4

cocor)

TRAINING & ADVIES

J

y

Onderzoek
naar cultuur, werkverhoudingen en sfeer
binnen de DB&B

DE TIJDEN ZIJN
VERANDERD

november 2016

a &1v,eg Postbus 29, 654 ZO Molenhoek, 024 388026
KvK 631 t 7(k37, www,çoonby,nj, info@coconbv.nl

t..ULUN, t ram Ing

2
‘‘

““4,

YEEUJM2L!WELIJK M!eçp voer Jnrcnl dNoik

•

•

•

Geraadpleegde bronnen

Aanbevelingen

Conclusies

Analyse

BIL 35

Blz. 33

Blz.27

Bla. 23

4rgfl

RIz. 15
o de eisen voor de PB opleiding zijn verlaagd
o de buitenlandpianners sluiten
medevi
erkers
die
kritiek
hebj’en
t
buitenlandrei
zen
Ht. 18
o de meeste tegen de dienst aangespannen rechtszaken
ge’net Blz. 20
o er heerst een angsteultuur bmnen de DB&B
BIz. 21
o er is sprake van misbruik en corruptie
Blz. 21

•

KvK 63117037, wwcocotbni, tnfvcocoribv.ciI

UULOt’. i catnw & ,GvIS l’OSWLIS 19, Ö1 LO v1oLeflflOelC, 024 jU’b

Y1RTROUVEL1J(. AHeen vonr iIltert ljitj.

3

UIJGON, Iraîning & Advies, Postbus 29654 ZO Molenhoek, 024 3880261
KvK 63117037, www.eoconbvnl, infoeoçonbv.nl

—

xiB3:RoUwEIiJK. Alleen voor inlein eebruik.

0

,5””’%_
“dW

4

Inleiding
Op 22 april 2016 verschenen in De Telegraaf twee artikelen onder de kop “Onrust, angst en
gesjoemel” en “En weer kraakt er een dienst”. Als gevolg hiervan zijn Kamervragen gesteld.
Minister Van der Steur heeft daarop een ona±hankeljk onderzoek toegezegd.
Op 20 juni 2016 is COCON benaderd door de heer Van der Plas, sinds december 2015
plaatsvervangend chef van de Landelijke Eenheid. Op 22 juni 2016 volgde een onderhoud te
Rotterdam met als onderwerp de ervaren onrust binnen de Dienst Bewuken & Beveiligen
(DB&B). Namens COCON was bij dit gesprek Gertjan Steendam aanwezig.
Na diverse gesprekken tussen COCON en de vertegenwoordiger van d! tVederlandse
Politiebond (NPB), de voorzitter en vicevoorzitter van de ()nclernen ‘i raad (OR),
vertegenwoordigers van de eenheidsiciding en de nagenoeg complete
I.)B&B
(DMT) is ervoor gekozen om COCON de onderzoeksopdracht te gunnert
Tijdens deze gesprekken is naast de onderzoeksmethodiek tevens
pol ver en en de
maatschappelijke carrière van de heer Steenciam nadrukkelijk besproke
.

,

Voor COCON is de heer Van der Plas als formele opdracht»ee
dan ook de uiteindelijke rapportage te worden aangebodç ‘

ge en. Aan hem dient

Het onderzoek zal, namens COCON, gedaan worde do :
Paul Richelle, psycholoog NIP en Gertjan St n
cte& van COCON, Training &
Advies.
Middels een offerte (briefnummer 16041
heer Van der Plas formeel bevestigd.
Op verzoek van de opdrachtgever
Betrouwbaarheids- en ges
ids
Geheimhoudingsverkla
Verklaring omtrent
ag.

-

-

4.. 24)i 2016) is de onderzoeksopdracht door de
.

n b e onderzoekers meegewerkt aan een
cek kort (BGO-kort).
omgang met Informatie,

-

COCON, Training & Advies, Postbus 29.6584 zo Molenhoek 024 3880261
KK .3I17(}37, wwwcoonbvji[, irtfojcoconbv.nI

Alin

j’L;r

•v

7’ 5

COCON. Tnunin & Advies, Postbus 29, 6584 ZG Molenhoelç 024 38$02(I t
KvK 63117037, www.coconbvnI. into@coccnbv.nl

vc,c» inicrrz cb

IFtfl

6

Onderzoeksopzet en uitvoering
In overleg met de opdrachtgever en betrokken partijen is de volgende onderzoeksopdracht
geformuleerd:
Onderzoek naar cultuur, werkverhoudingen ei; sfeer binnen de DB&B

COCON krijgt de opdracht om binnen de DB&B een onderzoek ie doen naar kennelijk
ervaren negatieve beleving bij meerdere medewerkers ten aanzien van de cultuur,
werkverhoudingen en sfeer. Doel van het onderzoek is te toetsen waar deze beleving vandaan
komt, hoe breed deze beleving aanwezig is binnen de DB&B en wat deze be ving precies
inhoudt (waarop heeft het betrekking).
Uit dii onderzoek moet COCON conchisies trekken en met aanbevelingen
Naar aanleiding van de diverse intakegesprekken hebben wij. als
e
kers, na
aanvaarding van de opdracht, gekozen-voor een InteipretatiefOnderzo
Door middel van het afiemen van semi gestandaardiseerde in iews, in
n op afstand en
bestudering van relevante stukken worden factoren en
c n ii kaart gebracht die
verantwoordelijk geacht mogen worden voor gedrag en
‘vi va
ewerkers.
Ten aanzien van de semigestandaardiseerde ir rvi vs
vraagstelling met vaste
onderwerpen) vormen de volgende onderwerpe e
• Achtergrond en Werkervaring
• Beleving op het werk
• (ervaren van) Leiderschap
• Openheid, Integriteit, VeiIigheh.
• Samenwerken en Groepsdynan ‘a
Na overleg en volgens afsprakzL door lie betrokken partijen namen van medewerkers
verstrekt, die vervolgens dA J’ onct
ers van COCON zijn geïnterviewd. Op nadruk
kelijk verzoek van de Om,Peri’
d (OR) is dit op vertrouwelijke basis gebeurd.
Daarnaast is ook een a1 rrn. yerkers via een aselecte disproportioneel gestratificeerde
steekproef gekozen. 1ier is rening gehouden met het aantal dienstjaren bij de DB&B,
arbeidsverleden
lacht.
De interview
lsgevonden tussen 26 juli en 4 oktober 2016. Afgesproken is om
eind oktob- 2 16
‘on5eptrapportage met bevindingen, conclusies en aanbevelingen aan te
bieden.
De af e g
a’ van DB&B was verantwoordelijk voor de indeling van de te interviewen
ii
ver rs o dag en tijdstip. De tijdsduur van de gesprekken varieerde van vijfenveertig
minut
twee uur.
-

De door COCON geïnterviewde mensen zijn in vier categorieën te verdelen:
•
•
•

De medewerkers van de DB&B (ingepland volgens rooster).
(voormalige) Medewerkers van de DB&B (op voorspraak van anderen).
(voormalige) Medewerkers van de DB&B die op eigen initiatief of ons verzoek met
COCON een gesprek zijn aangegaan.
• Extern betrokken personen.
De meeste interviews hebben op een externe locatie plaatsgevonden. Zeven interviews zijn
telefonisch afgenomen.
OCON, Training & Advies, Postbus 29,
KVK 63117037. ww,coconbv,nL infcicoconbv.nt
VFFtfRO;w[[J, \riç

7
orI1nni?rik

Bij alle gesprekken zijn twee medewerkers van COCON (Steendam en Richelle aanwezig
geweest, met uitzondering van de telefonische interviews (Steendam) en een tweetal
interviews die door Richelle alleen zijn gedaan.
Van eLk interview is een gespreksversfag gemaakt dat betrokkene na afloop direct is
voorgehouden. De telefonisch geïnterviewden hebben het gespreksverslag via de mail
toegezonden gekregen. Alle geïnterviewden hebben, al dan niet na aangebrachte wijzigingen
h de tekst, aangegeven dat de definitieve versie de juiste weergave van het gesprek was. Een
enkeling heeft via de mail of telefonisch op een later tijdstip nog wijzigingen doorgegeven.
Deze wijzigingen zijn allemaal volledig overgenomen. Aan alle betrokkenen is toegezegd dat
de gespreksverslagen, na de totstandkoming van de rapportage, vernietigd zullerkworden.
In totaal zijn 80 mensen geïnterviewd. De gesprekken met de eenheidsleidpde OR en de
vakoranisa1

In overleg met alle betrokken gesprekspartners
doel het monitoren van het ond
vertegenwoordiger van cle vakbonden,
Gedurende de bijeenkomsten van de/
onderzoekers van COCON aanwezi
Hoewel het onderzoek primair
onderzoekers aangegeven
gedaan aan de structuur-

roep geformeerd met als
ngsgroep bestond uit een
iding en de eenheidsleiding.
was tenminste én van beide

leio

so
ide proces- en menskant, is voorafgaand door de
1
deLijke advies ook suggesties kunnen worden

4

T

CUCUN. ïrninin & Advies, PotbLIs 29, 654 ZG MoIenhe1, 024 38026I
KvK 631 17037. vw.coconbvri1, infoeoconv.nl
VERT1.OU WEL liK. Allceri voor intelri ebwiL

8

De interviews (in cijfers)
In de periode tussen 26 juli en 4 oktober 2016 hebben er in totaal 80 interviews plaats
gevonden. Voor elk interview was maximaal 2 uur uitgetrokken. De geïnterviewde personen
zijn op verschillende manieren bij de onderzoekers voorgesteld:
• op voorspraak van het Dienst Management Team (DMT)
• op voorspraak van de OR
• op voorspraak van de vakorganisaties
• een aseleete disproportioneel gestratificeerde keuze vanuit de personeelslijst
• op eigen initiatief van de geïnterviewden
• op eigen initiatief van de onderzoekers
Schematisch weergegeven:

Mannen/ Vrouwen

DB/ KB/ DMT/ Ex/
Overig
S DB

S Mannen

S 1(8

S Vrouwen

• OMT
S Ex
S Overig

%

“

Aantal dienstjaren bij
DKDB/ DB&B

Functie
S GB

S 0-5 jaar

S Senior

S 6-1Ojar

*0E

11-15 jaar

S OS

S 16+ jaar

S DMT

S nut

S Anders

Afkomstig van Blauw/
Groen/ Elders! nvt
S Blauw

S Groen
S Elders

S rwt

cUCON,Trairiing& Advies, Postbus 29. 65S4Z MoIenho1, 024 3880261

Kvl( 631 [7037, wwwcoconbv,nl. infô(coconbvnI

YFR tIQUW1 LJ1ç

..

n1s3r_ietrn

9

C{JCUN ïrainirig & Advies Postbus 29, 653 ZC3

KvK 631 7O37, www.cocorjby.nl, info z’oonbv.nI

MoIerhoet, O24 3OF

10

‘

.

1
& Beveiligen (DB&B).
De DB&B beveiligt op maat’. Dit wil zeggen dat zij per afzonderljk
gsIpdracht
ei
bepaalt hoeveel persoonsbeveiligers,
welke
middelen
welke
en
maa
‘ele:t
i-ijn
om de
veiligheid
functioneren
en
het
van
de
te
beveiligen
persoon
mogelijk te
(TBP’er
waarborgen. Maatregelen zijn bijvoorbeeld: het conirok
van.
s, locaties en
overnachtingadressen. Uitgangspunt is een optimale waarh in_. in d v iligheid van de te
beveiligen persoon. Risico’s voor diens veiligheid worde uv. in
jk uitgesloten.
Leden van het Koninklijk Huis en haar gasten worden
kweiligd. Dit gebeurt in
r
u
binnen- en buitenland, tijdens
functiegerelateerde
çrk7
en evenementen, maar ook
!nh
in privéomstandighede:n
beveiligen
van
de
te
lei
Koi nklijk Huis. Het spreekt voor
zich dat de dienst zich zo veel mogelijk aanpt
vn van de te beveiligen personen.
Dit vraagt een grote mate van flexibiliteji ‘eiN,pipio. -irieverniogen van de medewerkers.
Leden van het Koninklijk Huis kunnen..4 lanii voor hun dagindeling immers plotseling
veranderen,
De DB&B heeft naast het uitvoeie van
LJcveihngsopdrachten ook een adviserende
functie. De aanwezige kennis
over
rsooii
en statische beveiliging deelt de dienst met de
partners binnen
heviji
het
•e
dienst wordt vanwege de aanwe2ige kennis en
expertise steeds vaker
de politie en andere (overheids)instellingen.

Bij buitenlandse rssbev’ingsopdrachten en begeleidingen bij buitenlandse
(diplomatieke) bk..’n a? Xderland werkt de DB&B nauw samen met buitenlandse
zusterdiensten .]jaons.

.

•

De DB&frp1i ç’ .dl wie persoonsbeveiliging krijgt. De Dienst Bewaken Beveiligen en
Burgeichi’4rï l ) onderdeel van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrjding en
geet namens de minister van Veiligheid en Justitie beveillgings
’tiÉ :aii’ de DB&.B. In het decentraal domein is de Hoofdofficier van Justitie het
1
o
bevoegd
.i.
Deze opdra’htcn komen tot stand op basis van inlichtingen over de aard en de ernst van de
dreiging en de kans en waarschijnlijkheid dat deze daadwerkelijk plaatsvindt.
Het in 2003 ingestelde “Stelsel Bewaken en Beveiligen” is de leidraad voor deze opdrachten.
In dit stelsel is vastgelegd voor welke (beperkte) groep personen, objecten en diensten de
rijksoverheid een bijzondere verantwoordelijkheid draagt op het gebied van veiligheid. Ook
protocollaire redenen geven aanleiding tot een beveiligingsopdracht.
Zo is de persoonsbeveiliging van leden van het Koninklijk Huis vastgelegd in de Grondwet.
De politie maakt dreigingsinschattingen en informeert onder moer de DB3 over risico’s en
dreiging.
(bron: internet)
vcoconbvuI, intcocorbv.nt

iTian & Advies, Pöstbus 29, 6584 ZO Molenhoek, 024 38026 1
KvK 631 17037, w

VERTROUV’ELIJK. Alicen voor intCrn e1ruiL

11

In 2002 heeft de moord op politicus Pim Fortuyn er voor gezorgd dat de maatschappelijke en
politieke onrust met betrekking tot de veiligheid van hoogwaardigheidsbekleders volop
aandacht kreeg.
Had de toenmalige DKDB hij aanvang begin jaren negentig ruim 40 medewerkers, in de jaren
daarna is dat opgelopen tot ruim 100 medewerkers.
Onder maatschappelijke en politieke druk is rond 2003 besloten om de DKDB sterk uit te
breiden. Er is toen vanuit het Korps Landelijke Politiediensten (KLPJ3), waaronder de dienst
ressorteerde, een wervingscampagne in de politieregio’s gestart. Die leverde niet het gewenste
resultaat op. Dit had drie oorzaken:
• Er was onvoldoende belangstelling binnen de politieregios.
• De mensen die wel interesse hadden kwamen niet door de selectieprocedure
• Er was een ‘gentiemen’s agreement’ tussen de korpschefs om geen mede r ers bij elkaar
te werven.
Na de eerste wervingscamnpagne is besloten om dan ook buiten de p. ie te
ri rven. Dat
had tot gevolg dat er enkele mensen uit de burgermaatschappij zijn aa
ioi i en opgeleid.
Daarnaast zijn er ongeveer 100 personen geworven bij divers nsten..
n hem ministerie
vaii Defensie gerelateerd waren (Koninklijke Marecliaj,mee
ariniers (BBE),
Commando’s), Omdat deze nieuwe medewerkers in die
tr en
& politie, werden zij
verplicht de initiële politieopleiding te volgen. Op. ig r 4( i’t edewrkers na, hebben
deze, toen nieuwe, medewerkers ook hun polhie lun e De overige medewerkers
hebben een buitengewoon opsporingsambtenaar
lom,.
Mede gezien het feit dat hel erg moeilijk :n
st ncnsn binnen te krijgen is, door
de komst van de nieuwe medewerkers,. die “uet vi.. de politie a±komstig waren, extra
financiële compensatie, boven het vastg1de sais. aangeboden in de vorm van toeslagen.
.

,

Nadat de dienst al enige tijd op ha.if nieu si’i*t’aaii het werk was, bleek dat de particuliere
beveiligingswereld de rnedewerkei van d’. inen.rnalige DKDB ging benaderen en hen een
baan aanbood. De toemnd
(i.-efi daarop besloten een koop- en behoudtoelage
van maximaal 3 jaar toe ij
alle
medewerkers. Dit kwam bovenop de minimale
aai
functieschaal 8 en
toelagen (reiskosten en tientjesregeling). Dit
heefi overigens niet
een aantal mensen de dienst alsnog (tijdelijk) heeft
verlaten.

COCON, Training & Advies, PcsLs 29, 653 ZG MoIvnbk. 024 38S0261
KvK 63117037, www.cocoabv.ril, inrococonbv.c,l
Vi.R 1

I,VfJ JJ). At[»ti vju’n

.,.

hk

““

12

Commando’s hijsen zich in donker kostuum
De Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB) breidt uit, maar kan bij de politie
onvoldoende geschikte kandidaten vinden, Bij het Leger weL..
Vn rnt2e ersliggcvcr Vccr Schcnk t november 2004 ODe Vo!Içskxant)

In hun nieuwe werkkleding voelen de commando’s zich zichtbaar niet op hun gemak. Aldert oogt
als een ouderling van een zware gemeente en Casper en Raou{ lijken met een geleend kostuum op
weg naar de begrafenis van een tante. Ze dragen liever een gemakkelijk zittend camouflagepak dan
het donkere kostuum waarin ze nu lopen. Maar in c.amouflagepak kunnen ze niet op stap met de
koningin of een minister. Alciert (27), Casper (26) en Raoul (25), die geheel naar de mores van
militairen niet met hun volledige naam in de krant willen, volgen sinds kort in Ossendrecht de ruim
drie maanden durende opleiding tot persoonsbeveiliger van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke
Beveiliging (DKDB), Ze zijn de eerste commando’s die deze overstap maken. Binnenkort volgen
meer groene baretten van het Korps Commando Troepen. Bij de werving van lijfwachten richt de
Ossendrechtse politleacademie zich momenteel ook op commando’s, mariniers en marechaussees
die deel uitmaken van speciale eenheden. Zo zaten Aldert, Casper en Raoul in een contraterreurgroep die opereerde in Bosni, Afghanistan en Irak. Volgens politiecommissaris Dick
1-Joogenboezem voldoen deze militairen aan de mentale en fysieke eisen die de DKDB aan een
persoonsbeveiliger stelt. ‘Het moeilijkste is scherp te blijven, omdat er zomaar iets kun gebeuren.
Juist op dat punt zijn deze jongens erg goedfNa de moord op Pim Fortuyn en de terreuraanslagen in
de VS is in Nederland de vraag naar bodyguards sterk gestegen. De DKDB moest groeien van 130
naar 230 man eind dit jaar. Daarmee stopt de uitbreiding niet. Voor deze groei zijn bij de politie
onvoldoende geschikte kandidaten te vinden. Vandaar dat de politieacademie in het leger op zoek
ging naar snel imizetbare gegadigden. Dit gebeurt in overleg met het ministerie van Defensie, zegt
Hoogenboezem. ‘Het is niet de bedoeling bepaalde onderdelen leeg te trekken. We willen er in
totaal dertig man uithalen. ‘Hoogenboezem zegt dat het niveau van schoolopleiding van de
commando’s hoger ligt dan dat van de gemiddelde politieagent. ‘Daarbij kunnen ze onder zware
omstandigheden zelfstandig opereren, maar ze zijn ook gewend aan teamwork. Ze zijn
gedisciplineerd, kunnen omgaan met explosieven, zijn in staat eerste medische hulp te verlenen en
zijn getraind in voertuigbeheersing.’ln de opleiding worden constant praktijksituaties geoefend. Bij
de receptie van de politieacademie ontstaat ruzie tussen een reus van ruim twee meter en de ‘tbp’, de
te beveiligen persoon die Aldert, Casper en Raoul moeten bewaken. De onenigheid dreigt uit de
hand te lopen en de persoonsbeveiligers besluiten in te grijpen. Terwijl Aldert de tbp naar een
veiliger prek loodst, raken zijn collega’s in gevecht met de reus. Al snel rollen ze met deze
zwaargewicht over de vloer. Het gaat er hard aan toe, maar uiteindelijk ligt de man in de boeien.
Met de instructeurs wordt de oefening gevalueerd. Het blijkt dat standaardprocedures niet altijd
voldoen. Meestal moet er worden geïmproviseerd en daarbij kan nogal wat fout gaan. De drie
voormalige groene baretten hebben zeven jaar bij de commandotroepen gediend. Hun contracten
hadden kunnen worden verlengd, maar ze wilden niet tot hun pensioen commando blijven. De
overstap naar de DKDB beschouwen ze als een buitenkans. ‘We wilden snel aan de slag als
specialist bij een professioneel bedrijf zonder eerst een hele, politieopleiding te volgen’, zegt Raoul.
Casper: ‘Ik zie mezelf niet in een politieopleiding aan een s-jarig jochie vertellen hoe hij moet
oversteken. We komen nu meteen voor zes jaar bij de DKDB en er is ons toegezegd dat we daarna
kunnen doorstromen naar een andere functie bij de politie. We krijgen een vast dienstverband.’Een
andere reden voor de nieuwe baan is een wat overzichtelijker privéleven. Casper: ‘Een commando is
zes maanden per jaar van huis.’Ze geloven niet dat hun leven saaier wordt. ‘We zullen niet meer uit
vliegtuigen springen,’ zegt asper, ‘maar je moet altijd scherp zijn. Elke dag draag je de
verantwoordelijkheid voor echt belangrijke personen.’De politiecultumir verschilt van wat ze gewend
waren. Bij de groene baretten was de omgang met collega’s veel rauwer. Aldert: ‘In de evaluaties
zijn ze bij de politie vriendelijk voor elkaar. Het is niet van: ‘Klootzak, doe effe normaal.’De drie
vragen zich af of ze wel bij de politie zullen worden geaccepteerd. Casper: ‘Ook in de ogen van
politiemensen zijn we toch die rare gasten die niet hun blote handen kippen
slachten.’Hoogenboezein: Door de komst van miljtairen zal er bij de DKDB zeker iets veranderen.
Dat geeft misschien wat onrust. Dat slijt wel. Wie kwalitatief goed js, wordt gewoon geaccepteerd.
Uiteindelijk gaat het om de professionele actie. Met deze jongens zit dat goed.
OCON, Training & Advie Ptbis 29 683 ZG Molcnhock, 024 3S01
KvK 63117037, www.cocenbv,nl, infa@coconbv.ni
(PJwEjjij’Atieor

*1 13

Rond 2010 heefi het toenmalige diensthoofd met de, inmiddels opgeheven, onderdeel
commissie (OC) van de DKDB een inrichtingsplan geschreven voor de dienst in de nieuwe
organisatie (Nationale Politie). In samenspraak met een flinctiehuis deskundige zijn er nieuwe
functiebeschrijvingen gemaakt en heeft de dienst zelfs een eigen kolom in het functiehuis
gekregen (BewakenlBeveiligen/Arrestantenzorg).
De nieuwe operationele functies werden Generalist Bewaker (functieschaal 7), Senior
Beveiliger (ftrnctieschaal 8) en Operationeel Expert (flinctieschaal 9 met P-zorg). Daarnaast
heeft de DB&B de functies van Operationeel Specialist (adviseur vakgebied met functieschaal
10) en functies op het niveau van het managementtearn(functieschaal 12 en hoger).
Bij de reorganisatie is aangaande het inrichtingsplan voor de DB&B bewust
voor

In het On1wepplan Nationale Politie (2011: 11) wordt als eerste van tien ‘strategische thema’s’ voor de
‘operatiri’ van de Nationale Politie de vorming van de ‘robuuste’ basisteams geformuleerd.
De kern daarvan wordt omschreven als een ‘stevige lokale verankering en ruimte voor de professional’. De
omvang van een basisteam moet zo zijn, dat ‘alle basispolitietaken’ binnen het team zijn uit te voeren. Het
basisteam dient bovendien ‘probleemgericht’ te werken, onder meer in lokale netwerken. (.-.)
1-let Inrichtingsplan bepaalt dat de leiding van de basisteams in handen is van een of twee teamchef(s) als ‘tactisch
leidinggevende’. Zij hebben binnen de van boven gegeven kaders de verantwoordelijkheid voor de sturing op
onder meer het functioneren van het basisteam en zijn medewerkers en vormen ‘het vaste aanspreekpunt’ voor de
burgemeester en officier van justitie. Bovendien zijn zij verantwoordelijk voor de sturing met betrekking tot de
realisatie van afspraken tussen burgemeester(s) en officier van justitie over de inzet van de politie en de
samenwerking met andere basisteans en (eterne) partijen (Inriclitingsplan, 2012: 102. 142-143). Daarnaast kan
een basistoam beschikken over een operationeel specialist, die zich vooral bezighoudt met de vakmatige
ontwikkeling binnen het team. Bovendien kennen de basisteams op elke 20 medewerkers een operationeel expert.
Deze finictionarissen zijn verantwoordelijk voor de operationele sturing van het basistearn (Inriclningsplan. 2012:
143).
(bron: Basisteam in de Nationale Politie, Jan Terpstra e.a. RUN)

A

“4

4’

r

L:UCUN, [raming & Advies, Postbus 29. 6584 ZG Motenhoek, 024 3026 t
KvK 63117037, www.coconbv,nl, info@ccconbv.nl
Jujt IU Wl

I’22!jjcrn

•,ij;,, 14

Feiten of Verhalen
Tijdens de interviews zijn er diverse meningen. anekdotes en inzichten ter sprake gekomen
die door de verschillende betrokkenen als Peiteljkheden werden gepresenteerd. In menig
geval bleken, na enig doorvragen, de besproken feitelijkireden te berusten op verhalen van
horen zeggen’ en dus niet op eigen waarneming.
Sommige van die beweerde feiteljkheden kwamen mecrdcrc malen terug en werden in volle
overtuiging met ons. onderzoekers, gedeeld. Ren aantal van deze zaken zijn door ons. waar
mogelijk, nader onderzocht.
Voor alle zaken geldt dat er van uit is gegaan dat de aan ons ter beschikking gestelde cijfers
en informatie juist en volledig waren. Onderzoekers hebben hier geen extra eb k op kunnen
uitvoeren.

Het iiektevcrzuim is flink gestegen de laatste jaren

Via de aftieling human I?csowees Mûnagenienl (1H
«rs de l
king
gekregen over dc ziekteverzuinicij Pers van 2011 tol
her 2016. Vervolgens
r
heefi er een (telefonisch) gesprek plaatsgevonden t de era
r lijk HRM deskundige.
Uit de analyse van de cijfers van DB&B blijkt d er
rm tendens zonder afwijkingen
te zien is in de jaarlijkse cijfers vanaf 201 l/i
van de landelijke cijfers van de
c
Nationale Politie is het beeld dat de DB& duNlijk
‘re vcrzuimcijfcrs heeft over de hele
lijn (2011 -2015).
In de overgang van 2014 naar 2015 i
de 9B&B een verzuimstijging van 4,3% naar
5,5% te zien. De reden hiervan is chtei eteachterhalen omdat de registratie hierin niet
voorziet. In 2015 kwamen de eerst ignale van onrust naar buiten, het is echter niet vast te
stellen oPdat te relateren is
ve
ijging ten opzichte van 2014. Daarbij komt dat de
onrust, die tot in 2016 v t t
« gelijke tred houdt met het ziekteverzuim, welke in
2016 sterk tedaa1d is t
pzic.
van 0 15.
Jaar
ZiWteverzuim DKDB/DBB* Zîektcverzujm pol itie *
(NL**)
6,0%4,2°/o)
20I0 5,3%
2011
6,2% (4,2%)
5,6%
2012
5,7% (4,0%)
5,7%
2013
5,7% (3,9%)
4,9%
6,1%(3,8%)
4,3%
2Ol5
6,8% (3,9%)
5,5%
2016
nnb (4,3%)
4.6%

——

—

.

)

-

• cijfers aaiigeievordor HRM (2016: le S niariden)
*

cijfers jaarrappartcn politie

***

cijfers

CBS (2016: le kwarnal)

Analyse van de cijfers van 2016 laat zien dat het korte en middellange verzuim voldoet aan de
verwachtingen die ei mogen zijn hij een gezonde opbouw van de organisatie. Ten aanzien van
het langdurig ziekteverzuim kan gesteld worden dat dit weliswaar hoger ligt dan verwacht
mag worden, maar dat het binnen de norm ligt die de Nationale Politie heeft vastgesteld
(2,35%).
Onze conclusie is dan ook op basis van de cijfers dat het geschetste beeld niet overeenkomt
met de door ons gevonden feiten.
C0C0N, Tiinin & Adv, Ptxbus 29. 6554 ZO Mo1cnhok. (04 3550261
K 6311 O37 ww Locosrb nI intc.wu,nh’. i

•

15

De eisen voor depersoonsbeveiligers (PB’er) opleiding zijn verlaagd

Om ons een helder beeld te verschaffen met betrekking tot dit onderwerp hebben we diverse
betrokkenen gesproken, waaronder verantwoordelijke opleiders van de Politiecqademie (PA)
in Osseadrec.ht.
Uit ons onderzoek is gebleken dat de opleiding
‘B1j de MBO-apleldingen op niveau 3
inderdaad is aangepast tea opzichte van vroeger;
wordje opgeleid tot een beroep waarbij
niet zozeer qua opleidingsniveau, maar wel ten
volledig zelfstandig verschillende
aanzien van de eisen clie op dit moment aan nieuwe werkzaamheden kunt uitvoeren.
medewerkers van de DB&B worden gesteld. 1-let MBO niveau 4 Is het hoogste niveau
feit dat er nu mensen van de opleiding op blnneii hei Middelbaar Beraeps
schaalniveau 7 gaan werken en niet op schaal- 0»1 (MBOJ De 4(80-opleidingen
niveau 4 kijdenje op tot een baan
niveau X heeft dus niets met de inhoud van de waarbij je zelfstandig specialistische.
opleiding te maken, maar zegt alleen iets over d uitvoerende taken kunt verrichten.
schaal die ze bi) aanvang krijgen.
broir websiie NTJ
De opleiding is van een MBO niveau 4
een MBO niveau 3 geworden. Voor wat betre e ge
ste competenties zijn er echter geen
wezeijke veranderingen te constateren/
-______________________________

Eind 2011 is er een werkgroep
onderwijskundigen en opleiders
en vernieuwen van de PB o

uit medewerkers van de DB&B,

Ipîs destijds de harde ysieke eis (‘EngeIse test
Op aangev’
) uit de opleiding
11
gehaald.
oi
t
siek mentale staat van de kandidaat al tijdens de intest werd gemeten.
tijd ie daaraan werd besteed, in de visie van de PA, beter worden gebruikt
Daarhi on
vo vak hou
taken.
t,
ft en nieuwe werkgroep, bestaande uit een vertegenwoordiging van DB&B, PA
psycholo en PA docenten, de intest tegen het licht gehouden. Dit is een voortdurend
proces cwccst. waarbij de verantwoordelijkheid voor het al of niet plaatsen van een
kandidaat op de opleiding bij de DB&B kwam te liggen en niet meer bij de PA.
Met betrekking tot de uiteindelijke plaatsing wordt in een kernteam met vertegenwoordiging
van DB&B, PA en PA psycholo en afstemmend
gevoerd.

& Advies,
Kvi< 631 7037 www,çoconbv.nL hifococortbv.ni

,024 3880261

rrJ

*

c*t-nn an.en.
S

-

ontstond meer tijd voor de inhoud. Voor deze insteek is mede gekozen vaie frt feit Jt de
cursisten hun fysieke kwaliteiten al tijdens de intest moeten laten zien.
lit
zijn er
voldoende functie specifieke trainingen jn de opleiding opgenomen.
De eindtermen van de opleiding
met
uitzondering
zijn,
lysiek
van
de
nÎ,
veranderd
gis,
en
de adviezen van
de
PA
betrekking
met
tot
de
opleidingsvo
va:
oïg
J’
i.ft’iduele
student
richting de dienst, zijn de afgelopen jaren ook niet ve
an mening dal,
II

-

Ons werd aangegeven dat er, mede door
en begeleiding, tijdens de
opleiding een verbeterslag is gemaakt
het ‘veau van de opleiding ten opzichte van
vroeger. De PA geeft aan dat de curs
a
ens norm groeien gedurende de opleiding. De
door hun gecertificeerde PB’ers zie zij a o
‘g en startbekwaam.
De DB&B bepaalt wie er naar de o eidin aat en neemt mede op basis van adviezen van de
PA al dan niet het besluit
met een student te beëindigen. De PA kan de
opleiding niet een
stud
indien er sprake is van ongewenst gedrag of
wanneer de veiligheid
Dit gebeurt altijd in overleg met de DB& en komt
zelden tot nooit
zijn examens verbonden. Kandidaten hebben recht op
twee he
t 1-Jet eindoordeel is echter gebaseerd op de gehele
opleiding.
jn twee trajeothegeleiders van de DB&B verbonden die het
eerste
de studenten er het docententearn. Zij worden voortdurend op
de
voortgang
de
van de studenten door de opleidingscordinator.
Naar
opgedane
ervaringen met de eerste, vernieuwde, opleiding en
voç
is de opleiding op verschillende onderdelen opnieuw aangepast en

KvK 63117037, www.coconbv.nt, hifocoçonbv.nl

WWN. 1 ralning & Avis. ?otus 29, Ô54 L(i Motenhock. 024 iÏ2&I

VRIRO( WEI IJ1CAI!ei vGjj,biuk.

17

Onze conclusie 1

De buitid

r sluiten medewerkers die kritiek hebben uit van buitenlandreizen

Ee ai

terugkerend verhaal dat in vele versies aan ons als onderzoekers is

De afdeîT planning heeft ons de overzichten verstrekt van zowel de DB als
de KB ten
aanzien van het aantal in het buitenland gewerkte dienstdagen per persoon.
Van de KB Oost
hebben we de beschikking gekregen over de cijfers van de jaren
2014, 2015 en 2016 (tot 1/8).
Van de KB West
hebben we de beschikking
gekregen over de cijters van de jaren 2013, 2014, 2015 en 2016 (tot 178).
Van

UOCON, Triing & Advies, t’osbus 29, 6584 ZG MoLi±ock 024 388021
KvK 631 17037. www.coeonlw,nT, info coonbvnI
Ej.i I{O IWELJJ1Ç \Jçq vn- ii!iik

18

We hebben er voor gekozen om bij de KB de cijfers van 2014 en 2015 nader te onderzoeken
en van de DB de cijfers van 2016 (tot 1/9).
Uit alle cijfers hebben we voor de DB en de KB afdelingen afzonderlijk een gemiddeld aantal
dagen in het buitenland per persoon berekend. Daarnaast is de standaardafwijking vastgesteld.
Op basis van bovenstaande berekeningen werd inzichtelijk wie suhstantieel meet of minder
huitenlanddienst verrichtten.
Binnen de KB Oost is gebleken dat van alle medewerkers er in 2014 3% substantieel meer in
het buitenland heeft gewerkt dan het gemiddelde. In 2015 was dat 14%.
In zowel 2014 als in 2015 is 14% van de medewerkers van KB Oost substantieel minder in
het buitenland geweest dan het gemiddelde.
Uit de cijfers van KB Wcs kwam naar voren dat van alle medewerkers r1n 2014 9,5%
substantieel meer in het buitcnland heeft gewerkt dan het gemiddelde. In 2!dat 8.
In 2014 is 15% van de medewerkers substantieel minder op buitenland.
dan het gemiddelde. in 2015 was dat l7/o.
Binnen de DB zijn in 2016 17% van de medewerkers suhstantieel er
buitenland
geweest dan het berekende gemiddelde. In 2016 is geen vart & rnede
substantieel
beneden het gemiddeld aantal dagen uitgekomen.
Binnen de KB hebben we de substantiële afwijkingei ndi per individu bekeken en
gezocht naar mogelijke oorzaken hiervan. Op ee eaklinia leken hiervoor plausibele
verklaringen te zijn: langdurige ziekte, volgeziiJ\ondehvijs. geen nachtdiensten op
medische grond of om privé redenen.
Tegenover de absolute, objectieve berintaat ok de gevoeismatige,

J

Tijdens de interviews kwam naar voren dat binnen de rnedewerkersgroep onderscheid wordt
gemaakt tussen gewilde en minder gewilde buitenlandbesterniningen. Wij hebben ons daar in
dit onderzoek niet door laten leiden en derhalve elke buitenlaiidbeslemming als gelijkwaardig
aangemerkt.
COÇON, Training &
Mioek. 024 388026’
KvK 63 17037, www.coconbv.ril, infoicoconbv,nI
\‘ERrru U J4 ILJiK. A1[een voor Otein

.,..

(l9
2

hn

•
•
•
•
•
•
•
•

aanwijzing ATH functie
ontslag
executieve status! aanstelling
opleidingen
salaris
disciplinaire maatregelen
modaliteiten
reiskostenvergoeding
ziekteverlof
overuren
diverse afwijzingen

.4L

-

Uit de door de eenheidsleiding besehikbgester cijfers is ons het volgende gebleken:

.

..

Alle zaken die betrekkrng hadden op heM tnderweip hebben we aangemerLt als éen
zaak. Dat betekent dat er sinds 2O 52 z*en zijn voorgelegd aan een bezwarencoirnriissie
eniof een rechter,
Voor zover mogelijk hebbeti e le uitkomsten bekeken Van alle zaken is

-

15% volledig gegron(C
35% volledig
25% is ingetron )n wel eh schikking getroffen
10% was ii’
n
1l%isu ag gn bekend
4% is
ii
uqi geworden

is dan ook dat het

Lin ijof intuuigniji..

‘

COCO’I, Trig & Mves PosL1,us 29. 684 ZO Moih 024 3g8026 t
Kv1 63 117037. wwwcocrntw ni. jçjfococonbv.nI
11 w1

20

Er heerst een angstcultuur binnen de DB&B

De complexiteit van deze stelling is dat er in de literatuur geen duidelijke of concrete definitie
voor de term ‘angstcuftuur’ te vinden is. Als onderzoekers hebben wij voor het beantwoorden
van deze stelling de volgende definitie (www.lijbes.nl) aangehouden:
Een stelselmaage sarnenwerkingssfeer waarin mensen bang zijn voor hun baas, collega ‘s
en/ofondergeschikten.
Ull de interviews is ons

i
1 vh deze onderwerpen verwijzen wij dan ook naar de daar voor bestemde
instantie s bureau Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK) en de Rijksrecherche, die, bij
ernstig vermoeden, volledig bevoegd zijn om onderzoek te doen.
Overigens willen wij hierbij nog wel opmerken dat het
-

COCON. Tmrnii & Advtes, PosÉbus 2), 6584 ZG Moenhek. 024 880261
KvK 63117037, wwwcÜconbv.rLI, nfococont,v.nI
VLRFROUWELIJK. Alkcn vpør intc[n bru.

21

COCON, Training & Advies, Postbus 2963WZ0 Molcnhoek, 024 3280261
KvK 63117037, www coconbv.nI. intbaijcuconhvnl
ViRflt JWPE

Ç.Ingoi; uJkerIl,!ij

22

•rrr1!w
‘dee

“k

Analyse
Nadat COCON in juli. met instemming van de eenheidsleiding, de dienstleiding, de OR en de
vakorganisaties, de opdracht heefi gekregen om onderzoek te doen naar de vermeende onrust
binnen de DB&B, zijn er in totaal 80 personen geïnterviewd in de periode tussen 26 juli en 4
oktober 2016. Daarnaast zijn er diverse, ons aangereikte, documenten bestudeerd.
Tijdens het onderzoek is ons gebleken dat de DB&B, vanaf de start begin jaren negentig tot
aan de laatste reorganisatie,
Nederlandse politie is

Maatschappelijke en politieke ontwikkelingen waren verantwc
groei van de dienst; van 40 flulitime-equivalent (fte) begin jaren negen
3 fte in 206,
waarvan er momenteel 330 zijn ingevuld.
De noodzakelijke uitbreiding werd, met name in de periodtn04, choeilijkt door een
tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel binnen j(po e. :gevolg daarvan werd
ook buiten de politie, en dan met name bij het rninisteeiva efne personeel geworven.
De nieuwe, gemleerde instroom had invloed op z’ :1
41s op het proces binnen de
j
DJ3&B.
Op inhoudsniveau bleken er andere, nieuwew
meegebracht te worden terwijl op
procesniveau de sociale oin
anderin lieten zien.
‘

UUUi)’4. 1 rinmg & Advtes, [‘ostbus 29 654 LJ Molenhod, 1)24 JO2b t
KvK 631 17037, wwwcocanbv.uI. inrojcoconbvnJ

VFR lROUWI1,IJK. Ajlenvooi- intern ebruiL

23
,&

CUUUN, training . Adte, Postbus 29, 654 l( M&eptiock, 024 3Sg0261
KvK 63117037, wwwcGcorjbv.nl, info@coconb’.nI
Vi jf 01 ‘\LLI iK, Aliccu voo rnt:m bwiL

DB&B werkzaamheden worden gekenmerkt
d4oi
)t
enerzijds statische- en anderzijds
dynamische karakter
ervan.
Met
name
hef
t,itisch
eeI van de werkzaamheden wordt
doorgaans gezamenlijk doorj aeht
1dqties van waaruit op dat moment wordt
gewerkt.

van deze rapportage is één van de plekken waar
.Jvinden.
y

De foto van de blauwe
veel bovenbeschreven

ei p de eenheidsleiding diverse signalen van onrust binnen de
sche’- er. z’ is ons duider ‘eworden, een

\

\ranaf medio 2ODB&B geven t
aantal stal

liapp6rt hebben we, naast de inleiding, de verantwoording, deze analyse en het
aparte hostuk over feiten en verhalen, conclusies en aanbevelingen opgenomen.
Hoewel veel conclusies meerdere aspecten in zich herbergen, hebben we getracht deze te
clusteren aan de hand van de volgende them&s:
• Ontwikkeling van de dienst (geschiedenis)
• Visie en beleid
Stijl van leidinggeven en ervaren van leiderschap
Belevirig op het werk
Openheid/ Integriteit] Veiligheid
Samenwerken] Groepsdynanilca
(X()t’4, iralning
Alvies, 1’GbUS 29, 4 LÇi Motenfloeç 1)24 iU2L
KK 631 17037, www.coconhvnI, iii t@coconb.nL

VER 1R()UWL1JK AILen vuur

25

COCON, rruinüig & Advies, Postbus 29, 6584 ZG Molenhoek, 0241U026 1
Kvf( 631 17037, wwwcocopbv,nj, iufo@coconbtnl
t ROl JVtjJK4i!çgJ1vØorinjrncbn4k,

IWPfl

tr

26

Conclusies
In dit rapport hebben we, naast de inleiding, de verantwoording. de analyse en het aparte
hoofdstuk over feiten en verhalen, conclusies en aanbevelingen opgenomen
Hoewel veel conclusies meerdere aspecten in zich herbergen, hebben we getracht deze te
clusteren aan de hand van de volgende thema’s:
Ontwikkeling van de dienst (geschiedenis)
o
O.r

rkers zijn in dienst getreden bij de Nederlandse
cht, al dan niet op termijn, de initiële politieopleiding
te hebben. Op dit moment hebben ongeveer 40
:OPIejdiflg
t dat ze de t..:
-

ON1
KvK 63117037, wwwcocenbvnl.info@coconbv.nl

Jut Wli1JK. A1ee voer intern ,e1rtik.

In diverse documenten staat dat de afdelingen Koninklijke en Diplomatieke
l3evei
uwd A
1’

Aan ons is aangegeven dat in de oude situatie de uitvoerende functies van de
(toenmalige) DKDB op basis van 4
senioriteit’ in meerderheid op sçhaal 8 waren
gewaardeerd. In het LFNP is ditzelfde werk op schaal 7 gewaIEjrd omdat het
.-.,A
a-- ,n., ,I Vfl a..
over’ote deel van de uitvoegeen coördinerende taken verricht.
-

Het team Opleiden, Trainen en Oefenen (0 tO) pakt de
behoren op maar is athankelijk van input van de medewerkers en de
jke, feitelijke opkomst. Hoewel OTO nu al een duidelijke meerwaarde
zij meer willen en kunnen.
•

StijlI_L
0

S’ 1 Tk’OLWELIJK, AIIccn voor intern

KvI( 631 7O37,

(ULUN. training

in(r

Aives, kOstbiIS 29. (-4 LO MoIcnIWek. U24 3O26 t

vcoonbvnI, info@toconbv.nI

YfRT1&Y’i.Ii1t.. \1

29

•

Belevoig vaii beL werk
0 Zoals in l’ L.

y!:j [W)U W

flç AB

LirI

:hwi!

.

rnn & Advies, t”osWus 29, 64 ZL MQIn1oe, 024 3026I
KvK 63117037, www.coeonbv.n, nfoocoi,hvjl

VERTROt WELIJ1

31

0

0

0

•

Samnr
0

7

COCUN, Itaining & Advies, Postbus 29, 6584 ZO M hôkO24
3880261

KvK 63 t 17037, www.coconbv.nI, inft44csxonbvnI

VERTROUWELIJK. Aliceit voor intern ehruik.

¶a’I.

; 32

1

1

TranLqg & Advies, PosLbus 29, 6384 ZG Moehok, 024 38026
KVK 63117037. www.coconbv.nI, int’o@conbv.nI
VIR IRGI JWELIJK. Alleen

jpi’

33
j_

COCON, Eraining & Advies. Postbus 29. bM th

((vR 63117037, wwwcoconbvnI, into@eoconbvni

£vlelenhocR, U24 iaauzt i

YEjÇIfl21J:Wfl!ijÇ, AIkçn

flflç17] Leboib.

0

s!4s

•rzn’

,4

35

• Mondelinge vragen van het lid Marcouch (PvdA) aan de Minister
Jeiiighejd en
Justitie over onrust, angst en gesjoemel binnen de staatsdienst Bke>.? t’iligen
(Telegraaf ni, 22 april2016,) (ingezonden 26 april 2016).
.f
‘Ç.
• Vragen van het lid Van Raak (SP) aan de Minister van Veiligh.4.en Jtif ie over een
integriteitsonderzoek binnen de Dienst Bewaken en Beveilin (inge4 i1 22 september
2016).
• Instructie Planning Buitenlandreizen DB 2016
• Adviesnotitje VP d.d. 16 februari 2016
• Instnictiemateriaal bijeenkomsten OE’s KB
• RI&E2011
•MTO
• Nota Vitaliteit bij de DKDB, april
• Nota leeftjdsbewust pers
• Nota DKDB, multifunctioneel
bindt”)
• Diverse relevante bronnen op
• Diverse interne besluiten
• Diverse interne mails fl)
tussen leidinggevenden en (hun) teamleden

Molenhoek, noiib- 2016
Paul Riche1l
Gertjan Sndajn
..

CUCON, Irafting& Advie, Postus29, 654 ZO Molenhock. 024 3880261
KvK 631 17037, ww.coconbvnI, infojcoconbv.nI

VEERTRO:WELIÎK. Alleen yûorjotniçhru

COCON, Tninijij& Advies, Postbus 29, 6584 ZO Molcnhvelç 024 3880261
I(vK 63117037, w;nvcoçonbynt int’oçeconby.nj
intern gebruik.

Ifl2fl1!
-

edto