Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1987
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Staatssecretaris van Financiën over
de kinderopvangtoeslag, die bij veel gezinnen is stopgezet, het CAF 11-project
en de brieven van de Kinderombudsman (ingezonden 25 februari 2019).
Antwoord van staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 21 maart 2019).
Vraag 1
Heeft u meerdere brieven van de Kinderombudsman ontvangen over het
stopzetten van de kinderopvangtoeslag? Zo ja, waarom heeft u dat in het
kader van het befaamde CAF 11-dossier niet eerder aan de Kamer gemeld?1
Antwoord 1
De Kinderombudsman heeft twee brieven gestuurd. Uw Kamer heeft op
5 september 2018 de reactie van de directeur-generaal Belastingdienst van
30 augustus ontvangen op de eerste brief van 31 juli 2018 van de Kinderombudsman. De Kinderombudsman heeft recentelijk op 15 februari 2019 een
tweede brief gestuurd aan de directeur van Toeslagen. Op 8 maart jl. is een
reactie aan de Kinderombudsman verstuurd. De twee brieven van de
Kinderombudsman, en mijn reactie op de laatste brief, zijn voor de volledigheid bijgevoegd.2
Vraag 2
Kunt u de briefwisseling met de Kinderombudsman aan de Kamer doen
toekomen, tezamen met uw appreciatie van de vraag of de Belastingdienst
zich gehouden heeft aan het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het
Kind (IVRK)?
Antwoord 2
Met betrekking tot de briefwisseling met de Kinderombudsman verwijs ik
naar het antwoord op vraag 1. Bij de uitvoering van de Wet op de kinderopvangtoeslag is er geen strijdigheid met het Verdrag inzake de rechten van het
kind (hierna: Verdrag). Vanuit het Verdrag heeft een kind – in de Nederlandse
situatie via de ouders – recht op een minimum voor levensonderhoud. De
kinderopvangtoeslag is echter niet bedoeld om in dit minimum te voorzien,

1
2

ah-tk-20182019-1984
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

«Kinderombudsman tikt belastingdienst op de vingers», Trouw, 18 februari 2019.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

maar is een tegemoetkoming in de kosten van de opvang van kinderen van
ouders die werken.
Vraag 3
Kunt u een reactie geven over de opmerking van de Kinderombudsvrouw
over het beëindigen van de kinderopvangtoeslag en het niet opnieuw kunnen
aanvragen van de kinderopvangtoeslag?
Antwoord 3
In de brief van de directeur-generaal Belastingdienst van 30 augustus 2018
aan de Kinderombudsman is aangegeven dat de toeslagen in de voorliggende casus niet meteen gestopt hadden moeten worden en die praktijk is
gewijzigd. Dit heb ik ook aan uw Kamer gemeld in mijn brief van 11 oktober
2018.3 Voor wat betreft het niet opnieuw kunnen aanvragen heeft de
directeur-generaal aangegeven dat ouders wel een nieuwe aanvraag konden
indienen. Dat hebben verschillende ouders gedaan. Ook voor nieuwe
aanvragen moest aan de hand van de te overleggen bewijstukken worden
beoordeeld of er recht bestond op kinderopvangtoeslag. Deze beoordeling
heeft, zoals vermeld in de brief van 11 oktober, te lang geduurd. Daarbij kan
ik mij voorstellen dat de wijze waarop een nieuwe aanvraag kon worden
ingediend, voor de ouders in deze zaak niet duidelijk is geweest.
Vraag 4
Hoeveel CAF-zaken (CAF 1, CAF 2, CAF16) zoals CAF 11 zijn er geweest? Kunt
u van elk van deze zaken de evaluatie aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 4
CAF is een verzamelnaam voor een veelheid aan (voorstellen tot) projecten
van het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) van de Belastingdienst. Doel
van dit team is fraude gepleegd door facilitators gestructureerd en zichtbaar
in kaart te brengen, aan te pakken en te voorkomen. Een deel van de
CAF-projecten is niet volledig tot uitvoering gekomen, bijvoorbeeld omdat de
opgevraagde informatie geen aanleiding heeft gegeven tot nader onderzoek.
Als een CAF-zaak wel tot uitvoering komt wordt de voortgang gemonitord
door het betreffende projectteam. Aangezien een uniforme werkwijze
ontbreekt, ontbreekt ook een uniform overzicht van de projecten. Het CAF-11
project is, gezien het verloop en de afhandeling, een project dat heeft geleid
tot een zelfevaluatie.
Vraag 5
Kunt u alle versies van het evaluatierapport CAF 11 aan de Kamer doen
toekomen?
Antwoord 5
Het evaluatierapport CAF 11, ook wel de zelfevaluatie genaamd, zoals door de
EDP-auditors aangetroffen, heb ik op 11 oktober 2018 ter vertrouwelijke
inzage met uw Kamer gedeeld. Zoals gebruikelijk kunnen er natuurlijk wel
onderhandenwerkversies zijn van dit rapport.
Vraag 6
Bij hoeveel ouders is de kinderopvangtoeslag in de periode 2013–2015
stopgezet en is zodanige actie ondernomen dat zij niet opnieuw een
kinderopvangtoeslag konden aanvragen?
Antwoord 6
Ik kan helaas niet achterhalen bij hoeveel ouders de kinderopvangtoeslag in
de betreffende periode is stopgezet. Bij Toeslagen zijn geen gevallen bekend
waarbij het voor ouders niet mogelijk was om, digitaal, schriftelijk of
telefonisch, een nieuwe aanvraag in te dienen. Bij het antwoord op vraag 3
beschrijf ik dat ouders wel een nieuwe aanvraag konden indienen en dat ik
mij kan voorstellen dat de wijze waarop een nieuwe aanvraag kon worden
ingediend, voor de ouders in deze zaak niet duidelijk is geweest. Ik heb

3

Kamerstuk 31 066, nr. 434.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

eerder gemeld in de brief van 11 oktober 2018 dat ook de afhandeling te lang
heeft geduurd.
Vraag 7
Bij hoeveel ouders is de kinderopvangtoeslag in de periode 2013–2015
stopgezet, werd verteld dat zij niet de juiste stukken hadden aangeleverd,
maar werd niet verteld welke stukken zij konden aanleveren?
Antwoord 7
Ik kan helaas niet achterhalen bij hoeveel ouders het niet aanleveren van de
juiste stukken de oorzaak was van het stopzetten van de toeslag. Dat dit niet
goed is gegaan en dat de praktijk daarom is gewijzigd heb ik eerder aan uw
Kamer gemeld.4
Vraag 8
Klopt het dat u de landsadvocaat nu de dossiers laat behandelen over de
terugvorderingen van de kinderopvangtoeslag uit die periode? Kunt u
aangeven hoeveel geld dat tot nu toe gekost heeft en in welke zaken?
Antwoord 8
Uit een oogpunt van zorgvuldigheid heb ik de Landsadvocaat gevraagd
voorlopig de procedures in het CAF-11 project te begeleiden. Ik acht het van
belang dat met een frisse juridische blik naar de nog lopende dossiers wordt
gekeken. Het is staand beleid dat de kosten van lopende procedures niet
openbaar worden gemaakt. Het bekend worden hiervan zou de procespositie
en -strategie van de Staat of zijn bestuursorganen kunnen ondergraven,
hetgeen onevenredig benadelend zou zijn.
Vraag 9
Hoeveel burgers in alle CAF-projecten hebben langer dan een half jaar
moeten wachten op uitspraak in bezwaar? Op welke wijze zijn deze burgers
later gecompenseerd?
Antwoord 9
Zoals ik bij vraag 4 heb aangegeven, betreft CAF een veelheid aan (voorstellen tot) projecten. Er is geen samenvattend overzicht dat inzicht geeft in de
duur van de bezwaartermijn. Daarom is de overschrijding van de beslistermijnen voor het CAF-11 project handmatig in kaart gebracht. Daarover heb ik uw
Kamer geïnformeerd in mijn brief van 11 oktober 2018.
Bij overschrijding van de wettelijke termijn voor het nemen van een
beslissing ontvangen ouders automatisch een compensatie voor gederfde
rente. Daarnaast kunnen ouders aanspraak maken op een immateriële
schadevergoeding bij overschrijding van de redelijke termijn. Bij het CAF-11
project wordt deze laatste schadevergoeding proactief toegekend.
Vraag 10
Kunt u aangeven hoe burgers op een toezichtslijst geplaatst worden (of
werden), wat dat betekent voor hun rechten, of zij dan kinderopvangtoeslag
konden aanvragen, of zij konden weten of zij op de lijst stonden en of zij daar
bezwaar tegen konden maken?
Antwoord 10
Toeslagen werkt met geautomatiseerde processen. Daardoor kunnen burgers
snel bediend worden en hun rechten effectueren. Tegelijkertijd dient misbruik
en fraude te worden voorkomen. Bij Toeslagen is het toezicht, net als bij
andere onderdelen van de Belastingdienst, risicogericht georganiseerd. In de
geautomatiseerde processen zijn bepaalde risicomodules ingebouwd.
Plaatsing op een lijst voorkomt dat een toeslag automatisch door het systeem
toegekend wordt. Voor toekenning moet een behandelaar de aanvraag of
wijziging handmatig beoordelen. Omdat plaatsing op een lijst geen gevolgen
heeft voor de rechten van ouders, worden zij hier niet apart over geïnformeerd. Wel kunnen ouders in uitzonderlijke situaties worden uitgesloten van
het burgerportaal. Ook in die situatie heeft de ouder nog steeds de mogelijk4

Kamerstuk 31 066, nr. 434.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

heid om een aanvraag doen. Ouders worden dan per brief gevraagd om
telefonisch contact te zoeken met Toeslagen.
Tegen deze toezichthandelingen staat geen bezwaarmogelijkheid open. Wel is
bezwaar en vervolgens beroep bij de onafhankelijke rechter mogelijk tegen
handelingen die een direct financieel gevolg hebben, zoals een opschorting
van een uitbetaling van een voorschot of een terugvordering.
Vraag 11
Kunt u aangeven welke wetten, regels en verdragen de Belastingdienst
geschonden heeft in de CAF-zaken?
Antwoord 11
De volgende wetten zijn, in onderlinge samenhang bezien, van belang bij de
aanvraag en toekenning van een kinderopvangtoeslag: de Algemene wet
bestuursrecht, de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en de Wet
kinderopvang. Zoals ik in mijn brief van 11 oktober 2018 heb geschreven,
heeft de behandeling in de CAF-11 zaak te lang geduurd en is de informatievoorziening richting de betrokken ouders tekort geschoten.
Vraag 12
Wilt u een precieze tijdlijn en feitenrelaas geven aangaande de vraag
wanneer welke besluiten genomen zijn in de CAF-zaken, wanneer onjuiste
instructies gegeven zijn, wanneer die zijn rechtgezet, hoeveel mensen het
betrof, inclusief de achterliggende documenten?
Antwoord 12
In de brieven van 11 september en 11 oktober 2018 heb ik uw Kamer
geïnformeerd over het verloop in de CAF-11 zaak. Er is geen samenvattend
overzicht dat inzicht geeft in het verloop van andere CAF-zaken. Daarom is
dat niet zonder grote inzet van mensen en middelen te achterhalen.
Vraag 13
In uw brief van 11 september 20185 geeft u een toelichting op de collegiale
handreiking. Hoe verklaart u dat Belastingdienst/Toeslagen op pagina 15 van
het rapport van de Nationale ombudsman deze handreiking als instructie
benoemt?
Antwoord 13
De collegiale handreiking die toegelicht is in de brief van 11 september 2018
en de instructie die benoemd is in het rapport van de Nationale ombudsman
van 9 augustus 2017 zijn twee verschillende stukken. De collegiale handreiking is geen vastgestelde werkinstructie, maar betreft interne communicatie
op operationeel niveau. De instructie in het rapport van de Nationale
ombudsman betreft individuele aanwijzingen voor de klantbehandeling in de
CAF-11 zaak.
Vraag 14
Wilt u deze vragen ten minste twee dagen voor het plenaire debat over de
kinderopvangtoeslag en CAF-11 Hawaii aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 14
De vragen zijn zo spoedig mogelijk beantwoord.

5

Kamerstuk 31 066, nr. 428.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4