Eurlings
acht ik het niet goed om de raad van toezicht nu te
vervangen. Ik heb de leden van de raad van toezicht
ontboden op de dag dat ik van de beschuldigingen
hoorde. De voorzitter achtte de zaak ernstig, hij heeft
vervolgens ingegrepen en in het verkeer met het
genoemde lid van de raad van bestuur de juiste signalen
afgegeven. Ik heb er het volste vertrouwen in dat de raad
van toezicht de veranderopgave goed oppakt. Ik wacht
dit af en zie voorshands geen reden om de raad van
toezicht naar huis te sturen. Daarom ontraad ik de
aanneming van deze motie.
In een volgende motie verzoekt de heer Roemer de
regering te bevorderen dat de aangedragen vorderingsdossiers alsnog worden onderzocht. Ik heb al gezegd dat
ik in ieder geval zal nagaan of er alsnog kan worden
ingegrepen in de meest ernstige zaken die in het
onafhankelijk onderzoek worden gemeld en of er alsnog
een zaak kan worden doorgezet. Wij hebben hier eerder
over gesproken. Ik heb toen gezegd dat ik dit zo ernstig
vind dat het mij niet meer gaat over de vraag of het er
een paar meer of minder zijn. Wij proberen te herstellen
wat in het onderzoek is achterhaald, maar vervolgens
richten wij alle energie op het voorkomen van problemen
en fouten in de toekomst en op het bevorderen van een
andere sfeer. Ik heb toegezegd dat wij oppakken wat is
achterhaald, maar verder moeten wij naar voren kijken
en voorkomen dat dit soort situaties zich nog voordoen.
Daarom ontraad ik ook de aanneming van deze motie.
De heer Roemer (SP): De minister zegt terecht dat het
belangrijk is dat verkeershufters van de weg worden
gehaald. Dit zijn zaken die geen onderdeel uitmaakten
van het onderzoek, maar waar wel degelijk sprake kan
zijn van verkeershufters. Het mag niet voorkomen dat
mensen die over de schreef zijn gegaan, niet worden
aangepakt. Het gaat mij niet om de cijfers of over de
vraag of het er meer of minder worden, maar om het feit
dat verkeershufters van de weg moeten worden gehaald.
Daarom mogen deze dossiers niet blijven liggen.
Minister Eurlings: De heer Roemer zegt het precies. Hij
zegt dat er sprake kan zijn van verkeershufters. Je kan
zeggen dat het zo zou kunnen zijn, maar dit is niet naar
voren gekomen in het onafhankelijk onderzoek. Ik heb
het onderzoek als goed gekwalificeerd in die zin dat het
de vinger op de zere plek heeft gelegd. Ik streef ernaar
dat de zaken die in het onafhankelijk onderzoek zijn
aangetoond, alsnog worden aangepakt als dat ook maar
enigszins kan. Vervolgens moeten wij voorkomen dat het
puntenrijbewijs in de toekomst niet werkt en dat er
nieuwe gaten ontstaan, in plaats van elkaar te blijven
bevechten over de feiten van het verleden. Daarom
ontraad ik de aanneming van deze motie. Ik herhaal dat
ik hoop dat er een andere sfeer in het onderlinge verkeer
van het CBR zal ontstaan. Ik roep de mensen daar
nogmaals toe op.
Dan de derde motie over de termijnen. Ik zie nu dat ik
de moties in de verkeerde volgorde heb genomen.
Excuus daarvoor. Ik heb in 2008 op verzoek van de
Tweede Kamer nadrukkelijk een knip aangebracht tussen
de termijnen voor de eerste examens en de herexamens.
Het nieuwe reserveringssysteem van het CBR wordt
onder andere op basis van deze uitgangspunten
ontwikkeld. De uitkomsten van de evaluatie van fase 1
geven mij op dit moment geen aanleiding om deze
uitgangspunten te heroverwegen, maar na fase 3, als wij

Tweede Kamer

MIRT

zo ver komen, zal uit de evaluatie van de gehele pilot
blijken of het gelukt is om binnen deze uitgangspunten
tot een betrouwbare, adequate en structurele oplossing
voor de reserveringsproblematiek te komen. Mocht dit
niet het geval blijken te zijn, dan is dat het moment dat
er opnieuw naar de uitgangspunten kan worden gekeken.
Ik kan mij voorstellen dat de heer Roemer in dat licht
zijn motie aanhoudt tot de evaluatie van fase 3. Dan
zullen wij beoordelen of de uitgangspunten goed waren.
Om daar nu al van af te wijken nadat wij daar pas in
2008 toe hebben besloten, moet ik ontraden. Ik hoop
daarom dat de heer Roemer deze motie wil aanhouden.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik dank de minister voor zijn antwoorden.
Nogmaals, ook ik zou liever meer tijd uittrekken voor dit
soort debatten, maar die ontbreekt ons deze week.
Als de leden daarvoor aanwezig zijn, gaan wij nu
verder met het VAO MIRT.
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 23 juni 2009 over het MIRT.
©
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. Ik dien de
volgende motie in.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het MIRT verlengd wordt van 2020 naar
2028;
overwegende dat een aantal provincies en gemeenten
infrastructuurprojecten uit die nieuwe MIRT-periode nu al
wil aanleggen en voorfinancieren;
overwegende dat investering in de infrastructuur eraan
kan bijdragen om de ernst van de huidige economische
crisis te verminderen;
verzoekt de regering, te bezien op welke wijze voorfinancieringen kunnen plaatsvinden, waarbij later verrekening
plaatsvindt,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Koopmans en Cramer. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 100 (31700-A).
De heer Koopmans (CDA): De minister mag bij deze
motie bedenken dat deze met name slaat op de N35.
©
Mevrouw Roefs (PvdA): Voorzitter. Ik dien de volgende
moties in.

30 juni 2009
TK 101

101-7999

Roefs
er met elf van de twaalf gemeenten overeenstemming
bestaat over het tracé en dat provincie en regio hiervoor
117,5 mln. hebben gereserveerd;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het werken met gebiedsagenda’s moet
leiden tot een betere afstemming tussen infrastructurele
(ov en wegen) en ruimtelijke investeringen;
overwegende dat het verlengde MIRT een horizon heeft
tot 2028;
overwegende dat ook gebiedsgerichte investeringen een
lange doorlooptijd hebben;
overwegende dat na 2020 1 mld. per jaar aan
investeringsgelden beschikbaar komt met het oog op de
klimaatveiligheid;
overwegende dat de gebiedsagenda’s kunnen rekenen
op groot draagvlak in de landsdelen;
verzoekt het kabinet:
- de uitwerking van de gebiedsagenda’s in samenwerking
met de regio’s voortvarend op te pakken;
- de Kamer hierover voor het eerstvolgende MIRT-overleg
met de Kamer te informeren;
- daarbij uit te gaan van een integrale tijdshorizon, te
weten 2028;
- nieuwe projecten in principe enkel te honoreren indien
deze zijn ingebed in de gebiedsagenda’s;
- in overleg met de landsdelen afspraken te maken over
een gezamenlijke investeringsstrategie,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Roefs, Koopmans en Cramer. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 101 (31700-A).
Motie

overwegende dat provinciale staten van Zuid-Holland op
24 juni 2009 een tracébesluit hebben genomen over de
lightrailverbinding RijnGouwelijn West en de provincie
met het inpassingsplan voor de RijnGouwelijn West wil
starten;
verzoekt de regering, in het najaar 2009 een integraal
besluit te nemen, inclusief de financiering, waardoor de
ruimtelijke ontwikkeling maximaal wordt ondersteund
met een versterking van de ov-infrastructuur,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Roefs en Koopmans. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 102 (31700-A).
©
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. Ik heb twee
schitterende moties voor deze dag.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de minister van Verkeer en Waterstaat
het rapport ″De Kracht van Utrecht″ van de Vrienden van
Amelisweerd en de Natuur- en Milieufederatie Utrecht
toejuicht;
constaterende dat dit rapport voorstellen doet op het
gebied van beprijzing, openbaar vervoer en vervoersmanagement die veel verder gaan dan de voorstellen in de
OV+++ variant;
overwegende dat deze voorstellen, die inzetten op het
optimaal benutten van de eerste treden van de Ladder
van Verdaas, het verdienen om als volwaardig alternatief
onderzocht te worden;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de MIRT-verkenning Integrale Benadering Holland Rijnland een goed voorbeeld is van een
integraal project waarbij ruimtelijke ontwikkeling en
infrastructuur hand in hand gaan;
van mening dat tijdige realisatie van hoogwaardig
openbaar vervoer bij nieuwbouwwijken van belang is om
het gebruik van het openbaar vervoer te bevorderen;
overwegende dat woningbouw op het voormalig
vliegveld Valkenburg een goede ov-ontsluiting noodzakelijk maakt;

verzoekt de regering, ″De Kracht van Utrecht″ niet alleen
toe te juichen, maar deze ook als volwaardig alternatief
mee te nemen in de MER 2e fase,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Vendrik. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 103 (31700-A).
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. De volgende
motie is bijna nog mooier dan de vorige. Zij duurt wel
even, dat vertel ik er alvast even bij.

overwegende dat er groot draagvlak bestaat in de regio
daar het regionaal samenwerkingsverband Holland
Rijnland de aanleg en tracékeuze volledig onderschrijft,

Tweede Kamer

MIRT

30 juni 2009
TK 101

101-8000

Vendrik
gehoord de beraadslaging,
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de N65 in de MobiliteitsAanpak is
opgenomen als belangrijke verbinding in en tussen
economische kerngebieden en de ambitie bestaat, de
inrichting van deze weg van zodanige kwaliteit te maken
dat deze optimaal kan functioneren in een robuust
netwerk, waartoe veiligheid en doorstroming verbeterd
dienen te worden;
overwegende dat de stuurgroep ″SamenWerken aan de
N65″, gevormd door bestuurders van de gemeenten
Vught, Haaren, Oisterwijk, Tilburg en ’s-Hertogenbosch
en de provincie Noord-Brabant, bijgestaan door
Rijkswaterstaat als wegbeheerder en adviseur, sinds 2006
samenwerkt om de problemen rond de N65 omtrent
leefbaarheid, oversteekbaarheid en doorstroming in kaart
te brengen en de ambitie heeft om de kansen van het
gebied te benutten en de problemen die met de N65
samenhangen, op te lossen;
overwegende dat de integrale aanpak van de N65 niet
alleen een goede pilot is voor de toekomstige aanpak
van de N-wegen, maar ook een goede werkwijze in de
geest van het MIRT, de samenhang tussen transport en
ruimtelijke ordening;

constaterende dat de regering voornemens is om bij de
volgende MIRT-behandeling de integraliteit beter naar
voren te laten komen door de gebiedsagenda’s naar de
Kamer te sturen;
overwegende dat in de gebiedsagenda zowel het
ruimtelijke beleid als het mobiliteitsbeleid aan de orde
komt en dat de mobiliteitsladder samen met de
SER-ladder daarvoor een uitstekend afwegingskader
biedt;
verzoekt de regering:
- de mobiliteitsladder mede als leidraad te gebruiken
voor de opbouw en de inhoud van de gebiedsagenda’s;
- per gebiedsagenda aan te geven op welke wijze de
stappen uit de mobiliteitsladder zijn doorlopen en hoe de
uitkomsten van deze stappen zich tot elkaar verhouden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Cramer, Koopmans en Roefs. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 105 (31700-A).
Motie
De Kamer,

overwegende dat de N65 niet alleen een weg is, maar
ook onderdeel van de ruimte in de breedste zin van het
woord is: ecologisch, economisch en op het gebied van
wonen en werken en de integrale aanpak van de
stuurgroep daarmee ook voorbereidend is op de
integrale gebiedsaanpak van het MIRT;

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat de stuurgroep per brief van 16 april de
minister van Verkeer en Waterstaat heeft verzocht om
haar te informeren over de concretisering van de
MobiliteitsAanpak en de wijze waarop het beleid de
toekomstige ontwikkeling van de N65 kan bepalen;

constaterende dat op korte termijn de viaducten Regge 2
en Kruidenwijk op genoemd spoortraject worden
vervangen waarbij deze niet worden verdubbeld;

verzoekt de regering, de N65 te benutten als pilot voor
concretisering van het rijksbeleid ten aanzien van
N-wegen en financiering te zoeken voor deze aanpak in
de verlenging van het MIRT,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Vendrik en Koopmans. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 104 (31700-A).
©
De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter. Ik dien twee
moties in.

overwegende dat het enkelsporig uitvoeren van deze
viaducten een toekomstige spoorverdubbeling per saldo
duurder maakt;
overwegende dat het viaduct Kruidenwijk meer
toekomstvast is als de weg over het spoor gaat in plaats
van andersom, zodat ongelijkvloerse kruising met de
parallel aan het spoor uit te bouwen N35 mogelijk wordt;
verzoekt de regering, genoemde viaducten dubbelsporig
uit te werken, een toekomstvaste oplossing voor het
viaduct Kruidenwijk te onderzoeken en de Kamer binnen
drie maanden te informeren over de voortgang, inclusief
de stand van zaken van te behalen quick-wins in de
komende drie jaar en het onderzoek naar de integrale
spoorverdubbeling,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Cramer en Roefs. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 106 (31700-A).

Motie
De Kamer,

Tweede Kamer

constaterende dat in de motie-Cramer c.s. (31700-A, nr.
52) is gevraagd om kortetermijnmaatregelen voor de
spoorcorridor Zwolle-Almelo en spoorverdubbeling in
relatie tot de N35 te onderzoeken;

MIRT

30 juni 2009
TK 101

101-8001

©
De heer Aptroot (VVD): Voorzitter. Ik dien zes moties in.

overwegende dat deze weg economisch van groot
belang is en een van de hoofdaders is voor het
vrachtverkeer;
voorts overwegende dat de huidige verkeersstroom niet
door de weg kan worden geaccommodeerd en dat er de
komende jaren naar verwachting sprake zal zijn van groei
van het vrachtverkeer juist op deze route;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat voor de A1 een verkenning wordt
gedaan;
overwegende dat deze weg economisch van groot
belang is en een groeiende stroom auto- en vrachtverkeer moet kunnen accommoderen;

verzoekt de regering, bij de verkenning A67 uit te gaan
van ten minste tweemaal drie rijstroken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Aptroot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 109 (31700-A).

verzoekt de regering, bij de verkenning A1 uit te gaan
van ten minste tweemaal drie rijstroken en tussen
Apeldoorn en Deventer tweemaal vier rijstroken,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Aptroot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 107 (31700-A).

gehoord de beraadslaging,

Motie

overwegende dat het fileprobleem met name in de
Randstad onaanvaardbare vormen aanneemt;

constaterende dat er achterstand is in de aanpassing van
het wegennet waardoor files de economische ontwikkeling bedreigen en het milieu zwaar belasten;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de A58 nu al zwaar belast is;
overwegende dat de ring Eindhoven momenteel wordt
aangepast en dat er is besloten, de ring te voltooien;
voorts overwegende dat deze weg van groot belang is
voor de economie en voor verdere economische
ontwikkelingen;

spreekt als haar mening uit dat voor een toekomstbestendig wegennet bij aanpassingen en werkzaamheden van de belangrijkste autosnelwegen in de Randstad
zoals de A4, de A2, de A12, de A15 en de A16 moet
worden uitgegaan van ten minste tweemaal vier
rijstroken;
verzoekt de regering, daarmee rekening te houden bij
alle aanpassingen en werkzaamheden aan deze wegen
en bij de aanpassing en actualisering van het MIRT,
en gaat over tot de orde van de dag.

verzoekt de regering, plannen te ontwikkelen om de A58
te verbreden tot tweemaal drie rijstroken en de Kamer
daarover te informeren voor de MIRT-bespreking eind
2010,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Aptroot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 108 (31700-A).

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Aptroot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 110 (31700-A).
Mijnheer Aptroot, had u een vrij weekend?
De heer Aptroot (VVD): Ik had voor eerst te maken met
het MIRT en ik dacht: ik maak er maar eens werk van. Ik
zie de collega’s ook zo enthousiast kijken.
Motie

Motie
De Kamer,
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat voor de A67 een verkenning wordt
gedaan;

Tweede Kamer

MIRT

overwegende dat Almere een tweede ontsluiting aan de
westkant nu al dringend nodig heeft;

30 juni 2009
TK 101

101-8002

Aptroot
voorts overwegende dat de voorgenomen groei van
Almere niet verantwoord is zonder deze tweede
westelijke ontsluiting;

Minister Eurlings: Voorzitter. Gelet op het kerstregime,
ook in deze tropische tijden, zal ik de moties kort en
goed proberen te beantwoorden.
In de motie op stuk nr. 100 lopen de heer Koopmans
en de heer Cramer eigenlijk al een beetje vooruit op de
besteding van de middelen voor 2020/2028. Daarbij
wordt gekeken naar de voorfinanciering door provincies
en naar de crisistijd en de ernst van de huidige situatie.
De regering wordt in de motie verzocht om te bekijken of
zij nu al iets kan doen. We hebben eerder in dit debat
gesproken over een nationale markt- en capaciteitsanalyse voor de grote brokken van 2020/2028, om een en
ander volgend jaar ordentelijk in te vullen. Ik heb de heer
Koopmans echter goed begrepen. Hij vraagt ons om te
bekijken of we toch nu al iets kunnen doen. Hij noemde
zojuist het magische getal 35, als ik het zo mag noemen.
Het is van belang om te constateren dat we het geld later

altijd moeten verrekenen. Het is altijd een kwestie van
onderhandelen met de provincie et cetera. Ik heb zijn
oproep in elk geval goed begrepen en ik zal er mijn best
voor doen. Ik zie deze motie als ondersteuning van
beleid.
Ik kom bij de tweede motie, die van mevrouw Roefs
c.s. Daarin wordt gesproken over een betere afstemming
tussen infrastructurele en ruimtelijke investeringen, het
MIRT in optima forma dus. De gebiedsagenda’s spelen
daarbij een grote rol. De regering wordt verzocht nieuwe
projecten in principe alleen te honoreren indien ze zijn
ingebed in de gebiedsagenda’s en om in overleg met de
landsdelen afspraken te maken over een gezamenlijke
investeringsstrategie. Deze motie is in grote lijnen een
ondersteuning van het beleid dat de regering en de
regeringsfracties in het regeerakkoord hebben proberen
vorm te geven. Vanuit mijn ervaring met dit soort
onderhandelingen met de regio’s de afgelopen twee jaar
merk ik op dat wij wel moeten voorkomen dat het heel
erg goede in die zin een te knellend keurslijf wordt. Ik
neem niet aan dat mevrouw Roefs wil, en hetzelfde geldt
voor mij, dat alleen nog maar nieuwe projecten uit
gebiedsagenda’s worden gehonoreerd en dat een
eigenstandig project nooit wordt gehonoreerd. Ik pleit in
die zin dus voor een stukje flexibiliteit. Behalve wat
betreft de gebiedsagenda’s wil de LMCA overigens ook
een rol bij het bepalen of de start van een project echt
noodzakelijk is.
Ik maak uit de motie op dat gebiedsagenda’s primair
structurerend dienen te zijn voor de bestuurlijke
overleggen van het MIRT. In die zin moeten die daar een
centrale rol in spelen. Er moet dus niet een te strikte
koppeling van de gebiedsagenda’s met afspraken over
de investeringsagenda zijn. De gebiedsagenda’s moeten
wel een heel dominante rol in het overleg met de
regionale overheden en provincies spelen. Als mevrouw
Roefs die nuance accepteert, en ik zie haar knikken, dan
omarm ik de motie als ondersteuning van het beleid.
Richting de najaarsoverleggen met de provincies, als het
weer over de pecunia gaat, zal ik ook in deze lijn
opereren.
Ik kom bij de tweede motie van mevrouw Roefs over
de RijnGouwelijn West. Dat is een belangrijke motie over
een belangrijk gebied. Wat betreft de integraliteit
constateer ik dat in dit gebied nog een geweldige slag te
maken is. In de motie wordt gesproken over een
versterking van de ov-infrastructuur. Ik leg de motie als
volgt uit, ook naar aanleiding van mijn vele overleggen
met gedeputeerde Asscher: Zowel de weg als het
openbaar vervoer wordt integraal bezien. Ik wil ook de
principes van de Nota Mobiliteit overeind houden. Ik kan
mij verder niet voorstellen dat mevrouw Roefs wil dat wij
minder aan de weg doen als wij iets extra’s voor het ov
doen, hetgeen tot eigenstandige financiering zou moeten
leiden. Ik denk bijvoorbeeld aan de regionale pot waaruit
ov-projecten kunnen worden gefinancierd. Als ik de
motie zo mag zien, dan is die wat mij betreft ook een
ondersteuning van het beleid. In mijn contacten met de
provincie zal ik mijn best doen, mede namens staatssecretaris Huizinga, om deze ov-component van een goed
antwoord te voorzien. Wij moeten de weg dus niet
tegenover het ov zetten. Wij moeten een en ander samen
bezien. Als wij ov-geld willen hebben, dan gaat het niet
aan dat wij dat bij het wegproject weghalen. Er moet dan
sprake zijn van extra financiering. Ik zie nu zelfs de heer
Vendrik even schrikken. Ook hij lijkt dat niet te willen. Het

Tweede Kamer

30 juni 2009
TK 101

spreekt als haar mening uit dat de IJmeerbrug voor
zowel autoverkeer als openbaar vervoer, in een nader te
bepalen vorm en uitvoering, noodzakelijk is;
verzoekt de regering, de verschillende varianten van de
IJmeerbrug uit te werken en de Kamer over de varianten
en kosten te informeren voorafgaand aan de MIRTbespreking eind 2009,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Aptroot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 111 (31700-A).
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er bij de N18 wordt gewerkt aan deels
tweemaal een en deels tweemaal twee rijstroken;
overwegende dat voor een goede oplossing op de lange
termijn tweemaal twee rijstroken noodzakelijk zijn;
verzoekt de regering, bij de keuze van de varianten uit te
gaan van tweemaal twee rijstroken en 100 km/uur,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Aptroot. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 112 (31700-A).
Ik kan mij voorstellen dat de minister even de tijd wil
hebben om het grote aantal moties te ordenen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
©

MIRT

101-8003

Eurlings
wordt wat dat beter en beter! Als ik de motie zo mag
uitleggen, en mevrouw Roefs knikt wederom, dan zie ik
ook die als een ondersteuning van het beleid.
Dan kom ik bij de motie van de heer Vendrik. Er vindt
nog overleg plaats tussen mijn departement en de
samenstellers van het rapport De kracht van Utrecht. Ik
kan sowieso toezeggen dat ik nadrukkelijk aandacht zal
besteden aan het gedachtegoed van dit plan. Tegelijkertijd moet ik komen tot een oplossing die voldoende
probleemoplossend vermogen heeft. Daarop zullen wij
dit plan moeten analyseren. Het hangt daarvan af hoe
ver wij met het plan in het proces kunnen gaan. Dat
zullen wij eerlijk bezien. Ik heb al aangegeven dat in een
eerdere fase sprake was van een beeld dat wij alleen met
ov niet op zouden lossen. Nu is sprake van ov plus plus
plus en De kracht van Utrecht. Wij gaan dat eerlijk
bezien. Ik kan echter niet van tevoren al toezeggen dat
dit hoe dan ook een volwaardig alternatief zal zijn in de
tweede fase van de MER. Als het probleemoplossend
vermogen namelijk niet afdoende is, zal dit alternatief
niet de eindstreep halen. Het zal afhangen van de inhoud
van het plan. Daarom moet ik aanneming van deze motie
ontraden. Ik kan echter wel ″for the record″ toezeggen –
wat ik zeg wordt woordelijk genotuleerd – dat wij er
serieus naar zullen kijken en sowieso aandacht zullen
schenken aan het gedachtegoed van het rapport De
Kracht van Utrecht. Mocht dat niet voldoende probleemoplossend vermogen hebben, dan zal ik de Kamer dienen
uit te leggen waarom dat volgens ons zo is. Aanneming
van deze motie moet ik dus ontraden.
Dan kom ik op de motie-Vendrik/Koopmans (stuk nr.
104) betreffende de N65. Ik zit een beetje moeilijk in de
tijd. De regio heeft mij pas onlangs een plan voor de N65
toegezonden. Er moeten dingen aan de N65 gebeuren; ik
heb niet voor niets in de Mobiliteitsaanpak de N65
gelanceerd als een van de vijf prioritaire N-projecten. De
robuustheid van het netwerk moet worden versterkt. Ik
wil echter wel graag de kans hebben om dit plan op zijn
merites te beoordelen. Ik ga op zeer korte termijn het
overleg met de regio starten. Ik vraag de indieners of zij
deze motie heel even kunnen aanhouden, zodat ik op zijn
minst inhoudelijk heb kunnen reageren op het plan. Na
het reces kom ik er dan op terug. Dan zal ik de Kamer
een brief schrijven met daarin mijn eerste beeld. Ik zit nu
echter een beetje moeilijk, omdat ik er nog niet serieus
naar heb kunnen kijken. Ik vraag indieners dus de motie
aan te houden. Ik kom dan na het zomerreces met een
schrijven aan de Kamer, met daarin wat ik vind van het
plan. Dan kunnen wij de discussie hernemen.
De heer Vendrik (GroenLinks): De heer Koopmans en ik
willen natuurlijk heel graag snel doorpakken. Dat wil de
minister ook. Even wachten kan echter ook nooit kwaad.

ministerie. Ik heb wel gezegd – we hebben het al eerder
afgesproken – dat het niet altijd op volstrekt verticale
wijze gebeurt. Soms is het meer een horizontale ladder:
het ligt er maar net aan welk probleem je bekijkt. Het is
niet altijd te zeggen dat het ene boven het andere kan
gaan. Er is dus geen in cement gegoten hiërarchie. Het is
wel zo – ik hoor er de Kamer terecht regelmatig naar
vragen – dat als ik kom met een voorstel, de bewijslast
bij ons ligt om aan te tonen dat we alle verschillende
sporten van de ladder serieus hebben bekeken en van
een serieus antwoord hebben voorzien. Dat is van
belang. Zo kan de Kamer zich ervan vergewissen dat wij
onze opgave serieus en integraal genoeg hebben
gedaan. Als ik de motie zo mag uitleggen dat we breed
alle verschillende onderdelen bekijken en de Kamer
daarvan kond doen, dat we niet altijd als een wet van
Meden en Perzen een volstrekte hiërarchie hebben, maar
wel op alle sporten antwoord kunnen geven, dan zie ik
deze motie graag als ondersteuning van mijn beleid en
zal ik deze graag uitvoeren.
De voorzitter: Ik zie dat de heer Cramer knikt.
Minister Eurlings: Dan kom ik op de laatste push van de
geachte afgevaardigde Aptroot voor het zomerreces. Hij
heeft tal van moties ingediend.
De voorzitter: U hebt een motie van de heer Cramer
overgeslagen.
Minister Eurlings: Mijn excuses, mijnheer Cramer. Dat
was niet de bedoeling. De motie Cramer/Roefs (stuk nr.
106) betreft het onderzoeken van spoorverbreding op het
corridor Zwolle-Almelo. Ik zal het spoor zeer zeker niet
vergeten. Ik doe de heer Cramer zelfs een aanbod. Als hij
mij toestaat om het ″uitwerken″ in zijn motie zo uit te
leggen dat ik onderzoek in hoeverre het mogelijk is, dat
ik onderzoek wat wij kunnen doen aan de spoorverdubbeling en dat ik dat onderzoek vervolgens kan
betrekken bij de decentralisatiediscussie, dan zie ik deze
motie als ondersteuning van mijn beleid. Ik zeg het
volgende toe. Op korte termijn wil ik bekijken of wij al
wat kunnen doen aan het voorbereiden van de spoorverdubbeling en, zo ja, wat. Op dat punt kom ik bij de
Kamer terug. De echte verdubbelingsdiscussie heeft een
link met de decentralisatiediscussie, zoals ook eerder is
genoemd. Wij zoeken altijd naar synergie als wij zowel
het een als het ander willen doen. Ik hoop dat de heer
Cramer zich in deze uitleg kan vinden.
De voorzitter: De heer Cramer knikt opnieuw.

Minister Eurlings: Dan kom ik op de motie-Cramer c.s.
(stuk nr. 105). Wij hebben al vaker met elkaar gesproken
over het onderwerp van deze motie, de mobiliteitsladder
van Verdaas en de SER-ladder. Ik vind het van groot
belang dat deze ladders zo veel mogelijk integraal
worden meegenomen bij de werkzaamheden van mijn

Minister Eurlings: Waarvoor dank. Ik zie de motie dan
als een ondersteuning van mijn beleid.
Dan de final push voor het reces van de heer Aptroot.
Hij heeft een hele rits moties ingediend. Zij bevatten
stevige uitspraken, maar bij alle moties worden lopende
processen doorkruist, worden conclusies al aan het begin
van het proces getrokken en mis ik de ″euri″, zal ik maar
zeggen. Bij moties alleen kunnen wij niet leven.
Ik ga kort op de moties in, allereerst op de motie over
de A1. Ik voer samen met de regio een integrale
verkenning uit naar de gehele A1 ten oosten van
Beekbergen tot Azelo. Er is vastgesteld dat benuttingsmaatregelen bij knooppunt Beekbergen hierbij sowieso
als zijnde gerealiseerd worden meegenomen. Voor het

Tweede Kamer

30 juni 2009
TK 101

De voorzitter: Op verzoek van de heer Vendrik stel ik
voor, zijn motie (31700-A, nr. 104) van de agenda af te
voeren.
Daartoe wordt besloten.

MIRT

101-8004

Eurlings
traject Deventer-Oost-Azelo heeft de regio al een
voorkeursalternatief, namelijk verbreding in de middenberm. De berm daar laat het toe. Er wordt nog gesproken
over de lengte van de verbreding. Tot hoe ver doe je dat?
De verkenning zal spoedig worden afgerond door de
regio zelf. Ik heb daarvan kennisgenomen, maar nog
geen keuze kunnen maken omdat het onderzoek naar de
lengte van de verbreding nog steeds loopt. Loopt die tot
Rijssen of tot Azelo? Ook het onderzoek naar noodzakelijke inpassingsmaatregelen loopt nog.
De voorzitter: Minister, dit duurt echt te lang.
Minister Eurlings: Maar, voorzitter, het is ook niet niks.
Het gaat om projecten waar miljoenen, miljoenen en
miljoenen mee gemoeid zijn. Ik zal proberen snel te
antwoorden.
In de regio is men bijna gereed met dit proces, maar
men is nog niet klaar. Ik ben een minister die naar de
regio wil luisteren. Wat komt er uit de regio naar voren?
De verwachting is dat over het traject BeekbergenDeventer-Oost in het voorjaar van 2010 een besluit kan
worden genomen. Wellicht kan de heer Aptroot de motie
aanhouden. Laten wij afwachten waar de regio mee
komt. Als de heer Aptroot de motie handhaaft, wordt het
proces in de regio daardoor doorkruist. Om die
tijdsreden moet ik aanneming ervan dan ook ontraden.
Misschien wil hij haar aanhouden en dan kan zij een rol
spelen bij de beoordeling van de plannen uit de regio.
Ik vraag de heer Aptroot ook om zijn motie over de
A58 aan te houden. Wij gaan nu aan de slag met een
verkenning. Men weet dat wij daar extra capaciteit bij het
directoraat-generaal Mobiliteit voor inzetten. Ik kan
sowieso zeggen dat het eindbeeld van de mobiliteitsaanpak twee keer drie rijstroken als standaard is en twee
keer vier rijstroken in de Randstad. Op basis van de
verkenning nemen wij besluiten. Zo werkt dit in ons land.
Wij hebben het er gisteren in het kader van de
commissie-Elverding over gehad. Eerst verkennen en niet
de conclusies al aan het begin van de verkenning
trekken. Ik vind deze motie inhoudelijk een ondersteuning van het beleid, maar het proces in de regio wordt er
totaal door doorkruist. De heer Aptroot heeft nu het punt
geagendeerd. Wil hij de motie niet aanhouden tot het
proces met de regio is doorlopen? Wij zitten er met de
regio goed in. Brengt hij de motie toch in stemming, dan
moet ik aanneming ervan ontraden omdat zij te vroeg in
het proces komt.
Voor de motie over de A67 geldt hetzelfde. Ik ken de
weg maar al te goed en de heer Koopmans nog beter.
Wij weten allemaal hoe op die weg de combinatie van
personen- en vrachtverkeer tot steeds meer problemen
leidt. Wij gaan aan de slag met die verkenning. Ook hier
wordt weer aan het begin van de verkenning een
conclusie getrokken, terwijl de regio een grote rol speelt.
Ook dat doorkruist weer het proces. Ik heb sympathie
voor de inhoud van de motie. Het zou zo maar kunnen
dat de uitkomst leidt tot twee keer drie rijstroken op de
A67, maar het is nog te vroeg voor die conclusie. Ik zeg
ook nu: mijnheer Aptroot, houdt u de motie aan, dan
komen wij er snel op terug als de verkenning met de
regio klaar is. Als de heer Aptroot de motie handhaaft,
wordt er aan het begin van het proces een conclusie
getrokken en moet ik haar om die reden ontraden. Dat
doe ik wederom niet om inhoudelijke redenen, want de
inhoud van dit soort moties is alleszins positief.

Tweede Kamer

MIRT

Dan is er een motie met een bredere strekking van de
heer Aptroot. Daarin heeft hij het niet over een weg,
maar pakt hij er ineens een hele bende: bij de A4, de A2,
de A12, de A15 en de A16 moet worden uitgegaan van
twee keer vier rijstroken. Zoals de heer Aptroot weet, is
dat de lijn van de mobiliteitsaanpak. Wij gaan in de
Randstad naar twee keer vier rijstroken. Zo simpel is dat
en buiten de Randstad sowieso naar twee keer drie
rijstroken. Het punt is dat je niet in één klap overal twee
keer vier rijstroken kunt aanleggen. Ik geef een klein
denkvoorbeeld. Wij willen de wegversmalling op de A4
bij Leiderdorp opheffen, maar daarbij gaan wij niet
ineens naar twee keer vier rijstroken. Als wij van twee
keer twee naar twee keer drie rijstroken gaan, zijn wij de
flessenhals kwijt. Het zou gek zijn om bij ieder plan
ineens twee keer vier rijstroken aan te leggen. Dan krijg
je even een verbreding, maar houden we de bobbels en
de flessenhalzen in het traject. We bekijken per situatie
op welk moment we dingen doen, juist om flessenhalzen
te voorkomen.
De heer Aptroot (VVD): Of ik de eerste drie moties al
dan niet zal aanhouden, weet ik nog niet. Daar zal ik
dadelijk op reageren. Maar er staat ook niet dat het in
een keer moet. Er staat wat het toekomstbeeld moet zijn
en dat daarmee bij alle aanpassingen en werkzaamheden
vast rekening moet worden gehouden. Nu wordt soms
een aanpassing gedaan die een paar jaar later weer
opnieuw moet worden gedaan.
De voorzitter: Wel het asfalt maar niet de strepen!
Zoiets?
Minister Eurlings: Wij weten hoe het gaat als er geen
strepen zijn! De heer Aptroot zal dan zelf wel de verfpot
pakken! Maar ook dat is altijd maar de vraag. Als ik een
flessenhals van twee stroken ophef en er drie stroken
van maak, wil dat niet zeggen dat je op dat stukje direct
met vier rijstroken bezig kunt zijn. Dat gebeurt misschien
later, over de hele corridor in één ruk. Een dergelijke
efficiencyafweging moet je kunnen maken. Ik wil de heer
Aptroot het volgende zeggen. Ons uitgangspunt bij de
mobiliteitsaanpak is om tussen nu en 2028 van twee naar
vier rijstroken te gaan, maar dat kunnen wij wel in
verschillende stappen doen. Dat hangt ook van efficiency
af. Als ik de motie zo mag uitleggen, zie ik haar als
ondersteuning van mijn beleid en wil ik haar van harte in
de aandacht van de Kamer aanbevelen. Ik zie de reactie
van de heer Aptroot en daaruit kan ik concluderen dat
het noeste werk zo vlak voor het reces zeker niet voor
niets is geweest. Ik zie deze motie met deze uitleg dan
als een ondersteuning van het regeringsbeleid.
Voorzitter. Ik ben de heer Aptroot nog een reactie
verschuldigd op zijn eerste drie moties. Ik mocht met
collega Cramer de afgelopen vrijdag in het warme
gezelschap van onze makkers in Almere verkeren, waar
het plan werd gepresenteerd en gelanceerd. De
afgelopen week heb ik ook de heer Hofstra gezien met
historische beelden over de Golden Gate van Nederland.
Daar spreekt de heer Aptroot over. Wij hebben afgesproken dat wij nadrukkelijk zullen onderzoeken hoe wij
hiermee om moeten gaan. Wat moet het eerst en wat
zijn de kosten en de baten? Het komt in oktober terug en
dan hebben we feiten voor de onderbouwing. Als we er
op dat moment nader naar kijken, zouden wij deze motie
erbij kunnen betrekken. Wellicht zou de heer Aptroot ook

30 juni 2009
TK 101

101-8005

Eurlings
deze motie kunnen aanhouden tot het debat dat we
hierover later in het jaar hebben. Dan hebben we de
cijfers als onderbouwing. Mocht de motie toch in
stemming worden gebracht, dan moet ik deze motie
helaas ook als prematuur kenmerken. Wellicht is
aanhouden tot het debat in het najaar beter, dan zal zij
zonder enige twijfel terugkomen op onze agenda.
Voorzitter. Ik heb hiermee alle vragen beantwoord.
De voorzitter: Volgens mij hebben wij nog de motie op
stuk nr. 112 over de N18.
Minister Eurlings: Het is wat! Het voelt ook bij mij als
een final push richting het zomerseizoen.
Voorzitter. De heer Aptroot heeft een motie ingediend
over de N18. Ik val in herhaling, want ook hier moet ik
erop wijzen dat wij zeer binnenkort een standpunt
innemen. De regio heeft gesproken. Voor de langere
termijn is de N18 sowieso onderdeel van de mobiliteitsaanpak. Deze motie loopt wederom hierop vooruit en ik
moet dus weer hetzelfde pleidooi houden: zou de heer
Aptroot deze motie willen aanhouden? Anders moet ik
aanvaarding ervan helaas ontraden, maar ook hier met
sympathie voor het belang van de N18.
De heer Aptroot (VVD): Voorzitter. De moties op stukken
nrs. 107, 108 en 111 wil ik aanhouden. Voor zover ik nu
kan bepalen, breng ik de andere in stemming.
De voorzitter: Op verzoek van de heer Aptroot stel ik
voor, zijn moties (31700-A, nrs. 107, 108 en 111) van de
agenda af te voeren.
Ik stel voor, over de ingediende moties bij de
eindstemming te stemmen.
Daartoe wordt besloten.

proberen met het aanzetten van de bankbiljettenpers op
een bijna wanhopige manier de economie weer op gang
te brengen en het gevaar van deflatie te bestrijden.
Van al die miljarden wordt iedereen flink zenuwachtig.
De staatsschuld loopt snel op. Met 100 mln. per dag
zelfs, waarschuwt een minister van Financiën in een klein
landje aan de Noordzee. Maar uiteindelijk werpen al die
miljarden wél hun vruchten af en stopt de economie met
krimpen, en tekent zich zelfs een voorzichtig herstel af.
En precies op dat moment willen politici laten zien dat
nu het moment is aangebroken om even flink te zijn en
het begrotingstekort met stevige bezuinigingen aan te
pakken. De economie komt opnieuw in een recessie
terecht en de crisis sleept zich nog een paar jaar voort.
Het gebeurde in Japan in 1997 nadat zich een duidelijk
economisch herstel begon af te tekenen. De Japanse
economie zakte nog vijf jaar weg voordat zij in 2002
herstelde. Het gebeurde onder Roosevelt in 1937 nadat
zijn New Deal succesvol was geweest om de ″Grote
Depressie″ te doorbreken. De Tweede Wereldoorlog
maakte daardoor pas definitief een einde aan de ″Grote
Depressie″.
Een wereldoorlog is nu gelukkig niet voorhanden, en
dat is maar goed ook. Het komt er nu dus op aan dat
landen voldoende doen om hun economie te stimuleren
en dat ook lang genoeg volhouden. Het stimuleringspakket van dit kabinet is helaas too littIe, to late.
Wanneer zal bijvoorbeeld het stimuleringspakket voor
2009 volledig zijn ingezet nu het eindelijk is gevormd?
Het grote probleem van dit kabinet is dat er naast een
stimuleringspakket ook een bezuinigingspakket is. Voor
volgend jaar lopen deze bezuinigingen op tot over de
3 mld., terwijl de economische groei ergens rond de 0%
zal bedragen. Dat is veel beter dan de krimp van 5% van
de economie dit jaar, maar nog altijd een cijfer dat in
normale economische tijden correspondeert met een
zware economische recessie.

De beraadslaging wordt gesloten.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Aan de orde is het debat over de Voorjaarsnota 2009
met bijbehorende suppletoire begrotingen (31965,
nr. 1).
De voorzitter: Wij gaan een lange reeks debatten met
deze minister van Financiën in, te beginnen met een
debat over de Voorjaarsnota 2009. De leden hebben extra
spreektijd gekregen. Dat zal zeker een reden hebben,
maar ik verzoek de leden wel, te proberen zichzelf niet te
herhalen en om kort te interrumperen.
Het woord is aan de heer Irrgang.
©

De heer Pechtold (D66): Misschien heb ik iets gemist,
maar kan de afgevaardigde van de SP mij vertellen waar
het pakket van 3 mld. is?
De heer Irrgang (SP): Ik heb het nog niet gezien, maar ik
heb wel de bijlage van het aanvullend coalitieakkoord
gezien, waarin voor 2010 allemaal grote bedragen staan
voor de voorjaarstaakstelling en bezuinigingen op de
arbeidsvoorwaarden. Die tellen op. Die bezuinigingen
zullen de economie vertragen, naast de stimuleringsuitgaven die er ook in staan.
De heer Pechtold (D66): Dan zijn wij het eens. Er hangt
wel wat boven de markt, maar wij zien niks en zo lang
we niks zien, kunnen wij er nog van uitgaan dat er niets
is.

De heer Irrgang (SP): Mevrouw de voorzitter. De
Amerikaanse Nobelprijswinnaar economie Paul Krugman
vergelijkt de huidige situatie van de wereldeconomie wel
met Japan in 1997 of de Verenigde Staten in 1937. De
economie is in een diepe financiële en economische
crisis terechtgekomen. Deflatie dreigt ons in een
verlammende greep te brengen. Net als in Japan begin
jaren negentig en de VS begin jaren dertig proberen
overheden de economie te stimuleren, nu bedrijven en
consumenten het laten afweten. Centrale banken

De heer Irrgang (SP): Daar heeft de heer Pechtold gelijk
in, maar hij zal ook de tabellen bestudeerd hebben en
weten dat er iets aan zit te komen.
Voorzitter. Van het kabinet zal het herstel dus niet
komen. Hoe gaat het kabinet die bezuinigingen invullen,
nu bijvoorbeeld de lonen sneller stijgen dan waar in het
aanvullend coalitieakkoord nog op werd gehoopt? Hoe
gaat het kabinet de in de Voorjaarsnota aangekondigde
bezuiniging op de sociale zekerheid invullen? Klopt het
dat er 190 mln. wordt bezuinigd op de politiekorpsen en
hoe verhoudt zich dat tot de onlangs aangenomen

Tweede Kamer

30 juni 2009
TK 101

Voorjaarsnota 2009

101-8006