Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 150

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juli 2012
Gaarne ga ik in op het verzoek van uw Kamer van 12 juni 2012 om te
reageren op de oproep van Haitham Al-Haddad om in Nederland te
komen tot een shariacouncil, vergelijkbaar met de Islamic Sharia Council
(hierna shariaraad) in Londen, Verenigd Koninkrijk. Ik doe u dit antwoord
mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
toekomen en verwijs daarbij ook naar eerdere antwoorden over shariarechtbanken die aan uw Kamer zijn gezonden, alsmede naar de brief over
het onderzoek naar shariarechtbanken (Aanhangsel Handelingen II
2008/09, nr. 3161 en 3162; Kamerstukken 2009/10, 31 123 VI, nr. 96).
De shariaraad in Londen is, zo begrijp ik uit de beschikbare informatie,
een organisatie op charitatieve grondslag die adviseert en ondersteunt
vanuit een islamitisch perspectief, onder meer op het gebied van huwelijk
en echtscheiding. Naar eigen zeggen heeft 95% van alle brieven die de
raad ontvangt betrekking op huwelijkszaken van moslims in het Verenigd
Koninkrijk. Het merendeel van de zaken dat betrekking heeft op
echtscheiding betreft vrouwen die willen scheiden van hun echtgenoot.
De shariaraad tracht vervolgens, zo begrijp ik, om de echtgenoten met
elkaar te verzoenen. Lukt dat niet, dan neemt de shariaraad een beslissing
over het al dan niet ontbinden van het religieuze huwelijk. Voor het
verkrijgen van een echtscheiding naar burgerlijk recht, worden de
echtgenoten verwezen naar de reguliere juridische kanalen in het
Verenigd Koninkrijk teneinde terzake een rechterlijke uitspraak te
verkrijgen.
De Nederlandse overheid heeft geen taak in het handhaven of sanctioneren van religieuze huwelijksregels van welke aard dan ook en zal ook
een shariaraad niet faciliteren, nog daargelaten dat het shariarecht
elementen bevat die strijdig zijn met de beginselen van de Nederlandse
rechtsorde, zoals de gelijke behandeling van mannen en vrouwen.
Uitspraken van imams of anderen die shariarecht uitleggen of toepassen
hebben in Nederland geen bindende kracht en kunnen derhalve de
Nederlandse wet niet opzijzetten.

kst-29279-150
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 279, nr. 150

1

Zoals blijkt uit het onderzoek dat mijn ambtsvoorganger heeft laten
verrichten komen er in Nederland geen shariarechtbanken voor, maar
vindt wel advisering en geschilbemiddeling plaats door religieuze
voorlieden.
De Nederlandse wet beschouwt het huwelijk alleen in zijn burgerlijke
betrekkingen, zo is bepaald in artikel 30 van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek (BW). Eventuele godsdienstige plechtigheden mogen in
Nederland pas plaatsvinden, nadat het burgerlijk huwelijk is voltrokken
(art. 1:68 BW). Als één of beide echtgenoten in Nederland van echt willen
scheiden, dan behoeven zij daarvoor een uitspraak van de Nederlandse
rechter. Willen de echtgenoten ook tussen hen bestaande religieuze
betrekkingen verbreken, dan wenden zij zich daarvoor tot de religieuze
autoriteiten. Onder omstandigheden kan het niet meewerken van een
partner aan de ontbinding van een religieus huwelijk onechtmatig zijn,
zoals in enkele gevallen door de rechter is beslist (bijvoorbeeld Rechtbank
Amsterdam 10 april 2012, LJN BW3800, Rechtbank Rotterdam 8 december
2010, LJN BP8396, Hof Amsterdam 31 augustus 1989, NJ 1990, 679 en HR
22 januari 1982, NJ 1982, 489).
Zolang er geen sprake is van dwang op geloofsgenoten om zich bij een
geloofsgemeenschap aan te sluiten of aangesloten te blijven, staat het
geloofsgemeenschappen en door die geloofsgemeenschappen geaccepteerde religieuze autoriteiten vrij om, binnen de grenzen die de Nederlandse wet en de openbare orde daaraan stellen, regels op te stellen en uit
te vaardigen ten behoeve van geloofsgenoten. Is er sprake van dwang dan
kan strafrechtelijk worden opgetreden.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 279, nr. 150

2