19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2010

1 9 E V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E
ZANDMAAS EN GRENSMAAS

1 JULI – 31 DECEMBER 2010

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Inhoudsopgave

Samenvatting ......................................................................................................................................... 4
1. Inleiding .............................................................................................................................................. 6
1.1 Inleiding................................................................................................................................. 6
1.2 Leeswijzer ............................................................................................................................. 6
2. Het project in zijn omgeving............................................................................................................. 7
3.1 Doelstellingen ....................................................................................................................... 8
3.2 Maatregelenpakket ............................................................................................................... 8
3.3 Convenantpartners ............................................................................................................... 8
3.4 Historisch financieel overzicht .............................................................................................. 8
4. Voortgang........................................................................................................................................... 9
4.1 Zandmaas ............................................................................................................................. 9
4.2 Grensmaas ......................................................................................................................... 10
4.3 Kaden.................................................................................................................................. 11
5. Projectbeheersing ........................................................................................................................... 12
5.1 Kwaliteit............................................................................................................................... 12
5.2 Scopewijzigingen ................................................................................................................ 12
5.3 Planning .............................................................................................................................. 12
5.4 Financiën ............................................................................................................................ 16
5.5 Risico’s................................................................................................................................ 21
5.6 Prognose eindstand ............................................................................................................ 24

Bijlage 1
Bijlage 2
Bijlage 3
Bijlage 4
Bijlage 5
Bijlage 5
Bijlage 6

Afkortingenlijst ............................................................................................ 27
Karakterisering Zandmaas maatregelen................................................ 28
Karakterisering Grensmaas maatregelen .............................................. 29
Kaart Tracébesluit en POL Zandmaas/Maasroute............................... 30
Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas................................. 30
Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas................................. 31
Toelichting mutaties VGR 19 ................................................................... 32

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

3

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Samenvatting
Voortgang algemeen
De projecten Zandmaas en Grensmaas zijn volop in uitvoering en de voorziene productie opgave voor
2010 is gehaald. De tijdige uitvoering van met name de zand- en grindwinningsprojecten binnen de
scope Zandmaas en Grensmaas is in de tweede helft van 2010 echter verder onder druk komen te
staan. Dit is hoofdzakelijk te wijten aan de aanhoudende economische crisis in de woning- en
utiliteitsbouw, waardoor de vraag naar zand en grind is afgenomen.
Ook komt het (tijdig) realiseren van de natuurdoelstelling binnen Zandmaas en Grensmaas onder druk
te staan. Het Ministerie van EL&I heeft aangegeven vooralsnog geen noodzaak te zien om
onteigening in te zetten voor grondverwerving van de nevengeulen en stelt hiervoor geen geld ter
beschikking. Daarmee stagneert de aankoop van de gronden door Maaswerken. Indien er geen
aanvullende middelen beschikbaar worden gesteld, komt de realisatie van een deel van de beoogde
natuurhectares onder druk te staan. Uiteindelijke realisatie is onder andere afhankelijk van
besluitvorming door de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.
Voortgang Zandmaas
Bij de aanleg van de hoogwatergeul Well Aijen is de rek uit de planning. De zelfrealisator heeft
aangegeven dat de omvang en doorlooptijd van het archeologisch onderzoek consequenties hebben
voor de planning en volgordelijkheid van de werkzaamheden. Door het hanteren van een andere
uitvoeringsvolgorde is het mogelijk om in 2015 toch het grootste deel van de hoogwaterbescherming
te realiseren.
De zomerbedverdieping in Grave ondervindt vertraging doordat tijdens werkzaamheden niet
gesprongen explosieven zijn aangetroffen. Na onderzoek heeft de opdrachtnemer in de veilig
verklaarde vakken het werk gecontinueerd.
Voortgang Grensmaas
In Itteren is de grindwinning voortgezet en in Borgharen zijn de voorbereidende werkzaamheden
gestart. Vanwege de eerder genoemde afzetproblemen is op de locatie Bosscherveld de grindwinning
tijdelijk stilgelegd en is de grindwinning op de locatie Meers getemporiseerd. In december is de
grindwinning tijdelijk stilgelegd in verband met de winterse omstandigheden.
Voor een optimalisatie van het ontwerp voor de Itterense weerd zijn vier varianten uitgewerkt en
voorgelegd aan omgeving. Besluitvorming over het definitief ontwerp is voorzien in de eerste helft van
2011.
De leidingen van Air Liquide zijn verlegd voordat het hoogwater van medio november is opgetreden.
De drie Vlaamse Boertienlocaties zijn in het najaar nagenoeg gereed gekomen.
Marktpartijen lijken last te hebben van de crisis op de bouwmarkt. Om een volledig beeld van de
marktsituatie en de gevolgen daarvan voor het Consortium Grensmaas te krijgen is afgesproken om in
gezamenlijkheid door een extern bureau de aard en omvang van de problematiek nader te laten
onderzoeken. In dit kader lopen twee sporen: de feitelijke situatie wordt onderzocht en er worden
gezamenlijk toekomstscenario’s verkend.
Voortgang kaden
Bij het overdragen van de uitgevoerde werkzaamheden aan de kaden in de stedelijke gebieden wordt
met de waterschappen overlegd over een aantal uitvoeringstechnische restpunten in relatie tot de
relevante aspecten van het ontwerpkader Maas.
Voor het project sluitstukkaden is overeenstemming bereikt tussen het Rijk, de provincie Limburg en
de Limburgse waterschappen. De twee separate parallelle sporen ten aanzien van de lange en korte
termijnrealisatie van de hoogwaterbescherming in het Maasdal zijn respectievelijk vastgelegd in een
brief van de Minister aan de provincie Limburg en twee afzonderlijke bestuursovereenkomsten met de
Limburgse waterschappen inzake een planstudie sluitstukkaden Maasdal. De beide documenten
dragen zorg voor de door betrokken partijen gewenste nadere verbijzondering van de scope van de
Maaswerken ten aanzien van de hoogwaterbeschermingsdoelstelling.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

4

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Scope
In de rapportageperiode zijn de scopes van Zandmaas en Grensmaas niet gewijzigd.
Tijd
De verminderde afzet van zand en grind zet druk op de planning van diverse projecten binnen de
Grensmaas en de Zandmaas. Bij het project Well Aijen is er een druk op de planning als gevolg het
archeologisch onderzoek dat moet worden uitgevoerd. Bij de zomerbedverdieping Grave zorgen niet
gesprongen explosieven dat de planning moet worden gewijzigd.

Projectbeheersing
In de rapportageperiode heeft een audit plaatsgevonden naar de opzet en werking van
contractbeheersing bij de aanleg van het retentiebekken Lateraalkanaal-West.
Financiën en risico’s
Ten opzichte van de vorige voortgangsrapportage (VGR 18) is het projectbudget van Zandmaas met €
15,2 miljoen gedaald tot € 520,8 miljoen. Het projectbudget van Grensmaas is niet gewijzigd.
De prognose eindstand van Zandmaas is met € 9,5 miljoen gedaald en bedraagt € 507,5 miljoen. Dit
betekent dat Zandmaas een prognose eindstand heeft die € 13,3 miljoen lager is dan het huidige
budget. Voor Grensmaas is de prognose eindstand gestegen met € 3,7 miljoen en bedraagt nu €
141,3 miljoen. De prognose eindstand van Grensmaas is € 6,1 miljoen lager dan het huidige
beschikbare budget.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

5

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

1. Inleiding
1.1 Inleiding
Deze halfjaarlijkse rapportage wordt uitgebracht in het kader van de ‘Regeling grote projecten’ van de
Tweede Kamer en betreft de periode van 1 juli tot en met 31 december 2010. De rapportage beschrijft
de voortgang van de projecten Zandmaas en Grensmaas binnen Maaswerken. Tevens is een
financiële verantwoording opgenomen, waarin met name aandacht wordt besteed aan afwijkingen ten
opzichte van de vorige periode. Ten slotte zijn de risico’s van de projecten in beeld gebracht.
Naast genoemde projecten maakt het deelproject Maasroute deel uit van Maaswerken. Dit deelproject
is door de Tweede Kamer niet aangewezen als Groot Project en is daarom niet meegenomen,
uitgezonderd de raakvlakken met de Zandmaas en de Grensmaas.

1.2 Leeswijzer
Hoofdstuk 2 geeft een korte beschrijving van de relevante ontwikkelingen in de omgeving van het
project. Na een korte beschrijving van de essentialia van het project in hoofdstuk 3, gaat hoofdstuk 4
in op de voortgang van het project en de diverse raakvlakken die bij het project een rol spelen.
Aansluitend staat hoofdstuk 5 in het teken van de projectbeheersing. Het accent ligt op eventuele
scopewijzigingen en mutaties in de planning, de financiën en de belangrijkste risico’s ten opzichte van
de eerdere rapportages.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

6

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

2. Het project in zijn omgeving
Een groot project als Maaswerken met haar lange uitvoeringsduur staat constant onder invloed van
ontwikkelingen. Er zijn ruimtelijke ontwikkelingen in en nabij het Maasdal en veranderingen in beleid
en wet- en regelgeving. In voorgaande Voortgangsrapportages Zandmaas en Grensmaas zijn
risicoprofielen gedefinieerd en voorzien van budgetten. Daarin wordt voornamelijk geanticipeerd of
gereageerd op veranderingen in beleid en wet- en regelgeving.
Natuur
Tijdens het Wetgevingsoverleg van 8 november 2010 is de motie Koopmans/de Mos aangenomen
over het niet toepassen van onteigening als instrument voor het realiseren van de Ecologische
Hoofdstructuur en het korten van het budget voor inrichting van nieuwe natuurgebieden. Daarnaast
volgt uit het Regeerakkoord een beleidswijziging van het huidige kabinet t.a.v. natuur. Dit kan tot
gevolg hebben dat de in het Tracébesluit opgelegde natuurdoelstelling binnen de Zandmaas (o.a.
natuurontwikkeling Heukelomse beek en aanleg nevengeulen) herijking behoeft. Een gewijzigd
natuurbeleid kan leiden tot een verlies aan regionale steun voor het project omdat teruggekomen
wordt op het perspectief van natuur en recreatie in ruil voor grindwinning en de daarbij behorende
overlast. Ook is het mogelijk dat bepaalde landbouwgebieden die niet worden omgezet in
natuurgebied, zullen vernatten.
Bodemkwaliteit
De circulaire naar aanleiding van het advies van de Commissie Verheijen over het vullen van
zandwinputten is vastgesteld. Voor putten gelegen in het rivierengebied is bepaald dat zij, onder een
aantal voorwaarden, volgens het reguliere spoor Besluit bodemkwaliteit (Bbk) gevuld mogen worden.
Dit is voor de voortgang van de Maaswerkenprojecten een positieve ontwikkeling.
Zand en grindmarkt
In de achttiende voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas staat dat marktpartijen last hebben
van de crisis op de bouwmarkt. Voor wat betreft de Grensmaas hebben de convenantpartners (het
ministerie van I&M, met ministerie van EL&I en de provincie Limburg) daarom onder voorwaarden dat
de doelstellingen gewaarborgd blijven, ingestemd met een verzoek van het Consortium Grensmaas
(CG) om op de locaties Meers en Bosscherveld te mogen temporiseren. Om een volledig beeld van de
marktsituatie en de gevolgen daarvan voor CG te krijgen is afgesproken om in gezamenlijkheid door
een extern bureau de aard en omvang van de problematiek nader te laten onderzoeken. In dit kader
lopen twee sporen: de feitelijke situatie wordt onderzocht en er worden gezamenlijk
toekomstscenario’s verkend. Besluitvorming wordt in de eerste helft van 2011 verwacht. De
werkzaamheden in de Grensmaaslocaties Itteren en Borgharen hebben overigens doorgang
gevonden.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

7

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

3 Essentialia Zandmaas en Grensmaas
3.1 Doelstellingen
Na de twee hoogwaters in de Rijn en de Maas in december 1993 en januari 1995, presenteerde het
kabinet in februari 1995 het Deltaplan Grote Rivieren. De Zandmaas en Grensmaas maken deel uit
van dit plan. Belangrijkste doelstelling van deze projecten is het verbeteren van de bescherming van
inwoners van Limburg en Noord-Brabant tegen hoogwater in de Maas. Bijlage 2 en 3 schetsen de
doelstellingen meer uitvoerig.
De hoogwaterbeschermingsmaatregelen, behoudens het traject van de sluitstukkaden die uiterlijk in
2020 zijn gerealiseerd, dienen voor de Zandmaas in 2015 en voor de Grensmaas in 2017 te zijn
gerealiseerd. Voor de bevolkingscentra langs de Zandmaas diende de bescherming vóór 2008 te zijn
bereikt. Daarom zijn de kademaatregelen in de gemeenten Roermond, Venlo, Gennep en Mook en
Middelaar met voorrang uitgevoerd.

3.2 Maatregelenpakket
Het maatregelenpakket van de Zandmaas bestaat onder meer uit het aanleggen en verhogen van
kaden, het verruimen van de rivier de Maas, de aanleg van een retentiegebied en hoogwatergeulen en
het bevorderen van natuurontwikkeling. Daarnaast vindt de uitvoering van peilopzet plaats om de
nadelige effecten voor de landbouw en de scheepvaart te mitigeren.
Het maatregelenpakket van de Grensmaas bestaat uit het verruimen van de rivier, de aanleg van
kaden, de aanleg van dekgrondbergingen en nevengeulen en het bevorderen van natuurontwikkeling.
Dit wordt gecombineerd met de winning van grind. Daarnaast vinden mitigerende maatregelen plaats
om te voorkomen dat de grondwaterstand daalt.
3.3 Convenantpartners
Bij het project zijn drie convenantpartners betrokken: het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM),
de provincie Limburg en het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). De
verschillende maatregelen worden voorbereid en uitgevoerd door Maaswerken, dat financieel en
organisatorisch onder de verantwoordelijkheid van IenM valt.
3.4 Historisch financieel overzicht
De totale bijdrage van IenM aan de projecten Zandmaas en Grensmaas op het moment van het
Ontwerp Tracébesluit Zandmaas/Maasroute (OTB 1998) was € 358,5 miljoen. Het totale projectbudget
van Maaswerken sloot op dat moment op € 381 miljoen, prijspeil 1998 (pp ’98). De uitsplitsing van dit
projectbudget voor Zandmaas en Grensmaas staat in tabel 1. Dit budget vormt de basis in de
voortgangsrapportages.
Tabel 1 Het referentiebudget voor Maaswerken ten tijde van OTB 1998
Onderdeel en bijdrage
Miljoen
Gulden

Miljoen
Euro

prijspeil 1998
680
27

prijspeil 1998
308,6
12,3

Zandmaas

Bijdrage IenM
Bijdrage EL&I en provincie Limburg

Totaal
Grensmaas

Bijdrage IenM
Bijdrage nog te verdelen over convenantpartners

707

321

110
23

49,9
10,4

Totaal

133

60

Totaal Zandmaas en Grensmaas

840

3811

1

Het bedrag van € 381 miljoen is nog inclusief de bijdrage van EL&I (voormalig LNV) van € 10 miljoen. Deze bijdrage loopt niet
via de begroting van IenM maar via de begroting van EL&I. Dit is in de tabellen projectbudget (tabel 3) en mutatieoverzichten
(tabel 4 en 5) gecorrigeerd.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

8

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

4. Voortgang
4.1 Zandmaas
Uitvoering retentiegebied Lateraalkanaal West
De opdrachtnemer heeft een arbitrage aangespannen voor de betaling van de kosten van extra
benodigde pipingmaatregelen. De opdrachtnemer was van mening dat hij met deze maatregelen geen
rekening had hoeven houden bij de aanbieding. De Raad van Arbitrage voor de Bouw heeft op 1 juli
2010 vonnis gewezen en de opdrachtnemer grotendeels in het gelijk gesteld. Dit betekent dat
Rijkswaterstaat de kosten van de extra maatregelen en de consequenties voor de planning, voor haar
rekening moet nemen.
De opdrachtnemer heeft aansluitend een nieuw werkplan ingediend en is per direct met de
daadwerkelijke uitvoering van het werk gestart. De waterkering langs de N280 is begin 2011 gereed.
Aansluitend wordt gestart met de waterkering langs het Lateraalkanaal. In de huidige planning is
voorzien dat deze waterkering medio 2012 is aangelegd. Over de extra kosten vindt nog overleg
plaats.
Een onderdeel van de opdracht voor het retentiegebied betreft de aanleg van een inlaatconstructie
(drempel). Om goedkeuring van het waterschap te krijgen, mag deze inlaat echter pas gaan
functioneren wanneer ook enkele aanvullende waterkerende voorzieningen zijn aangebracht. Deze
aanvullende voorzieningen zijn het gevolg van het van toepassing worden van de Wet op de
waterkering. Het treffen van deze voorzieningen maakt nog geen onderdeel uit van de opdracht van
Maaswerken.
Oplevering van het gehele project (inclusief de extra waterkerende voorzieningen) is voorzien in 2013.
In het eerste kwartaal 2011 wordt de nieuwe planning vastgesteld. De doelstelling om de
hoogwaterbescherming eind 2015 te bereiken blijft vooralsnog ongewijzigd haalbaar.
Voor omwonenden worden informatieavonden georganiseerd waarbij aandacht wordt geschonken aan
de planning, werkwijze, impact voor de omgeving e.d. Afstemming op bestuurlijk niveau heeft reeds
plaatsgevonden.
Uitvoering rivierverruiming en peilopzet
Grave
De voortgang van de zomerbedverdieping heeft vertraging opgelopen vanwege het feit dat tijdens het
baggeren (niet gesprongen) explosieven zijn aangetroffen, waardoor het werk tijdelijk is stilgelegd. Na
explosievenonderzoek is het werk in een ander vak voortgezet. Voor de vakken waar de niet
gesprongen explosieven zijn aangetroffen, wordt onderzocht hoe op een veilige manier kan worden
gebaggerd. De opgelopen vertraging bedraagt momenteel circa tien weken, maar kan toenemen
indien een aangepaste (beveiligde) werkwijze met verminderde baggercapaciteit wordt aangehouden.
De peilopzet van het stuwpand Grave is gekoppeld aan de productie bij de zomerbedverdieping. Op
basis van de nog vast te stellen planning van de aannemer voor de zomerbedverdieping Grave moet
aansluitend worden vastgesteld wanneer het stuwpeil kan worden opgezet.
Sambeek
Ook in stuwpand Sambeek is onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van mogelijk (niet
gesprongen) explosieven. In de niet verdachte vakken wordt medio 2011 gestart met de uitvoering.
Als gevolg van het temporiseren van de zomerbedverdieping verschuift wellicht de datum van de
peilopzet. Conform de planning wordt het stuwpeil niet eerder verhoogd dan september 2011. Hierbij
geldt hetzelfde als bij project Grave. Op basis van de nog vast te stellen planning van de aannemer
moet aansluitend worden vastgesteld wanneer het stuwpeil kan worden verhoogd.
Aanpassing stuw Sambeek
De stuw is opgeleverd op 15 december 2010. De overdacht naar de beheerder is voorzien in het
eerste kwartaal 2011.
Proefproject eroderende oevers

Het proefproject eroderende oevers is afgerond.
Uitvoering hoogwatergeulen
Hoogwatergeul Lomm
De aanleg van de hoogwatergeul Lomm heeft een relatie met de zomerbedverdiepingen in Grave en
Sambeek en andere projecten van Maaswerken voor wat betreft de levering van niet-vermarktbare
specie. Dit houdt in dat de diverse projecten qua planning op dit punt gelijk dienen te lopen.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

9

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

De grondbalans voor de Maaswerkenprojecten is medio december geactualiseerd. Naar verwachting
zal in het eerste kwartaal 2011 de eerste specie uit de zomerbedverdieping stuwpand Grave worden
aangevoerd. Er worden vooralsnog geen leveringsproblemen voorzien van grond uit
Maaswerkenprojecten om te kunnen voldoen aan het overeengekomen vulschema.
Hoogwatergeul Well Aijen
Met de directie van de zelfrealisator Kampergeul B.V. is gesproken over de voortgang van de aanleg
van de hoogwatergeul en het (tijdig) kunnen halen van de hoogwaterdoelstelling. Zij heeft aangegeven
dat de omvang en de doorlooptijd van het archeologisch onderzoek consequenties hebben voor de
planning en volgordelijkheid van de werkzaamheden. De zelfrealisator spreekt van een mogelijke
vertraging van twee jaar. Het einde van de realisatiefase zou daarmee verschuiven van 31 december
2015 naar 31 december 2017. Echter, door een voorgestelde verandering in de werkvolgorde kan
naar alle waarschijnlijkheid wel het grootste deel van de waterstanddaling worden gerealiseerd voor
eind 2015.
Maaswerken heeft het door Kampergeul B.V. aangeleverde nieuwe werkplan en bijbehorende
planning beoordeeld. Maaswerken geeft aan dat de rek uit de planning is en dat er een groot risico is
dat net niet de volledig afgesproken waterstanddaling gerealiseerd kan worden. Maaswerken beziet
welke beheersmaatregelen getroffen kunnen worden om de gehele waterstanddaling in 2015 te
realiseren.

Grondverwerving nevengeulen en Heukelomse beekgebied
Het Ministerie van EL&I heeft aangegeven geen extra middelen te hebben om volledige
schadeloosstelling/onteigening in te zetten voor afronding van de nevengeulen. Wel is de
staatssecretaris van EL&I akkoord met herschikking van het instrumentarium. De provincie Limburg
moet hierbij het voortouw nemen. Extra particulier beheer in de Heukelomse beek biedt dan
mogelijkheden de verwerving van de nevengeulen tot een goed einde te brengen.
4.2 Grensmaas
Consortium Grensmaas
In de achttiende voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas is aangegeven dat marktpartijen last
hebben van de crisis op de bouwmarkt. Voor wat betreft de Grensmaas hebben de convenantpartners
(Ministerie van IenM, Ministerie van EL&I en de provincie Limburg) daarom onder voorwaarden dat de
doelstellingen gewaarborgd blijven, ingestemd met een verzoek van het Consortium Grensmaas (CG)
om op de locaties Meers en Bosscherveld te mogen temporiseren. Om een volledig beeld van de
marktsituatie en de gevolgen daarvan voor CG te krijgen is afgesproken om in gezamenlijkheid door
een extern bureau de aard en omvang van de problematiek nader te laten onderzoeken. In dit kader
lopen twee sporen: de feitelijke situatie wordt onderzocht en er worden gezamenlijk
toekomstscenario’s verkend. Besluitvorming wordt in de eerste helft van 2011 verwacht. De
werkzaamheden in de Grensmaaslocaties Itteren en Borgharen hebben overigens doorgang
gevonden.
Voor een optimalisatie van het ontwerp voor de Itterense weerd zijn vier varianten uitgewerkt en
voorgelegd aan de dorpsraad Itteren en aan de klankbordgroep. De dorpsraad heeft hierop een
alternatief gepresenteerd. Besluitvorming over het definitief ontwerp is voorzien in de eerste helft van
2011.
De leidingen van Air Liquide in Meers zijn verlegd voordat het hoogwater van medio november 2010 is
opgetreden. Een verlegging van de leidingen was nodig, omdat de plaats waar de leidingen
oorspronkelijk de Maas kruisten, vergraven wordt.
Vlaamse Boertien locaties
De geplande oplevering (najaar 2010) van de Vlaamse Boertienlocaties is niet geheel gehaald door
slechte weersomstandigheden en daaraan gekoppeld te hoge waterstanden. Het werk is voor 90
procent afgerond. In 2011 wordt het werk volledig opgeleverd en vindt eindafrekening plaats. Deze
lichte vertraging heeft geen invloed op de te behalen doelstellingen.
In samenwerking met NV de Scheepvaart heeft Maaswerken een publieksevenement in het teken van
de (bijna) voltooiing van de Vlaamse Boertienlocaties georganiseerd. Zowel de Vlaamse als de
Nederlandse woordvoerders hebben tijdens hun speech onderschreven dat de samenwerking tussen
Nederland en Vlaanderen voortreffelijk is verlopen.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

10

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Het evenement heeft ondanks de regen (het betrof de natste dag sinds 1957!) toch zo’n 170
bezoekers getrokken.
4 Natuur Grensmaas
Het Ministerie van EL&I heeft aangegeven dat in het kader van de herijking ecologische
hoofdstructuur als uitvloeisel van het nieuwe regeerakkoord ook haar inbreng in het
Grensmaasdossier onder druk staat.

4.3 Kaden
Uitvoering en overdracht kadeverhogingen stedelijke gebieden Roermond, Venlo en Gennep
(RVG)
Het project RVG-kaden bevindt zich in de afronding- en overdrachtsfase. De twee laatste trajecten in
Venlo zijn nog niet afgerond. Tijdens de inspraakprocedure voor de (bouw)vergunning voor het traject
Pontanusstraat zijn twee bezwaren ingediend. De gemeente heeft deze bezwaren in behandeling
genomen, waardoor de start van de uitvoering later heeft plaatsgevonden dan gepland. Afhankelijk
van de afhandeling van de bezwaren wordt duidelijk of de kering wordt aangelegd conform het door de
gemeente gewenste tracé.
Voor het ander traject heeft de gemeente de oplevering van delen van het Maasboulevardgebouw
uitgesteld, waardoor de aansluiting bij de Gelissensingel is vertraagd. Het waterschap Peel en
Maasvallei heeft de gemeente vergunning verleend, waarmee ook overeenstemming tussen de
gemeente en het waterschap is bereikt over de uitvoering. De opdracht om de werkzaamheden
rondom het Maasboulevardgebouw af te ronden, is inmiddels verstrekt.
Van een onveilige situatie gedurende het hoogwaterseizoen is echter geen sprake geweest,
aangezien bij beide trajecten de gemeente Venlo deugdelijke (tijdelijke) voorzieningen heeft getroffen
die het hoogwater zonder problemen hebben gekeerd.
Met de waterschappen wordt overlegd over een aantal uitvoeringstechnische restpunten in relatie tot
de relevante aspecten van het ontwerpkader Maas
Sluitstukkaden
Omtrent de verdere vormgeving van het deelproject sluitstukkaden van de Maaswerken is in het
tweede halfjaar 2010 overeenstemming bereikt tussen de betrokken actoren (Rijk, provincie Limburg
en waterschappen).
De twee separate parallelle sporen t.a.v. de lange en korte termijn realisatie van de
hoogwaterbescherming in het Maasdal zijn respectievelijk vastgelegd in:
- de brief ‘Duurzame bescherming Maasdal’ van de Minister (d.d. 13 oktober 2010 VenW/DGW2010/1094) aan de provincie Limburg met een afschrift aan de beide Limburgse
waterschappen Roer en Overmaas en Peel en Maasvallei. In de brief wordt ingegaan op de
(resterende) hoogwaterbescherming in het Maasdal en de voorgestelde aanpak daarvan.
- Twee afzonderlijke bestuursovereenkomsten met de Limburgse waterschappen (d.d. 27
september 2010 RWS/DMW-2010/3022 en 3023) inzake een planstudie sluitstukkaden
Maasdal.
De beide documenten dragen zorg voor de door betrokken partijen gewenste nadere verbijzondering
van de scope van de Maaswerken ten aanzien van de hoogwaterbeschermingsdoelstelling.
De beoordeling van de plannen van aanpak en de beheersplannen prioritaire kademaatregelen van de
waterschappen vindt naar verwachting plaats in het eerste kwartaal van 2011.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

11

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

5. Projectbeheersing
5.1 Kwaliteit
Projectbeheersing/audits
• Zandmaas: een audit naar de opzet en werking van de contractbeheersing in de realisatiefase
van het aanlegproject Lateraalkanaal-West. De Departementale Audit Dienst van IenM heeft
als conclusie dat in opzet geen sprake is van de binnen Rijkswaterstaat gehanteerde
beheersingsfilosofie. De aanbevelingen zijn gericht op het ombouwen van de
contractbeheersing zodat deze in overeenstemming is met de gangbare norm. De
aanbevelingen worden opgevolgd.
• Aansturing Dienst Infrastructuur: de audit naar de eventuele gevolgen van de gewijzigde
aansturing van Maaswerken door de overgang naar DI wordt in het tweede kwartaal 2011
uitgevoerd.
• Risicomanagement bij PPS-constructies: deze audit wordt in 2011 uitgevoerd.
5.2 Scopewijzigingen
In de rapportageperiode zijn de scopes van Zandmaas en Grensmaas niet gewijzigd.
5.3 Planning
In deze paragraaf wordt voor de deelprojecten Zandmaas en Grensmaas de realisatie van de
projectdoelstellingen besproken. Tabel 2 geeft een overzicht van de masterplanning.
Zandmaas rivierverruiming
Stuwpanden Grave en Sambeek
Door de vertraging als gevolg van het aantreffen van (niet gesprongen) explosieven in het stuwpand
Grave en het aanvullende onderzoek hieromtrent in stuwpand Sambeek staat het vast dat de werken
op de oorspronkelijke opleverdatum niet gereed zijn. De vertragingen bedragen momenteel circa tien
weken. Dit loopt nog verder op, wanneer wordt gestart met het op lagere productiesnelheid
uitbaggeren van de vakken waar zich mogelijk explosieven bevinden. De peilopzet in de stuwpanden
start daardoor ook later.
Grondverwerving nevengeulen en Heukelomse beekgebied
De realisatie van de natuurdoelstelling lijkt niet haalbaar. Een en ander is mogelijk afhankelijk
geworden van beleidsontwikkelingen ten aanzien van natuur en landschap.
Hoogwatergeul Well Aijen
Uit het nieuwe werkplan van Kampergeul B.V. blijkt dat door een aantal oorzaken de rek uit de
planning is. Hierdoor komt de haalbaarheid van de hoogwaterdoelstelling onder druk te staan. Op dit
moment wordt er vanuit gegaan dat een groot deel van de hoogwaterdoelstelling alsnog kan worden
gerealiseerd in 2015. Maaswerken beziet welke beheersmaatregelen mogelijk zijn om de gehele
hoogwaterdoelstelling nog in 2015 te realiseren. Als randvoorwaarde geldt dat zich hierbij niet
nogmaals onvoorziene omstandigheden voordoen die tot verdere vertraging leiden.
Retentiegebied Lateraalkanaal-West
De definitieve planning als gevolg van de extra pipingmaatregelen is mede afhankelijk van de nog te
maken ontwerpen. De huidige conceptplanning gaat uit van een einddatum medio 2012. Oplevering
van het gehele project (inclusief de extra voorzieningen St. Annabeemd/tunnel N280) is voorzien in
2013. In het eerste kwartaal 2011 wordt de nieuwe planning vastgesteld.
Grensmaas
Uitvoeringsovereenkomst Consortium Grensmaas
Het Consortium Grensmaas heeft gemeld dat de effecten van de bouwcrisis negatiever zijn dan
eerder gedacht. In dit kader lopen twee sporen: de feitelijke situatie wordt onderzocht en er worden
gezamenlijk toekomstscenario’s verkend. Besluitvorming wordt in de eerste helft van 2011 verwacht.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

12

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Tabel 2 Overzicht Masterplanning

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

1

14

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

15

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

5.4 Financiën
Projectbudget
In deze rapportage wordt voor de financiële verantwoording uitgegaan van de onderverdeling
Zandmaas en Grensmaas. Onderstaande tabel geeft, uitgaande van het referentie projectbudget ten
tijde van het OTB, het totaal aan mutaties weer. De mutaties staan uitgesplitst in tabel 4 en 5 en de
mutaties die zich in deze periode hebben voorgedaan, worden onder tabel 3 toegelicht.
Tabel 3 Projectbudget (Bedragen in miljoen Euro, inclusief b.t.w.)
OTB/POL
Wijzigingen
Project budget
pp’98
Incl. prijsindexering
IenM begroting
pp ‘10
Vorige
Deze
perioden
periode

Nog bij te dragen
EL&I

2

Zandmaas

311

225,0

-/-15,2

520,8

8,4

Grensmaas
Totaal

60
371

87,4
312,4

0
-/-15,2

147,4
668,2

6,7
15,1

3

Het projectbudget van Zandmaas is in deze rapportageperiode gedaald met € 15,2 miljoen:
• Rondom het project Well Aijen is het volgende beslist door de toenmalige staatssecretaris van
IenM: voor gebiedsgerichte ontwikkeling wordt aan de provincie Limburg € 15 miljoen ter
beschikking gesteld. Hiervoor zou ook de hoogwatergeul Well Aijen binnen de scope
Maaswerken worden uitgevoerd. Deze maatregel blijft in de scope staan (in verband met de
doelstelling hoogwaterbescherming), maar het genoemde bedrag is uit het projectbudget gehaald
en overgeheveld naar de begroting van EL&I. Met RWS dienst Limburg is afgesproken dat de nog
uit te voeren natuurcompensatie in stuwpand Lith (scope Zandmaas) wordt opgenomen in het
project “Natuurvriendelijke oevers” van RWS dienst Limburg. De overboeking van het budget (€ 0,3
miljoen) van Maaswerken naar de RWS Dienst Limburg wordt nog in de begroting verwerkt. 4
• In 2010 is een bedrag van € 95.260,20 ontvangen. Dit bedrag bestaat uit diverse ontvangsten
voortkomend uit grondtransacties. Net zoals in het verleden leidt dit tot een toevoeging van dit
bedrag aan het projectbudget.
• Binnen het projectbudget van Zandmaas is geld overgeheveld naar het maatregelbudget voor
de uitvoering van project Sluitstukkaden. Hiervoor zijn bestuursovereenkomsten met de twee
betrokken waterschappen gesloten voor een bedrag van € 65 miljoen. Binnen Grensmaas is
hiervoor binnen het budget € 1,7 miljoen beschikbaar en binnen Zandmaas € 15 miljoen.
Daarnaast is binnen Zandmaas € 39,5 miljoen beschikbaar bij “maatregel onvoorzien” en € 8,8
miljoen beschikbaar vanuit “risico algemeen”. Het betreft een administratieve overheveling:
tijdens de vaststelling van de scope en het bijbehorende budget was niet in detail bekend wat
de maatregel Sluitstukkaden zou inhouden. Daarom zijn de bedragen destijds als PM-posten
in de scope opgenomen. Nu duidelijk is hoe ze worden gebruikt, worden ze beschikbaar
gesteld in het budget.
Het projectbudget van Grensmaas is in deze rapportageperiode niet gewijzigd.

Mutatieoverzichten
In tabel 4 en 5 staan voor de Zandmaas en de Grensmaas specificaties van alle mutaties, uitgesplitst
in scopewijzigingen, mee- en tegenvallers en technische mutaties. De bedragen van de mutaties zijn
5
met behulp van de IBOI-index teruggerekend naar de bedragen op prijspeil 1998.
Tabel 4 Mutatieoverzicht Zandmaas (Bedragen in miljoen Euro, inclusief b.t.w.)
V&W Budget Zandmaas
Bedrag Bedrag
Prijspeil
Bron
prijspeil bericht
Bedrag
Nummer
2

Tevens neemt het ministerie van EL&I binnen Zandmaas pakket I de aankoop van 214 ha natuurgronden voor haar rekening.
De kosten hiervan worden direct verantwoord op de begroting van EL&I
3
Tevens draagt het ministerie van EL&I via de reguliere subsidiering van natuurbeheerders circa € 30 miljoen bij aan
natuurontwikkeling (750 ha). Deze bijdrage loopt via de begroting van het ministerie van EL&I
4
Het betreft een administratieve overboeking binnen RWS. Deze mutatie loopt vooruit op de goedkeuring door de Tweede
Kamer.
4
IBOI-index is de index voor de Bruto Overheidsinvesteringen. Deze is als volgt: ’98-’99 was 1,4%, ’99-’00 was 2,5% , ’00-’01
was 4,5%, ’01-’02 was 3% , ’02-’03 was 2,75%, ’03-’04 was 1,23%, ’04-’05 was 0,39%, ’05-’06 was 0,66%, ’06-’07 was 0,44%,
’07-’08 was 1,5%, ’08-’09 was 2,14% en ’09-’10 was 1,5%.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

16

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

1998
TB en POL Zandmaas

aan TK

bericht
aan TK

6

VGR (DGR )
ZM en GM
e

311,0

311,0

1998

12 DGR

34,1
-/-13,6
0
11,4
11,1
33,0
-/-0,1
12,5

35,4
-/-14,1
0,0
13,6
13,0
38,5
-/-0,1
15,0

2000
12 DGR
e
2000 13e DGR/1 VGR
2003
2005
2005
2006
2008

4 VGR
e
8 VGR
e
8 VGR
e
10 VGR
e
14 VGR

-/-12,5

-/-15,0

2008

14 VGR

75,9

86,3

44,5
7,7
8,2
0,3
1,2
1,2
0,1
1,6
3,4
0,2
0,2
0,1
-/-2,4
5,2
-/-8,2
-/-10,1
0,1
-/-4,3

46,3
7,7
9,0
0,3
1,4
1,5
0,1
1,9
4,0
0,2
0,2
0,1
-/-2,5
5,5
-/-9,6
-/-12,0
0,1
-/-5,3

2000
1998
2001
2003
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2000
2000
2004
2005
2007
2009

13 DGR/1 VGR
e
6 DGR
e
e
13 DGR/1 VGR
e
e
15 DGR/3 VGR
e
5 VGR
e
7 VGR
e
9 VGR
e
10 VGR
e
13 VGR
e
15 VGR
e
17 VGR
e
7
19 VGR
e
e
13 DGR/1 VGR
e
e
13 DGR/1 VGR
e
6 VGR
e
8 VGR
e
12 VGR
e
17 VGR

-/-0,5
-/-12,1

-/-0,5
-/-15,0

2009
2010

17 VGR
e
8
19 VGR

-/-0,2

-/-0,3

2010

19 VGR

36,2

33,1

Herijking raming op basis van TB
Afrondingsverschillen
Administratieve correctie
Saldo mee- en tegenvallers

20,9
0,5
-/- 0,1
21,3

21,8
0,5
-/- 0,1
22,2

2000 13 DGR/1 VGR
e
2005
9 VGR
e
2006
11 VGR

Totaal beschikbare budget prijspeil 1998

444,4
22,5
11,0

2001
12 DGR
e
e
2002 14 DGR/2 VGR

Scopewijzigingen
Kaden bevolkingscentra
Hoogwatergeul Ooijen
Nevengeul Belfeld
Bereiken 100% hoogwaterbescherming
Herstel Rijkelse Bemden
Verhoging Risico algemeen
Vermindering aankoop natuurgronden (14 ha)
Uitbreiding scope Sluitstuk Kaden (ophoging
budget)
Uitbreiding scope Sluitstuk kaden (verhoging
opvangen binnen budget)
Saldo scopewijzigingen
Technische Mutaties
Toevoeging Budget Risicoreserve
Desaldering inkomsten proefproject 1
Desaldering overige inkomsten t/m 2001
Desaldering overige inkomsten 2002
Desaldering overige inkomsten 2003
Desaldering overige inkomsten 2004
Desaldering overige inkomsten 2005
Desaldering overige inkomsten 2006
Desaldering overige inkomsten 2007
Desaldering overige inkomsten 2008
Desaldering overige inkomsten 2009
Desaldering overige inkomsten 2010
Grondaankopen LNV
Peilopzet
Taakstelling aanbestedingsmeevaller
Taakstelling aanbestedingsmeevaller
Technische mutatie (leenfaciliteit)
Overboeking naar Grensmaas vanuit
Zandmaas
Technische mutatie (ontvangsten)
Overboeking naar Provincie Limburg voor
gebiedsgerichte ontwikkeling
Overboeking naar RWS Dienst Limburg voor
natuurcompensatie in stuwpand Lith
Saldo technische mutaties
Mee- en tegenvallers

e

e

e

e

e

e

e

e

9

e

Loon- en prijsbijstelling
Loon- en prijsbijstelling 1998 t/m 2001
Loon- en prijsbijstelling 2002

e

6

Deltaplan Grote Rivieren
Deze mutatie wordt opgenomen in de Voorjaarsnota 2011
8
Deze mutatie is opgenomen in de Najaarsnota 2010
9
Deze mutatie wordt opgenomen in de Voorjaarsnota 2011
7

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

17

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Loon- en prijsbijstelling 2003
Loon- en prijsbijstelling 2004
Loon- en prijsbijstelling 2005
Loon- en prijsbijstelling 2006
Loon- en prijsbijstelling 2007
Loon- en prijsbijstelling 2008
Loon- en prijsbijstelling 2009
Loon- en prijsbijstelling 2010
Saldo loon- en prijsbijstelling

9,6
4,1
1,5
2,1
2,0
7,4
6,2
1,8
68,2

Totaal beschikbare budget 2010

520,8

e

2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010

5 VGR
e
7 VGR
e
9 VGR
e
10 VGR
e
12 VGR
e
14 VGR
e
16 VGR
e
18 VGR

Tabel 5 Mutatieoverzicht Grensmaas (Bedragen in miljoen Euro, inclusief b.t.w.)
V&W Budget Grensmaas
Bedrag
Bedrag
Prijspeil
Bron
prijspeil
bericht
Bedrag
Nummer
1998
aan TK
bericht VGR of DGR
aan TK
ZM en GM
e

Ontwerp Streekplan Grensmaas

60,0

60,0

1998

12 DGR

Scopewijzigingen
Roosteren
Mutaties door onderhandelingsresultaat
Mutaties door afspraken met Vlaanderen
Overige scope aanpassingen
Toevoeging risicoreserve Grensmaas
Saldo scopewijzigingen

0
6,8
16,1
12,7
10,6
46,2

0
8,0
19,0
15,0
12,6
54,6

2002 14 DGR/2 VGR
e
e
2005
8 /9 VGR
e
e
2005
8 /9 VGR
e
e
2005
8 /9 VGR
e
e
2005
8 /9 VGR

Desaldering overige inkomsten 2003
Desaldering overige inkomsten 2004
Desaldering overige inkomsten 2005
Desaldering overige inkomsten 2006
Desaldering overige inkomsten 2007
Desaldering overige inkomsten 2008
Technische mutatie (leenfaciliteit)
Overboeking naar Grensmaas vanuit
Zandmaas
Technische mutatie (ontvangsten)

1,1
0,3
2,1
0,1
0,6
0,3
0,3
4,3

1,3
0,3
2,5
0,1
0,7
0,4
0,4
5,3

2003
2004
2005
2006
2007
2008
2007
2009

5 VGR
e
7 VGR
e
9 VGR
e
11 VGR
e
13 VGR
e
15 VGR
e
12 VGR
e
17 VGR

0,2

0,2

2009

17 VGR

Saldo technische mutaties
Mee- en tegenvallers

9,3

11,2

Herijking n.a.v. het Eindplan Grensmaas
Herijking ramingen n.a.v. POL Grensmaas

5,4
1,4

6,0
1,4

6,8

7,4

e

e

Technische Mutaties

Saldo mee- en tegenvallers
Totaal beschikbare budget prijspeil 1998

e

e

e

e

2002 15 DGR/3 VGR
e
e
2005
8 /9 VGR

122,3

Loon- en prijsbijstelling
Loon- en prijsbijstelling 1998 t/m 2001
Loon- en prijsbijstelling 2002
Loon- en prijsbijstelling 2003
Loon- en prijsbijstelling 2004/2005
Loon- en prijsbijstelling 2006
Loon- en prijsbijstelling 2007
Loon- en prijsbijstelling 2008
Loon- en prijsbijstelling 2009
Loon- en prijsbestelling 2010
Totaal loon- en prijsbijstelling

3,6
0,8
0,5
2,5
2,3
1,6
1,2
1,4
0,3
14,2

Totaal beschikbare budget 2009

147,4

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

e

2001
12 DGR
e
e
2002 14 DGR/2 VGR
e
2003
5 VGR
e
2005
9 VGR
e
2006
10 VGR
e
2007
12 VGR
e
2008
14 VGR
e
2009
16 VGR
e
2010
18 VGR

18

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Uitgaven, ontvangsten, verplichtingen en geplande kasstromen
In onderstaande tabellen wordt een overzicht gegeven van uitgaven, ontvangsten, aangegane
verplichtingen en van toekomstige kasstromen.
Tabel 6 Uitgaven (Bedragen in miljoen Euro, inclusief b.t.w.)
t/m VGR 17
VGR 18
VGR 19
Totaal
t/m 31-12-2009
01-01-2010 t/m 3001-07-2010 t/m
gerealiseerd
06-2010

Zandmaas
Grensmaas
Totaal

283,1
74,8
357,9

31-12-2010

t/m 31-12-2010

10,5
1,4
11,9

17,0
4,7
21,7

Tabel 7 Ontvangsten (Bedragen in miljoen Euro, inclusief b.t.w.)
t/m VGR 17
VGR 18
VGR 19
t/m 31-12-2009

Zandmaas
Grensmaas
Totaal

01-01-2010 t/m 3006-2010

25,5
6,2
31,7

310,6
80,9
391,5

Totaal
gerealiseerd

01-07-2010 t/m
31-12-2010

t/m 31-12-2010

0,1
0,0
0,1

0,0
0,0
0,0

25,6
6,2
31,8

Tabel 8 Aangegane verplichtingen (Bedragen in miljoen Euro, inclusief b.t.w.)
t/m VGR 17
VGR 18
VGR 19
Totaal verplicht
t/m 31-12-2009

Zandmaas
Grensmaas
Totaal

331,9
82,3
414,2

01-01-2010 t/m 3006-2010

01-07-2010 t/m
31-12-2010

10,0
7,7
17,7

Tabel 9 Kasritme (Bedragen in miljoen Euro, inclusief b.t.w.)
t/m
2010 2011 2012 2013
2009
Zandmaas
283,1 27,5
21,0
22,9
22,2
IenM
EL&I nog bij te dragen
Grensmaas
74,7
6,0
4,6
4,6
4,1
IenM
EL&I nog bij te dragen
Totaal IenM

t/m 31-12-2010

7,4
2,6
10,0

349,3
92,6
441,9

2014

2015

2016
e.v.

Totaal

15,0

28,3

100,8

520,8
10
8,4

4,1

4,1

45,2

147,4
11
6,7
668,2

Tabel 9 bevat een inschatting van het kasritme voor beide deelprojecten voor de periode 2010-2014.
Deze reeks wordt regelmatig geactualiseerd op basis van de voortgang van het project. Omdat de
daaruit voortvloeiende begrotingsmutaties pas in de eerst volgende wijzigingswet op de begroting
kunnen worden doorgevoerd, kan de geactualiseerde kasreeks afwijken van de meerjarige
beschikbare bedragen in de Rijksbegroting.
Uitputting post onvoorzien
In het projectbudget is een budget voor onvoorzien opgenomen ten behoeve van de uitvoering van het
project. Dit budget is opgebouwd uit een onderdeel “Onvoorzien” en een onderdeel “Risico algemeen”
dat tot en met VGR 9 “Risicoreserve” werd genoemd. Een overzicht van de mutaties ‘risico algemeen’
staat in bijlage 6.

10

Tevens neemt het ministerie van EL&I de aankoop van 214 ha natuurgronden binnen pakket I voor haar rekening. De kosten
hiervan worden direct verantwoord op de begroting van EL&I.
11
Tevens draagt het ministerie van EL&I via de reguliere subsidiëring van natuurbeheerders circa € 30 miljoen bij aan
natuurontwikkeling (728 ha). Deze bijdrage loopt via de begroting van het ministerie van EL&I.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

19

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Het beschikbare budget “Onvoorzien” van de Zandmaas bedroeg initieel € 76,1 miljoen. In deze
verslagperiode heeft zich één mutatie voorgedaan (het beschikbaar stellen van dat deel van
onvoorzien dat betrekking heeft op Sluitstukkaden). Per 31 december 2010 bedraagt het beschikbare
budget “Onvoorzien” € 19,5 miljoen. Het beschikbare budget “Onvoorzien” van de Grensmaas is per
31 december 2010 ongewijzigd en bedraagt € 5,0 miljoen.
Het budget “Risico algemeen” bedroeg voor de Zandmaas initieel € 88,1 miljoen (standlijn 1-1-2005).
Inmiddels is in totaal € 38,4 miljoen van deze post overgeheveld naar het maatregelbudget en resteert
€ 49,7 miljoen. Het budget ”Risico algemeen” voor de Grensmaas bedroeg initieel € 12,6 miljoen. Er is
nog geen geld overgeheveld naar de uitvoeringsmaatregelen.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

20

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

5.5 Risico’s
In tabel 10 is de impact van de risico’s -uitgedrukt in tijd en geld- zichtbaar gemaakt. De geldrisico’s
zijn afgezet tegen de beschikbare budgetten voor “Risico algemeen”. De tijdrisico’s beschrijven de
mogelijke vertraging op de masterplanning.
Tabel 10 Impact risico’s (tijd en geld)
Impact risico’s
ZM GELD
GM GELD
ZM TIJD
GM TIJD
Zandmaas en
Grensmaas
VGR 18 VGR 19 VGR 18 VGR 19 VGR 18 VGR 19 VGR 18 VGR 19
Juridisch kader
grondverzet
Contracteringwijze
hoogwatergeulen
Sluitstukkaden
Tegenvallers Consortium
Grensmaas
Grondverwerving
natuurgronden
Uitstel oplevering CG
mijlpalen 2017, 2018 en
2022
Monitoringverplichtingen
Rivierkundige werken
Onvoorziene
bodemverontreinigingen
Aanbestedingsrisico’s
Diversen (conditionering:
kabels/leidingen)
Risicoprofiel
Verwachtingswaarde
risico’s
Beschikbaar budget
Risico algemeen

0-12
mnd
0-24
mnd
n.t.b

0-12
mnd

0-6 mnd

-

-

-

0-12
mnd0-24
mnd
-

-

n.t.b

n.t.b.

0-1,3

-

-

n.t.b.

n.t.b.

-

-

-

0-18
mnd

0-24
mnd

0-18
mnd

0-24
mnd

-

-

-

-

-

-

0-24
mnd

max 24
mnd

-

-

0,5 – 2

0,5 – 1

-

-

-

-

-

-

3 –6,8

3 –6,8

-

-

-

-

-

-

0,9 – 2,7 0,9 – 2,7

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

2 mnd

2 mnd

26,3–
28,5

17,5–
19,7

6,1 –
19,2

6,5 –
20,4

0-24
mnd

0-24
mnd

0-24
mnd

0-24
mnd

26,4

17,6

11,6

12

12 mnd 12 mnd

12 mnd

12 mnd

58,5

49,7

12,6

12,6

0,8 – 3

0,8 – 3

-

-

3,0

3,0

-

-

22,5

13,7

-

n.v.t.

n.v.t.

-

1–4

1–4

0,7 – 3,7 1,1 – 4,6

Toelichting risicoprofiel
Juridisch kader grondverzet

Geld: € 0,8 - 3 miljoen
Tijd: 0 – 6 maanden
Trend: dalend

De inwerkingtreding van het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) per 1 januari 2008 heeft tot gevolg dat voor
het toepassen van grond en bagger als verondiepingsmaatregel niet langer een Wm- of Wvovergunning (Wet Milieubeheer / Wet verontreiniging oppervlaktewateren) noodzakelijk is. Ook maakt
het nieuwe besluit toepassing van grond, afkomstig van buiten de maatregel, mogelijk. Hierdoor kan
de rentabiliteit van de maatregel verbeteren. Door zowel Delfstoffen Combinatie Maasdal (DCM) als
Consortium Grensmaas (CG) zijn aangepaste vergunningen verkregen die het werk vergemakkelijken.
De circulaire naar aanleiding van het advies van de Commissie Verheijen over het vullen van
zandwinputten is vastgesteld. Voor putten gelegen in het rivierengebied is bepaald dat zij, onder een
aantal voorwaarden, volgens het reguliere spoor Besluit bodemkwaliteit (Bbk) gevuld mogen worden.
Dit is voor de voortgang van de Maaswerkenprojecten een positieve ontwikkeling.
Nieuwe wetten, relevant voor dit aspect, zoals Waterwet en WABO beogen een vereenvoudiging te
bewerkstelligen van de vergunningverwerving. Om dit effect ook voor grote projecten als de

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

21

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Maaswerken daadwerkelijk in de praktijk te realiseren, leert de ervaring dat het nodig is om met de
betrokken bevoegde gezagen intensief te overleggen om de (kans op) vertragingen, die voortkomen
uit de behoefte van de bevoegde gezagen om vanwege de nieuwe procedureregels omzichtig te
opereren, te minimaliseren. Maaswerken past deze methode met (voorzichtig) succes toe.
Verder blijven de ontwikkelingen op het gebied van de Europese en Nationale wet- en regelgeving op
het gebied van grondverzet nauwgezet gevolgd worden, vanwege het potentiële risico dat hiervan blijft
uitgaan.
Contracteringswijze hoogwatergeulen

Geld: € 3,0 miljoen
Tijd: 0-24 maanden
Trend: onveranderd

Bij de hoogwatergeul Lomm heeft het risico betrekking op mogelijke problemen van grondlevering van
Maaswerken in tijd en kwaliteit. De door Maaswerken te leveren gronden zullen komen uit de
stuwpanden Grave en Sambeek, die inmiddels in uitvoering zijn. De voortgang van deze baggerwerkzaamheden heeft inmiddels c.a. 10 weken vertraging opgelopen omdat er Niet Gesprongen
Explosieven in het stuwpand Grave zijn aangetroffen en daardoor de werkzaamheden moesten
worden stilgelegd. Extra onderzoeken zijn uitgevoerd in de beide stuwpanden teneinde een veilig
baggerwerk te kunnen garanderen. Naar verwachting zal in het eerste kwartaal 2011 de eerste specie
uit de zomerbedverdieping stuwpand Grave worden aangevoerd. Er worden vooralsnog geen
leveringsproblemen van grond uit Maaswerkenprojecten voorzien om te kunnen voldoen aan het
overeengekomen vulschema van de hoogwatergeul Lomm.
Kampergeul B.V. heeft in januari 2009 per brief aan Maaswerken kenbaar gemaakt dat zij
onvoorwaardelijk de realisatie van de hoogwatergeul Well Aijen ter hand zal nemen en af zal ronden
binnen de in de overeenkomst bepaalde termijnen. De opdrachtnemer heeft echter aangegeven dat
de planning onder druk staat. Kampergeul B.V. verwacht vertraging vanwege de voorlopige aanwijzing
van het gebied als “archeologisch monument”. Maaswerken heeft in een brief aan de zelfrealisator
Kampergeul B.V. aangegeven van mening te zijn dat de ‘archeologische aanwijzing’ geen invloed
behoeft te hebben op het tijdig realiseren van het project hoogwatergeul Well Aijen c.q. van de tijdige
nakoming van de overeenkomst van 7 juni 2006. Maaswerken houdt Kampergeul B.V. daarom
onverkort aan deze overeenkomst waarin is bepaald dat het project uiterlijk 31 december 2015 dient te
zijn gerealiseerd. Inmiddels stelt de zelfrealisator dat met de voorgestelde verandering in
werkvolgorde het mogelijk is om grotendeels de gehele waterstanddaling te realiseren. Maaswerken
moet hieromtrent nog een standpunt bepalen. Dit wordt in het eerste kwartaal van 2011 verwacht.

Sluitstukkaden

Geld: € 13,7 miljoen
Tijd: n.t.b
Trend: dalend

Administratief is inmiddels 8,8 M€ vanuit de risicoreserve naar de raming van deze maatregel
overgeheveld. Verdere administratieve afwikkeling zal in 2011 plaatsvinden.

Tegenvallers Consortium Grensmaas

Geld: € 0-1,3 miljoen + PM
Tijd: n.t.b.
Trend: stijgend

Op basis de uitvoeringsovereenkomst heeft het Consortium Grensmaas een aantal tegenvallers
(notificaties) in het project gemeld. De convenantpartners Grensmaas – Ministerie van IenM,,
Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie en de provincie Limburg – hebben
inmiddels diverse malen overleg gevoerd met het Consortium Grensmaas over de ontvankelijkheid
van deze tegenvallers. Dit heeft geleid tot door alle partijen gedeelde concrete procesafspraken,
waarbij invulling wordt gegeven aan een meersporenaanpak.
Hierbij blijft het belangrijk om vast te stellen dat financiële compensatie door de overheid van
tegenvallers gezien het ‘zelfrealisatieprincipe’ (CG realiseert voor eigen rekening en risico) niet aan de
orde is. Slechts voor een beperkt aantal zaken bestaat de kans dat er toch kosten bij de Maaswerken

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

22

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

terecht kunnen komen. Hiervoor is nu voor de eerste keer een (beperkte) risicoreservering van €1,3 M
opgenomen.
In de praktijk wordt met succes samengewerkt aan het zoveel mogelijk wegnemen van mogelijke
oorzaken voor eventuele notificaties. Met name de ongunstige marktontwikkelingen voor de zand- en
grindafzet ten gevolge van de kredietcrisis zorgen hierbij voor een extra complicatie.
De convenantpartners (Ministerie van IenM, Ministerie van EL&I en de provincie Limburg), hebben
onder voorwaarden, ingestemd met een verzoek van het Consortium Grensmaas om op twee locaties
(Bosscherveld en Meers) te mogen temporiseren. Om een volledig beeld van de marktsituatie en de
gevolgen daarvan voor CG te krijgen, is afgesproken om in gezamenlijkheid door een extern bureau
de aard en omvang van de problematiek nader te laten onderzoeken. In dit kader lopen twee sporen:
de feitelijke situatie wordt onderzocht en er worden gezamenlijk toekomstscenario’s verkend.
Besluitvorming wordt verwacht in het eerste kwartaal van 2011. De werkzaamheden in de
Grensmaaslocaties Itteren, Borgharen en Meers hebben overigens doorgang gevonden.
Per saldo is er sprake van een verdere stijging van dit risico, vooral gerelateerd aan het behalen van
de mijlpalen. Mogelijke consequenties uitgedrukt in geld zijn momenteel niet te bepalen.
Grondverwerving natuurgronden

Geld: n.v.t.
Tijd: 0-24 maanden
Trend: stijgend
Het verwerven van gronden specifiek voor het behalen van de natuurdoelstelling blijft met name bij de
Zandmaas achter bij de planning. Reden is het moeizaam faciliteren van afrondingsaankoop met de
inzet op volledige schadeloosstelling/onteigening .
Daarmee stagneert de aankoop van de gronden door Maaswerken. Het ministerie van EL&I heeft
aangegeven dat wel de eventuele middelen die vrijkomen bij verkoop in het kader van particulier
natuurbeheer,aangewend kunnen worden om de resterende gronden op basis van volledige
schadeloosstelling te verwerven.
Voor de Grensmaas is besloten om pas na de afronding van het Grensmaasplan door het Consortium
Grensmaas eventueel benodigd aanvullend beleid en instrumentarium in te zetten om gebieden die
als onvergraven natuur zijn aangeduid te kunnen verwerven. De minnelijke verwerving binnen de
Grensmaas loopt op dit moment naar tevredenheid.
Dit risico heeft geen financiële elementen. Ten aanzien van de tijdconsequenties vertoont de kans een
verder stijgende lijn.
Uitstel oplevering CG van mijlpalen 2017, 2018 en 2022.

Geld: n.v.t.
Tijd: max 24 maanden
Trend: stijgend

In de overeenkomst met het Consortium Grensmaas is bepaald dat in 2008 en 2012 de voortgang van
het Grensmaasproject geëvalueerd wordt. Doel van deze evaluaties is om vast te stellen of de
mijlpalen voor de hoogwaterbescherming in 2017, natuurdoelstelling in 2018 en het einde project in
2022 projectdoelstellingen nog haalbaar zijn. In de door Consortium Grensmaas en Maaswerken
gezamenlijk opgestelde evaluatie van 2008 is geconcludeerd dat Consortium Grensmaas bij de start
van de uitvoering enige vertraging heeft opgelopen, maar dat aanpassing van de mijlpaaldata van de
projectdoelen nu niet aan de orde is. Uitspraken over mogelijke verschuivingen van einddata worden
pas gedaan in 2012, wanneer ook duidelijk is wat de resultaten zijn van de versnellingsopties om de
opgelopen vertraging weer in te lopen.

Monitoringverplichtingen

Geld: € 0,5 – 1 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

Dit risico betreft met name de monitoring van de grondwaterstand bij de Grensmaas.
De monitoringverplichtingen zijn voor CG verminderd als gevolg van het besluit Bodemkwaliteit.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

23

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Gegeven de overeenstemming met Vlaanderen over het voorkomen van de verdroging van Habitaten Vogelrichtlijngebieden blijft de monitoring inhoudelijk wel aandacht vragen. Hieromtrent vindt
overleg met Vlaanderen plaats. Het grondwatermonitoringnet is inmiddels operationeel en over de
uitkomsten vindt regulier overleg plaats met de relevante Vlaamse partijen. Deze uitkomsten kunnen
leiden tot vervolgactiviteiten, waarvoor de resterende risicoreservering is opgenomen. Er worden geen
tijdgevolgen van dit risico verwacht. De trend van dit risico is onveranderd.
Rivierkundige werken

Geld: € 3 – 6,8 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

In Itteren en Meers zijn de rivierkundige werken afgerond en in Berg aan de Maas worden de
rivierkundige werken in 2012 afgerond. Daarnaast is er een aantal “aandachtslocaties” waar middels
monitoring de ontwikkelingen door de Nederlandse en Vlaamse rivierbeheerder worden gevolgd.
Mogelijk zijn additionele rivierkundige werken (met name steenbestortingen) nodig als gevolg van
onvoorspelbare morfologische effecten als erosie. Tijdens de realisatie van het project zal meer zicht
ontstaan op de noodzaak van deze werken. Na de uitvoering van de maatregelen zal het risico een
dalende trend kennen. Vooralsnog is dit onveranderd.
Onvoorziene bodemverontreinigingen

Geld: € 0,9 – 2,7 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: dalend

Het betreft hier het risico dat bodemverontreinigingen worden gevonden op gronden die in het bezit
zijn van de Rijksoverheid. Bij dit risico worden geen vertragingen verwacht omdat de bodemkwaliteit
goed in kaart is gebracht, mede gezien de verplichting van het afgeven van een schone
grondverklaring bij de overdracht van gronden van de Rijksoverheid aan het Consortium Grensmaas.
De trend van het risico is dalend nu er tot op heden nog geen onvoorziene bodemverontreinigingen
voor zijn gekomen.
Aanbestedingsrisico’s

Geld: € 1,0 – 4,0 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: dalend

Er bestaat altijd een risico dat alsnog door derden of door de NMa een procedure wordt
aangespannen. De inschatting betreft hier de proceskosten. In geval de rechter de klagers in het gelijk
zou stellen, kunnen de kosten fors oplopen. Deze kans wordt echter laag ingeschat. Het risico lijkt
beheerst door de goede afstemming met de Europese Commissie. De risicoreservering voorziet in
dekking voor eventuele proceskosten. Een vertraging in tijd wordt ten aanzien van dit risico in deze
fase van het project niet meer aanwezig geacht.
Diversen

Geld: € 1,1 – 4,6 miljoen
Tijd: variërend per risico
Trend: licht stijgend

Het risico betreft onder andere mogelijke meerkosten in verband met eventuele planschade die door
de overheid uitgekeerd moet worden en niet door de overheid op het Consortium Grensmaas verhaald
kan worden. Hierbij gaat het voornamelijk om planschade op basis van de Wet ruimtelijke ordening.
Verder bestaat er nog de mogelijkheid dat extra kosten moeten worden gemaakt voor verder
onderzoek en bijdragen in de verwijdering van explosieven. Daarnaast betreft het verzamelrisico de
mogelijke extra kosten voor de verlegging van kabels en leidingen, indien de
‘Nadeelcompensatieregeling verleggen kabels en leidingen in en buiten Rijkswaterstaatswerken en
spoorwegwerken 1999 (NKL-regeling) niet van toepassing wordt verklaard voor zelfrealisatie
projecten. Per saldo is het risico licht toegenomen.

5.6 Prognose eindstand
In de prognose eindstand is de actualisatie van ramingen en risicoprofiel verwerkt.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

24

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Tabel 11 Prognose eindstand deze rapportageperiode
Raming
Risico
Verwachting
inclusief
profiel
waarde
realisatie
risico’s

Prognose
eindstand

Zandmaas

489,9

17,5 – 19,7

17,6

507,5

Onzekerheid
bandbreedte
risico
10% - 90%
+/- 3,6

Grensmaas

129,3

6,5 – 20,4

12,0

141,3

+/- 5,2

Beschikbaar
budget

147,4

520,8

Bedragen in miljoen EURO

De prognose eindstand van Zandmaas is ten opzichte van VGR 18 met € 9,5 miljoen gedaald door
onderstaande wijzigingen:
• De onttrekking van € 15 miljoen voor gebiedsgerichte ontwikkeling.
• Binnen het projectbudget van Zandmaas is voor sluitstukkaden € 8,8 miljoen verplaatst van de
kolom “Risico Algemeen” naar het maatregelbudget. Dit gebeurt dus ook bij de prognose. Dit
beïnvloedt de hoogte van de prognose niet, maar verduidelijkt wel de verschuiving binnen de
delen van de prognose.
• Door een claim als gevolg van de vondst van explosieven bij de maatregel zomerbedverdieping
Grave stijgt de raming voor deze maatregel met € 1,2 miljoen. Dit is het bedrag dat Maaswerken
heeft aanvaard als extra kosten enerzijds voortvloeiend uit de directe vondst en anderzijds als
gevolg van productieverlies.
• Zomerbedverdieping Sambeek: de explosieven die zijn gevonden bij Grave kunnen mogelijk ook
leiden tot hogere kosten bij de zomerbedverdieping Sambeek. Dit leidt tot een stijging van het risico
op deze maatregel met € 0,6 miljoen.
• Zomerbedverdieping Grave: vanwege de problematiek met de niet gesprongen explosieven wordt
een claim van de opdrachtnemer verwacht voor het stilliggen van het werk, de verminderde
productie ten gevolge van een veranderde werkwijze en de kans dat er op nog meer plekken
explosieven worden aangetroffen. Ten gevolge van deze gebeurtenissen stijgt de risicoreservering
deze periode met € 2,9 miljoen.
• Peilopzet stuwpand Grave: de grootste mutatie in de risicoreservering van deze maatregel is te
wijten aan een claim van Scheepswerf “Gelria” om de peilopzet stop te zetten. In verband met een
verschil van mening over de effecten en kosten van deze peilopzet is de risicovoorziening op deze
maatregel toegenomen met € 0,8 miljoen.
De prognose eindstand van Grensmaas is ten opzichte van VGR 18 met € 3,7 miljoen gestegen. Deze
stijging is veroorzaakt door:
• De raming van 11 locaties CG is met € 1,4 miljoen toegenomen door het extern onderzoek naar de
grindmarkt en de actoren die op dat gebied actief zijn.
• De raming van de rivierkundige maatregelen is toegenomen met € 0,1 miljoen vanwege een
nieuwe raming voor Berg a/d Maas.
• De risicoreservering met betrekking tot 11 locaties CG is toegenomen met € 1,3 miljoen.
• Het contract voor de Vlaamse Boertien locaties bevat een mogelijkheid tot indexatie. Hiermee was
in de prognose eindstand geen rekening gehouden omdat de exacte hoogte niet duidelijk was.
Besloten is om hiervoor een bedrag van € 1 miljoen toe te voegen aan de raming.
• Bij de mitigerende maatregelen is het risico licht gedaald met € 0,1 miljoen.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

25

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas
is een document van Rijkswaterstaat Maaswerken

Postadres:
Postbus 1593
6201 BN Maastricht
Bezoekadres:
Avenue Ceramique 125
Maastricht

Telefoonnummer:
Faxnummer:

043 - 387 0303
043 - 387 0359

Internet:
www.rijkswaterstaat.nl/water/plannen_en_projecten/vaarwegen/maas/maas_maaswerken/

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

26

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Bijlage 1
Bbk
IBOI
CG
DGR
EL&I
IenM
LNV
NKL
OTB
POL
pp’
RWS
VGR
VenW
Wm
Wvo

Afkortingenlijst
Besluit bodemkwaliteit
Index Bruto Overheidsinvesteringen
Consortium Grensmaas
Deltaplan Grote Rivieren
Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Nadeelcompensatieregeling verlegging kabels en leidingen ‘99
Ontwerp-Tracébesluit
Provinciaal Omgevingsplan Limburg
prijspeil
Rijkswaterstaat
Voortgangsrapportage
Ministerie van Verkeer & Waterstaat
Wet milieubeheer
Wet verontreiniging oppervlaktewateren

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

27

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Bijlage 2

Karakterisering Zandmaas maatregelen

De karakterisering van het Zandmaasproject volgens Tracébesluit (18 december 2001), POLaanvulling Zandmaas (1 februari 2002) en scope Zandmaas 2001 (december 2001) en wijziging 2006,
is weergegeven in de onderstaande tabel.
Doelstelling Zandmaas





Hoogwaterbescherming, op zodanige wijze dat de bevolking achter de kaden van de
Zandmaas, die aangelegd zijn in het kader van het Deltaplan Grote Rivieren, een
3
beschermingsniveau van 1/250 per jaar, maatgevende afvoer 3275 m /s in 2015 wordt
geboden.
Het in de periode tot 2015 realiseren van beperkte natuurontwikkeling in de Zandmaas die in
het Tracébesluit en POL Zandmaas geconcretiseerd is in 556 hectares, aangevuld met 60 ha
natuurcompensatie.

Plangebied Zandmaas

Het zomer- en winterbed van de Maas van Maaskilometer 70 (benedenstrooms van Linne) tot en met
Maaskilometer 226,5 (Hedel), aangevuld met:




retentiegebied Lateraalkanaal West;
bergings- en bewerkingslocaties die buiten het winterbed kunnen liggen;
compenserende en mitigerende maatregelen die buiten het winterbed kunnen liggen.

Maatregelen Zandmaas Pakket I












Kadeaanpassingen Roermond, Venlo,
Gennep en Mook en Middelaar
Sluitstukkaden, de aanpassingen aan de
overige DGR-kaden in het plangebied
Retentiegebied Lateraal Kanaal West
Hoogwatergeulen Lomm en Well-Aijen
Rivierverruiming Belfeld, km 87-92
Rivierverruiming Sambeek, km 109-120
Rivierverruiming Grave, km 155-175
Rivierverruiming Lith km 176-181
Mitigerende maatregelen peilopzet,
aanpassing bruggen en stuwen
Compensatieplan Natuur








Proefproject eroderende oevers
Compensatie benedenstroomse effecten
Den Bosch
Aankoop natuurgebied Heukelomse
Beek, natuurlijke oevers en 25 m
oeverstroken
Grondverwerving nevengeul Belfeld
West, nevengeul Sambeek Oost
Prioritaire kademaatregelen conform
bestuurlijke overeenkomsten met
waterschappen

Resultaat Zandmaas Pakket I





3

Hoogwaterbescherming 1/250 per jaar, maatgevende afvoer 3275 m /s, 70% in 2008 en
100% in 2015. De aanleg van prioritaire waterkeringen (zgn. sluitstukkaden) dient in 2020 te
hebben plaatsgevonden.
556 ha natuur plus 60 ha compensatie van natuurwaarden die verloren zijn gegaan.

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

28

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Bijlage 3

Karakterisering Grensmaas maatregelen

De karakterisering van het Grensmaasproject volgens het Eindplan Grensmaas, vastgesteld door
Gedeputeerde en Provinciale Staten op 21 december 2001 en het POL Grensmaas vastgesteld door
Provinciale Staten op 1 juli 2005 en de ministeriële afspraken in de Vlaams-Nederlandse Verklaring
met betrekking tot het uitvoeren van werken aan de Gemeenschappelijke Maas op 3 mei 2005, is
weergegeven in onderstaande tabel.
Doelstelling Grensmaasproject







Het door rivierverruiming verlagen van de hoogwaterstanden in de Maas met als maatstaf dat
uiterlijk in 2017 de gebieden, die door de op basis van de Deltawet Grote Rivieren aangelegde
kaden zijn beschermd, een kans op overstroming hebben van 1/250 per jaar maatgevende
3
afvoer 3275 m /s.
Het in de periode tot 2018 tot ontwikkeling brengen van tenminste 1000 ha natuur binnen het
Grensmaasgebied. Deze natuurontwikkeling is gekoppeld aan het ecologisch herstel van de
rivier zoals vastgelegd in de intentieverklaring voor de inrichting van het Maasdal in Limburg
van 26 november 1992.
Het winnen van ten minste 35 miljoen ton grind voor de nationale behoefte (provinciale
taakstelling).

Plangebied Grensmaas

Het Maasdal van Maastricht tot en met Roosteren van Maaskilometer 15 tot en met Maaskilometer 55.
Maatregelenpakket Grensmaas



Uitvoeringsovereenkomst Grensmaas
omvat de maatregelen: dekgrondverwijdering (dv), stroomgeulverbreding
(sv), weerdverlaging (wv), aanleg
nevengeulen (ng), aanvulling plas (ap),
sanering (sa), dekgrondberging (db),
natuurontwikkeling (no) en kadeophoging
(ka) op de volgende locaties:
Bosscherveld dv, db, no
Borgharen sv, wv, db, no
Itteren sv, wv, db, no
Aan de Maas sv, db, no
Meers sv, wv, db, no
Maasband sv, wv, ng, no
Urmond sv, wv, sa, no
Nattenhoven wv, db, ka, no
Grevenbicht ng, no
Koeweide sv, wv, db (2 delen), no
Visserweert sv, wv, ng, no











Proefproject Meers : sv, wv,db, ap, no
Vlaamse locaties (België):
Hochter Bampd sv, ap, no
Herbricht sv, no
Kotem sv, wv, no
Roosteren: compensatie voor de
kadeaanleg in 1996 en realiseren
beschermingsniveau.
Mitigatiemaatregelen: maatregelen ter
voorkoming van significante
waterstandsverhogende effecten dan wel
verdroging aan Vlaamse zijde
Rivierkundige werken (oever- en
bodemverdedigingen)
Prioritaire kademaatregelen conform
bestuurlijke overeenkomsten met
waterschappen

Resultaat Grensmaasproject






3

Hoogwaterbescherming (1/250 per jaar; maatgevende afvoer 3275 m /s): 100 % in 2017. De
aanleg van prioritaire waterkeringen (zgn. sluitstukkaden) dient in 2020 te hebben
plaatsgevonden.
Natuur aan Nederlandse zijde: circa 1100 ha (nieuwe) natuur in 2018
Delfstoffen: circa 52 miljoen ton grind

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

29

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Bijlage 4

Kaart Tracébesluit en POL Zandmaas/Maasroute

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

30

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Bijlage 5

Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

31

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Bijlage 6

Toelichting mutaties VGR 19

In deze bijlage zijn voor Zandmaas en Grensmaas de mutaties toegelicht in het projectbudget en in de
ontwikkeling van de post “Risico algemeen”.

Zandmaas
Tabel 1 Mutatie projectbudget Zandmaas
Detaillering mutatie projectbudget Zandmaas in VGR 19

€ miljoen

1

Onttrekking aan projectbudget van Zandmaas van € 15 miljoen ten behoeve van de provincie Limburg die dit gaat
gebruiken voor gebiedsgerichte ontwikkeling rondom Well-Aijen

-/-15,0

2

Verwerking ontvangsten 2010

3

Overhevelen van budget (0,3 miljoen) naar RWS Dienst Limburg voor nog uit te voeren natuurcompensatie in
stuwpand Lith

-/-0,3

Totale mutatie VGR 19

-/-15,2

0,1

Tabel 2 Ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Zandmaas
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Zandmaas in VGR 19

€ miljoen

Standlijn per 1 januari 2005

88,1

Vergunningverlening en monitoring proefproject 2

-/- 1,0

Standlijn per 1 januari 2006

87,1

2

Nadeelcompensatie DGR Kaden

-/- 4,3

3

Schaderegeling peilopzet Grave

-/- 7,1

4

Keringen in de Roer i.v.m. invulling Wet op de waterkering

-/- 7,5

Standlijn per 1 januari 2007

68,2

Monitoring grondwatereffecten peilopzet Grave en Sambeek (aanwending van risico ten gunste van budget)

-/- 1,5

Standlijn per 30 juni 2007

66,7

1

5

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2007

66,7

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2008

66,7

Geen mutaties

6

Standlijn per 31 december 2008

66,7

Overboeken van de restant PM-post bestemd voor de kadenmaatregelen van “risico algemeen”naar “budget”

-/- 8,2

Standlijn per 30 juni 2009

58,5

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2009

58,5

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2010

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

58,5

32

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010
7

Overboeking van middelen bestemt voor “Sluitstuk Kaden”

-/- 8,8

Standlijn per 31 december 2010

49,7

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

33

19e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli-31 december 2010

Grensmaas
Tabel 3 Mutatie projectbudget Grensmaas
Detaillering mutatie projectbudget Grensmaas in VGR 19

€ miljoen

Geen mutatie

0

Totale mutatie VGR 19

0

Tabel 4 Ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Grensmaas
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Grensmaas in VGR 19
Standlijn per 1 januari 2006

€ miljoen
12,6

Geen mutaties
Standlijn per 1 januari 2007

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2007

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2008

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2008

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2009

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2009

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2010

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2010

1
Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2011/886

12,6

34