Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 201

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 januari 2010
Met deze brief wil ik u, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, informeren over de problemen en oplossingen naar
aanleiding van het dreigende tekort aan strooizout dat is ontstaan als
gevolg van het aanhoudend winterweer in Noord-West Europa. Vanuit
mijn verantwoordelijkheid voor de landelijke regie voor de verkeersmobiliteit ben ik samen met andere wegbeheerders, mede-overheden en het
bedrijfsleven intensief aan de slag om dit dreigend tekort te voorkomen
en de wegen zoveel mogelijk berijdbaar te houden. Op basis van de
huidige verwachting en aanpak lukt dat in elk geval tot en met maandag
11 januari a.s. en mogelijk een of twee dagen langer.
Toelichting situatie
Als gevolg van het langdurige winterweer en de gevallen neerslag heeft
Rijkswaterstaat in de afgelopen periode op het hoofdwegennet al anderhalf keer zoveel zout gestrooid als normaal in een heel jaar. Waar in een
normaal strooiseizoen (november tot april) op het gehele hoofdwegennet
70 000 ton zout toereikend is, is in de afgelopen veertien dagen al ruim
100 000 ton gebruikt. Ook gemeenten en provincies hebben de afgelopen
periode aanzienlijk meer zout op de door hun beheerde wegen gestrooid.
Omdat zoutproducenten en -leveranciers de afgelopen weken onvoldoende in staat waren om die voorraden aan te vullen, dreigde in het
komend weekeinde een landelijk tekort aan zout te ontstaan om het
huidige strooiregime te continueren. Deze situatie is overigens niet alleen
tot Nederland beperkt, maar doet zich ook voor in andere landen in
Europa.
Een tekort aan strooizout heeft ingrijpende gevolgen voor de verkeersmobiliteit in Nederland en daarmee mogelijk ontwrichtende effecten op het
functioneren van onze samenleving. Daarbij is met name het door Rijkswaterstaat beheerde hoofdwegennet kwetsbaar, omdat dit voor ruim 80
procent bestaat uit Zeer Open Asfalt Beton (ZOAB). Voor dit wegdektype
zijn naast zout geen goede alternatieven voor gladheidsbestrijding

KST139817
0910tkkst29398-201
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 201

1

beschikbaar. Gemeentelijke en provinciale wegen kennen vaak een ander
wegdektype, waarvoor wel alternatieve gladheidsbestrijding (zoals het
strooien van zand) beschikbaar is, maar ook voor deze wegbeheerders is
het van groot belang om over voldoende strooizout te kunnen beschikken.
Toen steeds duidelijker werd dat de zoutvoorraden extreem snel terugliepen, hebben Rijkswaterstaat, provincies en gemeenten overlegd over
een gezamenlijke aanpak. Ook tussen de verschillende betrokken departementen vond en vindt overleg plaats. Dit heeft geleid tot de hieronder in
mijn brief beschreven aanpak.
Voor ik op die aanpak in ga, wil ik u melden dat inmiddels een dreigend
landelijk strooizouttekort voor de korte termijn – dat wil zeggen in ieder
geval tot na het weekeinde – is afgewend. We beschikken de komende
dagen dus over voldoende zout om te strooien op de autosnelwegen,
belangrijke regionale verbindingen (inclusief stedelijke hoofdwegen) en
op de specifieke calamiteitenroutes. Op dit moment wordt door alle
betrokken partijen alles op alles gezet om het zout ook op die plaatsen te
krijgen waar het gezien de weersverwachtingen nodig is.
Aanpak en strooiregime
Onmiddellijk nadat duidelijk werd dat de leveranciers waarmee de wegbeheerders een contract hebben de zeer snel teruglopende strooizoutvoorraden onvoldoende konden aanvullen, hebben Rijkswaterstaat, de provincies en de gemeenten een inventarisatie gemaakt van de landelijke
zoutvoorraad. Daaruit kwam het beeld naar voren dat die voorraad per
provincie wisselt, maar dat op landelijk niveau in of rond het komende
weekeinde een tekort zou kunnen ontstaan. De wegbeheerders hebben
toen onderzocht of andere leveranciers in Nederland of daarbuiten de
zoutvoorraden konden aanvullen. Tot slot worden met de wegbeheerders
afspraken gemaakt om te voorkomen dat zij op de nationale en internationale zoutmarkt elkaars concurrenten zijn en om te komen tot een zo doelmatig en efficiënt mogelijke verdeling van het beschikbare strooizout.
Op 8 januari jl. hebben Rijkswaterstaat en AkzoNobel een overeenkomst
gesloten over de levering van in totaal 15 000 ton zout van vrijdag
8 januari tot en met woensdag 13 januari a.s., waarvan AkzoNobel 10 000
ton al op 8 januari levert. Voorts heeft mijn collega van Economische
Zaken op verzoek van Rijkswaterstaat producent Frisia Zout een vergunning verleend om 100 000 ton extra zout uit de grond te halen in de
provincie Friesland. Mijn ambtgenoot van EZ heeft u hierover onlangs al
per brief ingelicht.
Naar verwachting zal dit in de loop van de komende week ook daadwerkelijk tot extra leveringen leiden. Mogelijkheden om extra zout uit het
buitenland te betrekken worden op dit moment onderzocht, maar er is al
een enige concurrentie op gang gekomen dus ik loop hier niet op vooruit.
In eigen land tref ik de volgende organisatorische maatregelen:
• Het door Rijkswaterstaat van AkzoNobel gekochte zout zal worden
beheerd door een «nationale zoutloket» en worden verdeeld over de
wegbeheerders die verantwoordelijk zijn voor de gladheidsbestrijding
op het basiswegennet. Daarbij is het uitgangspunt: eerste optimalisatie
op regionaal niveau en bij een regionaal tekort aanvulling uit de nationale zoutloket.
• Onder het nationale zoutloket zullen regionale loketten functioneren
voor de regionale optimalisatie van de voorraden en het strooien. Deze
regionale optimalisatie gebeurt onder regie van de betreffende regionale Hoofdingenieur-Directeur van Rijkswaterstaat, die samen met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 201

2

•

andere wegbeheerders in een regionaal zoutloket besluiten neemt over
de inzet van de regionale zoutvoorraad.
Lokale zouttekorten worden zodra dat nodig is naar regionaal niveau
opgeschaald. Een regionaal knelpunt wordt zodra dat nodig is naar
nationaal niveau opgeschaald naar het nationaal zoutloket. Op ambtelijk niveau is de Landelijke Verkeersmanager (LVM) van Rijkswaterstaat
verantwoordelijk voor het nationale zoutloket.

Samenwerking en communicatie
Het nemen van deze maatregelen gebeurt in samenwerking met de
andere overheden, het bedrijfsleven en collega departementen. De situatie van de komende dagen wordt scherp in de gaten gehouden en zal
samen met andere wegbeheerders, mede-overheden en het bedrijfsleven
worden bijgestuurd daar waar het nodig is. We bereiden ons nu voor op
scenario’s waarin het tekort aan zout in combinatie met slechte weersomstandigheden leidt tot kritieke situaties. Over de maatregelen die dan
moeten worden genomen, wordt via de gebruikelijke kanalen tijdig
gecommuniceerd zodat onder andere reizigers, hulpverleningsdiensten en
het bedrijfsleven zo goed mogelijk rekening kunnen houden met de zich
wijzigende omstandigheden.
Indien de situatie hier aanleiding toe geeft, zal ik u nader berichten.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 201

3