Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

33 189

Beleidsdoorlichting Koninkrijksrelaties

Nr. 11

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 februari 2018
Op 17 november jl. heb ik u de beleidsdoorlichting van artikel 1 (de
waarborgfunctie) van hoofdstuk IV Koninkrijksrelaties1 toegestuurd
(Kamerstuk 33 189, nr. 10). Middels deze brief ontvangt u de toegezegde
kabinetsreactie.
De beleidsdoorlichting is een terugblik en beslaat de periode die begint
met de staatkundige hervormingen van 10 oktober 2010 en eindigt met
het jaar 2016. In de beleidsdoorlichting wordt een zestal aanbevelingen
voor de toekomst gedaan, die ik graag ter harte neem.
De eerste aanbeveling betreft de herbenoeming van het begrotingsartikel.
In de beleidsdoorlichting wordt toegelicht dat de huidige titel van artikel 1
«de waarborgfunctie» te vaak tot verwarring leidt. Ik vind het om die
reden verstandig om de aanbeveling op te volgen en de term «waarborgfunctie» hier niet te gebruiken, omdat die de indruk wekt dat hiermee
gedoeld wordt op toepassing van de waarborgfunctie van het Koninkrijk
zoals geformuleerd in artikel 43, tweede lid, van het Statuut voor het
Koninkrijk. Ik zal mij beraden over de juiste benaming. Een herbenoeming
van artikel 1 zal plaatsvinden per begrotingsjaar 2019.
De overige aanbevelingen zijn als het ware een bril, waardoor gekeken
kan worden hoe de invulling van de samenwerking op het gebied van de
rechtshandhaving met de Caribische landen verder vorm te geven. Zo
komt in de doorlichting naar voren dat, hoewel lastig kwantificeerbaar, de
Nederlandse bijdrage aan de rechtshandhaving in de Caribische landen
van groot belang is voor de rechtsstaat ter plaatse. In het regeerakkoord
«Vertrouwen in de Toekomst» wordt onderstreept dat het zijn van een
Koninkrijk ook verantwoordelijkheid met zich meebrengt, in het bijzonder
voor het waarborgen van integriteit van bestuur en van effectieve
rechtshandhaving en grensbewaking. Dit vraagt in mijn ogen om een
1

kst-33189-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 189, nr. 11

1

constructieve en praktische samenwerking binnen ons Koninkrijk. Hoewel
rechtshandhaving een landsaangelegenheid betreft, wil ik mij hier
blijvend voor inzetten. Het streven de samenwerking tussen de Nationale
Politie en de Caribische korpsen te intensiveren zoals beoogd met de
ondertekende intentieverklaring tot samenwerking korpsen in het
Koninkrijk in november 2016 is hiervan wat mij betreft een goed
voorbeeld.
Er bestaat voor mij geen discussie over de inzet en samenwerking met
Aruba, Curaçao en Sint Maarten op het gebied van rechtshandhaving.
Deze inzet is en blijft noodzakelijk om de veiligheid in het Caribische deel
van het Koninkrijk te waarborgen. Om die reden is in 2017 jl. besloten de
extra inzet van het Recherche Samenwerkingsteam, het Openbaar
Ministerie en het Gemeenschappelijk Hof van Justitie ten behoeve van de
aanpak van bestrijding van ondermijning vanaf 2018 door een extra
budgettaire impuls voort te zetten met vier jaar en op te nemen in artikel 1
van Hoofdstuk IV.2 Dit biedt mogelijkheden om door te pakken op de
eerste resultaten, die de afgelopen twee jaar zijn geboekt. Dit sluit in mijn
ogen goed aan op wat in aanbeveling 3 wordt bedoeld, namelijk dat
problematiek die om een lange adem vraagt een aanpak krijgt die daarbij
past.
Mijn recente bezoeken aan het gebied hebben mij gesterkt in het beeld dat
het aanbrengen van focus (aanbeveling 2) en het leveren van maatwerk
per eiland (aanbeveling 4) goede uitgangspunten zijn voor onze inzet, ook
op de rechtshandhaving, in de komende periode. Daarbij hanteer ik het
adagium «more for more, less for less»; goed bestuur wordt beloond met
meer maatwerk en vrijheid, afgestemd op de lokale behoeften. Tegelijkertijd kan het aanbrengen van focus en het leveren van maatwerk niet
enkel aanbod gedreven zijn, maar dient ook rekening gehouden te worden
met het absorptievermogen van de eilanden. Het creëren van lokaal
eigenaarschap (aanbeveling 5) is een ander cruciaal element, waar
aandacht voor is gevraagd in de samenwerking met de landen. In de
huidige praktijk wordt hieraan al zo veel mogelijk invulling gegeven. Een
goed voorbeeld daarvan is de oprichting van het integraal afpakteam in
Aruba, waarbij het creëren van lokaal eigenaarschap goed tot zijn recht
komt. Het betreft een lokaal initiatief, waarbij in de opstartfase ondersteuning vanuit Nederland is verleend met kennis en een bescheiden
financiële bijdrage. Na één jaar functioneert het afpakteam met groot
draagvlak bij de betrokken lokale diensten en de Arubaanse samenleving.
In de wijken wordt zichtbaar gemaakt dat misdaad niet loont. Het woord
«afpakteam» is inmiddels onderdeel geworden van het Papiaments. De
aanpak draait volledig op Arubaanse inzet.
De zesde en tevens laatste aanbeveling ziet op het minder leidend maken
van de staatkundige verhoudingen in de dagelijkse praktijk. De staatkundige verhoudingen zijn geen keurslijf, wel een gegeven. Daarbinnen
zie ik mogelijkheden om meer ruimte te zoeken voor praktische en
gedifferentieerde samenwerking. De geografische ligging van de
Benedenwinden en de Bovenwinden is namelijk een realiteit naast die van
de staatkundige indeling. Zo hebben de desastreuse gevolgen van orkaan
Irma nog meer laten zien welke afhankelijkheden er zijn tussen Sint
Maarten, Saba en Sint Eustatius, die niet alleen zien op infrastructuur of
zorg, maar ook bijvoorbeeld op het terrein van de rechtshandhaving.
Waar de beleidsdoorlichting een terugblik is, zien de aanbevelingen op de
toekomst. Het betrekken van de aanbevelingen bij mijn inzet de komende
2

Uit bijlage bij de Miljoenennota 2018 (p. 140): De inzet van het Team Bestrijding Ondermijning
is vanaf 2018 verlengd met vier jaar met een bedrag van 10 miljoen euro per jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 189, nr. 11

2

periode kan ik niet los zien van de ontwikkelingen die spelen of hebben
gespeeld in de periode na de beleidsdoorlichting. Zo is recentelijk
besloten dat inzake de reikwijdte van het wederopbouwfonds het
grenstoezicht in Sint Maarten en (onderdelen van) de rechtshandhaving
onderdeel zullen zijn van de wederopbouwinspanningen. Naast de fysieke
wederopbouw is immers een veilig eiland voor de bewoners van Sint
Maarten, maar ook voor het herstel van de toeristische sector van groot
belang. Tegelijkertijd is de aandacht voor de rechtshandhavingsketen in
Sint Maarten niet ontstaan op 6 september 2017, toen de orkaan het
eiland trof. In 2016 was het noodzakelijk om de Algemene Maatregel van
Rijksbestuur, die ziet op het op het afgesproken niveau brengen van het
politiekorps en de gevangenis, voor de derde keer te verlengen. In 2018
zal dit opnieuw onderwerp van gesprek zijn, nu ook de laatste rapportages
van de Voortgangscommissie wederom laten zien dat ondanks alle
inspanningen het afgesproken niveau nog niet is bereikt (zie de voortgangsrapportages die eerder door mijn voorganger aan uw Kamer
werden aangeboden (Kamerstuk 34 550 IV, nr. 40).
De komende periode zal mijn inzet daarom vooral gericht zijn om de
condities voor de wederopbouw samen met Sint Maarten in te vullen.
Behalve eerdergenoemd verscherpt grenstoezicht zal eveneens een
Integriteitskamer worden ingesteld. De inzichten die de bovenstaande
inspanningen gaan opleveren, zal ik tezamen met de aanbevelingen uit de
beleidsdoorlichting gebruiken als input voor de gesprekken die voortdurend gevoerd worden over de (praktische) samenwerking tussen en de
versterking van de rechtshandhaving in de landen van het Koninkrijk.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 189, nr. 11

3