Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

35 010

Wijziging van de Wet op het kindgebonden
budget in verband met het verhogen van de
inkomensgrens van het kindgebonden budget
voor paren

Nr. 28

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 december 2022
Vanaf medio 2019 vond de herstelactie kindgebonden budget plaats. Dit
herstel was nodig omdat een aantal ouders over de periode 2013–2019
onterecht geen kindgebonden budget ontving.1 Eind 2021 is de herstelactie afgerond, op een beperkte groep ouders na die nog niet konden
worden hersteld.2 Op 13 juli jl. is uw Kamer over de afhandeling van deze
beperkte groep geïnformeerd in een gezamenlijke brief met de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Bij het herstel van deze beperkte
groep is door Toeslagen aan ongeveer 500 (veelal in het buitenland)
woonachtige ouders ten onrechte kindgebonden budget toegekend en is
bij ruim 300 ouders ook daadwerkelijk € 1,7 mln (incl. rente) uitbetaald.
Deze ouders hebben veelal te maken met een samenloop van gezinsbijslag in Nederland (bestaande uit kinderbijslag, kindgebonden budget
en/of kinderopvangtoeslag) en een soortgelijke uitkering in het buitenland.
Om binnen de Europese Unie uitvoering te geven aan de afgesproken
regels heeft Nederland afspraken met andere landen over de samenloop
en hoogte van de gezinsbijslag. Een juiste uitwisseling van gegevens van
Toeslagen met de SVB en soortgelijke buitenlandse uitvoeringsorganisaties is daarbij van groot belang. Het herstel van bovengenoemde fout in
de systemen van Toeslagen op basis van de Wet inkomensafhankelijke
regelingen (hierna: Awir) en het kunnen uitwisselen van de juiste
gegevens vanuit Toeslagen met de SVB is daardoor complex gebleken en
geeft spanning in de samenloop tussen de nationale wet en internationale
verplichtingen en het bieden van voldoende rechtsbescherming aan de
ouder.
Hieronder wordt toegelicht hoe de gemaakte fout voor de ouders zo goed
mogelijk zal worden hersteld, langs de lijnen van de brief van 13 juli jl.
(Kamerstuk 35 010, nr. 27) en de aangenomen motie van uw Kamer om
1
2

kst-35010-28
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 35 010, nr. 17, Kamerstuk 31 066, nr. 785.
Kamerstuk 35 010, nr. 26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 010, nr. 28

1

ouders bij wie de toeslaggerechtigde of diens toeslagpartner (deels) in het
buitenland woont of woonde niet eerder tot betalingen over te gaan, dan
wanneer alle relevante gegevens bekend zijn en daarop nauwgezet de
nabetaling te doen.3 Om uitvoering te geven aan deze motie zijn de
relevante gegevens (in het buitenland) opgevraagd en op basis van
daadwerkelijk verstrekte informatie is tot betaling overgegaan.4 Uiteindelijk is er een kleine groep van 500 ouders overgebleven die niet op een
verzoek (en rappel) om informatie heeft gereageerd en waarvan geen
gegevens bekend zijn. Voor deze groep is een zorgvuldige nabetaling
conform de motie niet mogelijk, met als gevolg dat geen recht op
kindgebonden budget is vastgesteld en niet tot betaling kon worden
overgegaan. Deze ouders hebben om die reden een beschikking zonder
toegekend kindgebonden budget ontvangen (een zogenaamde
nihilbeschikking).
Afhandeling brief 13 juli jl.
In de brief van 13 juli jl. is aan uw Kamer melding gemaakt van het feit dat
nadat deze ouders initieel per brief zijn geïnformeerd over het feit dat zij
een nihilbeschikking zouden ontvangen, zij per abuis een positieve
beschikking hebben ontvangen waarin staat dat zij wel recht hebben op
kindgebonden budget. Op een dergelijke positieve beschikking volgt
normaal gesproken automatisch een uitbetaling van het bedrag dat in de
beschikking is vastgesteld. Door snel te handelen heeft de SVB het
overige deel van de uitbetalingen (circa 190) kunnen tegenhouden. Ook
Toeslagen heeft enkele betalingen kunnen tegenhouden. Dit heeft er
uiteindelijk in geresulteerd dat aan ruim 300 van de 500 ouders in totaal
€ 1,7 mln (incl. rente) is uitbetaald. Deze groep bestaat uit drie
subgroepen.
(1) Een eerste groep ouders waarbij onterecht kindgebonden budget is
toegekend en eventueel is uitbetaald over de periode 2017–2019 en
waarbij herstel heeft plaatsgevonden door de ten onrechte verstuurde
positieve beschikkingen aan deze groep ouders te herzien op basis van de
Awir. Voor deze groep kon de fout worden hersteld door de ouders een
herziene beschikking over de jaren 2017 tot en met 2019 toe te sturen en
eventueel de uitgekeerde bedragen terug te vorderen of de niet uitgekeerde bedragen te verrekenen. Deze ouders hebben inmiddels een brief
van Toeslagen ontvangen waarin is uitgelegd dat sprake is van een fout
die heeft geleid tot een onterechte beschikking en in sommige gevallen tot
betaling. In deze brief zijn ook excuses aangeboden. Een deel van de
burgers is tevens gebeld. Bij de invordering worden vervolgens alle
gebruikelijke waarborgen gehanteerd, waaronder de mogelijkheid van een
betalingsregeling op maat waarbij rekening wordt gehouden met de
betalingscapaciteit van de betrokkene. Tegen de herzieningsbeschikking
staat bezwaar en beroep open. Ook zijn de ouders bij de excuusbrief
nogmaals in de gelegenheid gesteld de benodigde informatie aan te
leveren, zodat de toeslag alsnog met het juiste bedrag kan worden
vastgesteld.
(2) Een tweede groep ouders waarbij onterecht kindgebonden budget is
toegekend en uitbetaald over de periode 2013 tot en met 2016. Deze groep
ouders valt niet binnen de wettelijke herzieningsmogelijkheid van de Awir.
De Awir kan met andere woorden niet worden gebruikt voor het herstel
van deze fout. In de brief van 13 juli jl. is om die reden ook aangegeven
dat voor het herstel van de fout er afhankelijkheid is van de bereidwilligheid tot terugbetaling van de ouders die bedragen uitgekeerd hebben
3
4

Kamerstuk 35 010, nr. 24.
Kamerstuk 35 010, nr. 26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 010, nr. 28

2

gekregen. Deze ouders hebben een brief ontvangen van Toeslagen,
waarin ook excuses worden gemaakt en worden nogmaals in de
gelegenheid gesteld om de benodigde informatie aan te leveren. Tevens
wordt een moreel appèl gedaan op vrijwillige terugbetaling.
Bij vrijwillige terugbetaling kan de samenloop tussen twee landen in een
andere verhouding komen te staan. Dit kan financiële consequenties voor
de ouders hebben. Dat betekent dat ten aanzien van ouders die vrijwillig
terugbetalen belangrijk is voor Toeslagen om ook de juiste gegevens
(daadwerkelijk ontvangen bedragen) te verstrekken aan de SVB. In geval
van vrijwillige terugbetaling is het van belang om zowel in de systemen
en administratie van Toeslagen als in de systemen en administratie van de
SVB en haar buitenlandse partners deze betaling correct te verwerken. Het
aanleveren van de juiste gegevens is in beginsel in het belang van de
ouders om te voorkomen dat bij meerdere organisaties de systemen voor
langere tijd niet overeenkomen. Om het belang van de ouders voorop te
stellen worden deze ouders per brief actief gewezen op de gehanteerde
werkwijze van deze gegevensuitwisseling en worden ouders actief
gewezen op de mogelijkheid om in bezwaar en beroep te gaan tegen de
administratieve aanpassing en de uitwisseling van de gegevens.
(3) Een derde groep ouders die onterecht kindgebonden budget
toegekend heeft gekregen over de jaren 2013 tot en met 2016, maar
waarvan de betaling is tegengehouden. Bij deze groep is de complexiteit
het grootst, omdat deze groep niet valt binnen de wettelijke herzieningsmogelijkheid van de Awir. De Awir kan met andere woorden niet worden
gebruikt voor het herstel van deze fout. De wettelijke bepaling uit de Awir
schrijft immers voor om binnen vier weken tot uitbetaling over te gaan. In
plaats daarvan is aan de ouders een extra mogelijkheid geboden om
bewijs aan te leveren en zijn de ouders actief gewezen op de mogelijkheid
in bezwaar en beroep te gaan tegen de vastlegging van de niet-uitbetaling
door administratieve aanpassing en de uitwisseling van de gegevens.
In lijn met de brief van 13 juli jl. hebben deze ouders een brief ontvangen
van Toeslagen waarin wordt uitgelegd dat sprake is van een fout die heeft
geleid tot een onterechte positieve beschikking, waarna de betaling toch
nog kon worden tegengehouden. Daarbij zijn excuses gemaakt en zijn de
ouders nogmaals in de gelegenheid gesteld om de benodigde informatie
aan te leveren zodat de toeslag alsnog met het juiste bedrag kan worden
vastgesteld en betaalbaar kan worden gesteld. In de systemen en
administratie van Toeslagen als in de systemen en administratie van de
SVB en haar buitenlandse partners is het uitgangspunt de niet betaalde
bedragen. Het aanleveren van de juiste gegevens is in beginsel in het
belang van de ouders om te voorkomen dat bij meerdere organisaties de
systemen voor langere tijd niet overeenkomen.
Het alsnog overgaan tot uitbetaling – voor deze relatief kleine doelgroep –
is niet wenselijk geacht, omdat deze ouders op basis van de beschikbare
gegevens bij Toeslagen geen recht op het bedrag hebben. Bij uitbetalen
zouden deze ouders conform de in de brief van 13 juli jl. genoemde
uitgangspunten, vervolgens moeten worden aangeschreven om de
betalingen conform de verkeerd afgegeven beschikking vrijwillig terug te
betalen. Dit is onwenselijk.
Ook hier geldt dat het voor een juiste toepassing van de regels over de
(samenloop bij internationale kindregelingen het voor de ouder van
belang is dat de tegengehouden bedragen – conform de brief van 13 juli jl.
– door Toeslagen op een juiste wijze aangeleverd worden bij de SVB. Door
de discrepantie tussen de positieve beschikking en de tegengehouden
betaling bestaat anders immers de mogelijkheid dat de gezinsbijslag in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 010, nr. 28

3

samenloop tussen Nederland en een ander land tot een andere
verhouding komt te staan met mogelijke financiële consequenties voor de
ouder. Deze gegevens kunnen alleen doelmatig worden aangeleverd bij
de SVB als in de systemen het proces van het juridisch herzien van de
beschikkingen wordt doorlopen. Hiertoe bestaat echter geen wettelijke
bevoegdheid op grond van de Awir buiten de vijfjaarstermijn. Er wordt
om die reden geen beschikking aan de ouders verzonden: het proces
wordt fictief doorlopen. Om ouders hierover te informeren worden ze net
als de ouders in groep 2 actief gewezen op de gegevenslevering en de
mogelijkheid van bezwaar- en beroep hiertegen. Wel is aan de ouders een
extra mogelijkheid geboden om bewijs aan te leveren.
Deze keuze is een afweging tussen enerzijds het aanleveren van de juiste
gegevens om te voorkomen dat bij meerdere organisaties de systemen
voor langere tijd niet overeenkomen en anderzijds dat er een verschil
ontstaat tussen de feitelijke en administratieve realiteit met mogelijk
onwenselijke financiële gevolgen voor de ouder.
Tenslotte
Om de bovenstaande problematiek zorgvuldig af te handelen wordt bij
een populatie van 48 ouders meer tijd genomen. Omdat deze dossiers
dermate complex zijn kan het herstel niet op korte termijn worden
doorgevoerd. Het betreft ouders die binnen één of meerdere jaren deels
woonachtig in Nederland en deels woonachtig in het buitenland zijn
geweest, waarbij gedurende een periode wel en gedurende een periode
niet sprake is geweest van partnerschap en waarbij de uitbetaling van de
foutief afgegeven beschikking (deels) door ofwel de SVB ofwel Toeslagen
is tegengehouden. Hier geldt dat de kennis en kunde die voor het herstel
van deze populatie nodig is zeer schaars aanwezig is binnen Toeslagen en
de Belastingdienst. Om de continuïteit van het massaal automatisch
continueren van de toeslagen voor het jaar 2023 en de koopkrachtmaatregelen te borgen is het streven deze populatie ouders in de loop van 2023
alsnog conform de eerder beschreven uitgangspunten te behandelen.
De Staatssecretaris van Financiën,
A. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 010, nr. 28

4