Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

717
Vragen van het lid Klaver (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en de Minister van Financiën over Nederlandse
financiële instellingen die investeren in kernwapens (ingezonden 14 oktober
2013).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
mede namens de Minister van Financiën en de Minister van Buitenlandse
Zaken (ontvangen 9 december 2013).
Vraag 1
Is het u bekend dat er wereldwijd voor meer dan 314 miljard dollar geïnvesteerd wordt in kernwapenproducenten?1 Deelt u de mening dat het ethisch
wenselijk is niet te investeren in de producenten van deze massavernietigingswapens? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1
Ik heb kennis genomen van het rapport «Don’t bank on the bomb»2 waarin
wordt gesteld dat wereldwijd voor meer dan 314 miljard dollar geïnvesteerd
wordt in kernwapenproducenten.
Nederland is verdragspartij bij het Nucleaire Non-Proliferatie Verdrag (NPV)
en streeft naar een wereld zonder kernwapens. Het kabinet heeft dit recent
aangegeven in de Beleidsbrief nucleaire ontwapening en non-proliferatie, d.d.
24 oktober 2013, Kamerstuk 33 783, nr. 1. Het NPV verbiedt het bezit van
kernwapens door de erkende kernwapenstaten echter niet. In Nederland
opererende financiële instellingen dienen zich te houden aan de nationale
wetgeving, waarin ook Nederlandse verdragsverplichtingen, zoals die van het
NPV, zijn vervat. Binnen deze wettelijke kaders hebben financiële instellingen
een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van hun beleggings- en investeringsbeleid.
Vraag 2, 3
Is het u bekend dat er in de landen Zwitserland, Nieuw Zeeland en Australië
wetgeving is om investeringen in kernwapens tegen te gaan? Is het u tevens
bekend dat de Ethische Advies Raad3 van het Noorse Overheidspensioen-

1

Don’t bank on the bomb, ISBN nr XXXXl, www.dontbankonthebomb.com.
Opgesteld door Pax Christi in samenwerking met Pro Fundo.
3
The Petroleum Fund’s Advisory Council on Ethics
2

ah-tk-20132014-717
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

fonds, ondanks het feit dat kernwapens nog niet universeel verboden zijn, al
in 2004 heeft besloten niet meer te investeren in kernwapenproducenten
omdat deze naar zijn mening in strijd zijn met fundamentele humanitaire
principes? Deelt u deze mening?
Bent u bereid de mogelijkheden voor soortgelijke wetgeving in Nederland te
onderzoeken?
Antwoord 2, 3
Onder verwijzing naar het antwoord bij vraag 1 wordt er geen verbod inzake
het investeren in bedrijven die onderdelen voor kernwapens maken overwogen. Een onderzoek hiernaar is om die reden niet opportuun. Eventuele
verbodswetgeving met betrekking tot dergelijke investeringen in andere
landen is tegen deze achtergrond eveneens niet relevant.
Vraag 4
Is het u bekend dat ook het ABP – pensioenfonds voor overheid en onderwijs
– nog steeds meer dan een miljard investeert in kernwapenproducenten?
(1,21 miljard)
Antwoord 4
Het ABP heeft ervoor gekozen om de nationale wetgeving en internationale
verdragsverplichtingen van de Nederlandse overheid als norm te nemen om
te beoordelen waar het fonds wel en niet in belegt. Het ABP-bestuur is
verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid van het ABP en legt daarover
verantwoording af aan haar achterban en stakeholders. Beleggingen in
bedrijven die onder meer onderdelen van kernwapens maken, zijn niet
uitgesloten in het beleggingsbeleid.
Vraag 5, 6
Deelt u de mening dat, hoewel pensioenfondsen in Nederland primair zelf
verantwoordelijk zijn voor hun beleggingsbeleid, het wenselijk is om de
gelden die namens overheidspersoneel gereserveerd/gespaard worden bij
een dergelijk fonds, niet in massavernietigingswapens te investeren?
Bent u bereid om, juist omdat het om geld van overheidspersoneel gaat, met
het ABP in gesprek te gaan over deze investeringen?
Antwoord 5, 6
Pensioenfondsen zijn inderdaad zelf verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid. Het pensioenfondsbestuur gaat over de beslissing in welke bedrijven of
sectoren geïnvesteerd wordt. Het ABP heeft als beleid dat de beleggingen
moeten passen binnen de nationale wetgeving. Het beleid rond maatschappelijk verantwoord beleggen, waar ook het beleggen in kernwapens bij hoort,
staat met regelmaat op de agenda van het ABP. Het kabinet ziet daarom geen
meerwaarde in het opnieuw onder de aandacht brengen van dit onderwerp
bij het ABP. Het ABP is volgens het 14 november gepubliceerde rapport van
de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling één van de
fondsen met de meeste aandacht voor maatschappelijk verantwoord
beleggen.
Vraag 7
Is het u bekend dat ook ABN Amro nog steeds investeert in kernwapenproducenten? Is het u bekend dat deze investering nog maar 7,62 miljoen dollar
bedraagt?
Antwoord 7
Ik heb van ABN AMRO vernomen dat in haar beleid is vastgelegd dat zij geen
relaties wil met bedrijven die onderdelen van kernwapens maken. Hieruit
volgt dat ABN AMRO geen krediet verstrekt aan dergelijke bedrijven. Wel is
het zo dat in een aantal fondsen die door Neuflize OBC worden aangeboden,
aandelen zitten van bedrijven die te relateren zijn aan kernwapens. Het gaat
om EUR 7,5 miljoen in 7 bedrijven. De fondsen waar het om gaat, worden
samengesteld door een derde gemandateerde partij. ABN AMRO vermeldt op
haar website dat het beleid van ABN AMRO niet van toepassing is op
mandaten. Door ABN AMRO is aangegeven dat er vanuit Neuflize OBC
gesprekken worden gevoerd met gemandateerde partijen om ervoor te
zorgen dat deze verder verduurzamen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 8
Deelt u onze mening dat het een kleine stap is voor deze systeembank om te
stoppen met alle investeringen in kernwapenproducenten? Bent u bereid om
er juist bij deze systeembank, waar u een bijzondere zeggenschap over heeft,
op aan te dringen om niet langer te investeren in kernwapens? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 8
Zoals aangegeven onder het antwoord op vraag 3 wordt een dergelijk verbod
niet overwogen, dus ook niet voor ABN AMRO. De aandelen ABN AMRO
worden beheerd door de onafhankelijke stichting NL Financial instruments
(NLFI). Aanleiding voor oprichting van NLFI was de wens van de Tweede
Kamer (motie-Weekers c.s., Kamerstukken II 2008/09, 31 965, nr. 7) om het
aandeelhouderschap in financiële instellingen op een zakelijke, transparante
en niet-politieke wijze in te vullen. De Staat stelt als aandeelhouder geen
individuele eisen aan financiële instellingen.
Vraag 9
Bent u bereid deze vragen te beantwoorden voor het algemeen overleg over
pensioenonderwerpen op 6 november 2013?
Antwoord 9
Dat is in verband met de afstemming tussen de verschillende ministeries
helaas niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3