Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 066

Belastingdienst

Nr. 155

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 maart 2013
De maand maart staat van oudsher bekend als de aangiftemaand. Graag
wil ik u informeren over de aangiftecampagne 2012 particulieren. Van de
gelegenheid maak ik tevens gebruik om de resultaten van de steekproef
Particulieren 2010 met u te delen.
Behandelstrategie Particulieren
Het merendeel van de belastingplichtigen in dit land is goedwillend; zij
zijn bereid op vrijwillige basis aan hun fiscale verplichtingen te voldoen.
Het is mijn lijn om die belastingplichtigen daarbij zoveel mogelijk te
ondersteunen. De vooraf ingevulde aangifte is hiervan een goed
voorbeeld. Een minderheid van de belastingplichtigen neemt het minder
nauw met de regels. Zij gaan creatief met de regels om of houden
inkomsten of vermogen buiten het zicht van de Belastingdienst. Voor deze
belastingplichtigen is mijn lijn die van de harde aanpak, bijvoorbeeld door
middel van controles, boetes, invordering en opsporingsacties.
Door middel van handhavingsregie bepaalt de Belastingdienst welke
handhavingsinstrument het best bij een individuele belastingplichtige kan
worden ingezet. De laatste jaren is bewust gekozen voor de ontwikkeling
van meer preventieve instrumenten. Daarbij mag het toezicht achteraf (in
de vorm van kantoortoetsen van aangiften) niet uit het oog worden
verloren. In het regeerakkoord heeft het kabinet middelen vrijgespeeld om
de toezichtstaak van de Belastingdienst een flinke impuls te geven. In mijn
brief van 10 december 20121 heb ik dit nader toegelicht. Voor de
doelgroep Particulieren betekent dit dat extra medewerkers worden
ingezet om aangiften te beoordelen.

1

kst-31066-155
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstukken II 31 066, nr. 149

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 155

1

Aangiftecampagne belastingjaar 2012
Van één naar meerdere controle- en servicethema’s
De aanpak van de aangiftecampagne heeft met ingang van 2013 (belastingjaar 2012) een breder karakter gekregen, niet alleen controleren, maar
ook voorlichten. Anders dan andere jaren is gekozen voor een thema met
een meerjarige aanpak, waarbij in het eerste jaar vooral de nadruk ligt op
voorlichting en dienstverlening. In latere fasen wordt de aandacht verlegd
naar de controlekant. Dit jaar is gekozen voor het thema Echtscheiding en
fiscus.
Naast dit thema wordt bij de aangiftebehandeling IB 2012 extra aandacht
besteed aan enkele specifieke onderwerpen. Ik licht dit nader toe.
Meerjarig aangiftethema: Echtscheiding en fiscus
Een gemiddelde belastingplichtige ervaart de fiscale gevolgen van een
echtscheiding als ingewikkeld. In een dergelijke situatie kunnen belastingplichtigen onder meer te maken krijgen met:
• het bepalen van het fiscaalpartnerschap
• betaalde en ontvangen partneralimentatie
• aftrek levensonderhoud kinderen voor kinderen onder de 21 jaar bij de
ouder die geen recht op kinderbijslag heeft
• de eigenwoningregeling die na echtscheiding zeer ingewikkeld kan
zijn. Zo kunnen belastingplichtigen geconfronteerd worden met de
problematiek van de restschuld en kunnen zij te maken krijgen met de
fiscale bijleenregeling.
De veelvoud en de complexiteit aan fiscale regelingen waar belastingplichtige mee te maken kan krijgen rechtvaardigen de meerjarige aanpak
en de nadruk op de voorlichting en dienstverlening in de aanvangsfase.
Aangiftebehandeling Inkomstenbelasting 2012
In 2013 wordt een verdere stap gezet op weg naar het volledig voorinvullen van de aangifte inkomstenbelasting. Voorzien is in een uitbreiding
van de vooraf ingevulde gegevens met de volgende elementen:
• banksaldi en spaartegoeden
• waarde effectenportefeuilles
• leningen en andere schulden
• bepaalde buitenlandse (Belgische en Duitse) pensioenen
• premies AOV (Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen)
• buitenlandse rekeningen
• inkomsten van zorgverleners betaald uit persoonsgebonden budget
(andere inkomsten, resultaat overige werkzaamheden).
Naast vereenvoudiging voor de belastingplichtige wordt hiermee tevens
de invulkwaliteit van de aangifte verbeterd, die voor de Belastingdienst de
aangiftebehandeling vergemakkelijkt.
Controle specifieke onderwerpen
Bij de aangiftebehandeling IB 2012 zal de Belastingdienst verder extra
aandacht besteden aan een enkele specifieke onderwerpen. Het gaat
daarbij onder andere om de eigen woning, premies lijfrenten, specifieke
zorgkosten en Duitse Rente. Deze thema’s lenen zich voor een gerichte
aanpak, waarbij met een beperkte en gerichte inzet van heffingsmedewerkers, een wezenlijke bijdrage kan worden geleverd aan het terugdringen van het nalevingstekort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 155

2

Daarnaast is het door de toegenomen kwaliteit van de informatie mogelijk
in meer gevallen de aangifte automatisch te corrigeren. In 2012 is een
pilot uitgevoerd waarbij gegevens uit de aangifte aan de hand van bij de
Belastingdienst bekende gegevens automatisch zijn gecorrigeerd. In 2013
zal deze werkwijze op grotere schaal worden gevolgd.
Meer zicht op het nalevingstekort: de steekproef Particulieren
Om zicht te krijgen op de wijze waarop door particulieren aangifte wordt
gedaan voert de Belastingdienst periodiek een steekproef uit in dit
segment. Met de in deze steekproef betrokken aangiften ontstaat bij de
Belastingdienst inzicht in de potentiële omvang van het aantal gevallen
van niet of niet tijdig aangifte doen, het onjuist en/of onvolledig aangifte
doen en het niet of niet tijdig betalen.
De waarde van deze informatie zit vooral in de mogelijkheid om hiermee
de beschikbare handhavingscapaciteit gerichter in te zetten op de plekken
waar dat nodig is. Hiervoor worden in het handhavingsplan van de
Belastingdienst (zowel thema- als projectgewijs) concrete onderwerpen
voor toezicht benoemd, zoals de aanpak van starters, vastgoed, buitenlands vermogen, auto, carrouselfraude of fraude met voorlopige
teruggave.
De uitkomsten van de meest recente steekproef zijn zonder meer positief
te noemen. Het nalevingstekort is ten opzichte van de vorige steekproef
macro gehalveerd, namelijk van € 1,6 mld. over het aangiftejaar 2008 naar
€ 0,8 mld. over het aangiftejaar 2010.
Tabel steekproef particulieren1
aangiftejaar 2008

aangiftejaar 2010

2,5%

1,2%

90%

88%

Juist en volledig aangifte doen; percentage
nalevingstekort op basis van de steekproef
Particulieren (uitgedrukt als
percentage van de totale belastingopbrengst)
Percentage aanslagen op tijd betaald.
1

excl. IB aangiften van ondernemers en partners van ondernemers

Voor de daling van het nalevingstekort zijn twee belangrijke oorzaken aan
te geven. In de eerste plaats komt een groot deel van de daling voor
rekening van de vereenvoudigde regelgeving met betrekking tot de
aftrekmogelijkheden van specifieke zorgkosten. Met ingang van 2009 is
namelijk de ruime wettelijke mogelijkheid om brillen en andere hulpmiddelen af te trekken, afgeschaft. Het effect van deze afschaffing op het
nalevingstekort is naar mijn mening een grote stimulans om door te gaan
op de weg van vereenvoudiging van regelgeving. In de tweede plaats is
het nalevingstekort bij loon en pensioen substantieel afgenomen. Hier
weerspiegelt zich het succes van de goede samenwerking met het UVW in
de loonaangifteketen.
Daarnaast blijkt uit de steekproef dat veel fouten het gevolg zijn van
onbedoelde vergissingen van de belastingplichtige. Door de steeds
bredere toepassing van de vooraf ingevulde aangifte mag er vanuit
worden gegaan dat ook het maken van deze fouten zal afnemen.
De Belastingdienst blijft onverminderd doorgaan met zijn inspanningen
de nalevingstekorten bij de verschillende doelgroepen nog verder te
verkleinen. Ik wijs in dit verband op de plannen tot intensivering van het
toezicht en de invordering van de Belastingdienst als geheel. Met de extra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 155

3

middelen die ter beschikking zijn gesteld in het regeerakkoord, zet ik mij in
een bedrag van structureel € 663 mln aan meeropbrengsten binnen te
halen. Daarmee wordt het nalevingstekort substantieel verminderd.
Tegelijkertijd is het niet reëel om te stellen dat dit tot nihil gereduceerd
kan worden. Dat zou vragen om een onevenredige grote bezetting bij de
fiscus. De fiscus kan en wil niet de weg bewandelen waarbij achter elke
belastingplichtige een inspecteur wordt geposteerd.
De staatssecretaris van Financiën,
F.H.H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 155

4