Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 738

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 december 2020
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, over de verbreding van de
energiebesparingsplicht met CO2-reductie, zoals in het Klimaatakkoord is
afgesproken. De doelen van het Klimaatakkoord zijn geformuleerd als
CO2-reductiedoelen. Energiebesparing is een belangrijk middel om die
doelen te behalen. Om die reden wordt de huidige energiebesparingsplicht gecontinueerd en aangevuld met de verplichting voor bedrijven om
ook andere CO2-reducerende maatregelen te nemen waarvan de
terugverdientijd binnen de vijf jaar valt. De verbrede energiebesparingsplicht bepaalt hiermee welke CO2-reducerende maatregelen bedrijven en
instellingen minimaal moeten nemen.
Over de verbreding van de energiebesparingsplicht met CO2-reductie is
de afgelopen periode uitgebreid overlegd met het bedrijfsleven en de
bevoegde gezagen1. De conclusie op basis van dit overleg is dat het
huidige systeem van de energiebesparingsplicht over het algemeen goed
werkt en dat we dit willen behouden. De uitgangspunten van de energiebesparingsplicht blijven ongewijzigd: de terugverdientijd en de bijbehorende berekeningsmethode, de Erkende Maatregelenlijsten, de informatieplicht en de ondergrens van de doelgroep. Wel zijn er mogelijkheden tot
verbetering, waaronder de verbreding met CO2, en zijn er enkele
wijzigingen nodig als gevolg van de inpassing in het stelsel van de
Omgevingswet. De voorgestelde wijzigingen zorgen voor een toekomstbestendige besparingsplicht in relatie tot de CO2-reductiedoelstellingen,
meer energiebesparing, een betere uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
en minder administratieve lasten voor bedrijven. Ik ben voornemens om
de verbrede energiebesparingsplicht uiterlijk 1 januari 2023 in werking te
laten treden en zal te zijner tijd de benodigde regelgeving aan uw Kamer
aanbieden.
1

kst-30196-738
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Gemeenten en provincies via de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal
Overleg en enkele Omgevingsdiensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

1

Hieronder licht ik eerst kort de energiebesparingsplicht toe zoals deze nu
geldt. Vervolgens geef ik aan op welke wijze de besparingsplicht wordt
verbreed en verbeterd. Hierbij besteed ik specifiek aandacht aan de
uitvoering en handhaafbaarheid, de administratieve lasten, de
Omgevingswet en de relatie met ander beleid. Daarna ga ik in op de motie
van het lid Van der Lee2 (onderzoeken naar het opleggen van energiebesparingsverplichtingen aan ETS-bedrijven) en de motie van de leden Van
der Lee en Sienot3(welke maatregelen met een terugverdientijd van zeven
in plaats van vijf jaar onder de plicht zouden vallen). Ik sluit af met
conclusies en het vervolgproces.
Huidige energiebesparingsplicht
Volgens de Klimaat- en Energieverkenning 20204 bedraagt het besparingseffect van de energiebesparingsplicht bijna 7 petajoule energie in 2020 en
circa 22 petajoule energie in 2030 (17–24 petajoule). In deze prognose zijn
de voorgenomen wijzigingen nog niet meegenomen. De energiebesparingsplicht5 verplicht bedrijven en instellingen (hierna: bedrijven) om alle
energiebesparende maatregelen voor gebouwen en processen te nemen
die zichzelf in vijf jaar of minder terugverdienen. Bedrijven hebben een
energiebesparingsplicht wanneer ze een energieverbruik hebben vanaf
50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas(equivalent) per jaar.
Bedrijven zijn uitgezonderd als zij een milieuvergunning hebben,
deelnemen aan het Europese emissiehandelsysteem (ETS-bedrijven) of
meedoen aan het CO2-vereveningssysteem van de glastuinbouw. De
doelgroep betreft ongeveer 90.000 bedrijfsvestigingen. De energiebesparingsplicht gaat om maatregelen die het eigen verbruik van gas, elektriciteit en warmte verminderen. Aanpassingen op het gebied van mobiliteit,
de keten en eigen opwek of inkoop van duurzame energie worden in de
energiebesparingsplicht niet meegenomen als energiebesparende
maatregelen, omdat dit geen efficiëntieverbetering binnen het bedrijf
betreft.
Om de uitvoerbaarheid en de naleving van de energiebesparingsplicht te
verbeteren zijn er Erkende Maatregelenlijsten6 voor de meeste bedrijfstakken opgesteld en is in 2019 de informatieplicht energiebesparing7
ingevoerd. Met de informatieplicht is het voor bedrijven duidelijker
geworden welke maatregelen zij moeten treffen en is voor het bevoegd
gezag informatiegestuurd toezicht mogelijk. Op de Erkende Maatregelenlijsten staan de technische maatregelen per bedrijfstak waarmee de
meeste bedrijven kunnen voldoen aan de energiebesparingsplicht.
Wanneer een bedrijf alle toepasselijke8 maatregelen van de relevante
Erkende Maatregelenlijsten neemt en daarover rapporteert door middel
van de informatieplicht, voldoet het bedrijf aan de energiebesparings- en
informatieplicht.

2

Kamerstuk 32 813, nr. 575.
Kamerstuk 35 300 XIII, nr. 36.
4
Kamerstuk 32 813, nr. 609.
5
opgenomen in artikel 2.15 van het Activiteitenbesluit milieubeheer.
6
bijlage 10 bij de Activiteitenregeling, Kamerstuk 30 196 nr. 253.
7
Stb. 2019, nr. 167.
8
Een erkende maatregel is toepasselijk als voldaan is aan de technische en/of economische
randvoorwaarden die in de maatregel zijn vastgelegd. De maatregel hoeft bijvoorbeeld niet te
worden genomen wanneer deze tegenstrijdig is met andere regels (veiligheid, monumentenvergunning), technisch niet mogelijk is of de installatie een beperkt aantal draai- of branduren
heeft waardoor de meerinvestering boven de 5 jaar terugverdientijd komt.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

2

Wanneer er geen Erkende Maatregelenlijst beschikbaar is of een bedrijf
ervoor kiest om de lijst niet te gebruiken9, moet het bedrijf zelf alle
toepasselijke maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder
voor zijn bedrijf bepalen. Bij bedrijven met een energieverbruik vanaf
200.000 kWh of 75.000 m3aardgas(equivalent) per jaar kan het bevoegd
gezag hiervoor een energiebesparingsonderzoek eisen, mits daar
aanleiding toe bestaat.
Verbreden besparingsplicht met CO2-reductie
De energiebesparingsplicht wordt verbreed met de verplichting om
– naast energiebesparende maatregelen – ook andere CO2-reducerende
maatregelen te nemen waarvan de terugverdientijd binnen de vijf jaar
valt. Hierbij wordt – net als bij andere erkende maatregelen – rekening
gehouden met een aantal randvoorwaarden, zoals de potentie voor
CO2-reductie, de technische en economische randvoorwaarden en andere
regelgeving (bijvoorbeeld veiligheid).
Daarnaast worden zonnepanelen alleen op daken en op ongebruikte
oppervlakken in de gebouwde omgeving verplicht gesteld. Dit is in
overeenstemming met de uitgangspunten van de Zonneladder 201910 en
voorkomt concurrentie met grond bestemd voor de natuur en landbouwgrond. In de berekening van de terugverdientijd wordt eigen
hernieuwbare opwek opgenomen als de vermeden kosten voor inkoop
van gas, warmte of elektriciteit (tot maximaal het eigen verbruik11). De
inkomsten van het terug leveren van overschotten worden niet
meegerekend12.
Maatregelen worden alleen verplicht gesteld als deze daadwerkelijk CO2
reduceren. Bij de overstap op bijvoorbeeld elektriciteit speelt mee in
hoeverre de elektriciteit duurzaam wordt opgewekt (op landelijk niveau).
Indien het fossiele deel in de energiemix groot is, zal de CO2-uitstoot als
gevolg van elektrificatie toenemen. Wanneer er twijfel bestaat of een
bepaalde maatregel CO2 reduceert, zal dit worden gecontroleerd voordat
deze verplicht wordt.
Verbeteren van de besparingsplicht
Met enkele aanvullingen op de energiebesparingsplicht kan er meer
energiebesparing worden gerealiseerd. Ten eerste wordt de verplichting
tot het doen van doelmatig beheer en onderhoud, ofwel
DBO-maatregelen, duidelijker opgenomen in de energiebesparingsplicht.
Technische maatregelen13 behalen namelijk hun besparingspotentieel
vaak alleen met de juiste instellingen en het juiste onderhoud. Vaak gaan
bedrijven ervan uit dat instellingen goed zijn na installatie en hebben ze
niet de nodige aandacht voor het beheer en het onderhoud gedurende de
gebruiksfase. Hierdoor blijft veel besparingspotentieel onbenut. De
verduidelijking van de verplichting tot het nemen van DBO-maatregelen

9

d.w.z. niet alle toepasselijke maatregelen dan wel gelijkwaardige alternatieven per maatregel
van de Erkende Maatregelenlijst neemt. Een gelijkwaardig alternatief heeft hetzelfde doel en
minimaal dezelfde energiebesparing.
10
Beantwoording moties Dik Faber over een zonneladder als nationaal afwegingskader bij
inpassing van zonne-energie, dd. 23 augustus 2019. Kamerstukken 2018–2019, 34 682 en
32 813, nr. 29.
11
Energiewetgeving sluit uit dat een ondernemer verplicht wordt per saldo energieleverancier te
worden.
12
Dat zou de berekening minder betrouwbaar en uiterst complex zou maken. Dan zou namelijk
met een schatting van de verbruiksmomenten moeten worden gerekend.
13
Zoals apparaten, energiemanagementsysteem en isolatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

3

verbetert de handhaafbaarheid van deze maatregelen en leidt tot meer
energiebesparing.
Ten tweede wordt de energiebesparingsplicht direct opgelegd aan ca.
14.000 milieuvergunningplichtige bedrijven. Hiermee hoeft energiebesparing niet meer in de bedrijfsspecifieke milieuvergunning te worden
geregeld. Gebleken is dat in veel milieuvergunningen namelijk geen
regels zijn opgenomen over energiebesparing. Veel bedrijven met een
vergunning worden hierdoor niet verplicht om energie te besparen. Dit
leidt tot een drietal knelpunten: het zorgt voor ongelijkheid tussen
bedrijven met een vergelijkbaar energieverbruik die wel onder de
besparingsplicht vallen14, het laat energiebesparingspotentieel onbenut
en er zouden – vanwege invoering van de systematiek van de
Omgevingswet – in bepaalde gevallen op één locatie meerdere regels
kunnen gelden over energiebesparing. Om deze knelpunten weg te
nemen worden vergunningplichtige bedrijven onder de verbrede
energiebesparingsplicht gebracht. Wanneer er op het moment van
inwerkingtreding van de verbrede energiebesparingsplicht in de
vergunning al eisen zijn opgenomen voor energiebesparing, energieprestatie of CO2-reductie, blijven die voorlopig gelden. Dit zal door middel van
overgangsrecht worden geregeld. Daarnaast zijn complexe milieuvergunningplichtige bedrijven 15 uitgezonderd. Deze bedrijven hebben vanwege
de milieurisico’s en de complexiteit van de processen één vergunning
waarin in principe alle regels moeten worden opgenomen. De
één-document-gedachte (uit het stelsel van de Omgevingswet) voor deze
bedrijven rechtvaardigt dat energiebesparing in de vergunning van
complexe bedrijven wordt geregeld. Dit vergt wel inspanning van de
vergunningverlener.
Beperken van uitvoerings-, handhavings- en administratieve
lasten
Er wordt nu soms (deels) dubbel werk gedaan door bedrijven die ook aan
de EED Energie-audit16 moeten voldoen of door bedrijven die met
keurmerken of certificeringen werken. Met enkele voorgenomen wijzigingen zal dit in de toekomst worden voorkomen. Zo maken we het
mogelijk om met keurmerken invulling te geven aan de informatieplicht
en/of het verbrede energiebesparingsonderzoek. Er worden daartoe
criteria opgesteld waar dergelijke keurmerken aan moeten voldoen om
aangewezen te kunnen worden. Bedrijven die met eigen hernieuwbare
opwek volledig zelfvoorzienend zijn, d.w.z. helemaal geen energie van een
net afnemen, worden uitgezonderd van de verbrede energiebesparingsplicht.
Energiebesparingsonderzoek
Voor specifieke of unieke processen is de systematiek van de Erkende
Maatregelenlijsten niet geschikt. Bedrijven brengen hiervoor de te nemen
maatregelen zelf in kaart. Het bevoegd gezag kan hiervoor een energiebesparingsonderzoek eisen van bedrijven met een energieverbruik van meer
14

De milieuvergunningplicht hangt nl. niet af van het energieverbruik, maar bijvoorbeeld van het
werken met gevaarlijke stoffen.
15
Gedefinieerd in afdeling 3.3 van het Bal in de Omgevingswet, o.a. Seveso-inrichtingen,
grootschalige energieopwekking, raffinaderij, verbranden van afvalstoffen in IPPC-installaties,
complexe minerale industrie, papierindustrie, houtindustrie en textielindustrie en grootschalige mestverwerking.
16
Bedrijven met meer dan 250 werknemers of een jaaromzet van meer dan € 50 miljoen én een
jaarlijks balanstotaal van meer dan € 43 miljoenen zijn vanuit de Europese Energy Efficiency
Directive (EED) verplicht om alle mogelijke energiebesparingsmaatregelen te onderzoeken (de
Energie-audit). Dit overlapt deels met de vereisten aan een CO2-reductieonderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

4

dan 200.000 kWh elektriciteit of 75.000 m3 aardgas(equivalent), mits
daartoe aanleiding bestaat. Dit energiebesparingsonderzoek geldt op
grond van de huidige regelgeving voor de gehele inrichting, dus voor alle
processen en gebouwen. Om de lasten voor bedrijven te beperken, wordt
in de nieuwe regelgeving het (verbrede) energiebesparingsonderzoek
beperkt tot de processen en gebouwen waarvoor geen gebruik wordt
gemaakt van de Erkende Maatregelenlijsten. Omdat energiebesparende
maatregelen bij gebouwen goed vergelijkbaar zijn en er voor gebouwen
altijd een (uitputtende) Erkende Maatregelenlijst is, wordt nader bekeken
of het nodig is dat het bevoegd gezag een verbreed energiebesparingsonderzoek kan eisen voor gebouwen.
Ook voor de processen van bedrijven met een groot energieverbruik zijn
de Erkende Maatregelenlijsten minder geschikt. Wanneer een bedrijf met
een groot energieverbruik een vergunningplicht heeft, wordt daarom nu
vaak een energiebesparingsonderzoek verplicht in de vergunning. Na de
wijziging vallen vergunningplichtige bedrijven direct onder de verbrede
energiebesparingsplicht. Daardoor vallen er meer bedrijven met een groot
energieverbruik direct onder de energiebesparingsplicht. Deze zouden
geen energiebesparingsonderzoek hoeven doen, terwijl dat wel de
aangewezen manier is om de maatregelen te bepalen. Daarom zal het
verbrede energiebesparingsonderzoek worden verplicht voor de
processen van bedrijven met een jaarlijks energieverbruik vanaf
10 miljoen kWh of 170.000 m3 aardgas(equivalent). Tot slot is het op dit
moment onvoldoende duidelijk waaraan een energiebesparingsonderzoek
moet voldoen. Daarom komt er een lijst met minimumeisen voor het
verbrede energiebesparingsonderzoek voor bedrijven en bevoegd gezag.
Daarbij wordt bezien of bedrijven met één onderzoek invulling kunnen
geven aan het verbrede energiebesparingsonderzoek en de verplichtingen
van de EED Energie-audit17.
Administratieve lasten en handhaafbaarheid
Voor de bedrijven die onder de huidige energiebesparingsplicht vallen,
blijven de lasten in principe gelijk of verminderen zij (wanneer bedrijven
met een keurmerk of certificering invulling geven aan de informatieplicht
of een verbreed energiebesparingsonderzoek en wanneer zij met één
onderzoek invulling kunnen geven aan de Energie-audit van de EED en het
verbrede energiebesparingsonderzoek). Er zijn wel meer lasten voor
vergunningplichtige bedrijven wanneer energiebesparing nu (nog) niet is
opgenomen in de vergunning. De handhaafbaarheid wordt verbeterd met
meer duidelijkheid over de verplichting voor doelmatig beheer en
onderhoud, het gebruik van keurmerken, de minimumeisen voor het
energiebesparingsonderzoek en de verplichting hiervan voor de grote
energieverbruikers.
Daarnaast wordt tijd en geld bespaard bij vergunningverleners door het
direct laten gelden van de energiebesparingsplicht voor de vergunningplichtige bedrijven.
Inpassing in de Omgevingswet en relatie met ander beleid
De energiebesparingsplicht wordt opgenomen in het stelsel van de
Omgevingswet. De systematiek van de Omgevingswet is anders dan die
van de Wet milieubeheer, waar de energiebesparingsplicht momenteel uit
17

Bedrijven met meer dan 250 werknemers of een jaaromzet van meer dan € 50 miljoen én een
jaarlijks balanstotaal van meer dan € 43 miljoenen zijn vanuit de Europese Energy Efficiency
Directive (EED) verplicht om alle mogelijke energiebesparingsmaatregelen te onderzoeken (de
Energie-audit). Dit overlapt deels met de vereisten aan een CO2-reductieonderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

5

voortkomt. Om goed aan te sluiten bij deze systematiek, worden enkele
wijzigingen doorgevoerd. Bij de eerstvolgende actualisatie van de Erkende
Maatregelenlijsten, voor volgende ronde van de informatieplicht in 2023,
worden de lijsten ingepast in de systematiek van de Omgevingswet en
worden ze nog duidelijker en eenvoudiger toepasbaar gemaakt voor
bedrijven en bevoegd gezag. In het stelsel van de Omgevingswet wordt
een knip gemaakt tussen het energieverbruik van gebouwen en milieubelastende activiteiten (voorheen processen) op een locatie. Het begrip
«inrichting» vervalt hiermee. Een «milieubelastende activiteit» is een
specifieke kernactiviteit inclusief de activiteiten die de kernactiviteit
functioneel ondersteunen op dezelfde locatie (hierna: activiteiten).
Daarnaast regelt de Omgevingswet dat de bevoegdheid tot onder andere
het stellen van milieuregels voor activiteiten, waaronder energiebesparing, voor onder meer detailhandel, horeca en kantoren18 verschuift
van het Rijk naar de gemeenten19. Het gaat hierbij naar schatting om
50.000 bedrijven waarvoor de regels over het energieverbruik van
activiteiten (niet van gebouwen) onder decentrale regelgeving zullen gaan
vallen. Dit zou betekenen dat elke gemeente andere regels kan stellen
voor bijvoorbeeld de afdekking van koelmeubels. Er zijn verschillende
mogelijkheden om – binnen de systematiek van de Omgevingswet – de
energiebesparingsplicht en bijbehorende informatieplicht toch te laten
gelden voor activiteiten van deze sectoren. Er wordt momenteel onderzocht welke manier hiervoor het meest passend is. Dit om te voorkomen
dat bedrijven verschillende energiebesparingsregels krijgen voor hun
gebouwen en activiteiten en dat zij in verschillende gemeenten te maken
kunnen krijgen met verschillende regels voor dezelfde activiteiten.
Voor de bouwregelgeving op het gebied van energie20 is onderzocht of en
hoe dubbelingen en tegenstrijdigheden met de energiebesparingsplicht
kunnen worden voorkomen. Op het niveau van de regelgeving zelf is er
weinig ruimte voor aanpassing, vanwege de verschillende doelen en
doelgroepen van de (deels Europese) regels. Wel zal er rekening worden
gehouden met bouwregelgeving bij de actualisatie van de Erkende
Maatregelenlijsten.
Deze actualisatie loopt gelijk op met de harmonisatie van bouwregelgeving op het gebied van energie die is afgesproken in het Klimaatakkoord (zie ook de bijlage bij de brief van 28 september jl. over Ontwikkelingen verduurzaming bestaande utiliteitsbouw21). Belangrijkste doel van
de harmonisatie is het vereenvoudigen en stroomlijnen van het wettelijk
kader voor bestaande utiliteitsbouw. Bij deze harmonisatie zal onder meer
worden gekeken naar de uitzonderingen op de gebouwgebonden Erkende
Maatregelenlijsten en naar de positie van grote vastgoedeigenaren
(introductie portefeuilleaanpak).

18

En ook onderwijsinstellingen, sport en recreatie, culturele instellingen, (welzijns)zorg en
dierenpensions, -asielen en -klinieken.
19
Voor deze sectoren zorgt de rijksoverheid wel voor een pakket regels dat automatisch
onderdeel uitmaakt van het omgevingsplan of de waterschapsverordening, genaamd de
bruidsschat, zodat bij inwerkingtreding van het stelsel van de Omgevingswet geen lacune
ontstaat. Deze bruidsschat kan door de gemeenten of de waterschappen vervolgens worden
aangepast.
20
Bijvoorbeeld de ontwikkeling van de wijkgerichte aanpak (de transitie naar aardgasvrije
wijken) en een maatwerkmogelijkheid voor bevoegd gezag om het duurzaam gebruik van
daken te verplichten. Daarnaast bevat de bouwregelgeving al verplichtingen voor
DBO-maatregelen en deels voor eigen hernieuwbare opwek.
21
Kamerstuk 30 196, nr. 716.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

6

Momenteel wordt gesproken met het bedrijfsleven over een mogelijk
vervolg op, en uitbreiding van, de bestaande energieconvenanten22. Dit
gebeurt in samenhang met de voorgenomen verbeteringen van de
energiebesparingsplicht, omdat een bedrijf door deelname aan een
convenant mogelijk invulling kan geven aan de informatieplicht.
Daarnaast is recent een marktconsultatie uitgevoerd over de stimulering
van industriële procesefficiëntie, waarvan energie-efficiëntie een
belangrijk onderdeel is. Hieruit kwamen meerdere barrières naar voren
voor verdere toepassing van maatregelen (o.a. kennis, organisatie,
financiën, risico’s en externe factoren). Er wordt momenteel bekeken hoe
deze uiteenlopende barrières verminderd kunnen worden met behulp van
bestaand en eventueel nieuw instrumentarium, waaronder de convenanten. Hierover wordt uw Kamer apart geïnformeerd.
Motie van Van der Lee over ETS-bedrijven
Uw Kamer heeft gevraagd te onderzoeken wat het effect en de wenselijkheid is van het opleggen van de verbrede energiebesparingsplicht aan
ETS-bedrijven23. Voor het besparingspotentieel wordt door uw Kamer
verwezen naar recent onderzoek over mogelijke maatregelen in de
industrie24. Dit onderzoek gaat uit van enkele randvoorwaarden die anders
zijn dan bij de energiebesparingsplicht. Het is daardoor niet duidelijk
hoeveel van het genoemde potentieel via de energiebesparingsplicht
afdwingbaar zou zijn. Om beter zicht te krijgen op effect en wenselijkheid
van de besparingsplicht voor ETS-bedrijven zal ik het besparingspotentieel hiervan nader laten onderzoeken. Dat onderzoek omvat tevens de
vraag hoe de besparingsplicht zich verhoudt tot ander beleid, in het
bijzonder de werking van het ETS en de CO2-heffing. Investeringen in
verplichte energiebesparingsmaatregelen zouden namelijk ten koste
kunnen gaan van investeringen in andere, effectievere CO2-reducerende
maatregelen. Tot slot is het van belang de impact van de plicht op het
internationaal concurrentievermogen (het gelijke speelveld) van de
industrie mee te nemen en is de relatie met ander beleid belangrijk, zoals
de stimulering van industriële procesefficiëntie (zie vorige paragraaf).De
motie suggereert ook het uitbreiden van de Erkende Maatregelenlijsten
met universele maatregelen die binnen de industrie kunnen worden
genomen. Die uitbreiding maakt het afwegen van maatregelen en het
controleren door het bevoegde gezag eenvoudiger. Om die reden zal deze
worden meegenomen in de actualisatie van de Erkende Maatregelenlijsten.
Motie van Van der Lee en Sienot over terugverdientijd naar 7 jaar
Met de motie van de leden Van der Lee en Sienot25 verzoekt uw Kamer de
regering in beeld te brengen welke maatregelen onder de energiebesparingsplicht zouden vallen, als deze plicht zou uitgaan van een terugverdientijd van zeven jaar in plaats van vijf jaar. Vooralsnog kan binnen een
terugverdientijd van vijf jaar CO2-reductie voornamelijk worden bereikt
door het toepassen van energiebesparingsmaatregelen. Andere maatregelen, zoals de overstap op een andere energiebron (bijvoorbeeld
warmtepomp of elektrificatie) of eigen hernieuwbare opwek met
zonnepanelen hebben op dit moment een langere terugverdientijd. Dit
komt mede doordat eventuele subsidie niet verplicht kan worden
22

Ruim 1.000 bedrijven uit 40 sectoren werken aan energiebesparing en CO2-reductie t/m 2020.
Dit doen zij in het kader van het convenant Meerjarenafspraken energie-efficiëntie
(MJA3/MEE) en het Energieakkoord.
23
Kamerstuk 32 813, nr. 575.
24
Siemons, J. et al.: Project 6–25 Technology Validation, Royal HaskoningDHV, 1 Juli 2020.
25
Kamerstuk 35 500 XIII, nr. 36.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

7

meegerekend26. Met de tijd kan dat veranderen; met de beoogde
verbreding van de besparingsplicht wordt daarop geanticipeerd.
Eén van de redeneringen achter de motie, is de aanname dat met een
terugverdientijd van zeven jaar zonnepanelen onder de verbrede
energiebesparingsplicht zouden vallen. Zonnepanelen hebben echter
momenteel vaak ook een langere terugverdientijd dan zeven jaar.
Daarnaast zouden weinig andere maatregelen met een zeven jaar
terugverdientijd op de Erkende Maatregelenlijsten komen. Voorbeelden
van maatregelen die zouden worden opgenomen zijn een warmtepomp
bij gebouwen met een lage-temperatuur-verwarmingssysteem en
LED-verlichting ter vervanging van halogeen in alle gevallen (in plaats van
ter vervanging in bepaalde gevallen). De additionele gevallen leveren een
beperkt besparingspotentieel op ten opzichte van de huidige voorgeschreven maatregelen. Daarnaast zijn er enkele maatregelen die niet
verplicht worden, omdat deze ook al door bouwregelgeving worden
voorgeschreven (zoals bij vervanging of renovatie de isolatie van een plat
dak en HR++-glas dat aan een minimale isolatiewaarde moet voldoen) of
niet bij ander beleid passen (zie paragraaf over relatie met andere
regelgeving). Tot slot zijn er enkele specifieke maatregelen met een
terugverdientijd van zeven jaar of minder die maar voor een klein deel van
de bedrijven toepasbaar zijn. Deze zouden daarom niet op de Erkende
Maatregelenlijsten worden gezet27. Overigens worden dergelijke
investeringen wel gestimuleerd met diverse financiële instrumenten en
stimuleringsbeleid op nationaal en regionaal niveau.
Er zijn vele factoren van invloed op investeringsbeslissingen van een
bedrijf. Wanneer de terugverdientijd een doorslaggevende factor is, doen
bedrijven over het algemeen investeringen met een kortere terugverdientijd dan vijf jaar (meestal tot drie jaar). Het verplichten van energiebesparingsmaatregelen met een terugverdientijd van maximaal vijf jaar kan
dus ten koste gaan van andere investeringen met een kortere terugverdientijd. Daarmee grijpt de verplichting direct in de bedrijfsvoering.
Vanwege het belang van energiebesparing om CO2-reductie te realiseren,
vind ik dat goed te verdedigen bij investeringen met een terugverdientijd
van maximaal vijf jaar. Die balans raakt echter uit zicht indien investeringen met een terugverdientijd van zeven jaar verplicht zouden worden.
Uitvoering hiervan zou ook een extra last voor bedrijven en bevoegd
gezag betekenen, terwijl de additionele bijdrage van deze maatregelen
beperkt zou zijn.
Bovendien is er nog veel besparingspotentieel te realiseren binnen de
vijfjaar-verplichting. Daarom vind ik het beter om de aandacht te richten
op de winst die binnen de vijf jaar terugverdientijd is te realiseren met de
geplande verbeteringen.

26

Het is immers niet zeker of subsidie wordt toegekend, een subsidie kan wijzigen of stoppen en
er zijn administratieve lasten voor de aanvraag.
27
Met de Erkende Maatregelenlijsten is duidelijk met welke maatregelen bedrijven aan de plicht
kunnen voldoen. Dit verbetert de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Op de Erkende
Maatregelenlijsten staan daarom maatregelen die voor een groot deel van de bedrijven
kunnen worden toegepast. Anders worden de lijsten te lang en te complex.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

8

Conclusie en vervolgstappen
In het voorgaande heb ik uiteengezet op hoe de energiebesparingsplicht
gecontinueerd en verbeterd zal worden, inclusief de verbreding naar
(andere) CO2-reducerende maatregelen. Schematisch zullen de regels
over energiebesparing en/of CO2-reductie voor bedrijven als volgt worden
aangepast28:
Nu

Per 1-1-2023

Energieverbruik vanaf 50.000 kWh of
25.000 m3aardgas(equivalent)

Energiebesparingsplicht

Verbrede energiebesparingsplicht1

Vergunningplichtige bedrijven

In vergunning2

Verbrede energiebesparingsplicht

Complexe vergunningplichtige bedrijven

In vergunning2

In vergunning2

Glastuinbouw3

CO2 vereveningssysteem

CO2 vereveningssysteem

ETS-bedrijven

ETS

ETS en CO2-heffing4

CO2-heffingplichtige bedrijven (niet ETS)

In vergunning2

CO2-heffing4

Volledig zelfvoorzienende bedrijven

Energiebesparingsplicht

–

1

Voor detailhandel, horeca en kantoren, etc. zal dit binnen de Omgevingswet moeten ingepast.
Dit vergt inzet van de vergunningverlener.
Dit is ongewijzigd t.o.v. de huidige plicht.
4
Afhankelijk van onderzoek naar de effectiviteit van het opleggen van de (verbrede) energiebesparingsplicht.
2
3

Te zijner tijd ontvangt uw Kamer de resultaten van het nadere onderzoek
aangaande ETS-bedrijven (eerste kwartaal 2021), de benodigde regelgeving en informatie over de nadere uitwerking van de wijzigingen, zoals
de mogelijkheid om met één onderzoek invulling te geven aan het
energiebesparingsonderzoek en de EED Energie-audit en hoe de energiebesparingsplicht kan gelden voor de activiteiten van sectoren die onder
gemeentelijke regelgeving zullen vallen bij ingang van de Omgevingswet.
Met de voorgenomen wijzigingen wordt er naar mijn mening een
toekomstbestendige verbetering van de energiebesparingsplicht ingericht.
Het is belangrijk dat er – bij de nadere uitwerking van de wijzigingen –
aandacht blijft voor de uitvoerings- en administratieve lasten en de
handhaafbaarheid. Daarom zal ik samen met het bedrijfsleven en de
bevoegde gezagen verder werken aan de uitwerking van de wijzigingen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

28

Er gelden voor gebouwen enkele aanvullende uitzonderingsgronden op basis van
bouwregelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 738

9