Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 753

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Overige fiscale maatregelen
2014)

Nr. 7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 21 oktober 2013
Inhoudsopgave
1. Algemeen
2. Wet inkomstenbelasting 2001
3. Toestaan onderhandse akte bij periodieke giften
4. Aanpak constructies met APV’s (Wet IB 2001 en Wet Vpb 1969)
5. Wet op de vennootschapsbelasting 1969; Directeurgrootaandeelhouder in de vrijgestelde beleggingsinstelling
6. Fiscale beleggingsinstelling
7. Successiewet 1956
8. Registratiewet 1970
9. Wet op de accijns
10. Wet op de verbruiksbelastingen van alcoholvrije dranken en
enkele andere produkten
11. Wet belastingen op milieugrondslag;Vereenvoudiging
belasting op leidingwater
12. Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing
van belastingen
13. Uitbreiding integriteitsbepaling ANBI’s
14. Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen; Nadere
partnercriteria
15. Uitvoeringskosten Belastingdienst
16. Artikelsgewijze toelichting
17. Nota van wijziging; Informatieverplichting dienstverleningslichamen
18. NOB commentaar
19. RB commentaar
20. EPN commentaar

1
2
2
5
7
7
8
10
10
11
12
12
14
18
20
20
21
22
27
27

1. Algemeen
Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, de PvdA, de PVV,
de SP, het CDA, D66, de ChristenUnie en 50PLUS.

kst-33753-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

1

Het kabinet is verheugd dat de leden van de fractie van de VVD tevreden
zijn met een aantal wijzigingen, zoals het toestaan van het gebruikmaken
van een onderhandse akte bij periodieke giften, het toestaan van de
waarde in het economische verkeer voor de waardering van serviceflats
en de uitbreiding van de weigerings- of intrekkingsgronden van de status
van algemeen nut beogende instellingen (ANBI-status).
Hierna wordt bij de beantwoording van de vragen zo veel mogelijk de
volgorde van het verslag aangehouden, met dien verstande dat gelijkluidende of in elkaars verlengde liggende vragen gebundeld zijn beantwoord. Voor zover de vraag in een andere paragraaf is beantwoord, is op
de oorspronkelijke plaats van de vraag in het verslag een verwijzing
opgenomen naar het onderdeel waar die vraag is beantwoord.
De leden van de fracties van het CDA en D66 hebben gevraagd in te gaan
op het commentaar van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) op het
onderhavige wetsvoorstel. Daarnaast hebben de leden van de fracties van
het CDA en 50PLUS gevraagd in te gaan op het commentaar van de
Vereniging van Estateplanners in het Notariaat (EPN). Voorts vragen de
leden van de fractie van het CDA in te gaan op het commentaar van het
Register Belastingadviseurs (RB). Op deze commentaren wordt, voor
zover de vragen niet separaat door de leden van één van de fracties zijn
gesteld, ingegaan aan het slot van deze nota naar aanleiding van het
verslag.
De leden van de fractie van het CDA geven het kabinet in overweging
advies van de Raad van State te vragen over de nota van wijziging, hierop
wordt ingegaan in de paragraaf 17.
2. Wet inkomstenbelasting 2001
De leden van de fractie van de SP vragen waarop de verlenging met een
jaar van de horizonbepaling van de multiplier voor giften aan culturele
instellingen is gebaseerd en wat de effecten zijn van deze maatregel.
Zoals bekend is vanwege het staatssteunelement vereist dat de Europese
Commissie haar goedkeuring verleent aan de multiplier. De procedure
voor het verkrijgen van de goedkeuring voor de maatregel heeft langer
geduurd dan gehoopt waardoor de goedkeuring pas begin dit jaar is
verleend. Het was de bedoeling dat de maatregel ten minste vijf jaar van
kracht zou zijn opdat de instellingen maximaal hun voordeel zouden
kunnen doen en ook schenkers van periodieke giften de volledige periode
gebruik konden maken van de multiplier. Culturele instellingen hebben
zich in 2012 terughoudend opgesteld over de extra mogelijkheden van de
multiplier bij het werven van fondsen. Om instellingen en donateurs toch
vijf jaar gebruik te kunnen laten maken van de multiplier is de horizonbepaling een jaar uitgesteld. Ik kan overigens mededelen dat de Commissie
op 2 oktober 2013 de verlenging van de culturele multiplier met een jaar
heeft goedgekeurd.
3. Toestaan onderhandse akte bij periodieke giften
Het doet mij plezier dat de leden van de fractie van de PvdA met
instemming kennis hebben genomen van de gevolgen van het toestaan
van een onderhandse akte bij de periodieke giften. Ook de leden van de
fractie van het CDA hebben hun blijdschap over het wegnemen van deze
barrière uitgesproken en de leden van de fractie van de ChristenUnie zijn
verheugd over de mogelijkheid tot het doen van periodieke giften bij een
onderhandse akte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

2

De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe het bestaan van de
onderhandse akte wordt vastgelegd en of het bestaan wordt gecontroleerd. De onderhandse akte hoeft, anders dan de notariële akte, niet te
worden geregistreerd. De akte bestaat uit twee delen. Een exemplaar van
de akte moet door de gever worden bewaard zodat dat beschikbaar is om
op verzoek te dienen als bewijsstuk. Door de begunstigde instelling of
vereniging moet zijn exemplaar van de akte eveneens worden bewaard in
de administratie en op verzoek of bij controle kunnen worden overgelegd.
De leden van de fractie van de PvdA vragen voorts op welke wijze
buitenlandse ANBI’s kunnen voldoen aan de eis van een uniek nummer
als bedoeld in de Handelsregisterwet 2007. Vanaf 1 januari 2014 wordt
door de Belastingdienst in het kader van bevordering van de transparantie
en de daarmee samenhangende verplichte publicatie van gegevens door
ANBI’s op internet een uniek nummer opgenomen op de lijst van erkende
ANBI’s. Voor binnenlandse ANBI’s is dat het nummer waaronder zij zijn
ingeschreven in het Handelsregister. Buitenlandse ANBI’s zijn niet
ingeschreven in het Nederlandse Handelsregister maar hebben een fiscaal
nummer dat verstrekt is door de Nederlandse Belastingdienst. Voorts
vragen de leden van de fractie van de PvdA waarom de eis dat de
periodieke schenking eindigt bij overlijden niet is opgenomen bij
gebruikmaking van de onderhandse akte, maar wel bij de notariële akte.
De eis dat de schenking eindigt bij overlijden is een van de voorwaarden
waaraan de periodieke gift moet voldoen om voor aftrek in aanmerking te
komen. Die voorwaarde zal ook worden opgenomen in de modelovereenkomst.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de effecten op de
lastendruk van het afschaffen van de eis van een notariële akte bij
periodieke giften. Zoals in paragraaf 18 van de memorie van toelichting is
vermeld, vervallen als gevolg van deze maatregel de administratieve
lasten voor burgers die thans nog de kosten van de notariële akte voor
hun rekening nemen. Aangezien veelal niet de burger maar de betreffende
instelling de notariskosten voor haar rekening neemt, kan echter niet
gesproken worden van een meer dan verwaarloosbare afname van de
administratieve lasten voor burgers. Het betekent overigens wel dat de
instellingen die tot nu toe de kosten van de notariële akte bij het
verkrijgen van een periodieke gift voor hun rekening nemen, maar in de
toekomst kiezen voor de onderhandse akte, in totaal een jaarlijkse
kostenpost van ruim € 2 miljoen kunnen zien verdwijnen.
De leden van de fractie van de PVV vragen of de notariële akte niet juist
was ingevoerd om fraude te voorkomen en waarom nu een draai van 180
graden wordt gemaakt. Inderdaad was in het verleden een notariële akte
vereist om de kans op fraude te verminderen. Daarom ben ik ook niet
aanstonds ingegaan op het eerste verzoek uit uw Kamer om over te gaan
tot het vervangen door (of het bieden van een alternatief voor) de
onderhandse akte. Ik heb gezocht naar een alternatief waarbij eveneens
waarborgen zijn ingebouwd tegen fraude. Met een onderhandse akte die
door donateur en ontvangende ANBI of vereniging met ten minste 25
leden wordt ondertekend, wordt hieraan voldaan.
Met het toestaan van onderhandse akten wordt beoogd, zo luidt het
antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de SP of een
toename in het aantal giften wordt verwacht, dat bespaard wordt op de
kosten van de notariële akte en zo een groter deel van het bedrag van de
gift ten goede komt aan de ANBI of vereniging met ten minste 25 leden.
Doordat een drempel wordt weggenomen voor het aangaan van een
periodieke schenking is het mogelijk dat het aantal periodieke giften
groter wordt. Er zal gemonitord worden in welke mate deze vereenvoudigde procedure effect heeft op het geefgedrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

3

De leden van de fracties van de SP vragen of een kans bestaat dat de
doelgroep voor onderhandse aktes mettertijd zal worden uitgebreid en
welke criteria voor het toestaan van onderhandse aktes doorslaggevend
waren voor het bepalen van de doelgroep. De doelgroep van de onderhandse akte is de belastingplichtige die gebruik wil maken van de
giftenaftrek voor zijn periodieke gift. De doelgroep voor het ontvangen
van de periodieke gift zijn ANBI’s en verenigingen met ten minste 25
leden. Dit minimum ledenaantal is een voorwaarde waarmee de kans op
oneigenlijk gebruik wordt verkleind. Uitbreiding van de groep waaraan de
aftrekbare periodieke gift te goede kan komen ligt niet voor de hand.
De leden van de fractie van de SP en van het CDA vragen of het verplicht
wordt de modelovereenkomst te gebruiken, of dat de schenker ook zelf
een overeenkomst mag opstellen. Het gebruik van de modelovereenkomst
is niet verplicht, maar wordt bij wijze van service ter beschikking gesteld
aan de belastingplichtige. Het voordeel van het gebruikmaken van deze
overeenkomst is wel dat de schenker ervan verzekerd is dat hij, evenals
het geval is wanneer de schenking bij een notariële akte is gedaan, aan
alle voorwaarden voor de aftrek voldoet. Het staat belastingplichtigen
echter vrij een andere vorm van onderhandse akte te gebruiken. De
schenker hoeft de overeenkomst niet te registreren, maar moet de
overeenkomst wel bewaren. De Belastingdienst kan de overeenkomst
opvragen ter controle. Zoals in de beantwoording van de vraag ter zake
van de leden van de fractie van de PvdA is opgemerkt, moet ook de
ontvangende instelling haar exemplaar van de onderhandse akte bewaren
om bij controle te kunnen overleggen. De schenking is een tweezijdige
overeenkomst, beide partijen moeten de (model)overeenkomst tekenen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen wanneer de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001 worden aangepast aan de
mogelijkheid tot het doen van periodieke giften bij onderhandse akte en
wanneer de wijzigingen ingaan. De gewijzigde bepalingen zullen worden
opgenomen in de verzamelregeling waarin alle wijzigingen in uitvoeringsregelingen zijn opgenomen die voortvloeien uit de maatregelen uit het
Belastingplanpakket 2014. Deze regeling treedt in werking met ingang van
1 januari 2014.
In dit verband willen de leden van de fractie van de ChristenUnie graag
weten hoe de begiftigde instellingen of verenigingen en de gevers worden
geïnformeerd over de wijzigingen en de eisen waaraan zij moeten
voldoen. De communicatie over de nieuwe schenkingsvoorwaarden voor
periodieke giften zal deel uitmaken van de algemene communicatiecampagne over het Belastingplanpakket 2014. Daarnaast zal in januari 2014
informatie hierover te vinden zijn op de website van de Belastingdienst.
Aan de instellingen en verenigingen zal een voorlichtingstekst geleverd
worden die zij over kunnen nemen in hun eigen communicatiecampagne.
Ook willen de leden van de fractie van de ChristenUnie weten of deze
wijzigingen worden opgenomen in het aangifteformulier voor de
inkomstenbelasting. In het aangifteprogramma 2014 – dat begin 2015
beschikbaar zal komen – zullen twee nieuwe velden worden opgenomen:
één betreft het transactienummer van de schenking, de ander is voor de
vermelding van het Rechtspersonen Samenwerkingsverbanden Informatienummer (RSIN) van de begunstigde instelling of vereniging, of het
toegekende fiscaal nummer bij buitenlandse begunstigden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

4

4. Aanpak constructies met APV’s (Wet IB 2001 en Wet Vpb
1969)
Het kabinet is verheugd dat de leden van de fractie van de VVD tevreden
zijn dat er een aanscherping komt om misbruik bij afgezonderde particuliere vermogens (APV’s) tegen te gaan. Deze leden vragen naar de
uitvoeringstechnische kant van deze aanscherping. Als het APV-regime
van toepassing is, wordt – als gevolg van de toerekening – het aandelenpakket bij de inbrenger in het APV of diens erfgenamen in box 2 (aanmerkelijk belang) in aanmerking genomen. Zodra er sprake is van de
zogenoemde toerekeningsstop zal de belastingplichtige in zijn aangifte
inkomstenbelasting moeten aangeven dat sprake is van een vervreemding
van aanmerkelijkbelangaandelen. Als gevolg van de voorgestelde
wettelijke maatregelen verliezen dergelijke constructies hun aantrekkelijkheid. Vanuit dat perspectief ligt het voor de hand dat die constructies
zich niet meer zullen voordoen zodat ook de Belastingdienst daar dus niet
(meer) mee wordt geconfronteerd.
Voorts wordt door deze leden gevraagd hoe dit in andere landen wordt
geregeld.
Bij de invoering van het APV-regime is aangegeven1 dat andere landen
geen passend antwoord hebben op belastingconstructies met APV’s. Veel
gehoord is dat geen land goed bij dit soort «zwevende» vermogens kan
komen en als men er al bij komt de wettelijke regelingen tekort schieten.
Dat maakte het destijds ook moeilijk om regelingen uit andere landen over
te nemen, omdat het vaak gaat om specifieke bepalingen die zijn ingebed
in een totaal van wettelijke regelingen in het desbetreffende land en
omdat weinig of geen informatie bestaat over de effectiviteit van
dergelijke regelingen. In de literatuur wordt ook gemeld dat aan bepaalde
buitenlandse regelingen weer bezwaren kleven. Bij de invoering van het
APV-regime is er voor gekozen om als Nederland bij de aanpak van APV’s
een eigen koers te varen en in die zin loopt Nederland voorop. Met het
huidige APV-regime is een einde gemaakt aan (veelal onbelaste)
«zwevende vermogens». De thans voorgestelde maatregelen passen bij
de oorspronkelijke opzet van het APV-regime en gaan het misbruik tegen
dat afgelopen jaren na invoering van het APV-regime door de Belastingdienst is gesignaleerd met APV’s die onder de toerekeningsstop zijn gaan
vallen om (i) aan de heffing over het inkomen uit aanmerkelijk belang uit
te komen of (ii) te ontkomen aan de werking van de renteaftrekbeperking
gericht tegen winstdrainage in de vennootschapsbelasting.
De leden van de fractie van de PvdA informeren naar de budgettaire
derving gemoeid met het met behulp van het APV-regime ontgaan van
artikel 10a van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Wet Vpb
1969). Onbekend is hoe vaak de door deze leden bedoelde ontgaansmogelijkheid tot nu toe door belastingplichtigen is toegepast en hoe groot het
daarmee gemoeide budgettaire belang is. Bij de Belastingdienst is een
enkel concreet geval bekend. Met de voorgestelde maatregel wordt in elk
geval buiten twijfel gesteld dat deze constructie niet langer mogelijk is,
zodat een mogelijke derving voor de toekomst wordt voorkomen.
Deze leden vragen voorts hoe hoog de naar Nederlandse begrippen «reële
heffing» op de winst in het buitenland minimaal dient te zijn, wil sprake
zijn van het afzien van belastingheffing door Nederland. Vooropgesteld zij,
dat Nederland zowel in binnenlandse als buitenlandse situaties afziet van
heffing op niveau van de inbrenger of diens erfgenamen indien sprake is
van een belasting naar de winst op niveau van het APV zelf die resulteert
in een naar Nederlandse begrippen reële heffing. Van een reële heffing
1

Kamerstukken II 2008/09, 31 930, nr. 9, blz. 47.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

5

naar de winst is sprake als de heffing naar de winst minimaal 10%
bedraagt.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of het mogelijk is de wet zo te
veranderen dat bij vertrek naar het buitenland van aanmerkelijkbelanghouders meteen moet worden afgerekend met de Nederlandse fiscus over
de waardestijging van de aandelen in plaats van dat hierover een
conserverende aanslag wordt opgelegd. Het valt sterk te betwijfelen of
een directe afrekening bij emigratie houdbaar is in Europeesrechtelijk
verband en dan met name de vrijheid van vestiging. Bij vennootschappen
is al eerder beslist dat een eindheffingsregeling, waarbij meteen moet
worden afgerekend over latente meerwaarden bij verplaatsing van de
vennootschap naar het buitenland, in strijd is met EU-recht.2 In de zaak-N
stond de conserverende aanslag voor aanmerkelijkbelanghouders
centraal3, waarbij het Europese Hof van Justitie destijds stelde dat de
conserverende aanslag niet in strijd was met EU-recht, maar de
voorwaarde tot zekerheidsstelling door de aanmerkelijkbelanghouder om
uitstel van betaling te kunnen krijgen voor het bedrag van de conserverende aanslag disproportioneel was en daardoor strijdig met EU-recht. Dit
in ogenschouw nemend, lijkt een directe afrekening bij emigratie van een
aanmerkelijkbelanghouder daarmee zeker te leiden tot disproportie en
daarmee strijdigheid met EU-recht.
De leden van de fractie van de SP vragen hoeveel geld de Nederlandse
staat in de afgelopen jaren is misgelopen als gevolg van het feit dat
belastingplichtigen het APV-regime gebruiken om aan de heffing over het
inkomen uit aanmerkelijk belang te ontkomen. Tevens vragen zij hoeveel
gevallen bekend zijn waarin belastingplichtigen dit in eerste instantie is
gelukt. Onbekend is hoe vaak belastingplichtigen de door de leden van de
fractie van de SP bedoelde constructies hebben toegepast. De door de
Belastingdienst gedetecteerde gevallen worden bestreden, zodat in
zoverre nog niet kan worden gesproken van een budgettaire derving. Met
de voorgestelde maatregelen wordt in elk geval buiten twijfel gesteld dat
bedoelde constructies niet langer mogelijk zijn, zodat een mogelijke
derving voor de toekomst wordt voorkomen.
De leden van de fractie van de SP vragen of is nagedacht over alternatieve
maatregelen om winstdrainage tegen te gaan. De voorgestelde maatregel
om de doorwerking van de toerekeningsstop voor APV’s uit te sluiten voor
wat betreft de renteaftrekbeperking gericht tegen winstdrainage zorgt
ervoor dat belastingplichtigen en diens adviseurs niet langer gebruik
kunnen maken van APV’s die onder bedoelde toerekeningsstop vallen om
de werking van deze renteaftrekbeperking te ontlopen. APV’s worden voor
wat betreft deze renteaftrekbeperking met andere woorden door het
voorstel niet anders meer behandeld dan nv’s of bv’s. Alternatieven zijn in
dit kader niet in beeld geweest.
De leden van de fractie van de SP vragen of de mogelijkheid bestaat dat
de aangekondigde maatregelen nieuwe constructies uitlokken. Voorts
vragen de leden van de fractie van het CDA het kabinet in te gaan op de
vraag van het RB of is overwogen om in plaats van de toerekeningsstop
een verrekeningsstelsel te introduceren. De toerekeningsstop van het
huidige artikel 2.14a, zevende lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001
(Wet IB 2001) is bij de invoering van het APV-regime geïntroduceerd ter
voorkoming van dubbele belasting, te weten inkomstenbelasting bij de
natuurlijke persoon en winstbelasting bij het APV. De optie om in plaats
van de toerekeningsstop een verrekeningsstelsel te introduceren is
2
3

Hof van Justitie EU, 29 november 2011, zaak C-371/10 (National Grid Indus).
Hof van Justitie EG, 7 september 2006, zaak C-470/04 (arrest N).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

6

destijds bij de invoering van het APV-regime overwogen. Een dergelijk
alternatief systeem betekent dat er altijd toerekening van bezittingen en
schulden, opbrengsten en uitgaven van het (discretionaire deel van het)
APV aan de achterliggende natuurlijke personen plaatsvindt en een
belasting naar de winst op niveau van het APV wordt behandeld als een
voorheffing op de inkomstenbelasting voor deze natuurlijke personen.
Destijds is aangegeven dat dit alternatief op verschillende bezwaren van
uitvoeringstechnische aard stuit4. Het is een vrij complex systeem.
Aangezien dit bezwaar ten aanzien van het alternatief nog steeds geldt,
heeft het kabinet er de voorkeur aan gegeven om de gesignaleerde
constructies met APV’s die onder de toerekeningsstop van artikel 2.14a,
zevende lid, van de Wet IB 2001 vallen gericht aan te pakken; dat wil
zeggen in de betrokken regelingen zelf.
5. Wet op de vennootschapsbelasting 1969; Directeurgrootaandeelhouder in de vrijgestelde beleggingsinstelling
De leden van de fractie van de SP vragen welke maatregelen het kabinet
neemt op het punt van de directeur-grootaandeelhouder die belegt in een
vrijgestelde beleggingsinstelling (vbi). De leden van de fractie van het
CDA vragen of het kabinet nader in kan gaan op het verschil dat door de
voorgestelde maatregel zou ontstaan tussen de vbi en de fiscale
beleggingsinstelling (fbi) waar het de directeur-grootaandeelhouder
betreft en wat de rechtvaardiging is voor dit verschil. Met de voorgestelde
maatregel is geen beleidswijziging beoogd doch slechts een voortzetting
van de bestaande praktijk. Het is dus niet zo dat door de voorgestelde
maatregel een verschil ontstaat tussen de vbi en de fbi waar het de
directeur-grootaandeelhouder betreft. In verband met een wijziging in de
Wet op het financieel toezicht (Wft) is de vraag opgekomen of zogeheten
«familiebeleggingsvehikels» nog wel gebruik zouden kunnen blijven
maken van het regime van de vbi in de vennootschapsbelasting. Teneinde
mogelijke onduidelijkheid op dit punt te voorkomen, wordt een bepaling
voorgesteld waarmee wordt beoogd dat familiebeleggingsvehikels onder
dezelfde voorwaarden als voorheen van het vbi-regime gebruik kunnen
maken.
6. Fiscale beleggingsinstelling
De leden van de fractie van de SP vragen wat het precieze arsenaal is van
de «bijkomstige activiteiten» van fbi’s. Voorts vragen deze leden hoe er
toezicht gehouden wordt op het mogelijke oneigenlijke gebruik van het
onderbrengen van dergelijke werkzaamheden in een belaste dochtervennootschap en hoeveel fte hiervoor beschikbaar is. Bij bijkomstige
werkzaamheden kan worden gedacht aan het verzorgen van bepaalde
facilitaire diensten aan huurders zoals schoonmaakdiensten, het
verzorgen van de catering, receptie of vergaderservice, het uitbaten van
een inpandige horecagelegenheid in een kantoorpand gericht op het
bedienen van de kantoorpopulatie van het desbetreffende kantoorpand of
de actieve exploitatie van billboards of televisieschermen op of binnen het
verhuurde beleggingsobject. In bijzondere gevallen kan onder bijkomstige
werkzaamheden ook worden begrepen het leveren van warmte en koude
uit een zogenoemde WKO-installatie (warmte- en koudeopslag) aan
derden in de directe omgeving of het leveren van overtollige energie uit
een PV-installatie (zonne-energie) aan het elektriciteitsnet indien blijkt dat
dit voor de verhuur noodzakelijk is, bijvoorbeeld in geval van overcapaciteit of in verband met milieueisen. De Belastingdienst zal in het kader
van de gebruikelijke handhaving toezicht houden op het onderbrengen

4

Kamerstukken II 2008/09, 31 930, nr. 4, blz. 13–14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

7

van dergelijke werkzaamheden in een belaste dochtervennootschap.
Hiervoor zijn drie fte’s beschikbaar.
De vragen van de leden van de fractie van het CDA met betrekking tot het
verschil tussen de vbi en de fbi als het gaat om de directeur-grootaandeelhouder zijn in paragraaf 5 beantwoord.
7. Successiewet 1956
De leden van de fractie van de VVD zouden graag zien dat er voor een
bijzondere situatie een uitzondering wordt ingebouwd in de Successiewet
1956. Zij doelen op de situatie van in een meerrelatie samenwonende
broers en zusters (meer dan twee) die onder de Successiewet 1956 zoals
die wet luidde vóór 2010 in aanmerking konden komen voor een
verhoogde vrijstelling. Met ingang van 1 januari 2010 is de verhoogde
vrijstelling voor partnerrelaties beperkt tot tweerelaties. Wel is het
mogelijk dat de broers of zussen binnen die meerrelatie paarsgewijs een
samenlevingscontract aangaan om op die wijze alsnog van de partnervrijstelling gebruik te kunnen maken. Ik ben mij ervan bewust dat deze
mogelijkheid geen oplossing biedt voor situaties waarin geen testament is
gemaakt en geen samenlevingscontract is gesloten.
Tevens vragen deze leden hoeveel het zou kosten om een uitzondering
voor deze groep te maken en om hoeveel gevallen het zou gaan. Het
herinvoeren van een verhoogde meerrelatievrijstelling voor samenwonende broers en zussen kost naar schatting € 5 miljoen per jaar. Daarbij
gaat het mogelijk om 100 nalatenschappen per jaar.
De leden van de fractie van de PvdA stemmen in met de voorgestelde
structurele oplossing voor de waardering van serviceflats. Wel vragen
deze leden wie de taxatie uitvoert en daarmee de waarde in het economische verkeer (WEV) bepaalt, en wie de kosten bepaalt die met die
taxatie gemoeid gaan. De uitvoering van de Wet waardering onroerende
zaken (Wet WOZ) (en de kosten die hiermee gepaard gaan) ligt bij de
gemeenten. Voor de vaststelling van de WOZ-waarde vergelijkt de
gemeente de woning die (modelmatig) getaxeerd wordt met andere
woningen die recent verkocht zijn. In het geval dat de WEV in belangrijke
mate afwijkt van de WOZ-waarde, kan de eigenaar/gebruiker van de
woning een taxatie door een derde laten uitvoeren. De kosten van een
dergelijke taxatie komen voor rekening van diegene die de taxatie heeft
laten uitvoeren.
De leden van de fracties van de PVV en de SP vragen waarom het advies
van de Waarderingskamer om alleen de beleidsregels van de Belastingdienst te wijzigen niet is gevolgd en of de maatregelen voor de serviceflats worden doorgevoerd. De leden van de fractie van de SP vragen
welke argumenten er zijn om van de WOZ-waarde af te wijken, of het
gevaar van precedentwerking in overweging is genomen en in hoeverre
daar eventueel rekening mee wordt gehouden. Voor de jaren 2010 tot en
met 2013 is reeds via twee beleidsbesluiten goedgekeurd dat voor
serviceflats mag worden uitgegaan van de waarde in het economische
verkeer, als deze waarde in belangrijke mate afwijkt van de WOZ-waarde.5
Het kabinet heeft nu voor een structurele oplossing gekozen en stelt voor
een wettelijke grondslag voor de definitie van serviceflats alsmede de
waarderingsregels voor serviceflats in de Successiewet 1956 op te nemen.
Het advies van de Waarderingskamer om via het Uitvoeringsbesluit
5

Besluit van de Staatssecretaris van Financiën van 25 november 2011, nr. BLKB2011/1541M
(Stcrt. 2011, 22414) en besluit van de Staatssecretaris van Financiën van 2 juli 2013, nr.
BLKB2013/791M (Stcrt. 2013, 19517).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

8

Successiewet 1956 een negatief vermogensbestanddeel in aanmerking te
nemen voor de contractuele verplichting om persoonlijke diensten af te
nemen wordt niet gevolgd. Immers, bij het in aanmerking nemen van een
negatief vermogensbestanddeel wordt in wezen de waarde van een
woning verminderd met de persoonlijke diensten, terwijl deze diensten
een bepaalde waarde vertegenwoordigen. Het advies van de Waarderingskamer impliceert dan ook ten onrechte dat tegenover de servicekosten in het geheel geen «service» staat. Het kabinet acht het onwenselijk dat bij serviceflats geen rekening wordt gehouden met de
persoonlijke verplichting tot het betalen van de servicekosten voor
diensten die geen betrekking hebben op de woning zelf, terwijl in de
praktijk blijkt dat deze persoonlijke verplichting een aanzienlijke waardedrukkende invloed heeft op de woning. Bij de vormgeving van de
maatregel is het risico van precedentwerking meegewogen. Echter, gelet
op het specifieke karakter van de serviceflats is het niet waarschijnlijk dat
de nieuwe bepaling zal leiden tot precedentwerking.
De leden van de fractie van de PVV vragen of het klopt dat bij overlijden
van de erflater op grond van artikel 26 van de Wet WOZ een nieuwe
beschikking wordt genomen en dat bij die nieuw te nemen beschikking de
waarde ten opzichte van de eerdere beschikking geen wijziging ondergaat.
Ook vragen deze leden of het klopt dat de onroerendezaakbelastingen dan
ook worden geheven naar de oude (hoge) waarde en of daar dan geen
inconsistentie zit. Bij het overlijden van de erflater kan op grond van de
Wet WOZ om een nieuwe beschikking worden gevraagd binnen het
kalenderjaar van overlijden. De WOZ-waarde die hierop wordt gegeven is
gelijk aan de WOZ-waarde die aan de erflater is gegeven op de eerdere
WOZ-beschikking. Door de nieuwe beschikking heeft de erflater alsnog de
mogelijkheid om in bezwaar en beroep te gaan tegen de WOZ-waarde.
Van een inconsistentie is naar de mening van het kabinet dan ook geen
sprake.
De leden van de fractie van de PVV vragen waarom er bij de waardebepaling in het kader van de Wet WOZ niet in alle gevallen rekening wordt
gehouden met een persoonlijke verplichting tot het betalen van servicekosten en een extra eis wordt opgelegd van in belangrijke mate (30%).
Sinds 1 januari 2010 wordt in de Successiewet 1956 voor de waardering
van woningen aangesloten bij de WOZ-waarde in plaats van bij de waarde
in het economische verkeer. De WOZ-waarde gaat uit van de volle en
onbezwaarde eigendom van een woning. In de praktijk is gebleken dat het
specifieke en bijzondere karakter van serviceflats tot gevolg heeft dat de
WOZ-waarde in bepaalde gevallen aanzienlijk hoger kan zijn dan de
waarde in het economische verkeer. Dit komt doordat bij de vaststelling
van de waarde geen rekening kan worden gehouden met de persoonlijke
verplichting tot het betalen van de servicekosten voor diensten die geen
betrekking hebben op de woning zelf, zoals maaltijden of kappersservice.
In dergelijke gevallen wordt het gebruik van de WOZ-waarde als
onredelijk ervaren bij de waardering van serviceflats, omdat bij deze flats
de waarde in het economische verkeer substantieel onder de
WOZ-waarde kan liggen in verband met de persoonlijke verplichting die
drukt op de waarde van de woning. Het kabinet acht dit onwenselijk. Om
deze reden kan voor de gevallen waarin de persoonlijke verplichting een
zodanig waardedrukkende invloed heeft op de woning worden aangesloten bij de waarde in het economische verkeer als deze in belangrijke
mate afwijkt van de WOZ-waarde. Deze benadering is ook gevolgd in
hiervoor reeds aangehaalde besluiten van 25 november 2011 en van 2 juli
2013. Het gaat dus niet om een nieuwe eis; in de praktijk wordt al enkele
jaren met deze eis gewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

9

De leden van de fractie van het CDA vragen waarom alleen voor serviceflats de mogelijkheid wordt geboden om af te wijken van de WOZ-waarde
wanneer de lagere waarde het gevolg is van diensten die geen betrekking
hebben op de woning zelf. De leden van de fracties van het CDA en de
ChristenUnie vragen of het in belangrijke mate afwijken inhoudt dat de
WOZ-waarde meer dan 30% hoger moet zijn dan de waarde in het
economische verkeer en om een nadere invulling van het begrip «in
belangrijke mate». Voor de WOZ-waarde wordt uitgegaan van de ficties
van volle en onbezwaarde eigendom van een woning. Door de toepassing
van deze waarderingsficties in de Wet WOZ kan bij serviceflats geen
rekening worden gehouden met de verplichting om persoonlijke diensten
af te nemen die geen betrekking hebben op de woning zelf. De WOZwaarde van de woning is daarom niet altijd gelijk aan de waarde in het
economische verkeer. Dat is niet het geval bij bijvoorbeeld appartementen
met hele hoge servicekosten die wel betrekking hebben op de woning zelf.
Het hierbij aanwezige (negatieve) kenmerk komt namelijk tot uitdrukking
in de WOZ-waarde die (dus) gelijk is aan de waarde in het economische
verkeer. Voor wat betreft het voorbeeld van woningen die niet mogen
worden gesplitst, gelden de hiervoor genoemde ficties van volle en
onbezwaarde eigendom van een woning. Het kabinet acht het onwenselijk
dat WOZ-waarde voor serviceflats voor de Successiewet 1956 substantieel
hoger kan liggen dan de waarde in het economische verkeer. Daarom
wordt voorgesteld uit te gaan van de waarde in het economische verkeer,
als deze waarde in belangrijke mate, dat wil zeggen 30% of meer, afwijkt
van de WOZ-waarde als gevolg van een persoonlijke verplichting tot
betaling van servicekosten voor diensten die geen betrekking hebben op
de woning zelf. Hiermee wordt bestaand beleid gecodificeerd in
wetgeving.
8. Registratiewet 1970
De leden van de fractie van de PVV vragen waarom er voor de registratie
van onderhandse akten geen rechten in rekening worden gebracht. Bij de
behandeling van het wetsvoorstel Wet elektronische registratie notariële
akten is uitgebreid aandacht aan dit aspect besteed.6 Tot 1 januari 2008
waren wel kosten aan de registratie van onderhandse akten verbonden.
De hoogte van die kosten was bij de inwerkingtreding van de Registratiewet 1970 vastgesteld op de helft van de werkelijke kosten, vanuit de
gedachte dat niet alleen de burger maar ook de Belastingdienst baat kon
hebben bij de registratie vanwege de uit die akten te halen informatie. In
2007 was de verhouding tussen de in rekening gebrachte kosten en de
kosten van de inning en administratieve verwerking dermate zoek, dat
besloten is de registratiekosten af te schaffen. Overigens wijs ik de leden
van de fractie van de PVV er wellicht ten overvloede op dat met het
hiervoor aangehaalde wetsvoorstel de registratie van onderhandse akten
grotendeels afgeschaft is en alleen gehandhaafd blijft voor die akten
waarvoor registratie een wettelijk vormvereiste is.
9. Wet op de accijns
De leden van de fractie van de PVV hebben gevraagd naar de derving aan
belastingopbrengsten van de maatregel inzake het verruimen van de
teruggaaf van accijns voor minerale oliën die worden gebruikt voor de
opwekking van elektriciteit. Door deze maatregel zal een structurele
derving van ongeveer € 150.000 per jaar optreden.

6

Kamerstukken II 2012/10, 33 406, nr. 6, blz. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

10

10. Wet op de verbruiksbelastingen van alcoholvrije dranken en
enkele andere produkten
De leden van de fractie van de VVD wijzen op de maatregel voor vruchtenen groentesap die leidt tot een vrijstelling van verbruiksbelasting voor de
productie van 12.000 liter vruchten- en groentesap buiten een inrichting.
Deze leden vragen zich af hoe dit volume zal worden gecontroleerd en wat
de reden is om de limiet op 12.000 liter te zetten. Het volume van 12.000
liter is zo gekozen met het oog op de zogenoemde zelfpersers. Het betreft
hier niet alleen horeca en bedrijfsrestaurants maar ook supermarkten
waar zelfpersapparaten staan. Doorgaans produceren deze zelfpersers
jaarlijks niet meer dan 12.000 liter; door deze limiet worden zij ontzien wat
betreft administratieve lasten. De handhaving van de frisdrankbelasting
ligt bij de douane. De handhavingskeuzes van de douane worden bepaald
op basis van een jaarlijkse risicoweging. Handhaving vindt in dat geval
plaats door een combinatie van handhavingscommunicatie en administratieve controles.
De leden van de fractie van de PVV vragen naar de budgettaire gevolgen
van deze maatregel. De maatregel is tweedelig: er wordt vrijstelling
verleend van 12.000 liter vruchten- en groentesap geproduceerd buiten
een daarvoor bestemde inrichting. Daarnaast wordt ontheffing van een
vergunning voor een inrichting verleend wanneer jaarlijks niet meer dan
12.000 liter vruchten- en groentesap wordt geproduceerd. Het produceren
van vruchten- en groentesap buiten een inrichting is onder de huidige wet
geen belastbaar feit, maar is wel een overtreding van een verbodsbepaling. Door de maatregel wordt het produceren van vruchten- en
groentesap buiten een inrichting onder de heffing van de verbruiksbelasting gebracht. Er is geen sprake van een budgettaire derving maar van
een geringe opbrengst omdat door deze maatregel wel verbruiksbelasting
is verschuldigd wanneer meer dan 12.000 liter wordt geproduceerd buiten
een inrichting.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar de rechtsgrond van de
verbruiksbelasting. Zoals bij alle belastingen het geval is, is het primaire
doel van de belasting het genereren van opbrengst. Andere rechtsgronden, bijvoorbeeld die verband houden met milieu (verminderen
hoeveelheid verpakkingen) of volksgezondheid (ontmoedigen suikerconsumptie), zijn hier slechts zijdelings aan de orde.
De leden van de fractie van het CDA vragen zich af waarom zelfpersers
onder de verbodsbepaling van artikel 39 van de Wet op de verbruiksbelastingen van alcoholvrije dranken en van enkele andere produkten vallen.
Dit artikel bepaalt dat het verboden is om buiten een inrichting alcoholvrije dranken te vervaardigen anders dan als particulier voor eigen
verbruik. De zogenoemde zelfpersers persen onder meer vruchtensap ter
plekke uit vers fruit en leveren dat sap rechtstreeks af aan consumenten.
Omdat deze zelfpersers geen vergunning voor een inrichting hebben,
wordt wel de hiervoor genoemde verbodsbepaling overtreden.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom de vrijstelling van
12.000 liter niet voor alle producenten van vruchten- en groentesap geldt.
Het kabinet heeft er bewust voor gekozen om de maatregel niet voor alle
producenten van vruchten- en groentesap van toepassing te verklaren. De
maatregel is bedoeld om te voorkomen dat zelfpersers met administratieve lasten te maken krijgen voor een gering bedrag aan belasting. Deze
maatregel voorziet daarin. Het invoeren van een vrijstelling van 12.000
liter voor alle producenten, dus ook voor degenen die meer dan 12.000
liter produceren, zou een verdergaande maatregel zijn dan nodig is om
het beoogde doel te bereiken. Daarnaast zou een dergelijke vrijstelling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

11

leiden tot een niet gewenste budgettaire derving en tevens de vraag
oproepen waarom de vrijstelling niet ook geldt voor andere alcoholvrije
dranken.
11. Wet belastingen op milieugrondslag;Vereenvoudiging
belasting op leidingwater
Het doet mij deugd dat de leden van de fractie van de VVD hun tevredenheid uitspreken over het vervallen van de leidingwaterbelasting voor
bedrijven met minder dan 1.000 aansluitingen. Deze leden vragen hoe de
controle zal plaatsvinden op het aantal aansluitingen. Het aantal aansluitingen kan worden gecontroleerd aan de hand van de facturen van de
kleine waterleverancier aan de afnemers van het leidingwater.
De leden van de fractie van de PvdA kunnen de voorgestelde vereenvoudiging van de belasting op leidingwater billijken, maar vragen wel naar de
relatieve hoogte van de uitvoeringskosten en administratieve lasten na
vereenvoudiging. Dit met het oog op onderbouwing van de uitspraak dat
afschaffen uitgangspunt blijft, gezien de administratieve lasten en
uitvoeringskosten. In de Begrotingsafspraken 2014 zoals deze zijn
overeengekomen tussen D66, de ChristenUnie en de SGP en de coalitiefracties, en zijn verwoord in de brief van de Minister van Financiën aan uw
Kamer van 11 oktober 20137 is opgenomen, dat het tarief van de belasting
op leidingwater wordt verhoogd. Ook vervalt het maximumverbruik van
300 m3 waarover deze belasting wordt geheven. Met deze maatregel zal
de opbrengst van de leidingwaterbelasting meer dan verdubbelen. Het
vervallen van de maximumdrempel van 300 m3 vergt een eenmalige
aanpassing van de geautomatiseerde systemen van leidingwaterbedrijven
en Belastingdienst. De structurele lasten blijven gelijk. Gezien het
voorgaande is afschaffing van de belasting op leidingwater vooralsnog
niet aan de orde.
12. Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van
belastingen
De leden van de fractie van de SP hebben met belangstelling gelezen over
de aanpassing van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de
heffing van belastingen (WIB) en vragen of het kabinet nog meer
wetgevende maatregelen heeft overwogen in de strijd tegen belastingontwijking. Met de afschaffing van de kennisgeving en de bij nota van
wijziging opgenomen informatieverplichting voor dienstverleningslichamen zet het kabinet belangrijke stappen in de aanpak van belastingontwijking. Overige maatregelen zijn aangekondigd in de brief van de
Staatssecretaris van Financiën en de Minister voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking van 30 augustus 20138 (brief van
30 augustus 2013). Het kabinet hecht eraan ook hier te benadrukken dat
internationale belastingontwijking in internationaal verband moet worden
tegengegaan. Nederland neemt daarom ook actief deel in het Base
Erosion and Profit Shifting project van de OESO welk project gericht is op
het tegengaan van internationale belastingontwijking. Het nemen van
verdergaande eenzijdige maatregelen is niet effectief en schadelijk voor
de positie van Nederland als vestigingsland. Met de nu genomen
maatregelen neemt Nederland zijn verantwoordelijkheid bij het
voorkomen van onbedoeld gebruik van verdragen in combinatie met
Nederlandse regelgeving en bij het versterken van de internationale
gegevensuitwisseling.

7
8

Kamerstukken II 2013/14, 33 750, nr. 19.
Kamerstukken II 2012/13, 25 087, nr. 60.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

12

Zowel de leden van de fractie van het CDA als de leden van de fractie van
de ChristenUnie wijzen op het belang van rechtsbescherming en vragen
om een nadere toelichting op de afschaffing van de kennisgeving. De
leden van de fractie van het CDA vragen om daarbij in te gaan op de
opmerking van het RB dat een belastingplichtige vanwege de kennisgeving vooraf kan controleren of de door de overheid aan het buitenland
verstrekte gegevens wel volledig en juist zijn. De leden van de fractie van
de ChristenUnie vragen om hierbij ook het artikel «De kennisgeving
vooraf bij internationale uitwisseling van informatie verdwijnt. En
daarmee de rechtsbescherming ook!» van K.R.C.M. Jonas MSc LL.M en
mr. J.A.R. van Eijsden9 te betrekken. De kennisgeving vooraf is inderdaad
een instrument om de juistheid van de gegevens te controleren die aan
het buitenland worden verstrekt. Het kabinet hecht eraan te benadrukken
dat anders dan ten tijde van de invoering van de kennisgevingsprocedure,
de kennisgeving niet meer wordt verzonden aan de belastingplichtige,
maar aan degene van wie de inlichtingen afkomstig zijn. Dit hoeft niet
degene te zijn op wie de inlichtingen betrekking hebben. Door de
kennisgeving vooraf is het mogelijk voor degene van wie de gegevens
afkomstig zijn om bezwaar en beroep in te stellen tegen de inlichtingenverstrekking voordat deze plaatsvindt. Volledigheidshalve wijs ik erop dat
een belastingplichtige zelf natuurlijk wel een rechtsmiddel in het
buitenland kan aanwenden tegen de (buitenlandse) aanslag in het geval
de verstrekte inlichtingen onjuist blijken te zijn. Sinds de invoering van de
kennisgevingsprocedure in de jaren «80 van de vorige eeuw zijn in de
internationale gegevensuitwisseling grote stappen gezet, met name op
het gebied van geheimhouding en controle op naleving van de afspraken
door middel van peer reviews. Gegevensbescherming en geheimhouding
waren belangrijke argumenten om de kennisgeving in te voeren, maar zijn
inmiddels veel meer gewaarborgd dan destijds. Daarnaast vindt de
inlichtingenuitwisseling meer en meer op automatische basis plaats,
waarbij geen kennisgeving wordt verzonden. Het is door al deze ontwikkelingen dat de kennisgevingsprocedure aan betekenis heeft ingeboet.
Het kabinet heeft de strijd tegen de internationale belastingontwijking
hoog op de agenda staan, zoals ook in de brief van 30 augustus 2013 is
benadrukt. Nederland plaatst zich zoals aangegeven in mijn brief van
30 mei 2013 internationaal gezien met de kennisgevingsprocedure in een
uitzonderingspositie. Uit het Global Forum peer review rapport is
gebleken, dat kritiek bestaat op de lange tijd die kan zitten tussen het
verzoek om inlichtingen en het daadwerkelijk verstrekken van de
inlichtingen aan het buitenland als gevolg van de kennisgevingsprocedure. De termijn van 10 dagen wordt namelijk aanmerkelijk langer in het
geval een voorlopige voorzieningenprocedure wordt gestart tegen de
gegevensverstrekking. In dat geval kan de vertraging oplopen tot 18,5
week. Het Global Forum heeft geconcludeerd dat Nederland door de
kennisgevingsprocedure niet volledig kan voldoen aan de internationale
standaarden die gesteld worden aan de inlichtingenuitwisseling en dan
ook niet volledig compliant is. Het kabinet heeft uit het onderzoek naar
aanleiding van het peer review rapport van het Global Forum de conclusie
getrokken dat afschaffing van de kennisgeving een snelle en effectieve
gegevensuitwisseling bevordert en daarmee de aanpak van de internationale belastingontwijking ondersteunt.10 Daarbij komt dat het kabinet
geen signalen heeft ontvangen dat het afschaffen van de kennisgeving bij
de inlichtingenuitwisseling inzake de indirecte belastingen tot problemen
heeft geleid. Met het afschaffen van de kennisgevingsprocedure bij het op
verzoek of spontaan verstrekken van inlichtingen bij de directe belastingen neemt Nederland dan ook stappen die internationaal van ons
verwacht worden in de strijd tegen internationale belastingontwijking.
9
10

Weekblad voor Fiscaal Recht van 9 oktober 2013 (WFR 2013/1180).
Kamerstukken II 2012/13, 25 087, nr. 53.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

13

De leden van de fractie van het CDA hebben enkele vragen over de
inlichtingenverstrekking door de Belastingdienst aan het buitenland als de
belastingplichtige in het buitenland woont. Deze leden vragen of de
gegevens ook verstrekt worden als een buitenlands belastingplichtige
bezwaar kan maken bij de buitenlandse belastingdienst tegen de
gegevensverstrekking en of de gegevens ook verstrekt worden als de
belastingplichtige de gegevens niet op grond van de in het buitenland
geldende regels zou hoeven te verstrekken. Slechts weinig andere landen
kennen een procedure waarbij het mogelijk is om vooraf bezwaar te
maken tegen gegevensverstrekking aan het buitenland. Uitgangspunt bij
de internationale informatie-uitwisseling is dat landen uitsluitend die
inlichtingen met elkaar wisselen die naar verwachting van belang zijn
voor de administratie en handhaving van de nationale wetgeving van de
andere staat met betrekking tot de belastingheffing. Het moet daarbij gaan
over gegevens waarover de landen in de nationale situatie kunnen
beschikken. Dat betekent dat in het geval de verzoekende staat soortgelijke inlichtingen ook niet aan Nederland zou mogen verstrekken,
Nederland niet verplicht is om gevolg te geven aan het verzoek. Op het
moment dat een buitenlandse belastingplichtige op grond van de in het
buitenland gelden regels geen soortgelijke inlichtingen zou hoeven te
verstrekken, mag Nederland een dergelijk inlichtingenverzoek dan ook
weigeren.
13. Uitbreiding integriteitsbepaling ANBI’s
De leden van de fractie van de PvdA stellen een aantal kritische vragen
met betrekking tot de voorgestelde uitbreiding van de integriteitsbepaling
voor ANBI’s. Zij zijn bezorgd over waar de uitbreiding in de praktijk toe zal
leiden en of deze wel werkbaar en houdbaar zal zijn, gezien het risico op
politieke willekeur die niet past bij fiscale wetgeving.
Zij vragen concreet welk effect de voorgestelde regeling zou hebben
gehad op zaken uit het verleden en wat bijvoorbeeld wordt bedoeld met
misdrijven die de algemene veiligheid van personen en goederen in
gevaar brengen. Laat ik voorop stellen dat ik, evenals overigens het hele
kabinet, even huiverig sta tegenover politieke willekeur als de leden van
de fractie van de PvdA. Het is daarom dat ik voor de in uw Kamer breed
gedeelde vraag om uitbreiding van de integriteitsbepaling aanknopingspunten heb gezocht die daartegen een waarborg moeten zijn.
Kernpunten zijn dat het moet gaan om een onherroepelijke veroordeling
(dus eventueel uitgeprocedeerd tot in hoogste instantie) en dat het
misdrijf opzettelijk moet zijn begaan, door de ANBI of door leidinggevenden, bestuurders of gezichtsbepalende personen als zodanig, dus
namens de ANBI en met als oogmerk het doel van de ANBI te bereiken.
Daarnaast is een beperking aangebracht in het type misdrijven.
Uitsluitend veroordelingen ter zake van de misdrijven die genoemd zijn in
titel VII van Boek 2 van het Wetboek van Strafrecht zullen tot ontneming
van de ANBI-status kunnen leiden. De in die titel van het Wetboek van
Strafrecht opgenomen misdrijven zijn misdrijven waardoor de algemene
veiligheid van personen of goederen in gevaar worden gebracht. De door
de leden van de fractie van de PvdA als voorbeeld aangedragen
misdrijven belastingfraude, valsheid in geschrifte of het uitdelen van
kopstoten (al dan niet in café- of burenruzies) vallen hier niet onder. Het is
dus niet zo dat eventueel betrokken politieke partijen hun ANBI-status –
indien zij die hebben – zouden zijn kwijtgeraakt, dit in antwoord op de
vraag hiernaar van deze leden. De misdrijven waar het in de integriteitsbepaling om gaat zijn echter wel zo ernstig van aard dat de (straf)wetgever
hier als aanvullende sanctie op heeft gezet dat bij een veroordeling
wegens enig in deze titel omschreven misdrijf de schuldige kan worden
ontzet van de uitoefening van het beroep waarin hij het misdrijf begaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

14

heeft (artikel 176 van het Wetboek van Strafrecht). Zowel de begrenzingen
in de integriteitsbepaling zelf als de kwaliteit van het Nederlandse
rechtsstelsel geven voldoende basis om politieke willekeur uit te sluiten.
De leden van de fractie van de PvdA stellen voorts de vraag wat precies
bedoeld wordt met aantasting van de internationale rechtsorde en vragen
in dit verband naar de gevolgen van het overtreden van de Russische
wetgeving. Zoals hiervoor opgemerkt gaat het bij de weigering of
ontneming van de ANBI-status om onherroepelijke veroordelingen
wegens een specifieke categorie misdrijven die in een bepaald deel van
de Nederlandse wetgeving zijn verankerd. Het aantasten van de internationale rechtsorde is van een heel andere categorie. Dan gaat het om
internationaal algemeen als zodanig ervaren en benoemde misdrijven,
zoals valsemunterij, kindermisbruik, slavenhandel, terrorisme enzovoort
waar in voorkomend geval ook bijvoorbeeld de Veiligheidsraad bij is
betrokken. Overigens is dan de integriteitsbepaling in de fiscale regelgeving niet aan de orde. Indien instellingen of hun bestuurders zich
bezighouden met dergelijke activiteiten staat dat al direct in de weg aan
de kwalificatie van de instelling als ANBI. Aan de vraag of een onherroepelijke veroordeling van een bestuurder, leidinggevende of gezichtsbepalende persoon als zodanig voor aantasting van de internationale
rechtsorde voldoende is om de ANBI-status te weigeren of ontnemen,
wordt dan niet meer toegekomen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of het kabinet het eens is met
de Raad van State en de brancheorganisatie voor fondswervende goede
doelen (de vereniging voor fondswervende instellingen, (VFI)) dat het al
dan niet intrekken van de ANBI-status primair een zaak is van de rechter
en niet van de fiscale wetgever. In dit kader wordt opgemerkt dat het
intrekken van de ANBI-status vanwege de integriteitsbepaling uitsluitend
mogelijk is na een onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling.
Weliswaar verbindt de fiscale wetgeving gevolgen aan de veroordeling,
maar de Belastingdienst gaat niet op de stoel van de rechter zitten.
Bovendien is het weigeren of het ontnemen van de ANBI-status op
zichzelf ook een besluit waartegen bezwaar en beroep mogelijk is, dus ook
hier is het laatste woord aan de rechter.
De leden van de fractie van de PvdA vragen in te gaan op de kritiek die de
NOB heeft geuit met betrekking tot het bij nota van wijziging in het
wetsvoorstel opgenomen voorstel om aan instellingen die hun
ANBI-status verloren hebben een informatieverplichting op te leggen. De
NOB stelt eerst dat niet exact duidelijk is welke informatie verstrekt moet
worden. Bovendien krijgen de instellingen, zo schrijft de NOB, feitelijk
levenslang omdat de verplichting geldt zolang het algemeen nuttige
vermogen nog niet besteed is. De NOB ontvangt ook graag een toelichting
en cijfervoorbeelden over wat onder dit vermogen wordt verstaan.
Bovendien is hun niet duidelijk of de informatieplicht ook gaat gelden
voor instellingen waarvan de ANBI-status is ingetrokken vóór 2014. Tot
slot verzoekt de NOB om het concept van de algemene maatregel van
bestuur nog voor de behandeling van het wetsvoorstel bekend te maken
zodat deze een rol kan spelen bij de oordeelsvorming van uw Kamer. De
stelling van de NOB dat niet duidelijk is welke informatie door de
voormalige ANBI’s moet worden gegeven, onderschrijf ik niet. In de
toelichting op de nota van wijziging is beschreven dat het gaat om de
jaarstukken en een lijst van belastbare schenkingen. De constatering van
de NOB dat de voormalige ANBI’s feitelijk «levenslang» krijgen is veel
minder bezwaarlijk dan het klinkt. De voormalige ANBI’s wijzigen in het
algemeen immers hun statuten niet en zij zullen conform die statuten tot
aan hun liquidatie het statutair vastgelegde algemeen nuttige doel
nastreven. Zowel op civielrechtelijk voorschrift als volgens de fiscale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

15

regelgeving bevatten die statuten ook een bepaling dat bij liquidatie het
eventuele liquidatiesaldo moet worden overgedragen aan een andere
ANBI. Een liquidatie maakt een einde aan het «levenslang». Ik heb het
voornemen om op korte termijn in overleg te treden met de belangenbehartiger van de goede doelen, de Stichting Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie (SBF), over de condities waaronder verder invulling
kan worden gegeven aan de informatieplicht. Daarbij zullen ook de
onderwerpen die door de NOB naar voren zijn gebracht worden
betrokken. Dit overleg past in de afspraken die zijn neergelegd in het door
het kabinet met de sector filantropie gesloten convenant «Ruimte voor
geven»11. De desbetreffende instellingen zijn weliswaar geen ANBI meer,
maar voor zover het instellingen betreft die statutair en feitelijk een
algemeen nuttig doel nastreven, worden hun belangen nog wel vertegenwoordigd door de SBF.
De leden van de fractie van de PVV merken op de portee van de wijziging
van de bepaling naar aanleiding van het advies van de Raad van State niet
goed te begrijpen en vragen die wijziging terug te draaien. Ik veronderstel
dat dit een misverstand is dat op een verkeerde lezing berust. De wijziging
in de voorgestelde wijzigingsbepaling is gemaakt op advies van de Raad
van State en strekt ertoe nog beter tot uitdrukking te brengen dat de
ANBI-status uitsluitend ter discussie staat door het handelen van de
bestuurders, leidinggevenden of gezichtsbepalende persoon als zodanig,
een functioneel handelen dat plaatsheeft vanuit het streven en met het
oogmerk om het statutair vastgelegde doel van de ANBI te bereiken. Pas
indien de ANBI geen afstand neemt van de desbetreffende persoon die
onherroepelijk is veroordeeld voor zijn daad die hij als bestuurder,
leidinggevende of gezichtsbepalend persoon van de ANBI heeft begaan,
waarmee de ANBI in feite aan zou geven het eens te zijn met het begaan
van dit – ernstige – misdrijf, is er aanleiding om tot de sanctie van het
ontnemen van de ANBI-status over te gaan.
Ook de leden van de fractie van het CDA, die het belang onderschrijven
dat ANBI’s van onbesproken gedrag moeten zijn, hebben nog een aantal
vragen over de uitwerking van de bepaling. In de eerste plaats vragen
deze leden wie bepaalt of iemand die is opgepakt tijdens een illegale actie
en die ontkent lid te zijn van die organisatie, die actie als lid van de
organisatie heeft begaan. Dit wordt niet door de Belastingdienst bepaald
maar zal uit de processtukken en het vonnis moeten blijken. Daar komt
nog bij dat een «gewoon» lid niet als bestuurder, leidinggevende of
gezichtsbepalende persoon kwalificeert.
Vervolgens vragen de leden van de fractie van het CDA of het kabinet
ervan op de hoogte is dat het gooien van eieren tot een veroordeling
wegens geweldpleging heeft geleid en of het proportioneel is om bij zo’n
actie de ANBI-status te ontnemen. Ik wijs erop dat de onherroepelijke
veroordeling tot het plegen van geweld al in de bestaande wetgeving als
weigerings- of intrekkingsgrond voor de ANBI-status is opgenomen en
geen onderdeel is van het onderhavige wetsvoorstel. Mij is verder niet
bekend dat een veroordeling wegens het gooien met eieren tot het
ontnemen van de ANBI-status heeft geleid. Het kabinet onderschrijft de
opvatting van de leden van de fractie van het CDA dat het ontnemen van
de ANBI-status een expliciete straf is. Het kabinet meent echter ook dat de
in de integriteitsbepaling opgenomen weigerings- of intrekkingsgronden
voldoende zwaarwegend zijn om tot die straf te komen. Zoals besproken
in het algemeen overleg met uw Kamer op 25 juni 201312 over dit
onderwerp gaat het niet om kleinigheden. Ook meent het kabinet dat het
11
12

Aangeboden bij Kamerstukken II 2010/11, 32 740, nr. 6.
Kamerstukken II 2012/13, 31 213, nr. 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

16

EVRM niet verhindert om voorwaarden en eisen te stellen aan ANBI’s. Ten
slotte is het zo dat zowel het aanmerken van een instelling als ANBI als
het ontnemen van de ANBI-status aan een instelling gebeurt met een voor
bezwaar vatbare beschikking, zodat de procedure van bezwaar en beroep
openstaat conform de eisen van het EVRM.
De leden van de fractie van het CDA geven voorts een voorbeeld waarin
de ANBI zich distantieert van de daad en vragen op welk wetsartikel de
ANBI zich kan beroepen om te voorkomen dat de ANBI-status wordt
ontnomen. Ik ga ervan uit dat de leden van de fractie van het CDA hier
bedoelen dat de ANBI zich distantieert van de dader omdat hij met de
daad waarvoor hij veroordeeld is, onmogelijk het doel van de ANBI had
kunnen nastreven en bereiken. Naar mijn stellige opvatting is het
vanzelfsprekend dat in een dergelijke situatie de ANBI-status niet in
gevaar komt. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur brengen dit
mee, zoals is bevestigd in de memorie van toelichting bij het onderhavige
wetsvoorstel door de aldaar gedane toezegging wat de redelijke wetstoepassing betreft. Bovendien wordt, zoals hiervoor gezegd, het besluit tot
intrekking van de ANBI-status genomen bij een voor bezwaar vatbare
beschikking (zie artikel 5b, zevende en achtste lid, van de Algemene wet
inzake rijksbelastingen (AWR)) zodat de ANBI de rechtmatigheid van de
intrekking aan de rechter kan voorleggen.
De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat de aanscherping van
de integriteitsbepaling voor ANBI’s geen technische wijziging is en vragen
in dat kader waarom dit voorstel niet via een afzonderlijk wetsvoorstel
wordt geregeld. In het onderhavige wetsvoorstel zijn die maatregelen
opgenomen die geen of nauwelijks gevolgen hebben voor het budgettaire
en koopkrachtbeeld voor 2014, maar waarvan inwerkingtreding met
ingang van 1 januari 2014 wel wenselijk is. Dit zijn dus niet per definitie
slechts technische wijzigingen. In dat kader acht het kabinet het gepast
om de aanscherping van de integriteitsbepaling voor ANBI’s op te nemen
in dit wetsvoorstel.
De leden van de fractie van D66 zijn benieuwd of het misdrijf op grond
waarvan de ANBI-status ingetrokken of geweigerd kan worden, in
Nederland gepleegd moet zijn. Het antwoord hierop is dat het moet gaan
om een onherroepelijke veroordeling wegens een in het Nederlandse
Wetboek van Strafrecht strafbaar gesteld misdrijf en dan in het bijzonder
de misdrijven die zijn opgenomen in Boek 2, titel VII, van dat wetboek.
Indien een van de daar genoemde misdrijven in Nederland vervolgd kan
worden als die in het buitenland zijn gepleegd, kan op grond van een
onherroepelijke veroordeling in Nederland de ANBI-status ontnomen
worden. Hierbij wordt uitdrukkelijk opgemerkt, mede naar aanleiding van
de vragen van de leden van de fractie van D66 over dubieuze veroordelingen van ANBI-bestuurders in dictatoriale regimes, dat het moet gaan
om veroordelingen door een Nederlandse rechter, volgens onze rechtsbeginselen en strafbaar volgens onze regelgeving. Het kabinet is zich ervan
bewust dat diverse ANBI’s activiteiten op het gebied van mensenrechten
ondernemen in andere landen. Activiteiten die in Nederland absoluut als
algemeen nuttig worden gezien en als zodanig in de AWR zijn gedefinieerd, maar die desalniettemin in enkele van die landen door de aan de
macht zijnde regimes als een grove schending van hun rechtsstatelijke
integriteit worden beschouwd, wat soms tot vervolging leidt. Het is niet
de bedoeling dat, ingeval het in een dergelijke situatie tot een veroordeling zou komen in dat land, dit gevolgen heeft voor de status van de
desbetreffende ANBI in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

17

Op de vraag van de leden van de fractie van D66 of er nu ANBI’s zijn die
op basis van de integriteitsbepaling niet meer in aanmerking komen voor
de ANBI-status is het antwoord dat in het verleden de ANBI-status enkele
malen op grond van deze bepaling is ingetrokken. Mij is niet bekend of er
op dit moment ANBI’s zijn waaraan de ANBI-status moet worden
ontnomen.
Het kabinet neemt er nota van dat de leden van de fractie van de
ChristenUnie sterke twijfels hebben bij de bepaling dat de ANBI-status van
een instelling kan worden geweigerd of ontnomen als een voor die
instelling gezichtsbepalend persoon onherroepelijk is veroordeeld wegens
aanzetten tot haat, aanzetten tot geweld of gebruik van geweld. Deze
bepaling staat echter reeds vanaf 1 januari 2010 in de wet en mij is niet
gebleken dat deze bepaling aanleiding is geweest voor problemen. De
voorgestelde uitbreiding van de integriteitsbepaling met de onherroepelijke veroordeling wegens de in Boek 2, titel VII, van het Wetboek van
Strafrecht genoemde misdrijven als weigerings- of intrekkingsgrond voor
de ANBI-status geeft meer duidelijkheid aan actievoerende partijen over
waar de grenzen liggen. De leden van de fractie van de ChristenUnie
beantwoorden hun vraag naar een nadere definitie van «gezichtsbepalend
persoon» zelf op uitstekende wijze door als voorbeeld ambassadeurs te
noemen. Ambassadeurs van een instelling zijn veelal bij het publiek
bekende personen die – als vrijwilliger – het gedachtegoed van een ANBI
uitdragen en ook fondsen werven bij het publiek. Zij zijn noch bestuurder
van de ANBI noch bij de ANBI in dienst maar worden wel door het publiek
met de ANBI geïdentificeerd, en treden met instemming van de ANBI
namens haar op. Voorts vragen deze leden wat een ANBI moet doen om
zich te distantiëren van de veroordeelde persoon in kwestie. Distantiëring
kan ongetwijfeld op meerdere manieren gebeuren. De meest voor de
hand liggende is publiekelijk afstand nemen van de veroordeelde persoon
in kwestie. Ik onderschrijf de mening van de leden van de fractie van de
ChristenUnie dat voorkomen moet worden dat de ANBI-status ten
onrechte ontnomen of geweigerd wordt. Het is evenwel niet nodig om het
besluit om de ANBI-status te ontnemen door de strafrechter te laten
nemen. De waarborg van een rechterlijk oordeel is al in de fiscale
regelgeving neergelegd omdat de status wordt ingetrokken bij een voor
bezwaar vatbare beschikking waardoor de rechtsgang van bezwaar en
beroep open staat, dit in antwoord op de vraag hiernaar van de leden van
de fractie van de ChristenUnie.
14. Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen; Nadere
partnercriteria
De leden van de fracties van de VVD en de ChristenUnie vragen naar de
achtergrond van de maatregel om bloed- en aanverwanten van de ouder
in de rechte lijn of in de tweede graad van de zijlijn binnen het kader van
de bepaling omtrent samengestelde gezinnen uit te sluiten van de
arbeidseis in de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen om
voor kinderopvangtoeslag in aanmerking te komen. Het partnerbegrip van
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) en de Wet IB
2001 is naar aanleiding van de motie Omtzigt c.a.13 aangevuld met een
bepaling over samengestelde gezinnen. Doel van deze motie en daarmee
van de bepaling was om samenwonenden in samengestelde gezinnen
verplicht als partner te laten kwalificeren, omdat deze anders een
financieel voordeel zouden genieten ten opzichte van gehuwden. Het
gevolg van deze bepaling is dat een grootouder A die bij een alleenstaande ouder B met een kind C intrekt, als partner van ouder B kwalificeert. Dit partnerschap kan gevolgen hebben voor de aanspraak op
13

Kamerstukken II 2009/10, 32 128, nr. 41.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

18

kinderopvangtoeslag, voor zover grootouder A geen arbeid verricht,
gebruik maakt van een voorziening die is gericht op arbeidsinschakeling,
dan wel scholing, een opleiding of een cursus volgt. Tijdens het algemeen
overleg over arbeidsmarktbeleid en topinkomens op 2 juli 2013 heeft de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op verzoek van de Kamer
toegezegd een oplossing te zullen zoeken voor deze problematiek. Deze
oplossing is gevonden in de in het onderhavige wetsvoorstel voorgestelde wijziging van de Wet op de kinderopvang en kwaliteitseisen
peuterspeelzalen. Daarmee is deze wijziging specifiek gericht op het
oplossen van het hiervoor genoemde probleem binnen de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen en wordt het partnerbegrip
voor het overige ongemoeid gelaten. Tevens wordt met deze bepaling
teruggekeerd naar de situatie zoals deze vóór introductie van het uniforme
partnerbegrip tot 2011 in de Awir was opgenomen. Het kabinet voert met
de bepaling inzake samengestelde gezinnen en het voorstel om bepaalde
familierelaties daarvan uit te sluiten een in uw Kamer levende wens uit.
De leden van de fractie van de VVD stellen enkele vragen over de situatie
dat een minderjarig kind dat bij een ouder komt wonen als partner wordt
gekwalificeerd. Zij vragen zich af, of de leerplicht deze oplossing niet
overbodig maakt. In de situatie waarop de in het wetsvoorstel opgenomen
wijziging ziet, is sprake van drie personen. Het gaat om een (alleenstaande) ouder (A) met een kind (B) waar een kind, niet zijnde een
pleegkind of bloedverwant in de eerste graad (C) komt inwonen. Door
toepassing van de nieuwe bepaling voor samengestelde gezinnen zullen
ouder A en kind C buiten hun eigen keuze om als partner worden
gekwalificeerd. De leden van de fractie van de VVD wijzen op de leerplicht.
Op het moment dat kind C nog niet leerplichtig is, zou het recht op
kinderopvangtoeslag van de ouder aangetast worden, omdat het als
partner kwalificerende kind C geen arbeid verricht noch een opleiding
volgt. Deze specifieke situatie houdt weliswaar op met het aanvangen van
de leerplicht, maar de leerplicht lost de problematiek van het gedwongen
partnerschap in bredere zin niet op. Zoals in de memorie van toelichting
uiteen is gezet, kan ook de aanspraak op kindgebonden budget aangetast
worden. Naar de mening van het kabinet is dat niet de bedoeling geweest
van de wetgever. Om die reden stelt het kabinet voor de bepaling van
samengestelde gezinnen uitsluitend op meerderjarige partners van
toepassing te verklaren. Aan de regeling is terugwerkende kracht
gegeven, zodat diegenen die onbedoeld partner zijn geworden van een
minderjarig kind alsnog aanspraak kunnen maken op voornoemde
inkomensafhankelijke regelingen.
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de uitvoeringslasten van
deze maatregel. De uitvoeringslasten van deze maatregel voor de
Belastingdienst zijn nihil.
De leden van de fractie van het CDA vragen wat de gevolgen zijn van het
toepassen van het draagkrachtprincipe in het geval een alleenstaande
ouder met een kind haar hulpbehoevende moeder in huis neemt die over
AOW en een aanvullend pensioen beschikt. De in het onderhavige
wetsvoorstel voorgestelde uitzondering voor familierelaties is beperkt tot
de voor het recht op kinderopvangtoeslag relevante arbeidseis, omdat
toepassing van die arbeidseis in deze gevallen leidt tot een verlies van het
recht op kinderopvangtoeslag. Zoals ook in het hiervoor genoemde
algemeen overleg met uw Kamer is gebleken, wordt dit verlies van
aanspraak niet wenselijk geacht. Omdat wel sprake blijft van partnerschap
in de zin van de Awir, blijft het toetsingsinkomen van de (in het voorbeeld
hulpbehoevende) grootouder wel meetellen voor de bepaling van de
draagkracht. De achtergrond van het uitbreiden van het partnerbegrip met
een bepaling inzake samengestelde gezinnen was gelegen in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

19

wegnemen van knelpunten in de fiscale behandeling tussen gehuwde en
ongehuwde partners.14 In dat kader is toepassing van het draagkrachtbeginsel door het meetellen van het toetsingsinkomen van een partner
passend en in lijn met de achtergrond van het partnercriterium inzake
samengestelde gezinnen. Daar kunnen niet zozeer gevolgen voor het recht
als zodanig, maar wel voor de hoogte van de kinderopvangtoeslag uit
voortvloeien. Dat geldt ook voor het door de leden van de fractie van het
CDA aangehaalde voorbeeld. De in dit wetsvoorstel opgenomen uitzondering van de arbeidseis voor familierelaties neemt, dit in antwoord op de
vraag van de leden van de fractie van de ChristenUnie, een drempel weg
voor een alleenstaande ouder met een kind om een hulpbehoevende
grootouder in huis te nemen, omdat het recht op kinderopvangtoeslag
vanwege toepassing van de arbeidseis niet meer vervalt.
15. Uitvoeringskosten Belastingdienst
De leden van fractie van de PvdA vragen naar de stijging van de uitvoeringskosten en welke maatregelen hieraan bijdragen. De maatregelen
inzake de aanvulling van het partnerbegrip en de maatregelen in dit
wetsvoorstel die zien op aanpassingen in de Wet op belastingen van
rechtsverkeer (WBR), te weten de reparatie van het arrest van 15 oktober
2004, leiden tot extra uitvoeringskosten bij de Belastingdienst. In de eerste
nota van wijziging zijn tevens maatregelen opgenomen die tot aanvullende uitvoeringskosten leiden, namelijk de informatieverplichting voor
ex-ANBI’s, alsmede de informatieverplichting voor dienstverleningslichamen. Hiertegenover staat een beperkte afname van de uitvoeringskosten door het afschaffen van de kennisgevingsprocedure in de WIB en
door de vereenvoudiging in de leidingwaterbelasting met betrekking tot
afzonderlijke watervoorzieningen. Per saldo nemen de uitvoeringkosten
bij de Belastingdienst toe. Naar de mening van het kabinet zijn deze
maatregelen proportioneel.
16. Artikelsgewijze toelichting
Artikel I, onderdeel H (artikel 10b.1 van de Wet inkomstenbelasting 2001)
De leden van de fractie van de PvdA nemen met instemming kennis van
de verlenging van de wettelijke looptijd met één jaar van de regeling voor
giften aan culturele instellingen (de multiplier). Het kabinet komt hiermee
tegemoet aan onzekerheid die leefde rond de regeling als gevolg van
toetsing bij de Europese Commissie, zo menen deze leden. Deze leden
vragen wat het feitelijke gebruik was van de regeling gedurende het
afgelopen jaar. Over het aangiftejaar 2012 zijn nog onvoldoende aangiften
en aanslaggegevens bekend om tot representatieve cijfers te komen van
het gebruik van deze regeling. De regeling voor giften aan culturele
instellingen zal integraal worden betrokken in een volgende evaluatie van
de giftenaftrek.
Artikel X
De leden van de fractie van de SP vragen hoe schade als gevolg van een
onjuiste inlichtingenverstrekking wordt voorkomen. Het kabinet benadrukt
dat in het geval zou blijken dat onjuiste informatie is verstrekt, het van
groot belang is dat dit wordt gecorrigeerd. Het kabinet benadrukt dat de
Belastingdienst altijd alle zorgvuldigheid in acht neemt ten einde te
voorkomen dat onjuiste informatie wordt verstrekt. Voorts kan de
belastingplichtige in bezwaar en beroep gaan tegen de aanslag in het land
waar de informatie aan geleverd is. Daarmee kan hij zelf met bewijsmate14

Kamerstukken II 2009/10, 32 128, nr. 41.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

20

riaal aantonen dat de verstrekte gegevens niet overeenkomen met de
feiten. Aangezien zowel voor de Nederlandse Belastingdienst als voor de
Belastingdienst waaraan de gegevens geleverd worden een geheimhoudingsplicht geldt, is het niet waarschijnlijk dat daadwerkelijk schade wordt
geleden.
17. Nota van wijziging; Informatieverplichting dienstverleningslichamen
De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe buitenlandse belastingdiensten omgaan met de door Nederland verstrekte inlichtingen. Het
kabinet wijst erop dat Nederland uitgebreide ervaring heeft met internationale gegevensuitwisseling. De verdragen en EU-richtlijnen op grond
waarvan informatie kan worden uitgewisseld bevatten allemaal
waarborgen op het gebied van doelbinding en geheimhouding. Het is in
deze context dat het kabinet met vertrouwen informatie uitwisselt met
buitenlandse autoriteiten.
De leden van de fractie van de PvdA vragen op welke wijze de informatie
wordt overgedragen en of er wordt gecommuniceerd over het resultaat
van Nederlandse inspanningen. Het kabinet wijst erop dat informatieuitwisseling plaatsvindt volgens de regels van de WIB. Er is hier sprake
van spontane verstrekking door de Belastingdienst aan het buitenland van
de inlichtingen over dienstverleningslichamen op grond van de informatie
verkregen uit de aangiften vennootschapsbelasting. Op grond van de WIB
kan om terugmelding gevraagd worden betreffende de verstrekte
inlichtingen. Het is tot op heden niet gebruikelijk in de internationale
inlichtingenuitwisseling de resultaten met elkaar te delen. Maar zoals ik
heb geschreven in mijn brief van 11 oktober 2013 aan uw Kamer moet dat
worden veranderd en verbeterd.15
De leden van de fracties van de SP en het CDA geven het kabinet in
overweging alsnog een advies van de Raad van State te vragen over de
nota van wijziging. De leden van de fractie van de SP vragen voorts
waarom deze voorstellen niet zijn opgenomen in het wetsvoorstel zelf.
Een deel van de maatregelen uit deze nota van wijziging vloeit voort uit de
brief van 30 augustus 2013. Het was in de tijd niet mogelijk om deze
wijzigingen reeds op te nemen in het op 17 september 2013 aan uw
Kamer aangeboden onderhavige wetsvoorstel. Voor de overige maatregelen geldt dat deze vrij technisch van aard zijn en pas na indiening van
het wetsvoorstel zijn opgekomen. Daarom is ervoor gekozen om de
maatregelen via nota van wijziging in het wetsvoorstel op te nemen. Het
kabinet heeft vervolgens de afweging gemaakt om deze nota van
wijziging niet voor advisering voor te leggen aan de Raad van State,
omdat het kabinet van mening is dat de maatregelen in deze nota van
wijziging het wetsvoorstel niet ingrijpend wijzigen en om vertraging in
verzending aan uw Kamer te voorkomen. Het kabinet achtte het van
belang dat uw Kamer de maatregelen uit deze nota van wijziging tijdig
mee kon nemen in de vragen zoals gesteld in het verslag.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom ervoor is gekozen de
informatieverplichting en de definitie van dienstverleningslichaam in te
vullen bij algemene maatregel van bestuur. Voorts vragen deze leden of
het begrip dienstverleningslichaam in de wet kan worden opgenomen.
Vanuit het oogpunt van een eenduidige wetssystematiek is ervoor
gekozen om deze informatieverplichting op dezelfde wijze vorm te geven
als de reeds bestaande informatieverplichting voor administratieplichtigen. De invulling van die verplichting is geregeld bij algemene maatregel
15

Kamerstuk 31 880, nr. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

21

van bestuur. Op eenzelfde wijze wordt geregeld welke belastingplichtigen
worden aangewezen om uit eigen beweging gegevens en inlichtingen
over henzelf te verstrekken. Voor de omschrijving van deze groep wordt
aangesloten bij de definitie van dienstverleningslichamen uit het besluit
van 11 augustus 200416. Het past niet in de systematiek van de WIB om de
definitie van dienstverleningslichamen in de wet op te nemen.
Voor de vraag van de leden van de SP vragen welke substance-eisen
zullen worden gesteld, verwijs ik naar het bijgevoegde conceptbesluit17.
De leden van de fractie van de SP vragen wat het verwachte effect is van
de voorgenomen maatregel, meer in het bijzonder of hiermee het aantal
dienstverleningslichamen zal dalen en in hoeverre hiermee het
onbedoelde gebruik van het Nederlandse verdragennetwerk wordt
tegengegaan. De voorgenomen maatregel is erop gericht om informatie
te verstrekken aan andere landen waarin een beroep is gedaan op een
regeling ter voorkoming van dubbele belasting door een dienstverleningslichaam dat niet voldoet aan de substance-eisen. Het andere land kan dan
– met behulp van deze informatie – beoordelen of terecht een beroep is
gedaan op de toepasselijke regeling. Hiermee draagt Nederland bij aan
het tegengaan van het onbedoelde gebruik van belastingverdragen.
Enerzijds zou door deze maatregel het aantal dienstverleningslichamen
die niet voldoen aan de substance-eisen, kunnen afnemen. Anderzijds
zouden ook meer dienstverleningslichamen aan de substance-eisen
kunnen gaan voldoen.
18. NOB commentaar
Het kabinet neemt ervan kennis dat de NOB de doelstelling van de
voorgestelde wetswijzigingen onderschrijft, te weten het tegengaan van
onbedoeld gebruik van de wetgeving met betrekking tot APV’s. De NOB
heeft enkele vragen met betrekking tot de voorgestelde maatregelen.
De NOB vraagt of sprake is van een verkrijging in de zin van de artikelen
4.21, 4.22 en 4.23 van de Wet IB 2001 in het scenario dat de toerekeningsstop van artikel 2.14a, zevende lid, van de Wet IB 2001 zijn werking
verliest. In dit wetsvoorstel wordt zekerheidshalve geregeld dat het niet
langer toerekenen van tot een APV behorende aandelen of winstbewijzen
aan de belastingplichtige leidt tot een belaste (fictieve) vervreemding die
is gebaseerd op de waarde in het economische verkeer van het aanmerkelijk belang. Op het moment dat de toerekeningsstop niet langer van
toepassing is, worden de vermogensbestanddelen van het APV wederom
tot het vermogen van de belastingplichtige gerekend. Indien een aandeel
of winstbewijs tot een aanmerkelijk belang van deze belastingplichtige
gaat behoren wordt de verkrijgingsprijs van dat aandeel of winstbewijs
gesteld op de waarde in het economische verkeer die op dat tijdstip
daaraan kan worden toegerekend. Aldus wordt aangesloten bij het
uitgangspunt van het aanmerkelijkbelangregime, het belasten van de
volledige waardeontwikkeling gedurende de bezitsperiode van de
aanmerkelijkbelanghouder. Aanpassing van artikel 4.23 van de Wet IB
2001 zoals door de NOB wordt gesuggereerd, acht ik niet nodig.
Met betrekking tot de vraag van de NOB om nader toe te lichten op welke
wijze de belastingplichtige aan de bewijslast van artikel 4.24bis, eerste lid,
van de Wet IB 2001 kan voldoen, wordt het volgende opgemerkt. Het
voorgestelde artikel 4.24bis van de Wet IB 2001 is gericht tegen fiscaal
16

Besluit van de Staatssecretaris van Financiën van 11 augustus 2004, nr. IFZ 2004/126M (Stcrt.
2004, 177).
17
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

22

gedreven kunstmatige verliesneming in de aanmerkelijkbelangsfeer bij
een vervreemding als bedoeld in het voorgestelde artikel 4.16, eerste lid,
onderdeel j, van de Wet IB 2001. De bewijslast dat deze vervreemding niet
in overwegende mate heeft plaatsgevonden met het oog op het in
aanmerking nemen van een negatief vervreemdingsvoordeel, dus niet
fiscaal gedreven is, ligt bij de belastingplichtige natuurlijk persoon. Zoals
opgemerkt in de memorie van toelichting, zal het telkens afhangen van de
feiten en omstandigheden van het geval of sprake is van fiscaal gedreven
verliesneming. In situaties waarbij de belastingplichtige aanmerkelijkbelanghouder – gelet op zijn verkrijgingsprijs – in een verliessituatie verkeert
en er wordt geopteerd voor een reële heffing naar de winst terwijl er
overigens niets verandert in de feiten en omstandigheden, zal al snel
sprake zijn van een fiscaal gedreven verliesneming. In reële situaties
waarbij het voorgestelde artikel 4.16, eerste lid, onderdeel j, van de Wet IB
2001 van toepassing wordt omdat er iets verandert in de reële activiteiten
van het APV zal de belastingplichtige kunnen voldoen aan de bewijslast
dat geen sprake is van fiscaal gedreven verliesneming. Hierbij kan
bijvoorbeeld worden gedacht aan een passieve stichting (APV) met een
AB-pakket die met het gehele vermogen een onderneming gaat drijven
waarbij het AB-pakket in lijn ligt met deze onderneming. Indien deze APV
door het gaan drijven van die onderneming wordt betrokken in een
belasting naar de winst die resulteert in een naar Nederlandse begrippen
reële heffing en aldus onder artikel 2.14a, zevende lid, van de Wet IB 2001
(«de toerekeningsstop») gaat vallen zal de belastingplichtige aan de
bedoelde bewijslast kunnen voldoen en kan het negatieve vervreemdingsvoordeel op het moment van de fictieve vervreemding, bedoeld in artikel
4.16, eerste lid, onderdeel j, van de Wet IB 2001, in aanmerking worden
genomen.
De NOB herhaalt in onderdeel 3.2 van het commentaar haar oproep aan
de politiek om terughoudend te zijn met invoering van maatregelen met
primair een politiek symbolische waarde die vooral een grote administratieve lastenverzwaring voor de ANBI-sector tot gevolg hebben. De NOB is
van mening dat de ANBI’s de laatste jaren met veel nieuwe regelgeving
zijn geconfronteerd en dat nu enige rust moet worden geboden. De NOB
heeft hier zeker een punt, maar anderzijds dragen de stappen die de
laatste jaren met name in de fiscale regelgeving zijn gezet in belangrijke
mate bij aan de versterking van het publieksvertrouwen. Dat de sector
filantropie hier zelf ook veel belang aan hecht blijkt wel uit het reeds
eerder aangehaalde convenant »Ruimte voor geven» en de daaruit
voortgekomen gemeenschappelijke visie op transparantie en toezicht. De
regels tot publicatie van een verkort jaarverslag en dito staat van baten en
lasten zijn hier een uitvloeisel van. Tot een grote lastenverzwaring leidt dit
overigens niet, omdat de ANBI’s deze stukken toch al moeten opmaken
volgens het civiele recht.
De NOB heeft een reactie gegeven op de voorgestelde wijzigingen in de
WBR. Naar aanleiding hiervan kan het kabinet bevestigen dat artikel 2,
derde lid, van de WBR geen beziteis kent zoals artikel 4, eerste lid,
onderdeel a, van de WBR. Een dergelijke beziteis past niet in de systematiek van artikel 2 van de WBR, omdat het tweede lid de verkrijging van
de economische eigendom van in Nederland gelegen onroerende zaken
belast. Voor het bepalen of sprake is van een belastbaar feit in artikel 2,
tweede lid, van de WBR bij verkrijging van deelnemingsrechten in een
beleggingsfonds of fonds voor collectieve belegging in effecten als
bedoeld in artikel 1:1 van de Wft gelden net als in artikel 4 van de WBR
verbondenheidscriteria. Gekozen is om te verwijzen naar die reeds
geformuleerde verbondenheidscriteria, omdat ook in artikel 2 van de WBR
de verkrijger (bijvoorbeeld) een rechtspersoon of een natuurlijk persoon
kan zijn. Naar ik meen is hiermee geen misverstand mogelijk over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

23

verbondenheidscriteria. Om te bepalen of een opeenvolgende (en samen
te tellen) verkrijging door een tot het concern behorend lichaam, zoals
bedoeld in artikel 15, eerste lid, onderdeel h, van de WBR heeft plaatsgevonden, dient op het moment van de tweede (en eventueel volgende)
verkrijging te worden beoordeeld of sprake is van het vorenbedoelde
concern.
Naar aanleiding van de vraag van de NOB met betrekking tot artikel 2,
zesde lid, van de WBR zal ik met een nota van wijziging komen, deze nota
van wijziging wordt gelijktijdig met deze nota naar aanleiding van het
verslag naar uw Kamer gestuurd.
De vraag of geen overdrachtsbelasting verschuldigd is door reeds
deelnemende participanten in een beleggingsfonds of fonds voor
collectieve belegging in effecten wanneer een (nieuwe) participant een
belang van minder dan een derde verkrijgt, is uiteraard afhankelijk van de
feiten en omstandigheden waardoor mogelijk sprake is van een opvolgende verkrijging dan wel een verkrijging door een verbonden lichaam.
Gezien de diversiteit aan buitenlandse (rechts)vormen die de eigendom
van Nederlandse onroerende zaken kunnen bezitten, is besloten om geen
verschil te maken tussen de behandeling van Nederlandse vennootschappen met rechtspersoonlijkheid en buitenlandse personenvennootschappen die naar aard en inrichting vergelijkbaar zijn. In dat geval is ook
geen sprake van onderscheid in het in de heffing betrekken van enerzijds
Nederlandse niet-rechtspersonen en buitenlandse lichamen die naar
Nederlandse maatstaven niet naar aard en inrichting vergelijkbaar zijn
met Nederlandse rechtspersonen. Het voorstel van de NOB voor een
nieuw artikel 4, twaalfde lid, van de WBR creëert dit onderscheid wel,
hetgeen niet is gewenst. Voor de toepassing van de samenloopvrijstelling
geldt onder meer de eis dat sprake is van een levering als bedoeld in
artikel 11, eerste lid, onderdeel a, onder 1°, van de Wet op de omzetbelasting 1968 dan wel een dienst als bedoeld in artikel 11, eerste lid,
onderdeel b, slotalinea, van die wet, op grond waarvan btw is
verschuldigd. Deze eis geldt onverkort bij de verkrijging van de economische eigendom door middel van deelnemingsrechten in beleggingsfondsen. Dat de samenloopvrijstelling van artikel 15, eerste lid, onderdeel
a, van de WBR onder zeer specifieke omstandigheden ook van toepassing
is op de verkrijging van aandelen in onroerendezaakrechtspersonen,
zonder dat aan het bovengenoemde vereiste is voldaan, is in de jurisprudentie ontwikkeld. Het zal dan ook van de feiten en omstandigheden
afhangen of voornoemde samenloopvrijstelling ook in andere situaties
van toepassing is. Tot slot, dient voor de toepassing van artikel 2, derde
lid en volgende, van de WBR sprake te zijn van een beleggingsfonds of
fonds voor collectieve belegging in effecten als bedoeld in artikel 1:1 van
de Wft. Dit geldt ook ingeval vastgoed-CV’s hun belangen bundelen in een
«holding-CV».
De NOB vraagt of is overwogen om de vergoedingsvorderingen en
-schulden op grond van artikel 1:87 van het Burgerlijk Wetboek te
defiscaliseren in die zin dat deze noch in box 1, noch in box 2 zouden
vallen en in box 3 worden vrijgesteld. Het defiscaliseren van de vergoedingsvorderingen en -schulden is overwogen (en zou op bepaalde punten
ook voordelen kunnen hebben), maar hier heeft het kabinet om verschillende redenen uiteindelijk niet voor gekozen. Indien de vergoedingsvorderingen en -schulden op grond van artikel 1:87 van het Burgerlijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

24

Wetboek18 tussen echtgenoten fiscaal niet in aanmerking zouden worden
genomen, zou namelijk worden afgeweken van de (civielrechtelijke)
werkelijkheid waarin deze vorderingen en schulden wel degelijk bestaan.
Dat kan tot ongewenste uitkomsten leiden. Ter illustratie zal ik voorbeeld 2
uit de memorie van toelichting uitwerken uitgaande van defiscalisering
van de vergoedingsvorderingen en -schulden.
Voorbeeld 2
A en B zijn gehuwd buiten gemeenschap van goederen. Echtgenoot
B drijft een onderneming door middel van een BV (BV B). B stelt in
2013 een (op zijn naam staand) pand ter beschikking aan BV B
(tbs-regeling ex artikel 3.92 van de Wet IB 2001). Het pand wordt
geheel gefinancierd met privévermogen van A (met zijn
toestemming). A verkrijgt een vergoedingsrecht op grond van artikel
1:87 van het Burgerlijk Wetboek. A en B besluiten enige tijd daarna te
gaan scheiden. Aan het einde van het huwelijk wordt ook de
vergoedingsvordering afgewikkeld en wordt het pand verkocht. Het
pand blijkt minder waard dan bij het ontstaan van de vergoedingsvordering.
Uitwerking (met defiscalisering vorderingen en schulden)
Bij defiscalisering is er – fiscaal – geen vergoedingsrecht van A op B.
De vordering van A valt door de defiscalisering niet in de
tbs-regeling; de vordering valt evenmin in box 3. Echtgenoot A kan
dus in tegenstelling tot de uitwerking in de voorgestelde benadering
geen aftrekpost in aanmerking nemen bij de verkoop van het pand
en de afwikkeling van de vordering. Dit terwijl hij effectief wel een
negatief resultaat behaalt met betrekking tot de afwikkeling van de
vergoedingsvordering.
Het pand behoort volledig tot het tbs-vermogen van B. Er wordt bij B
geen schuld opgenomen omdat deze wordt gedefiscaliseerd, hoewel
deze economisch wel bestaat. Ter zake van de verkoop van het pand
behaalt B een tbs-verlies, terwijl dit verlies in feite voor rekening van
echtgenoot A komt bij de afwikkeling van de vergoedingsvordering.
Defiscalisering van de vergoedingsvorderingen en -schulden kan er in
voorkomende gevallen dus toe leiden dat het uiteindelijke resultaat bij
iemand anders wordt belast dan degene die dit resultaat behaalt.
Bovendien kunnen er – afhankelijk van de precieze invulling van de
defiscalisering – vreemde vermogenssprongen ontstaan wanneer de
defiscalisering van de vergoedingsvorderingen en -schulden zou eindigen
(bijvoorbeeld in geval van echtscheiding van de echtgenoten). Ook zou er
veel discussie kunnen ontstaan over onder andere de reikwijdte van een
dergelijke defiscalisering. Zou deze zich ook moeten uitstrekken tot
(soortgelijke) rechtsverhoudingen tussen echtgenoten – of partners – die
buiten artikel 1:87 van het Burgerlijk Wetboek om worden overeengekomen (artikel 1:87 van het Burgerlijk Wetboek is immers regelend recht)?
Wat zou dan de rechtvaardiging zijn van het wel defiscaliseren van
bepaalde vorderingen en schulden tussen echtgenoten en het niet
fiscaliseren van andere vorderingen en schulden? Tevens zouden aldus
nieuwe afbakeningproblemen en schokeffecten kunnen ontstaan,
waardoor het nog maar de vraag is of defiscalisering tot een eenvoudiger
systeem zou leiden.

18

Waar hierna wordt gesproken over een vergoedingsvordering op grond van artikel 1:87 van
het Burgerlijk Wetboek wordt (in voorkomende gevallen) ook een aan deze bepaling gekoppelde vordering inzake artikel 1:95 en 1:96 van het Burgerlijk Wetboek bedoeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

25

De NOB stelt dat de noodzaak voor het afschaffen van de kennisgeving in
het kader van de aanpak van internationale belastingfraude niet aanwezig
is omdat de wetgeving bij fraude al voorziet in een snelle uitwisseling.
Terecht stelt de NOB dat als dringende redenen daartoe aanleiding geven
geen kennisgeving voorafgaand aan de gegevensverstrekking hoeft te
worden verzonden. Ik wijs erop dat niet altijd op voorhand sprake zal zijn
van fraude, waardoor als gevolg van een verstrekte kennisgeving de
informatie-uitwisseling kan worden vertraagd. Nederland kan dan niet de
termijnen waarbinnen een verzoek moet worden afgehandeld halen die
internationaal gelden. De aanpak van de internationale belastingontwijking is daarom gebaat bij afschaffing van de kennisgeving vooraf.
De NOB ziet een verschil in het soort informatie dat op verzoek of
spontaan wordt gewisseld ten opzichte de informatie die automatisch
wordt gewisseld en dat juist bij de informatie die op verzoek of spontaan
wordt uitgewisseld het van belang is dat degene van wie de informatie
afkomstig is kan controleren of de gegevens correct zijn. In de beantwoording van de vragen van de leden van de fracties van het CDA en de
ChristenUnie is uiteengezet dat het belang van de kennisgeving als
controlemiddel aan belang heeft ingeboet. De herkomst van de informatie
(uit bestaande bronnen of anderszins) maakt dat voor mij niet anders.
De NOB heeft in het commentaar op de nota van wijziging op het
onderhavige wetsvoorstel een groot aantal vragen gesteld over maatregelen die ik weliswaar in de brief van 30 augustus 2013 heb aangekondigd, maar die geen deel uitmaken van dit wetsvoorstel. Deze
maatregelen zullen een kader krijgen in beleidsbesluiten. Momenteel
wordt hieraan gewerkt, waardoor op dit moment nog geen reactie
mogelijk is op de gestelde vragen. Over de beleidsbesluiten zal op de
gebruikelijke wijze overleg gevoerd worden met belanghebbenden,
waaronder de NOB.
Voorts heeft de NOB een aantal vragen gesteld over de voorgenomen
wijziging in het Uitvoeringsbesluit internationale bijstandsverlening bij de
heffing van belastingen. Voor de antwoorden op die vragen verwijs ik
kortheidshalve naar het bijvoegde conceptbesluit.
Ten aanzien van het commentaar van de NOB over de boetebepalingen
merk ik het volgende op. Omdat het kabinet het van belang vindt dat geen
misverstanden bestaan over de boete die kan worden opgelegd in het
geval de informatieverplichting niet wordt nageleefd, zal het kabinet de
redactie van de boetebepaling aanpassen. De boete die maximaal voor
het niet voldoen aan de informatieplicht kan worden opgelegd bedraagt
een bedrag ter hoogte van de geldboete van de vierde categorie als
bedoeld in artikel 23 van het Wetboek van Strafrecht. Voorts zegt het
kabinet toe beleid inzake deze boete op te zullen gaan nemen in het
Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingrecht. Het kabinet is niet voornemens
daarbij een inkeerregeling voor het nakomen van de informatieverplichting op te nemen. Het past niet bij het eenduidige karakter van de
informatieverplichting om daaraan een mogelijkheid te verbinden om op
een later moment alsnog informatie te verstrekken. Naar aanleiding van
de vraag van de NOB inzake de inwerkingtreding van de boetebepaling
merkt het kabinet het volgende op. Het kabinet is voornemens om de
informatieverplichting met ingang van 1 januari 2014 in werking te laten
treden. Vanaf dat moment kan het niet nakomen van die informatieverplichting worden aangemerkt als overtreding. Dat betekent dat deze
boetebepaling van toepassing is op overtredingen die zijn begaan na
1 januari 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

26

De NOB vraagt waarom in plaats van een informatieverplichting voor te
schrijven voor voormalige ANBI’s niet is gewacht op het door het
Ministerie van Veiligheid en Justitie aangekondigde wetsvoorstel waarin
voorzien is in een publicatieplicht in het Handelsregister voor alle
verenigingen en stichtingen. Dit zou een bruikbaar alternatief zijn geweest
indien bedoeld wetsvoorstel op korte termijn zou worden ingediend en
kracht van wet zou krijgen. Herschikking van de prioritering van voorgenomen wetgeving bij genoemd ministerie heeft mij doen besluiten tot het
volgen van de fiscale weg. Daar komt bij dat het naar mij voorkomt voor
de voormalige ANBI’s tot minder lastenverzwaring leidt dan de NOB
veronderstelt.
19. RB commentaar
Het RB geeft in overweging om in het fbi-regime het begrip «beleggingsinstelling» los te koppelen van de Wft. Het fbi-regime kent in artikel 28,
tweede lid, van de Wet Vpb 1969 een eigen definitie van het begrip
beleggingsinstelling, welk begrip niet is gekoppeld aan de Wft. Het RB
pleit voorts voor een gelijkstelling van de voorwaarden voor de regimes
van de vbi en de fbi voor wat betreft het aandeelhouderschap en de
positie van aanmerkelijk-belanghouders. Het fbi-regime is bedoeld voor
particuliere beleggers en niet om directeuren-grootaandeelhouders in
staat te stellen om zelf op bedrijfsmatige wijze hun vermogen te beleggen.
Particuliere beleggers kunnen immers slechts met hun netto-inkomen, na
de heffing in box 1, in een fbi beleggen. Over de (forfaitaire) inkomsten uit
dat beleggingsvermogen vindt dan vervolgens heffing in box 3 plaats.
Ook aanmerkelijk- belanghouders kunnen thans in beginsel slechts met
hun netto-inkomen, na de heffing van vennootschapsbelasting en de
heffing in box 2, beleggen. Als aanmerkelijk belanghouders het vermogen
uit hun bv zouden kunnen onderbrengen in een fbi zonder eerst af te
rekenen in box 2, dan zouden zij onevenredig worden bevoordeeld ten
opzichte van particuliere beleggers.
De RB vraagt om de zinsnede «als gevolg van een persoonlijke
verplichting tot betaling van servicekosten voor diensten die geen
betrekking hebben op de woning zelf» te laten vervallen. De WOZ-waarde
is een objectief vastgestelde waarde en vertegenwoordigt de waarde in
het economische verkeer. In de Successiewet 1956 is het gebruik van de
WOZ-waarde voor woningen het uitgangspunt. Enkel bij serviceflats is dit
niet het geval, omdat rekening moet worden gehouden met het essentieel
element van de persoonlijke verplichting die drukt op de waarde van de
woning. Deze benadering is ook gevolgd in het begrip «Serviceflat» in het
besluit van 2 juli 2013.19 Het kabinet verwacht niet dat de voorgestelde
wettelijke regeling in de praktijk zal leiden tot uitvoeringsproblemen,
omdat het aantal serviceflats relatief beperkt is.
20. EPN commentaar
De EPN stelt een aantal (11) praktijkvragen met betrekking tot de
defiscalisering erfrecht. Allereerst wijst de EPN erop dat er behalve de in
het wetsvoorstel verholpen lacune met betrekking tot buitenlands
wettelijk erfrecht meer lacunes zijn in de huidige wetgeving waarvan het
wenselijk is dat zij verholpen worden. Hierover wordt opgemerkt dat een
verdere uitbreiding van het bereik van artikel 5.4 van de Wet IB 2001 niet
in de rede ligt. Deze bepaling heeft betrekking op situaties van verdelingen volgens het wettelijk erfrecht. Het is een uitzondering op de
normale systematiek en met uitzonderingen op de hoofdregel moet zeer
19

Besluit van de Staatssecretaris van Financiën van 2 juli 2013, nr. BLKB2013/791M (Stcrt. 2013,
19517).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

27

restrictief worden omgegaan. De eerste vraag ziet erop dat nog geen
besluit is verschenen waarin de goedkeuring wordt vastgelegd dat met
terugwerkende kracht de defiscalisering kan worden toegepast indien
tussen het moment van overlijden en de afwikkeling van de nalatenschap
enige tijd zit. Deze goedkeuring zal bij de eerstkomende gelegenheid
worden vastgelegd in een goedkeuringsbesluit. De overige vragen hebben
geen beleidsmatige component en kunnen worden voorgelegd aan de
Belastingdienst.
De EPN vraagt naar de gevolgen bij echtscheiding voor de toepassing van
de aflossingseis in de hypotheekrenteaftrek. Gelijktijdig met het onderhavige wetsvoorstel is het wetsvoorstel Wet maatregelen woningmarkt
201420 ingediend. In het onderhavige wetsvoorstel zijn geen aanpassingen
op het terrein van de fiscale behandeling van de eigen woning
opgenomen. Het wetsvoorstel Wet maatregelen woningmarkt 2014 bevat
wel voorstellen die zien op het onderwerp waarover door de EPN vragen
zijn gesteld. Het verzoek aan de EPN is daarom om de vragen die zien op
maatregelen in het wetsvoorstel Wet maatregelen woningmarkt 2014 te
stellen bij de behandeling van dat wetsvoorstel. Dit zodat deze onderdeel
kunnen vormen van de parlementaire behandeling aldaar.
De Staatssecretaris van Financiën,
F.H.H. Weekers

20

Het bij koninklijke boodschap van 17 september 2013 ingediende voorstel van wet houdende
invoering van een verhuurderheffing over 2014 en volgende jaren alsmede wijziging van enige
wetten met betrekking tot de nadere herziening van de fiscale behandeling van de eigen
woning (Wet maatregelen woningmarkt 2014) (Kamerstukken 33 756).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 753, nr. 7

28