Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 883

Arbeidsomstandigheden

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 399

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2020
Naar aanleiding van mijn toezegging in het AO Arbeidsomstandigheden
van woensdag 11 november jl. doe ik u hierbij de informatie toekomen
over de corona meldingen en aanpak van de Inspectie SZW, voorafgaand
aan de begrotingsbehandeling SZW. Voor een uitgebreid overzicht van de
inzet en inspanningen van de Inspectie voor 2021 verwijs ik u naar het
Jaarplan van de Inspectie SZW, dat ik op 11 november aan uw Kamer heb
toegezonden (Kamerstuk 35 570 XV, nr. 12).
In de begeleidende brief bij het jaarplan heb ik u onder andere bericht
over de toename van het aantal meldingen dat de Inspectie als gevolgen
van corona heeft ontvangen in 2020. Hierbij ontvangt u daarvan een
actualisatie.
Aantal coronagerelateerde meldingen neemt verder toe
Het aantal meldingen dat de Inspectie SZW in 2020 heeft ontvangen is als
gevolg van Covid-19 sterk toegenomen. Tot en met 8 november (week 45)
heeft de Inspectie 12.599 meldingen ontvangen. Dat is een stijging van
92% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.
Van de 12.599 meldingen zijn er 5.874 direct dan wel indirect gerelateerd
zijn aan Corona. Binnen de categorie Corona zijn er 1.194 meldingen die
betrekking hebben op arbeidsmigranten.
Verdeling Coronameldingen naar domein
De verdeling van het aantal meldingen naar de domeinen gezond en veilig
respectievelijk eerlijk werk die de Inspectie hanteert staat in onderstaande
tabel weergegeven. De overige meldingen vallen buiten deze domeinen.

kst-25883-399
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 883, nr. 399

1

Domein

Aantal meldingen

Domein ISZW Veilig & Gezond
Domein ISZW Eerlijk Werk
Buiten (toezicht)domein ISZW

3.819
423
1.632

Totaal

5.874

Van de corona-gerelateerde meldingen gaan verreweg de meeste over
gezond en veilig werk (3.819). Onderstaande grafiek laat een onderverdeling naar onderwerpen zien.
Coronameldingen algemeen

Meer dan de helft van de meldingen op het terrein van gezond en veilig
werk gaan over het onvoldoende afstand houden op de werkplek of over
zieke collega’s die aan het werk zouden zijn.
Afwikkeling meldingen
Uw Kamer is afgelopen zomer geïnformeerd over de aanpassingen die de
Inspectie SZW dit jaar heeft doorgevoerd in haar interne processen om
follow up te geven aan meldingen1. Gedurende een korte periode na het
begin van de epidemie heeft de Inspectie alleen in zwaarwegende
gevallen (ongevallen en arbeidsuitbuiting, waaronder intakegesprekken
met mogelijke slachtoffers) fysieke inspecties of recherchewerk uitgevoerd. Tegelijk is toen gebleken dat inspectiewerk vitaal is en dat als er
gewerkt wordt in bedrijven, fabrieken en op bedrijventerreinen, het
toezicht een belangrijke rol vervult. Sinds begin juni hanteert de Inspectie
daarom het uitgangspunt van inspecteren en rechercheren op locatie mits
daarbij de veiligheid van de inspecteur gewaarborgd is. In alle gevallen
wordt gewerkt op basis van de vastgestelde RI&E Corona, waar nodig
aangevuld met aanvullende afspraken.
De overtredingen die de Inspectie SZW aantreft in verband met COVID-19
hebben voornamelijk betrekking op de situatie waarin het besmettingsrisico niet is opgenomen in de RI&E en er onvoldoende maatregelen
worden genomen om besmetting te voorkomen conform de arbeidshygiënische strategie. Dat betekent dat organisatorische beheersmaatregelen,
zoals het houden van 1,5 meter afstand, voorrang moeten hebben op het
toepassen van individuele beheersmaatregelen, zoals persoonlijke
beschermingsmiddelen. Daarnaast wordt regelmatig geconstateerd dat er
onvoldoende uitvoering gegeven wordt aan voorlichting en toezicht. Dat
1

Bijstelling van het Jaarplan 2020. Kamerstuk 35 300 XV, nr. 96.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 883, nr. 399

2

is wel wenselijk, zodat medewerkers bijvoorbeeld de beschikbare
persoonlijke beschermingsmiddelen dragen en adequaat gebruiken.
Tenslotte zijn ook overtredingen geconstateerd die zien op andere
veiligheidsaspecten, zoals onveilige arbeidsplaatsen (bijv. stellingen), het
onveilig gebruik van arbeidsmiddelen (bijv. messen) en onveilige
machines.
Bij 1.707 werkgevers heeft tot nog toe naar aanleiding van een corona
gerelateerde melding een interventie plaatsgevonden. Er vindt toetsing
plaats of dat resultaat heeft. Bij het grootste deel (90%) van de getoetste
situaties heeft de werkgever de problemen (uiteindelijk) opgelost, soms
na een waarschuwing of een eis van de Inspectie. Een deel van de corona
meldingen leidt tot handhaving. Er zijn tot nog toe ruim 100 overtredingen
geconstateerd. Zowel corona als niet-corona gerelateerd. Bij ruim 90%
van de overtredingen is er sprake van een waarschuwing of (kennisgeving) eis. Bij 5% vindt tijdelijke stillegging van werkzaamheden
vanwege een gevaarlijke situatie plaats2, bij 3% wordt een boeterapport
opgemaakt. Sanctionering met boetes is het sluitstuk. De inzet van de
Inspectie is primair gericht op het verbeteren van het gedrag en de
feitelijke werksituatie opdat bedrijven/werkgevers een gezond en veilig
werkklimaat voor hun werknemers mogelijk maken. Per 1 december a.s.
heeft de Inspectie SZW de bevoegdheid om het werk stil te leggen als
werkgevers in ernstige mate niet de noodzakelijke maatregelen treffen die
nodig zijn om de kans op besmetting met COVID-19 te voorkomen of te
beperken. Dit is op grond van de Wet tijdelijke maatregelen COVID-193.
Over de inzet, de getroffen maatregelen en de aanpak in het kader van
Covid-19 zal de Inspectie opnieuw rapporteren via haar Jaarverslag over
2020.
Daarbij zal ook worden ingegaan op de accentverschuivingen en
herprioritering die als gevolg van Covid-19 richting brandhaarden nodig is
gebleken, zoals ten aanzien van de kwetsbare positie van arbeidsmigranten en de aanpak die in samenwerking met de NVWA plaatsvindt
onder andere gericht op de vleessector. Tot en met eind oktober is de inzet
meer daarop gericht dan oorspronkelijk voorzien, waardoor er bijvoorbeeld binnen het programma industriële arbeid minder tijd besteed wordt
aan de afvalverwerkingsbranche. In het jaarverslag 2020 zal ook over de
invloed van corona op de meerjarenprogrammering worden gerapporteerd.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
B. van ’t Wout

2

Dit betreft de bestaande bevoegdheid op grond van artikel 28 van de arbeidsomstandighedenwet op grond waarvan de inspecteur werkzaamheden kan stilleggen als er ernstig gevaar is
voor personen. Stillegging van bijvoorbeeld gevaarlijke machines vindt, ook buiten coronatijd,
regelmatig plaats. Nadat de werkgever de gevaarlijke situatie oplost, wordt de stillegging
ingetrokken.
3
De wet tijdelijke maatregelen Covid-19 (Kamerstuk 35 526) voegt aan artikel 28 van de
arbeidsomstandighedenwet een artikellid toe. Zodat in ernstige mate niet treffen van maatregelen om verspreiding te voorkomen, ook reden is om werkzaamheden stil te leggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 883, nr. 399

3