Vragen van het lid De Roon aan de staatssecretaris van
Justitie over het bericht ″tbs-kliniek regelt seks op
bestelling″.
©
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Eind jaren negentig
is in drie tbs-klinieken geëxperimenteerd met seks voor
de daders van zedenmisdrijven. Deze experimenten zijn
afgeblazen omdat hiertegen veel weerstand kwam uit de
wereld van de psychiatrie, maar zeker ook van de
politiek. Nu blijkt dat door medewerkers van een van de
genoemde klinieken, namelijk de Pompekliniek, in een
filmpje wordt gesproken over het idee om hier opnieuw
mee te beginnen.
Zware criminelen moeten niet verwend worden, maar
worden bestraft. De PVV ziet helemaal niets in het
verwennen van criminelen, en dus ook niet in het met
seks verwennen van criminelen, met welk therapeutisch
smoesje van psychiaters en andere therapieverleners dat
ook wordt goedgepraat. De PVV is van mening dat zware
criminelen moeten worden bestraft, zwaar bestraft.
Gevaarlijke criminelen moeten uit de samenleving
worden gehouden. In de jarenlange en geldverslindende
therapieën in tbs-klinieken zien wij helemaal niets. Wij
zien er nog minder in als de gedachtegang van de
therapeuten in zo’n tbs-kliniek afglijdt naar het niveau dat
in de genoemde film te zien is.
Voor het geld dat een jarenlange tbs-behandeling kost
kan een misdadiger ten minste driemaal langer worden
opgesloten. Dat kan en dat moet ook naar de mening
van de PVV.
In de film wordt ook de suggestie gewekt dat het de
bedoeling is om seks op bestelling voor tbszedendelinquenten alleen toe te passen bij degenen die
in de longstay zitten. Het gaat dan om personen wier
behandeling al is opgegeven, maar die toch nog
jarenlang op kosten van de belastingbetaler in een dure
longstay-plaats in de tbs moeten zitten. De vraag is of dit
inderdaad de bedoeling van de Pompekliniek is. Wat
vindt de staatssecretaris daarvan? Is zij van plan om daar
een stokje voor te steken, of zegt zij dat het prima is dat
het op deze manier gebeurt? Wat mijn fractie betreft
moet dit echt stoppen.
De film heeft ook nog iets duidelijk gemaakt over
andere dingen die in een tbs-kliniek gebeuren. Mensen
die blowen, mensen die zeggen dat zij even de groeten
doen aan degene die zij hebben gestoken, dat is allemaal
verschrikkelijk.
De voorzitter: Uw tijd is om.
De heer De Roon (PVV): Ik stop, voorzitter.
©
Staatssecretaris Albayrak: Voorzitter. Ik kan mij
voorstellen dat seks op bestelling in een tbs-kliniek
menige wenkbrauw doet fronsen. In de documentaire zit
een scène waarin medewerkers van een tbs-kliniek
praten over de mogelijkheid om een sekswerker in te
roepen om diensten te verlenen aan een tbs-gestelde.
Dat is in die kliniek, de Pompekliniek, niet gebeurd. Men
heeft erover gesproken, maar er is uiteindelijk niet voor
gekozen om dat daadwerkelijk te doen. Sterker nog, ik

Tweede Kamer

Vragenuur

heb van de directeur begrepen dat het bewuste gesprek
in scène is gezet om de discussie over de mogelijkheid
van seks in een tbs-kliniek bespreekbaar te maken en te
laten losbarsten. Het laatste is aardig gelukt, lijkt mij.
Voor mij was er aanleiding om in alle tbs-klinieken een
inventarisatie te doen van zaken die in de praktijk wel en
niet gebeuren. Gebleken is dat in het afgelopen jaar één
keer in een kliniek, in een intramurale setting, sprake is
geweest van het verrichten van seksuele diensten door
een gespecialiseerd bureau dat werkt met psychiatrische
patiënten, zwakzinnigen en dergelijke. Eén keer is dit
gebeurd in een transmurale setting. Het gaat dan om
mensen die in principe al aan het resocialiseren zijn en in
de vrije samenleving mogen wonen. Voor het laatste kan
ik nog enigszins begrip hebben, want het gaat dan om
mensen die tegen betaling seksuele diensten inroepen
als zij aan het resocialiseren zijn en vrij zijn. Als dit
echter in de kliniek gebeurt, zelfs als het gaat om één
geval, doet dit bij mij niet alleen de wenkbrauwen
fronsen. Ik vind het ook onwenselijk dat op het moment
dat de tbs-behandeling nog gaande is, er diensten
worden ingeroepen, ook al worden die diensten geleverd
door een specialistisch bureau van sekswerkers.
Ik wil hier de suggestie wegnemen dat het zou gaan
om het op welke schaal dan ook inroepen van escortbureaus door tbs-klinieken. Daar was geen sprake van, daar
is geen sprake van en daar kan ook geen sprake van zijn.
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Ik hoor de staatssecretaris uitspreken dat zij het onwenselijk vindt dat deze
dingen gebeuren tijdens een behandeling. ″Onwenselijk″
klinkt nog niet hetzelfde als het voortaan verbieden van
dergelijke dingen en het ervoor zorgen dat die niet
gebeuren. Bovendien heb ik de staatssecretaris ook nog
niet horen responderen op de kwestie of het tijdens een
longstay, als er dus geen behandeling meer plaatsvindt,
wel toegestaan zou zijn. Wat mij betreft is dat niet het
geval. Ik vraag de staatssecretaris om eveneens uit te
spreken dat het ook dan niet mag gebeuren.
Vervolgens een opmerking over de kosten van dit
soort experimenten. De belastingbetaler moet ervoor
opdraaien, of de tbs’er betaalt het zelf. In het laatste
geval rijst echter de vraag hoe het kan dat een tbs’er
überhaupt geld heeft. Hij kost de belastingbetaler al
bakken met geld en de tbs’er zou dus zelf helemaal niet
meer over geld moeten beschikken. Wil de staatssecretaris eraan werken dat het voor tbs-gestelden onmogelijk
wordt om nog over geld te beschikken?
De staatssecretaris merkt op dat de hele zaak in scène
zou zijn gezet. Natuurlijk heb ik voorzien dat die
mogelijkheid er is. Ik vind het echt een schandalige
manier van de directeur van de Pompekliniek om op die
manier een onderwerp op de kaart te zetten. Uiteraard
geldt voor hem de vrijheid van meningsuiting, maar het
gaat hier om een heel ernstige zaak, namelijk de wijze
waarop wij omgaan met de daders van zware misdrijven.
Het gaat dan niet aan om het hele land via een in scène
gezet gesprek te foppen en op die manier een zaak op de
kaart te zetten. Daar zijn heel andere manieren voor. Ik
vind het buitengewoon ongepast dat deze mijnheer dit
gedaan heeft. Ik vraag de staatssecretaris dan ook om
maatregelen tegen hem te nemen.
Staatssecretaris Albayrak: Voor de duidelijkheid, in de
twee gevallen waarover ik het had, heeft de tbs-gestelde
zelf betaald voor de diensten. Dat was dus niet de kliniek.

24 november 2009
TK 28

28-2524

Albayrak
Zowel in de kliniek als daarbuiten is zelf betaald. Als ik
zeg dat ik het onwenselijk vind om binnen de muren van
de kliniek met dit soort dienstverlening te werken, is dat
inclusief de longstay. Als het gaat om het in scène zetten
van de scène waar we het over hebben om de discussie
op gang te brengen, vind ik dat met u onverantwoord.
De directeuren van de tbs-klinieken hebben meerdere
contacten met het ministerie van Justitie, inclusief met
mijzelf. Als zij welke discussie dan ook nodig achten over
behandeltechnieken, om welke reden dan ook, dan is
daar meer dan genoeg gelegenheid toe. Die kanalen
hadden zij moeten gebruiken en die had deze directeur
ook moeten gebruiken.
Over de documentaire als zodanig is, toen wij erachter
kwamen, contact geweest met de kliniek. Wij hebben
geprobeerd om de directeur ervan te overtuigen dat
voorzichtigheid geboden was en dat zijn medewerking
aan voorwaarden gebonden was. Hij heeft zich niet veel
gelegen laten liggen aan die voorwaarden of aan onze
wensen.
Als ik de documentaire zie, waarin tbs-gestelden
herkenbaar in beeld worden gebracht en spreken over
slachtoffers, dan is dat uit mijn oogpunt ook een
onwenselijke situatie, om twee redenen. De eerste is dat
je nabestaanden en slachtoffers confronteert met de
daders op een manier waar zij niet op zitten te wachten.
De tweede is dat behandelaars in tbs-klinieken zich ervan
bewust moeten zijn dat je wanneer je mensen herkenbaar in beeld brengt, hun de mogelijkheid ontneemt om
nog anoniem te resocialiseren in een omgeving waar zij
op enig moment misschien naar teruggaan. Om die
reden alleen al vind ik dit onwenselijk.
Het is in dit geval niet gelukt om deze directeur
hiervan te weerhouden. Die ruimte had hij ook.
Inmiddels hebben wij de regels naar alle klinieken
gecommuniceerd over de grenzen die wat ons betreft
zitten aan de contacten met media wanneer mensen
herkenbaar in beeld worden gebracht. Ik heb in januari
een bestuurlijk overleg met GGZ Nederland. Tijdens dat
bestuurlijk overleg zal ik zowel het punt van de seksuele
dienstverlening door specialistische bureaus als de
mediacontacten via de voorzitter van GGZ Nederland
met alle directeuren bespreken.
Mevrouw Bouwmeester (PvdA): Voorzitter. Ik ben erg
blij dat de staatssecretaris heeft aangegeven dat deze
seksuele handelingen tijdens de tbs niet kunnen en niet
mogen, dat dit gewoon niet waar is en dat de belastingbetaler er ook niet voor betaalt. Tegelijkertijd heeft zij
gezegd dat wij daarover een discussie kunnen voeren.
Daar ben ik ook erg blij mee, want we kunnen hier
allemaal ongenuanceerd roepen, zoals de PVV, zonder
dat we feiten hebben. Ik heb hier wel twee vragen over.
Wat de tbs-kliniek heeft gedaan, is eigenlijk belletje
trekken en weglopen. Zij zeggen: er is een behoefte, daar
moeten wij wat mee, en vervolgens: tot ziens. De eerste
vraag is hoe de staatssecretaris tegenover die discussie
staat. De tweede vraag is hoe het kan dat deze tbs-kliniek
en deze bestuurder, die zo goed op de hoogte is van de
gevoeligheden, toch zo’n bericht de wereld in helpen.
Staatssecretaris Albayrak: Voorzitter. Zoals ik al zei, als
het doel was om de discussie hierover op gang te
brengen, is dat aardig gelukt. De vraag is of dit de
discussie zoals die gevoerd zou moeten worden, ten
goede komt. Ik denk dat de directeur van de Pompekli-

Tweede Kamer

Vragenuur

niek uiteindelijk ook niet blij is met dit type aandacht
voor zijn kliniek. Dat betreur ik zonder meer. Belletje
trekken en weglopen had niet gehoeven, want wij
hebben op menig moment contact met elkaar. Dat heb ik
ook persoonlijk met deze directeur. Hij had dit onderwerp
op alle mogelijke manieren met mij kunnen bespreken,
maar dat heeft hij niet gedaan.
Mevrouw Joldersma (CDA): Dit nepgesprek is hier toch
weer beloond met mondelinge vragen. Dat roept bij het
CDA een aantal vragen op. Wij vinden dat betaalde seks
in tbs-klinieken niet hoort. Het hoort ook niet in het
gevangeniswezen. Hoe zorgt u ervoor dat de afspraken
die u daarover met de klinieken maakt, ook gehandhaafd
worden? Dat geldt ook voor die documentaire. Blijkbaar
zijn de contacten met de kliniek daarover niet goed
gelopen. Ik maak me daar zorgen om. Hoe zorgt u ervoor
dat de klinieken en het ministerie op één lijn zitten?
Staatssecretaris Albayrak: Allereerst de feiten. Het komt
niet op grote schaal voor. Het is in het afgelopen jaar één
keer voorgekomen in een kliniek. Blijkbaar voelde een
kliniek de vrijheid om deze seksuele diensten ook in te
kunnen roepen, misschien omdat er nog niet expliciet
over was gesproken. Ik geloof dat de situatie en de
positie van de staatssecretaris na dit vragenuurtje wel
duidelijk zijn. Wij moeten ook niet doen alsof het aan de
orde van de dag is. Dat is het niet. Het gebeurt niet. Ik
heb alle klinieken gevraagd of het gebeurt. Het antwoord
was ″nee″. Het past dus ook niet in een soort behandelvisie of iets dergelijks. Wij moeten ook niet doen alsof
het aan de orde van de dag is. Dat is niet het geval. Mijn
ervaring is dat klinieken vanuit hun verantwoordelijkheid
voor de veiligheid en de behandeling zelf heel terughoudend zijn in contacten met de media. Dat juich ik toe. De
afspraken die wij gemaakt hebben, zal ik in januari
nogmaals bevestigen als wij met GGZ-Nederland
spreken.
Mevrouw Verdonk (Verdonk): ″De scène is in scène
gezet.″ Ik hoop dat de directeur ermee wegkomt bij
Sinterklaas. Ik heb een vraag. U praat de hele tijd over
seksuele diensten door gespecialiseerde diensten
verleend. Dit komt heel zelden voor. Hoe vaak worden er
echter gewoon prostituees ingehuurd?
Staatssecretaris Albayrak: Ik heb gezegd dat het in het
afgelopen jaar in een kliniek één keer is voorgekomen
dat een medewerkster van een specialistisch seksbedrijf
– ik zeg het gewoon maar zoals het is – vanuit een
speciale opleiding daarvoor omgaat met psychiatrische
patiënten en mensen die zwakbegaafd zijn. Dit komt in
psychiatrische klinieken voor etc. Dat kan in het kader
van een behandeling zijn. Dat kan ook in het kader van
een behandeling van zedendelinquenten zijn. Ik vind
echter dat het niet in de tbs-klinieken hoort. Dat is één
keer gebeurd. Voor zover daar onduidelijkheid over was,
is die duidelijkheid nu gegeven. Het is iets anders als
mensen inmiddels aan het resocialiseren zijn en
bijvoorbeeld transmuraal verlof of proefverlof hebben of
voorwaardelijk zijn vrijgelaten. Dat zijn dan mensen in de
vrije samenleving. Als zij tegen betaling een prostituee
willen inhuren, is dat aan hen.
Mevrouw Verdonk (Verdonk): Dat is niet mijn vraag. Het

24 november 2009
TK 28

28-2525

Albayrak
ging mij om gesloten klinieken. Hoe vaak komen daar
prostituees binnen?
De voorzitter: Dat antwoord is gegeven. Er is gezegd:
één keer.
Staatssecretaris Albayrak: Ik heb natuurlijk naar
aanleiding van de aankondiging dat hier mondelinge
vragen gesteld gingen worden een inventarisatie gedaan.
Dat was een belronde langs alle tbs-klinieken. Ik leg de
nadruk op ″alle″. De vraag was of men gebruikmaakte
van seksuele diensten van welk bureau dan ook, of dat
nu een escortservice of een specialistisch bureau is. Het
antwoord was dus in alle gevallen ″nee″, behoudens één.
Daarover heb ik u bericht. Dat is de informatie waarover
ik beschik op dit moment.
Mevrouw Azough (GroenLinks): Ik moet zeggen dat ik
mij een beetje verbaas over de manier waarop u zich
beklaagt over de Pompekliniek. Ik kan mij wel voorstellen
dat klinieken die te maken hebben met een heel
weerbarstige realiteit en met een discussie die niet
uitgaat van feiten als prioriteit, behoefte hebben om hun
werkelijkheid naar voren te brengen. Kunt u zich dat niet
voorstellen?
Staatssecretaris Albayrak: Ja, maar die werkelijkheid is
dus niet dat behandelaars in tbs-klinieken en masse
vinden dat seksuele diensten mogelijk moeten zijn in het
kader van een behandeling. Dat is dus niet de realiteit.
Het is in een uitzonderlijk geval een keer voorgekomen.
Tbs-klinieken mogen elke discussie voeren en ook elke
discussie met mij voeren. Daarvoor hebben wij ook vele
malen per jaar contacten. Daar hoort dit. Er zijn
effectievere manieren om inhoudelijke zorgen bij de
staatssecretaris te brengen dan het aanzwengelen van
deze discussie in een documentaire.
De heer Teeven (VVD): Ik heb afgelopen weekend
inderdaad die waardeloze documentaire gezien. Daarin
wordt door daders in tbs-klinieken over ″slachtoffers″
gesproken. Waardeloos! Ik heb ook gezien dat er iemand
blowend voor de camera zit. Dus het drugsbeleid in
tbs-inrichtingen is nog niet zo succesvol. Er wordt flink
geblowd. Mijn vraag aan de staatssecretaris gaat echter
over iets anders. Het was weer de Pompekliniek en weer
de directie van de Pompekliniek die iets anders doet dan
de staatssecretaris wil. Is dit niet een reden om bij een
dalend aantal tbs-patiënten maar als eerste eens wat
minder zorg in te kopen bij de Pompekliniek, als die zo
omgaat met de aanwijzingen van de staatssecretaris?
Staatssecretaris Albayrak: Over de consequenties van
deze documentaire voor de kliniek beraden wij ons nog.
Ik denk dat wij met heer Teeven nog genoeg momenten
krijgen om over die consequenties van gedachten te
wisselen.
De voorzitter: Ik dank de staatssecretaris voor haar
antwoorden.

Tweede Kamer

Vragenuur

24 november 2009
TK 28

28-2526