering voor de
inzet van iedereen die heeft gewerkt aan de voorbereidingen en tijdens de
jaarwisseling. In het Strategisch Beraad Veiligheid gaat de Minister van
Justitie en Veiligheid samen met burgemeesters, VNG, verder terugblikken op het verloop van de jaarwisseling. Verder geeft de rapportage
uitsluitend een cijfermatig beeld weer van de jaarwisseling.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 684, nr. 722

5