4
Vragenuur: Vragen Voordewind
Vragen van het lid Voordewind aan de staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie over het bericht "Kans op geweld
tegen christenen in azc is 100%".

De heer Voordewind (ChristenUnie):
Voorzitter. Het geweld in de azc's en de noodopvanglocaties
neemt toe, ook in Nederland. Deze bedreigingen en het
geweld hebben geregeld te maken met spanningen die
voortkomen uit botsingen tussen religies. Zo worden met
name christenen steeds vaker bedreigd, bespuugd en
geweerd uit bepaalde publieke ruimten en worden ze
gedwongen om een hoofddoek te dragen. De Nederlandse
Politiebond suggereert zelfs dat christenen gescheiden
zouden moeten worden opgevangen, net zoals Duitsland
dat op dit moment overweegt.
Ik heb dan ook de volgende vragen aan de staatssecretaris.
De ChristenUnie dringt er al jaren op aan om religieuze
onderdrukking aan te pakken en die ook te registreren. Is
de staatssecretaris nu wel bereid om dit soort incidenten
te registreren? Wat is de reactie van de staatssecretaris op
de suggestie van de politiebond om tot gescheiden opvang
te komen? Is het niet te gek voor woorden als we intolerantie en religieuze haat gaan faciliteren? Welke acties gaat de
staatssecretaris nu ondernemen om deze religieuze onderdrukking de kop in te drukken, ook met betrekking tot het
aanwakkeren van deze spanningen door orthodoxe imams
en moslims uit bijvoorbeeld Rotterdam?
Tot nu toe worden de slachtoffers overgeplaatst uit de azc's
en blijven de daders zitten. Dat is totaal de omgekeerde
wereld. Is de staatssecretaris bereid een zerotolerancebenadering toe te passen, de daders nu daadwerkelijk aan te
pakken en deze bijvoorbeeld in vreemdelingendetentie te
plaatsen?

Staatssecretaris Dijkhoff:
Voorzitter. De heer Voordewind wijst terecht op de signalen
die de laatste tijd vooral uit Duitsland komen, maar die zich
natuurlijk ook in Nederland op kleinere schaal voordoen.
Die misstanden zijn niet goed en willen we ook allemaal
voorkomen. Als je in Nederland asiel aanvraagt, kom je
voor veiligheid en vrijheid en dan is het niet aan jou om de
veiligheid en vrijheid van een ander te belemmeren of in
gevaar te brengen. Laat dat duidelijk zijn. Als je in Nederland
asiel aanvraagt, komt je ook in een Nederlands asielzoekerscentrum terecht en heb je je van het begin af aan te houden
aan Nederlandse wetten en Nederlandse normen en waarden. Daarom maken we in een asielzoekerscentrum ook
duidelijk dat er geen plek is voor discriminatie en dus ook
geen plek voor het dwarszitten van een ander in de uitoefening van zijn geloof. Je mag tot je eigen god bidden en je
mag niet belemmeren dat een ander tot zijn of haar god
bidt.
Dat neemt niet weg dat er nog steeds dingen kunnen
gebeuren, want er zijn veel mensen die elkaar in een kleine
ruimte op de lip zitten. Aanpassing aan een nieuwe omgeving kan spanningen met zich brengen, maar dan is het wel

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Voordewind

zaak dat het gemeld wordt als er iets gebeurt en dat wij
overgaan tot het doen van aangifte als het incidenten zijn
die de wet overtreden, wat bij veroordeling gevolgen kan
hebben voor de vreemdelingenrechtelijke status. Als iemand
voor ernstige zaken veroordeeld is, leidt dit ertoe dat een
vergunning geweigerd dan wel ingetrokken wordt. Alle
incidenten worden geregistreerd, maar het is heel lastig
om te registreren wat de achtergrond was als iemand een
ander aanvliegt, of dat nu een mengeling was dan wel of
iemand of bijvoorbeeld zijn geloof of nationaliteit de ander
niet aanstond. Wij hebben registratie waarin is uitgespit of
een incident zich bijvoorbeeld op religieuze gronden heeft
voorgedaan.
De politiebond heeft de uitspraken gelukkig inmiddels
genuanceerd. Ik vind het niet de aangewezen weg om
mensen al van tevoren in categorieën in te delen en per
categorie op te vangen. Je bent in Nederland en daar hoort
de Nederlandse vrijheid bij en het Nederlandse respect voor
de keuzes van anderen die anders zijn. Daar voel ik dus
niets voor.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Ik
begrijp dat zijn inzet stevig is. Wij hebben deze debatten
eerder gevoerd met de vorige staatssecretaris. Die zei dat
inderdaad wel wordt geregistreerd, maar niet specifiek op
religieus geweld. Waar we nu echter in navolging van
Duitsland mee te maken hebben, is toch precies dit religieuze geweld. Is de staatssecretaris nu bereid om dit specifieker te registreren, zodat ook specifiek actie tegen dit soort
intolerant gedrag kan worden ondernomen?
Volgens het vreemdelingenrecht kan de status inderdaad
geweigerd worden als er sprake is van een misdrijf. Is het
al eerder voorgekomen dat een status werd geweigerd en,
zo ja, moeten we niet sneller overgaan tot dit soort maatregelen om religieuze intolerantie snel bij de wortel aan te
pakken en de slachtoffers te beschermen in plaats van de
daders?
Staatssecretaris Dijkhoff:
Er zijn mensen geweigerd op grond van criteria van de
openbare orde, maar ik heb even niet paraat of dat was
omdat zij veroordeeld zijn op grond van misdrijven of
strafbare feiten die zij gepleegd hebben in een asielzoekerscentrum. Dat antwoord kan ik dus niet geven. Natuurlijk
zien we een toename van dit soort incidenten alleen al
omdat we een toename zien van het aantal mensen dat in
een asielzoekerscentrum woont. Dat neemt dan evenredig
toe. Wat betreft de registratie merk ik op, dat er geen sprake
van is dat wij niet weten dat er zulke dingen gebeuren. Het
feit van al die meldingen is voor ons cruciaal, ook voor de
opvolging en de strafrechtelijke opvolging. Er zijn echter
ook incidenten van niet-religieuze aard. Dus de toegevoegde
waarde om het ook in een tabel uitgesplitst te hebben, zou
ik vooral zien als wij nu geen oog hadden voor dit fenomeen, maar dat hebben we wel. We pakken dit gericht aan
en spreken mensen er gericht op aan dat ze hun geloof niet
kunnen opdringen aan een ander.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Het is een beetje een cirkelredenering. De staatssecretaris
zegt dat hij aandacht heeft voor het fenomeen, maar dan

29 september 2015
TK 7

7-4-1

moet het wel specifieker worden geregistreerd dan nu het
geval is. We weten dat de meldingsbereidheid van de
asielzoekers laag is. Hiernaar is eerder door Deloitte ook
onderzoek gedaan. Mijn pleidooi is dan ook om een onafhankelijke vertrouwenspersoon aan te stellen, bij wie de
asielzoekers hun melding kunnen doen. Nog steeds immers
heerst de gedachte dat, als mensen iets melden bij het COA,
dat negatief kan uitpakken voor hun eventuele status. Is de
staatssecretaris bereid om een onafhankelijke vertrouwenspersoon aan te stellen, zodat we beter in beeld krijgen wat
er precies gebeurt? Nogmaals pleit ik ervoor om specifieker
te registreren, zodat we specifiek beleid kunnen inzetten
om dit soort intolerantie tegen te gaan.

De heer Azmani (VVD):
Het is werkelijk onvoorstelbaar dat mensen die stellen dat
ze hun land ontvluchten vanwege geweld, geweld plegen
in dit land, dat hun mogelijk gastvrijheid wil bieden. Het
gaat niet alleen om geweldspleging jegens elkaar. Het gaat
ook om een vermeende aanranding van een jong meisje
afgelopen weekend in Almere. Het gaat ook om de positie
van christenen en andere minderheden in azc's. Voor de
VVD is het heel helder: deze mensen verdienen geen plek
in dit land. Welke maatregelen wil de staatssecretaris
nemen, of wil hij eerst verkennen, om te voorkomen dat
deze mensen nog langer een bedreiging vormen voor onze
samenleving en voor onze openbare orde?

Staatssecretaris Dijkhoff:
Ik vind die gedachte sympathiek, als die specifieke registratie inderdaad ertoe zou leiden dat we het beter kunnen
tegengaan. We registreren nu de aard van het incident. Het
probleem is natuurlijk dat aan zo'n incident meerdere
redenen ten grondslag kunnen liggen. Dan wordt het lastig.
Voordat je het weet, zijn we dan vooral bezig met een
registratiepatroon, terwijl we bezig moeten zijn met het
tegengaan van de spanningen en het aanpakken van
degenen die de problemen veroorzaken. Op het punt van
de onafhankelijke vertrouwenspersoon kom ik graag later
in een debat nog terug. Ik weet niet of dat de oplossing
moet zijn, maar het mag niet zo zijn dat mensen die een
melding van onheuse bejegening doen, nadeel ondervinden
in de asielprocedure. Degenen die een ander onheus bejegenen, zouden nadeel moeten kunnen ondervinden, en niet
andersom. Dat signaal neem ik serieus mee. Ik zal bekijken
wat de beste manier is om daar iets aan te doen.

Staatssecretaris Dijkhoff:
Ik ben het natuurlijk met de heer Azmani eens dat dit
ongehoord is, dat de door hem genoemde gedragingen
niet kunnen en dat die ook moeten kunnen leiden tot weigering van asiel. In het door hem genoemde voorval van
de aanranding zijn ook mensen in bewaring gesteld. Als zij
door de rechter worden veroordeeld en de straf ernstig is,
dan zal dat ook gevolgen hebben. Wij stimuleren de meldingsbereidheid in de asielzoekerscentra. Het beleid is dat
ook COA-personeel aangifte doet in geval van incidenten.
Ik heb vandaag ook een onderhoud met de politie gehad
om te bezien hoe we er het beste voor kunnen zorgen dat
het oplossen van ordeverstoringen ook leidt tot het verbaliseren en registreren van de personen die er de veroorzakers van zijn, zodat we dat dossier in de gaten kunnen
houden. Het signaal moet natuurlijk zijn — we moeten die
consequentie daarom ook kunnen volgen — dat als je je
hier misdraagt, je je asielkansen ernstig in gevaar brengt
en er eigenlijk geen plek voor je is.

De heer Fritsma (PVV):
Massale vechtpartijen, steekpartijen, kindermisbruik: de
trieste lijst van geweld in asielzoekerscentra wordt steeds
langer. De PVV roept het kabinet nogmaals op om de
grenzen te sluiten en geen enkele asielzoeker meer toe te
laten. Wat je niet binnenlaat, hoef je ook niet weg te krijgen.
Ik krijg hierop graag een reactie, want we weten dat de
staatssecretaris zelfs criminele asielzoekers het land niet
uit krijgt.
Staatssecretaris Dijkhoff:
Een lijst van incidenten wordt van nature alleen maar langer, nooit korter, want wat er is gebeurd, blijft erop staan.
Naarmate de tijd voortschrijdt en er meer mensen zijn, zitten
daar in absolute getallen ook meer mensen tussen die geen
verrijking voor de samenleving vormen, die een probleem
kunnen vormen en ook aangepakt moeten worden. Zij
moeten zich voor hun daden verantwoorden voor de rechter. Als hun daden ernstig zijn, dan moet dat leiden tot
weigering of intrekking van de asielvergunning. Dat neemt
niet weg dat er in asielzoekerscentra vele anderen zijn, de
meesten, die hier puur komen voor de veiligheid en de
vrijheid en die geen problemen veroorzaken voor een ander.
Ik zou hen niet willen laten lijden onder de daden van die
anderen door de grenzen definitief te sluiten voor hen die
moeten vluchten voor oorlog.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Voordewind

De heer Bisschop (SGP):
Aanhakend bij dat laatste wens ik dat de staatssecretaris
iets krachtiger termen gebruikt dan "asielkansen ernstig in
gevaar brengt" en stelt dat asielverlening uitgesloten is. De
SGP pleit nadrukkelijk voor dat soort termen. De staatssecretaris geeft aan dat mensen hiernaartoe komen om veiligheid te zoeken. Vervolgens veroorzaken sommigen voor
anderen een onveilige of bedreigende situatie. Wij kunnen
dan toch geen maatregelen uitsluiten bij het kiezen tussen
zo snel mogelijk uitzetten, verplaatsen, detineren of wat
dan ook? Het is voor mij te gemakkelijk om uit te sluiten
dat er verplaatsing van daders plaatsvindt of dat er geen
groepering op basis van geloofsovertuiging plaatsvindt.
Staatssecretaris Dijkhoff:
Om die laatste vraag meteen te beantwoorden: verplaatsing
vindt sowieso plaats. Bij een opstootje wordt de dader
doorgaans verplaatst naar een andere locatie. Het probleem
is daarmee niet definitief opgelost, maar het is wel iets wat
wij zeker doen. Dit is niet uitgesloten; het is vaak een standaardmaatregel.
Ik begrijp het punt over het gebruiken van stevigere teksten
en zou dat willen delen, maar ik moet mij ook aan de wet
houden. De wet heeft een aantal eisen waaraan voldaan
moet worden voordat een asielverzoek, op grond van de
openbare ordecriteria of het plegen van strafbare feiten,
geweigerd kan worden. Vandaar dat ik mij uitdruk zoals het
is. Als de Kamer dit, binnen de mogelijkheden van interna-

29 september 2015
TK 7

7-4-2

tionale verdragen en Europees recht, wil aanscherpen, ga
ik daarover met de Kamer in discussie. Wij moeten dan wel
eerst hier constateren dat de Kamer dat vindt en wil aanscherpen. Wij zullen ons daarmee morgen in het debat
verstaan.

uitvoeren in plaats van het alleen te vinden. Ik vind dit tot
nu toe het productiefste vragenuurtje waaraan ik ooit heb
mogen deelnemen.
Mevrouw Maij (PvdA):
Misschien kan ik daar ook nog aan bijdragen.

De heer Omtzigt (CDA):
Je vlucht naar Nederland omdat je in een rechtsstaat wilt
leven. Heb je geen respect voor de rechtstaat, geen respect
voor het feit dat bij ons mannen en vrouwen gelijke rechten
hebben en geen respect voor vrijheid van geloof, dan heb
je hier geen plek in de samenleving. Welke consequenties
trekken wij? Gelukkig hoor ik in de laatste zin dat de
staatssecretaris met een voorstel komt. Wil de staatssecretaris morgen met een voorstel komen waarin de daders
altijd worden overgeplaatst en de slachtoffers nooit? Een
voorstel waarin er bescherming is voor mensen die misbruikt worden en geen impliciete bescherming voor mensen
die het misbruik hebben gepleegd? Wil hij ervoor zorgen
dat mensen die zich schuldig maken aan die discriminatie
waarvoor al die andere vluchtelingen juist gevlucht zijn,
omdat dat plaatsvond in het eigen land en ze daar niet vrij
konden leven en hun geloof niet konden uitoefenen, hier
niet kunnen komen? Wil hij die maatregelen ook duidelijk
aan de Kamer meedelen morgen?
Staatssecretaris Dijkhoff:
Ik deel de intenties van de heer Omtzigt volledig. Anderen
hebben dit ook aangegeven. Ik zal hierover met de Kamer
in overleg treden. De Kamer kan mij vragen binnen de wet
alles te doen en dat doe ik ook. Ik zal de Kamer nader
informeren over de wijze waarop ik dit precies doe. Als ik
de Kamer nu hoor, is het de vraag of dit binnen de huidige
wetgeving kan. Wij zullen samen moeten bekijken of de
meerderheid van de Kamer daarbinnen iets wil aanpassen,
want de Kamer kan mij niet vragen verder te gaan dan wat
de wettelijke voorschriften nu toestaan.
De voorzitter:
Mijnheer Omtzigt, tweede vraag van uw fractie, kort graag.
De heer Omtzigt (CDA):
De CDA-fractie is voorstander van wetswijzigingen als die
noodzakelijk zijn. De regering is de wetgever. Wij zijn er
voorstander van om het sneller mogelijk te maken om
iemand de asielstatus te weigeren nadat iemand zich hier
ernstig heeft misdragen. Wij zijn er voorstander van dat
mensen in vreemdelingendetentie worden geplaatst bij dit
soort zaken. De heer Voordewind gaf dit laatste net als idee
aan. Is de staatssecretaris bereid om een aantal van dit
soort maatregelen concreet aan de Kamer voor te stellen
en deze op korte termijn in een brief aan de Kamer kenbaar
te maken?

De voorzitter:
Ongetwijfeld.
Mevrouw Maij (PvdA):
De situatie is ook voor de Partij van de Arbeid heel zorgelijk.
De incidenten die hebben plaatsgevonden zijn al door de
collega's benoemd. Ik wil van de staatssecretaris graag
weten of en hoe de vergelijking met Duitsland opgaat.
Vinden de incidenten in Nederland op eenzelfde schaal
plaats? Is de staatssecretaris het met ons eens dat het
scheiden van mensen op basis van religie hier niet een
oplossing kan zijn?
Staatssecretaris Dijkhoff:
De vergelijking met Duitsland is lastig, omdat ik daarvoor
moet afgaan op berichten in de media. Ik heb daarbij minder
dan in ons eigen land de mogelijkheid om te verifiëren hoe
het precies zit. Wat daar in de media verschijnt, is ernstiger
dan wat er tot nu toe bij ons in de media is verschenen en
wat wij registreren in onze asielzoekerscentra. Het blijft
lastig vergelijken. Los daarvan, elke keer dat er iets gebeurt,
is een keer te veel. Wat daar wellicht ergens zou gebeuren,
zou ik hier willen voorkomen. De oplossing daarvoor lijkt
mij niet gelegen in me neerleggen bij het feit dat mensen
niet zouden kunnen samenleven. Ik wil dus ook tot het
uiterste gaan om te voorkomen dat dit nodig is. Ik snap dat
men het vanuit de politieorganisatie puur ordetechnisch
bekijkt. Als groepen homogener zijn, is dat ordetechnisch
makkelijker. Ik vind dat echter niet de oplossing die we
zouden moeten bieden. In Nederland geldt vrijheid en het
non-discriminatiebeginsel meteen en voor iedereen, dus
ook in een asielzoekerscentrum. Daar heb je dan ook rekening mee te houden.
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Naast het feit dat misstanden, zeker als daar geweld bij
komt, altijd moeten worden aangepakt — ik hoor de
staatssecretaris dat gelukkig ook zeggen; daar had ik ook
niet aan getwijfeld — vind ik één zaak het allerbelangrijkst,
namelijk de context. Tot in hoeverre kan de staatssecretaris
ons nu, en anders wellicht morgen bij het debat, inzicht
geven in hoe groot dit probleem is? Hoe moeten we dit
vergelijken met andere incidenten die op andere plekken
in de Nederlandse samenleving in totaal andere situaties
plaatshebben? Hoe groot is, relatief en absoluut, het probleem in de Nederlandse azc's?

Staatssecretaris Dijkhoff:
Morgen hebben we hier een AO over. De bereidheid is er,
maar ik denk dat het goed is als we in het AO specifieker
zijn om te bekijken of en, zo ja, hoe ik gericht met voorstellen kan komen. Tevens kunnen we dan bekijken of er een
voorstel is dat ook vrucht draagt in de Kamer. Het is van
belang dat wij het vervolgens ook kunnen waarmaken en

Staatssecretaris Dijkhoff:
Er is natuurlijk geen concurrentie. Een incident binnen een
asielzoekerscentrum waarbij asielzoekers betrokken zijn is
even ernstig als een incident ergens anders in het land
waarbij geen asielzoekers betrokken zijn. Daarom richt ik
me op het voorkomen van elk individueel incident of voor-

Tweede Kamer

29 september 2015
TK 7

Vragenuur: Vragen Voordewind

7-4-3

val. Ik heb op dit moment geen aanleiding om aan te nemen
dat het percentage in azc's veel hoger is dan in de rest van
de samenleving. Wel kan de omstandigheid waarin mensen
leven — veel mensen die elkaar niet kennen in een kleine
ruimte — tot grotere spanningen leiden. Ik kan me voorstellen dat, als wij met z'n 150'en in een kleine ruimte verblijven, er ook spanningen ontstaan. Dat is zo. Dat neemt niet
weg dat we het zeer serieus nemen als er iets gebeurt en
er alles aan moeten doen om dat te voorkomen.
De voorzitter:
Ik dank de staatssecretaris voor zijn komst naar de Kamer
en voor zijn antwoorden.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Voordewind

29 september 2015
TK 7

7-4-4