Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2007
Vragen van het lid Smaling (SP) aan de Minister van Infrastructuur en Milieu
over onduidelijkheden in vergunningaanvragen en het Besluit omgevingsrecht
bij onderhoud (ingezonden 30 maart 2015).
Antwoord van Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu) (ontvangen 20 april 2015).
Vraag 1
Klopt het dat gewoon onderhoud aan bouwwerken uitgevoerd kan worden
zonder omgevingsvergunning, mits detaillering, vormgeving en profilering
van dat bouwwerk niet wijzigen?
Antwoord 1
Dat klopt. Onderhoud richt zich op het behouden van wat er is. Bij gewoon
onderhoud aan rijksmonumenten geldt dat naast de detaillering, vormgeving
en profilering, ook de materiaalsoort en kleur niet mogen wijzigen. In het
belang van de monumentenzorg dient bestaand (waardevol) materiaal zoveel
mogelijk behouden te blijven.
Vraag 2
Is de bovengenoemde beperking ingegeven door de wens om veranderingen
in het uiterlijk van bouwwerken te voorkomen?1
Antwoord 2
De beperkingen zijn inderdaad aangebracht om bij de in artikel 2, onderdeel
1, van bijlage II bij het Bor opgenomen bouwactiviteit «gewoon onderhoud»
veranderingen in het uiterlijk te voorkomen. Tegelijkertijd zijn de beperkingen
aangebracht om een duidelijker onderscheid te bewerkstelligen met de in
artikel 3, onderdeel 8, opgenomen bouwactiviteit «veranderingen van een
bouwwerk».

1

ah-tk-20142015-2007
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

De circulaire MG 2002–28, dd. 1-1-2004 van het toenmalige Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) vermeldt: «Het doorslaggevend criterium voor
de vraag of er bij het veranderen van kozijnen sprake is van gewoon onderhoud, is dat het
uiterlijk, beoordeeld naar de detaillering, profilering en vormgeving, gelijk blijft. Daarvan kan
ook sprake zijn indien kozijnen worden geplaatst van een andere materiaalsoort.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
Klopt het dat bij een zogenoemde «verandering»2 van een bouwwerk, geen
vergelijkbare beperkingen worden opgelegd aan detaillering, vormgeving,
profilering, materiaal of kleurgebruik?
Antwoord 3
In bijlage II bij het Bor zelf worden inderdaad geen beperkingen opgelegd die
betrekking hebben op het uiterlijk. Anders dan bij artikel 2, waarin het
«gewoon onderhoud aan een bouwwerk« is opgenomen, geldt voor de in
artikel 3, van bijlage II bij het Bor opgenomen bouwactiviteiten echter dat
voldaan moet worden aan het bestemmingsplan. Een bestemmingsplan kan,
voor zover dat uit een ruimtelijk oogpunt relevant is, regels bevatten omtrent
het uiterlijk van bouwwerken. Bijvoorbeeld in beschermde stads- en
dorpsgezichten kunnen bestemmingsplannen gedetailleerde regels geven
over het uiterlijk van bouwwerken, waarmee ook de toepassing van
materiaal- en kleurgebruik van gevels of dakbedekking kan worden voorgeschreven. Langs die weg kunnen er op grond van het bestemmingsplan dus
regels gelden met betrekking tot het uiterlijk van «veranderingen aan een
bouwwerk». Bij monumenten zijn veranderingen aan een bouwwerk
overigens in de regel altijd vergunningplichtig.
Vraag 4
Is er uitsluitend sprake van een «verandering» van een bouwwerk indien er
sprake is van een toevoeging van een nieuw element aan het bouwwerk?3
Antwoord 4
Dat zal in de regel zo zijn, hoewel het denkbaar is dat onder omstandigheden
ook het verwijderen van bouwdelen binnen deze categorie zou kunnen vallen.
Vraag 5
Wordt het vervangen van de volledige dakbedekking van een bouwwerk
(zonder wijziging aan te brengen in draagconstructie, brandcompartimentering, bebouwd oppervlakte of bouwvolume) beschouwd als «gewoon
onderhoud» of als een vergunningvrije «verandering»?
Antwoord 5
Zolang detaillering, profilering, en vormgeving niet wijzigen, zal het vervangen van dakbedekking als «gewoon onderhoud» zijn aan te merken. Gedacht
kan worden aan het vervangen van bitumineuze dakbedekking of het
opstoppen of vervangen van een rieten dakbedekking. Ook het vervangen van
dakpannen valt onder gewoon onderhoud, mits eenzelfde type dakpan wordt
gebruikt.
Zodra sprake is van wijzigingen in de detaillering, profilering en vormgeving,
wordt het niveau van «gewoon onderhoud» overstegen. Er kan dan nog
steeds sprake zijn van een vergunningvrije «verandering van een bouwwerk».
Er moet dan wel voldaan worden aan de in artikel 3, onderdeel 8, van bijlage
II bij het Bor, opgenomen randvoorwaarden. Deze randvoorwaarden hebben
enerzijds betrekking op bouwtechnische aspecten (draagconstructie en
brandcompartimentering) en anderzijds op primaire planologische aspecten
(bouwvolume en bebouwde oppervlakte). Voorts geldt, zoals al aangegeven,
dat voldaan moet worden aan het bestemmingsplan.
Vraag 6
Kunt u, indien het antwoord op vraag 5 luidt dat sprake is van een vergunningvrije verandering, toelichten waarom voor het wijzigen van de profilering
van een raamkozijn een omgevingsvergunning wenselijk wordt geacht, terwijl
een metamorfose van het dak of van een gevel zonder omgevingsvergunning
mogelijk is?
2

Bedoeld wordt een «verandering» in de zin van artikel 3.8 van bijlage II van het Besluit
omgevingsrecht
3
Het «Evaluatieonderzoek bouwvergunningsvrij bouwen» in opdracht van het Ministerie van
VROM d.d. 19 april 2007 (Kamerstuk 28 325, nr. 94-b1) schrijft over het onderscheid tussen
onderhoud en verandering op pagina 50 het volgende: «Indien de bouwactiviteit niet gericht is
op het instandhouden van datgene wat al aanwezig is, maar op het toevoegen van een nieuw
element, dan is sprake van een verandering en niet van «gewoon onderhoud».»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Voor het aanbrengen en vervangen van kozijnen of gevelpanelen geldt een
specifieke bepaling in artikel 2, onderdeel 7, van bijlage II bij het Bor. Op
grond van die regeling zijn kozijnen en gevelpanelen vergunningvrij aan de
achtergevel of de niet naar openbaar toegankelijk gebied gekeerde zijgevels.
Ook als daarbij de detaillering, profilering en vormgeving wijzigen. Aan de
voorgevel en de naar openbaar toegankelijk gebied gekeerde zijgevel is bij
wijzigingen in de detaillering, profilering en vormgeving (en er dus geen
sprake is van gewoon onderhoud), wel een omgevingsvergunning nodig. In
dat verband kan een beoordeling aan redelijke eisen van welstand plaatsvinden.
Voor veranderingen van de dakbedekking en andersoortige gevelwijzigingen
is geen afzonderlijke categorie opgenomen. Deze bouwactiviteiten, die minder
dikwijls voorkomen, vallen binnen de in artikel 3, onderdeel 8, van bijlage II
bij het Bor opgenomen «restcategorie» van «veranderingen van een
bouwwerk». Op zichzelf staan de in dit onderdeel opgenomen randvoorwaarden niet in de weg aan wijzigingen in het uiterlijk van een bouwwerk. Zoals in
het antwoord onder vraag 5 al aangegeven, kan het bestemmingsplan op dit
punt echter beperkingen opleggen waar de veranderingen aan moeten
voldoen.
Vraag 7
Is het aanbrengen van stucwerk op een bakstenen gevel mogelijk zonder
omgevingsvergunning voor het bouwen?
Antwoord 7
Het aanbrengen van stucwerk valt binnen de in artikel 3, onderdeel 8, van
bijlage II bij het Bor opgenomen restcategorie «verandering van een
bouwwerk». Voor de activiteit «bouwen» is om die reden geen vergunning
nodig. Zoals al aangegeven dient het bouwen binnen deze categorie wel te
voldoen aan het bestemmingsplan. In het geval stucwerk in strijd zou zijn met
een bestemmingsplan, is er om die reden wel een omgevingsvergunning
vereist.
In alle gevallen geldt daarnaast altijd de mogelijkheid van repressief
welstandstoezicht. Indien het uiterlijk van een bouwwerk (bijvoorbeeld
tengevolge van een verandering aan een gevel of het dak) ernstig in strijd is
met redelijke eisen van welstand, beoordeeld op basis van de daartoe
opgenomen criteria in de welstandsnota, kan de gemeente daartegen
optreden op grond van artikel 13a van de Woningwet.
Vraag 8
Ligt aan de zogenoemde voorkant-achterkant benadering bij het vergunningvrije bouwen de gedachte ten grondslag dat de overheid via het vergunningsinstrument invloed uitoefent op de (beeld-)kwaliteit van de publieke ruimte,
maar zich terughoudend opstelt bij de kwaliteit van achtererfgebieden die
over het algemeen een minder openbaar karakter hebben?
Antwoord 8
Dat klopt.
Vraag 9
Bent u bereid om het Besluit omgevingsrecht (BOR) zodanig aan te passen
dat «veranderingen» (als bedoeld in artikel 3.8 van bijlage II van het BOR)
slechts vergunningvrij zijn, indien ze geschieden op gebouwdelen die niet
naar de publieke ruimte zijn gericht?
Antwoord 9
Een dergelijke inperking is naar mijn oordeel niet nodig. Het zou ook het
ongewenste gevolg hebben dat tal van kleinschalige bouwkundige veranderingen
vergunningplichtig worden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het aanbrengen
van een vlaggenmasthouder, inbraakwerende voorzieningen, een ventilatierooster, brievenbus of buitenlamp. Het instrument van het repressieve
welstandstoezicht biedt naar mijn mening, op basis van de voor iedereen
kenbare welstandsnota, toereikende mogelijkheden om dit type bouwwerkzaamheden te reguleren. In gebieden waar dat uit planologisch oogpunt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

nodig wordt geacht bestaat daarnaast nog de mogelijkheid voor gemeenten
om gedetailleerde regels te stellen in een bestemmingsplan met betrekking
tot het uiterlijk van bouwwerken, waarmee ook het aanbrengen van stucwerk
of dakbedekking kan worden gereguleerd. Gemeenten beschikken daarmee
naar mijn mening over toereikende middelen om ongewenste veranderingen
aan gevels en dakbedekking van gebouwen te voorkomen.
Vraag 10
Kunt u de vragen beantwoorden vóór het Algemeen overleg Ruimtelijke
Ordening voorzien op 29 april 2015?
Antwoord 10
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4