Jaarverslag 2020
Militaire Luchtvaart
Autoriteit

Definitief | |

Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................. 4
1

managementsamenvatting .............................................................................................. 5

2

overlegstructuren ............................................................................................................ 7
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8

3

AFSTEMMING MET MINBUZA ................................................................................................. 7
EDA / MAWA ...................................................................................................................... 8
EDA / SES MILITARY ATM BOARD (ESMAB) ................................................................................. 8
NATO/ AVC & AWAG ............................................................................................................ 8
TYPE-GEBONDEN OVERLEGFORA ............................................................................................. 8

POLICY PAPERS .................................................................................................................. 10
REGELGEVING VOOR DE MILITAIRE LUCHTVAART ....................................................................... 10
ATM-BELEID ..................................................................................................................... 11

GOEDKEURINGEN MILITAIRE LUCHTVAARTORGANISATIES ............................................................ 12
ACCREDITATIES EXTERNE BEDRIJVEN ...................................................................................... 13
ERKENNINGEN .................................................................................................................. 13
CONTINUERINGSAUDITS MILITAIRE LUCHTVAARTORGANISATIES.................................................... 14
QUICK SCANS.................................................................................................................... 14
REGISTERACTIVITEITEN ....................................................................................................... 15
CERTIFICERINGSTRAJECTEN .................................................................................................. 16

“CONTRACT AIR” DIENSTEN ................................................................................................. 17
BESCHIKKINGEN EN ONTHEFFINGEN....................................................................................... 17
OCCURRENCE REPORTING ................................................................................................ 18

verbeterdoelstellingen ................................................................................................... 20
5.1
5.2

6

GEZAMENLIJKE FORA MET ILT ................................................................................................. 7

goedkeuringen en toezicht ............................................................................................. 12
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7
4.8
4.9
4.10

5

AIR TRAFFIC MANAGEMENT (ATM) .......................................................................................... 7

beleid en regelgeving ..................................................................................................... 10
3.1
3.2
3.3

4

SECTOROVERLEG MILITAIRE LUCHTVAART .................................................................................. 7

INTERNE VERBETERDOESTELLINGEN MLA ................................................................................ 20
VERBETERDOELSTELLINGEN MILITAIRE LUCHTVAARTSECTOR ........................................................ 21

conclusies en aanbevelingen .......................................................................................... 22
6.1
6.2

CONCLUSIES ..................................................................................................................... 22
AANBEVELINGEN ............................................................................................................... 23

bijlage 1: regelgeving in ontwikkeling ................................................................................... 24
bijlage 2: organisatiegoedkeuringen ..................................................................................... 25
bijlage 3: afgeronde accreditaties ......................................................................................... 26
bijlage 4: erkenningen van autoriteiten ................................................................................ 27
bijlage 5: uitgevoerde continuering audits ............................................................................ 28
bijlage 6: quick scans ............................................................................................................ 29
BIJLAGE 7: ATM WIJZIGINGEN ............................................................................................... 30
BIJLAGE 8: BELANGRIJKSTE LOPENDE CERTIFICERINGSTRAJECTEN ........................................ 31

3

Definitief | |

Voorwoord
Voor u ligt het jaarverslag van de Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA) over 2020. In
dit door COVID-19 gedomineerde jaar heeft de MLA zich onverminderd ingespannen
om een acceptabel niveau van de militaire luchtvaartveiligheid te realiseren. De
COVID-19 maatregelen hebben ook voor de MLA grote invloed gehad op de manier
van werken. Zo zijn na februari nog nauwelijks on-site audits uitgevoerd. De MLAmedewerkers hebben zoveel als mogelijk vanuit huis gewerkt. De bijzondere
omstandigheden hebben een positief effect gehad op de doorontwikkeling en het
uitbrengen van regelgeving. Echter de saamhorigheid en de interactie, die vaak
nodig is om discussies te slechten, hebben er merkbaar onder te lijden gehad.
Het jaar 2020 kende een aantal belangrijke gebeurtenissen voor de MLA. Zo reikte
de MLA het Military Air Operator Certificate (MAOC) aan het Defensie Helikopter
Commando (DHC) uit, publiceerde diverse luchtvaarteisen, verhoogde het
inhuurbudget structureel en optimaliseerde de interne bedrijfsvoering.
De vorig jaar ingezette trend naar een hoger niveau van kennis en ervaring binnen
de militaire luchtvaartsector heeft zich voorzichtig doorgezet. Dit is onder andere
zichtbaar in de verhoogde inspanningen van luchtvaartoperators om een MAOC te
verkrijgen.
De belangrijke luchtvaarteisen NLD-MAR1-21 en de NLD-SMAR-4 zijn nog niet
gepubliceerd. De grote invloed die beide eisen op de militaire luchtvaartsector
hebben vergen zorgvuldigheid en veel overleg, waardoor de doorlooptijd langer dan
gepland blijkt.
Nieuwe systemen zoals de A330 Multi Role Tanker Transport (MRTT), F-35 en het
onbemande luchtvaartuig X-300 vragen, zowel op het gebied van certificeringen als
op het gebied van organisatiegoedkeuringen, veel van de capaciteit van de MLA. Met
name de introductie van de MRTT trekt een enorme wissel op die capaciteit. De
bijkomende internationale dynamiek rondom de introductie van dit type vergt veel
van een relatief kleine organisatie als de MLA.
Binnen het domein van militaire luchthavens en luchtruim gaf de MLA invulling aan
haar regelgevende taak en het bijdragen aan (Europees) beleid op het gebied van
Air Traffic Management (ATM). Opmerkelijk was de toename van
handhavingsverzoeken in relatie tot geluidshinder in de buurt van militaire
luchthavens.
De ontwikkeling van de werklast in 2020 heeft de MLA voor grote uitdagingen
gesteld op het gebied van personele capaciteit. Afgelopen jaar is opnieuw duidelijk
geworden dat de organieke sterkte van de MLA te gering is om de militaire
luchtvaartsector afdoende ten dienste te kunnen staan. Desalniettemin is ook in
2020 met veel inzet succesvol invulling gegeven aan het motto van de MLA:
Mission first, Safety always.
Commodore J.P. Apon
Directeur Militaire Luchtvaart Autoriteit

1

(S)MAR – (Special) Military Aviation Requirement
4

Definitief | |

1

Managementsamenvatting

Algemeen
De MLA zorgt voor regelgeving voor en toezicht op het Nederlandse “Military Aviation System”
(MAS). Door middel van dit MAS handhaaft de MLA een minimaal veiligheidsniveau op het gebied
van operaties, luchtwaardigheid, luchthavens en luchtruim voor de militaire luchtvaartsector. De
MLA-formatie is met 41,5 VTE nog steeds ver onder de oorspronkelijke, op basis van een
werklastanalyse gedane, inschatting van 58 VTE, die nodig is voor het uitvoeren van de
opgedragen taken. Niet-organieke medewerkers, werkzaam op basis van langlopende
inhuurcontracten, vullen een deel van de onbalans in, maar op veel gebieden bleven
doorlooptijden langer dan gewenst.
Het afgelopen jaar heeft grotendeels in het teken gestaan van beperkende maatregelen door
COVID-19. Hierdoor is de bedrijfsvoering alleen in januari en februari normaal geweest. De
overige maanden stond de bedrijfsvoering in het teken van thuiswerken, on-desk audits,
videomeetings en een zeer beperkte hoeveelheid on-site audits.

Beleid en regelgeving
Op het gebied van luchtwaardigheid heeft de nadruk gelegen op de ontwikkeling van de NLDSMAR-42 en aan de omzetting van de EMAR-21 in een NLD-MAR-213.
Voor luchtruimzaken bleef de MLA, samen met onder andere het Commando Luchtstrijdkrachten
(CLSK) en de Inspectie Leefomgeving & Transport (ILT), intensief betrokken bij de projecten
1ATM, SES, FABEC en SESAR4.
Ondanks verhoogde inspanningen lukte het niet om de NLD-MAR-OPS5 te publiceren.
Voortschrijdend inzicht maakte duidelijk dat de overgang van verschillende OPS-publicaties naar
één overkoepelend document gebaseerd op EASA-regelgeving meer tijd vergt dan gepland.

Goedkeuringen en toezicht
Goedkeuringen van organisaties binnen het MAS. Het jaar 2020 stond grotendeels in het teken
van diverse goedkeuringstrajecten. De belangrijkste hiervan zijn trajecten die te maken hebben
met de introductie van nieuwe wapensystemen (A330 MRTT, F-35, X-300 en MQ-9). Op de
militaire luchthaven Leeuwarden en bij de Multinational MRTT Unit (MMU) op Eindhoven lopen in
totaal zes goedkeuringstrajecten die allemaal gestart zijn in 2020. Deze trajecten vergen veel
aandacht en begeleiding. Als gevolg van de evidente complexiteit van een volledige goedkeuring
en onder druk van operationele inzet verlopen deze trajecten minder snel dan gewenst. Positief
is dat het doorlopen van deze trajecten leidt tot een aantoonbaar toenemend
veiligheidsbewustzijn.

2

Special Military Aviation Regulation for Recognition and Accreditation
European Military Airworthiness Requirements (EMAR) for Certification /
Netherlands Military Aviation Regulation for Certification
4
Single European Sky (SES), Functional Air Block Europe Central (FABEC) en SES
ATM Research (SESAR) zijn initiatieven voor verbeterde civiele en militaire
luchtverkeersdienstverlening
5
Netherlands Military Aviation Regulations – Operations
3

5

Definitief | |

Ministeriële beschikkingen. Het jaar 2020 kende een nieuw hoogterecord met 245 afgegeven
beschikkingen. Naast jaarklaringen (39),vergunningen voor medegebruik (34) en tijdelijke
gebieden met beperkingen (59) gaf de MLA 113 ontheffingen af, waaronder veertien
ontheffingen in relatie tot COVID-19 beperkingen.

Accreditaties. In 2020 verleende de MLA 23 accreditaties aan externe organisaties (nieuw of
succesvol verlengd). Ondanks COVID-19 restricties is een aantal accreditatieverzoeken afgerond
met een on-site audit.

Erkenningen. Vanwege COVID-19 beperkingen konden noch de erkenning van de Franse
luchtwaardigheidsautoriteiten DSAE/DGA, noch die van de Italiaanse autoriteit DAAA worden
afgerond. Het is wel gelukt een certificaat voor gedeeltelijke vervolgerkenning uit te reiken aan
de Duitse luchtwaardigheidsautoriteit LufABw, gericht op samenwerking rondom de A330 MMF.

Contract Air diensten. Door het verschuiven van prioriteiten vanwege COVID-19 is geen
voortgang te melden op het dossier voor verbeterd toezicht op ingehuurde vliegende diensten.
De eerder gedane conclusies en aanbeveling blijven geldig. Dit betekent dat sommige
ingehuurde luchtvaartuigen blijven opereren door middel van een ontheffing op basis van een
Amerikaanse civiele registratie.

Realisatie interne verbeterdoelstellingen
Formatie-uitbreiding heeft in 2020 niet plaatsgevonden. De noodzaak daartoe is op meerdere
manieren aangetoond en blijft onverminderd hoog.
Het budget voor inhuur werd verhoogd. Daarmee is de fors toegenomen vraag naar externe
ondersteuning gerealiseerd, onder andere door een nieuw contract voor externe ondersteuning
af te sluiten. Deze verstevigde inhuur vereiste extra inwerkactiviteiten en begeleiding maar heeft
tot goede resultaten geleid op het gebied van interne bedrijfsvoering.
Alle audits en goedkeuringstrajecten tezamen leveren het beeld van een beperkte
doorontwikkeling van het kwaliteits- en veiligheidsmanagement van de sector. Op deze gebieden
is de sector nog steeds veelal reactief en lijkt er soms onvoldoende prioriteit aan deze gebieden
te worden gegeven. De grotere aandacht voor deze thema’s is desondanks hoopgevend.
Samenvattend blijven de traag verlopende goedkeuringstrajecten de grootste zorg over 2020, op
de voet gevolgd door zorgen over de MLA-formatie.

Aanbevelingen
Op basis van het voorgaande beveelt de MLA aan om:


goedkeuringstrajecten te voorzien van voldoende prioriteit en capaciteit;



toezicht op Contract Air diensten op niveau te brengen met een duurzame oplossing;



de MLA-formatie alsnog uit te breiden met zes VTE’n.

6

Definitief | |

2

Overlegstructuren

2.1

Sectoroverleg militaire luchtvaart
In 2020 vond het overleg op het hoogste niveau binnen de militaire luchtvaartsector
één keer plaats. Vertegenwoordigers van de Defensiestaf, Operationele Commando’s
(OPCO’s) en het managementteam van de MLA houden dit overleg normaal
gesproken twee keer per jaar. Vanwege COVID-19 restricties vond het sectoroverleg
pas plaats in oktober. Tijdens dit overleg is gesproken over aankomende regelgeving
voor de militaire luchtvaartsector, onder andere voor onbemande systemen.

2.2

Air Traffic Management (ATM)
In de gezamenlijke ATM-beleidseenheid werken de MLA namens het Ministerie van
Defensie (MinDef) en de Directie Luchtvaart van het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat (MinI&W) samen aan onder andere het vormgeven van 1ATM en de
luchtruimherziening. In 2020 is deze samenwerking geïntensiveerd.

2.3

Gezamenlijke fora met ILT
In 2020 is op de volgende gebieden samengewerkt met de Inspectie Leefomgeving
en Transport (ILT).







2.4

Kustwacht Nederland en Kustwacht Caribisch Gebied. ILT houdt toezicht op de
luchtwaardigheid van de luchtvaartuigen bij Kustwacht Nederland. Voor het
Caribisch gebied voert Transport Canada Civil Aviation (TCCA) het operationele
toezicht op de patrouillevliegtuigen van PAL Aviation Services uit, waarbij de
MLA de vrijheid heeft zelf audits uit te voeren of zich te laten informeren.
MLA en ILT hebben hun samenwerking voortgezet voor het toezicht op civiele
en militaire luchtverkeersdienstverleners als de National Supervisory Authority
(NSA). In 2020 hebben geen gezamenlijke audits plaatsgevonden.
MLA en ILT houden gezamenlijk toezicht op luchthaven-gerelateerde zaken van
Eindhoven Airport en Den Helder Airport.
Gezamenlijk overleg en toezicht in het kader van de Vakgroep Luchtruim Advies
(VLA).

Afstemming met MinBuZa
Met de afdeling Wereld Wijd Werken (3W) van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
(MinBuZa) was frequent afstemming over buitenlandse aanvragen voor het landen in
of het overvliegen van Nederland met staatsluchtvaartuigen of luchtvaartuigen voor
militaire doeleinden die gevaarlijke stoffen vervoerden.

7

Definitief | |

2.5

EDA / MAWA
Op het gebied van luchtwaardigheid werkt de MLA, onder leiding van het European
Defence Agency (EDA), met collega-autoriteiten onder andere aan de
instandhouding en doorontwikkeling van de zogenoemde European Military
Airworthiness Requirements (EMAR). Deze EMAR’s vormen de basis voor alle
MLA-regelgeving op het gebied van luchtwaardigheid. In 2020 heeft de nadruk
gelegen op de zogenoemde EMAD-R6.
Onder het Military Airworthiness Authorities (MAWA) forum ressorteren Advisory
Groups. De MLA nam in 2020 actief deel aan deze groepen. De meeste
vergaderingen verliepen via videoconferentie, waren beperkt tot de belangrijkste
onderwerpen en kenden daardoor relatief weinig voortgang.

2.6

EDA / SES Military ATM Board (ESMAB)
In de ESMAB werd meermaals gesproken over de toekomst van het Single European
Sky (SES) initiatief in relatie tot het voorstel van de Europese Commissie voor de
aanpassing van de verordening die de basis en het kader van het SES initiatief
omvat. Aan de hand van de projecten Military Air Transport Operations en RPAS7
Airspace integration is een start gemaakt met de introductie van de Total System
Approach to Military Aviation. Verder worden de mogelijkheden voor gezamenlijke
materieel- en R&D-projecten in de context van de Strategic Context cases
onderzocht. De MLA volgt deze ontwikkelingen actief met als doel eventuele kansen
te benutten en mogelijke negatieve effecten voor de militaire taakuitvoering tijdig te
onderkennen en waar mogelijk te mitigeren.

2.7

NATO/ AVC & AWAG
De Airworthiness Advisory Group (AWAG) valt onder het Aviation Committee (AVC).
In 2020 stonden de erkenningen van luchtwaardigheidsautoriteiten zowel in het AVC
als de AWAG hoog op de agenda. Met de erkenning van Duitsland in 2020 heeft
NATO sinds 2018 twaalf luchtwaardigheidsautoriteiten8 erkend. Voor 2021 is een
groot aantal erkenningen voorzien. De erkenningsrapporten geven de MLA
ondersteunende informatie voor het proces van het erkennen van andere militaire
luchtwaardigheidsautoriteiten.

2.8

Type-gebonden overlegfora
De hieronder genoemde overlegfora vergen relatief veel capaciteit van de MLA.
Daarnaast neemt de MLA deel aan diverse andere type-gebonden overlegfora,
echter in principe slechts als toehoorder zoals bijvoorbeeld een crisisoverleg dat de
Defensie Materieel Organisatie (DMO) kan initiëren naar aanleiding van bijvoorbeeld
incidenten of ongevallen.

6
7
8

European Military Airworthiness Document - Recognition
Remotely Piloted Aircraft Systems

BE, CA, FR, GE, HU, IT, NE, NO, SP, US (3)
8

Definitief | |

 NH90
De jaarlijkse continueringsaudit bij NH Industries (NHI), onder auspiciën van de
Joint Military Airworthiness Authorities (JMAAN) is goed verlopen en NHI Industries
heeft zijn approval behouden.

 F-35
De Joint Airworthiness Authorities Council (JAAC) is in 2020 via een videoconferentie
gehouden, echter dit verliep door technische beperkingen zeer moeizaam.
De Joint Airworthiness Advisory Group (JAAG) adviseert de JAAC. In de JAAG spitsen
de discussies zich toe op het toezicht op militaire eenheden en bedrijven en de
bijbehorende toegang tot hieruit voortkomende informatie bij het F-35 Joint Project
Office (JPO). Als compromis is toegang hiertoe zeker gesteld via de
vertegenwoordigers van de luchtwaardigheidsautoriteiten bij het JPO.

 A330 MRTT
Nederland registreert en certificeert de MRTT. Hierbij heeft de MLA een belangrijke
rol. De belangrijkste issues hierbij in 2020 waren de certificering van Aeromedical
Evacuation (AE) en de zogenoemde Air-to-Air Refuelling (AAR) clearances. Op beide
gebieden is in 2020 zeer intensief overleg geweest tussen onder andere de MLA, de
afdeling Luchtvaartsystemen (LVS) van de DMO, de Spaanse
luchtwaardigheidsautoriteit, de fabrikant en de Amerikaanse organisatie voor
zogenoemde tanker clearances (ARCA).
De overdracht van het eerste toestel vond plaats in mei 2020. Later in 2020 zijn nog
twee toestellen aan de MMU afgeleverd. Het laatst afgeleverde toestel bleek bij
aankomst in Nederland een aanzienlijke hoeveelheid kwalitatieve issues uit de
productie te hebben. De daarop ondernomen acties van onder andere de MLA
hebben ertoe geleid dat extra controles bij de fabricage zijn doorgevoerd. Als gevolg
hiervan is het afleverschema voor de resterende vliegtuigen vertraagd.

9

Definitief | |

3

Beleid en regelgeving
Inleiding
In onderstaande paragrafen volgt een terugkoppeling op de realisatie van diverse
regulerende documenten ten opzichte van het jaarplan voor 2019. Dit betreft
zogenoemde Policy Papers, Militaire Luchtvaarteisen en beleid op het gebied van Air
Traffic Management (ATM) in nationaal en internationaal verband.

3.1

Policy Papers
In 2020 zijn onderstaande Policy Papers gepubliceerd:



3.2

PP-MAA-NLD-20-003 (Flying Displays & Special Events), gepubliceerd op 4 augustus 2020
PP-MAA-NLD-20-005 (Unmanned Aerial Systems (UAS), gepubliceerd op 29 oktober 2020

Regelgeving voor de militaire luchtvaart
Zie bijlage 1 voor een overzicht van geplande uitgifte van MLA-regelgeving.

 NLD-MAR-ADR
De NLD-MAR-ADR is de opvolger van de MLE-MLH. Deze regelgeving voor Militaire
Luchthavens (Aerodromes) is sinds medio 2020 in voorbereiding en zal medio 2021
worden gepubliceerd.

 NLD-MAR-OPS en NLD-MAR-FCL
De huidige MAR-OPS (Operations) en FCL (Flight Crew Licensing) worden aangepast
aan de EASA-systematiek. De publicatie van de NLD-MAR-FCL vergt meer tijd dan
ingeschat en wordt nu in 2021 verwacht. Voor de NLD-MAR-OPS geldt bovendien dat
de externe behandeling door de militaire luchtvaartsector naar verwachting relatief
lang zal duren, waardoor publicatie mogelijk doorschuift naar 2022.

 NLD-MAR-MRPL
Deze regelgeving voor Military Remote Pilot Licensing is in 2020 geconcipieerd
vanuit civiele regelgeving, maar dan toegepast op de militaire luchtvaartsector.
Gestreefd wordt naar publicatie in 2021.

 NLD-MAR-FSTD
Op dit moment ontbreekt het aan militaire luchtvaarteisen voor Flight Simulation
and Training Devices (FSTD). De huidige Advisory Circular (AC) M-FSTD is
verouderd en het gebruik van simulators neemt toe. Deze concept regelgeving
bevindt zich inmiddels in de externe consultatie. Publicatie is gepland in 2021.

10

Definitief | |

 NLD-MAR-21
De externe behandeling van deze regelgeving over certificeringen is verlengd
vanwege de gevolgen voor met name de DMO. Publicatie wordt verwacht in 2021.

 NLD-SMAR-1 Occurrence Reporting (SMAR-1)
In 2020 is de externe consultatie van NLD-SMAR-1 afgerond en publicatie zal in
2021 plaatsvinden.

 SMAR Recognition and Accreditation (SMAR-4)
Deze eis geeft richtlijnen inzake erkenningen van luchtvaartautoriteiten en
accreditaties van organisaties buiten het MAS, maar die wel aan de luchtvaarteisen
moeten voldoen. De eis is daarmee gelieerd aan alle luchtvaarteisen waar het gaat
om het gebruik van producten van buiten het MAS.

 MilAIP
Het beheer van het MilAIP zou moeten worden overgedragen van het CLSK naar de
MLA omdat D-MLA formeel de ATM regelgever is. Informeel wordt informeel al zo
gehandeld omdat de MLA MilAIP wijzigingen beoordeelt en accordeert.

3.3

ATM-beleid
Binnen het ATM beleidsdomein zijn enkele belangrijke ontwikkelingen, te weten:
a.

b.
c.

Luchtvaartnota en luchtruimherziening. Aan de hand van de Luchtvaartnota
vindt een grootschalige herziening van het Nederlandse luchtruim plaats.
Hierbij zijn emissiereductie en vermindering van geluidsoverlast voor de
omgeving leidend;
1ATM. De integratie van civiele en militaire luchtverkeersdienstverlening
moet in het derde kwartaal van 2023 zijn gerealiseerd;
Airspace Management Cell. Het realiseren van een civiel-militaire unit die er
op toe ziet dat de toewijzing van luchtruim aan luchtruimgebruikers zodanig
geschiedt dat zowel civiele als militaire gebruikers zo efficiënt als mogelijk
hun capaciteits- en MME-doelstellingen kunnen bereiken.

Daarnaast lopen diverse projecten voor luchtruimwijzigingen, veilige integratie van
drones in het luchtruim (onder andere door de ontwikkeling van U-Space),
obstakelbeleid en het herzien van de laagvlieggebieden. De Afdeling Luchthavens en
Luchtruim (ALL) van de MLA is nauw betrokken bij deze projecten.
.

11

Definitief | |

4

Goedkeuringen en
toezicht

4.1

Goedkeuringen militaire luchtvaartorganisaties
Zie bijlage 2 voor een overzicht van geplande goedkeuringen van militaire
luchtvaartorganisaties vergeleken met daadwerkelijke uitgifte van de certificaten.
Hieronder volgen korte toelichtingen op enkele regels in de tabel.

 Vliegbasis Leeuwarden (LW)
Het management van de Vliegbasis Leeuwarden besteedt veel aandacht aan de
MAR-OPS 2 goedkeuring9 van de F-35 op LW. De MLA begeleidt het traject naar een
Military Air Operator Certificate (MAOC) intensief.
Met betrekking tot de MAR-OPS 4 goedkeuring10 van de MQ-9 doorloopt LW het
traject naar een volledige zelfevaluatie. De MLA heeft in 2020 de eerste documenten
beoordeeld.
Parallel werkt LW aan het verbeteren en opzetten van een geïntegreerd kwaliteitsen veiligheidsmanagementsysteem dat voldoet aan beide eisen.

 Vliegbasis Volkel (VKL)
De MAR-OPS 2 goedkeuring voor VKL bevindt zich aan het begin van het
goedkeuringstraject. De volledige goedkeuring zal naar verwachting in 2022
plaatsvinden.

 Defensie Helikopter Commando (DHC)
Op 17 december 2020 ontving het DHC het MAOC voor de NH90. Hiermee heeft het
DHC aangetoond dat alle operatortaken, -processen en de bijbehorende kwaliteitsen veiligheidsmanagementsystemen voldoende op orde zijn. Uitbreiding van de
scope van het MAOC met de andere helikoptertypes volgt binnenkort.

 Multinational MRTT Unit (MMU)
Op 26 juni 2020 heeft de MLA de MMU toestemming verleend voor een beperkt
aantal soorten operaties, alsmede voor het uitvoeren van onderhoud en
onderhoudsmanagement. De volledige goedkeuring zal naar verwachting niet eerder
dan in 2022 afgegeven kunnen worden.

9

Fighter Operations
Remotely Piloted Aircraft Systems > 150kg

10

12

Definitief | |

 KMSL/131 squadron
De KMSL heeft enige voortgang geboekt in het goedkeuringstraject om tot een
gecertificeerde Flight Training Organisation (FTO) te komen. Het goed vormgeven
van onderhoudsmanagement is de voornaamste vertragende factor.

 CLAS RPAS Vliegbedrijf
Volgend uit de ambitie van het CLAS om het 107 ASBt tot het CLAS RPAS
Vliegbedrijf om te vormen zijn diverse documenten met betrekking tot het inrichten
van de nieuwe organisatie ter beoordeling aangeboden. Hiermee bevindt het
vliegbedrijf zich in de beginfase van het goedkeuringstraject om tot een MAOC te
komen. De volledige goedkeuring wordt niet eerder dan in 2022 verwacht.

4.2

Accreditaties externe bedrijven
Zie bijlage 3 voor een overzicht van de uitgereikte en nog uit te reiken certificaten.
Door COVID-restricties vervielen de meeste on-site bezoeken. Desondanks heeft de
MLA getracht om na een uitgebreidere on-desk beoordeling, al dan niet ondersteund
door videoconferentie alsnog de accreditatie af te geven. In 23 gevallen was dit
succesvol.

4.3

Erkenningen
Zie bijlage 4 voor een bijgewerkt totaaloverzicht van alle afgeronde erkenningen van
buitenlandse autoriteiten door de MLA en van de MLA door buitenlandse autoriteiten.

 Directorate of Aeronautical Armaments and Airworthiness (DAAA)
Vanwege COVID-beperkingen moest de beoordeling van de Italiaanse
luchtvaartautoriteit (DAAA) meermaals worden uitgesteld, uiteindelijk zelfs tot nader
order. Via videoconferentie is een dergelijke beoordeling onmogelijk. De behoefte
aan deze erkenning is onveranderd groot.

 Direction de la Sécurité Aéronautique d'Etat (DSAE)
Ondanks een succesvolle Open House bij de DSAE in december 2019 kon, mede
door COVID-19, de volledige erkenningsprocedure met de DSAE en de Direction
Générale de l'Armement (DGA) niet in 2020 worden afgerond. Afronding van de
procedure en uitreiking van het certificaat is doorgeschoven naar 2021.

 Luftfahrtamt für den Bundeswehr (LufABw).
De zogenoemde general recognition (Step 1) met de Duitse luchtvaartautoriteit
LufABw was in 2018 en 2019 succesvol afgerond. Vanwege het MRTT-programma
was behoefte ontstaan aan vervolgafspraken over de wederzijdse acceptatie van
producten en diensten (Step 2 recognition). Dit mondde eind 2020 uit in de
ondertekening van Step2-certificaten en een Implementation Document door D-MLA
en de directeur van LufABw.
13

Definitief | |

4.4

Continueringsaudits militaire luchtvaartorganisaties
Zie bijlage 5 voor een overzicht van geplande en uitgevoerde continueringsaudits.
Alle uitgevoerde audits hebben geleid tot continuering van het
goedkeuringscertificaat. Hieronder volgt per deelgebied een kort verslag.
Operaties. Het is niet mogelijk geweest de auditplanning voor 2020 uit te voeren.
Vanwege de COVID-19 beperkingen waren buitenlandse bezoeken niet mogelijk en
werden fysieke contacten vermeden. Dit heeft wel geleid tot meer “toezicht op
papier”, al dan niet ondersteund door videoconferentie.
Luchtruim en luchthavens. In 2020 zijn alle voorziene audits uitgevoerd. In januari
en februari zijn de audits op de vliegbases Leeuwarden en Eindhoven nog on-site
uitgevoerd zoals gepland. Voor de andere luchthavens zijn de audits initieel
uitgesteld om deze post-COVID-19 on site uit te kunnen voeren. Door de langere
periode van reis- en bezoekrestricties heeft de MLA in het najaar besloten deze
luchthavens via on-desk en videoconferentie te auditeren.
Luchtwaardigheid. Door de COVID-19 maatregelen heeft de MLA een zeer beperkt
aantal continueringsaudits uitgevoerd. Begin 2020 is er initieel voor gekozen om
geen audits uit te voeren. Deze keuze was in lijn met het gehanteerde beleid in de
civiele luchtvaart. In de tweede helft van 2020 zijn toch enkele continueringsaudits
in Nederland uitgevoerd. Door COVID-19 beperkingen zijn de eenheden in de
Verenigde Staten niet bezocht.

4.5

Quick Scans
Om een indruk te krijgen in hoeverre organisaties “op niveau zitten” voert de MLA
zogenoemde Quick Scans (QS) uit. Dit is een minder zwaar middel dan de cyclus
van on-desk en on-site audits. Zie bijlage 6 voor een overzicht van geplande QS.
Inspecties en nulmetingen vallen ook in deze categorie.

 Vliegbasis Eindhoven
Aangezien er geen volledige continueringsaudit op Vliegbasis Eindhoven uitgevoerd
kon worden vanwege COVID-19, is er voor een QS gekozen. Deze heeft plaats
gevonden in september. Hierbij lag de nadruk op het verifiëren van aangedragen
oplossingen van nog openstaande bevindingen. Tijdens de QS werden de meeste
bevindingen afgedaan.

 CLAS RPAS Vliegbedrijf (107ASBt)
Deze inspectie is niet uitgevoerd vanwege COVID-19. Wel heeft het CLAS RPAS
Vliegbedrijf een planning overlegd om tot een MAOC te komen.

14

Definitief | |

 Vervoer gevaarlijke stoffen
Vanwege COVID-19 heeft op Eindhoven slechts tweemaal een QS plaatsgevonden.
De laatste QS geschiedde als onderdeel van een QS van de operatororganisatie met
een inspectie van de platformafhandeling door het 940 Squadron.
Bij het 990 Squadron van het DHC is een QS uitgevoerd in september.

 Safety assessments MLH/ANS/APL
Voor wijzigingen met een mogelijke impact op veiligheid moet een goedgekeurde
organisatie minimaal een flight safety quick scan opstellen met daarin de risico’s van
de wijziging en mitigerende maatregelen. In 2020 zijn ATM wijzigingen aan de MLA
aangeboden (zie bijlage 7). De MLA heeft alle wijzigingen positief beoordeeld.

 Inspecties in samenwerking met ILT
Bij de on-site audit van Vliegbasis Eindhoven heeft in januari 2020 een gezamenlijke
inspectie plaatsgevonden. Hierbij zijn ook de on-desk en on-site audit van
Eindhoven Airport uitgevoerd. Bij de uitvoering van deze laatste audits had ILT de
leiding. De MLA nam het voortouw op Vliegbasis Eindhoven.

4.6

Registeractiviteiten
 Mutaties in het luchtvaartuigregister
Type

Aantal

Mutatie

Opmerking

Diverse RPAS

63

Ingeschreven

De MLA registreert RPAS <25kg

Raven DDL MUAS

7

Ingeschreven

Nieuw aangeschaft

Puma AE DDL MUAS

10

Ingeschreven

Nieuw aangeschaft

A330 MMF

3

Ingeschreven

Nieuw aangeschaft

F-35

5

Ingeschreven

Nieuw aangeschaft

Chinook CH-47F MYII

14

Ingeschreven

Nieuw aangeschaft

Diverse RPAS

6

Uitgeschreven

Uit vereenvoudigd luchtvaartregister

RAVEN DDL MUAS

3

Uitgeschreven

KDC-10

1

Uitgeschreven

Alouette III

4

Uitgeschreven

Chinook ICH-47F

2

Uitgeschreven

F-16

5

Uitgeschreven

Tabel 1: Overzicht registeractiviteiten door MLA in 2020
15

Definitief | |

 Military Aircraft Maintenance License (MAML)
Elk jaar worden licenties voor onderhoudspersoneel afgegeven, het zogenoemde
MAML. In de tabel hieronder is weergegeven welke aantallen nieuwe en gewijzigde
licenties volgens het jaarplan 2020 naar verwachting zouden worden aangevraagd
(uitgaande van een meerjarig gemiddelde), vergeleken met het daadwerkelijke
aantal in 2020 aangevraagde nieuwe en gewijzigde licenties.

MAML

Nieuw
Gewijzigd

Verwachting 2020

Gemiddeld per

Realisatie 2020

jaar sinds 2011

80

71

28

64

800

64

76

63

Tabel 2: Overzicht uitgegeven onderhoudslicenties door MLA in 2020




4.7

In dit MAML-overzicht zijn ontheffingen voor certificeringspersoneel aan de F35A en de A330 MMF niet vermeld. Deze personen hebben in 2020, toen aan
alle randvoorwaarden was voldaan, hun type-bijschrijving verkregen.
De verwachting was dat in 2020 gestart werd met omzetting van ieder Militair
Brevet van Onderhoud aan Luchtvaartuigen (MBvOL) naar een NLD-MAR-66
MAML. Dit zal nu in 2021 gebeuren. Hiertoe zal de MLA twee Policy Papers
publiceren: één aangaande het aangepaste overgangsbeleid omtrent omzetting
van MBvOL naar MAML en één voor overgangsbeleid omtrent het bijschrijven
van extensions van de militaire basiskennismodules 50 tot en met 55 op het
MAML.

Certificeringstrajecten
Zie ook bijlage 8. Betrokkenheid van de MLA is nodig bij certificatieprojecten voor
nieuwe en voor aanpassingen aan bestaande wapensystemen die de DMO
classificeert als major.
De bijlage bevat een selectie van de grootste major certificatieprojecten per
wapensysteem en vergelijkt de planning van vorig jaar met de uitvoering.
In totaal waren eind 2020 nog 26 openstaande major certificatieprojecten in
behandeling.

16

Definitief | |

 Airworthiness Reviews (AR)
Met de invoering van de NLD-MAR-M dient de operator jaarlijks een
luchtwaardigheidsreview (AR) op ingeschreven luchtvaartuigen uit te voeren. Dit
geldt voor alle luchtvaartuigen die onder deze goedkeuring vallen of binnenkort gaan
vallen. In 2020 betrof dit de nieuw geleverde F-35 en MRTT luchtvaartuigen.
Daarnaast is in totaal 16 maal een AR uitgevoerd op bestaande luchtvaartuigen.
De AR op één van de MRTT-luchtvaartuigen bracht flink wat kwaliteitsissues aan het
licht, echter deze hebben de luchtwaardigheid niet nadelig beïnvloed.

4.8

“Contract Air” diensten
Defensie maakt gebruikt van zogenoemde “Contract Air” diensten, omdat te weinig
eigen luchtvaartuigen beschikbaar zijn voor de ondersteuningsbehoefte bij
oefeningen van met name het CLAS en het CZSK. De Contract Air missies worden
momenteel vooral uitgevoerd met (voormalig) militaire luchtvaartuigen met een
civiele Amerikaanse FAA-registratie en onder een zogenoemde Experimental Permit
to Fly (PtF). Deze PtF is niet geldig buiten de USA. De inzet van deze luchtvaartuigen
binnen Nederland kan daardoor alleen worden gerealiseerd met een door de MLA
afgegeven ontheffing.
Vanwege de niet aflatende behoefte aan Contract Air diensten raadt de MLA aan om
een concreter toezichtarrangement op deze diensten te realiseren. Dit kan door

uitbestede diensten zelf te gaan uitvoeren (inbesteden) of de desbetreffende
bedrijven en luchtvaartuigen in het MAS te introduceren en daarmee onder militair
toezicht te plaatsen. De MLA heeft hiervoor in de huidige bezetting echter geen
capaciteit en expertise.

4.9

Beschikkingen en ontheffingen
Algemeen
Op de (militaire) luchtvaartsector is een grote hoeveelheid regelgeving van
toepassing. Soms is het voor de taakuitvoering noodzakelijk om van regelgeving af te
wijken. De daartoe benodigde ontheffingen ondergaan, ten behoeve van de vereiste
zorgvuldigheid, een gedegen, relatief zwaar, proces waarbij altijd meerdere MLAafdelingen betrokken zijn.
In 2020 stelde de MLA in totaal 245 ministeriële beschikkingen op voor afwijkingen
onder voorwaarden en voor overvliegvergunningen.
Ontheffingen
De MLA verleende 147 ontheffingen op het gebied van:
de luchtwaardigheid/certificeringen (29);
licenties van personeel (9);
het toegestane gebruik van het luchtruim (6);
17

Definitief | |

het (mede)gebruik van militaire vliegvelden (34) en
overige ontheffingen (69) waaronder bijvoorbeeld intervalverlenging, vrijstellingen
van cursussen en geluidshinder.

-

COVID-19
Van deze 147 ontheffingen werden er veertien verleend als gevolg van COVID-19.
Overvliegen en gebieden met beperkingen
Daarnaast gaf de MLA 59 beschikkingen af voor tijdelijke gebieden met beperkingen
(TGB ) en 39 voor jaarlijkse toestemmingen voor buitenlandse militaire
luchtvaartuigen om gebruik te mogen maken van het Nederlandse luchtruim.
Special permissions
In samenwerking met Bureau 3W van MinBuza gaf de MLA in totaal 38 special
permissions af voor het vervoer van ICAO TI non compliant11 gevaarlijke stoffen via
het Nederlandse luchtruim door buitenlandse militaire luchtvaartuigen.
Medeparafen ILT
In 64 gevallen is voor civiele ontheffingen medeparaaf verleend aan ILT. Dit is een
relatief arbeidsintensief proces. Daarom trachten MLA en ILT dit te stroomlijnen.

4.10

Occurrence Reporting
Binnen het MAS rapporteren (goedgekeurde) organisaties hun
luchtvaartgerelateerde veiligheidsproblemen en veiligheidsprestaties aan de MLA. De
MLA analyseert en beoordeelt deze informatie om een beeld te krijgen van het
veiligheidsniveau van zowel de betrokken organisaties als het MAS in zijn geheel.
Een belangrijke bron van informatie zijn de zogenoemde occurrence reports die
grotendeels worden verzameld in de voorvallendatabase Sentinel van het CLSK.
Onderstaand volgt een korte analyse van de situatie over 2020.


Aantal gerapporteerde voorvallen.
In 2020 werden wederom minder veiligheidsmeldingen gerapporteerd: 1660
(op peildatum 18 februari 2021). Dat is een afname van 9% ten opzichte van
2019. Een deel hiervan komt door COVID-19. Naast uitgestelde of afgelaste
militaire oefeningen is veel minder personeel aanwezig geweest op de reguliere
werkplek. We zien lagere aantallen gerealiseerde vlieguren en vooral ook
minder gerapporteerde voorvallen in het grondveiligheidsdomein.



Niet-tijdig rapporteren
In 2020 bleef de gemiddelde tijd voor het melden van de voorvallen ongeveer
gelijk. De gemiddeld benodigde rapportagetijd was gelijk aan 2019: elf dagen.
Het percentage tijdig gerapporteerde voorvallen bleef ook hetzelfde: 50%. Wel
zit veel variatie in de rapportagetijden van de diverse soorten meldingen. Waar
meldingstijden van het Air Safety Report (ASR) en het Ground Safety Report

11

Niet conform een Technical Instruction zoals bedoeld in ICAO Annex 18
18

Definitief | |

(GSR) een duidelijke verbetering laten zien, is de gemiddelde meldingstijd van
het Air Traffic Management Safety Report (ATMSR) verdubbeld en ligt met ruim
vijftien dagen ver boven de norm van 72 uur.


Technische meldingen.
Technische en onderhoudsmeldingen blijven achter bij de andere domeinen
(Operatiën, Luchthavens en Luchtruim, Grondveiligheid/Arbo): slechts 10%
betrof een Technical Safety Report (TSR), terwijl de andere domeinen
respectievelijk 29% (ASR), 43% (ATMSR) en 18% (GSR) van het totaal
uitmaken. Het technische en onderhoudsdomein maakt ook gebruik van andere
systemen voor het melden van tekortkomingen, maar het is de vraag of bij de
behandeling van deze meldingen integraal wordt gekeken naar de factoren die
van invloed zijn op de (vlieg)veiligheid. Onderhoudslocatie Woensdrecht heeft
in 2019 en 2020 nauwelijks TSR’s gerapporteerd.



Vogelaanvaringen
Het gerapporteerde aantal vogelaanvaringen is in 2020 ongeveer 40% lager
dan in 2019. Vooral de meldingen afkomstig van vliegvelden zijn gedaald. De
meldingen van vogelaanvaringen door bemanningen zijn constant gebleven. De
daling is vrijwel geheel toe te schrijven aan COVID-19 en de afname van civiele
vliegbewegingen op de Vliegbasis Eindhoven.



Runway/Taxiway incursions/excursions
De aantallen incursions en excursions zijn sterk gedaald. Veel incursions zijn
het gevolg van voertuigen en/of personeel dat ongeautoriseerd op rolbanen of
platforms aanwezig is. Ook deze afname lijkt een gevolg van minder personeel
op de luchthavens vanwege COVID-19. Opvallend is dat het aantal incursions
op zowel De Kooy als Gilze-Rijen hoger is dan in 2019 maar niet exceptioneel
ten opzichte van eerdere jaren.



Aanstraling met lasers
De toename die in 2019 zichtbaar was is in 2020 verdwenen. Wel is een
verschuiving te zien naar meldingen door bemanningen in plaats van
meldingen via de luchtverkeersleiding. Een relatie met de toename van
oefeningen boven Nederland als gevolg van COVID-19 ligt hierbij voor de hand.



Vervoer van gevaarlijke stoffen
De trend van de afgelopen jaren heeft zich ook in 2020 voortgezet. De verdere
afname van het aantal meldingen laat zien dat er steeds meer aandacht is voor
het op de juiste manier transporteren van gevaarlijke goederen. Steeds meer
meldingen zijn ook afkomstig van controles voorafgaand aan luchttransport,
waardoor aanpassingen kunnen worden gedaan of het transport kan worden
stopgezet en risicovolle situaties worden voorkomen.



Drone sightings/encounters
De aantallen drone sightings/encounters lijken te stabiliseren maar
verschillende zogenoemde verzamelmeldingen vertroebelen dit beeld.
Daarnaast wordt op meerdere vliegvelden de ongeautoriseerde aanwezigheid
van drones gemonitord en slechts periodiek gerapporteerd. De werkelijke
hoeveelheid drones die een gevaar kunnen opleveren voor de (militaire)
luchtvaart is dus naar alle waarschijnlijkheid groter maar het totaalbeeld blijft
ongeveer gelijk aan 2019.
19

Definitief | |

5

Verbeterdoelstellingen
Algemeen
Onderstaande paragrafen gaan in op de verschillende verbeterdoelstellingen voor de
militaire luchtvaartsector en het toezicht daarop. Paragraaf 5.1 beschrijft interne
verbeteringen bij de MLA, paragraaf 5.2 bij de sector.

5.1

Interne verbeterdoestellingen MLA
 Verbeteren regelgeving
De MLA stemt regelgeving voor operaties en voor luchtruim en luchthavens zoveel
mogelijk af op de zeer goed uitgewerkte eisen van EASA. Voor regelgeving op het
gebied van luchtwaardigheid gaat de MLA uit van EMAR’s, uitgegeven door het EDA.
Zowel EASA als EDA hebben de laatste jaren veel aandacht voor synthetische
trainingsmiddelen (simulators) en Remotely Piloted Aircraft Systems (RPAS). Op alle
gebieden is nog veel werk te doen en volledige implementatie zal nog enkele jaren
duren. De MLA blijft hier nauw bij betrokken.
In 2020 heeft de MLA weliswaar weinig nieuwe of herziene eisen gepubliceerd maar
wel flink geïnvesteerd in de ontwikkeling ervan.

 Werklast en capaciteit in overeenstemming brengen
In eerdere jaren is meermaals betoogd dat de MLA-capaciteit ontoereikend is om
adequaat invulling te geven aan het complete en nog steeds groeiende takenpakket.
De huidige formatie is 41,5 VTE. De SOLL-situatie is 58 VTE. Met tijdelijk personeel
op basis van inhuurcontracten kan de MLA een deel van dit tekort compenseren,
echter inhuur moet aangestuurd worden en de MLA moet de producten beoordelen.
Voor een goede balans is een formatie-uitbreiding nodig.
In 2020 is de vraag naar MLA-diensten wederom toegenomen. De behoefte aan
certificeringen, ontheffingen, verzoeken voor toezicht en aanvragen voor
organisatiegoedkeuringen groeide en vergde een groter beroep op inhuur dan
aanvankelijk voorzien. Het verder in overeenstemming brengen van capaciteit en
werklast blijft daarmee opportuun en ook in 2021 hoge prioriteit.

20

Definitief | |

 Verbeterde interne en externe communicatie MLA
De COVID-19 beperkingen hebben de interne communicatie van de MLA flink onder
druk gezet. Zogenoemde PD-middagen (Personal Development) konden niet
doorgaan, evenals alle sociale evenementen. Vanaf maart hebben de meeste MLAmedewerkers hun kantoor niet of nauwelijks bezocht. Met videoconferentie telefoon,
e-mail en een enkele fysieke meeting is getracht om de communicatie zo goed
mogelijk op peil te houden. De tijdwinst die ontstond omdat dienstreizen tot een
minimum beperkt werden, kwam slechts deels aan deze communicatie ten goede en
kon niet verhinderen dat de (sociale) interactie fors te lijden had van de pandemie.
Via videoconferentie is het gelukt om alle geplande interne audits door te laten
gaan. Deze audits hebben diverse verbeterpuntjes aan het licht gebracht en
meerdere aanscherpingen, zoals van het bedrijfsvoeringhandboek van de MLA, zijn
in gang gezet.
Op het gebied van externe communicatie zijn grote stappen gezet voor de
internetwebsite van de MLA. Tot een afronding in 2020 kon het niet komen maar de
vernieuwde website is begin februari 2021 alsnog “live” gegaan.

 Beheersing interne goedkeuringen en certificaten
In 2020 is flinke voortgang geboekt met de bedrijfsvoering via het ITbeheersysteem (EMPIC). De noodzaak voor een lokale beheerder is ongewijzigd.

5.2

Verbeterdoelstellingen militaire luchtvaartsector
 Organisatie-goedkeuringen CLSK-onderdelen
Zoals uit paragraaf 4.1 en bijlage 2 blijkt, zijn met name de MAR-OPS
goedkeuringstrajecten verder vertraagd. Naast onderbezetting en personele
wisselingen speelde ook prioritering binnen de bedrijfsvoering een rol.

 Intrinsiek streven naar maximale veiligheid
De MLA heeft in 2020 weinig on-site toezichtmomenten uitgevoerd en daarom is
moeilijk te beoordelen of organisaties binnen de sector deze doelstelling hebben
bereikt of hiervoor op koers liggen.
De on-desk en audits via videoconferentie laten echter nog steeds onvoldoende
voortgang in de ontwikkeling van met name kwaliteits- en veiligheidsmanagement
zien.

21

Definitief | |

6

Conclusies en aanbevelingen

6.1

Conclusies

Overlegfora
Intern Defensie. Het overleg tussen de MLA en de militaire luchtvaartsector heeft te
lijden gehad vanwege het opschorten van fysieke vergaderingen. De meeste
overleggen hebben via digitale middelen wel beperkt doorgang kunnen vinden.
Overige overlegfora. De MLA heeft fysiek slechts aan enkele overlegfora met partijen
extern Defensie deelgenomen. De meest overleggen werden uitgesteld, of wel
gehouden maar dan met een zeer beperkte agenda. In EDA-verband is onder andere
gewerkt aan updates van bestaande (EMAR-)eisen, EMAR-trainingen en processen
voor het erkennen van autoriteiten.
Beleid en regelgeving
De MLA heeft veel werk verzet met betrekking tot de NLD-MAR-21, NLD-SMAR-4,
NLD-MAR-MRPL, NLD-MAR-FSTD, NLD-MAR-FCL, NLD-MAR-ADR en de NLD-MAR-OPS.
De meeste concept-eisen bevinden zich momenteel in de fase van externe consultatie
en zullen in 2021 worden gepubliceerd. De afronding van de NLD-MAR-OPS zal echter
nog geruime tijd vergen.
Goedkeuringen en toezicht
Audits. In 2020 konden diverse geplande on-site audits niet plaatsvinden. In plaats
daarvan heeft de MLA maximaal ingezet op on-desk audits, al dan niet ondersteund
door videoconferentie.
Goedkeuringen. De belangrijkste gebeurtenis betrof uitreiking van het MAOC aan de
commandant van het DHC op 17 december 2020. Deze mijlpaal is het resultaat van
veel werk aan de “Organisation Manual Helicopters” van het DHC en de
implementatie ervan in de bedrijfsvoering. Het uitgereikte MAOC is beperkt tot de
NH90-helicopter. Uitbreiding van het MAOC naar de andere helikoptertypes zal naar
verwachting snel volgen.
Erkenningen. Op het gebied van de internationale erkenningen is de uitreiking van het
STEP2-certificaat aan de Duitse luchtwaardigheidsautoriteit LufABw
vermeldenswaardig. De MLA had in 2020 graag de erkenning van de Franse en
Italiaanse luchtwaardigheidsautoriteiten voltooid, maar door onder andere COVID-19
beperkingen lukte dit niet.

22

Definitief | |

Contract Air diensten. Deze diensten zijn nog steeds afhankelijk van ontheffingen door
de MLA. Een duurzame oplossing voor het toezicht op dit soort diensten is
noodzakelijk. Dit kan door uitbestede diensten zelf te gaan uitvoeren (inbesteden) of
de desbetreffende bedrijven en luchtvaartuigen in het MAS te introduceren en
daarmee onder militair toezicht te plaatsen.

Realisatie verbeterdoelstellingen
Intern MLA. Met de implementatie van nieuwe luchtvaarteisen binnen het MAS is
goede voortgang gemaakt. Echter, de publicaties met veel impact, genoemd bij “Beleid
en regelgeving”, vergen ook in 2021 nog forse inspanningen.
De belangrijkste verbeterdoelstelling, een betere balans tussen taken en personele
middelen, is helaas niet dichterbij gekomen.
Op het gebied van communicatie en interne bedrijfsvoering zijn goede stappen gezet
die alle in 2021 een vervolg zullen krijgen.
Extern MLA. Kijkend naar de hele sector constateert de MLA de nodige
aandachtspunten bij goedkeuringstrajecten en bij het op het vereiste niveau brengen
van kwaliteits- en veiligheidsmanagement. Deze aandachtsgebieden zullen de
komende jaren veel aandacht eisen, zowel van de MLA als van de militaire
luchtvaartsector zelf.

6.2

Aanbevelingen
Naar aanleiding van het rapportagejaar 2020 doet de MLA de volgende
aanbevelingen.


Goedkeuringstrajecten te voorzien van voldoende prioriteit en capaciteit;



Toezicht op Contract Air diensten op niveau te brengen met een duurzame
oplossing.



De MLA-formatie alsnog uitbreiden met zes VTE’n.

23

Bijlage 1: Regelgeving in ontwikkeling
Regelgeving

Versie

Plan (voor 2020)

Status

NLD-MAD-1

2.0

nvt

Finale behandeling gaande

NLD-MAR-ADR

1.0

Q2 2020

Finale behandeling gaande

NLD-MAR-OPS

1.0

Jan 2020

Interne behandeling gaande

NLD-MAR-MRPL

1.0

nvt

Concept

NLD-MAR-FSTD

1.0

Apr 2020

Externe behandeling gaande

NLD-MAR-FCL

1.0

Jun 2020

Uitstel i.o.m. sector

NLD-MAR-21

1.0

Jan 2021

Externe behandeling gaande

NLD-SMAR-1

1.0

Q3 2020

Finale behandeling gaande

NLD-SMAR-4

2.0

Jun 2020

Externe behandeling gaande

Toelichting afkortingen:
ADR: Aerodromes
OPS: Operations
MRPL: Military Remote Pilot Licensing
FSTD: Flight Simulation Training Devices
FCL: Flight Crew Licensing
21:
Certification
SMAR: Special Military Aviation Regulations

24

Bijlage 2: Organisatiegoedkeuringen
In 2020 afgeronde organisatiegoedkeuringen
Regelgeving

Organisatie

Plan

Goedkeuring

MLE-ATO*

DHC

Jan 2020

Aug 2020

OPS-3

DHC

Mrt 2019

Dec 2020

NLD-MAR-145

DHC

Q4 2019

Aug 2020

Opmerking

Alleen NH90

* ATO: Air traffic services Training Organisation

Organisaties binnen het MAS bezig met goedkeuringstrajecten
Organisatie

Regelgeving

Plan

MAR-OPS-1

2022

NLD-MAR-145

2022

NLD-MAR-M

2022

OPS-2

2022

NLD-MAR-145

Q2 2021

NLD-MAR-145

Q1 2021

NLD-MAR-M

Q3 2021

OPS-2

2022

OPS-4

ntb

MAR-FCL 1&2

ntb

NLD-MAR-M

Q4 2021

NLD-MAR-145

Q2 2021

NLD-MAR-M

Q4 2021

OPS-3

Q3 2021

Overige types

CLAS RPAS Vliegbedrijf

OPS-5

2022

Nieuwe organisatie

CLSK/LCW

NLD-MAR-145

Q1 2021

CLSK/PM

NLD-MAR-M

Q4 2021

MMU

VLB VKL

VLB LW

KMSL/131 sqn
VLB EHV

DHC

Opmerking

muv MQ-9

ntb

Afkortingen organisaties:
MMU:
KMSL:
LCW:
PM:

Multinational MRTT Unit
Koninklijke Militaire School voor de Luchtmacht
Logistiek Centrum Woensdrecht
Program Management

Afkortingen regelgeving:
OPS-1:
OPS-2:
OPS-3:
OPS-4:
OPS-5:
-145:
-M:
FCL:

Fixed wing transport, tanker and maritime surveillance operations
Fighters Operations
Helicopters Operations
RPAS operations (>150 kg)
RPAS operations (≤150 kg)
Maintenance organisations
Continuing airworthiness
Flight Crew Licensing

25

Bijlage 3: Afgeronde accreditaties
MLA nummer

Bedrijf

Reikwijdte

Jaarplan

Certificaat

MAA-NLD-A-21-007

Aerovironment

Design activities

Q2

Q4

MAA-NLD-A-21-008

Airbus Defence & Space

A-330 MRTT Design

Q2

Q3

MAA-NLD-A-21-009

Airbus Defence & Space

A-330 MRTT Production

Q2

Q3

MAA-NLD-A-21-010

Joint Program Office F-35

Design activities

Q3

ntb

MAA-NLD-A-21-012

Rolls Royce

MRTT engine design

Q2

ntb

MAA-NLD-A-145-029

Pilatus Aircraft Ltd

PC-7 Base & line maint.

nvt

Q1

MAA-NLD-A-145-030

RUAG Switserland Ltd

PC-7 Base maint.

nvt

Q1

MAA-NLD-A-145-032

Boeing Flexcap (op LCW)

CH47 & AH64

Q1

Q1

MAA-NLD-A-145-035

SPECTO BV

H/C rotors

Q2

Q4

MAA-NLD-A-145-037

Airbus D & S

A-330 MRTT maintenance

Q2

Q3

MAA-NLD-A-145-040

Fokker Landing Gear

NH90

nvt

Q1

MAA-NLD-A-145-045

SES Huntsville

CH47

Q1

Q1

MAA-NLD-A-145-048

Patria

F-100

Q3

ntb

MAA-NLD-A-145-049

RAS Zwitserland

ELT

Q3

Q1

MAA-NLD-A-145-050

Heli One Stavanger

Cougar Base & Line

nvt

Q1

MAA-NLD-A-145-051

SAFRAN H/C engines

Cougar Makila maintenance

nvt

Q4

MAA-NLD-A-145-056

Honeywell Minneapolis

C3 component maintenance

nvt

Q3

MAA-NLD-A-145-057

Honeywell Olathe

C3 component maintenance

nvt

Q3

MAA-NLD-A-145-058

Honeywell Tucson

CH47 components

nvt

Q3

MAA-NLD-A-145-059

Honeywell Urbana

CH47 components

nvt

Q3

MAA-NLD-A-145-060

Honeywell Clearwater

CH47 components

nvt

Q3

MAA-NLD-A-145-061

International Enterprises

CH47 components

nvt

Q4

MAA-NLD-A-145-071

Standard Aero Winnipeg

C130 engine maintenance

nvt

Q4

MAA-NLD-A-147-002

Pilatus AG

PC-7 B1/2 training

Q1

ntb

MAA-NLD-A-147-007

Airbus D & S

A-330 MRTT maint. training

Q2

Q2

MAA-NLD-A-147-009

Flight Safety

G-IV B1/2 maint. training

Q1

Q3

MAA-NLD-A-FCL-007

ADS Int. Training Centre

MRTT training

nvt

Q1

MAA-NLD-A-FCL-009

49th Wing Holloman

MQ-9 training

nvt

Q1

26

Bijlage 4: Erkenningen van autoriteiten
MLA erkenning van
autoriteit

Nr.

Scope

Opmerkingen

Tot

US Army AED

R-001

CH47 en AH64

Unilateral recognition

12 May 2024

Luftfahrtamt der
Bundeswehr
(LufABw)

R-004

General & Program
recognition voor
MRTT

Unilateral recognition
(EMAD-R)

20 Nov 2024

MLA erkend door
andere autoriteit

Nr.

Opmerkingen

Tot

Scope

US National
Airworthiness
Council

MAANAC-014

Unilateral Recognition NAC, US
I.a.w. MAA-NAC-014 Army AED, USAF AFLCMC and
NAV-AIR

19 July 2021

Defence Aviation
Safety Authority
(DASA) Australia

DASA-14

All applicable
certificates for
common platforms

Unilateral recognition (EMADR). Is verlopen dus vernieuwing
nodig.

30 Aug 2020

Luftfahrtamt der
Bundeswehr
(LufABw)

LufABwNH90
MAA-001MRTT
19

General & Program recognition
now including MRTT

31 Dec 2024

27

Bijlage 5: Uitgevoerde continuering audits
Regelgeving

Jaarplan 2020

Uitgevoerd

Vlb WDT

Jan

Okt

Vlb VKL

Jun

Nov

Vlb LWD

Q1

Feb

Vlb EHV

Mrt

Mrt

DHC

Sep

Nov

AOCS

Mrt

Aug

JMG

Okt

Okt

Ops School Den Helder

Jun

Mei

AOCS School of Air Control

Feb

Jun

VLB Eindhoven

Sep

Omgezet in QS

Kustwacht CARIB H/C

Nov

Niet uitgevoerd

Kustwacht CARIB Fixed Wing

Nov

Niet uitgevoerd

FCL 1&2

VLB Eindhoven

Sep

Niet uitgevoerd

FCL 3

Centrum voor Mens & Luchtvaart

Dec

Dec

LCW

Mrt

Juli

Vlb LWD

Mrt

Mrt

Vlb VKL

Nov

Niet uitgevoerd

Vlb EHV

Okt

Niet uitgevoerd

DHC

Apr

Okt

KMSL

Apr

Mei

107 ASBt (CLAS RPAS)

Jan

Dec

FT Hood

Mei

Niet uitgevoerd

Tucson

Sep

Niet uitgevoerd

KMSL basis

Mrt

Niet uitgevoerd

KMSL type

N.v.t.

Jan

MTCHO-21-01 Fixed Wing

Q3

Niet uitgevoerd

ANS/MLH/ATO

ANS

ATO

OPS

145

147
21

Organisatie/scope uitbreiding

28

Bijlage 6: Quick scans
Organisatie/
onderwerp

Domein

Jaarplan
2020

uitgevoerd

Doorlopend

nvt

Toezicht Integrator

Toelichting

OPS

ASBt-SE

OPS/VGS*

KCC Eindhoven
procedures

Geïntensiveerd
toezicht

Sep

Toezicht op EATC Ground
Operating Manual (EGOM)
procedures

OPS/VGS

Re-deployment
luchtvracht EHVN

Doorlopend

nvt

Toezicht “deployed” VGS

OPS/VGS

HELI integratie DHC
OPS en gebruikers

Doorlopend

nvt

Toezicht op TIFT** perspectief
VGS

OPS/VGS

Opleidingen VGS en
currencies OTCLOG

Mei

Niet
uitgevoerd

Toezicht op ontwikkeling van
opleidingen

OPS/VGS

Special Permissions
non ICAO TI compliant
artikelen

Doorlopend

nvt

Toezicht OCC en IPCC

OPS/VGS

Afzendersketen
Vervoer Gevaarlijke
Stoffen i.s.m. D-DAOG

Sep

Sep

Controle verantwoordelijkheden
in proces “aanbieden voor VGS”

VLB. EHVN

OPS

Geïntensiveerd
toezicht

Sep

Openstaande bevindingen en
kwaliteitsborging

ALL

Luchthavenregeling
H/C-landingsplaatsen

Aug

Niet
uitgevoerd

ALL

CLSK Calamiteiten
organisatie

Nov

Nov

ALL

Safety assessments
MLH/ANS

Doorlopend

ALL

Medegebruik
luchthaven Volkel

nvt

Controle/naleving
verbetermaatregelen
Toezicht op oefenverplichting

nvt

Sep

Intensivering medegebruik

* VGS: Vervoer Gevaarlijke Stoffen
** TIFT: Troops In Fighting Trim

29

Bijlage 7: ATM wijzigingen
Luchtruim en procedure ontwerp Lelystad Airport (i.s.m. ILT)
Beoordeling diverse wijzigingen vliegprocedures militaire luchthavens
Aansluiten CCCS_RAD megaplexers aan NTP klok
Aanpassing Handboek EVAL LGL (exchange control)
Aanpassing RATS protocol MOB's
Aanvullende COM procedure bij NON-COMM situatie
REFIS (wijziging is ingetrokken door CLSK)
Uitzetten STCA bij systeemdegradatie AAA
UHF frequency changes
PANS OPS wijzigingen
Realisatie TRA 14 en 15

30

Bijlage 8: Belangrijkste lopende
certificeringstrajecten
Wapensysteem

Benaming certificeringsproject

Gepland

AS-532U2

Cabin Safety aanpassingen

2021

AS-532U2

Introductie H/C emergency Egress Lighting

2021

AS532U2/Chinook/

Spie-riggen t.b.v. uitwendige verplaatsing
van troepen

2021

Elektronisch zelfbeschermingssysteem
(MASE)

2021

Militaire Type Certificatie Chinook V&M
CAAS

2021

Cabin Safety modificatie en projecten die
hieruit voortvloeien

2021

AH-64

Modificatie naar AH-64E

2022

MQ-9 Reaper

Militaire Type Certificatie

2022

X-300 Integrator

Militaire Type Certificatie

2021

RAVEN DDL

Militaire Type Certificatie

2021

PUMA

Militaire Type Certificatie

2021

C-130

MEDEVAC (High care) aanpassingen

2022

MEDEVAC configuratie

2021

CAT3 AAR met MRTT

2021

NH90
NH90

CH-47D/F

A330 MRTT*

* De MRTT heeft een Nederlands militair type certificaat

31