Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 802

Toepassing van de Wet openbaarheid van
bestuur

Nr. 37

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juni 2017
De Nationale Open Data Agenda (NODA) beoogt een stimulans te geven
aan de beschikbaarstelling en het hergebruik van overheidsgegevens. De
uitvoering van deze agenda strekt ertoe dat alle open data van de
overheid via één portaal ontsloten worden, het aanbod en de kwaliteit
ervan groeit en het hergebruik wordt bevorderd. Om verdere stappen te
zetten in de implementatie van de NODA kan worden voortgebouwd op
de reeds behaalde resultaten. Daarvoor is echter een inspanning van alle
betrokken partijen nodig die niet moet worden onderschat. Zoals
aangegeven in mijn brief van 22 juni 20161 en aan u toegezegd in het AO
van 7 september 20162, informeer ik u over de voortgang inzake het open
databeleid. Tevens maak ik van de gelegenheid gebruik om u te informeren over de afdoening van de toezegging in hetzelfde AO over de
mogelijkheid om Wob-verzoeken per e-mail in te dienen.
Aanbod open data
Net als vorig jaar is de ontwikkeling van het aantal beschikbare open
datasets in samenwerking met collega-departementen geïnventariseerd3.
De stijgende trend zet zich dit jaar door met over de gehele linie meer
beschikbare datasets. Anders dan vorig jaar zijn bovendien voor het eerst
decentrale overheden meegenomen in deze inventarisatie. Ook hier
constateer ik dat het beeld positief is. Decentrale overheden maken veel
datasets actief openbaar en in het afgelopen jaar zijn veel hiervan
bovendien gekoppeld aan het centrale open dataregister «data.overheid.nl», wat de vindbaarheid van deze data ten goede komt.

1

Kamerstuk 32 802, nr. 26
Kamerstuk 32 802, nr. 30
3
Het Ministerie van Defensie heeft niet deelgenomen aan deze inventarisatie.
2

kst-32802-37
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 802, nr. 37

1

In de periode 1 juni 2016 tot en met 1 maart 2017 is het aantal beschikbare
datasets van departementen met 9% toegenomen van 2.072 tot 2.251
datasets, en in de periode 1 maart 2016 tot 1 maart 2017 dat van decentrale overheden van 1.432 tot 2.601 datasets (een stijging van 82%).
Daarnaast zijn nog 986 datasets geïnventariseerd bij decentrale overheden
welke al wel beschikbaar zijn als open data, maar nog niet vindbaar zijn
via data.overheid.nl. De inventarisatie dient meerdere doelen, naast het
monitoren en stimuleren van het aantal beschikbare datasets zorgt het
ook voor een periodieke controle op de vindbaarheid van de datasets voor
(her)gebruikers. Ik verwijs voor een overzicht van de resultaten naar
data.overheid.nl.
Zoals in reactie op vragen van de heer Veldman aan u toegezegd in het
Algemeen Overleg van 7 september 20164 heeft mijn departement overleg
gevoerd met VNG/KING om een lijst van gemeentelijke «high value»
datasets op te stellen. Deze lijst is inmiddels gereed. Bij de totstandkoming ervan is expliciet aandacht besteed aan door (her)gebruikers veel
bevraagde datasets. De lijst dient ter inspiratie voor gemeenten om werk
te maken van het openen van data en biedt handvatten voor het stellen
van prioriteiten. De lijst is te vinden op data.overheid.nl.5
In de afweging om databestanden actief beschikbaar te stellen speelt de
verhouding tussen kosten en baten een belangrijke rol. Om een beter
beeld te krijgen van de verhouding tussen de maatschappelijke kosten en
baten van het openstellen van overheidsdata heb ik, zoals vorig jaar aan u
aangekondigd6, hiernaar onderzoek laten doen. Uit dit onderzoek7 volgt
dat de maatschappelijke baten van het openstellen van overheidsdata in
het algemeen hoger liggen dan de gemaakte kosten. De verhouding
tussen de kosten en baten varieert echter per dataset. Naarmate een
dataset meer persoonsgegevens bevat is er een grotere bewerkingsslag
nodig voordat deze opengesteld kan worden. Dit leidt tot hogere kosten
en daarmee tot een minder positief of mogelijk negatief saldo. In het
onderzoek wordt verder geconstateerd dat het hergebruik van gegevens
door de overheid zelf door het verstrekken van data als open data
toeneemt en dat dit bijdraagt aan verbetering van de kwaliteit van open
data en een efficiënter werkende overheid.
Impact open data
Verbetering van diensten en producten van de overheid zie ik als een
belangrijk en wenselijk effect van het welbewust gebruiken van open data
door overheidsorganisaties. Het is goed om te kunnen constateren dat
steeds meer overheidsorganisaties deze stap zetten. Dit geldt bijvoorbeeld
voor het Ministerie van OCW, dat de benutting van onderwijsdata van de
Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) door ouders, leerlingen en scholen
stimuleert en deze data daarom voorziet van technische voorzieningen
waardoor deze eenvoudiger kunnen worden ontsloten en (her-)gebruikt.
Een ander voorbeeld is het Ministerie van V&J, dat datasets van de politie
beschikbaar stelt zodat op een veilige en laagdrempelige manier op
inhoud kan worden samengewerkt met andere partijen, zonder dat
daarvoor steeds convenanten, geheimhoudingsverklaringen en VOG’s
benodigd zijn. Door data van andere partijen te gebruiken kan de politie
haar eigen analyses versterken en de administratieve lasten beperken.

4

Kamerstuk 32 802, nr. 30
https://data.overheid.nl/gemeentelijke-high-value-datalijst
Kamerstuk 32 802, nr. 26
7
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2017/03/20/rapport-maatschappelijkekosten-batenanalyses-open-data
5
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 802, nr. 37

2

Om de toegankelijkheid en daarmee de mogelijkheden voor (her)gebruik
van data zowel binnen als buiten de overheid verder te verbeteren is goed
inzicht nodig in de wensen van gebruikers voor wat betreft het type, de
aanbiedingswijze, de vindbaarheid en de kwaliteit van de data.
Zoals toegezegd in het Algemeen Overleg van 7 september 2016 ben ik in
overleg getreden met het CBS over haar mogelijke rol als dataknooppunt.
Dit heeft ertoe geleid dat CBS en Kadaster hebben aangegeven te willen
gaan samenwerken en zo de dienstverlening ten behoeve van de
benutting van geografische en administratieve overheidsdata te bundelen
en uit te breiden. Beoogd wordt om daarmee de kwaliteit in termen van
interoperabiliteit, betrouwbaarheid, veiligheid en gebruikswaarde van
deze data te versterken. Aansluiting op de behoefte en wensen van
hergebruikers is daarbij van cruciaal belang.
Het Kabinet wil de potentiële maatschappelijke baten van open data
verder verzilveren door het accent te leggen op bevordering van het
(her)gebruik van de toenemende hoeveelheid open overheidsdata.
Aanbod, vindbaarheid en kwaliteit van open data dienen daarom zo goed
mogelijk te worden afgestemd op de wensen van haar (her)gebruikers.
Met CBS en Kadaster zal, door middel van een pilot, worden verkend hoe
dit kan worden gerealiseerd.
Per e-mail indienen van Wob-verzoeken
Tot slot informeer ik u over een andere toezegging uit het eerder
genoemde AO8. Het lid Voortman (GroenLinks) heeft mij verzocht om met
de VNG in overleg te treden over de mogelijkheid om Wob-verzoeken per
e-mail bij gemeenten in te dienen. Nu de Wet dwangsom sinds 1 oktober
2016 niet meer van toepassing is op de Wet openbaarheid van bestuur
(Wob), is deze wet geen argument meer om het indienen van een
Wob-verzoek via de weg van een e-mail te verbieden.
Over deze vraag heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) ambtelijk met de VNG gesproken. De VNG heeft
hierover richting gemeenten gecommuniceerd dat het onwenselijk is om
het per e-mail indienen van Wob-verzoeken tegen te houden. Voor zover
gemeenten daarmee misbruik van de Wob met het oog op de inning van
dwangsommen hebben willen tegengaan, is daartoe als gevolg van het
afschaffen van de dwangsomregeling per 1 oktober 2016 in elk geval geen
aanleiding meer. De VNG raadt gemeenten aan om in het kader van
maximale transparantie toe te laten dat verzoeken om informatie vormvrij
kunnen worden ingediend en derhalve om de indiening van dergelijke
verzoeken via elektronische weg niet langer te belemmeren. De VNG heeft
daarbij aangegeven dat de Minister van BZK gemeenten daar ook toe
oproept.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

8

Kamerstuk 32 802, nr. 30, p. 22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 802, nr. 37

3