Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

304
Vragen van de leden Van Dam (CDA) en Bosman (VVD) aan de
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de
politieke situatie op Sint Maarten (ingezonden 26 september 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) (ontvangen 9 oktober 2019).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van de persconferentie van de premier van Sint
Maarten, Leona Marlin, op 23 september jl.?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Onderschrijft u de schets van de politieke situatie op Sint Maarten die zij
daarin heeft gegeven, met name haar uitspraken over onbestuurbaarheid,
buitenparlementair optreden, gebrek aan integriteit en verachting van
Grondwet en Trias Politica?
Antwoord 2
Ik kan de zorgen van Minister-President Romeo-Marlin over de politiekbestuurlijke situatie op Sint Maarten goed plaatsen. Zoals ik zelf op 25 september jl. in een toespraak voor de Staten van Sint Maarten had willen
overbrengen, staat het land voor een aantal enorme uitdagingen. Om deze
uitdagingen te kunnen aangaan, is politieke stabiliteit een onmisbare
voorwaarde. De regering van Romeo-Marlin heeft zich de afgelopen twee
jaren, in soms uiterst moeilijke omstandigheden, ingezet om deze stabiliteit te
bieden. Dat is door de Nederlandse regering steeds bijzonder gewaardeerd. Ik
betreur het dan ook dat het kabinet van Romeo-Marlin twee weken geleden in
een sfeer van politieke crisis ten val is gekomen. Of die politieke situatie een
gevolg is of blijk geeft van gebrek aan integriteit en verachting van Grondwet
en Trias Politica, zal moeten blijken. Sint Maarten is een autonoom land
binnen het Koninkrijk. Mij past daarom terughoudendheid bij het geven van
een inhoudelijk oordeel over de oorzaken van de ontstane situatie, maar er is
reden voor zorg en waakzaamheid. Daarom houdt de Nederlandse regering

1

ah-tk-20192020-304
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Facebook, https://www.facebook.com/SXMGOV/videos/401950743714857/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

deze situatie wel nauwlettend in de gaten, temeer gelet op onze betrokkenheid bij wederopbouw en het versterken van de rechtsstaat in Sint Maarten.
Vraag 3
Deelt u de opvatting dat de toespraak van de premier onderstreept dat de
democratische rechtsstaat inclusief de integriteit van het openbaar bestuur en
het functioneren van de rechtshandhaving op Sint Maarten zich in een diepe
crisis bevindt? Wilt u het antwoord op deze vraag beantwoorden in het licht
van artikel 43, lid 2 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden?
Antwoord 3
Zoals ik in mijn antwoord op vraag 2 heb aangegeven, vloeit uit de staatkundige inrichting van het Koninkrijk voort dat ik voorzichtig moet zijn bij het
geven van een inhoudelijk oordeel over het functioneren van de politieke
instellingen van de Caribische landen. Nederland, Aruba, Curaçao en Sint
Maarten behartigen zelfstandig hun eigen aangelegenheden (artikel 41
Statuut). Onder deze eigen aangelegenheden vallen ook de staatsinrichting,
het openbaar bestuur en de rechtshandhaving. Het klopt dat deze autonomie
niet grenzeloos is. Op grond van artikel 43, tweede lid, Statuut is het
Koninkrijk verantwoordelijk voor het waarborgen van de waarden van
fundamentele rechten, rechtszekerheid en deugdelijkheid van bestuur in elk
van de landen. In het licht van de autonomie van Aruba, Curaçao en Sint
Maarten binnen het Koninkrijk – en, daaraan voorafgaand, hun recht op
zelfbeschikking – moet echter behoedzaam worden omgesprongen met deze
waarborgfunctie. Van bestuurlijk ingrijpen door het Koninkrijk kan bijvoorbeeld alleen in uitzonderlijke omstandigheden sprake zijn. Deze staatsrechtelijke verhoudingen betekenen niet dat het Koninkrijk – en daarbinnen
Nederland, als grootste partner – niet alert moeten blijven. Waar er – zoals
momenteel helaas in Sint Maarten – aanleiding is om aan te nemen dat de
democratische rechtsstaat in zwaar weer verkeert, is de regering van het
Koninkrijk c.q. Nederland gehouden om alles wat redelijkerwijs en juridisch
mogelijk is te doen om de situatie te (helpen) verbeteren. Aldus werkt
Nederland al jaren intensief met de autoriteiten van Sint Maarten samen door
een bijdrage te leveren aan het versterken van de rechtsstaat. Op grond van
diverse samenwerkingsregelingen en justitiële Rijkswetten krijgt samenwerking vorm op het gebied van veiligheid en rechtshandhaving, maar bijvoorbeeld ook via de onderlinge regeling versterking grenstoezicht en de
oprichting van een Integriteitskamer, die als voorwaarden golden voor het
beschikbaar stellen van wederopbouwmiddelen.
Vraag 4
Welke mogelijkheden heeft de regering van het Koninkrijk om stabiliteit en
integriteit op Sint Maarten te bevorderen in de huidige politieke situatie?
Welke mogelijkheden bestaan er op het vlak van geschreven en ongeschreven statutair staatsrecht om – ten behoeve van het welzijn van de inwoners
van Sint Maarten – terug te keren naar een fatsoenlijk functionerende
democratische rechtsstaat?
Antwoord 4
Zoals in het antwoord op vraag 3 beschreven, zijn er verschillende mogelijkheden om stabiliteit en integriteit op Sint Maarten te bevorderen. Veel van
deze mogelijkheden komen overigens niet toe aan de regering van het
Koninkrijk maar aan de regering van Nederland, omdat zij gebaseerd zijn op
samenwerking tussen Sint Maarten en Nederland (artikel 36–38 Statuut).
Waar het staatsrechtelijke mogelijkheden voor de regering van het Koninkrijk
betreft om de democratische rechtsstaat te bevorderen, zijn de instrumenten
beperkter. Klassieke bestuurlijke toezichtsarrangementen in het Statuut treft
men aan in artikel 50 (een vernietigingsrecht) en artikel 51 (een taakverwaarlozingsregime). Beide procedures zouden toepassing kunnen vinden, indien
de democratische rechtsstaat ernstig en acuut gevaar loopt en – in het geval
van artikel 51 – de constitutionele instellingen van Sint Maarten zelf niet bij
machte blijken daaraan het hoofd te bieden. Voorts valt nog te wijzen op de
bevoegdheid van de regering van het Koninkrijk om een aanwijzing te geven
aan de Gouverneur van Sint Maarten, op grond van artikel 15 Reglement
voor de Gouverneur van Sint Maarten. Deze bevoegdheid, waarvan in het
verleden enkele malen gebruik werd gemaakt, is minder verstrekkend dan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

bevoegdheden neergelegd in artikel 50 en 51 Statuut en daardoor ook aan
minder stringente voorwaarden gebonden dan deze laatste twee bepalingen.
Niettemin dient ook hiermee met grote terughoudendheid te worden
omgegaan. Uitgangspunt blijft de autonome status van Sint Maarten binnen
het Koninkrijk.
Vraag 5
Bent u bereid desnoods onorthodoxe maatregelen te overwegen met het oog
op de bevolking van Sint Maarten?
Antwoord 5
Vanzelfsprekend bereidt de regering zich voor op allerlei situaties. Ik kan niet
vooruitlopen op de vraag wat we dan precies zullen doen. Eventuele
besluitvorming zal hoe dan ook altijd moeten geschieden met inachtneming
van de daarvoor geldende constitutionele kaders. Voor ingrijpen van
Koninkrijkswege betekent dit, zoals hierboven uiteengezet, dat dit zeer
zorgvuldig zou moeten geschieden. Daar komt bij dat ik meer geloof in
samenwerking tussen de landen binnen het Koninkrijk dan in een dwingend
ingrijpen door het Koninkrijk. Uiteraard moeten de omstandigheden dat wel
toelaten.
Vraag 6
Kunt u deze vragen beantwoorden vóór de plenaire behandeling van de
begroting Koninkrijksrelaties voor 2020?
Antwoord 6
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3