Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

145
Vragen van de leden Erkens (VVD) en Bontenbal (CDA) aan de Minister voor
Klimaat en Energie over meerdere ontwikkelingen op het gebied van
kernenergie (ingezonden 30 augustus 2022).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 4 oktober
2022).
Vraag 1
Bent u bekend met de aankondiging van Rolls Royce en ULCE Energy om te
werken aan de bouw van kleine kerncentrales in Nederland?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe apprecieert u deze veelbelovende private ontwikkeling, die naast de twee
kerncentrales uit het coalitieakkoord kan leiden tot een groter aandeel
kernenergie in Nederland?
Antwoord 2
Deze specifieke samenwerking tussen Rolls-Royce, ULC-Energy en Constellation is gericht op het realiseren van een zogenaamde «kleine modulaire
reactor» (Small Modular Reactor, SMR). Ik begrijp dat beide partijen hiervoor
tevens een Memorandum of Understanding zijn aangegaan met de Amerikaanse firma Constellation Energy Corporation.
SMR is de verzamelnaam voor een heel divers scala aan reactorconcepten in
verschillende stadia van ontwikkeling. Een groot aantal partijen, nationaal en
internationaal, is hierbij actief betrokken en ik volg de actualiteiten met
interesse. Voor SMRs zijn er meerdere toepassingen denkbaar waarin ze een
rol zouden kunnen spelen; naast de productie van elektriciteit bijvoorbeeld
ook als bron van hoge-temperatuur warmte voor de energie-intensieve
industrie of voor de productie van waterstof. Als de beoogde voordelen van
SMRs zich inderdaad in de praktijk voordoen, dan zou het een interessante
complementaire energiebron kunnen zijn in de energiemix.

1

ah-tk-20222023-145
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Telegraaf, 27 augustus 2022, «Rolls-Royce wil met Nederlands ULC-Energy kerncentrale
bouwen». (https://www.telegraaf.nl/financieel/73632786/rolls-royce-wil-met-nederlands-ulcenergy-kerncentrale-bouwen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Sommige concepten zijn al in een vergevorderd stadium van ontwikkeling,
maar in het Westen zijn er op dit moment nog geen SMRs verwezenlijkt. Op
basis van de marktconsultatie van KPMG (Kamerstuk 32 645, nr. 96) lijkt de
realisatie van SMRs op meerdere locaties in Nederland nu (nog) niet
haalbaar. Een belangrijke voorwaarde voor de introductie van SMRs is
namelijk de beschikbaarheid van locaties waar deze gerealiseerd kunnen
worden en waar ook maatschappelijk draagvlak bestaat.
Vraag 3
Ziet u specifieke kansen voor kleine modulaire kernreactoren bij de verduurzaming van de Nederlandse industrieclusters? Bent u bekend met industrieclusters die interesse hebben in atoomstroom? Hoe neemt u deze plannen
mee in de CES’sen?
Antwoord 3
Er zijn twee industrieclusters die aangeven dat kernenergie een mogelijke
toepassing kan hebben. In de CES van de Schelde-DeltaRegio worden nieuwe
kerncentrales nadrukkelijk genoemd als bron van CO2-vrije elektriciteit voor
de verduurzaming van de industrie. In de CES van Chemelot wordt ook
verwezen naar een mogelijk rol voor SMRs in de toekomst. Clusters kunnen
zelf het initiatief nemen om kernenergie op te nemen in vraag en/of aanbod.
In de CES-en wordt gevraagd inzicht op clusterniveau te bieden in elektriciteitsvraag en -aanbod. Uitvraag naar elektriciteit is met name gericht op
hernieuwbare elektriciteit en de integratie daarvan in het industriecluster.
Voor veel clusters geldt dat de beschikbaarheid van voldoende CO2-vrije
elektriciteit een randvoorwaarde is voor elektrificatie. Dit zijn soms baseload
processen met grote vermogens (zoals elektrisch kraken), waar een wisselend
elektriciteitsaanbod uit wind en zon tot uitdagingen leidt. Hier kan kernenergie een rol vervullen in de verduurzaming van de industrie.
Vraag 4
Bent u bekend met het zojuist afgeronde onderzoek van de provincie Limburg
over de mogelijkheden voor kernenergie in Limburg? Hoe apprecieert u deze
conclusies? Hoe werkt u samen met de provincie aan een mogelijk vervolgonderzoek?2
Antwoord 4
Ja.
De provincie Limburg heeft onderzoek laten doen naar de mogelijkheden
voor kernenergie in Limburg, en meer specifiek in de vorm van SMRs. Dit is
mede in het licht van de toenemende vraag naar beschikbaar regelbaar
vermogen vanuit grote industriële clusters,
Een van de conclusies van het onderzoek is, dat de vraag naar beschikbaar
regelbaar vermogen vanaf 2030–2035 gedeeltelijk zou kunnen worden
ingevuld door SMRs. Volgens het onderzoek is realisatie van grote, conventionele reactoren in Limburg niet waarschijnlijk, mede wegens gebrek aan
koelwatercapaciteit in de provincie.
Vraag 5
Hoe faciliteert en ondersteunt u private ontwikkelingen op het gebied van
nucleaire innovatie en private initiatieven?
Antwoord 5
Nederland heeft zich verbonden aan het doel om in 2050 klimaatneutraal te
zijn. Dit betekent dat in de komende decennia een omschakeling moet
plaatsvinden in ons energiegebruik en de manier waarop we in onze
energiebehoefte voorzien. Om de klimaatdoelen te bereiken en de omschakeling in het energiesysteem te bewerkstelligen zijn alle opties nodig. Daarom
acht ik het wenselijk dat we ook onderzoek blijven doen naar nieuwe vormen
van CO2-vrije nucleaire energie opwekking.

2

Limburger, 26 augustus 2022, «Limburg alleen geschikt voor kleine kernreactoren, realisatie
van grote kerncentrale schier onmogelijk». (https://www.limburger.nl/cnt/
dmf20220826_95299962)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

De Nederlandse overheid draagt al vele jaren financieel bij aan onderzoeken
naar nieuwe vormen van CO2-vrije nucleaire energie opwekking, zoals ook
SMRs en gesmolten-zout-technieken. Dit zal in de toekomst voortgezet
worden. Deze onderzoeken worden bijvoorbeeld uitgevoerd door de Nuclear
Research & Consultancy Group (NRG) in Petten en door de Technische
Universiteit Delft.
Het Ministerie van EZK is al jaren op verschillende niveaus van de organisatie
in overleg met diverse partijen op gebied van SMRs, thorium, en kernfusie.
Partijen worden op weg geholpen door ze in contact te brengen met de juiste
instanties, zoals bijvoorbeeld de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) waar ze informatie kunnen inwinnen over vergunningstrajecten en technische beoordelingskaders.
Voor een concept-specifieke technologie op het gebied van thorium is in 2020
een VroegeFaseFinanciering (VFF) van 350.000 euro verstrekt aan Thorizon;
een startup, die een plan ontwikkelt voor een reactor op basis van gesmolten
zout. Dit jaar heeft Thorizon met succes aanspraak gemaakt op een bijdrage
van 1.5 miljoen euro van Invest-NL.
De gesmolten-zout-techniek is een mogelijke toepassing van kernenergie in
het toekomstig energiesysteem. Of deze technologie in de toekomst
daadwerkelijk een rol kan spelen, zal nog moeten blijken uit de verdere
ontwikkeling van reactorontwerpen door marktpartijen.
Vraag 6
Bent u ook bekend met de recente aankondiging van een Nederlandse startup
om aan de slag te gaan met een thoriumpilotcentrale? Hoe apprecieert u die
ontwikkeling? Hoe heeft u dit proces ondersteunt?3
Antwoord 6
Zie antwoord op vraag 5
Vraag 7
Bent u ook bekend met het bericht «SCK leidt onderzoek naar kleine
modulaire kerncentrales van vierde generatie en krijgt daarvoor 100 miljoen
euro ter beschikking»?4
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Hoe waardeert u deze inzet van onze zuiderburen op specifiek onderzoek naar
innovatieve kleine modulaire reactoren (SMR’s), ook als u de Belgische
investering van € 100 miljoen afzet tegen de gelden die Nederland beschikbaar stelt voor onderzoek naar nieuwe generatie kernreactoren?
Antwoord 8
De komende decennia dient er zowel nationaal als internationaal een
omschakeling plaats te vinden in ons energiegebruik en de manier waarop
we in onze energiebehoefte voorzien. De opgave om CO2-vrije vormen van
energie te gebruiken om klimaatdoelen te halen is mondiaal. Ik vind het
daarom ook goed dat de Belgische overheid onderzoek faciliteert naar nieuwe
vormen van kernenergie. Alle opties zijn immers nodig en de inzet van SMRs
kan een mogelijke optie voor het toekomstig energiesysteem zijn.
Met deze investering voor vier jaar gaat België onderzoek doen op het vlak
van o.a. technologie, passieve veiligheid, het verminderen van langlevend
afval en economische haalbaarheid.
In Nederland geeft EZK jaarlijks een onderzoeksbudget van ruim 7 miljoen
euro aan NRG waarmee ook onderzoek naar SMRs en gesmolten-zoutreactoren wordt verricht.

3

FD, 17 augustus, «€ 12,5 mln voor Nederlands bedrijf dat kernafval omzet in energie».
(https://fd.nl/bedrijfsleven/1448735/12-5-mln-voor-nederlands-bedrijf-dat-kernafval-omzet-inenergie)
4
Nieuwsblad, 24 mei 2022, «SCK leidt onderzoek naar kleine modulaire kerncentrales van vierde
generatie en krijgt daarvoor 100 miljoen euro ter beschikking».
(www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20220524_94489801)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

België kent een ander nucleair landschap dan Nederland: er is een veel groter
aandeel kernenergie in de energiemix en ook een ander innovatieecosysteem. Deze impuls kan worden bezien als een vorm van kennismanagement en -behoud tegen de achtergrond van de sluitende kerncentrales.
In lijn met EU-beleid is het ook goed dat landen niet concurreren op
onderzoeksgebieden. In plaats daarvan moeten ze specialiseren op nationaal
relevante thema’s en samenwerken op gebieden waar gedeelde interesses
zijn.
Vraag 9
Deelt u de mening dat er ook in Nederland meer geïnvesteerd zou moeten
worden in innovatieve nucleaire technologie, zoals SMR’s, thorium en andere
nieuwe reactortypes? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Zie antwoord op vraag 5
Vraag 10
Welke overheidsfondsen en instrumenten staan ter beschikking tot nieuwe
nucleaire innovaties? Wanneer gaat u de topsector energie openstellen voor
nucleaire innovaties?
Antwoord 10
Zoals ik heb aangegeven bij mijn antwoord op vragen 5, 6, 9 en 11 staan in
principe de volgende instrumenten open voor nucleaire innovaties: VroegeFaseFinanciering, het Nationaal Groeifonds, en Invest-NL. Of er ook daadwerkelijk met succes een beroep kan worden gedaan op deze fondsen en instrumenten is afhankelijk van het aansluiten van gehanteerde doelen en
uitgangspunten van deze fondsen en instrumenten op de aanvragen die
worden ingediend.
Zoals ik uw Kamer eerder al informeerde (Kamervragen (Aanhangsel),
2021–2022, nr. 3353) vindt binnen de Topsector Energie een korte verkenning
plaats over de rol die de Topsector kan spelen in de Nederlandse bevordering
van innovatie rondom kernenergie. Het streven is om eind dit jaar deze
verkenning af te ronden en daarna uw Kamer hierover te informeren.
Vraag 11
Bent u in gesprek geweest met partijen op het gebied van SMR’s of thorium?
Hebben deze partijen geprobeerd om met u in contact te komen? Hoe zijn zij
ondersteunt bij hun initiatieven?
Antwoord 11
Zie antwoord op vraag 5
Vraag 12
In hoeverre had of heeft u contact met uw Belgische collega als het gaat om
een gezamenlijke inzet op het gebied van nucleaire technologie en innovatieve technieken?
Antwoord 12
In 2016 hebben België en Nederland middels een Politieke Verklaring inzake
Energiesamenwerking afgesproken te verkennen in hoeverre de samenwerking tussen beider instituten voor nucleair onderzoek kan worden versterkt.
Dit jaar, in april, had ik op de Thalassa Top in Gent contact met mijn
Belgische collega. Aangezien het verstandig is om de samenwerking te
intensiveren, is afgesproken deze Politieke Verklaring te actualiseren met
daarin ook aandacht voor nucleair onderzoek.
Vraag 13
Welke mogelijkheden ziet u om, naar aanleiding van de investering die België
nu doet, meer in te zetten op samenwerking met België op het gebied van
onder andere kennisontwikkeling over SMR’s en andere nieuwe technieken?
Ziet u ook andere samenwerkingsverbanden met bijvoorbeeld Frankrijk en het
Verenigd Koninkrijk?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 13
Onderzoekers uit Nederland werken al jaren op reguliere basis nauw samen
met Belgische onderzoekers op het gebied van o.a. veiligheidsanalyses,
geavanceerde reactoren, en thermohydraulica (zie bijvoorbeeld Nureth19:
Lead the Flow!). Dit vindt plaats in de vorm van bilaterale samenwerkingen
maar ook in internationale consortia die worden gefinancierd door de
Europese Commissie in het kader van Euratom Horizon. Ook met Franse
onderzoekers vindt samenwerking plaats op gebied van o.a. splijtstoffen,
recycling en transmutatie. Intensieve samenwerking met Britse onderzoekers
is door o.a. door Brexit en de pandemie de laatste jaren enigszins bemoeilijkt.
Ik sta open voor een versterking van internationale samenwerking. Het is
daarbij van belang dat een mogelijke extra impuls voor internationale
samenwerking op effectieve wijze bijdraagt aan het versterken van de
kennisinfrastructuur. Bij voorbereidingen om te komen tot de bouw van
nieuwe kerncentrales hoort ook een toename van de internationale activiteiten die ik onderneem. Daarbij blijf ik alert op kansen voor internationale
samenwerking op het gebied van kennisontwikkeling over innovatieve
technieken.
Vraag 14
Kunt u een laatste stand van zaken geven rondom het European SMR
Partnership, zoals ook aangekondigd door Eurocommissaris Simson?5
Antwoord 14
Na de bijeenkomst in juni 2021 over het European SMR Partnership is in
maart dit jaar de eerste bijeenkomst van het Steering Committee van de
European SMR pre-Partnership geweest. Het doel van dit comité is om een
verkenning uit te voeren naar mogelijke voorwaarden en condities (inclusief
financieel) waaronder de constructie en ingebruikname van SMRs in Europa
in het volgende decennium en verder mogelijk kan zijn. Dit in overeenstemming met wet- en regelgeving vanuit de EU en Euratom in het bijzonder.
Hierbij wordt met name gekeken naar:
– ontwikkeling van de noodzakelijke industriële toeleveringsketens in
Europa,
– harmonisatie van het vergunningstraject en de daarbij gebruikte beoordelingskaders,
– een strategische onderzoeksagenda voor LWR (Light Water Reactoren)
voor 2030,
– het opzetten van een onderzoeksagenda voor Gen. IV ontwerpen voor de
langere termijn.
Er wordt binnen de verschillende werkstromen samengewerkt door industrie,
toezichthouders, onderzoekers en de Europese Commissie. Ook vanuit
Nederland is op een aantal niveaus deelname aan deze werkstromen.
Men verwacht in 2023 drie tot vier SMR ontwerpen uit te kunnen kiezen
waarop de verdere activiteiten gericht zijn. Ook wordt vanaf dit najaar de
verdere vorm van samenwerking binnen een toekomstig SMR Partnership
doorontwikkeld.
Vraag 15
Bent u bekend met het feit dat NuScale, één van de veelbelovende SMRontwerpen, in de VS een veiligheidscertificaat heeft gekregen van de Nuclear
Regulatory Commission (NRC)? Is het mogelijk om het vergunningstraject
voor nieuwe kernreactoren te harmoniseren tussen de Europese lidstaten en
tevens te versnellen? Welke inspanningen doet u daartoe?
Antwoord 15
Ja.
Nucleaire veiligheid is een nationale verantwoordelijkheid. Voor het vergunningstraject betekent dit, dat de bevoegde autoriteit van een land (in
Nederland de ANVS), een vergunningaanvraag en de daarbij behorende
veiligheidsonderbouwing moet beoordelen en goedkeuren voordat een

5

Limburger, 26 augustus 2022, «Limburg alleen geschikt voor kleine kernreactoren, realisatie
van grote kerncentrale schier onmogelijk». (https://www.limburger.nl/cnt/
dmf20220826_95299962)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

vergunning afgegeven kan worden. Zonder afbreuk te doen aan de eigen
verantwoordelijkheid voor de beoordeling van de veiligheid zoekt de ANVS in
een dergelijk traject de samenwerking op met collega’s uit het buitenland en
maakt gebruik van hun expertise. Een voorbeeld daarvan is de huidige
samenwerking tussen de ANVS en de Nuclear Regulatory Commissie (de
Amerikaanse regulator). Dit in het kader van het vergunningverleningstraject
van het Amerikaanse bedrijf SHINE, dat van plan is een nucleaire installatie
voor de productie medische isotopen te bouwen in Veendam. De ANVS
participeert ook actief in het SMR pre-partnership, zie ook het antwoord op
vraag 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6