Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 839

Jeugdzorg

Nr. 410

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 augustus 2014
Op 1 januari 2015 treedt de Jeugdwet in werking. Gemeenten, aanbieders
van de verschillende vormen van jeugdhulp, bureaus jeugdzorg en andere
betrokken partijen werken hard aan de voorbereiding van de invoering
van de in februari jl. door de Eerste Kamer aanvaarde wet. Eerste prioriteit
is dat er in de overgang naar het nieuwe jeugdstelsel géén kinderen
tussen wal en schip vallen. Mede gezien de vragen van uw Kamer tijdens
het Algemeen Overleg op 25 juni jl. informeren wij u met deze brief over
de voortgang van de inkoopafspraken en de lopende interventies.
Samengevat is het beeld:
– De datum van 1 augustus was een belangrijk peilmoment: liggen de
gemeenten op schema om vóór 1 november 2014 de subsidies vast te
stellen en de contracten te tekenen. De regio’s geven aan dat alle
inspanningen erop gericht zijn om het proces tijdig af te ronden.
– Weliswaar is het in de meeste regio’s niet gelukt om op de met de VNG
afgesproken datum van 1 augustus helderheid te verschaffen over het
budget waarop aanbieders in 2015 kunnen rekenen, maar in de meeste
regio’s en voor de meeste vormen van jeugdhulp zijn de offerteaanvragen de deur uit en zijn de subsidieprocedures gestart. De regio’s geven
aan dat de gewenste duidelijkheid voor aanbieders de komende weken
ontstaat tijdens de onderhandelingen over de ingediende offertes.
– Voor de BJZ zullen naar verwachting alle regio’s tijdige afspraken
maken.
– In 31 van de 42 regio’s is het inkoopproces zo ingericht dat de
subsidies naar verwachting vóór 1 november 2014 vastgesteld c.q. de
contracten voor die datum gesloten zijn. Het inkoopproces in deze
regio’s biedt voldoende ruimte om eventuele vertragingen op te
vangen.
– In 11 regio’s biedt het inkoopproces – gezien de beschikbare tijd –
onvoldoende zekerheid dat de subsidies daadwerkelijk vóór 1 november 2014 vastgesteld c.q. de contracten voor die datum gesloten zijn.

kst-31839-410
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 410

1

De urgentie is groot. Het gaat om de continuïteit van zorg/jeugdhulp.
Vanaf 1 januari 2015 moet iedere gemeente in staat zijn om dit te kunnen
bieden. Ondanks dat we zien dat er door gemeenten en aanbieders grote
stappen worden gezet, kunnen we het ons niet permitteren dat hierover in
de korte tijd die ons nog rest teveel onzekerheid bestaat. Daarom zullen
we voor de meest kwetsbare regio’s de ondersteuning intensiveren:
1. We stellen extra ondersteuning beschikbaar via het Ondersteuningsteam decentralisaties (OTD).
2. Doorlichting inkoopproces
Begin september zullen we de regio’s waar nu nog onvoldoende
zekerheid bestaat dat de contracten tijdig zijn vastgesteld doorlichten
zodat zekerheid wordt geboden over de continuïteit van zorg, door het
inkoopproces zodanig aan te passen dat de subsidies c.q. de contracten vóór 1 november 2014 zijn vastgesteld.
3. Bestuurlijk overleg
Als de doorlichting van het inkoopproces daartoe aanleiding geeft,
zullen wij bestuurlijk overleg voeren met de regio over noodzakelijke
vervolgstappen. Dit kan dan worden aangemerkt als een stap op de
escalatieladder naar een bestuurlijke aanwijzing.
4. Transitie Autoriteit Jeugd (TAJ)
Aanbieders kunnen zelf bijdragen aan tijdige inkoopcontracten door
hun offertes zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de gemeentelijke
inkoopkaders en als zij knelpunten verwachten voor de continuïteit van
zorg of het behoud van essentiële hulpvormen zich tijdig te melden bij
de TAJ.
5. Met de Regeling vergoeding bijzondere transitiekosten hebben we een
financieel vangnet getroffen met een budget van € 200 miljoen tot
2018.
1. Voortgang inkoopproces
Het inkoopproces wordt actief gemonitord. In de afgelopen maand heeft
het Transitiebureau Jeugd overlegd met alle transitiemanagers van de 42
regio’s en navraag gedaan naar de stand van zaken en de verdere
planning van het inkoopproces. Het gaat om vragen als:
– Biedt het inkoopproces voldoende ruimte om onverwachte zaken tijdig
op te vangen en wordt daarop voldoende geanticipeerd?
– Wordt er in de regio en tussen regio’s voldoende samengewerkt om
tijdig tot goede afspraken te komen met regionale en bovenregionale
zorgaanbieders? Is de regie belegd en wordt deze ook ter hand
genomen? Zijn tussen de gemeenten in de regio vereveningsafspraken
gemaakt?
– Zijn er in het verdere aanbestedingsproces inhoudelijke knelpunten te
verwachten bijvoorbeeld omdat aanbieders vragen stellen bij bepaalde
inkoopvoorwaarden waarop de regio nog geen antwoord heeft?
Ook zijn 20 verschillende aanbieders benaderd die verspreid over het land
opereren en is gebruik gemaakt van informatie die ons door de TAJ, de
VNG en brancheorganisaties is verstrekt. Hieruit komt het volgende beeld
naar voren.
Inkoop Jeugdhulp
–
–

In de meeste regio’s en voor de meeste vormen van jeugdhulp zijn de
offerteaanvragen de deur uit en zijn de subsidieprocedures gestart.
In een groot aantal regio’s hebben gemeenten individuele aanbieders
rond 1 augustus 2014 nog géén definitieve helderheid verschaft over
het budget in 2015. Veel gemeenten hebben wel een richtbedrag of
een minimumbudget benoemd als herbevestiging van de eerdere
afspraken in de RTA’s. De regio’s geven aan dat hun inkoopproces niet
op die datum was ingericht en dat de gewenste duidelijkheid de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 410

2

–
–

–

–

komende weken ontstaat tijdens de onderhandelingen over de
ingediende offertes.
De regio’s geven zelf aan dat de planning is gericht op een tijdige
inkoop.
De regio’s geven ook aan dat het belangrijk is dat zorgaanbieders
realistische offertes aanbieden en inzage geven in de aantallen cliënten
per regio zodat regio’s weten met welk budget zij rekening moeten
houden. Aanbieders en gemeenten moeten elkaar in het inkoopproces
zien te vinden in het gemeenschappelijk belang van goede en
betaalbare jeugdhulp én continuïteit van zorg.
Wel moeten in een aantal regio’s op dit moment nog offertes worden
uitgevraagd of biedt de recent in gang gezette procedure weinig
speelruimte om onverwachte tegenslagen tijdens het proces op te
vangen. Dat brengt risico’s met zich omdat offertes van zorgaanbieders
en inkoopkaders van regio’s niet altijd op elkaar aansluiten. Dan is
nadere analyse nodig of moet opnieuw worden onderhandeld.
Daardoor kan het tijdig afsluiten van contracten alsnog onder druk
komen te staan.
In een aantal regio’s hebben gemeenten afgesproken de bovenregionale inkoop gezamenlijk uit te voeren, maar moet deze nog starten.
Jeugdhulpaanbieders wijzen er op dat regio’s bij bovenregionale
inkoop soms verschillende inkoopvoorwaarden hanteren en de door
de VNG opgestelde modelcontracten niet altijd worden gebruikt. Dit
knelpunt is inmiddels onder aandacht van de VNG gebracht.

Bureaus jeugdzorg (BJZ)
In alle 42 regio’s zijn conform afspraken tussen Rijk, VNG en IPO eind
maart 2014 afspraken gemaakt tussen gemeenten en de BJZ’s over het
budget en de prestaties. Deze afspraken worden nu in overleg met de
BJZ’s verder uitgewerkt. Hoewel de bureaus op dit moment nog geen
zekerheid hebben over de inhoud van de contracten verloopt het overleg
in veel gevallen constructief. De meeste BJZs vertrouwen erop vóór
1 november 2014 te beschikken over contracten, op basis waarvan zij de
kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering kunnen uitvoeren.
2. Interventies
a) Extra ondersteuning door het Ondersteuningsteam decentralisaties
(OTD).
We stellen de komende weken extra ondersteuning beschikbaar aan de
regio’s door het OTD. Rijk en VNG zullen actief het landelijk transitie
arrangement en de bovenregionale afspraken ondersteunen en waar
nodig extra capaciteit beschikbaar stellen zodat ook bij bovenregionale
aanbieders en landelijke aanbieders voorkomen wordt dat kinderen
tussen wal en schip vallen.
b) Doorlichting inkoopproces
Begin september zullen we de regio’s waar nu nog onvoldoende
zekerheid bestaat dat de contracten tijdig zijn vastgesteld doorlichten
zodat zekerheid wordt geboden over de continuiteit van zorg, door het
inkoopproces zodanig aan te passen dat de subsidies c.q. de contracten vóór 1 november 2014 zijn vastgesteld. Voor de doorlichting
hebben we een pool van externe deskundigen beschikbaar.
Als de doorlichting van het inkoopproces daartoe aanleiding geeft,
zullen wij bestuurlijk overleg voeren met de regio om afspraken te
maken over noodzakelijke vervolgstappen. Dit kan dan worden
aangemerkt als een stap op de escalatieladder naar een bestuurlijke
aanwijzing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 410

3

c) Overleg met Gelderse Regio’s
Op basis van een onafhankelijk onderzoek van het College Sanering
Zorginstellingen naar de toekomstbestendigheid van het BJZ
Gelderland is gemeenten schriftelijk gevraagd om een nadere
toelichting. Op 9 september 2014 vindt op verzoek van de wethouders
bestuurlijk overleg plaats tussen het Rijk en de regio’s in Gelderland.
Wij verwachten dat de regio’s de afspraken rond de financiering van
BJZ Gelderland dan afronden.
d) Overleg over bureaus jeugdzorg
Ook ten aanzien van de positie van bureaus jeugdzorg in andere
regio’s heeft bestuurlijk overleg plaatsgevonden. In de meeste gevallen
heeft dat inmiddels tot overeenstemming geleid tussen gemeenten en
bureaus jeugdzorg over taken en budgetten.
e) Aanschrijving regio Kop van Noord Holland
Zoals gemeld in het Algemeen Overleg van 25 juni is de regio Kop van
Noord Holland schriftelijk verzocht om een stappenplan waaruit blijkt
dat en hoe de gemeenten in de regio gezamenlijk zorg dragen voor de
inkoop van jeugdhulp. De brief is verstuurd nadat de gemeente Den
Helder de andere gemeenten te kennen had gegeven de samenwerking te willen beëindigen. Inmiddels hebben de gemeenten de
regionale inkoop van jeugdhulp gezamenlijk in gang gezet.
f) Rondgang langs de regio’s
Eind september zullen wij zelf de regio’s bezoeken om ons over de
voortgang te laten informeren.
g) Inzet bestuurlijk instrumentarium
Als onvoldoende progressie wordt geboekt, noodzakelijke ondersteuning wordt geweigerd of (andere) keuzes worden gemaakt die tijdige
en goede inkoop afspraken in de weg staan, staat ons het bestuurlijk
instrumentarium van de Jeugdwet ter beschikking, waaronder de
aanwijzingsbevoegdheid ex artikel 2.15, de verplichte regionale
samenwerking op grond van een AMvB ex artikel 2.8 en nadere regels
over de inkoop bij AMvB ex artikel 2.14, tweede lid. Vanaf 1 januari
2015 kan bovendien gebruik worden gemaakt van de indeplaatsstelling
op grond van de Gemeentewet. Indien een gemeente bij de inkoop van
jeugdhulp ernstig tekort schiet kunnen wij dan bijvoorbeeld in plaats
van en voor rekening van de gemeente jeugdhulp inkopen.
3. Rol van de brancheorganisaties en aanbieders
Ook de brancheorganisaties en individuele aanbieders kunnen bijdragen
aan het tijdig sluiten van contracten. Door offertes in te dienen die zo
goed mogelijk aansluiten bij de inkoopkaders van gemeenten en in
offertes het woonplaatsbeginsel goed toe te passen, kan worden
voorkomen dat er te grote verschillen ontstaan tussen de offertes en het
beschikbare budget. Wij zullen de ervaringen die daarmee in de regio’s
zijn opgedaan met de branches delen, zodat zij hun leden goed kunnen
informeren. Daarnaast vindt maandelijks overleg plaats met de brancheorganisaties om knelpunten te inventariseren – bijvoorbeeld rond de
bevoorschotting – en daarvoor gezamenlijk oplossingen uit te werken.
4. Interventie door de Transitie Autoriteit Jeugd (TAJ)
De TAJ intervenieert op verzoek van aanbieders als het inkoopproces
tussen gemeenten en jeugdhulpaanbieders niet goed loopt. Aanbieders
en gemeenten kunnen ook samen de TAJ benaderen. De ondersteuning
door de TAJ kan betrekking hebben op het inkoopproces, maar ook
wanneer als gevolg van (de waarschijnlijke) uitkomst van de gesprekken
de aanbieder meent de continuïteit van zorg niet te kunnen garanderen of
essentiële zorg in het gedrang dreigt te komen. Een advies van de TAJ is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 410

4

noodzakelijk voor besluitvorming over een aanvraag voor een vergoeding
bijzondere transitiekosten.
De TAJ gebruikt de signalen van groepen van aanbieders of samenwerkende aanbieders die erop wijzen dat de continuïteit van zorg in bepaalde
regio’s mogelijk in gevaar komt. De TAJ benadert bepaalde sectoren actief
om te voorkomen dat daar essentiële functies verdwijnen cq de continuïteit van zorg in het gedrang komt. Het is belangrijk dat aanbieders de TAJ
tijdig inschakelen. Naar mate het inkoopproces vordert, wordt het immers
ook voor de TAJ lastiger dit proces dan nog bij te sturen.
Tot nu toe hebben de TAJ 29 verzoeken van aanbieders bereikt. Met al
deze aanbieders zijn op ambtelijk/bestuurlijk niveau gesprekken gevoerd.
In het verlengde daarvan zijn transitiemanagers/wethouders benaderd om
het beeld te complementeren. De TAJ past altijd hoor en wederhoor toe
bij aanbieders en gemeenten.
5. Financieel vangnet
Gelet op bovenstaande, noodzakelijke acties rekenen wij erop dat
gemeenten het inkoopproces tijdig tot een goed einde brengen. Als er
ondanks gemaakte afspraken toch specifieke jeugdhulpaanbieders in
problemen komen kunnen zij een beroep doen op de Regeling vergoeding
bijzondere transitiekosten Jeugdwet die wij onlangs als vangnet hebben
getroffen en waarvoor wij tot 2018 maximaal € 200 miljoen beschikbaar
stellen. Financiële steun aan jeugdhulpaanbieders kan na advies van de
TAJ onder voorwaarden worden verstrekt voor omzetgaranties en
voorschotten zodat deze instellingen op tijd aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen.
6. Tot slot
Via continue en intensiever monitoring en ondersteuning door het
Transitiebureau Jeugd, waarin Rijk en VNG samenwerken, en de andere
genoemde interventies in deze brief ondersteunen wij gemeenten en
jeugdhulpaanbieders optimaal bij het afronden van hun inkoopafspraken
om te voorkomen dat er in 2015 kinderen tussen wal en schip vallen.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 410

5