4
Wijziging Paspoortwet
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Paspoortwet in verband met een andere status van de Nederlandse identiteitskaart, het verlengen van de geldigheidsduur van reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaarten, een andere
grondslag voor de heffing van rechten door burgemeesters
en gezaghebbers en het niet langer opslaan van vingerafdrukken in de reisdocumentenadministratie (Wijziging van
de Paspoortwet in verband met onder meer de status van
de Nederlandse identiteitskaart) (33440-(R1990)).
De voorzitter:
Ik heet de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, de
mensen op de publieke tribune en de mensen in of buiten
dit gebouw die bijvoorbeeld via het internet dit debat volgen, en natuurlijk ook de Kamerleden die deelnemen aan
dit debat, van harte welkom.
Ik geef het woord aan de eerste spreker, mevrouw Oosenbrug van de Partij van de Arbeid. Zij had zich voor twintig
minuten ingeschreven, maar zij heeft gemeld dat zij denkt
vandaag niet meer dan vijf minuten nodig te hebben.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Voorzitter. Laat ik beginnen met te zeggen dat ik blij ben
met de wijziging van de Paspoortwet. Zij is een afspiegeling
van de wensen die in de Kamer en de samenleving leven
op het gebied van de opslag van persoonlijke gegevens op
identiteitsdocumenten en de behandeling van de aanvraaggegevens. Onder de huidige Paspoortwet werden veel meer
gegevens opgeslagen dan wij volgens internationale verdragen zouden moeten opslaan, maar nu maken wij de
keuze om dit terug te brengen tot hetgeen echt noodzakelijk
is. Daarmee relativeren wij de bruikbaarheid van de vingerafdrukken, maar daarmee respecteren wij ook de privésfeer
van burgers. De fractie van de Partij van de Arbeid is over
het algemeen tevreden met dit wetsvoorstel.
Toch kan het naar de mening van de PvdA hier en daar nog
wel iets scherper. Zo is er een groep mensen in Nederland
die principiële bezwaren heeft tegen het afgeven van vingerafdrukken voor een identiteitsdocument. Deze mensen
hebben de afgelopen jaren geen nieuw document aan
kunnen vragen, iets wat hen in het maatschappelijk verkeer
sterk belemmert. De rechtszaken die deze mensen aanspannen, zijn tot nu toe op niks uitgelopen. De Staat mocht de
afgifte van vingerafdrukken verplicht stellen. Nu deze verplichting bij de Nederlandse identiteitskaart binnenkort
vervalt, begint het extra te wringen dat wij nog niks voor
deze groep hebben kunnen doen.

opgeroepen tot het treffen van een tijdelijke voorziening.
Dat heeft zelfs de Nationale ombudsman recentelijk nog
gedaan. Kan de minister nog een poging doen om mee te
denken over de ruimte voor een tijdelijke voorziening
waardoor het maatschappelijk ongemak voor weigeraars
wordt weggenomen? Ik denk daarbij aan een tijdelijke
voorziening met een duidelijk beperkte functionaliteit, dus
niet aan een volwaardige identiteitskaart.
We krijgen af en toe vragen van ouders die samen met hun
kind op Schiphol kritisch behandeld zijn. Dat gebeurde
vooral als de enige ouder wilde reizen met een kind met
een andere achternaam dan de achternaam van die ouder.
In een moderne wereld gebeuren dat soort zaken, helaas
net zoals kinderontvoeringen. De reden dat kinderen
tegenwoordig een eigen reisdocument moeten hebben, is
juist het verkleinen van het risico op kinderontvoering.
Vandaag las ik het amendement van de VVD over de bijschrijving van de namen van de ouders. Dat amendement
kan zeker op de sympathie van de PvdA rekenen, maar de
PvdA zou hierbij graag een stap verder willen gaan.
Het kan nog steeds voorkomen dat een ouder zijn of haar
kinderen ontvoert en ongezien langs de Nederlandse
grenscontroles glipt doordat kind en ouder in hun paspoorten dezelfde achternaam hebben. Ouders die bang zijn dat
hun ex-partner er met de kinderen vandoor gaat, zouden
daarom melding moeten kunnen maken van dit risico. Als
bijvoorbeeld een agent oordeelt dat dit risico aanwezig is,
moet hij dat nadrukkelijk vermelden. Een douanebeambte
moet dan bij de paspoortcontrole door één druk op de knop
kunnen zien dat de ouder in kwestie misschien niet gewoon
op vakantie gaat en dat er mogelijk meer aan de hand is.
Hiermee proberen wij een extra drempel op te werpen. De
vraag is: ziet de minister een mogelijkheid hiertoe?
Ook hebben wij ons in de afgelopen jaren ingezet voor een
langere geldigheidsduur van het paspoort en de identiteitskaart. Die wordt in dit wetsvoorstel tien jaar voor aanvragers
boven de 18. Voor de fysieke component van de identiteitsdocumenten is een langere geldigheidsduur geen probleem,
zeker niet met de extra maatregelen die zijn aangekondigd.
De langere geldigheidsduur beperkt wel de mogelijkheid
om passen met een verouderde chip te vervangen, waardoor de veiligheid van de digitale gegevens in gevaar kan
komen. Wij maken ons allereerst zorgen over de flexibiliteit
bij het kiezen van een veiligere chip. Doordat de paspoorten
overal moeten kunnen worden gelezen, is er een ingewikkeld certificeringsysteem nodig voor de goedkeuring van
de nieuwe chips en de bijbehorende uitleesapparatuur. Hoe
groot het extra risico van een langere geldigheidsduur is
voor de veiligheid van de gegevens op de chip, is moeilijk
traceerbaar, zeker als we in ogenschouw nemen dat meer
landen een paspoort hebben dat tien jaar geldig is. Op dit
moment wordt met name de fysieke component van de
identiteitskaart gebruikt. Wij willen graag meer uitleg van
de regering over het huidige proces van vervanging van
de chip. Verder willen wij weten hoe de regering de vinger
aan de pols houdt bij de beoordeling van de veiligheid van
de chip bij de huidige geldigheidsduur.

Op vragen die de Partij van de Arbeid hier eerder over heeft
gesteld, heeft de minister geantwoord dat de wet aangepast
moet zijn voordat een Nederlandse identiteitskaart kan
worden verstrekt zonder dat daarvoor vingerafdrukken zijn
gemaakt. Dat kan zo zijn, maar er is al meerdere malen

De heer Van Raak (SP):
Voorzitter. Ik ben blij met deze wetswijziging. Ik wil de
minister en de staatssecretaris daarvoor van harte danken,
omdat zij met deze wijziging grotendeels tegemoetkomen

Tweede Kamer

18 september 2013
TK 2

Wijziging Paspoortwet

2-4-1

aan de wensen die leven in de Tweede Kamer. De heer
Heijnen heeft ooit voorgesteld om de geldigheid van het
paspoort te verlengen van vijf naar tien jaar. De minister
had daar aanvankelijk wat bezwaren tegen; zo zou dit
technisch moeilijk zijn. Op verzoek van de Kamer heeft de
minister daar nog eens goed naar gekeken. Ik ben heel blij
dat dit allemaal lukt. We kunnen nu de geldigheid van het
paspoort verlengen van vijf naar tien jaar. Dat is makkelijk,
want je hoeft het dan niet zo vaak te vernieuwen. Het is ook
een stuk goedkoper, want je hoeft dan minder vaak een
nieuw paspoort te kopen. Een nadeel kan natuurlijk zijn dat
een foto na tien jaar niet meer zo actueel is; kijk bijvoorbeeld
naar de minister van Binnenlandse Zaken. Er kan dus van
alles gebeuren, vooral als je wat jonger bent, dus jonger
dan 18. Ik kan er daarom van harte mee instemmen dat de
minister heeft bedacht dat de geldigheidsduur vijf jaar blijft
voor personen jonger dan 18 jaar.
Met die verlenging naar tien jaar zijn we wel vrij uniek in
Europa: Cyprus, Oostenrijk en Malta hebben het ook, in de
rest is het vijf jaar. Ik kan me verder voorstellen dat in de
toekomst met de beveiliging van zo'n paspoort, met biometrische gegevens, problemen kunnen ontstaan. De boeven
gaan immers ook voort. Ik vraag de minister wat we in zo'n
geval moeten doen. Moeten dan al die chips worden vervangen? Krijgen mensen dan een oproep om alsnog een
ander paspoort te halen?
Ook nog iets over de centen. De minister stelt een maximumbedrag. Ik heb nooit goed begrepen waarom een
paspoort in de ene gemeente duurder is dan in de andere;
volgens mij is het namelijk allemaal hetzelfde procedé. De
minister stelt dus nu een maximum, maar ik ben bang dat
gemeenten dan erg naar dit maximum zullen gaan. Dat is
niet alleen omdat gemeenten erg in financiële problemen
zitten, maar ook omdat ze zullen denken: mensen komen
voor de helft minder vaak langs, dus laten we de prijs maar
wat opdrijven. Hoe gaan we dit voorkomen? Waarom is de
minister niet bereid om gewoon voor iedereen een tarief
vast te stellen? Ik geloof dat de VVD dit ook voorstelde.
De geldigheid van de identiteitskaarten wordt ook verlengd
van vijf naar tien jaar. De minister heeft tevens een oplossing gevonden voor het grote probleem van de vingerafdrukken. Ook dat was een voorstel van de vorige regering,
want vingerafdrukken moesten van Europa. De Nederlandse
regering wilde destijds al die vingerafdrukken in een reusachtig bestand doen. Daar kwamen ontzettend veel fouten
bij kijken, evenals mogelijke identiteitsproblemen. Ook de
beveiliging was problematisch. Mevrouw Hennis van de
VVD, nu minister van Defensie, ikzelf en meneer Schouw
van D66 hebben er toen samen met andere Kamerleden
voor gezorgd dat dit niet meer gebeurt; al die rare vingerafdrukken en dat reusachtige bestand, dat doen we niet meer.
We moeten echter nog steeds vingerafdrukken gebruiken
in de paspoorten. Ik vraag me af of de minister of de
staatssecretaris kan uitleggen waarom dit moet. Waarom
hebben we nog steeds vingerafdrukken nodig? Het moet
van Europa, maar alles wat moet van Europa, is niet altijd
goed. Waarom is het eigenlijk nog nodig? De vingerafdrukken kloppen ook lang niet altijd. Er worden fouten mee
gemaakt.
Ik vind het wel heel netjes dat de minister een oplossing
heeft bedacht voor mensen die er principiële problemen
mee hebben. De Nederlandse identiteitskaart krijgt niet
meer de formele status van reisdocument. Daardoor hoeven

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

er geen vingerafdrukken meer op. Mensen die fundamentele, principiële bezwaren hebben tegen zo'n vingerafdruk,
kunnen een ID-kaart kopen. Hiermee kunnen ze niet naar
Amerika, Rusland of India, maar ze kunnen in ieder geval
nog reizen binnen de Europese Unie en ook naar Andorra,
Liechtenstein, Monaco en zelfs naar San Marino en een
aantal andere landen. Het is een oplossing, maar ik neem
aan dat dit een tijdelijke oplossing is. Is de echte oplossing
niet: wegwezen van de vingerafdrukken? Dit heeft de
Tweede Kamer ook afgesproken. Mevrouw Hennis, de heer
Heijnen, de heer Schouw, mevrouw Smilde en ikzelf hebben
de minister nadrukkelijk gevraagd om in Europees verband
te bekijken hoe die vingerafdrukken van tafel kunnen. We
hebben een brief gekregen, maar ik snap die niet zo goed.
Misschien kan de minister die toelichten, of de heer
Schouw?
De heer Schouw (D66):
Het lijkt me beter dat de minister dat doet. De heer Van
Raak geeft weer op zijn bekende socialistische wijze een
sneer naar Europa.
De heer Van Raak (SP):
Ja.
De heer Schouw (D66):
Maar heeft de heer Van Raak dan wel goed in het snotje
welke verordening Europa op dit punt heeft vastgesteld?
Als ik het goed zie, is er in artikel 1 en ook op een paar
pagina's verder een mogelijkheid om geen vingerafdrukken
af te nemen. Er is dus beleidsvrijheid voor nationale overheden om dit niet te doen. Is de heer Van Raak het met mij
eens dat het afnemen van de vingerafdrukken in ieder geval
niet aan Europa ligt? Het is vooral de nationale regering die
deze mogelijkheid niet maximaal gebruikt.
De heer Van Raak (SP):
Ik heb dit niet gezien. Ik moet eerlijk zeggen dat het ook niet
mijn grootste hobby is om die Europese papieren allemaal
te lezen. Voor de heer Schouw is dat wel het geval. Ik ben
hem ook erg dankbaar dat hij dat gedaan heeft. Ik ben hem
er nog dankbaarder voor dat hij deze mogelijkheid heeft
gevonden. Als de heer Schouw mij deze vraag stelt, stel ik
hem aan de minister. Ja, ik zou het fantastisch vinden als
het niet hoeft van Europa. Ik geef de heer Schouw graag
toe dat de regering Europa ook weleens misbruikt. De
regering geeft ons het idee dat het moet van Europa, zodat
zij de schuld op Europa kan afschuiven. Als dat hierbij ook
het geval is, leggen we die bal gewoon terug bij de regering.
Als er een gaatje is — wat mij betreft van harte — kunnen
we morgen af van die vingerafdrukken, die echt een
ouderwetse manier zijn om je te identificeren.
De heer Schouw (D66):
Ik ben blij dat de heer Van Raak en ik op dat punt samen
kunnen strijden. Het staat er namelijk echt: indien het nemen
van afdrukken van de andere vingers tijdelijk onmogelijk
is, kunnen zij een tijdelijk paspoort afgeven met een geldigheidsduur van twaalf maanden of minder. Dat is even lastig,
maar er is wel een gaatje. Is de heer Van Raak het met mij
eens om deze creatieve oproep te doen aan het kabinet?

18 september 2013
TK 2

2-4-2

De heer Van Raak (SP):
Dat is precies de reden waarom ik het niet gezien heb. Het
is zo'n klein gaatje dat ik het bijna wel over het hoofd moest
zien. Het is een minuscuul gaatje. Je kunt onder bijzondere
voorwaarden een noodpaspoort krijgen voor een tijdje.
Nee, dat heeft niets te maken met mijn principiële punt.
Vingerafdrukken zijn hopeloos ouderwets, net als de regering en D66. Iris scannen bijvoorbeeld is nieuw en modern.
Dat moet de heer Schouw aanspreken. Weg met die vingerafdrukken. Ik ben wel blij met het piepkleine Europese gaatje
dat de heer Schouw heeft gevonden, maar ik zie de minister
al nee knikken. Misschien ben ik het wel met hem eens.
De heer Schouw (D66):
U eet van twee walletjes.
De heer Van Raak (SP):
Ik eet van twee walletjes.
De Hoge Raad heeft in september 2011 de uitspraak gedaan
dat deze heffing — mensen laten betalen voor een ID-kaart
— eigenlijk heel raar is. Als je een paspoort koopt, mag je
daarmee reizen. Als je je rijbewijs hebt gehaald, mag je
daarmee rijden. Een ID-kaart is er om je te identificeren en
dat moet van de minister. Het is eigenlijk ook een principiële
kwestie. Volgens mij is dat ook voor de Hoge Raad een
principiële kwestie. Is hier sprake van een overheersend
algemeen belang of een overheersend individualiseerbaar
belang? De minister zegt dat eerste, dat het een principieel
punt is. Hij komt vervolgens echter met alleen praktische
argumenten. Zo noemt hij als argument dat de identiteitskaart geldt kost. Dat klopt, heel veel dingen kosten geld.
Aanvragers zouden onvoldoende de afweging maken of
het echt nodig is. Dat is ook een praktisch argument.
Bovendien kun je ermee reizen binnen Europa. De minister
heeft in dezelfde wet echter wel vastgelegd dat het geen
reisdocument meer is. Dus ik zou niet zozeer een praktisch
antwoord als wel een principieel antwoord willen op de
vraag waarom hier sprake zou zijn van een overheersend
individualiseerbaar belang en niet van een overheersend
algemeen belang.
Ten slotte merk ik nog op gecharmeerd te zijn van het
amendement van de heer Van der Linde die een praktische
oplossing bedenkt voor een groot probleem dat grote
invloed kan hebben op mensen. Ik neem overigens aan dat
hij dat straks zelf nog wel zal toelichten.

De heer Van der Linde (VVD):
Wat zijn we het heerlijk eens met elkaar vandaag. Dat is
ook wel eens prettig.

ga nog maar even uit van de informatie die de heer Van
Raak heeft.
Voor de ID-kaart is een elegante oplossing gevonden,
waardoor de "biometrische gewetensbezwaarden" zonder
problemen binnen de Europese Unie kunnen reizen. Ik wil
in dit kader aandacht vragen voor een motie van 7 juni 2012,
breed gesteund in de Kamer. Heeft de minister daar al iets
mee kunnen doen?
Dan de geldigheidsduur van reisdocumenten. Dat punt
heeft binnen de VVD-fractie toch tot enige discussie geleid.
Na tien jaar zijn veiligheidskenmerken verouderd, pasfoto's
lijken niet meer en persoonsgegevens kunnen inmiddels
zijn veranderd. Wie naar het buitenland vlucht, bijvoorbeeld
vanwege fraude, heeft zonder nader ingrijpen nog jarenlang
een geldig reisdocument.
We hebben die veiligheidsrisico's moeten afwegen tegen
de lastenverlichting. Rijbewijzen zijn in Nederland ook tien
jaar geldig en veel andere landen hanteren ook een geldigheidsduur van tien jaar. Met deze wijziging kunnen we het
aantal aanvragen bijna halveren. Mensen houden geld in
hun zak, zakelijke reizigers hebben een stuk minder gehannes met visa in hun bestaande paspoort en Nederlanders
in het buitenland besparen zich een enorme reis naar een
ambassade of consulaat.
Die voordelen wegen zo zwaar, dat wij op dit punt meegaan
met het wetsvoorstel. Met de recente nota van wijziging
wordt het intrekken van een reisdocument bovendien
gemakkelijker. Dat is een extra bijdrage aan de nationale
en internationale veiligheid.
Ik wil de minister wel vragen wat plan B is, als na enkele
jaren toch blijkt dat de betrouwbaarheid van het paspoort
in het geding is. Belangrijke gegevens staan straks op een
chip, waarvan het certificaat drie jaar geldig is. Wat doen
we na die drie jaar? Kunnen die reisdocumenten worden
teruggeroepen, ter vervanging? Komt er dan een spoedwetje? En iets algemener: wie gaat de certificaten uitgeven?
Met het oog op de compacte rijksoverheid ga ik niet vragen
om de zoveelste evaluatie, laat staan periodieke evaluatie,
maar wellicht wil de minister ingaan op deze risico's.
Dan het gevoelige punt: het paspoort van minderjarigen.
De VVD heeft er herhaaldelijk voor gepleit in het kinderpaspoort de naam van de ouders of verzorgers op te nemen.
De vorige minister van Binnenlandse Zaken voelde daar
weinig voor, zo blijkt uit een brief van 10 oktober 2012. Maar
de situatie is wel veranderd. Het kinderpaspoort is vijf jaar
geldig, niet tien jaar, waarvan de brief nog uitging. Ik begrijp
dat er inmiddels ook voorstellen van de Europese Commissie binnen zijn waarin staat dat dit onderwerp aan de lidstaten wordt overgelaten.

Dat begint bij het afnemen van vingerafdrukken. Voor het
paspoort gaan we terug naar twee vingerafdrukken. Dat is
het minimum in de Europese Unie en de VVD is blij dat we
daar niet langer een Nederlandse kop op zetten. Mocht dat
anders zijn, dan hoor ik dat graag van de minister, maar ik

Laat ik heel helder zijn: kinderontvoeringen zijn onderwerp
van grote zorg, maar die zorg nemen wij niet weg met een
wijziging van de Paspoortwet. Binnenkort zal een algemeen
overleg plaatsvinden over kinderontvoeringen. Ik denk dat
daarin meer informatie naar voren zal komen. Wij kunnen
nu echter wel een eerste stap zetten. Ongeveer de helft van
de Nederlandse kinderen heeft ouders die niet met elkaar
zijn getrouwd. Achternamen in reisdocumenten geven geen
houvast en in het buitenland is niet te controleren wie bij
wie hoort, zeker niet als een kind met één ouder reist. Dat
is een probleem voor een grote groep reizigers. Je zult maar

Tweede Kamer

18 september 2013
TK 2

Voorzitter. De VVD is ingenomen met het voorliggende
wetsvoorstel. We regelen in één klap een aantal onderwerpen waarover we in vorige regeerperioden uitgebreid hebben gesproken.

Wijziging Paspoortwet

2-4-3

in een ver land bij de paspoortencontrole staan en moeten
bewijzen dat je eigen kind je eigen kind is. Ik heb daarom,
met dank aan de medewerkers van de Tweede Kamer en
BZK, een amendement ingediend dat ertoe strekt om in een
jeugdpaspoort standaard de namen van de ouders of verzorgers op te nemen. Het model van het paspoort hoeft
daarvoor niet meteen te worden aangepast. Je kunt
natuurlijk ook een mededeling plaatsen op een van de
bladzijden verderop in het paspoort die bestemd zijn voor
aantekeningen van het bevoegd gezag. Dit moet op te lossen zijn.
Ik ben wel gevoelig voor de aanvulling die mevrouw
Oosenbrug doet. Ik denk dat wij even moeten bespreken
— dat kan na het debat — hoe wij die aanvulling in het
amendement kunnen opnemen. Dat betreft dan waarschijnlijk een wijziging van de artikelen 47 en 48 van de Paspoortwet. Ik ben graag bereid om daarover nog met de woordvoerders te praten.
De voorzitter:
Ik heb een procedurele vraag. U kondigt nu eigenlijk een
nieuw amendement aan, dat u na het debat zult indienen.
De heer Van der Linde (VVD):
Ja.
De voorzitter:
Realiseert u zich dat dit kan betekenen dat het debat, als
wij het vandaag afgerond krijgen, heropend moet worden?
De heer Van der Linde (VVD):
Laten wij proberen het debat vandaag af te ronden. Als wij
het gewoon met elkaar eens zijn, kunnen wij een heel eind
komen.
De voorzitter:
Ja, maar voor ordentelijke wetgeving is het wel handig als
iedereen, inclusief de minister, nog iets over een amendement kan zeggen. Het gaat hier namelijk om een wetsvoorstel. Daarom maak ik deze opmerking. Ik realiseer mij dat
het mag, maar ik vond het belangrijk om het even te zeggen.
Misschien is het een oplossing om de wijziging die u
beoogt, in het debat met de minister al te melden.
De heer Van der Linde (VVD):
Uitstekend. Laten wij kijken hoever wij komen en anders
kan het debat misschien kort heropend worden, als dat
nodig is.
De voorzitter:
Wij zullen zien. Komt tijd, komt raad. Die beslissing nemen
wij later.

De heer Schouw (D66):
Voorzitter. In de eerste plaats dank ik de minister van Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie voor hun voorstel tot wijziging van de Paspoortwet.

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

Het zijn wijzigingen waar wij al eerder op hebben aangedrongen, dus het is mooi dat het wijzigingsvoorstel hier
vandaag ligt.
Ik heb nog wel een aantal andere kwesties die ik graag met
beide bewindslieden wil bespreken. Een van die kwesties
betreft de vingerafdrukken. Vingerafdrukken zijn onlosmakelijk verbonden met de eigenaar. Niemand anders heeft
dezelfde kenmerken. Wij zijn erdoor te herkennen uit duizenden anderen. Als de overheid die informatie wil
gebruiken, moet dat uitermate voorzichtig gebeuren, met
oog voor alle bezwaren. Ik heb nog niet de zekerheid dat
dit in de praktijk voldoende zal gebeuren. Net als de heer
Van Raak herinner ik mij nog goed de enorme discussies
die wij hebben gevoerd met toenmalig minister Donner
over de opslag van vingerafdrukken. Wat bij mij nog scherp
in het geheugen gegrift staat, is het grote percentage fouten
die werden gemaakt. 20% tot 25% van de vingerafdrukken
komt bij een een-op-een verificatie niet overeen. Dat was
nogal een eyeopener voor de Tweede Kamer en een aansporing om minister Donner aan het werk te zetten. Het zijn
verontrustende cijfers, want het betreft een kwart van de
vingerafdrukken. Dat maakt de gehanteerde methode
onbruikbaar en onzinnig. Het is voor experts al bijna
onmogelijk om twee dezelfde vingerafdrukken te herkennen;
laat staan dat een burger zo op het oog kan controleren of
de vingerafdrukken die van hem of haar zijn opgeslagen,
echt van hem of haar zijn. De gevolgen kunnen natuurlijk
buitengewoon groot zijn. Zo kan identiteitsdiefstal iemands
hele leven overhoop halen en verwoesten. We moeten dan
ook uiterst voorzichtig zijn met het opslaan van die vingerafdrukken.
Ik heb daarover nog wel de volgende concrete vragen, met
name aan de minister, maar wellicht kan de staatssecretaris
ook nog dienstig zijn bij het geven van een antwoord. De
minister stelt dat burgers met behulp van een apparaat
straks kunnen verifiëren of de vingerafdrukken ook echt
van hen zijn. Ze moeten dan wel vertrouwen op dat apparaat. Is dat wel echt voor 100% betrouwbaar en welke
andere controlemogelijkheden hebben burgers bij twijfel?
Is het wel reëel om te veronderstellen dat dat werkt?
Een van de grootste problemen was ook dat vingerafdrukken centraal in een database werden opgeslagen. Dat is
risicovol, want één goede inbraak en alle vingerafdrukken
liggen op straat. Nu worden vingerafdrukken relatief snel
verwijderd als iemand zijn paspoort gaat ophalen, maar
worden ze wel echt verwijderd? Kan de minister nog eens
precies aangeven wat nu de precieze stand van zaken is
betreffende de door toenmalig minister Donner beloofde
vernietiging van reeds opgeslagen vingerafdrukken? Is dat
nu verdwenen en hoe is dat gegaan? Minister Donner
beloofde ook dat wij zouden stoppen met het opnemen van
vingerafdrukken, maar ik begrijp van sommigen dat dat
nog steeds gebeurt. Hoe verhoudt het een zich tot het ander,
zo vraag ik minister Plasterk.
Kan Justitie nog steeds te allen tijde bij die vingerafdrukken?
Hoe kan dat eigenlijk? Van wat voor databases maakt men
daarbij gebruik? Klopt het ook dat uit de periode dat vingerafdrukken tijdelijk waren opgeslagen diensten als de AIVD
— ik zeg er dan maar even in één adem bij: dus kennelijk
ook de NSA — de vingerafdrukken al kunnen verwerven en
kunnen opslaan? Met andere woorden, zij kunnen daar een
handeltje in beginnen. Klopt dat of klopt dat niet? Graag
uitsluitsel van de minister.

18 september 2013
TK 2

2-4-4

Klopt het ook dat de fabrikant van die apparatuur met de
opgeslagen vingerafdrukken mag experimenteren? Slaat
die dus eigenlijk deze vingerafdrukken op en met behulp
van welke regels en waarborgen doet men dat?
Kan de minister tot slot precies aangeven wat er gebeurt
met de vingerafdruk nadat deze is opgenomen, wie er
allemaal mee in aanrakning komt en op welke manier?
Het tweede punt, dat ik net al even noemde bij interruptie,
is de tijdelijke voorziening. Sommige mensen willen hun
vingerafdruk niet afgeven, want zij vertrouwen niet op de
veiligheid van het systeem. Geef ze eens ongelijk, zou ik
bijna zeggen. Dit is niet geheel verrassend, gezien de
beroerde scores bij controles. Maar zonder ID-kaart kunt je
in dit land helemaal niets. Je kunt geen gebruikmaken van
reguliere ziekenzorg, je kunt geen bankpas aanvragen, je
kunt niet naar de notaris en je mag niet stemmen.
Minister na minister weigert eigenlijk een tijdelijke voorziening te treffen voor deze mensen. Dat is jammer. Elke keer
wordt er weer gezwaaid met de wet die eraan komt, maar
dat kan nog wel even duren. De Nationale ombudsman
spreekt over onbehoorlijkheid en roept de minister op om
een tijdelijke voorziening te treffen voor deze principiële
weigeraars. De minister zegt op zijn beurt dat dat allemaal
niet kan vanwege de Europese verordening. Ik heb er net
al even de ruimte voor genomen om erop te wijzen dat dit
naar mijn beste weten en beste lezen wel kan op basis van
die Europese verordening. Je kunt een tijdelijk paspoort
geven, weliswaar een dat minder dan één jaar geldig is.
Dat is wel even lastig maar het kan dus wel. Ik roep de
minister ook met klem op om die ruimte te gebruiken. Ten
slotte een motto: waar een wil is, hoeft geen vingerafdruk
te zijn. Ik hoop dat het kabinet dit met mij eens is.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Er zijn al belangrijke punten aan de orde geweest.
Ik zal er nog een paar aan toevoegen, want wij willen duidelijkheid over enkele dingetjes.
Allereerst iets over het afschaffen van de vermissingsbijdrage. Wanneer je bent beroofd, wat al verschrikkelijk
genoeg is, en je een nieuw paspoort nodig hebt, moet je
een boete betalen. Je betaalt een boete terwijl je net
slachtoffer bent geweest. Dat schrappen wij, maar in de
nota naar aanleiding van het verslag staan een paar zinnetjes die ons aanleiding geven te denken: schrappen we dit
nu echt? Wat ons betreft is dit een hard punt. Wij vinden
dat je mensen niet met nog meer kosten moet opzadelen
als ze al slachtoffer zijn geworden. In de nota staat dat het
uitgangspunt is dat gemeenten de kosten die ze maken
gedekt krijgen. Extra handelingen zouden in de prijs moeten
zitten. Een en ander moet integraal deel uitmaken van het
bedrag. Eigenlijk moet ook het nieuwe paspoort binnen die
prijs vallen, maar het is niet duidelijk dat je geen boete meer
betaalt wanneer je slachtoffer bent geweest van een beroving en je je stukken kwijt bent. Daar willen wij duidelijkheid
over.
Wat betreft de vingerafdrukken sluiten wij ons aan bij wat
D66 naar voren heeft gebracht. Een noodoplossing lijkt te
kunnen. Als het kan, moeten wij het misschien maar proberen. Wij zijn benieuwd hoe dat zit.

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

Als het gaat om de levensduur constateer ik een flauwigheidje. Die komen wij vaker tegen, maar nu ook weer. Wij
hebben gevraagd hoe het in het buitenland zit. Dan krijgen
wij als antwoord: ik beschik niet over die informatie. Ja,
hallo, vraag het dan op! Wij vragen hoe het zit en de
minister zegt dat hij het niet weet. Het lijkt mij toch duidelijk
dat wij dat willen weten, omdat wij willen afwegen hoe het
staat met de risico's en hoe het in andere landen gebeurt.
We zijn geen eilandje. Een paspoort is juist een grensoverschrijdend iets. Ik vind het antwoord van de minister dus
te gemakkelijk. Ik wil graag weten hoe het wel zit. Ik wil
informatie over de betrouwbaarheid en de fysieke en technische duurzaamheid. Ik lees af en toe in de krant wat
Engeland doet. Daar kan de minister best wel iets over
zeggen. Het is een belangrijk punt.
Dan het reizen met eigen kinderen die een andere achternaam hebben, waar de VVD een amendement over heeft
gemaakt. Die kwestie is heel ingewikkeld. Ook wij willen
dat dit goed wordt opgelost. Ik weet niet of het amendement
de oplossing is, want er zitten haken en ogen aan. We
moeten met elkaar kijken hoe we het goed kunnen doen,
maar ook wij krijgen er vragen over. Ik heb vanmorgen nog
even bekeken wat je allemaal moet doen als je met je kind
dat niet dezelfde achternaam heeft over de grens wilt. Je
moet dan van alles invullen, met handtekeningen en
kopieën. Het is een beetje de omgekeerde wereld, alsof wij
ervan uitgaan dat ieder kind wordt ontvoerd. Het is een
drama als het gebeurt, maar moeten wij ons huis zo bouwen
dat je niet eens meer met je eigen kind op vakantie kunt als
je je aan alle regels wilt houden? Dat lijkt mij niet de
bedoeling. Wij willen dat daarvoor een oplossing wordt
gevonden. We willen graag meedenken. De heer Van der
Linde heeft een amendement bedacht dat eigenlijk strijdig
is met de eerdere brief van het kabinet. De vraag is hoe wij
daar uitkomen.
De voorzitter:
De heer Bosma had zich wel ingeschreven, maar met nul
minuten. Daarmee is een eind gekomen aan de eerste termijn van de zijde van de Kamer. De regering heeft aangegeven direct te kunnen antwoorden. Het woord is aan de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Minister Plasterk:
Voorzitter. Er ligt een wetsvoorstel voor met een aantal
belangrijke elementen waar vanuit de Kamer al enige tijd
op is aangedrongen, bijvoorbeeld het verlengen van de
levensduur van het paspoort van vijf naar tien jaar, als
service naar de gebruiker. Dat heeft ook een belangrijk
kostenaspect. Ik wijs op het mogelijk maken dat mensen
die er bezwaar tegen hebben hun vingerafdruk af te staan
met een identiteitskaart in ieder geval binnen Europa kunnen reizen en ook andere functies kunnen vervullen waar
een identiteitskaart voor nodig is. Ik noem bijvoorbeeld het
laten zien dat je oud genoeg bent om het café binnen te
gaan of het verrichten van bankhandelingen of andere
handelingen waarin mensen kennelijk worden beperkt. Ook
noem ik het niet langer bewaren van de vingerafdrukgegevens en het uitbreiden van de mogelijkheden om een paspoort te weigeren in geval van veroordeling voor een
strafbaar feit, als er gevaar is dat men zich aan vervolging
onttrekt. Er zijn niet veel vragen over gesteld, maar mochten
die komen, dan kan de staatssecretaris daar natuurlijk nader

18 september 2013
TK 2

2-4-5

op ingaan. Ik ben blij met de brede steun voor het voorstel
in zijn algemeenheid die hier vandaag is geuit. Op een
aantal terreinen zijn vragen gesteld, opmerkingen gemaakt
en zelfs wijzigingsvoorstellen ingediend, dus sta mij toe
om die een voor een langs te lopen.
Laat ik beginnen met onderwerp van de vingerafdrukken.
Ik ga niet in op de motieven die mensen kunnen hebben
om vingerafdrukken niet af te staan. Het is kennelijk een
gegeven dat mensen daar bezwaar tegen hebben. Waar wij
als dienstbare overheid mensen met dit uitgangspunt zo
veel mogelijk tegemoet kunnen komen zonder dat er andere
belangen worden geschaad, doen wij dat. Wij blijken dat
te kunnen doen. De Europese identiteitskaart bevat wel
verplicht een vingerafdruk, maar je kunt volgens de Europese regels in Europa ook reizen met een Nederlandse
identiteitskaart. Die kunnen wij maken zonder vingerafdruk.
Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, gaan wij dat ook
doen.
Als uw Kamer besluit om dit wetsvoorstel te steunen, dan
gaat het naar de Eerste Kamer. Daar kunnen wij dan aandringen op spoedige behandeling. Als de Eerste Kamer dit
vlot behandelt, kunnen wij nog in januari overgaan tot het
niet langer afnemen van vingerafdrukken. Daarmee hebben
wij binnen een paar maanden de problematiek definitief
opgelost.
Ik ken het verzoek om, in afwachting van een wetswijziging,
een en ander tijdelijk op een andere manier uit te voeren.
Ik heb daarover advies gevraagd aan de Raad van State.
De Raad van State zegt dat het niet kan, omdat de vingerafdruk verplicht wordt voorgeschreven door de wet. Daaraan
kunnen wij ons niet onttrekken. Ik heb inderdaad een brief
gekregen van de Ombudsman, die schrijft: het is voor
mensen zo lastig, kunt u niet toch een tijdelijke voorziening
treffen? Ik heb geconstateerd dat in de brief van de
Ombudsman niet wordt ingegaan op de juridische argumenten van de Raad van State en van mijn voorganger in deze
positie, waarom in de wet verankerd is dat de vingerafdruk
wel moet worden gegeven en waarom je je daaraan zonder
wetswijziging niet kunt onttrekken. Hoe dan ook, misschien
hoeven wij die juridische procedurediscussie niet meer te
voeren, omdat ik u zojuist heb gemeld dat wij, als wij hiermee vlot doorgaan, dit over een paar maanden sowieso
niet meer hoeven te doen. Dan is het permanent in de wet
vastgelegd.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Het gaat over echte identiteitsbewijzen of de identiteitskaart.
Waar wij al eerder om verzocht hebben, is een ander soort
bewijs, desnoods een formulier, waarmee iemand tijdelijk
kan bewijzen dat hij is wie hij is, zonder vingerafdrukken te
hoeven afgeven. Hoe kijkt de minister daarnaar?
Minister Plasterk:
Dat zou dan moeten gaan om een formulier zonder wettelijke grondslag. Ik weet niet of de overheid daarin dan nog
een rol kan spelen. Het hangt dan van de instellingen af of
men dit als identificatie accepteert. Mensen hebben vaak
andere middelen, zoals bankpasjes, die iets zeggen over
identiteit. Wij als wetgever beperken ons tot het paspoort
of de nationale identiteitskaart. Omdat wij het nu binnen
een paar maanden kunnen regelen met de identiteitskaart,

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

als de Kamers dat willen, kunnen wij die discussie misschien
laten voor wat die is.
De heer Schouw (D66):
Het is mooi dat de minister zegt dat wij dit in januari kunnen
doen. Ik ga ervan uit dat het dan ook gewoon lukt in januari.
Ik vraag de minister, toch wat toelichting te geven op
eventuele uitvoeringsproblemen. Mij was ter ore gekomen
dat het zeker nog een jaar gaat duren.
Ontkent de minister namens het kabinet dat de Europese
verordening ruimte laat ...
Minister Plasterk:
... Daar kom ik nog apart over te spreken.
Wat de eerste vraag van de heer Schouw betreft: als de
Kamer hierover aanstaande dinsdag hierover stemt en er
in de Eerste Kamer geen grote vertraging optreedt, is het
technisch mogelijk om in januari te stoppen met het afnemen van de vingerafdrukken. Er moet enige software worden aangepast. Er zijn nog een aantal andere vragen over
vingerafdrukken gesteld en die wil ik graag samen beantwoorden. We maken het nu mogelijk dat mensen een
identiteitskaart hebben zonder vingerafdruk. Het blijft zo
dat de paspoorten, waarvoor in Europa regels bestaan, die
vingerafdrukken wel bevatten. De Kamer heeft een motie
van de heer Heijnen aangenomen, waarin de regering wordt
gevraagd om er bij Europa op aan te dringen daarmee op
te houden. Dat is ook gebeurd. Daar hebben wij op aangedrongen. Er is contact opgenomen met de Europese Commissie en een aantal lidstaten.
We hebben ons beperkt tot de lidstaten waarvan we dachten
dat er enig begrip zou kunnen zijn voor de Nederlandse
positie. Dat is eerlijk gezegd niet gelukt. Niemand herkent
zich in die bezwaren. Niemand vindt het een probleem. Men
heeft er vertrouwen in dat de praktische problemen die
wellicht aan de orde zouden kunnen komen en die door de
Kamer zijn gesignaleerd, kunnen worden opgelost. Het is
dus gewoon niet gelukt om medestanders te vinden voor
het standpunt dat in de motie is verwoord. Wat is de reden
waarom wij geen medestanders konden vinden? Het is
eigenaardig genoeg geen onderwerp van politieke discussie
in andere landen, ook al speelt het hier vrij breed. Het speelt
in het Nederlandse parlement duidelijk wel. Men ziet er het
nut wel van in en bezwaren ziet men niet: daar komt het
kort en goed toch op neer.
De heer Van Raak (SP):
Zo gaat het altijd. We hebben onze democratie immer toch
een beetje overgeleverd aan de leeuwen in Europa. Maar
dat was de vraag niet!
Mijn vraag is wat we praktisch gezien hebben aan die vingerafdrukken. Wat voegen die praktisch toe aan het paspoort?
Minister Plasterk:
Op dit moment werkt Europa aan het certificeren van elkaars
paspoorten op het punt van die vingerafdrukken. Dat zou
ertoe kunnen leiden dat je aan een vingerafdruk in een

18 september 2013
TK 2

2-4-6

Belgisch paspoort kunt zien of iemand die van België naar
Nederland gaat of omgekeerd, is wie je denkt dat hij is. Op
dit moment is dat nog niet zo. Op dit moment heb je er dus
niet zo gek veel aan. Dat moet ik de heer Van Raak toegeven.

dat niet iedereen dat ook echt gaat doen. Dus iedereen kan
op elk moment na uitreiking naar de gemeente gaan om
zijn vingerafdruk te verifiëren of om de gegevens getoond
te krijgen.

De heer Van Raak (SP):
We hebben er dus niet zo gek veel aan. Het moet van
Europa. Het is een heel gedoe in Nederland. Er is een hele
discussie, omdat er mensen zijn die er grote bezwaren tegen
hebben en er in grote problemen door komen. En waarom
eigenlijk? Eigenlijk nergens voor dus, want die vingerafdrukken dienen nergens toe. Waarom moeten wij ons aan dit
soort richtlijnen houden, aan dit soort Europese gekkigheid
als we er helemaal niks aan hebben?

De heer Van Raak (SP):
We hebben niets aan die vingerafdrukken. Het is dus een
idioot idee, maar het moet van Europa, al hebben wij er
verder niets aan. Kunnen mensen er last van hebben? Als
de vingerafdruk niet klopt, wat in een substantieel aantal
gevallen voorkomt, dan kunnen mensen daar heel veel
problemen mee krijgen. Klopt dat?

Minister Plasterk:
Ik wil nu niet de hele discussie over nut en noodzaak van
vingerafdrukken opentrekken, omdat we een praktische
oplossing hebben gevonden voor een praktisch probleem.
Op zichzelf zijn vingerafdrukken buitengewoon krachtige
middelen om vast te stellen of een persoon is wie hij zegt
dat hij is. Je kunt je gelaat met een kleine ingreep veranderen, maar je vingerafdruk niet. Het is een nuttige vorm van
identificatie. De heer Van Raak heeft waarschijnlijk ook al
ervaren dat er in de Verenigde Staten vingerafdrukken
worden afgenomen en elektronisch worden opgeslagen bij
het in- en uitreizen. Wij doen dat hier niet, mede ook vanwege zorgen over de privacy en over wat er met zo'n database gebeurt. Op zichzelf is het echter een bruikbare manier
om iemands identiteit vast te stellen en om identiteitsfraude
tegen te gaan. Ik neem aan dat Europa in die context heeft
gezegd: laten we het in ieder geval in het paspoort vastleggen. Maar ik geef de heer Van Raak toe dat er in de praktijk
weinig gebruik van wordt gemaakt.
De heer Van Raak (SP):
We hebben er in de praktijk dus helemaal niks aan. Kan het
in de praktijk echter ook nog wel bezwaarlijk zijn? De heer
Schouw noemde een percentage van 20 à 25. Ik weet niet
of dat juist is, maar het staat vast dat het heel vaak niet
klopt. Is het niet zelfs zo dat die vingerafdrukken op dit
moment juist tot verwarring leiden en voor mensen zelfs
tot identiteitsproblemen kunnen leiden?
Minister Plasterk:
De heer Schouw heeft inderdaad gevraagd of hierdoor
verwarring ontstaat, zo ja, hoe vaak, en of er mogelijkheden
zijn om die verwarring op te helderen. Laat ik de heer Raak
tegelijk met deze vraag beantwoorden.
Alle uitgevende instanties beschikken sinds 2009 over
voorzieningen om vingerafdrukken te kunnen verifiëren en
om de gegevens die in de chip vastliggen aan de burger te
tonen. Ik wist dat niet, maar het gaat blijkbaar zelfs zo ver
dat je bij de gemeente kunt vragen om een print van de
afdruk van je vingerafdruk. Je zou dus thuis met een inktpot
aan de gang kunnen gaan om te onderzoeken of het klopt.
Zo niet, dan kun je bij de gemeente melden: hé, er is iets
eigenaardigs aan de hand, want dit is mijn vingerafdruk
helemaal niet. Zo komt Jan Splinter door de winter. We
kunnen daar allemaal mee aan de gang, maar ik hoop wel

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

Minister Plasterk:
Zolang er geen nuttig gebruik van wordt gemaakt, kan er
ook geen grote overlast ontstaan. Als de gegevens er
gewoon op zitten en niet worden gebruikt, kun je daar ook
geen last van hebben, in het theoretische geval dat die
informatie niet zou kloppen.
De vraag over het onderzoek bij de andere lidstaten op dit
punt heb ik beantwoord. Het initiatief voor de regelgeving
over de Europese paspoorten ligt bij de Europese Commissie. Nu noch de Europese Commissie, noch andere lidstaten
er bezwaar tegen zien, hebben we inderdaad vanuit
Nederland volgens het verdrag geen mogelijkheid om daar
een wijziging in aan te brengen.
Er zijn nog wat vragen gesteld door de heer Schouw, bijvoorbeeld of het klopt dat Justitie die gegevens kan
gebruiken. Het antwoord is dat die vingerafdrukken op
grond van de Paspoortwet niet aan Justitie kunnen worden
verstrekt. Daar zijn ook alle gemeenten van op de hoogte,
dus dat gebeurt ook niet.
De gemeenten zijn geïnformeerd, zeg ik in antwoord op
nog een vraag van de heer Schouw, over de bewaartermijn
van de vingerafdrukken. Die mogen slechts worden bewaard
tot het document is uitgereikt of tot er is vastgesteld dat
het niet uitgereikt zal worden. Gemeenten hoeven zelf niets
te doen ter verwijdering van vingerafdrukken waarvan de
bewaartermijn is verstreken. Dat zit al automatisch in de
software die we hebben verstrekt. De vingerafdrukken
worden tijdelijk opgeslagen in de decentrale reisdocumentenadministratie bij de gemeenten en bij de andere paspoortafgevende instanties. Er is een digitaal systeem. Ik zei al
dat BZK ervoor heeft gezorgd dat de programmatuurupdates
zodanig zijn dat de vingerafdrukken nu al automatisch
worden verwijderd na het verstrijken van de bewaartermijn.
Is het reëel dat burgers moeten vertrouwen op een apparaat
voor verificatie? Ik heb net de mogelijkheden geschetst. Dat
is in principe de weg als zij zelf graag aan de gang willen
en het ook nog eens zonder apparaat kunnen verifiëren.
Daarmee denk ik de vragen over de vingerafdrukken te
hebben beantwoord, maar ik laat mij graag corrigeren.
De heer Schouw (D66):
Ik heb ook nog gevraagd of het klopt dat de fabrikant met
de vingerafdrukken kan en mag experimenteren en wat
zo'n experiment dan inhoudt. Als ik het goed heb gelezen,
stond daarover niets in de stukken van de minister.

18 september 2013
TK 2

2-4-7

De tweede vraag betreft de situatie dat iemand een vingerafdruk afstaat. Dan duurt het een tijdje voordat die wordt
vernietigd. Wie kan er dan allemaal beschikken over die
vingerafdruk? Kan het kabinet uitsluiten dat enig andere
partij kan beschikken over de vingerafdruk, behalve de
fabrikant die ermee gaat experimenteren, terwijl wij niet
weten wat dat experiment inhoudt?
Minister Plasterk:
Kan iemand anders dan de gemeente voor het doel waarvoor de afdruk is gegeven, beschikken over die informatie?
Justitie kan dat niet. Om de vergadering niet op te houden,
wil de Kamer mij misschien toestaan om op het experiment
in tweede termijn terug te komen. Dan kan ik het feitelijke
antwoord daarop nog even naslaan. Dat geldt ook voor de
vraag of ik kan uitsluiten dat enig andere instantie op basis
van bijzondere bevoegdheden er in die korte bewaarperiode
bij zou kunnen. Ik wil dat even verifiëren en dan hoort de
Kamer dat nog in tweede termijn.
Dan ga ik door naar het tweede onderwerp waar we veel
over hebben gesproken, namelijk het bijschrijven van de
ouders in het paspoort van het kind. Ik snap de vraag heel
goed. Vroeger lieten de ouders de kinderen in hun paspoort
bijschrijven. De ouders reisden dus met hun paspoort, waar
de kinderen ook in stonden. Dan was het op die manier
automatisch geregeld. Dat is al lang niet meer het geval.
De kinderen hebben een eigen paspoort en dat kan leiden
tot ongemak, omdat men bij het reizen voortdurend moet
laten zien dat men de ouder van dat kind in. Daarover zijn
ook in Europa overleggen gaande. De beste oplossing zou
waarschijnlijk een reisdocument zijn, anders dan het paspoort, waarmee je kunt bewijzen dat je inderdaad gerechtigd
bent om met dat kind te reizen. Misschien kan de staatssecretaris daar nog wat over zeggen als daar nadere vragen
over zijn. Dan gaat het immers echt over het tegengaan van
kinderontvoering. We zijn het erover eens dat het enkele
feit dat er een naam in een paspoort staat, op zichzelf niet
betekent dat je met het kind mag reizen. Dat is precies de
aarzeling die ik heb bij de voorliggende voorstellen. De
doelstelling ervan herken ik en erken ik ook, maar er is door
de internationale organisatie die zich bezighoudt met het
tegengaan van kinderontvoering tot dusver terughoudend
gereageerd op het voorstel. Zij zegt juist dat het schijnzekerheid creëert, want iemand heeft dan een paspoort van een
kind met zijn of haar naam erin, gaat daarmee reizen, en
dat zou de indruk kunnen wekken dat men daarmee mag
reizen, terwijl inmiddels bijvoorbeeld de voogdij aan een
ander is toegewezen of de andere ouder het er op goede
gronden niet mee eens is dat met het kind wordt gereisd.
Het zou dus een schijnzekerheid kunnen opleveren.
Over het amendement heb ik nog wel wat aarzelingen. Zoals
ik het amendement lees, gaat het om een verplichting. Het
amendement beoogt dat voortaan de ouders bij de kinderen
worden bijgeschreven. De liberaal in mij, en die is groot,
zegt: als je het al wettelijk wilt vastleggen, biedt ouders dan
de gelegenheid om, zo zij dat beiden wensen, een van hen
of hen beiden in het paspoort van de kinderen bij te schrijven, maar leg dat niet op voorhand dwingend op. Ook
omdat er misschien wel weer een kostenaspect aan zit. Ten
slotte heb ik nog een aarzeling, want uit het amendement
blijkt niet hoe je dat zou moeten veranderen en wie dat zou
kunnen veranderen op het moment dat bijvoorbeeld de
voogdij veranderd en ouders inderdaad niet meer met het
kind mogen gaan reizen.

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

Ik heb goed naar de Kamer geluisterd en ik realiseer me
dat er een brede wens leeft om hier toch iets mee te doen.
Wat ik wil voorstellen, ook omdat ik aanneem dat de Kamer
de voortgang van de wetsbehandeling niet wil vertragen,
is dat ik toezeg dat ik op korte termijn met een brief kom
met nadere opvattingen hierover, en dat we dan bekijken
of we alsnog de wet op dit punt aanpassen of dat de Kamer
door argumenten overtuigd besluit om het alles afwegende
toch maar niet te doen. Maar ik aarzel dus om dinsdag te
stemmen om dit gaan doen, omdat ik de consequenties
daarvan — het dwingende karakter, de kosten, de opvattingen van andere organisaties — niet helemaal kan overzien.
De heer Van der Linde (VVD):
Ik hecht zeer aan de kwaliteit van wetgeving. Daar zijn we
het over eens. Misschien moeten er nog wat andere dingen
aangepast worden. Ik zit wel met het volgende. Dan komt
er een brief en dan gaan we weer eens kijken wat we gaan
doen, en voor je het weet zijn weer een paar jaar verder.
Wat is het tijdpad dat u voor ogen hebt? Wanneer krijgen
we een brief? Ik zou zeggen: laten we er een apart wetje
van maken, zodat we het snel kunnen behandelen. Maar
dan denk ik eerder aan weken dan aan maanden, laat staan
jaren.
De voorzitter:
Een brief, bedoelt u?
De heer Van der Linde (VVD):
Voor de brief denk ik aan dagen. Voor de wet denk ik aan
weken.
Minister Plasterk:
Dat maakt het me onmogelijk om even fatsoenlijk overleg
te voeren met de internationale organisatie tegen kinderontvoering. Ik kijk even naar vak A. Het wordt misschien wat
krap. Ik snap dat u het aan deze wet wilt blijven koppelen
en de wet niet wilt vertragen. Ik zal proberen u zo veel
mogelijk tegemoet te komen. Wij gaan proberen om een
brief op te stellen, maar ik zeg niet toe dat alles erin staat
wat u wilt weten. Het kan dus zijn dat in die brief ook komt
te staan dat ik u vraag om het even te parkeren tot de
behandeling van de begroting van Justitie. Dan kunt u er
in november op terugkomen, de Kamer uitgebreider informeren en al dan niet een wetswijziging in gang zetten op
basis van wat we dan nader weten. Ik kijk dus eerst even
hoe ver ik in een paar dagen kan komen. Misschien overtuigt de informatie in de brief u om het maar even te laten
en een andere weg te zoeken. Misschien moeten we constateren dat we er nog niet uit zijn en dat we het dan aan de
Justitiebegroting koppelen. Dan kunt u bekijken of u dat
voldoende zwaarwegend vindt.
De heer Van der Linde (VVD):
Dat geeft mij te weinig duidelijkheid. Als we die brief voor
de stemmingen over de wet hebben, dan kunnen we er nog
rustig over nadenken, maar dit blijft te veel in de lucht
hangen.

18 september 2013
TK 2

2-4-8

Minister Plasterk:
Voorzitter.
De voorzitter:
Ik kom met een procedureel voorstel. Dit punt is blijkbaar
zo heftig dat de minister er nog met heel veel mensen
overleg over moet voeren. Het gaat om een amendement
op deze wet. Ik denk dat we deze termijn moeten afmaken,
de brief moeten afwachten en dan moeten besluiten of we
dit in tweede termijn nog kunnen uitdiscussiëren en in dit
wetsvoorstel kunnen regelen, of dat we het daarna pas
doen. Ik kijk even naar de Kamer. Wellicht hebt u in eerste
termijn nog ruimte om hierover even te overleggen met
elkaar. Ik hecht namelijk aan ordentelijk en goed uitgediscussieerde wetgeving.
Minister Plasterk:
Als u vraagt naar mijn ordentelijke mening, ben ik geneigd
te zeggen dat dit amendement nu niet verstandig is.
Immers, de financiële consequenties zijn niet in beeld, het
is niet duidelijk of er steun is vanuit het oogpunt van kinderontvoering en ik vind het aspect van de verplichting
onmenselijk. Alles bij elkaar heb ik de neiging om te zeggen:
dit is niet de weg om een op zichzelf reële vraag op te lossen. Ik neig er dan ook naar om het amendement te ontraden. Ik probeer de Kamer zo veel mogelijk tegemoet te
komen door te zeggen dat wij moeten bezien wat wij nog
kunnen doen. Kennelijk bestaat er in de Kamer de wens om
het aan deze wet te koppelen. Vandaar dat ik deze bocht
probeer. Als hij te krap is, zou ik zeggen: doe het niet.
De voorzitter:
Ik kijk naar de heer Van der Linde. Eerder gaf hij namelijk
aan dat de bocht te krap was. Eigenlijk vraagt de minister
of u, mijnheer Van der Linde, daar nog een keer iets over
wilt zeggen.
De heer Van der Linde (VVD):
Wij zitten even onderling te konkelfoezen. Maandag een
brief? Is dat haalbaar?
Minister Plasterk:
Dat is absoluut haalbaar. Ik weet alleen niet of hetgene dat
daarin komt u tevreden stelt. Ik hoop ook dat een en ander
de stemmingen niet in de weg staat, maar dat zien wij dan
wel.
De voorzitter:
Wij gaan proberen of wij dit debat kunnen afmaken. U kunt
altijd nog na ontvangst van de brief besluiten tot een derde
termijn; alle opties blijven open. De minister vervolgt zijn
betoog.
Minister Plasterk:
Ik kom op een aantal aspecten in verband met de levensduur van het nieuwe paspoort. Mevrouw Oosenburg vraagt
naar de levensduur van de chip. Mevrouw Van Toorenburg
zegt dat het wat makkelijk lijkt om te antwoorden dat wij
niet weten hoe het zit met de levensduur van paspoorten

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

elders. Wij weten het echter niet, niet omdat wij het niet
gevraagd hebben, maar omdat andere landen niet kunnen
zeggen hoelang de levensduur is, fysiek of digitaal. Ten
aanzien van de fysieke levensduur hebben andere landen
ook de indruk dat het paspoort tien jaar mee kan. Overigens
is het niet helemaal juist dat het in andere landen nog niet
zou lukken. Ik geloof dat er inmiddels zeventien landen zijn
die het wel doen. De vooruitgang heeft dus ook daar niet
stilgestaan. Aan de digitale levensduur zit weer een ander
aspect. Die dingen blijven het heus wel tien jaar doen, maar
de vraag is of wij nu kunnen garanderen dat tien jaar lang
niemand in staat zal zijn om de informatie te kraken. Daar
kunnen wij eerlijk gezegd onmogelijk "ja" op zeggen. Men
weet hoe snel dit soort ontwikkelingen gaat.
Wat moet je voorstellen bij kraken? Op dit moment kan
iemand die een paspoort van je heeft, niet de gegevens uit
de chip halen. Er is geen apparatuur die dat mogelijk maakt
en een en ander is zo uitgebreid versleuteld dat het nu niet
kan. Je kunt echter niet uitsluiten dat het op een gegeven
moment wel kan. Dan kunnen mensen er ergens in een
obscuur bedrijfje een kopie van laten maken om daarmee
vervolgens identiteitsfraude te plegen en dan zijn de rapen
gaar. Wij hebben bewust gezorgd voor een gecertificeerde
chip.
Over de vraag hoe het certificeringstraject gaat, kan ik ook
nog wel wat zeggen. Steeds als er een nieuwe versie van
een chip is, vindt er certificering plaats. Dan geven wij de
voorkeur aan het gebruik van de gecertificeerde chip boven
wat er eerder was. In het traject kunnen kwetsbaarheden
worden ontdekt. Als dat het geval is, wordt de chip alsnog
aangepast. Als een chip eenmaal is uitgegeven, kunnen de
kwetsbaarheden natuurlijk niet alsnog worden ontdekt. Op
de vraag van de heer Van der Linden over wat dan, kom ik
straks. Eerst wil ik nog wat zeggen over het certificeren.
Daarvoor geldt Europese regelgeving. Die geeft aan op welk
beveiligingsniveau de chip gecertificeerd moet worden. Dat
is vastgelegd in de zogenaamde common criteria. Daaruit
wordt dan een protection profile afgeleid. Dat stuk is
openbaar en door iedereen in te zien. Alleen instituten die
geaccrediteerd zijn bij een certificerende instantie mogen
de testen uitvoeren. De chip die thans in onze reisdocumenten wordt verwerkt, is gecertificeerd door het Bundesambt
für Sicherheit in der Informationstechnik. Daar kun je een
Ausweis helemaal laten checken, en dat hebben wij ook
gedaan. Dat is de stand van de techniek van nu.
Er is gevraagd of er een plan B is als zo'n ding wordt
gekraakt. Op dat moment moet een nieuwe afweging worden gemaakt. Het hangt van de aard van het kraken af: wat
kun je ermee doen en op welke schaal gebeurt dat? In een
dergelijke situatie is er niet onmiddellijk een alternatief voor
wat we nu hebben. Je moet dan een ander project in gang
zetten. In het meest zwarte scenario zou natuurlijk de vraag
op tafel kunnen komen of we de levensduur kunnen blijven
garanderen die we nu garanderen. Die afweging zullen we
maken. We denken menselijkerwijs en redelijkerwijs dat
het verantwoord is om nu tot deze stap van tien jaar over
te gaan.
Ik kom te spreken over de geldigheidsduur in andere Europese landen. Op pagina 17 van de nota naar aanleiding van
het verslag staan zeventien lidstaten van de Europese Unie
met een tien jaar geldende identiteitskaart en dertien lidsta-

18 september 2013
TK 2

2-4-9

ten met een tien jaar geldend paspoort. De Kamer kan dat
daarin terugzoeken.

Schouw nog niet geheel overtuigd heb, maar ik doe wat ik
kan.

De discussie over het tarief zou ik graag willen bewaren. Er
komt een apart voorstel voor het maximeren van dat tarief.
Dat is misschien ook het moment om de principediscussie
te voeren over de vraag of je moet maximeren of dat je
uniform moet vaststellen. De argumenten kunnen op dat
moment worden besproken.

Mevrouw Van Toorenburg vroeg of de vermissingsleges
nu echt weg zijn. Ja. Ze worden nu al niet altijd in rekening
gebracht. We hebben in het nieuwe tarief wel rekening
gehouden met extra werkzaamheden na een vermissing,
maar die blijken gering te zijn. Die hebben nauwelijks effect
op de nieuwe leges. Er zijn geen vermissingsleges; die zijn
echt weg. Ik denk dat ik hiermee mijn aandeel geleverd heb.
Mijn collega van Justitie zal nog op enkele punten ingaan.

De heren Van Raak en Schouw vroegen of Europa niet toch
de ruimte biedt om nog iets te doen zonder vingerafdrukken.
Die ruimte is zeer beperkt. Er is alleen ruimte om daar
afstand van te doen als er sprake is van een fysieke beperking. Ik meen dat de heer Schouw dat ook al voorlas. Er kan
naar andere vingers worden uitgeweken als iemand bijvoorbeeld geen wijsvinger heeft. Als iemand helemaal geen
vingers meer heeft, wat mogelijk is, dan kan er een uitzondering worden gemaakt. Er moet dan sprake zijn van een
fysieke beperking. Daarop zijn geen andere uitzonderingen
mogelijk. Er geldt wel een uitzondering voor personen onder
de 12 jaar. Ook zijn nooddocumenten met een geldigheidsduur van minder dan een jaar uitgezonderd. Dat zijn de
enige uitwegen die de verordening ons biedt.
De heer Schouw (D66):
Ik wil hier geen juridisch dispuut met de minister gaan
opzetten, maar het woord "fysiek" komt er echt helemaal
niet in voor. Het kan een zienswijze zijn over het artikel in
de Europese verordening, maar er staat helemaal nergens
…
Minister Plasterk:
Om welk artikelnummer gaat het? Ik pak het er dan even
bij. Dan helderen we het meteen op.
De heer Schouw (D66):
Het betreft artikel 1, tweede lid ter. Daarin staat: "Wanneer
het nemen van een afdruk van de aangewezen vinger tijdelijk onmogelijk is, staan de lidstaten toe dat afdrukken van
andere vingers worden opgenomen." Dat kan worden
geïnterpreteerd als "fysiek onmogelijk", maar dat hoeft het
niet te zijn. We moeten wel zuiver op de lijn zijn. Het kabinet
geeft er een eigen interpretatie aan die hem goeddunkt,
maar is de minister het met mij eens dat je het ook anders
kunt zien?
Minister Plasterk:
Nee. De intentie van deze paragraaf is duidelijk. Het is tijdelijk onmogelijk, dus het gaat er niet om dat mensen het niet
wensen. Dat kan zijn omdat iemand zijn vinger in het verband heeft of omdat iemand zijn vinger heeft verbrand,
waardoor er geen huid meer op die vinger zit. Dan is het
tijdelijk onmogelijk om er een vingerafdruk van te maken.
Dan mag je het van een andere vinger doen. Ik vind inderdaad dat de reikwijdte van het artikel niet zo gelezen kan
worden dat men permanent of tijdelijk geen wens heeft om
die vinger te laten afdrukken. Ik verzin het niet ter plekke;
ik word gesterkt door alle informatie die we hierover in
Europa hebben gehad. Dit is nadrukkelijk de bedoeling van
dat artikel. Ik zie aan zijn sceptische blik dat ik de heer

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter. De minister heeft al heel veel gezegd, maar ik
geef nog een korte toelichting op het punt van de kinderontvoering. Bovendien ga ik in op de vraag waar de vingerafdrukken praktisch van nut zijn. Ik wil op dat punt nog wel
een duit in het zakje van de heer Van Raak doen en wellicht
ook in dat van enkele anderen.
Allereerst ga ik in op de kinderontvoering. De minister heeft
daar al veel over gezegd. Wij zullen de Kamer daar nader
over informeren. Een punt dat al eerder in de gedachtewisseling tussen de Kamer en het kabinet aan de orde is
geweest — zeker tussen de minister en de Kamer — is het
advies dat wij van het Centrum Internationale Kinderontvoering hebben ontvangen en ook van andere organisaties,
namelijk dat je een vorm van schijnzekerheid creëert. Als
je aan de vooravond van een uithuisplaatsing van een kind
staat en de voogdij ergens anders komt te liggen dan bij
de ouders die in het paspoort van het kind staan vermeld,
zou de grensbewaking minder alert kunnen zijn vanwege
de vermelding van de ouders in het paspoort. In dat geval
zou je eerder het paard achter de wagen spannen dan dat
je voordeel van die vermelding hebt, omdat op dat moment
de grensbewaking minder alert zou zijn. Dit is echt een
probleem. Ik heb dat ook vanuit de politieke verantwoordelijkheid voor de Centrale autoriteit die bij het ministerie van
Veiligheid en Justitie ligt, besproken in het overleg met de
Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht. Om
die reden is er in de consultatiefase kritisch gereageerd. Ik
begrijp de bedoeling van het amendement-Van der Linde
wel, maar er zitten echt negatieve aspecten aan. Dat is ook
de reden waarom mijn collega in eerste instantie, op 10
oktober nog, afwijzend daarop heeft gereageerd. Mijn collega heeft een brief toegezegd en die komt er uiteraard. Het
kabinet zal die sturen. Wij moeten echter wel eerlijk zijn in
die zin dat het echt aanbeveling verdient om voor de praktische uitvoering, dus de wijze waarop je met de grensbewaking omgaat en de marechaussee instrueert, nog even
beter naar de implicaties te kijken. Ik doe dus een beroep
op de Kamer om dit niet even snel te regelen, want het
vermelden van de namen van de ouders in het paspoort
van het kind kan ook contraproductief zijn. Ik begrijp de
bedoeling van het amendement. Ik deel de doelstelling
volledig met de indiener, maar er zijn echt contra-indicaties.
Wij zullen daar in de brief op terugkomen.
De heer Van Raak vroeg wat het feitelijke nut van de vingerafdruk in het paspoort is: het moet allemaal van Europa,
maar wij hebben er eigenlijk niets aan dat de vingerafdrukken in de paspoorten staan. Dat is natuurlijk niet helemaal
waar. De minister zei al dat het gaat om de vaststelling van
de identiteit. Ik kijk in dit verband ook even naar mijn eigen

18 september 2013
TK 2

2-4-10

portefeuille. Mensen die veroordeeld worden voor een
strafbaar feit, moeten hun straf uitzitten. In het verleden
waren er mensen die de straf voor een ander gingen uitzitten. Ik denk dat mevrouw Van Toorenburg dit wel herkent.
Die mensen kwamen met een identiteitsdocument zonder
vingerafdrukken. Dat was niet moeilijk: fotootje eruit,
fotootje erin. Vervolgens liep Teeven de inrichting in met
een fotootje van Van Raak en zei: ik ben Van Raak en ik ga
mijn straf van een halfjaar uitzitten. Niks vingerafdrukken,
het werd allemaal niet gecontroleerd.
De heer Van Raak (SP):
Dit is een theoretisch voorbeeld.
Staatssecretaris Teeven:
Nee, dat is helemaal geen theoretisch voorbeeld. Het is juist
een probleem dat veelvuldig voorkwam. Mevrouw Van
Toorenburg is een vrouw uit de praktijk. Zij heeft dit ook
meegemaakt. Dit is geen theoretisch voorbeeld. Dit zou zo
kunnen voorkomen en zoiets ga je tegen met vingerafdrukken in het paspoort. Juist die vingerafdrukken maken dat
de foto past bij de vingerafdrukken. Natuurlijk heb ik niet
de heer Van Raak bedoeld; ik heb zomaar een naam gekozen
van iemand die vandaag toevallig hier in de zaal is. Het is
echter wel een praktijkvoorbeeld. Met zoiets heb je echt te
maken. De vingerafdruk in het paspoort moet dus niet alleen
van Europa; dat is echt iets wat hout snijdt.
De voorzitter:
Ik weet zeker dat de staatssecretaris een mijnheer Van Raak
bedoelde en niet Ronald van Raak.
De heer Van Raak (SP):
In mijn familie zou niemand dat doen voor de staatssecretaris. Dat kan ik hem alvast meegeven.
Het kan wel zijn dat dit nuttig is, maar dan is het de vraag
of dit instrument nuttig is, want vingerafdrukken zijn heel
vaak fout. Bij irisscans bestaat dat probleem bijvoorbeeld
niet. Waarom moeten wij nu achter een Europese oplossing
aan hobbelen die eerder negentiende-eeuws is dan eenentwintigste-eeuws?
Staatssecretaris Teeven:
Dat is niet helemaal zo. Daarom is het ook goed dat ik daar
nog iets over mag zeggen; ik dank de heer Van Raak voor
zijn vraag daarover. Dit is een van de redenen waarom wij
op een aantal terreinen binnen Europa niet uitgaan van
twee vingerafdrukken, maar van tien vingerafdrukken. Zo
hebben wij een veel grotere nauwkeurigheid. Hierover heb
ik laatst met de Kamer van gedachten gewisseld. We gaan
dus niet af op die ene vingerafdruk, waar zich een probleem
mee zou kunnen voordoen. We bekijken ook hoe wij de
foutmarge, die in het verleden inderdaad bestond en die
25% was, nog verder kunnen drukken. Daarom zijn er ook
landen die niet een of twee vingerafdrukken nemen, maar
dat op grote schaal doen. Op die manier kun je de foutmarge namelijk beperken. Gezien de vreemdelingenwetgeving proberen wij dat ook te doen.

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

De heer Van Raak (SP):
Ik had begrepen dat wij teruggingen van vier naar twee,
maar nu zegt de staatssecretaris dan we weer naar tien
moeten. Daar wordt het ook niet helderder op.
Staatssecretaris Teeven:
Nee. Het gaat om de vraag: neem je van één vinger een
afdruk, of neem je van tien vingers een afdruk? Dat kun je
in één keer doen. Je kunt in één keer van één vinger een
afdruk nemen of van tien vingers.
Ik gaf zomaar een voorbeeld, maar het gaat natuurlijk ook
…
De voorzitter:
De heer Schouw heeft op dit punt nog een vraag.
De heer Schouw (D66):
Het verhaal van de staatssecretaris klinkt natuurlijk logisch.
Hij brengt het ook overtuigend, maar het leidt wel tot een
vraag. Waar haalt de staatssecretaris het wetenschappelijke
bewijs vandaan dat de foutmarge bij het opnemen van tien
vingerafdrukken minimaal is ten opzichte van de foutmarge
bij het opnemen van vier vingerafdrukken?
Staatssecretaris Teeven:
Ik heb het rapport niet voorhanden, maar — ik kijk in alle
gemoede naar de heer Schouw — het is ongeveer de vraag
over het nemen van vingerafdrukken die ook aan de orde
is geweest bij de behandeling van het wetsvoorstel over
biometrie in de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel ligt
inmiddels voor bij de senaat. Toen kwam bij de Vreemdelingenwet ook de vraag aan de orde hoe wij de foutmarge
kunnen bepalen. Daarom weet ik het nog zo goed. Toen
heb ik zelfs gezegd dat een van de redenen om het in
Europa zo te doen, was om de foutmarge in het kader van
het vreemdelingenbeleid te verkleinen. Toen hebben wij
daar ook over gediscussieerd en toen heb ik ook gezegd
dat wij het juist zo doen om die foutmarge te verkleinen.
De heer Schouw (D66):
Zeker. Ook toen heb ik aan deze staatssecretaris gevraagd
om met wetenschappelijk bewijs te komen waaruit blijkt
dat de foutmarge kleiner zou zijn. Dat is wat anders dan het
beweren; dat weet de staatssecretaris wel. Ik ga zijn bewering pas geloven als hij die ook kan bewijzen. Ik heb tot nu
toe echt nog nooit het wetenschappelijk bewijs gezien dat
de verificatie van die vingerafdrukken door middel van de
tienvingermethode sluitend is.
Staatssecretaris Teeven:
Fouten kunnen juist ontstaan doordat bijvoorbeeld de vingertoppen gemutileerd zijn. Er is bijvoorbeeld, technisch
gezien, sprake van slijtage van de vingers. Dat hebben wij
bij de behandeling van de Vreemdelingenwet ook met elkaar
besproken. Ik heb juist ook aan dit punt aandacht besteed
toen het wetsvoorstel naar de senaat is gegaan, maar ik zal
de informatie naar de Schouw sturen. Die toezegging krijgt
hij van mij.

18 september 2013
TK 2

2-4-11

De heer Van Raak (SP):
Stuur die ook maar naar ons.
Staatssecretaris Teeven:
Zeker. Ik zal de informatie naar de Kamer sturen.
Dat was wat ik nog wilde toevoegen.
De voorzitter:
Dank u wel. Hiermee is een eind gekomen aan de beantwoording door de regering in eerste termijn. Mij blijkt dat
de leden behoefte hebben aan een tweede termijn.
Ik geef het woord aan mevrouw Oosenbrug.

Mevrouw Oosenbrug (PvdA):
Voorzitter. Ik had een motie voorbereid met daarin het
verzoek aan de regering om binnen drie maanden een
oplossing aan te dragen voor de mensen die geen identiteitsbewijs hebben.
Ik heb van de minister de keiharde toezegging gehoord dat
de wet binnen drie maanden in werking zal treden. Dat zou
dus per 1 januari zijn. Ik ga er op dit moment van uit dat
deze toezegging keihard is en zal mijn motie daarom niet
indienen.
Ik ben ook blij met de toezegging over de brief. Ik vind die
belangrijk, omdat op dit moment het bijschrijven bij de
ouders meer vragen lijkt op te roepen dan het oplossingen
brengt. Ik kijk hier als volgt naar. Ontvoeringen zijn uiteindelijk de uitzonderingen op de regel, maar nu ondervinden
mensen die met goede bedoelingen gaan reizen hier erg
veel last van. Ik lees in die brief daarom graag over de
mogelijkheden van een melding in het systeem, door ouders
die hebben gemeld dat er een kans bestaat op ontvoering,
zodat de marechaussee met één druk op de knop kan zien
dat iets een geval van ontvoering kan zijn of niet. Nu straffen
we eigenlijk de mensen die het goed bedoelen en daar zit
ik nog steeds een beetje mee.
De voorzitter:
De heer Van Raak heeft aangegeven dat hij geen behoefte
heeft aan een tweede termijn.

De heer Van der Linde (VVD):
Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording in eerste termijn. Een hoop perspectief. Ik zal maar
zeggen: als mijn broer Erik tien kilo aankomt en mijn brilletje
opzet, kunnen we een hoop dingen met elkaar uitwisselen.
Nog iets over het amendement. We hebben het over een
schijnzekerheid. Kinderpaspoorten staan vol schijnzekerheden: foto's die na een jaar al niet meer kloppen en vaak
kunnen kinderen geen handtekening zetten. Ik vind dat op
zich geen goed argument, maar ik wacht heel graag die
brief af. Ik vind die namen van ouders en verzorgers wel
heel basaal. Maar goed, laten we bekijken hoe ver we in de

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

komende week kunnen komen. Misschien kunnen we een
heel eind komen.

De heer Schouw (D66):
Voorzitter. Namens mijn gehele fractie buitengewoon veel
dank aan beide bewindslieden voor hun beantwoording.
Ook dank voor de stevige toezegging van de minister van
Binnenlandse Zaken, natuurlijk onder het parlementaire
voorbehoud, om dit zo snel mogelijk te regelen. Ik ben het
eens met mevrouw Oosenbrug dat een motie om een
alternatief af te dwingen, in dat geval overbodig is.
Wij staan een beetje in dubio over het amendement van de
VVD. Wij wachten graag de nadere informatie van het
kabinet af. Zoals de staatssecretaris zei, heeft een vorige
regering, nog zeer recent dus, gezegd dat je dat niet moet
doen. Wij moeten even bekijken wat we nu kunnen doen.
Dank voor de toezegging om met een verdere bewijsvoering
te komen over de foutmarges rond vingerafdrukken. Dit
leidde bij mij wel tot een vraag. Ik zag de staatssecretaris
namelijk de noodzaak van het afnemen van vingerafdrukken
heel fanatiek verdedigen, terwijl de regering, althans een
ander lid van de regering, nu het Europese pad moet gaan
bewandelen om te bepleiten dat het wel wat minder kan
met die vingerafdrukken, en dat terwijl weer een ander lid
van de regering zei dat we daar weinig succesvol mee zijn
geweest. Ik begon dat wel te begrijpen toen ik het enthousiasme van de heer Teeven hoorde over het verzamelen
van die vingerafdrukken.
De voorzitter:
U bedoelt het enthousiasme van de staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie.
De heer Schouw (D66):
Zeker, mevrouw de voorzitter. Maar u snapt, met mij, het
probleem. De minister ziet, met mij, dat probleem ook.
Graag daar nog een toelichting op. Ik zag namelijk heel veel
medestanders, in ieder geval in het Europees Parlement.
Dat maakt een zeer geharnaste indruk als het gaat om het
afnemen van vingerafdrukken, dus daar zitten bondgenoten.
Tot slot graag nog een aantal concrete ja's of nees van de
minister. Ik heb gevraagd naar de stand van zaken rond de
destijds door minister Donner beloofde vernietiging van
de toen opgeslagen vingerafdrukken. Zijn deze nou vernietigd, ja of nee? Dan kom ik op de nieuwe procedure: kan
de AIVD nu wel of niet bij de tijdelijk opgeslagen vingerafdrukken?
Mijn derde vraag is of de fabrikant van die apparatuur nu
wel of niet kan spelen met die vingerafdrukken.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. We hebben belangrijke dingen besproken. Ik
denk dat het goed is om heel kritisch te bekijken hoe we op
de beste manier kunnen regelen dat er namen in het paspoort komen, zodat het gemakkelijker wordt om te reizen
met je kinderen als je een andere naam hebt. We zijn het
eens met het kabinet dat dit niet te snel moet gebeuren.

18 september 2013
TK 2

2-4-12

We kennen namelijk ook onze kritische Eerste Kamer. Dan
komt de wet er gewoon niet door. De Eerste Kamer is altijd
heel kritisch op de wijze van totstandkoming van wetgeving.
Het is niet de bedoeling dat we het een beetje verprutsen
omdat we dingen heel graag snel willen regelen. Daarin
steunen we het kabinet.
We zijn blij dat het klip-en-klaar duidelijk is dat het afgelopen
moet zijn met de extra leges die geheven worden voor
mensen die hun paspoort kwijt zijn. We zijn een beetje
rupsje-nooit-genoeg. Die wet komt eraan. Daarom vragen
we het kabinet om een signaal naar gemeenten uit te laten
gaan om er nu mee te stoppen. We hebben een overzichtje
gekregen van de kosten. In Leeuwarden kost het meer dan
€20, in Heerenveen €29,50, in Huizen €21 en in Amsterdam
kost het soms €44. Het moet echt afgelopen zijn met die
extra leges. Ik denk dat het goed is als het kabinet nu in een
brief aangeeft aan gemeenten dat we hier zo snel mogelijk
vanaf moeten. Het is een wens van de Kamer. We hebben
het in een wet geregeld. Mensen worden nu dubbel gestraft
en dat is zonde. Iedereen moet een beetje de broekriem
aantrekken, maar laten we mensen niet extra op kosten
jagen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Ik heropen de vergadering en geef het woord aan de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voor zijn beantwoording in tweede termijn.

Minister Plasterk:
Voorzitter. De tarieven voor de paspoorten worden volgens
de rijkswet bepaald door de Rijksministerraad bij Algemene
Maatregel van Bestuur. Ik zei eerder dat er een voorstel ter
zake naar de Kamer zou komen. Dat is echter niet het geval.
Zoals gezegd, worden de tarieven bepaald door de rijksministerraad. Ik zal de Kamer natuurlijk informeren zodra dat
is gebeurd. De gedachte om de tarieven uitsluitend op basis
van een maximum vast te stellen en niet op basis van een
gemiddelde, is erin gelegen dat er nu eenmaal productiekostenverschillen bestaan tussen gemeenten. Een heel
kleine gemeente met maar 1.000 inwoners moet er namelijk
ook de apparatuur voor hebben of moet het anders organiseren en die ondervindt dan schaalnadelen. Dus als je een
gemiddeld kostenniveau zou kiezen, zou dat voor sommige
gemeenten betekenen dat ze niet uit kunnen komen met
die leges terwijl andere gemeenten er dan winst op zouden
maken, hetgeen ook weer niet de bedoeling is. Dus vandaar
dat de gedachte tot dusverre altijd is geweest om uit te
gaan van een maximum. Overigens, als de Kamer hier nader
op in wil gaan, zouden we bij de begrotingsbehandeling
wellicht nog nader van gedachten kunnen wisselen over
de systematiek.
De voorzitter:
Mijnheer Van Raak, u wilt het liever nu doen.
De heer Van Raak (SP):
Ja, want zo veel minuten krijg ik dan niet. De minister zegt
dat er verschillen in kosten zijn en dat die technisch van
aard zijn, maar ik geloof dat eigenlijk niet zo, want die kos-

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

tenverschillen zijn nogal groot. En zo groot kunnen die
technische verschillen niet zijn. Ik heb veel meer het idee
dat het paspoort in gemeenten die rijk zijn vaak goedkoper
is dan in gemeenten die wat minder geld hebben of die
besluiten de leges op andere zaken te verlagen en daarom
het tarief voor het paspoort te verhogen. Dus het is veel
meer een politiek besluit. De vraag is dan of we willen dat
er lokale politiek gevoerd wordt met de prijs van een paspoort of niet. Dat is eigenlijk de vraag die voorligt.
Minister Plasterk:
Ik denk dat er twee vragen reëel zijn. De ene is of er ruimte
moet zijn voor bijvoorbeeld gemeenten van dezelfde
omvang om niettemin verschillende leges te heffen. Dan
kun je ook zeggen dat het de autonomie is van het democratisch gelegitimeerde gemeentebestuur om daarin een
keuze te maken. Iets anders is de vraag of de productiekosten in alle gemeenten dezelfde zijn. Daarop heb ik zo-even
gezegd dat er wel een schaalvoordeel is voor gemeenten
die voortdurend paspoorten produceren. Vandaar dat ik de
systematiek om het aan een maximum te binden om uitwassen te voorkomen, eigenlijk wel een verstandige vind. Onder
dat maximum is het aan de beleidsvrijheid van de
gemeenten, waarbij ik niet kan uitsluiten dat ook andere
dan productietechnische redenen een rol kunnen spelen
bij de prijsstelling. Maar dan zit er een gemeenteraad met
diverse politieke gezindten die er vervolgens opvattingen
over kan hebben.
De heer Van Raak (SP):
Ik ben erg voor lokale beleidsvrijheid — daarvoor hebben
we een gemeenteraad en een gemeentebestuur - maar dit
gaat om landelijk beleid, om uitvoering van iets wat we
landelijk regelen. Je hebt niet een paspoort nodig om van
Hilvarenbeek naar Tilburg of andersom te gaan. Dus het is
een landelijk iets. Dan is het toch ook heel erg logisch om
daar een landelijk tarief voor vast te stellen?
Minister Plasterk:
Ik aarzel even, omdat ik zoek naar andere voorbeelden van
zaken die landelijk geregeld zijn maar waarvoor wel lokale
tariefstelling aan de orde is. Maar goed, even los van het
voorbeeld, het enkele feit dat we landelijk het nut van het
paspoort vaststellen, zegt nog niet per definitie dat er lokaal
geen tariefverschillen zouden mogen zijn. Ik vind het wel
verstandig om het tarief aan een maximum te binden en
dat doen we ook.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Wij hebben vaak gesprekken met deze minister over
schaalgrootte, maar in dit geval is toch wel opvallend dat
een stad als Den Haag waar erg veel paspoorten worden
uitgegeven, ook gelet op de bijzondere status van Den Haag,
het tarief van €50,35 hanteert, precies datgene wat maximaal is toegestaan. Wil de minister als hij de Kamer informeert, nader aangeven waar die verschillen dan precies in
zitten en wat nu maakt dat de ene gemeente meer vraagt
dan de andere gemeente? Want schaalgrootte is mijns
inziens niet het sterkste argument.

18 september 2013
TK 2

2-4-13

Minister Plasterk:
Ik denk dat de intentie van de wetgever was om het slechts
te regelen door een plafond opdat men lokaal rekening kan
houden met wat het ter plekke kost om die paspoorten te
maken. Ik heb zo-even overigens al gezegd dat daar waar
de enige beperking bestaat uit dat plafond, men lokaal ook
andere overwegingen kan hebben. Ik ben het met mevrouw
Van Toorenburg eens dat het in de gemeente Den Haag
onmogelijk een schaalnadeel kan zijn dat ertoe leidt dat de
paspoorten in Den Haag duurder zijn dan in een andere
gemeente van vergelijkbare omvang. Dan heeft men er
kennelijk andere overwegingen bij. In dit geval zou de
Haagse gemeenteraad het college kunnen vragen of daar
goede redenen voor zijn.
De heer Schouw heeft gevraagd of de fabrikant van apparatuur van vingerafdrukken daarmee kan experimenteren.
Nee, dat kan niet. De fabrikant die de reisdocumenten personaliseert, mag de vingerafdrukken uitsluitend voor dat
doel gebruiken. De fabrikant die de centrale administratie
onderhoudt, doet dat onder toezicht van de gemeente en
de andere uitgevende instanties. Ik kan de heer Schouw op
dit punt dus geruststellen.
Dat geldt ook voor het andere punt van de heer Schouw.
Hij vroeg of anderen dan de gemeenten en de uitgevende
instanties de beschikking hebben over die vingerafdrukken.
Het antwoord is: nee. Noch Justitie, noch de andere
opsporingsautoriteiten, zoals de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst, hebben daarover de beschikking. De
onderhouder van de decentrale administratie kan zijn werk
alleen doen onder toezicht van de medewerkers van de
gemeente en alleen in het geval er onderhoud aan de
administratie moet worden uitgevoerd. Volgens mij is het
dus helemaal dichtgeregeld.
De heer Schouw (D66):
Dat is heel geruststellend. Ik dank de minister daarvoor.
Wat mij betreft blijft er nog één veiligheidskwestie over.
Volgens mij is Morpho actief in de hele paspoortenbusiness.
Dat bedrijf staat met een been en misschien wel met twee
benen in Amerika. Daar bestaat de Patriot Act en kun je via
allerlei lijnen gegevens opvragen. Dat risico lopen wij ook
hier in Nederland. Ik nodig de minister uit om de risico's
voor de privacy, als die er zijn, hier te benoemen.
Minister Plasterk:
Over Morpho hebben wij bij eerdere gelegenheden, zowel
via schriftelijke als mondelinge vragen, al eens van
gedachten gewisseld. Wij hebben dat contractueel beperkt
en vastgelegd met de leverancier. Verder kan ik niet op dit
punt ingaan.
De heer Schouw constateert terecht een ogenschijnlijke
discrepantie tussen wat ik zei en wat de staatssecretaris
van Justitie zei. Ik heb gezegd dat er in Europa geen enkele
herkenning is van de neiging om tegemoet te komen aan
het bezwaar van gewetensbezwaarden die weigeren vingerafdrukken af te staan. Men ervaart het dus niet als probleem
en is niet geneigd daar een politieke discussie aan te wijden.
Dat wil natuurlijk niet zeggen dat vingerafdrukken in het
paspoort op dit moment geen nut hebben. De staatssecretaris, die daar veel meer verstand van heeft dan ik, heeft
daar zojuist een beeldend voorbeeld van gegeven. Ik heb

Tweede Kamer

Wijziging Paspoortwet

mij er slechts toe beperkt om, op verzoek van de Tweede
Kamer, in Europa te informeren of men die aarzeling herkende. Het antwoord daarop was ontkennend.
Mevrouw Van Toorenburg vroeg of ik gemeenten wil
informeren over de vermissingsleges. Eigenlijk zouden de
gemeenten dat moeten weten, maar ik zeg toe dat ik het
hun bij de eerstvolgende gelegenheid nog eens nadrukkelijk
onder de aandacht zal brengen. Dat zeg ik toe.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Even concreet: straks mag het niet meer, maar wij zouden
graag willen dat de gemeentes morgen horen dat het nu
moet stoppen. Er is hiervoor al eerder een signaal afgegeven, maar gemeentes gaan er gewoon mee door.
Minister Plasterk:
Zullen wij dan niet wachten tot de nieuwe MAG? Dat is op
zeer korte termijn het geval en dan is dat ook helder.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik kan mij voorstellen dat de minister in aanloop naar de
begrotingsbehandeling ook contact heeft met de VNG. Kan
hij niet gewoon het scherpe signaal geven dat wij duidelijk
hebben afgesproken dat wij dit niet meer willen en dat zij
ermee moeten stoppen? Ik zie het nu ook bij Den Haag:
boete bij vermissing en diefstal €36,50. Dan denk ik: kom,
kom, kom.
Minister Plasterk:
Dat zeg ik toe. Mijn aarzeling was erin gelegen dat ik niet
weer 408 gemeentes wilde aanschrijven, maar ik kan het
de VNG nog eens onder de aandacht brengen. Binnenkort
staat het in het Staatsblad en dan weten natuurlijk ook alle
gemeenten dat het vanaf dat moment niet meer mag. Ten
slotte wil ik, bij het nader naspeuren van de Europese regels
in antwoord op de vraag van de heer Schouw, mijn positie
nog iets versterken door erop te wijzen dat voorafgaand
aan het artikel waarin sprake is van een tijdelijke onmogelijkheid staat: "personen bij wie het nemen van een vingerafdruk fysiek onmogelijk is". Daar staat dit dus ook echt
expliciet. Ik denk dan ook dat wij de rest echt wel zo kunnen
duiden dat het voor de hand ligt. Ik hoop de heer Schouw
daarmee te hebben overtuigd.
Ik meen dat ik alle punten daarmee heb besproken.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Dank u wel. De staatssecretaris heeft geen vraag meer te
beantwoorden. Daarmee is een einde gekomen aan de
tweede termijn van de zijde van de regering. Vooralsnog
is dit ook het einde van de beraadslaging. Stemming over
de wet en het ingediende amendement vindt volgende week
dinsdag plaats. Het kabinet heeft toegezegd nog met een
brief te komen. Die is uiterlijk maandag in het bezit van de
Kamer.
De vergadering wordt van 17.05 uur tot 17.30 uur geschorst.

18 september 2013
TK 2

2-4-14