Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 514

Wijziging van de Participatiewet, de Wet
tegemoetkomingen loondomein, de Wet
financiering sociale verzekeringen en de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten in verband met stroomlijning
van de loonkostensubsidie op grond van de
Participatiewet en enkele andere wijzigingen

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 7 oktober 2016
Inhoudsopgave
ALGEMEEN
1
Doel en aanleiding van het wetsvoorstel
2
Maatregelen
3
Financiële effecten en regeldruk
4
Ontvangen commentaren en adviezen

1
2
6
18
20

Algemeen
De regering heeft met belangstelling kennis genomen van de vragen die
de leden van de fracties van de VVD, PvdA, SP en CDA hebben gesteld
over het wetsvoorstel tot wijziging van de Participatiewet, de Wet
tegemoetkomingen loondomein, de Wet financiering sociale verzekeringen en de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
in verband met stroomlijning van de loonkostensubsidie op grond van de
Participatiewet en enkele andere wijzigingen, en de opvattingen die zij
over het wetsvoorstel hebben. In deze nota naar aanleiding van het
verslag gaat de regering in op de vragen en opmerkingen van de leden
van de verschillende fracties. De regering volgt hierbij zoveel mogelijk de
indeling van het verslag.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Zij zijn blij dat in samenspraak met alle
betrokken partijen afspraken zijn gemaakt om de Participatiewet en de
Wet Banenafspraak te vereenvoudigen. Deze leden hebben hierover nog
wel enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voorgenomen vereenvoudigingen van de Participatiewet. Zij
streven naar – uit de praktijk naar voren komende – verbeteringen van de
Participatiewet en onderschrijven dan ook de strekking van het onder-

kst-34514-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

1

havige wetsvoorstel. Zij hebben hierover wel enkele vragen die zij graag
aan de regering willen stellen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de Wijziging van
de Participatiewet, de Wet tegemoetkomingen loondomein, de Wet
financiering sociale verzekeringen en de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten in verband met stroomlijning van de loonkostensubsidie op grond van de Participatiewet en enkele andere wijzigingen.
De leden van de betreffende fractie hebben een aantal vragen naar
aanleiding van het wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van dit wetsvoorstel. Zij hebben er bij de regering meerdere malen op
aangedrongen om de regeldruk en de administratieve lasten die
werkgevers ervaren bij het in dienst nemen van werknemers met een
beperking te verminderen en zij waarderen het dan ook dat de regering
met dit wetsvoorstel hiertoe een eerste poging doet.
1. Doel en aanleiding van het wetsvoorstel
In het sociaal akkoord van 11 april 2013 hebben sociale partners en het
kabinet de afspraak gemaakt dat werkgevers 100.000 extra banen in de
markt en 25.000 extra banen bij de overheid creëren voor mensen met een
arbeidsbeperking. In de Participatiewet, de Wet banenafspraak en quotum
arbeidsbeperkten (hierna: Wet banenafspraak) is het instrumentarium
geregeld dat moet helpen bij het bereiken van deze belangrijke
doelstelling. De regering vindt het belangrijk dat het instrumentarium niet
belemmerend werkt, maar ondersteunend is aan het bereiken van de
belangrijke doelstelling van 125.000 extra banen. In de Werkkamer wordt
geregeld overleg gevoerd over dit instrumentarium. Ook voert de
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) geregeld
overleg met partijen uit de Werkkamer en UWV over de resultaten, over
het instrumentarium en hoe de werking ervan kan worden geoptimaliseerd. Zo heeft de Staatssecretaris van SZW op 25 november 2015
bestuurlijke afspraken gemaakt met sociale partners, gemeenten, de
Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) en het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen (UWV) om het instrumentarium uit de
Participatiewet en de Wet banenafspraak te vereenvoudigen. Hierover is
de Tweede Kamer op 27 november 2015 geïnformeerd1. Voor de
afgesproken aanpassingen is een wetswijziging nodig. Dit wetsvoorstel
voorziet hierin. Zoals aangegeven voert de Staatssecretaris van SZW
geregeld overleg met partijen in de Werkkamer, onder meer over
mogelijkheden tot verdere vereenvoudiging en stroomlijning. Wanneer
daartoe aanleiding is, zal ik uw Kamer daarover informeren.
Het instrument loonkostensubsidie zoals dat sinds 1 januari 2015 in de
Participatiewet is geregeld blijkt bureaucratisch in de uitvoering en
daardoor belemmert het de totstandkoming van de extra banen. Met
partijen zijn afspraken gemaakt om de toepassing van het instrument
loonkostensubsidie te vereenvoudigen. Het gaat om de mogelijkheid om
een vaste forfaitaire loonkostensubsidie van 50 procent van het wettelijk
minimumloon in (maximaal) het eerste halfjaar van een dienstbetrekking
in te zetten, en de invoering van flexibele termijnen voor het herbeoordelen van de loonwaarde en het mogelijk maken van loonkostensubsidie
voor bepaalde groepen schoolverlaters die al werken. Deze voorstellen
kunnen op draagvlak rekenen van alle betrokken partijen.

1

Kamerstukken II, 2015/16, 29 544, nr. 675.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

2

De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze alternatieve maatregelen voor de in het wetsvoorstel voorgestelde maatregelen in
overweging zijn genomen en waarom deze zijn afgevallen. De vragen van
de leden van de SP-fractie of alternatieven zijn overwogen voor de
maatregelen forfaitaire loonkostensubsidie, flexibele termijnen voor
loonwaardebepaling, de inzet van loonkostensubsidie voor schoolverlaters die al aan de slag zijn en de voorgestelde wijziging van de voorgezette werkregeling worden in deze volgorde beantwoord.
De leden van de SP-fractie vragen de regering welke alternatieven voor de
forfaitaire loonkostensubsidie zijn onderzocht en waarom deze alternatieven zijn afgevallen.
De regering heeft gekozen voor juist 50 procent van het wettelijk
minimumloon omdat dit het voor- of nadeel voor werkgever en gemeente
ten opzichte van een loonkostensubsidie gebaseerd op een vastgestelde
loonwaarde maximaal beperkt. De regering gaat hierop tevens in, in
antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie. De regering stelt
een periode van maximaal een half jaar forfaitaire loonkostensubsidie
voor, omdat de regering inschat dat tijdens die periode een goed beeld
kan zijn ontstaan van de mogelijkheden en de productiviteit van de
werknemer op de werkplek. Na die periode kan de loonkostensubsidie
worden voortgezet op basis van een vastgestelde loonwaarde.
De leden van de SP-fractie vragen de regering welke alternatieven voor de
flexibele termijnen voor de loonwaardebepaling zijn overwogen en
waarom deze alternatieven zijn afgevallen.
Als alternatief voor de maatregel van herbepaling van de loonwaarde had
gedacht kunnen worden aan het opnemen van andere termijnen dan één
(voor regulier werk) en drie jaar (voor beschut werk) in de wet. De
regering vindt het echter belangrijk dat de herbepaling van de loonwaarde
meer op de persoon en zijn individuele situatie wordt gericht en dat
onnodige herbepalingen van de loonwaarde worden voorkomen. Een
frequentie die rekening houdt met het ontwikkelperspectief van de
werknemer maakt dit mogelijk.
De leden van de SP-fractie vragen de regering welke alternatieven voor de
inzet van loonkostensubsidie voor jongeren die al werken bij een
werkgever zijn overwogen en waarom deze alternatieven zijn afgevallen.
Wat betreft het mogelijk maken van loonkostensubsidie voor schoolverlaters uit het voortgezet speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs en het
entreeonderwijs mbo had gedacht kunnen worden aan het achterwege
laten van deze maatregel. Dat zou hebben betekend dat het huidige
wettelijke vereiste voor de inzet van loonkostensubsidie zou blijven
gelden dat de werkgever voornemens moet zijn iemand in dienst te
nemen. Gebleken is echter dat verlenging of voortzetting van het contract
voor werkgevers die al een schoolverlater met een arbeidsbeperking in
dienst hebben alleen aantrekkelijk is als er een loonkostensubsidie wordt
verstrekt. De regering vindt het van belang dat verlenging of voortzetting
van het contract mogelijk is om deze jongeren ook op termijn perspectief
op werk te geven en stelt daarom deze maatregel voor.
De leden van de SP-fractie vragen de regering welke alternatieven voor de
voorgestelde wijziging van de voortgezette werkregeling zijn overwogen
en waarom deze alternatieven zijn afgevallen.
De voorgestelde wijziging van de voortgezette werkregeling in de Wajong
is een reparatie van de huidige onuitvoerbare regeling, maar wel in de
geest van de huidige regeling waarbij een definitieve beoordeling na

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

3

zeven jaar arbeidsondersteuning plaatsvindt en het inkomen tot
WML-niveau aangevuld kan worden. Naast het intrekken van de voortgezette werkregeling is het invoeren van een referte-eis de revue gepasseerd. Bij een referte-eis komt een Wajonger pas na een bepaalde periode
waarin gewerkt wordt in aanmerking voor een aanvulling tot 100% van
het wettelijk minimumloon. Het opnemen van een referte-eis bij het
vaststellen van het recht op een aanvulling tot 100% van het wettelijk
minimumloon is uitvoeringstechnisch erg lastig en geeft Wajongers
bovendien weinig inkomenszekerheid. Onder andere door baanwisselingen en tussentijdse uitval tussen twee banen zou dan het recht op een
aanvulling tot 100% van het wettelijk minimumloon vervallen. De
loopbaan van een groot deel van Wajongers kenmerkt zich door vele
baanwisselingen en tijdelijke contracten. Daarom is gekozen voor een zo
eenvoudig mogelijk uitvoerbare regeling die tevens recht doet aan de
inspanning van de Wajonger.
De leden van de SP-fractie constateren dat de regering naar aanleiding
van signalen over bureaucratie met een tweetal aanpassingen is
gekomen. Deze leden vragen waar deze signalen vandaan komen en op
welke wijze hier over is gesproken met werkgevers, overheden (en hun
vertegenwoordigers) zoals gemeenten en met cliëntenorganisaties.
Aanleiding voor de wijzigingen zijn signalen van verschillende organisaties uit de praktijk en vanuit de Tweede Kamer, waaruit naar voren
kwam dat onderdelen van de Participatiewet en de Wet banenafspraak
verbeterd kunnen worden voor een goede uitvoering van de banenafspraak. De signalen over bureaucratie hebben geleid tot twee aanpassingen: een vaste loonkostensubsidie van 50 procent van het wettelijk
minimumloon in het eerste halfjaar van een dienstbetrekking voorafgaand
aan de loonwaardemeting en een flexibele termijn voor het herbeoordelen van de loonwaarde op de werkplek. Deze en andere signalen zijn
opgekomen vanuit de praktijk en besproken in het verband van de
Werkkamer, waarin sociale partners, gemeenten, de VNG en UWV)
vertegenwoordigd zijn. Op 25 november 2015 zijn bestuurlijke afspraken
gemaakt met deze partijen uit de Werkkamer; de Kamer is hierover op
27 november 2015 geïnformeerd. Genoemde aanpassingen die wetswijziging vergen maken hiervan onderdeel uit. De wijzigingen zijn in nauwe
samenspraak met betrokken partners uitgewerkt en na de gebruikelijke
uitvoeringstoetsen door UWV, VNG, Uitvoeringspanel gemeenten, Actal
en Inspectie SZW in dit wetsvoorstel verwerkt. Voorts heeft het
wetsvoorstel opengestaan voor internetconsultatie.
De leden van de SP-fractie vragen waarop de aanname is gebaseerd dat
de voorgestelde maatregelen er toe leiden dat het voor werkgevers
gemakkelijker is om de doelgroep uit de banenafspraak in dienst te
nemen.
Werkgevers vinden het belangrijk dat er snel duidelijkheid is over de
ondersteuning voor mensen die zij in dienst willen nemen. Zij willen
weten van welke instrumenten zij gebruik kunnen maken en zij hebben
belang bij zoveel mogelijk eenduidigheid van de instrumenten. En zij
willen, als zij iemand in beeld hebben, snel tot plaatsing op de werkplek
over kunnen gaan. Ook willen zij weten of iemand tot de doelgroep van de
banenafspraak behoort. Om deze redenen heeft de regering na overleg
met partijen in de Werkkamer diverse vereenvoudigingen en verbeteringen in gang gezet. Hierover is uw Kamer verschillende malen geïnformeerd. Om enkele voorbeelden te noemen: met de Wet harmonisering
instrumenten Participatiewet zijn voor de periode 2016 tot en met 2020
een landelijk uniforme no-riskpolis en een uniforme premiekorting
ingevoerd voor de doelgroep banenafspraak. Ook kunnen vso-leerlingen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

4

en binnenkort ook de pro-leerlingen zonder beoordeling in het doelgroepregister worden opgenomen. Dit regelen het Besluit Wfsv en het Besluit
SUWI in verband met het uitbreiden van de doelgroep en de beoordeling
van arbeidsbeperkten. Verder worden in dit wetsvoorstel een forfaitaire
loonkostensubsidie van 50 procent van het wettelijk minimumloon voor
de duur van maximaal 6 maanden en een flexibele termijn voor herbepaling van de loonwaarde voorgesteld, alsmede de mogelijkheid om
loonkostensubsidie voor jongeren met arbeidsbeperkingen die al werken.
Tot slot is een wetsvoorstel in voorbereiding dat ten doel heeft om
gemeenten te verplichten om beschut werk aan te bieden en wettelijke
kaders te bieden voor de invoering van de Praktijkroute.
De leden van de SP-fractie vragen welke directe voordelen personen uit
de doelgroep banenafspraak ondervinden als gevolg van de in het
wetsvoorstel opgenomen maatregelen.
De regering is met partijen uit de Werkkamer van oordeel dat de voorgestelde maatregelen, met name het voorstel voor een forfaitaire loonkostensubsidie, een flexibele termijn om de loonwaarde te herbepalen en het
voorstel om loonkostensubsidie mogelijk te maken voor schoolverlaters
die al werken bijdragen tot vereenvoudiging en stroomlijning van
werkprocessen en het verminderen van bureaucratie. De genoemde
maatregelen vergroten de bereidheid van werkgevers om mensen in
dienst te nemen en te houden. Dit is uiteraard ook in het belang van de
mensen uit de doelgroep banenafspraak.
De leden van de SP-fractie vragen of de voorgestelde maatregelen
gevolgen hebben voor de koopkracht van personen uit het doelgroepenregister en zo ja, welke.
Door de voorgestelde wijziging wordt de voortgezette werkregeling in de
Wajong, anders dan nu, uitvoerbaar. De voortgezette werkregeling heeft
directe inkomensgevolgen. Vanaf 2017 zorgt de voortgezette werkregeling
in de Wajong2010 bij inkomsten van meer dan 20% van het wettelijk
minimumloon voor een aanvulling van het inkomen tot 100% wettelijk
minimumloon (voor Wajongers die ten minste 27 jaar zijn en zeven jaar
arbeidsondersteuning hebben gehad). In de huidige situatie wordt het
loon vanuit de Wajong aangevuld tot minstens 75% van het wettelijk
minimumloon. Afhankelijk van de huidige hoogte van het loon, gaan
Wajongers er door een hogere loonaanvulling in de voortgezette
werkregeling maximaal 25%-punt in inkomen op vooruit.
De leden van de SP-fractie en, later in het verslag, de leden van de
PvdA-fractie en de leden van de CDA-fractie merken op dat de VNG heeft
gewezen op de complexiteit van de regelgeving met betrekking tot de
Participatiewet. De leden van de PvdA-fractie vragen wat het risico is dat
alle wijzigingen van de oorspronkelijke wet die het kabinet wil doorvoeren
leiden tot weer nieuwe complexiteit en mogelijke knelpunten in de
uitvoering. De leden van de SP-fractie en de leden van de CDA-fractie
vragen of de regering de zorgen van de VNG over de complexe regelgeving deelt. De leden van de CDA-fractie vragen wat hierop de reactie
van de regering is.
In reactie hierop wil de regering aangeven dat de uitvoering van de
Participatiewet en de Wet banenafspraak een continu proces is dat om
voortdurende inzet vraagt van alle betrokken partijen. Signalen over de
uitvoeringspraktijk en complexiteit in regelgeving vanuit de uitvoering,
betrokken organisaties en de Tweede Kamer neemt de regering zeer
serieus. Vanaf de inwerkingtreding van de Participatiewet en de Wet
banenafspraak is de regering voortdurend in gesprek met partijen in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

5

Werkkamer die betrokken zijn bij de uitvoering van deze wetten: de
gemeenten, VNG, UWV en de sociale partners. Deze signalen hebben
geleid tot bestuurlijke afspraken met partijen in de Werkkamer en een
groot aantal wijzigingen in de werkprocessen, die als doel hebben om de
uitvoering eenvoudiger te maken. Waar nodig zoekt de regering met alle
betrokken partijen naar oplossingen. Ook dit wetsvoorstel moet in dit licht
worden bezien. Dit wetsvoorstel beoogt een aantal maatregelen te
realiseren die bijdragen aan verdere vereenvoudiging en stroomlijning
van werkprocessen, zodat de uitvoering daardoor wordt vergemakkelijkt.
De leden van de SP-fractie en de leden van de CDA-fractie vragen verder
of de regering de zorgen van de VNG over de gevolgen van de complexe
regelgeving voor de beschikbaarheid van voldoende kandidaten deelt. De
leden van de SP-fractie vragen op welke wijze de regering rekening heeft
gehouden met deze zorgen. De leden van de CDA-fractie vragen wat de
reactie van de regering is op deze zorg.
De regering neemt deze zorg serieus. Ook dit jaar ondersteunt de
Programmaraad gemeenten en arbeidsmarktregio’s, bijvoorbeeld via de
«vliegende brigade». Zo heeft de Programmaraad op 12 februari 2016 de
wethouders van de centrumgemeenten aangeschreven met het aanbod
om de arbeidsmarktregio’s te ondersteunen bij het transparant maken van
klantprofielen van geschikte kandidaten. Werkgevers hebben de wens om
kandidaten zelf te kunnen vinden volgens een eenduidig klantprofiel. Met
de brief van 24 juni 20162 is uw Kamer geïnformeerd over de «Kandidatenverkenner banenafspraak» als applicatie. De desbetreffende applicatie
maakt het voor werkgevers (en (private) dienstverleners) mogelijk om in
klantprofielen van UWV – geanonimiseerd – naar geschikte kandidaten te
zoeken. Personen behorend tot de doelgroep banenafspraak zijn zo
vindbaar voor werkgevers. Zoals de Staatssecretaris van SZW naar
aanleiding van de motie van de leden Heerma en Schouten (Kamerstukken II, 2015/16, 34 352, nr. 11) heeft aangegeven in het voortgezet
algemeen overleg van 7 juli 2016 is zij het zeer eens met de stellers van de
motie dat gemeenten hun bestand moeten kennen zodat zij maatwerk
kunnen leveren en mensen optimaal kunnen ondersteunen. Helaas is dit
bij nog niet alle gemeenten het geval. De Staatssecretaris van SZW vindt
dat ernstig en heeft daarom in de Verzamelbrief gemeenten, d.d. 14 juli
2016, hiertoe een oproep aan gemeenten gedaan.
Juist met de decentralisaties hebben gemeenten meer verantwoordelijkheid gekregen om mensen integraal en op maat te ondersteunen.
Daarvoor is het noodzakelijk dat mensen in beeld zijn. Anders schrijft de
Staatssecretaris van SZW mensen af en dat is niet de samenleving die zij
voorstaat. De Staatssecretaris van SZW laat geen gelegenheid onbenut
om in gesprekken met gemeenten en andere partijen op dit belang te
wijzen.
2. Maatregelen
2.1 Forfaitaire loonkostensubsidie
De leden van de VVD-fractie hebben een aantal vragen over de forfaitaire
loonkostensubsidie zoals in het wetsvoorstel voorgesteld. De leden
vragen waarom de forfaitaire loonkostensubsidie op 50 procent van het
wettelijk minimumloon is bepaald.
De maatregelen die in voorliggend wetsvoorstel zijn vervat vloeien voort
uit bestuurlijke afspraken die op 25 november 2015 zijn gemaakt met
sociale partners, gemeenten, de Vereniging Nederlandse gemeenten
2

Kamerstukken II 2015/16, 34 352, nr. 19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

6

(VNG) en het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) om de
Participatiewet en de Wet banenafspraak te vereenvoudigen. Hierover is
de Tweede Kamer op 27 november 2015 schriftelijk geïnformeerd3. De
maatregelen zijn in nauwe samenwerking met de betrokken partners
uitgewerkt. Afgesproken is een voorstel uit te werken voor een forfaitaire
loonkostensubsidie van 50 procent van het wettelijk minimumloon voor
de duur van maximaal een half jaar. De forfaitaire loonkostensubsidie kan
worden ingezet in de plaats van een loonkostensubsidie die gebaseerd is
op een objectief op de werkplek vastgestelde loonwaarde. De forfaitaire
loonkostensubsidie is – afhankelijk van of de vastgestelde loonwaarde
hoger of lager zou zijn dan 50 procent van het wettelijk minimumloon –
voordeliger respectievelijk nadeliger voor de werkgever en nadeliger
respectievelijk voordeliger voor de gemeente. Door de forfaitaire
loonkostensubsidie te bepalen op 50 procent van het wettelijk
minimumloon wordt het voor- of nadeel voor werkgever en gemeente ten
opzichte van een loonkostensubsidie gebaseerd op een vastgestelde
loonwaarde maximaal beperkt.
De leden van de VVD-fractie merken op dat er voor de inzet van forfaitaire
loonkostensubsidie overleg moet plaatsvinden tussen gemeente en
werkgever. De leden vragen hoe dit overleg is gewaarborgd en of er
afspraken over zijn gemaakt.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet. Zij hebben met de invoering van de Participatiewet meer instrumenten gekregen om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te
helpen en zij hebben ook de ruimte gekregen om deze zonder overbodige
bureaucratische regels in te zetten. Een van de instrumenten is loonkostensubsidie. Gemeenten kunnen loonkostensubsidie inzetten voor iemand
die behoort tot de doelgroep loonkostensubsidie. Als een werkgever de
intentie heeft om met iemand uit de doelgroep een arbeidsovereenkomst
te sluiten, kunnen werkgever en gemeente afspraken maken over het al
dan niet hanteren van een proefplaatsing, een periode van forfaitaire
loonkostensubsidie of het wellicht meteen objectief vaststellen van een
loonwaarde op de werkplek. Deze afspraken passen heel logisch binnen
het matchingsproces. In het voorgestelde artikel 10d, eerste lid, onder b is
gewaarborgd dat de gemeente in overleg met de werkgever forfaitaire
loonkostensubsidie vaststelt als de dienstbetrekking tot stand komt.
De leden van de fractie van de PvdA vragen welke activiteiten de regering
gaat ondernemen om werkgevers en gemeenten te informeren over
forfaitaire loonkostensubsidie en de werking ervan.
De Staatssecretaris van SZW heeft de gemeenten van het wetsvoorstel op
de hoogte gebracht in de Verzamelbrief aan gemeenten van 14 juli 2016.
Gemeenten worden tijdens de landelijke praktijkdagen, georganiseerd
door de Programmaraad, verder bijgepraat. Verder stelt de Programmaraad via zijn website informatiemateriaal beschikbaar voor gemeenten,
werkgevers en werknemers.
De leden van de PvdA-fractie en de leden van de CDA-fractie stellen
vragen over de monitoring van de maatregel forfaitaire loonkostensubsidie. De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze de regering het
effect van deze maatregel gaat monitoren. De leden van de CDA-fractie
merken op dat het Uitvoeringspanel in zijn advies heeft aangegeven het
wetsvoorstel uitvoerbaar te vinden en het advies heeft gegeven om de
maatregel forfaitaire loonkostensubsidie te monitoren. De leden van de
CDA-fractie vragen of de regering dit advies opvolgt en hoe hier vorm aan
wordt gegeven.
3

Kamerstukken II 2015/16, 29 544, nr. 675.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

7

Het voorstel forfaitaire loonkostensubsidie maakt het mogelijk dat
gemeenten een loonkostensubsidie kunnen inzetten gedurende maximaal
het eerste half jaar van het dienstverband ter hoogte van 50 procent van
het wettelijk minimumloon, zonder vaststelling van de loonwaarde van de
persoon die met loonkostensubsidie aan de slag gaat. Zoals ook in de
memorie van toelichting is aangegeven heeft het Uitvoeringspanel in de
voorbereiding van dit wetsvoorstel geadviseerd om deze maatregel te
kunnen monitoren. De regering heeft bezien op welke wijze hieraan het
beste gevolg kan worden gegeven en heeft overleg gevoerd met
betrokken partijen. Na overleg met softwareleveranciers en gemeenten
heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek voorgesteld om de forfaitaire
loonkostensubsidie op te nemen als een nieuw type voorziening in de
Statistiek re-integratie gemeenten (hierna: SRG). Via de registratie door
gemeenten in de SRG zal de forfaitaire loonkostensubsidie worden
gemonitored en ontstaat inzicht in hoe vaak deze voorziening wordt
toegepast. Voor zowel gemeenten als gemeentelijke softwareleveranciers
gaat het om een relatief eenvoudige aanpassing. Inmiddels is een
ministeriële regeling getroffen om dit mogelijk te maken.
Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie hoe de flexibilisering van
de frequentie van loonwaardemeting zich verhoudt tot de praktijkroute die
de regering ook voornemens is te realiseren wordt ingegaan in paragraaf
2.2. van deze nota van het verslag.
De leden van de SP-fractie vragen of de voorgestelde wetswijziging op het
punt van de forfaitaire loonkostensubsidie betekent dat naast een sneller
beeld van de financiële gevolgen van het aannemen van een werknemer,
ook eerder een beeld van de capaciteiten van de kandidaat ontstaat.
In de huidige situatie kunnen gemeenten mensen die behoren tot de
doelgroep loonkostensubsidie maximaal drie maanden bij een werkgever
laten werken met behoud van uitkering (proefplaatsing) met het oog op
een reële vaststelling van de loonwaarde. Het voorstel voor de inzet van
forfaitaire loonkostensubsidie is er vooral op gericht om de plaatsing van
kandidaten met een arbeidsbeperking in een dienstbetrekking bij
werkgevers te vereenvoudigen en bespoedigen. Omdat werkgevers
eerder een beeld hebben van de financiële gevolgen van het aannemen
van een kandidaat zijn zij eerder bereid een kandidaat in dienst te nemen
en hen dus ook loon te betalen. Tijdens de periode van forfaitaire
loonkostensubsidie van maximaal een half jaar ontstaat in de regel een
goed beeld van de capaciteiten van de werknemer, zodat de loonwaarde
van de klant binnen die periode kan worden vastgesteld en de loonkostensubsidie vervolgens aan de hand hiervan kan worden berekend. Het blijft
overigens mogelijk voor gemeenten om direct vanaf het begin van de
plaatsing van een kandidaat bij een werkgever een loonwaarde op de
werkplek vast te stellen en een daarop gebaseerde loonkostensubsidie
aan de werkgever te betalen. Evenzo blijft het voor gemeenten mogelijk
om mensen een proefplaatsing aan te bieden.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze het inschatten van de
kansen en beperkingen van een kandidaat onderdeel uitmaakt van
voorliggend wetsvoorstel.
Gemeenten stellen op grond van de Participatiewet de doelgroep
loonkostensubsidie vast. Zij bepalen ook de loonwaarde. UWV bepaalt het
arbeidsvermogen en de toelating tot de doelgroep banenafspraak. Verder
gebeurt het inschatten van de kansen en beperkingen van een kandidaat
in de praktijk door de werkgevers. Dit maakt geen onderdeel uit van
voorliggend wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

8

De leden van de SP-fractie vragen of hun indruk klopt dat het wetsvoorstel
enkel sturing aanbrengt door middel van financiële prikkels en zo nee,
waarom niet.
Door de mogelijkheid van de inzet van forfaitaire loonkostensubsidie
hebben werkgevers eerder duidelijkheid over de financiële gevolgen van
het aannemen van mensen met een arbeidsbeperking. Dit bevordert de
plaatsing van kandidaten bij werkgevers.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering hun mening deelt dat de
maatregel van forfaitaire loonkostensubsidie kan leiden tot een lagere
loonwaarde van mensen met een arbeidsbeperking omdat dit voordeliger
is voor de werkgever en op welke wijze de regering kan garanderen dat de
voorgestelde maatregel niet leidt tot een lagere loonwaarde van deze
mensen.
De regering ziet niet in waarom de inzet van een forfaitaire loonkostensubsidie gedurende maximaal het eerste halfjaar van een dienstverband
zou leiden tot een lagere loonwaarde van de werknemer. De loonwaarde
wordt aan het einde van de periode van forfaitaire loonkostensubsidie
vastgesteld door de gemeente. Dit gebeurt op de werkplek aan de hand
van een beschreven objectieve en gevalideerde methode door een
gecertificeerde deskundige met inbreng van de werkgever. Voorliggend
wetsvoorstel wijzigt niets aan de wijze van loonwaardebepaling of aan de
voorwaarden die daaraan worden gesteld.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze het overleg is geregeld
waarin de uiteindelijke loonwaarde van een persoon met een arbeidsbeperking wordt vastgesteld, welke partij hiervoor het initiatief neemt en
welke rol de persoon met een arbeidsbeperking hierin heeft. De leden van
de SP-fractie vragen verder wat er gebeurt indien er op het moment dat
de loonwaarde van de werknemer wordt vastgesteld geen eenduidige
conclusie kan worden getrokken over de loonwaarde van een werknemer,
wie hierin de doorslaggevende stem heeft en wat de rol van de
werknemer is in dit proces.
De gemeente is en blijft op grond van de Participatiewet verantwoordelijk
voor de loonwaardebepaling en zal altijd streven naar een reële
loonwaarde waarin de belanghebbenden zich kunnen vinden. Dit in het
belang van het aan het werk helpen en houden van mensen met een
arbeidsbeperking in een dienstbetrekking bij een werkgever. De gemeente
moet dan ook het initiatief nemen voor een loonwaardebepaling en de
werkgever en werknemer informeren en betrekken. De loonwaardebepaling gebeurt op de werkplek aan de hand van een beschreven objectieve en gevalideerde methode door een gecertificeerde deskundige met
inbreng van de werkgever. Op grond van het Besluit loonkostensubsidie
Participatiewet (Stb. 2014, 349) moet de gemeente bij de loonwaardebepaling rekening houden met de inbreng van de werkgever. De gemeente
zal hierbij vanzelfsprekend ook rekening houden met informatie die zij van
de werknemer verkrijgt. Voorliggend wetsvoorstel wijzigt niets aan de
wijze van loonwaardebepaling of aan de voorwaarden die daaraan
worden gesteld.
De leden van de SP-fractie lezen dat indien er voorafgaand aan de
dienstbetrekking voldoende duidelijkheid bestaat over de loonwaarde van
een werknemer, de gemeente de mogelijkheid kan behouden om meteen
de loonwaarde op de werkplek vast te stellen. De leden van de SP-fractie
vragen de regering waarom er niet voor is gekozen om in dergelijke
gevallen te verplichten de werkelijke loonwaarde als uitgangspunt te
hanteren. De leden van de SP-fractie vragen verder of de regering het met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

9

hen eens is dat in gevallen waarin het vanaf het begin duidelijk is wat de
loonwaarde van een werknemer is, het wenselijk is om een reële bijdrage
van de werkgever te vragen.
De regering gaat ervan uit dat als er voorafgaand aan de dienstbetrekking
voldoende duidelijkheid bestaat over de loonwaarde van een werknemer
de loonkostensubsidie op basis van de werkelijke loonwaarde wordt
vastgesteld. Ook dan immers heeft een werkgever een beeld van de
financiële gevolgen van het in dienst nemen van de betreffende kandidaat
en hoeft onzekerheid over de financiële gevolgen niet aan het in dienst
nemen in de weg te staan. De regering ziet niet in waarom voor deze
situatie een verplichting in de wet zou moeten worden opgenomen.
Uitgangspunt van de Participatiewet is beleidsvrijheid voor gemeenten.
Het druist in tegen de decentralisatiegedachte om gemeenten te
verplichten om in voornoemde situatie de loonkostensubsidie te baseren
op de vastgestelde loonwaarde. Daarbij komt dat de regering een
dergelijke verplichting niet controleerbaar acht.
De leden van de SP-fractie lezen dat het voorgestelde wetsvoorstel er niet
toe zal leiden dat de mogelijkheid om mensen een proefplaatsing aan te
bieden zal verdwijnen. De leden van de SP-fractie vragen de regering om
nader toe te lichten waarom deze mogelijkheid blijft bestaan en waarom
er niet voor is gekozen om de proefplaatsing te schrappen.
De proefplaatsing in het kader van de Participatiewet is en blijft een nuttig
instrument om een kandidaat werkervaring op te laten doen, om een
werkgever en een potentiële werknemer aan elkaar te laten wennen en
om bijvoorbeeld te onderzoeken wat de mogelijkheden bij een werkgever
zijn wat betreft jobcarving in relatie tot een kandidaat. Daarbij komt dat
het instrument proefplaatsing niet uitsluitend voor de doelgroep
loonkostensubsidie wordt ingezet. Proefplaatsing kan een belangrijke
bijdrage leveren aan de plaatsing van alle werknemers met een arbeidsbeperking bij werkgevers. Het is van belang dat gemeenten er voor kunnen
blijven kiezen om dit instrument in te zetten.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering het eens is met hun
stelling dat het invoeren van een forfaitaire loonkostensubsidie de risico’s
van de werkgever beperkt en daarom ook de mogelijkheid biedt om aan
elkaar te wennen en om na te gaan of de baan bij de betreffende
werknemer past.
De forfaitaire loonkostensubsidie vereenvoudigt en bespoedigt de
plaatsing van een kandidaat met een arbeidsbeperking in een dienstbetrekking bij de werkgever doordat werkgevers eerder een beeld hebben
van de financiële gevolgen van het aannemen van een kandidaat. Niet
langer hoeft in alle gevallen bij het begin van de plaatsing een
loonwaarde op de werkplek te worden vastgesteld. Tijdens de periode van
forfaitaire loonkostensubsidie kunnen werkgever en werknemer zeker aan
elkaar wennen en kan bekeken worden of de baan bij de betrokken
werknemer past. Er is dan echter wel al sprake van een dienstbetrekking.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom een forfaitaire loondispensatie nadelige inkomenseffecten voor Wajongers met zich mee kan
brengen en hoe de regering tot deze conclusie komt.
Bij loondispensatie in de Wajong krijgt de werkgever toestemming de
werknemer te belonen naar de loonwaarde als dat onder het niveau van
het wettelijk minimumloon ligt en ontvangt de Wajonger daarnaast een
aanvullende uitkering. Voor de werkende Wajonger is de hoogte van de
loonwaarde van belang, omdat bij een hoger loon het totale inkomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

10

(loon plus loonaanvulling) veelal hoger wordt. Als de werkelijke
loonwaarde achteraf hoger blijkt te zijn dan de forfaitaire loonwaarde
heeft de Wajonger een lager loon ontvangen dan behorende bij zijn
loonwaarde. Het totale inkomen is gedurende de forfaitaire periode
daarmee ook lager geweest. Een te lage forfaitaire loonwaarde is dus in
het nadeel van een Wajonger. Bij personen die met loonkostensubsidie
aan het werk gaan is dit niet aan de orde. Bij een loonkostensubsidie is de
werknemer, ongeacht de loonwaarde, immers verzekerd van een loon op
CAO- of WML-niveau.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat forfaitaire loondispensatie
geen onderdeel uitmaakt van de voorstellen in onderhavig wetsvoorstel.
Deze leden vragen in hoeverre dit leidt tot verschillen tussen de
doelgroepen van de gemeenten en UWV en hoe dit zich verhoudt tot de
intentie van de regering om de instrumenten uit de Participatiewet die
beschikbaar zijn voor gemeenten en werkgevers zo veel mogelijk te
harmoniseren.
Met de Wet harmonisering instrumenten (Stb. 2015, 547) heeft de regering
uitvoering gegeven aan het verzoek van gemeenten en sociale partners in
de Werkkamer om te komen tot een zo eenvoudig en eenduidig mogelijk
pakket van instrumenten voor werkgevers die banen beschikbaar stellen
voor mensen met een arbeidsbeperking via een uniforme no-riskpolis en
een uniforme premiekorting voor de doelgroep banenafspraak. De
regering onderschrijft het belang van een geharmoniseerd pakket van
basisvoorzieningen voor de hele doelgroep van de banenafspraak. Vanuit
deze gedachte heeft de regering in het kader van voorliggend
wetsvoorstel verkend of het instrument loondispensatie voor Wajongers
ook een periode forfaitair kan worden ingezet, op een vergelijkbare wijze
als bij forfaitaire loonkostensubsidie. Uitkomst van de verkenning is dat
dit mogelijk is, maar dat er bezwaren aan kleven. Het belangrijkste
bezwaar is dat inzet van een forfaitaire loonwaarde bij loondispensatie
inkomenseffecten voor de Wajongers met zich mee kan brengen. De
regering vindt dit, met partijen uit de Werkkamer, een zwaarwegend
bezwaar en doet in onderhavig wetsvoorstel dan ook geen voorstellen
voor de introductie van forfaitaire loondispensatie. De regering gaat hier
nader op in naar aanleiding van een vraag van de leden van de
VVD-fractie.
2.2 Flexibele termijnen voor loonwaardebepaling
De leden van de VVD-fractie hebben ook een aantal vragen over het
voorstel voor flexibele termijnen voor loonwaardebepaling. Zo vragen zij
om een beschrijving hoe de opvolging van de individuele termijn van
hernieuwde loonwaardebepaling plaatsvindt.
Het is in beginsel aan de gemeente om te bepalen hoe de loonwaardebepalingen elkaar opvolgen. De regering ziet het zo voor zich, dat bij een
eerste loonwaardebepaling een inschatting wordt gemaakt van het
ontwikkelperspectief van een werknemer. Bij deze inschatting betrekt de
gemeente de verwachtingen van de werkgever en de werknemer zelf wat
betreft zijn ontwikkeling. De gemeente legt het ontwikkelperspectief van
de werknemer vast in het verslag over de loonwaardebepaling. Hierin legt
zij ook vast wanneer de loonwaarde van de werknemer opnieuw moet
worden bepaald. Als de verwachting is dat een werknemer zijn
loonwaarde binnen afzienbare tijd ontwikkelt, ligt het in de rede dat de
gemeente de termijn tot de volgende loonwaardebepaling niet te lang laat
zijn, bijvoorbeeld een jaar. Als niet verwacht wordt dat een werknemer zijn
loonwaarde spoedig ontwikkelt, kan de volgende loonwaardebepaling na
langere tijd plaatsvinden. Met deze maatregel wordt de frequentie van de
loonwaardebepaling dus afgestemd op de individuele situatie van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

11

werknemer en onnodige periodieke loonwaardebepalingen worden
voorkomen.
De leden van de VVD-fractie vragen of gemeenten verantwoordelijk zijn en
blijven voor de loonwaardebepaling.
De regering beantwoordt deze vraag bevestigend.
De leden van de VVD-fractie vragen wat de regering verstaat onder
«regelmatig» in de zin «De gemeente bepaalt ambtshalve regelmatig de
loonwaarde».
De regering wil bij deze gelegenheid de aangehaalde zin uit de memorie
van toelichting nader toelichten met de woorden: als daar aanleiding toe
is. Die aanleiding wordt aanwezig geacht als de verwachting is dat de
loonwaarde van een werknemer zich zal ontwikkelen. De gemeente legt
het ontwikkelperspectief van de werknemer vast in haar verslag over de
laatste loonwaardebepaling, alsmede het tijdstip waarop de loonwaarde
van de werknemer opnieuw moet worden bepaald.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering ervoor zorgt dat
afspraken om de loonwaarde van de werknemer opnieuw te bepalen
daadwerkelijk worden opgevolgd.
De regering ziet geen aanleiding hiervoor specifieke maatregelen te
treffen, omdat zij verwacht dat het systeem zelf ervoor zal zorgen dat de
afspraken worden nagekomen. Zowel de gemeente als de werkgever
hebben een direct financieel belang bij de (her)bepaling van de
loonwaarde. De hoogte van de loonkostensubsidie is hiervan immers
afhankelijk. Als een gemeente de afspraak over het opnieuw bepalen van
de loonwaarde niet nakomt zal een werkgever zich bij de gemeente
melden en de gemeente hierop wijzen. Verder blijft het op grond van de
Algemene wet bestuursrecht voor belanghebbenden mogelijk om indien
daar aanleiding voor is de gemeente te vragen om een tussentijdse
vaststelling van de loonwaarde. Die aanleiding kan zijn een positieve of
negatieve ontwikkeling van de productiviteit van de betrokken werknemer.
De leden van de PvdA-fractie vragen verder hoe de flexibilisering van de
frequentie van loonwaardemeting zich verhoudt tot de praktijkroute die de
regering ook voornemens is te realiseren.
De regering stelt in voorliggend wetsvoorstel voor om de wettelijk
voorgeschreven jaarlijkse herbepaling van de loonwaarde (en voor
beschut werk eens per drie jaar) te vervangen door een flexibeler systeem
waarbij de herbepaling van de loonwaarde wordt afgestemd op het
ontwikkelperspectief van de werknemer. De Praktijkroute (welk voorstel
geen onderdeel uitmaakt van dit wetsvoorstel, maar van een ander
wetsvoorstel dat in voorbereiding is, houdt in dat mensen bij wie op de
werkplek wordt vastgesteld dat zij niet het wettelijk minimumloon kunnen
verdienen, worden opgenomen in het doelgroepregister, zonder beoordeling door het UWV. Beide maatregelen hebben tot doel om de bureaucratie te verminderen en om meer mensen met een arbeidsbeperking aan
het werk te krijgen en te houden. Zolang iemand niet het wettelijk
minimumloon verdient, blijft iemand na realisering van beide voorstellen
tot de doelgroep van de banenafspraak behoren, ongeacht of iemand via
de Praktijkroute of via de doelgroepbeoordeling door het UWV in het
doelgroepregister banenafspraak is opgenomen. Als de loonwaarde op de
werkplek opnieuw wordt vastgesteld en iemand blijkt nog steeds het
wettelijk minimumloon niet te kunnen verdienen, dan blijft iemand
opgenomen in het doelgroepregister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

12

De leden van de SP-fractie vragen waarom er niet voor is gekozen om vast
te houden aan bestaande termijnen voor herbepaling van de loonwaarde
zodat er voor zowel werknemer als gemeente duidelijkheid is over de
termijnen waarbinnen de loonwaarde wordt beoordeeld.
Zoals eerder in deze nota aangegeven vloeit de maatregel voor flexibilisering van de termijnen voor herbepaling van de loonwaarde voort uit
bestuurlijke afspraken die op 25 november 2015 zijn gemaakt met sociale
partners, gemeenten, de VNG en UWV om de Participatiewet en de Wet
banenafspraak te vereenvoudigen. De vaste termijnen voor het herbepalen van de loonwaarde zoals die sinds 1 januari 2015 gelden houden
onvoldoende rekening met de individuele situatie van de betrokken
werknemers. Door de frequentie van de loonwaardebepaling af te
stemmen op de individuele omstandigheden van de werknemer en het
perspectief op eventuele ontwikkelmogelijkheden wordt bereikt dat de
herbepaling van de loonwaarde meer op de persoon en zijn individuele
situatie kan worden gericht. Ook kan een onnodige loonwaardebepaling
achterwege blijven als geen ontwikkeling van de loonwaarde – zowel in
negatieve als in positieve zin – wordt verwacht.
De leden van de SP-fractie vragen welke mogelijkheid een werkgever
heeft om de beoordeling van de loonwaarde van zijn werknemer uit te
stellen.
De gemeente is verantwoordelijk voor de vaststelling van de loonwaarde.
Volgens het voorstel voor flexibilisering van de termijnen voor herbepaling van de loonwaarde zoals in voorliggend wetsvoorstel opgenomen,
bepaalt de gemeente bij de loonwaardebepaling in overleg met
werknemer en werkgever wanneer de loonwaarde opnieuw moet worden
vastgesteld en legt dit schriftelijk vast in het verslag van de loonwaardebepaling. De werkgever moet hieraan meewerken.
De leden van de SP-fractie vragen welke mogelijkheid een werknemer
heeft om een loonwaardebepaling aan te vragen en of de regering het
risico onderkent dat deze maatregel ertoe kan leiden dat werkgevers zo
lang mogelijk vasthouden aan een lagere loonwaarde omdat dit voor hen
voordeliger is en op welke wijze hiermee in het wetsvoorstel is rekening
gehouden.
De regering heeft in de memorie van toelichting op het wetsvoorstel
aangegeven dat het zowel voor een werkgever als voor een werknemer op
grond van de Algemene wet bestuursrecht mogelijk is om indien daar
aanleiding voor is te vragen om een tussentijdse vaststelling van de
loonwaarde. Die aanleiding kan een positieve of negatieve ontwikkeling
van de productiviteit van de betrokken werknemer zijn. De regering ziet
niet in hoe een werkgever zo lang mogelijk kan vasthouden aan een
lagere loonwaarde. De gemeente is immers verantwoordelijk voor de
vaststelling van de loonwaarde en bepaalt in overleg met werknemer en
werkgever wanneer de loonwaarde opnieuw moet worden vastgesteld.
De leden van de SP-fractie vragen of bij het flexibiliseren van de termijnen
voor herbepaling van de loonwaarde geen eisen meer worden gesteld aan
de periode waarbinnen een loonwaardebepaling moet plaatsvinden.
De regering bevestigt dat deze maatregel ertoe leidt dat er geen wettelijke
voorschriften meer gelden waar het gaat om de periodiciteit van de
loonwaardebepaling. De frequentie wordt afhankelijk van wat de
gemeente daarover met werkgever en werknemer afspreekt met het oog
op het ontwikkelperspectief van de werknemer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

13

De leden van de SP-fractie vragen de regering om nader toe te lichten
waarom de gemeenten maar één keer per jaar de loonkostensubsidie aan
de hand van de indexatie van het wettelijk minimumloon hoeven aan te
passen. Verder vragen de leden of dit betekent dat werknemers uit het
doelgroepregister een deel van het jaar minder verdienen dat het wettelijk
minimumloon en in hoeverre die in strijd is met de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag.
De jaarlijkse aanpassing van de loonkostensubsidie aan de hand van de
indexatie van het wettelijk minimumloon is niet nieuw. Ook nu hoeven
gemeenten de loonkostensubsidie op grond van artikel 10d van de
Participatiewet maar eens per jaar aan te passen aan de hand van de
ontwikkeling van het wettelijk minimumloon. Hiertoe is om reden van
eenvoud voor de uitvoering besloten. Werknemers ondervinden hiervan
geen gevolgen in hun inkomen. Bij de toepassing van het instrument
loonkostensubsidie ontvangen werknemers met een arbeidsbeperking
hun volledige rechtens geldende loon van de werkgever. Dat is het
CAO-loon of ten minste het wettelijk minimumloon, inclusief de wettelijke
indexeringen (tweemaal per jaar) van het wettelijk minimumloon. De
werkgever ontvangt van de gemeente compensatie in de vorm van
loonkostensubsidie voor de verminderde productiviteit van de
werknemer. Bij de berekening van de loonkostensubsidie hoeven
gemeenten zoals gezegd maar eenmaal per jaar rekening te houden met
de indexatie van het wettelijk minimumloon. Van strijd met de Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag is geen sprake omdat deze wet
ziet op de minimale beloning van werknemers (en die is conform de wet)
en niet op de subsidiëring van werkgevers.
De vraag van de leden van de SP-fractie naar de totale extra lasten voor
gemeenten indien de loonkostensubsidie twee keer per jaar wordt
geïndexeerd wordt beantwoord in paragraaf 3 van deze nota naar
aanleiding van het verslag.
2.3 Loonkostensubsidie voor jongeren met beperkingen die al werken
De leden van de fractie van de SP zijn positief over het feit dat de regering
de noodzaak inziet om loonkostensubsidie in te zetten voor jongeren die
na hun opleiding meteen aan de slag zijn gegaan bij een werkgever. Zij
vragen of de regering een beeld heeft van het aantal jongeren met een
arbeidsbeperking dat jaarlijks op deze manier aan de slag gaat bij een
werkgever.
De maatregel is bedoeld voor jongeren met een arbeidsbeperking die
tegen een salaris op of boven het minimumloon aan de slag zijn gegaan,
maar waar na verloop van tijd blijkt dat zij verminderd productief zijn en
niet meer in staat zijn het minimumloon te verdienen. De werkgever wil
het productieverlies gecompenseerd zien. Omdat de jongeren op of boven
het minimumloon werkten, is niet zichtbaar dat het gaat om jongeren met
een beperking. Er is dan ook van deze groep geen registratie en kwantitatieve gegevens over hoeveel jongeren het betreft ontbreken. De regering
kan daarom niet aangeven hoeveel jongeren het betreft.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze gemeenten bij het
vaststellen van hun budget voor loonkostensubsidie rekening kunnen
houden met jongeren die nog geen uitkering in het kader van de
Participatiewet hebben. Daarnaast vragen zij welke financiële gevolgen
deze specifieke aanpassing van de wet heeft voor gemeenten.
De maatregel vergroot de beleidsruimte van gemeenten in het toepassen
van het instrument loonkostensubsidie. De aanpassing legt geen
verplichting op aan gemeenten. De aanpassing heeft daarom ook geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

14

financiële gevolgen voor gemeenten. Het inzetten van loonkostensubsidies in specifieke situaties behoort tot de gemeentelijk beleidsvrijheid. In
principe verschilt de inzet van loonkostensubsidies voor jongeren die al
baan hebben, maar daarin verminderd productief blijken, niet van de inzet
voor bijstandsgerechtigden. Wanneer een werkgever constateert dat een
jongere met een arbeidsbeperking niet (langer) in staat is het
minimumloon te verdienen, kan deze in aanmerking komen voor
loonkostensubsidie. Het is dan aan de gemeente om te beoordelen of het
verstrekken van een loonkostensubsidie in dit specifieke geval aan de
orde is. Het ligt in de rede dat de jongere zonder loonkostensubsidie als
gevolg van zijn verminderde productiviteit zou worden ontslagen en in de
bijstand zou belanden. Tegenover de extra kosten van de loonkostensubsidie staat het vermijden van uitkeringslasten. Er is dus geen noodzaak
voor extra budget voor deze groep.
De leden van de SP-fractie vragen hoe het kan dat personen die reeds
werkzaam zijn bij een werkgever minder verdienen dan het wettelijk
minimumloon. Zij vragen in hoeverre dit in strijd is met de Wet
Minimumloon en minimumvakantiebijslag.
De regering neemt aan dat de leden van de SP-fractie deze vragen stellen
naar aanleiding van het voorstel om het ook voor bepaalde groepen
schoolverlaters die al werken mogelijk te maken om in aanmerking te
komen voor loonkostensubsidie. Dit voorstel is in paragraaf 2.3 van de
memorie van toelichting toegelicht. Aangegeven is dat er praktijksignalen
zijn dat schoolverlaters met arbeidsbeperkingen al bij werkgevers aan de
slag zijn, en dan kan na beoordeling door de gemeente blijken dat diegene
verminderd productief is. De regering heeft niet beoogd aan te geven dat
deze personen dan niet ten minste het wettelijk minimumloon betaald
dienen te krijgen, dit is immers de wettelijke standaard voor werkgevers4.
De regering heeft wel willen aangeven dat verlenging of voortzetting van
het contract voor werkgevers dan alleen aantrekkelijk is als er een
loonkostensubsidie wordt verstrekt. Daarom bevat dit wetsvoorstel als
gevolg van bestuurlijke afspraken met partijen uit de Werkkamer het
voorstel om het ook voor bepaalde groepen schoolverlaters die al werken
mogelijk te maken om in aanmerking te komen voor loonkostensubsidie
zodat de kansen van deze kwetsbare jongeren op (voortzetting van de)
arbeidsdeelname worden bevorderd.
De leden van het CDA steunen van harte het voorstel om het ook voor
schoolverlaters die al werken mogelijk te maken om in aanmerking te
komen voor loonkostensubsidie. Zij hebben hier eerder bij de regering op
aangedrongen en daarbij met name aandacht gevraagd voor schoolverlaters van het Praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs. De
leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven of met deze
maatregel de bestaande knelpunten in voldoende mate zijn opgelost. Deze
leden vragen ook wat het oordeel van de betrokken scholen is en of de
regering hier nader op in kan gaan.
De regering is verheugd dat de leden van de CDA-fractie het voorstel van
harte steunen om het ook voor schoolverlaters die al werken mogelijk te
maken om in aanmerking te komen voor loonkostensubsidie. De regering
verwacht dat met dit voorstel een wettelijke belemmering wordt weggenomen. Via deze aanpassing mogen gemeenten ook loonkostensubsidie
inzetten voor schoolverlaters uit het voortgezet speciaal onderwijs, het
praktijkonderwijs of de entreeopleiding MBO die al aan het werk zijn. Het
4

Alleen in geval van werkende Wajongers kan hiervan worden afgeweken via de inzet van het
wettelijk geregelde instrument loondispensatie. Dit instrument is alleen beschikbaar voor
Wajongers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

15

voorstel komt tegemoet aan signalen vanuit de praktijk (scholen,
professionals, cliënten). Hiermee worden bestaande drempels geslecht
om mensen passende ondersteuning te bieden. In de huidige Participatiewet is het niet mogelijk om loonkostensubsidie in te zetten voor iemand
die al aan het werk is; met dit wetsvoorstel wordt dit wel mogelijk.
De regering gaat er vanuit dat de betrokken scholen uit het voortgezet
speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs of de entreeopleiding MBO
kunnen instemmen met deze maatregel omdat deze een wettelijke
belemmering wegneemt dat ook door scholen is gesignaleerd. Deze
maatregel maakt deel uit van het pakket vereenvoudigingen waarover uw
Kamer op 27 november 2015 is geïnformeerd, en is aan de koepels van
betrokken scholen gecommuniceerd. Het wetsvoorstel, waaronder deze
maatregel, is op de gebruikelijke wijze voorgelegd aan de betrokken
uitvoeringsorganisaties en voor internetconsultatie. Uit de reacties bleek
instemming met deze maatregel.
2.4 Harmonisering premiekorting (mobiliteitsbonus) voor mensen met
scholingsbelemmeringen
2.5 Wijziging voortgezette werkregeling
De leden van de VVD-fractie vragen bij de wijziging van de voortgezette
werkregeling om een nadere toelichting waarom het UWV geen
loonwaarde of resterende verdiencapaciteit kan vaststellen en of de
oorzaak in het systeem ligt en zo ja, of een ander systeem denkbaar is
waarmee dit wel kan.
In de Wajong2010 is bepaald dat UWV vanaf 2017 voor iedere Wajonger
die ten minste 27 jaar is en die zeven jaar recht heeft gehad op arbeidsondersteuning en niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, moet
beoordelen wat de resterende verdiencapaciteit is (artikel 2:37 van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten). Gedachte hierbij
was dat iemand dan zich volledig heeft kunnen ontwikkelen en dat het
mogelijk zou zijn te beoordelen wat zijn maximale arbeidscapaciteit dan
is. Ten tijde van het wetsvoorstel waarmee de Wajong2010 in werking is
getreden was de veronderstelling dat UWV op basis van informatie uit het
CBBS een nieuw systeem kon opzetten waarbij op basis van taken die
resterende, maximale verdiencapaciteit vastgesteld kon worden. De
ontwikkeling van dit nieuwe systeem is echter niet mogelijk gebleken.
De bestaande voortgezette werkregeling is niet uitvoerbaar omdat UWV
geen resterende verdiencapaciteit kan vaststellen voor personen met een
verdienvermogen onder het wettelijk minimumloon. UWV kan dit niet
uitvoeren omdat UWV de theoretische verdiencapaciteit van personen
met een arbeidsbeperking vaststelt door te kijken welke mogelijke
CBBS-functies (i.c. algemeen geaccepteerde arbeid) kunnen worden
geduid, gegeven de functionele mogelijkheden, relevante opleidingen en
ervaringen. Het CBBS, het beoordelingssysteem van UWV voor de
schatting van wat betrokkene met zijn beperkingen nog kan verdienen in
algemeen geaccepteerd werk, kent geen functies onder het wettelijk
minimumloon om de reden dat het wettelijk minimumloon de bodem is in
het Nederlandse arbeidsbestel. Zoals eerder in antwoord op vragen van
de leden van de SP-fractie naar alternatieven voor de voorgestelde
wijziging is aangegeven is een ander systeem naar het oordeel van de
regering niet mogelijk of wenselijk.
De leden van de VVD-fractie stellen ook de vraag hoe nu beoordeeld
wordt wat de loonwaarde en de resterende verdiencapaciteit is van
iemand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

16

UWV moet op grond van artikel 2:37, tweede lid Wajong op aanvraag van
de jonggehandicapte die gedurende een aaneengesloten tijdvak van vijf
jaar inkomsten uit arbeid heeft genoten die overeenkomen met zijn
resterende verdiencapaciteit een voortgezette inkomensondersteuning
vaststellen. Voor dat doel moet UWV dus nu al de resterende verdiencapaciteit van betrokkene vaststellen. UWV en SZW hebben afgesproken om
de resterende verdiencapaciteit langs pragmatische weg in te vullen: het
gerealiseerde arbeidsinkomen van betrokkene wordt gelijkgesteld met de
theoretische verdiencapaciteit van betrokkene. De voorgestelde wijziging
in dit wetsvoorstel sluit hierop aan.
De leden van de VVD-fractie vragen of de verdiencapaciteit altijd een
afgeleide van het wettelijk minimumloon is.
Het begrip resterende verdiencapaciteit houdt het inkomen in dat de
betrokkene nog met arbeid kan verdienen. UWV kent één methode op
grond waarvan de verdiencapaciteit van arbeidsbeperkten wordt
vastgesteld. Deze methode maakt gebruik van het duiden van reëel
bestaande functies op de arbeidsmarkt (opgenomen in het CBBS). In
Nederland wordt de bodem in het arbeidsbestel bepaald door het wettelijk
minimumloon.
De leden van de VVD-fractie vragen zich tevens af of de voorgestelde
wetswijziging van de voortgezette werkregeling betekent dat Wajongers
een kleinere kans krijgen op een baan.
De voorgestelde wijziging van de voortgezette werkregeling heeft geen
gevolgen voor werkgevers en het loon dat zij betalen aan werkende
Wajongers. Het voorstel heeft dan ook geen effect op de kansen van
Wajongers op de arbeidsmarkt.
De leden van de VVD-fractie vragen wat er gebeurt met de prikkel om de
resterende verdiencapaciteit te benutten.
In het voorstel hoeft het UWV geen rekening meer te houden met de
theoretische resterende verdiencapaciteit omdat dit onuitvoerbaar is
gebleken. Er wordt vanuit gegaan dat iemand zich na deze periode
volledig heeft ontwikkeld. De voorgestelde wijziging gaat uit van een
inkomensaanvulling tot 100% van het wettelijk minimumloon op het
moment dat een Wajonger werkt. Daarbij wordt niet vastgesteld of
iemand zijn maximale arbeidscapaciteit benut. Er is op dat moment geen
prikkel meer voor een Wajonger om in te zetten op het verbeteren van de
verdiencapaciteit.
De leden van de VVD-fractie vragen per Wajong-uitkeringsgroep aan te
geven welke ondersteuning er is om hen te begeleiden naar de arbeidsmarkt.
Onderscheid moet worden gemaakt tussen de Wajong 2015, de
Wajong2010 en de Wajong van voor 2010. Jonggehandicapten in de
regeling Wajong2015 hebben duurzaam geen arbeidsvermogen en
daardoor is er geen sprake van arbeidsondersteuning. De Wajong2010 is
opgezet als een meer activerende regeling. Wajongers met arbeidsvermogen en niet studerend zitten in de werkregeling. In het kader van de
werkregeling stelt UWV samen met de Wajonger een participatieplan op.
In dat participatieplan worden afspraken over wat de Wajonger zelf kan
doen in het kader van activering en waar UWV hem bij kan ondersteunen
vastgelegd en worden tevens alle rechten en plichten bij re-integratie
vastgelegd. Ook van de Wajongers in de werkregeling zijn in het kader van
transparantie klantprofielen opgesteld. De klantprofielen worden gebruikt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

17

om op de werkgeverservicepunten Wajongers te matchen aan banen en
plekken in het kader van de banenafspraak. UWV heeft bij activering de
mogelijkheid om re-integratietrajecten in te kopen of zelf activerende
dienstverlening in te zetten.
In de oude Wajong (instroom vóór 2010) zitten zowel Wajongers met als
zonder arbeidsvermogen. In het verlengde van de herindeling van
Wajongers worden Wajongers met arbeidsvermogen opgeroepen voor
een startgesprek voor de activerende dienstverlening van UWV. Dit
startgesprek resulteert in het opstellen van een klantprofiel en nadere
afspraken over de activering van de oWajonger. De klantprofielen worden
gebruikt om op de werkgeverservicepunten Wajongers te matchen aan
banen en plekken in het kader van de banenafspraak. De afspraken over
activering worden vastgelegd in een re-integratieplan. Ook hiervoor
kunnen re-integratietrajecten worden ingekocht of kan UWV zelf activerende dienstverlening inzetten.
3. Financiële effecten en regeldruk
De leden van de VVD-fractie vragen naar het per saldo tegen elkaar
wegvallen van de financiële effecten van het weglaten van de resterende
verdiencapaciteit en het opnemen van de extra voorwaarde bij het
voorstel van de voortgezette werkregeling. Gevraagd wordt naar een
inhoudelijk nadere toelichting, onderbouwing met een tabel, inzichtelijk
maken om welke kosten het gaat en hoe deze tegen elkaar weggestreept
worden.
Door de voorgestelde wijziging van de voortgezette werkregeling komt de
vaststelling van de resterende verdiencapaciteit en de daarmee samenhangende uitkeringskorting indien iemand niet zijn volledige resterende
verdiencapaciteit waarmaakt te vervallen. Door de uitkeringskorting kreeg
iemand die niet zijn (theoretische) volledige restverdiencapaciteit
waarmaakt geen volledige uitkeringsaanvulling tot 100% van het wettelijk
minimumloon. Deze korting zou in de meeste gevallen uitgekomen zijn op
een paar procent van het wettelijk minimumloon. Door het wegvallen van
de vaststelling van de resterende verdiencapaciteit wordt het inkomen van
een werkende Wajonger in de voortgezette werkregeling aangevuld tot
100% van het wettelijk minimumloon, ook als hij zijn resterende
verdiencapaciteit niet volledig zou benutten. De Wajonger krijgt dus per
saldo een iets hogere uitkering dan voor de wijziging. De kosten van dit
deel van de wijzigingen worden geschat op circa 1 à 2 miljoen euro
(structureel 0).
Deze kosten vallen weg tegen de besparing die optreedt doordat er een
inkomensgrens van 20 procent van het wettelijk minimumloon of meer is
opgenomen, conform de reguliere werkregeling. Door de huidige
regelgeving zou iedereen die werkt in de voortgezette werkregeling een
hogere aanvulling tot 100% van het wettelijk minimumloon (minus een
eventuele korting) gekregen hebben, mits de resterende verdiencapaciteit
vastgesteld had kunnen worden. Het voorstel leidt tot een kleine
besparing ten opzichte van de huidige regeling. Deze besparing wordt ook
geschat op circa 1 à 2 miljoen euro.
Beide effecten zijn klein, naar verwachting van dezelfde orde grootte en
zijn daarom tegen elkaar weggestreept. Daarnaast kennen beide ramingen
een grote onzekerheidsmarge omdat er nog geen realisatiecijfers zijn en
deze er ook niet komen omdat hetgeen wat geraamd wordt zich in de
praktijk niet kan voordoen. In de structurele situatie zijn beide effecten 0
omdat er dan geen werkende Wajongers in de voortgezette werkregeling
meer zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

18

De leden van de VVD-fractie vragen toe te lichten hoe met de wetswijziging het inkomen van een werkende Wajonger meer in lijn wordt
gebracht met het loon van iemand die met een loonkostensubsidie op
basis van de Participatiewet aan de slag is.
Personen die met een loonkostensubsidie op basis van de Participatiewet
aan het werk zijn, krijgen loon op CAO- of tenminste WML-niveau,
ongeacht de hoogte van de loonwaarde. Met de voortgezette werkregeling wordt onder voorwaarden het inkomen van een werkende
Wajonger van ten minste 27 jaar ook aangevuld tot 100% van het wettelijk
minimumloon.
De leden van de VVD fractie vragen om een financiële uiteenzetting over
de stijging van de uitkeringslasten met circa 1 miljoen euro in 2017 en
circa 3 miljoen in de jaren 2018 en 2019 en de reden hiervan. Tevens
stellen zij de vraag hoe dit meerjarig gedekt wordt.
Vanaf 2017 kunnen personen in de oWajong die 27 jaar of ouder zijn direct
overstappen naar de voortgezette werkregeling. De voorwaarde van zeven
jaar arbeidsondersteuning komt voor deze groep te vervallen. De
uitkeringslasten stijgen vanwege de verwachting dat meer oWajongers
voor wie de voortgezette werkregeling aantrekkelijk kan zijn zullen
overstappen naar de Wajong2010. Bij de overstap van de oWajong naar
Wajong2010 krijgen deze Wajongers een hogere uitkering omdat de
loonaanvulling bovenop het arbeidsinkomen in de Wajong2010 in de
meeste gevallen hoger is. Dit leidt tot hogere uitkeringslasten.
Overstappen naar de Wajong2010 is al sinds 2013 mogelijk. Toen de
mogelijkheid tot overstap gecreëerd werd, was de verwachting dat een
groot aantal oWajongers zou overstappen omdat de «reguliere» werkregeling ook al financieel aantrekkelijk kan zijn en is daarom al rekening
gehouden met meerkosten. In de praktijk heeft vrijwel niemand van de
overstapmogelijkheid gebruikt gemaakt en zijn de meerkosten nog niet
opgetreden. Het wijzigingsvoorstel betreft dezelfde doelgroep en dezelfde
meerkosten, waarbij geldt dat een deel van de meerkosten al vanaf 2013
gedekt is.
Ten tijde van de indiening van het wetsvoorstel was de verwachting dat
de uitkeringslasten in 2017 met 1 miljoen euro en in 2018 en 2019 met 3
miljoen euro zouden toenemen. Na verzending aan uw Kamer is uit
nieuwe informatie gebleken dat het aantal potentiële overstappende
oWajongers hoger is dan de eerdere raming. Daarom is de raming van het
aantal overstappende oWajongers en de bijhorende meerkosten naar
boven bijgesteld. In de onderstaande tabel staan de meeste actuele cijfers
(in miljoenen euro’s). De meerkosten van de voortgezette werkregeling
worden meerjarig gedekt uit een verlaging van de AO tegemoetkoming.
2017

2018

2019

2020

2021

structureel

Meerkosten wijziging
voortgezette werkregeling
w.v. reeds gedekt

5
1.5

10
1.5

10
1.5

10
6

10
6

0
0

Totale meerkosten

3.5

8.5

8.5

4

4

0

De leden van de VVD-fractie vragen om een andere onderbouwing op de
veronderstelling dat mensen die ouder zijn dan 27 jaar geen ontwikkelingsmogelijkheden meer hebben.
In de Wajong2010 wordt de beoordeling over iemands arbeidsongeschiktheid die in de werkregeling zit in twee fasen geknipt. Een
«voorlopige» beoordeling op 18-jarige leeftijd bij aanvang van de Wajong

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

19

(de werkregeling) en een «definitieve» beoordeling op (meestal) 27-jarige
leeftijd. De werkregeling in de Wajong2010 is gebaseerd op de gedachte
dat op grond van de werkervaring en verdere ontwikkeling van beperkingen respectievelijk de manier waarop iemand met zijn beperkingen
heeft leren omgaan, een stabieler beeld ontstaat van iemands participatiemogelijkheden en of hij daarmee in staat moet worden geacht zelfstandig
ten minste het minimumloon te verdienen. Pas op 27-jarige leeftijd vindt
een «definitieve beoordeling» plaats voor blijvende toepassing van de
Wajong (de voortgezette werkregeling). Het gaat bij de beoordeling van de
voortgezette werkregeling om Wajongers die ten minste 27 jaar zijn, bij
wie na zeven jaar arbeidsondersteuning verwacht mag worden dat
voldoende tijd is geweest om werkervaring op te doen en dat zij nog
weinig nieuwe ontwikkelmogelijkheden zullen hebben.
De leden van de fracties van de PvdA en het CDA vragen of nader kan
worden toegelicht hoe de afname van de administratieve lasten voor
bedrijven – geschat op ongeveer 100.000 euro per jaar in 2018,
toenemend naar structureel 400.000 per jaar – is berekend.
In dit wetsvoorstel wordt geregeld dat de loonwaardemeting niet langer
jaarlijks (bij regulier werk) of driejaarlijks (bij beschut werk) moet worden
verricht. Naar verwachting neemt het aantal herhalingen van de loonwaardebepaling af als gevolg van de flexibilisering van de loonwaardebepaling. Structureel leidt dit tot circa 25.000 minder herbeoordelingen van
de loonwaarde. De kosten van een herbeoordeling worden geschat op
ongeveer 15 euro, resulterend in een structurele afname van de administratieve lasten van afgerond 400.000 euro.
De leden van de SP-fractie vragen naar de totale extra lasten voor
gemeenten indien de loonkostensubsidie twee keer per jaar wordt
geïndexeerd.
Indien de gemeenten twee keer per jaar de loonkostensubsidie moeten
indexeren zullen zij halfjaarlijks een nieuw bedrag moeten berekenen,
hiervoor een beschikking vaststellen en deze verzenden aan de werkgever.
Dit proces moeten zij voor elke werknemer met loonkostensubsidie
uitvoeren. Op dit moment zijn de totale lasten voor gemeenten nog
relatief beperkt, maar deze zullen sterk toenemen naarmate gemeenten
meer loonkostensubsidies zullen verstrekken. De invulling van de
banenafspraak zal immers voor een steeds groter deel uit de gemeentelijke doelgroep komen. De totale extra lasten zijn afhankelijk van het
aantal loonkostensubsidies en de wijze waarop de gemeente het
administratieve proces heeft georganiseerd en zijn daardoor lastig te
bepalen. De regering wil gemeenten, die een belangrijke rol spelen bij de
uitvoering van de Participatiewet, niet onnodig belasten met extra
handelingen en heeft om die reden ervoor gekozen om (zoals dat nu ook
het geval is) de indexatie van de loonkostensubsidies maar één keer per
jaar te laten plaatsvinden.
4. Ontvangen commentaren en adviezen
Op de vragen van de leden van de PvdA-fractie en de leden van de
CDA-fractie over de complexiteit van de regelgeving en de beschikbaarheid van kandidaten is in paragraaf 1 al ingegaan.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 514, nr. 6

20