Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1636
Vragen van de leden Dijksma en Van den Hul (beiden PvdA) aan de Minister
voor Medische Zorg over de kwaliteit van zorg bij en de kennis over hart- en
vaatziekten bij vrouwen (ingezonden 12 maart 2018).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg), mede namens de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen 4 april 2018) Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1553
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «100 vrouwen als hoogleraar erbij in 1
jaar: viermaal zoveel als normaal, maar Nederland blijft nog altijd achter», dat
op internationale vrouwendag gepubliceerd is?1 Zo ja, hoe beoordeelt u het
feit dat de ambitie over het aandeel van vrouwen in de wetenschap en
gezondheidszorg nog steeds niet behaald is?
Antwoord 1
Ja. Het is vooral duidelijk geworden dat er voldoende vrouwelijk talent is
voor de wetenschappelijke top. De Westerdijk talentimpuls heeft universiteiten het broodnodige duwtje in de rug gegeven. We hebben nog een lange
weg te gaan voor we kunnen spreken over een evenredige verdeling, maar
de inzet van de universiteiten het afgelopen jaar geeft vertrouwen. Ze laten
zien dat het ze menens is als het gaat om vrouwen aan de top. Met deze 100
nieuwe vrouwelijke hoogleraren, zetten we een stap vooruit. Ik ben blij dat
het bij sommige universiteiten ook beter is gegaan dan was afgesproken. En
het is belangrijk dat ze het momentum nu niet verliezen en hun ambities
concretiseren om de streefcijfers van 2020 te halen.
De suggestie van een laag aandeel van vrouwen in de gezondheidszorg
herken ik niet. Het percentage vrouwen in zorgopleidingen ligt al jaren rond
de 80%.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het verminderen van man-vrouwverschillen in de
gezondheidszorg langdurige aandacht en inzet vraagt, zoals ook internationale vrouwendag vandaag de dag nog steeds nodig is om die aandacht
hierop te vestigen? Zo, nee waarom niet?
1

ah-tk-20172018-1636
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

«100 vrouwen als hoogleraren erbij in 1 jaar» – Volkskrant, 8 maart 2018
https://www.volkskrant.nl/binnenland/100-vrouwen-als-hoogleraar-erbij-in-1-jaar-viermaalzoveel-als-normaal-maar-nederland-blijft-nog-altijd-achter~a4578644/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Ja, zie ook het antwoord op vraag 3.
Wie streeft naar «gendergelijkheid» in de wetenschap moet ook zorgen dat de
wetenschap inhoudelijk «gendersensitief» is, dus dat wetenschappelijke
kennis van belang is voor zowel mannen als voor vrouwen. Dan hebben we
het over de genderdimensie in de inhoud van het onderzoek, of de aandacht
die er moet zijn voor verschillen tussen mannen en vrouwen. Dat wordt
vooral duidelijk in de medische wetenschap en gezondheidszorg.
Het kabinet blijft zich inzetten voor inclusieve zorg. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ondersteunt voor de komende jaren de Alliantie
Gezondheidszorg op maat (bestaande uit Women Inc, Rutgers en COC),
gericht op een gender-sensitieve en lesbian, gay, bisexual, transgender en
intersekse (lhbti)-sensitieve gezondheidszorg. Naast sekse/gender hebben
meer elementen grote invloed op iemands gezondheid, zoals onder meer
seksuele diversiteit en leeftijd. De primaire doelstelling van de alliantie is het
bevorderen van gezondheidszorg op maat, waardoor in de spreekkamer
verschil de nieuwe norm wordt.
Vraag 3
Op welke wijze bent u van plan om, ook na afloop van het ZonMW Kennisprogramma Gender en Gezondheid in 2020, ervoor te zorgen dat er blijvend
gewerkt wordt aan de kwaliteit van zorg voor vrouwen met hart- en vaatziekten?
Antwoord 3
Het ZonMw-kennisprogramma Gender en Gezondheid is in de zomer van
2016 gestart en inmiddels goed van de grond gekomen. Over enkele
maanden worden de eindresultaten verwacht van een negental kennissyntheses waarvan vijf syntheses op het gebied van hart- en vaataandoeningen
(mede mogelijk gemaakt door financiering vanuit de Hartstichting). Uitkomsten van deze reviews zullen tevens inzicht geven in hoe beter rekening
gehouden kan worden met man/vrouw-verschillen in onderzoek. Inzichten die
vanuit ZonMw zullen worden opgepakt in afstemming met gezondheidsfondsen en andere onderzoeksfinanciers. Er wordt ingezet op een betere integratie
van de sekse/genderdimensie in het onderzoeksproces en de subsidieprocedures. Daarbij zal worden aangesloten bij ervaringen en instrumenten uit
andere landen rond dit onderwerp. Uitkomsten van het door het programma
geïnitieerde onderzoek zullen ook inzicht geven in welke specifieke sekse en
gender gerelateerde aandoeningen extra aandacht behoeven. Zoals bijvoorbeeld hart- en vaatziektes, problemen rondom de overgang en het gebruik
van geneesmiddelen tijdens zwangerschap. Daarover gaat ZonMw op korte
termijn in gesprek met betrokkenen.2
Vraag 4, 5, 6 en 7
Deelt u de mening dat het onaanvaardbaar is dat we niet weten of vrouwen,
jong en oud, onnodig overlijden aan hart- en vaatziekten, zoals ook blijkt uit
uw antwoord op onze eerdere Kamervragen, waarin u schrijft «het verschrikkelijk te vinden als diagnoses worden gemist en de meningen uiteenlopen
over de mogelijke sterfte van vrouwen door gemiste diagnoses»?3
Bent u bekend met de oprichting van de Nederlandse Hart Registratie op
initiatief van de Nederlandse Vereniging van Cardiologie en de Nederlandse
Vereniging voor Thoraxchirurgie?
Zo ja, bent u van mening dat een kwaliteitsregistratie, die tevens innovatie en
onderzoek naar betere zorg stimuleert, een belangrijk hulpmiddel is om de
kwaliteit van zorg voor hart- en vaatpatiënten voortdurend te verbeteren?
Deelt u de mening dat de Nederlandse Hart Registratie een belangrijke rol
kan spelen in het continue inzicht geven in de kwaliteit van zorg voor mannen
én vrouwen en in de toekomst een belangrijke rol kan spelen bij het sneller
landelijk invoeren van nieuwe kennis over hart- en vaatziekten bij vrouwen?
Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid om met de Nederlandse Hart Registratie in gesprek te gaan om
de Nederlandse Vereniging van Cardiologie, de Hartstichting, de patiëntenver-

2
3

https://publicaties.zonmw.nl/symposium-gender-en-gezondheid/
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1154

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

eniging Harteraad en de betrokken zorgverleners te helpen bij het realiseren
van de optimaal benodigde zorg?
Antwoord 4, 5, 6 en 7
Het maken van de vertaalslag tussen de gegevens uit registraties naar
optimale zorg is een taak van wetenschappelijk verenigingen. De overheid
heeft daarin geen rol. De kwaliteitsregistraties van de Nederlandse Hart
Registratie kunnen daarbij een rol spelen. Het is aan de wetenschappelijke
verenigingen om de bruikbaarheid van de registraties te beoordelen en te
bepalen of gericht onderzoek wellicht meer geëigend is. Er zijn al voldoende
contacten tussen de NHR en VWS waarlangs uitwisseling van ideeën zo
nodig kan plaatsvinden.
Of vrouwen door gemiste diagnoses onnodig overlijden aan hart- en
vaatziekten kan ik niet beoordelen. Hier bestaan verschillende opvattingen
over. Wel is zeker dat er een focus moet zijn op het vergroten van kennis over
hart- en vaatziekten bij mannen en vrouwen om zo eventuele kennislacunes
te overbruggen. Ik stimuleer deze kennisvergroting via het hiervoor
genoemde ZonMw programma. Belangrijk is dat die kennis ook indaalt in de
curricula van zorgopleidingen en dat er gendersensitief onderwijs gegeven
wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3