Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

26 150

Algemene Vergadering der Verenigde Naties

Nr. 210

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR
BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 december 2023
De ministeriële week van de 78e zitting van de Algemene Vergadering van
de Verenigde Naties (AVVN) vond plaats van 18 tot en met 26 september
2023 in New York. Het Koninkrijk der Nederlanden (KNL) werd vertegenwoordigd door de Minister-President van Nederland, de MinisterPresident van Aruba, de Minister-President van Sint Maarten, de Minister
van Buitenlandse Zaken, de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport en de Staatssecretaris voor Koninkrijksrelaties en Digitalisering. Ook
VN-Jongerenvertegenwoordiger Fenna Timsi maakte onderdeel uit van de
delegatie.
De ministeriële week vond plaats in een complexe internationale context.
Het multilaterale bestel staat onder druk, internationale verhoudingen
staan op scherp, ongelijkheid neemt toe en de oorlog in Oekraïne en
conflicten elders in de wereld leggen de verdeeldheid tussen de lidstaten
binnen de VN bloot. Sindsdien is dit verder verscherpt door de actuele
ontwikkelingen in Israël en Gaza. Daarnaast leven er grote zorgen over het
achterblijven van voortgang op de Duurzame Ontwikkelingsdoelen
(Sustainable Development Goals, SDG’s).
Tegen deze achtergrond formuleerde het Koninkrijk de met uw Kamer
gedeelde inzet op «versterkt multilateralisme voor vrede, veiligheid en
recht, duurzame ontwikkeling en gelijkheid»1. Een inclusief en effectief
multilateraal stelsel – waarin op regels gebaseerde multilaterale instituties
stevig verankerd blijven en brede legitimiteit genieten – staat daarin
centraal. In zijn toespraak voor de AVVN benadrukte Minister-President
Rutte daarbij het belang van een sterk multilateraal systeem om de
mondiale uitdagingen zoals klimaatverandering en de (impact van de)
Russische oorlog in Oekraïne aan te kunnen pakken. Hij onderstreepte het
belang van staan voor gezamenlijke waarden, mensenrechten en het
1

kst-26150-210
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 26 150, nr. 208.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

1

VN-Handvest. Hiertoe is het ook noodzakelijk diegenen die de rechten
schenden ter verantwoording te roepen om straffeloosheid tegen te gaan.
Minister-President Rutte en de overige leden van de delegatie hadden
verder een kort gesprek met Secretaris-Generaal van de VN (SGVN)
Guterres, waarin dezelfde thema’s aan bod kwamen.
Voor een sterk multilateraal systeem is het noodzakelijk dat VN-organisaties in staat worden gesteld de kern van hun mandaat uit te voeren,
fondsen in te zetten daar waar de nood het hoogst is en dat zij snel
kunnen reageren in geval van crisis. Voor een slagvaardig en wendbaar
VN-(ontwikkelings)systeem is meerjarige, flexibele en ongeoormerkte
financiering cruciaal. Het Koninkrijk wordt gezien als een betrouwbare
donor en belangrijke partner, mede omdat een belangrijk gedeelte van
onze bijdragen in deze vorm gegeven wordt. Onderaan deze brief is een
lijst met de meerjarige verplichtingen aan VN-organisaties voor de
komende periode bijgevoegd2.
Inzet bij speciale toppen gedurende de ministeriële week
Dit jaar was er extra nadruk op het behalen van de SDG’s. Als gevolg van
onder meer de coronapandemie, de klimaatcrisis en conflicten raakt het
behalen van de doelen in 2030 steeds meer buiten bereik. De SDG Top, die
in de marges van de AVVN werd georganiseerd, diende als evaluatiemoment van de huidige voortgang en om politieke urgentie te
benadrukken. Die urgentie wordt breed gedeeld, maar over de uitvoering
bestaat geen eensluidende overeenstemming, onder andere op het
gebied van de financiering van de SDG’s en daaraan gekoppelde
discussies over schuldverlichting, de hervorming van de internationale
financiële architectuur en eerlijkere wereldhandel. Ondanks de verschillende perspectieven kon een politieke verklaring over de SDG’s met
consensus worden aangenomen. Minister-President Jacobs van
Sint Maarten onderstreepte tijdens de SDG Top de inzet en toewijding van
het Koninkrijk aan de SDG’s. Minister-President Wever-Croes van Aruba
benadrukte het belang van partnerschappen tussen overheden, multilaterale organisaties en de private sector voor financiering van de SDG’s in
haar bijdrage aan de High Level Dialogue on Financing for Development.
Tijdens de ministeriële week was er verder speciale aandacht voor
belangrijke gezondheidsthema’s: het voorkomen van en reageren op
pandemieën; universele toegang tot gezondheidszorg; en het tegengaan
van tuberculose. Ondanks geopolitieke tegenstellingen en verschillen van
inzicht van landen uit het mondiale Zuiden en Noorden, konden de
politieke verklaringen uiteindelijk met consensus worden aangenomen.
Het Koninkrijk heeft telkens het belang van het beschermen en bevorderen van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten voor
vrouwen en meisjes onderstreept. Minister-President Jacobs benadrukte
namens het Koninkrijk tijdens de Pandemic Prevention, Preparedness and
Response bijeenkomst, het belang om spoedig tot een pandemieakkoord
te komen, met oog voor coherentie, gelijkwaardigheid en een inclusieve
aanpak. Als onderdeel van de discussies over Universal Health Coverage
sprak de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zich uit voor toegang tot veilige abortus als cruciaal onderdeel
van toegankelijke gezondheidzorg. Hierbij werd tevens de relevantie van
het bereiken van gemarginaliseerde groepen, de rol van seksuele
voorlichting en het belang van adequate financiering van de mondiale
gezondheidsarchitectuur benoemd. In de discussies over het tegengaan
van tuberculose heeft de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
2

Zoals toegezegd aan het lid Van Weerdenburg (PVV) tijdens de begrotingsbehandeling
BuHa-Os over de begroting voor 2022 op 25 november 2021 (Handelingen II 2021/22, nr. 27,
items 5 en 9).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

2

zich hard gemaakt voor de bestrijding van stigma en discriminatie, het
waarborgen van mensenrechten en de samenhang met antimicrobiële
resistentie en klimaatverandering.
Tot slot was er gedurende de ministeriële week aandacht voor de
aankomende Summit of the Future (september 2024), de hervormingstop
van de SGVN. Deze heeft als doel een extra impuls te geven aan de
realisatie van de SDG’s door een vernieuwingsagenda op thema’s als
vrede en veiligheid, financiering voor ontwikkeling en digitale samenwerking. De in de beleidsnota Mondiaal Multilateralisme uiteengezette
drieslag «beschermen», «versterken» en «hervormen» vormt het kader
van het Koninkrijk richting deze top. «Beschermen» slaat op het, met zo
breed mogelijke coalities, actief weerstand bieden aan schending en
uitholling van fundamentele rechtsnormen en het beschermen van
bestaande afspraken en verworvenheden, het tegengaan van autocratische invloeden en het bewaken van de voorwaarden voor effectieve
internationale samenwerking. «Versterken» heeft betrekking op versteviging van de positie van het Koninkrijk en de EU in het dynamische
geopolitieke krachtenveld. «Hervormen» omvat de voortdurende
verbetering en hervorming van onderdelen van het VN-systeem,
waaronder de VN-Veiligheidsraad en het VN-ontwikkelingssysteem.
Tijdens een voorbereidende bijeenkomst over de Summit of the Future
sprak de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zich uit over het belang van langetermijndenken en het
meewegen van de stem en het perspectief van toekomstige generaties.
Het Koninkrijk zal samen met Jamaica co-facilitator zijn van een verklaring
omtrent toekomstige generaties.
Inzet bij thematische evenementen gedurende de ministeriële
week
Traditiegetrouw vinden er als onderdeel van de ministeriële week elk jaar
talloze evenementen plaats. Het Koninkrijk nam deel aan tientallen
evenementen. Daarnaast organiseerde het Koninkrijk enkele eigen
evenementen, steeds samen met gelijkgezinde partners. Vanuit het
gedachtegoed van «versterkt engagement» is ook regelmatig de samenwerking opgezocht met minder vanzelfsprekende partners.
Feministisch buitenlands beleid en lhbtiq+ rechten
Zo was het Koninkrijk een drijvende kracht achter een drukbezochte
bijeenkomst over feministisch buitenlands beleid, samen met Chili,
Mongolië, Duitsland, Spanje en Frankrijk. De Minister van Buitenlandse
Zaken sprak over het belang van de Women, Peace and Security agenda
en het toepassen van een genderlens in veiligheidsvraagstukken om de
positie en kwetsbaarheid van vrouwen en meisjes adequaat te kunnen
meewegen. Ook nodigde ze het publiek uit voor de Shaping Feminist
Foreign Policy conferentie die in november in Den Haag gehouden is en
waar samen met een brede groep uit het maatschappelijk middenveld
gesproken is over hoe de rechten en representatie van vrouwen, de
lhbtiq+ gemeenschap en andere kwetsbare groepen versterkt kunnen
worden. Ook als covoorzitter van de LGBTI Core Group, samen met
Argentinië, sprak de Minister van Buitenlandse Zaken zich uit voor de
rechten van lhbtiq+ mensen en onderstreepte ze het belang dat het
Koninkrijk hecht aan het beschermen en bevorderen van gelijke rechten
voor iedereen. Zij verzekerde de overige sprekers en deelnemers dat die
inzet onverminderd wordt voortgezet. Minister-President Jacobs van
Sint Maarten nam deel aan een bijeenkomst over het uitbannen van
geweld tegen vrouwen en meisjes en sprak haar sterke commitment uit.
Verder heeft het Koninkrijk in diverse gesprekken met VN-organisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

3

opnieuw het belang benadrukt van de voortdurende inzet op de preventie
van Sexual Exploitation, Abuse and Harassment (SEAH) door personeel
van hulp- en ontwikkelingsorganisaties.
Oekraïne
Tijdens de ministeriële week stond ook de Russische agressie tegen
Oekraïne centraal. In een bijeenkomst die Nederland organiseerde, samen
met de andere covoorzitters van de Group of Friends of Accountability
following the Aggression against Ukraine (Albanië, Denemarken,
Guatemala, de Marshalleilanden) en Oekraïne zelf, lag de focus op de
vraag hoe de internationale gemeenschap kan optreden tegen ernstige
schendingen van het internationaal recht. De Minister van Buitenlandse
Zaken en andere deelnemers benadrukten dat zulke schendingen niet
zonder gevolgen kunnen blijven. Tijdens de bijeenkomst deelde mensenrechtenverdediger Kateryna Rashevska haar persoonlijke ervaringen en
herinnerde iedereen eraan waar het daadwerkelijk om gaat, namelijk het
menselijk leed in Oekraïne en de noodzaak de daders ter verantwoording
te roepen. Ook werd steun uitgesproken voor het vredesplan van
President Zelensky. Deze was zelf ook in New York om te pleiten voor zijn
vredesplan en het tegengaan van straffeloosheid. Eenzelfde boodschap
gaf de Minister van Buitenlandse Zaken ook in de VN-Veiligheidsraad
tijdens een speciale zitting over de oorlog in Oekraïne. Ook het neerhalen
van MH17 werd door de Minister van Buitenlandse Zaken besproken.
Samen met de landen die onderdeel uitmaken van het Joint Investigation
Team sprak ze over de juridische voortgang van de lopende onderzoeken
en het belang van verantwoording ten behoeve van de slachtoffers en
nabestaanden.
Na navraag over de brief, die namens de VN was verstuurd aan Rusland
in een poging om de graandeal overeind te houden3, bleek niet dat er
door de VN voorstellen zijn gedaan om sancties te verlichten in ruil voor
beweging aan Russische zijde. Het is volgens het Koninkrijk essentieel dat
de VN geen stappen zet zonder vooraf de haalbaarheid en uitvoerbaarheid
met lidstaten af te stemmen. De Minister heeft de graandeal ook
opgebracht in gesprek met de SGVN en waardering uitgesproken voor de
bemiddelende rol van de VN. De SGVN zag continuering van de deal
somber in, maar blijft zich er onverminderd voor inzetten.
Veiligheid en ontwapening
Tijdens een Trans-Atlantisch diner, georganiseerd door de Amerikaanse
Minister van Buitenlandse Zaken, sprak Minister Bruins Slot over het
belang van trans-Atlantische samenwerking als hoeksteen van het
Nederlandse veiligheidsbeleid. De rol van de NAVO en de relevantie van
onderlinge samenwerking zijn door de aanhoudende agressie van
Rusland in het afgelopen jaar gegroeid. Over de noodzaak om gezamenlijk
op te treden sprak de Minister ook tijdens een door Japan, Filippijnen en
Australië georganiseerde bijeenkomst over nucleaire ontwapening. Ze
riep daarbij op om onderhandelingen over een splijtstofstopverdrag zo
snel mogelijk te starten. Tevens sprak Minister Bruins Slot op de jaarlijkse
bijeenkomst van het Global Counter Terrorism Forum, waar ze specifieke
aandacht schonk aan het belang van berechting van ISIS-strijders en het
voorkomen van straffeloosheid, en het waarborgen van mensenrechten
3

In navolging van de gedane toezegging aan de heer Sjoerdsma (D66) tijdens het debat over de
AVVN op 12 september 2023 (Kamerstuk 26 150, nr. 209) om de Kamer nader te informeren
over of Nederland is geconsulteerd over een brief van de SGVN met betrekking tot een
mogelijke sanctieverlichting voor Rusland vanuit de VN in ruil voor het implementeren van de
graandeal (TZ202309–061).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

4

en inclusie van maatschappelijk middenveld voor preventie en bestrijding
van terrorisme.
Door de EU Hoge Vertegenwoordiger werd op 18 september de Peace Day
Effort gelanceerd samen met Saoedi-Arabië, Jordanië, Egypte en de
Secretaris Generaal van de Arabische Liga. Dit initiatief beoogt het
Midden-Oosten vredesproces weer in beweging te krijgen. Het Koninkrijk
steunt dit initiatief en de Minister van Buitenlandse Zaken sprak tevens
tijdens dit event haar zorg uit voor het gebrek aan politieke vooruitgang in
het vredesproces.
Humanitaire noden
De oorlog in Oekraïne raakt ook de meest kwetsbare landen die al lijden
onder crises en tegenslagen. In een bijeenkomst over het grote financieringsgat voor humanitaire noden, onderstreepte de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking het belang van
voorspelbare langetermijnfinanciering. De Minister riep andere landen op
het voorbeeld van onder meer Nederland te volgen en wees op het belang
nieuwe bronnen van financiering te zoeken. Er zijn steeds groter
wordende langetermijnbehoeften voor weerbaarheid tegen klimaatverandering. Humanitaire noden kwamen ook aan bod bij een event over de
olietanker Safer, die voor de kust van Jemen een olieramp dreigde te
veroorzaken. Door effectieve multilaterale samenwerking is het gelukt de
olie in de tanker over te pompen naar een veilig schip, waarmee een
potentiële humanitaire en ecologische catastrofe is voorkomen. Als een
van de drijvende krachten achter deze operatie sprak Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking haar waardering uit
voor de effectieve samenwerking en zegde steun toe aan de VN in de
resterende fases van de operatie.
Klimaat, water en SIDS
Klimaatverandering en de gevolgen daarvan vormden een ander thema
waar veel aandacht voor was. Zo werden sessies georganiseerd over
onder meer biodiversiteit, klimaatadaptatie, het uitbannen van plastic
vervuiling en de energietransitie. Over dat laatste onderwerp sprak
Minister-President Jacobs vanuit het perspectief van kleine eilandstaten in
ontwikkeling (small island developing states, SIDS). Zij benadrukte het
belang van maatwerkoplossingen voor SIDS om klimaatweerbaarheid te
vergroten. Ook refereerde het Koninkrijk meermaals aan de
VN-Waterconferentie die in maart van dit jaar samen met Tadzjikistan
werd georganiseerd, vanuit het belang van het vasthouden van (politiek)
momentum en het verder brengen van de mondiale wateragenda. De
Minister van Buitenlandse Zaken ondertekende namens het Koninkrijk het
Verdrag van de VN inzake het recht van de zee, inzake het behoud en het
duurzame gebruik van de mariene biologische diversiteit van gebieden
voorbij de grenzen van de nationale rechtsmacht (Biodiversity Beyond
National Jurisdiction, BBNJ). Met de ondertekening door tientallen
lidstaten komt er een succesvol einde aan jarenlange multilaterale
onderhandelingen gericht op het beschermen van oceanen en de
biodiversiteit.
Minister-Presidenten Rutte, Jacobs en Wever-Croes organiseerden
gezamenlijk een rondetafelgesprek met SIDS over innovatieve oplossingen op klimaatadaptatie. Aanwezige regeringsleiders van kleine
eilandstaten bespraken de noodzaak van samenwerking tussen deze
staten en de diverse ervaren obstakels voor toegang tot financiering voor
adaptatie. De kwetsbaarheden van SIDS kwamen in meerdere evenementen ter sprake waaraan Minister-Presidenten Jacobs en Wever-Croes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

5

deelnamen. Veel discussies stonden in het teken van de voorbereidingen
van de vierde SIDS-conferentie, die in mei 2024 in Antigua en Barbuda zal
plaatsvinden, tien jaar na de derde conferentie in Samoa. Ook kwam de
beperkte institutionele capaciteit van SIDS ter sprake als het gaat om het
vroegtijdig herkennen en anticiperen op natuurrampen.
Digitaal
Er is elk jaar tijdens de AVVN ministeriële week meer aandacht voor de
digitale dimensies van veiligheid, mensenrechten en gelijkheid. De
Minister van Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris voor Koninkrijksrelaties en Digitalisering namen deel aan een bijeenkomst van de
Freedom Online Coalition, waarvan Nederland in 2024 voorzitter zal zijn.
De Minister van Buitenlandse Zaken onderstreepte dat universaliteit van
mensenrechten ook betekent dat deze online gewaarborgd moeten
worden, hetgeen doordachte beleidskeuzes vergt. In een door Nederland
en Canada georganiseerd evenement over informatie integriteit online,
werd deze boodschap kracht bijgezet door de ondertekening van een
mondiale verklaring. 32 landen uit alle werelddelen onderschrijven
hiermee het belang van een betrouwbaar, accuraat en pluriform informatie ecosysteem voor een goed functionerende democratische samenleving. De staatsecretaris voor Koninkrijksrelaties en Digitalisering
woonde diverse bijeenkomsten bij die zich toespitsten op artificiële
intelligentie (AI). Deze richtten zich zowel op het verzilveren van kansen
als het beperken en reguleren van risico’s. Ze pleitte daarbij ook voor een
rol van de VN in het komen tot meer en betere mondiale regulering van
AI. In een evenement gericht op AI en onderwijs voor meisjes sprak
Minister-President Wever-Croes van Aruba zich uit voor het bevorderen
van toegang en instroom van vrouwen en meisjes tot exacte wetenschap,
technologie, en wiskundeonderwijs.
Recht
Tijdens een ministeriële bijeenkomst over het International Strafhof
(International Criminal Court) stond de Minister van Buitenlandse Zaken
stil bij de recente cyberaanval op het Hof en de toenemende werklast die
druk zet op de financiën van het Strafhof. Het Koninkrijk riep landen op
beter aan hun financiële verplichtingen te voldoen. Ook sprak Nederland
zich positief uit over inspanningen om de jurisdictie van het Internationaal
Strafhof uit te breiden om ook het misdrijf van agressie te omvatten, naast
oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid. Dat
punt stond ook centraal in de bijdrage van de Minister van Buitenlandse
Zaken in een bijeenkomst over de in 2025 voorziene herziening van het
Statuut van Rome, dat ten grondslag ligt aan het Internationaal Strafhof.
Vanuit de rol als oprichter van de Justice Action Coalition – een ambitieus
samenwerkingsverband van landen en organisaties om voortgang te
bevorderen op de internationaal gestelde doelen over toegang tot recht
voor iedereen – sprak het Koninkrijk zich sterk uit voor actie op SDG 16,
voor vreedzame, inclusieve en rechtvaardige samenlevingen. Ook
onderstreepte het Koninkrijk het belang van een mensgerichte benadering
tot toegang tot recht en de noodzaak om, door een breed palet aan
actoren, te investeren in een goed functionerende rechtstaat als basis
voor duurzame ontwikkeling.
Inzet bij bilaterale gesprekken gedurende de ministeriële week
En marge van de ministeriële week van de AVVN heeft het Koninkrijk ook
bilateraal gesproken met landen en partners over een breed scala aan
onderwerpen, waaronder bovengenoemde thema’s. Daarbij heeft de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

6

delegatie, vanuit het principe van «versterkt engagement», bewust ingezet
op gesprekken met minder voor de hand liggende partners. Op deze
manier wil het Koninkrijk proactief de samenwerking met een groot aantal
landen verbreden en verdiepen, door te luisteren naar hun zorgen en
perspectieven, en door het beleid van het Koninkrijk toe te lichten. Het
verslag is niet uitputtend en bevat terugkoppeling van de belangrijkste
gesprekken op hoofdlijnen.
Veel gesprekken gingen over de actualiteit in diverse regio’s en landen. Zo
sprak de Minister van Buitenlandse Zaken met haar ambtsgenoten uit
Armenië en Azerbeidzjan over de ontwikkelingen eind september in
Nagorno-Karabach. Ze sprak haar zorgen uit over de ontwikkelingen en
benadrukte het belang van garanties voor de veiligheid en het behoud van
rechten voor inwoners van Nagorno-Karabach. Richting haar Azerbeidzjaanse ambtsgenoot sprak ze nadrukkelijk de veroordeling uit over de
militaire escalatie op 19 september jl. in Nagorno-Karabach. Met haar
Armeense collega werd onder andere gesproken over mogelijkheden tot
humanitaire steun.
In gesprekken met Burkina Faso, Mali, Senegal, Algerije, de Afrikaanse
Unie, de International Crisis Group en de VN Speciaal Coördinator voor
Ontwikkeling in de Sahel werd van gedachten gewisseld over de
negatieve ontwikkelingen in de Sahel, waaronder de staatsgreep in Niger,
de toenemende dreiging van terrorisme en extremisme en de gevolgen
voor de bredere regio. Het Koninkrijk maakt zich zorgen over de groeiende
instabiliteit in de regio en heeft een sterke voorkeur voor diplomatieke
oplossingen in Niger en andere landen. Ook is steun uitgesproken voor de
bemiddelende rol van de Economische Gemeenschap van
West-Afrikaanse Staten (ECOWAS).
De situatie in het Midden-Oosten was onderwerp van gesprek van
Minister Bruins Slot met haar ambtsgenoten uit onder meer Israël, de
Palestijnse gebieden, Qatar, Oman en Saoedi-Arabië. Ten aanzien van het
Midden-Oosten vredesproces sprak de Minister uit dat Nederland
toegewijd is aan een tweestatenoplossing en wisselde van gedachten met
landen in de regio over recente ontwikkelingen en internationale
processen om dialoog te bevorderen. Ook werd in enkele gesprekken het
stroeve vredesproces in Jemen besproken.
De Minister van Buitenlandse Zaken sprak verder uitgebreid met haar
Oekraïense ambtsgenoot. Ze herhaalde dat het Koninkrijk, voor zolang als
dat nodig is, zich onverminderd blijft inzetten voor steun aan Oekraïne,
hulpverlening, wederopbouw en het internationaal isoleren van Rusland.
Daarnaast kwamen onder meer het vredesplan van President Zelensky, de
onderhandelingen over de graandeal en alternatieve corridors voor
graanexport en het tegengaan van desinformatie aan bod. Bij zoveel
mogelijk overige gesprekken heeft het Koninkrijk aandacht gevraagd voor
de voortdurende oorlog in Oekraïne, om zo bij te dragen aan de
versterking van de coalitie van VN-lidstaten die de Russische agressie
verwerpt.
Het Koninkrijk heeft nog steeds grote zorgen over de Iraanse militaire
steun aan Rusland. Daarnaast is het Koninkrijk zeer kritisch over de
mensenrechtensituatie in Iran en over het nucleaire programma van Iran.
De Minister van Buitenlandse Zaken heeft het gesprek met haar Iraanse
ambtsgenoot aangegrepen om deze zaken op ministerieel niveau aan te
kaarten.
De oorlog in Oekraïne was ook onderdeel van veel gesprekken met de
Ministers van Buitenlandse Zaken van landen die iets verder van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

7

conflict staan, zoals Indonesië. Met haar Indonesische ambtsgenoot
deelde Minister Bruins Slot zorgen over het uitblijven van een graandeal
en de veiligheidssituatie op de Zwarte Zee, en de mondiale impact
daarvan. Daarnaast bespraken ze onder meer de uitdagingen waar het
multilaterale systeem voor staat en, vooruitblikkend op het bezoek van
Minister Bruins Slot aan Indonesië dat eind oktober heeft plaatsgevonden,
de sterke bilaterale banden.
Ook het thema migratie4 is in meerdere gesprekken van de Minister van
Buitenlandse Zaken aan bod gekomen. Zo sprak zij met haar Turkse
ambtsgenoot over de gezamenlijke verantwoordelijkheid om irreguliere
migratie te adresseren. De Minister bedankte Turkije voor de opvang van
Syrische vluchtelingen. Met Tunesië werd uitvoerig over migratie
gesproken, o.a. over het recent ondertekende Memorandum of Understanding (MoU) tussen de EU en Tunesië en de opvang van migranten aan
de Tunesische grens. Met betrekking tot dat tweede punt uitte Nederland
zorgen en onderstreepte het belang van het waarborgen van mensenrechten en de implementatie van de overeenkomst binnen internationaal
rechterlijke kaders. De Minister benadrukte tevens het belang van snelle
vooruitgang op alle pilaren van het MoU en van voortdurende open en
constructieve dialoog, niet alleen bilateraal maar ook met de EU en het
Europees parlement. In gesprek met Algerije werden zorgen uitgewisseld
over de mogelijke gevolgen van de situatie in de Sahel op migratiebewegingen richting Noord Afrika. Met Jordanië kwam onder meer ter sprake
dat een duurzame oplossing voor migratie het aanpakken van grondoorzaken is, waaronder een oplossing voor conflicten, stabiliteit en adequate
financiering voor humanitaire hulp en opvang van vluchtelingen en hun
gastgemeenschappen. In gesprek met Saoedi-Arabië vroeg de Minister
o.a. aandacht voor de mensenrechtensituatie van migranten aan de grens
met Jemen.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
sprak met de Oegandese Minister van Buitenlandse Zaken en vroeg naar
de prioriteiten omtrent opvang in de regio. Oeganda is medeorganisator
van het Global Refugee Forum (13–15 december). Tevens uitte ze diepe
bezorgdheid over de Anti-Homosexuality Act 2023 en riep ze op tot het
naleven van de door Oeganda gecommitteerde internationale én
regionale verplichtingen op gebied van mensenrechten, inclusief die van
lhbtiq+ gemeenschap. Ze gaf aan dat het Justice Law and Order Sector
programma is stopgezet, zodat er geen directe financiering gaat naar
overheidsinstanties die mogelijk de Anti-Homosexuality Act 2023
handhaven. In gesprek met de Bengalese counterpart uitte de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zorgen over de
recente vervolgingen van mensenrechtenactivisten. De goede samenwerking met Bangladesh op gebied van water werd wederzijds onderstreept. In andere gesprekken van het Koninkrijk zijn ook de situatie van
Oeigoeren (inclusief opvolging van het rapport van de VN Hoge Commissaris voor de Mensenrechten over de situatie) en de bescherming van de
oppositie in Belarus besproken. Ook in deze gevallen heeft het Koninkrijk
zich uitgesproken voor het beschermen, bevorderen en naleven van
mensenrechten. In gesprek met haar ambtsgenoot uit Canada onderstreepte de Minister van Buitenlandse Zaken ook het belang van de sterke
samenwerking tussen beide landen over persvrijheid, diversiteit en
integriteit online, en de noodzaak om mensenrechten ook online te
beschermen. Tijdens de ontmoeting tussen Minister Bruins Slot en haar

4

In navolging van de gedane toezegging aan de heer Brekelmans (VVD) tijdens het debat over
de AVVN op 12 september 2023 om een terugkoppeling te geven van de gevoerde gesprekken
met andere landen over migratie (TZ202309–059).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

8

Qatarese ambtsgenoot kwam ook de mensenrechtensituatie ter sprake,
met specifieke aandacht voor de situatie van arbeidsmigranten in Qatar.
Zowel Minister-President Rutte als Minister Bruins Slot hadden een kort
gesprek met hun Pakistaanse collega’s, waarin zij waardering uitspraken
voor de rol van Pakistan bij de evacuatie van mensen uit Afghanistan.
Daarnaast uitten zij ook ernstige zorgen over bedreigingen vanuit het
land, vooral gericht op Nederlandse politici, en verzochten de Pakistaanse
autoriteiten om hiertegen op te treden. De Minister-President en Minister
van Buitenlandse Zaken spraken tevens hun Irakese ambtsgenoten. Ze
onderstreepten de brede constructieve relatie tussen beide landen en hoe
deze op tal van onderwerpen verder te verdiepen, waaronder handel,
veiligheid, mensenrechten, landbouw en water. De Minister-President
benadrukte het belang van verbeterde migratiesamenwerking.
De ministeriële week van de 78ste zitting van de Algemene Vergadering
van de VN bood, kortom, de gelegenheid relevante gesprekken te voeren
over de koers van internationale multilaterale samenwerking en de
actualiteit. Het Koninkrijk heeft daar belangrijke bijdragen aan geleverd
door deelname van de brede delegatie.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.G.J. Bruins Slot
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
G.E.W. van Leeuwen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

9

BIJLAGE
Overzicht van meerjarige Algemene Vrijwillige Bijdrages aan
VN-organisaties
VN-organisaties

Totale bijdrage in Euro’s voor de aangegeven
periode

ILO – International Labor Organisation
UNAIDS
UNDP – UN Development Programme
UNEP – UN Environment Programme
UNFPA – UN Population Fund
UNHCR – UN High Commissioner for Refugees
UNICEF – UN Children Emergency Fund
UNRWA – UN Relief and Works Agency for
Palestine Refugees in the Near East
UN Women
WFP – World Food Programme
WHO – World Health Organization

13.800.000 (2023–2025)
69.000.000 (2023–2025)
100.000.000 (2023–2025)
28.500.000 (2023–2025)
105.000.000 (2023–2025)
105.000.000 (2023–2025)
112.677.000 (2023–2025)
65.000.000 (2023–2025)
16.000.000 (2022–2025)
191.000.000 (2023–2025)
38.408.000 (2022–2025)

Meer informatie: https://www.nlontwikkelingssamenwerking.nl/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 150, nr. 210

10