Besluit van

tot wijziging van het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
(buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen
alsmede het aanbrengen van enkele verbeteringen)

Op de voordracht van Onze Minister van Infrastructuur en Milieu van, nr. IenM/BSK, Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken, in overeenstemming met Onze Minister
van Economische Zaken;
Gelet op de artikelen 3.37, 4.3, eerste lid, en 10.8 van de Wet ruimtelijke ordening;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van, nr. );
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Infrastructuur en Milieu van, nr.
IenM/BSK-, Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken, uitgebracht in
overeenstemming met Onze Minister van Economische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Artikel I
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 1.1, eerste lid, worden het begrip “GML-bestand” en de daarbij behorende
begripsomschrijving vervangen door:
GML-bestand bij dit besluit: elektronisch geografisch databestand dat is opgemaakt in
Geography Markup Language en is gepubliceerd via www.ruimtelijkeplannen.nl, met
kenmerk:
a. NL.IMRO.0000.IMam11Barro-3000, of
b. NL.IMRO.0000.IMam11Barro-3005, of
c. NL.IMRO.0000.IMam11Barro-3010;.

B
In het opschrift van artikel 1.2 wordt “buiten toepassing verklaring” vervangen door:
buitentoepassingverklaring.
C
In de artikelen 2.2.1, 2.2.3, 2.2.5, 2.2.7, 2.3.1, eerste lid, 2.4.1, eerste lid, 2.4.6,
2.5.3, 2.6.2, 2.7.2, derde lid, 2.7.3, tweede lid, 2.8.2, tweede lid, 2.8.4, tweede lid,
2.8.6, tweede lid, 2.11.1, eerste lid, 2.12.1, eerste lid, 2.13.2, eerste lid, wordt “GMLbestand” telkens vervangen door: GML-bestand bij dit besluit.
D
In artikel 2.3.3, tweede lid, wordt “vrijwaringzone” telkens vervangen door:
vrijwaringszone.
E
In het opschrift van artikel 2.5.5 wordt “nee-tenzij” vervangen door: nee, tenzij.
F
Titel 2.9 komt te luiden:
TITEL 2.9 Buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke
stoffen
Artikel 2.9.1 (begripsomschrijvingen)
In deze titel en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
buisleiding van nationaal belang: leiding die deel uitmaakt van een landelijk
hoofdnetwerk van leidingen, niet zijnde een leiding voor het vervoer van stoffen in
verband met het opsporen of winnen van delfstoffen, en die is bestemd of wordt
gebruikt voor het vervoer van:
a. aardgas, voor zover die leiding een druk heeft van ten minste 40 bar en een
diameter heeft van ten minste 45,7 centimeter, of
b. gevaarlijke stoffen als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van het Besluit externe
veiligheid buisleidingen, anders dan aardgas;
buisleidingenstrook: strook die dient voor de aanleg van buisleidingen van nationaal
belang;
landelijk hoofdnetwerk van leidingen: provinciegrensoverschrijdend netwerk van
leidingen dat is bestemd of wordt gebruikt voor vervoer over lange afstand;
voorkeurstracé: tracé als bedoeld in artikel 2.9.2, eerste lid.

2

Artikel 2.9.2 (aanwijzing voorkeurstracés)
1. Bij regeling van Onze Minister, in overeenstemming met Onze Minister van
Economische Zaken, worden tracés voor een buisleidingenstrook aangewezen met aan
weerszijden van een tracé een zoekgebied van 250 meter, gemeten vanaf de buitenste
begrenzing van dat tracé.
2. De breedte van het voorkeurstracé bedraagt ten hoogste 70 meter.
Artikel 2.9.3 (nadere uitwerking voorkeurstracé)
De gemeenteraad kan het voorkeurstracé in een bestemmingsplan nader uitwerken,
op een wijze dat het tracé voor de buisleidingenstrook:
a. gelegen blijft binnen het zoekgebied, bedoeld in artikel 2.9.2, eerste lid;
b. aansluit op het voorkeurstracé onderscheidenlijk het tracé voor een
buisleidingenstrook in de naastliggende gemeenten;
c. een breedte heeft die gelijk is aan de breedte die het voorkeurstracé over het
grootste deel van dat tracé heeft.
Artikel 2.9.4 (belemmerende activiteiten)
1. Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden die zijn gelegen binnen het
voorkeurstracé laat, ten opzichte van het op het moment van aanwijzing van dat
voorkeurstracé geldende bestemmingsplan, geen nieuwe activiteiten toe die een
belemmering kunnen vormen voor de aanleg van een buisleiding van nationaal belang.
2. Onder een belemmering als bedoeld in het eerste lid valt in ieder geval:
a. het bouwen van een bouwwerk, met uitzondering van een bouwwerk dat
noodzakelijk is voor de aanleg, het onderhoud of de instandhouding van een buisleiding
van nationaal belang;
b. de aanleg van een verharde weg of verhard pad of een spoorweg in de
lengterichting van het voorkeurstracé;
c. de aanleg van een watergang in de lengterichting van het voorkeurstracé;
d. de aanleg van een waterkering, inclusief de daartoe behorende beschermingszone
als bedoeld in artikel 1.1 van de Waterwet;
e. de aanleg van een buisleiding, niet zijnde een buisleiding van nationaal belang, of
een ondergrondse hoogspanningsverbinding of ondergronds leidingstelsel in de
lengterichting van het voorkeurstracé;
f. het bebossen;
g. het gebruik als stortplaats voor afvalstoffen of permanente opslag van grond, of
andere stoffen of goederen.
3. Indien toepassing wordt gegeven aan artikel 2.9.3 dan is het eerste lid van
overeenkomstige toepassing op de gronden die deel uitmaken van het tracé voor een
buisleidingenstrook, bedoeld in artikel 2.9.3.
Artikel 2.9.5 (aanleg buisleiding van nationaal belang)

3

1. Een bestemmingsplan laat een buisleiding van nationaal belang slechts toe binnen
de gronden die deel uitmaken van het voorkeurstracé onderscheidenlijk het tracé voor
een buisleidingenstrook, bedoeld in artikel 2.9.3, op zodanige wijze dat de
-6
10 per jaar contour van het plaatsgebonden risico van de buisleiding, bedoeld in artikel
6, eerste lid, van het Besluit externe veiligheid buisleidingen, de buisleidingenstrook niet
overschrijdt.
2. Het eerste lid is niet van toepassing voor zover een beginpunt dan wel eindpunt van
een buisleiding van nationaal belang buiten het voorkeurstracé onderscheidenlijk het
tracé voor een buisleidingenstrook, bedoeld in artikel 2.9.3, is gelegen en de buisleiding
van nationaal belang een zoveel mogelijk rechtstreekse verbinding legt tussen de
buisleidingenstrook en dat beginpunt dan wel eindpunt.
3. Het eerste lid is eveneens niet van toepassing indien de buisleiding van nationaal
belang reeds wordt toegelaten op grond van een ten tijde van de aanwijzing van het
voorkeurstracé geldend bestemmingsplan.
G
Artikel 2.11.2 komt te luiden:
Artikel 2.11.2 (hoofdbestemming primaire waterkering en aanduiding
beschermingszone)
1. Bij de eerstvolgende herziening van een bestemmingsplan dat betrekking heeft op
gronden waarop een primaire waterkering ligt of die de functie van primaire waterkering
hebben, wordt voor die gronden de bestemming “waterkering” opgenomen.
2. Bij de eerstvolgende herziening van een bestemmingsplan dat betrekking heeft op
gronden die deel uitmaken van een beschermingszone wordt voor die gronden de
gebiedsaanduiding “vrijwaringszone – dijk” opgenomen, indien de primaire waterkering
een dijk is en wordt voor de overige gevallen de gebiedsaanduiding “vrijwaringszone –
waterstaatswerk” opgenomen.
H
In artikel 3.1 wordt “in achtneming” vervangen door: inachtneming.
I
Bijlage 5.9 wordt vervangen door de bijlage, behorende bij dit besluit, genaamd
“Bijlage 5.9 bij het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening”.

Artikel II
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.

4

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.

DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU,

5

Nota van Toelichting
Algemeen deel
1. Inleiding
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (hierna: Barro) borgt een aantal van de
nationale ruimtelijke belangen die deel uitmaken van het geldende nationale ruimtelijke
beleid, zoals beschreven in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (Kamerstukken II
2011/12, 32660, nr. B/51, hierna: SVIR). Dit besluit voegt aan het Barro een titel toe
over buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Met de
toevoeging van deze titel aan het Barro wordt beoogd te waarborgen dat het leggen van
buisleidingen die van nationaal belang zijn ook in de toekomst ruimtelijk mogelijk blijft.
De SVIR merkt het bieden van ruimte voor het hoofdnetwerk voor het vervoer van
gevaarlijke stoffen via buisleidingen aan als een onderwerp van nationaal belang. In de
Structuurvisie Buisleidingen 2012-2035 (Kamerstukken II 2012/13, 33 473, nr. A/1), die
op 12 oktober 2012 is vastgesteld, is dit belang nader uitgewerkt.
Naast de toevoeging van een titel over buisleidingen van nationaal belang bevat dit
besluit nog enkele wijzigingen waarmee een aantal verbeteringen in het Barro worden
aangebracht.
2. Ruimte voor het hoofdnetwerk van buisleidingen voor het vervoer van
gevaarlijke stoffen
2.1 Aanleiding tot en doel van het vrijhouden van ruimte voor buisleidingen
Buisleidingen zijn een belangrijk, duurzaam, relatief veilig en energie-efficiënt
transportmiddel voor aardgas, olie en andere gevaarlijke stoffen. Het landelijk netwerk
aan buisleidingen is essentieel voor de energievoorziening en voor het veilig vervoeren
van gevaarlijke stoffen voor de (petro)chemie en aardolie-industrie. Zo is voor aardgas
de buisleiding feitelijk het enige transportmiddel. Buisleidingtransport blijft de komende
decennia een wezenlijke rol vervullen in de Europese gas- en grondstoffenmarkt. De
verwachting is dat de vraag naar buisleidingtransport en daarmee de vraag naar nieuwe
leidingen en leidingverbindingen nog zal toenemen. Een uitbreiding van
buisleidingtransport – en daarmee van het landelijk buisleidingenstelsel – wordt dan ook
gezien als een belangrijke voorwaarde voor de economische ontwikkeling en de
energievoorziening in Nederland en Europa.
Buisleidingtransport vereist een in principe obstakelvrije, doorgaande verbinding over
vaak lange afstand. De afgelopen decennia is zowel onder- als bovengronds de
ruimtedruk in Nederland toegenomen. Dit heeft ook consequenties voor
buisleidingtransport. Nu al blijkt het in bepaalde delen van Nederland lastig om ruimte te
vinden voor de aanleg van nieuwe buisleidingen.
Gelet op het belang van buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over
lange afstand is het beleid van het Rijk erop gericht om deze wijze van vervoer voor de
komende 20 à 30 jaar veilig te stellen. In de Structuurvisie Buisleidingen heeft het Rijk
daarom zogeheten buisleidingenstroken aangewezen, die zijn bedoeld voor de aanleg

6

van buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen die behoren tot een landelijk
hoofdnetwerk van leidingen. Deze buisleidingenstroken dienen gevrijwaard te blijven van
nieuwe activiteiten die het leggen van deze buisleidingen in die stroken kunnen
verhinderen. Hiermee wordt zeker gesteld dat ook de komende 20 à 30 jaar nieuwe
doorgaande buisleidingverbindingen kunnen worden gerealiseerd ten behoeve van de
levering van aardgas en het vervoer van grondstoffen en chemische stoffen aan en
tussen haven- en industrieclusters in het binnen- en buitenland. Anderzijds wordt
hiermee duidelijkheid geboden aan zowel initiatiefnemers die buisleidingen wensen te
realiseren als aan gemeenten, doordat buisleidingen van nationaal belang in een vooraf
begrensde buisleidingenstrook dienen te worden aangelegd.
2.2 Buisleidingen van nationaal belang
De buisleidingenstroken zijn bedoeld voor buisleidingen die van nationaal belang zijn. Dit
zijn buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over lange afstand die
behoren tot een landelijk hoofdnetwerk van leidingen dat in de Structuurvisie
Buisleidingen is aangemerkt als zijnde van nationaal belang. In het merendeel van de
gevallen gaat het om buisleidingen die provinciegrens- en vaak ook
landgrensoverschrijdend zijn. De buisleidingen van nationaal belang zijn bestemd voor
het vervoer van aardgas en andere stoffen, die op grond van de Regeling externe
veiligheid buisleidingen (hierna: Revb) zijn aangewezen als gevaarlijke stoffen waarop
het Besluit externe veiligheid buisleidingen (hierna: Bevb) van toepassing is. 1 In het
geval van aardgastransportleidingen worden enkel leidingen voor vervoer over lange
afstand, met een druk van tenminste 40 bar en een diameter van tenminste 45,7 cm als
buisleiding van nationaal belang beschouwd. Dit is de categorie
aardgastransportleidingen waarop op grond van de Gaswet de rijkscoördinatieregeling
uit de Wet ruimtelijke ordening (hierna: Wro) van toepassing is. Daarnaast worden
leidingen die over lange afstand gevaarlijke stoffen vervoeren ten behoeve van de
(petro)chemie en aardolie-industrie als buisleidingen van nationaal belang beschouwd.
Het gaat dan om het vervoeren van aardolie en aardolieproducten, etheen, propeen, CO
en stikstof en dergelijke. Ook een buisleiding voor het vervoer over lange afstand van
CO2 ten behoeve van de ondergrondse opslag daarvan wordt beschouwd als een
buisleiding van nationaal belang. Tot slot gaat het om buisleidingen die bij Defensie in
gebruik zijn ten behoeve van het vervoer van brandstoffen voor de krijgsmacht.

1

Op dit moment zijn in het Revb twee categorieën buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke
stoffen aangewezen, te weten buisleidingen voor aardgas met een uitwendige diameter van meer
dan 50 mm en een druk van meer dan 1600 kPa, en buisleidingen voor aardolieproducten, met een
uitwendige diameter van meer dan 70 mm en een druk van meer dan 1600 kPa. Op deze
categorieën buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen is het Bevb van toepassing. In
het Bevb en Revb is aangekondigd dat de buisleidingen met overige chemische stoffen (zoals
etheen, propeen, koolstofdioxide) later zullen worden aangewezen, nadat de rekenmethodiek voor
die stoffen is vastgesteld, de consequenties van aanwijzing voldoende zijn onderzocht en tevens
duidelijk is welke eventuele uitzonderingen op het Bevb nodig zijn (Stb. 2010, 686, p. 19 en Stcrt.
2010, 21009, p. 4). De aanwijzing van deze groep stoffen tot gevaarlijke stoffen als bedoeld in het
Bevb zal naar verwachting in 2014 plaatsvinden. In de toelichting bij het onderhavige besluit is als
uitgangssituatie genomen dat de aanwijzing van de overige chemische stoffen in het Revb reeds
heeft plaatsgevonden, zodat deze onder de definitie van gevaarlijke stoffen, bedoeld in artikel 1,
eerste lid, van het Bevb vallen en daarmee onder het toepassingsbereik van het begrip
buisleidingen voor nationaal belang, zoals gedefinieerd in het onderhavige besluit.

7

Het regionale transportleidingennet (RTL-net van de Gasunie), distributieleidingen voor
aardgas en productieleidingen ten behoeve van de mijnbouwindustrie worden in de
Structuurvisie Buisleidingen niet aangemerkt als buisleidingen van nationaal belang voor
het vervoer van gevaarlijke stoffen en vallen daarom niet onder het bereik van dit
besluit. Voor de regionale netwerken geldt dat deze een veel grotere en fijnmaziger
vertakking kennen en dat geen sprake is van een nationaal belang. Leidingen ten
behoeve van de mijnbouwindustrie zijn doorgaans evenmin bedoeld om stoffen over
lange afstand te vervoeren.
Daarnaast is dit besluit niet van toepassing op de Buisleidingenstraat tussen de
havengebieden van Rotterdam en Antwerpen. Deze Buisleidingenstraat maakt wel
onderdeel uit van het landelijk hoofdnetwerk van leidingen in de Structuurvisie
Buisleidingen, maar kent reeds een eigen wettelijk regime. 2
2.3 Voorkeurstracés van het Rijk
In de Structuurvisie Buisleidingen heeft het Rijk op de zogeheten visiekaart (zie figuur
7.1 in de Structuurvisie Buisleidingen) aangegeven waar het ruimte wil vrijhouden voor
nieuwe tracés van buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke
stoffen. De tracés in de Structuurvisie Buisleidingen zijn gekozen na een zorgvuldige
afweging van de behoefte aan buisleidingverbindingen voor het vervoer van gevaarlijke
stoffen over lange afstand, de beschikbaarheid van ruimte en de onderzochte
milieueffecten op basis van een milieueffectrapportage. Daarbij is aan provincies,
gemeenten en het betrokken bedrijfsleven inspraak geboden.
De visiekaart in de Structuurvisie Buisleidingen vormt de basis voor de voorkeurstracés
van het Rijk voor een hoofdstructuur van buisleidingenstroken. De voorkeurstracés
zullen bij ministeriële regeling worden aangewezen. De breedte van een voorkeurstracé
zal in de regel 70 meter bedragen. In de Structuurvisie Buisleidingen is deze breedte
gekozen omdat deze aansluit op de breedte van de buisleidingstroken in het
Structuurschema Buisleidingen van 1985. Vanuit het oogpunt van continuïteit is deze
breedte gehandhaafd.
De breedte van 70 meter wordt om een aantal redenen gewenst geacht. In de eerste
plaats moet een buisleidingenstrook voldoende ruimte bieden voor nieuwe buisleidingen
van nationaal belang. De ruimte die hiervoor nodig is, wordt bepaald door het verwachte
aantal nieuwe buisleidingen en de benodigde afstand tussen de buisleidingen. Het
verwachte aantal nieuwe buisleidingen is een schatting, aangezien bedrijven voor de
lange termijn niet precies kunnen aangeven hoeveel buisleidingen zij zullen aanleggen
en wanneer. In de Structuurvisie Buisleidingen is ervan uitgegaan dat het voor
gedeelten van het hoofdnetwerk kan gaan om 5 tot 8 nieuwe buisleidingen. Het Rijk legt
zelf geen buisleidingen aan, met uitzondering van buisleidingen die in gebruik en beheer
zijn bij Defensie. Wat betreft de onderlinge ligging van de buisleidingen gaat de
leidingsector uit van een afstand van 5 tot 7 meter. Binnen een kleinere onderlinge
2

Geregeld in de Wet van 11 maart 1972 houdende verklaring van het algemeen nut der
onteigening van percelen, erfdienstbaarheden en andere zakelijke rechten ten behoeve van de
inrichting van een buisleidingenstraat vanaf Pernis langs Klundert naar de Schelde nabij de
Nederlands-Belgische grens (Stb. 1972, 145).

8

afstand dan 5 tot 7 meter is er een kans op het optreden van domino-effecten. Men
spreekt van een domino-effect, indien het falen van een buisleiding wordt veroorzaakt
door het falen van de naastliggende buisleiding. In de tweede plaats dient de aanleg van
nieuwe buisleidingen zodanig te gebeuren dat de plaatsgebonden risicocontouren van die
buisleidingen binnen de buisleidingenstrook blijven. Dit aspect wordt verder toegelicht in
paragraaf 3.2 Externe veiligheid. Tot slot is er in de afmetingen van de
buisleidingenstroken rekening mee gehouden dat er doorgaans al buisleidingen in de
buisleidingenstrook liggen, waarmee rekening moet worden gehouden bij nieuw aan te
leggen buisleidingen. Het aantal bestaande buisleidingen binnen een buisleidingenstrook
varieert.
Vanuit de afweging tussen voldoende ruimte voor buisleidingen enerzijds en zuinig
ruimtegebruik anderzijds, zal voor enkele buisleidingenstroken waar nog slechts 2 of 3
leidingen te verwachten zijn de breedte van de buisleidingenstrook worden beperkt tot
45 meter. Daarnaast zal de buisleidingenstrook in sommige gevallen 50 meter breed
zijn. Dit betreft met name de buisleidingenstroken in de provincie Zeeland. Door actief
beleid in het verleden zijn nu in vrijwel alle bestemmingsplannen van Zeeuwse
gemeenten buisleidingstroken opgenomen van 50 meter breed. Voor deze
buisleidingenstroken zal het voorkeurstracé dat wordt aangewezen in de ministeriële
regeling ook 50 meter bedragen, zodat gemeenten de bestaande buisleidingenstroken in
hun bestemmingsplan kunnen handhaven.
De voorkeurstracés voor de buisleidingenstroken versmallen op een groot aantal
plaatsen. Een versmalling is noodzakelijk als aanwezige of reeds in het bestemmingsplan
voorziene bebouwing of infrastructuur het leggen van buisleidingen verhindert en er
(doorgaans) geen alternatief voor een bredere buisleidingenstrook is, zonder tot een
geheel nieuwe buisleidingenstrook te komen.
2.4 Nadere uitwerking van een voorkeurstracé door gemeenten
Gemeenten hebben de mogelijkheid om een voorkeurstracé van het Rijk in een
bestemmingsplan nader uit te werken en zo de ligging van het tracé voor de
buisleidingenstrook te optimaliseren. Bij de keuze voor de voorkeurstracés door het Rijk
is er voor enkele gevallen op voorhand rekening mee gehouden dat een nadere
uitwerking van het voorkeurstracé door de gemeente wenselijk is. In een klein aantal
situaties loopt het voorkeurstracé bijvoorbeeld over gronden waar reeds (beperkte)
bebouwing aanwezig is of over een bestaande bouwbestemming. Het Rijk acht de
gemeenten, met hun kennis van de lokale situatie, beter in staat om het tracé voor de
buisleidingenstrook in die gevallen in te passen. Ook anderszins biedt de mogelijkheid
tot nadere uitwerking van het voorkeurstracé gemeenten de ruimte om de ligging van de
buisleidingenstrook nader af te stemmen op bestaande bestemmingsplannen, daarbij
spelende belangen of gewenste toekomstige ontwikkelingen.
De nadere uitwerking van een voorkeurstracé in een bestemmingsplan kan plaatsvinden
direct na de aanwijzing van het voorkeurstracé in de ministeriële regeling of bij de
eerstvolgende wijziging van een bestemmingsplan, wanneer de gemeente reeds een
aangepast tracé voor de buisleidingenstrook in gedachten heeft. In dat geval is voor alle
betrokkenen direct duidelijk waar de buisleidingenstrook definitief komt te liggen en
waar er geen nieuwe belemmerende activiteiten zijn toegestaan. De gemeente kan er

9

ook voor kiezen om met de uitwerking van het voorkeurstracé te wachten totdat zich
een initiatief aandient voor het leggen van een buisleiding van nationaal belang. Tot dat
moment zal de gemeente het bij ministeriële regeling aangewezen voorkeurstracé echter
moeten vrijwaren van mogelijke belemmerende activiteiten en er daarnaast zelf zorg
voor moeten dragen dat ook een eventueel alternatief tracé ruimtelijk mogelijk blijft.
Een doorgaande verbinding – die vrij is van (planologisch) nieuwe obstakels die het
leggen van buisleidingen kunnen belemmeren - dient te allen tijde te zijn verzekerd.
Een gemeente kan een voorkeurstracé in een bestemmingsplan nader uitwerken door in
het bestemmingsplan de aanduiding ‘vrijwaringszone’ op te nemen ter plaatse van de
gronden waar het tracé voor de buisleidingenstrook wordt gesitueerd. Het ligt voor de
hand dat een gemeente het tracé zodanig situeert dat het leggen van buisleidingen ter
plaatse ook uitvoerbaar is. De buisleidingenstroken lenen zich bijvoorbeeld goed voor
gronden met bestemmingen zoals landbouw (akkerbouw, veeteelt, extensieve
tuinbouw), natuur, (extensieve) recreatie en andere bestemmingen die buisleidingen als
dubbelbestemming kunnen hebben. Ten aanzien van de gronden met een aanduiding
‘vrijwaringszone’ kan in de planregels worden aangegeven welke gebruiksfuncties zijn
verboden, waarbij de reeds bestaande gebruiksmogelijkheden van een dergelijke
verbodsbepaling worden uitgezonderd. Op die wijze worden bestaande
gebruiksmogelijkheden niet geconfronteerd met beperkingen als gevolg van de
vrijwaringszone en kunnen deze gewoon gehandhaafd blijven.
Met de aanduiding ‘vrijwaringszone’ ter plaatse van de buisleidingenstrook is de aanleg
van buisleidingen in de strook niet rechtstreeks mogelijk. De aanduiding
‘vrijwaringszone’ is in die zin geen bestemming, maar een aanduiding die verwijst naar
een gebied waarvoor specifieke regels gelden of waar nadere afwegingen moeten
worden gemaakt. Een gemeente kan er ook voor kiezen om de gronden waar het tracé
voor de buisleidingenstrook wordt gesitueerd meteen een bestemming ‘leiding’ toe te
kennen, maar dit besluit verplicht niet tot deze aanpak. Pas wanneer zich een concreet
initiatief aandient voor het leggen van een buisleiding in de buisleidingenstrook zal de
buisleiding verplicht in het bestemmingsplan dienen te worden opgenomen. Deze
verplichting geldt op grond van het Bevb voor iedere leiding voor het vervoer van
gevaarlijke stoffen - al dan niet van nationaal belang. Het opnemen van een buisleiding
in het bestemmingsplan kan door middel van een hoofdbestemming of
dubbelbestemming. Het opnemen van een bestemming of dubbelbestemming ‘leiding’ in
het bestemmingsplan kan een beperking van de gebruiksmogelijkheden van de gronden
binnen de buisleidingenstrook met zich brengen. Het verbinden van nieuwe beperkingen
aan gronden ten behoeve van de (dubbel)bestemming buisleiding kan planschade
opleveren, voor zover aan de wettelijke eisen voor planschade wordt voldaan.
2.5 Voorwaarden aan de nadere uitwerking van een voorkeurstracé
Om te voorkomen dat het tracé voor de buisleidingenstrook ten opzichte van het
voorkeurstracé volledig naar een andere locatie wordt verlegd, is aan de nadere
uitwerking van een voorkeurstracé in een bestemmingsplan een zoekgebied gekoppeld
van 250 meter aan weerszijden van het voorkeurstracé. De nadere uitwerking van een
voorkeurstracé door gemeenten dient plaats te vinden binnen dit zoekgebied. Daarnaast
geldt voor de nadere uitwerking van een voorkeurstracé vanzelfsprekend de voorwaarde

10

dat het tracé aansluit op de overige delen van het tracé voor de buisleidingenstrook. Er
zal steeds gewaarborgd moeten zijn dat er voor de aanleg van buisleidingen van
nationaal belang een doorgaande buisleidingenstrook beschikbaar is. Hiervoor zal in
voorkomend geval overleg moeten worden gepleegd met de naastgelegen gemeenten,
omdat de mogelijkheid bestaat dat ook die gemeenten de ligging van het voorkeurstracé
wensen aan te passen. Wanneer een gemeente een voorkeurstracé voor de
buisleidingenstrook wil verschuiven, dient de breedte van dat tracé voorts gelijk te zijn
aan de breedte die het voorkeurstracé ook op de rest van dat tracé heeft, dus een
breedte van 70, 50 of 45 meter. Dit geldt ook als het gaat om het verschuiven van een
lokaal versmald gedeelte van de buisleidingenstrook. Bij een verschuiving van het
voorkeurstracé is er namelijk geen aanleiding meer voor een lokale versmalling van het
tracé. Overigens zal het juist ter plaatse van versmallingen van een voorkeurstracé niet
eenvoudig zijn om het tracé voor de buisleidingenstrook op een betere wijze en zonder
versmalling in te passen. Immers, er is sprake van een versmalling van een
voorkeurstracé aangezien een tracé elders niet mogelijk is. In de praktijk zal de
betekenis van een zoekgebied bij een versmalling daarom een beperkte betekenis
hebben.
Uiteraard is het niet gewenst dat de mogelijkheid voor gemeenten om het tracé nader
uit te werken en te verschuiven ertoe leidt dat er bijvoorbeeld een slingerend tracé
ontstaat of buisleidingen elkaar onnodig moeten kruisen. Dat zou ertoe kunnen leiden
dat het technisch en economisch niet haalbaar is om buisleidingen in de
buisleidingenstrook aan te leggen of dat er onnodige veiligheidsrisico’s worden
geïntroduceerd. Daarmee zouden de Structuurvisie Buisleidingen en dit besluit hun doel
– het faciliteren van de aanleg van buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer
van gevaarlijke stoffen door hiervoor ruimte vrij te houden – voorbij schieten. Wanneer
een gemeente de buisleidingenstrook wil verschuiven, ligt het voor de hand dat zij dit
doet in overleg met de belanghebbenden bij de buisleidingenstrook. Dit kunnen de
exploitanten van de reeds in de buisleidingenstrook aanwezige leidingen zijn of de
Vereniging van Leidingexploitanten in Nederland (hierna: Velin) of Rijkswaterstaat in
geval van een buisleidingenstrook waarin nog geen buisleidingen aanwezig zijn. De
Vereniging Nederlandse Gemeenten (hierna: VNG) heeft aangegeven haar leden actief te
informeren over deze werkwijze.
Anders dan waar in de Structuurvisie Buisleidingen en de Nota van Antwoord bij de
ontwerp-Structuurvisie Buisleidingen vanuit werd gegaan, wordt geen termijn gesteld
aan de mogelijkheid voor gemeenten om het voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook
nader uit te werken. De keuze om dit te doen direct na de aanwijzing van het
voorkeurstracé of op het moment dat zich een initiatief aandient voor het leggen van
een leiding is aan gemeenten. In de Structuurvisie Buisleidingen werd aangekondigd dat
aan de mogelijkheid voor gemeenten om de ligging van het voorkeurstracé te
optimaliseren een termijn zou worden gebonden, waarbij werd gedacht aan een termijn
van 5 jaar. Daarna zou het zogeheten zoekgebied van 250 meter aan weerszijden van
het voorkeurstracé komen te vervallen en zou de ligging van de buisleidingenstrook
definitief moeten zijn bepaald. Zowel de Velin als de VNG hebben naar aanleiding van de
ontwerp-Structuurvisie Buisleidingen zienswijzen ingediend over deze termijn. De Velin
bepleitte met het oog op duidelijkheid voor de leidinglegger dat het tracé voor de
buisleidingenstrook meteen al definitief zou worden vastgelegd. De VNG vroeg om

11

maximale flexibiliteit in de tijd door geen termijn te hanteren voor eventuele
aanpassingen van het voorkeurstracé.
In de Nota van Antwoord bij de ontwerp-Structuurvisie buisleidingen werd voor het
vasthouden aan de termijn van vijf jaar aangevoerd dat over de gevolgen van
ruimtelijke plannen niet te lang onzekerheid dient te bestaan. Bij nader inzien lijkt het
echter wenselijk om gemeenten ook na een termijn van 5 jaar nog de mogelijkheid te
bieden de ligging van het voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook beperkt aan te
passen. Daartoe is het voordeel van een langdurige flexibiliteit voor gemeenten afgezet
tegen de noodzaak tot langdurige controle en monitoring van het tracé voor de
buisleidingenstrook door de leidingexploitanten. De langdurige flexibiliteit voorkomt dat
een gemeente te maken krijgt met een definitief tracé voor een buisleidingenstrook
terwijl dat tracé voor de betrokken gemeente of voor een initiatiefnemer voor een
nieuwe buisleiding geen optimaal tracé (meer) is. Deze situatie zou dan door een
gemeente niet aangepast kunnen worden. Deze flexibiliteit leidt naar de mening van het
Rijk voor de leidingexploitanten niet tot een grotere controle- en monitoringslast ten
opzichte van de huidige praktijk, aangezien de leidingexploitanten nu ook al nauwgezet
de ontwikkelingen in de omgeving van hun buisleidingen monitoren.
2.6 Geen nieuwe belemmeringen
Een buisleiding dient zoveel mogelijk onbelemmerd in een buisleidingenstrook te kunnen
worden aangelegd. Bij het vaststellen van een nieuw bestemmingsplan dienen
gemeenten daarom in een buisleidingenstrook geen activiteiten toe te staan die het
leggen van een buisleiding in die strook kunnen belemmeren. In algemene zin geldt dat
van een belemmering voor het aanleggen van een buisleiding sprake is, indien er bovenof ondergronds een obstakel aanwezig is dat het graven van een sleuf en het daarin
leggen van de buisleiding verhindert. Bouwwerken en uitgebreide infrastructuur in de
buisleidingenstrook vormen daarom in de regel een belemmering. In het artikelsgewijze
deel van de toelichting zal bij artikel 2.9.4 nader worden ingegaan op de activiteiten die
in ieder geval een belemmering vormen voor het aanleggen van buisleidingen in de
buisleidingenstrook.
Bestemmingsplannen die reeds van kracht zijn op het moment dat het voorkeurstracé
voor de buisleidingenstrook wordt vastgesteld, hoeven op grond van dit besluit niet te
worden aangepast. De reeds aanwezige planologische mogelijkheden voor gronden die
deel uitmaken van een buisleidingenstrook kunnen dus gewoon ongewijzigd blijven
voortbestaan. Op het moment dat er een voornemen is om een buisleiding in de
buisleidingenstrook aan te leggen, zal het tracé voor die buisleiding in het
bestemmingsplan dienen te worden opgenomen. Het opnemen van een
(dubbel)bestemming voor een buisleiding kan beperkingen aan het gebruik van die
gronden met zich brengen, hetgeen kan leiden tot planschade.
Binnen het zoekgebied van 250 meter aan weerszijden van het voorkeurstracé gelden
geen speciale verplichtingen of beperkingen. Het zoekgebied is alleen bedoeld om binnen
bepaalde ruimtelijke marges gemeenten de gelegenheid te bieden de ligging van het
voorkeurstracé beperkt aan te passen.

3. Het aanleggen van buisleidingen van nationaal belang

12

3.1 Aanleg binnen een buisleidingenstrook en uitzonderingen daarop
Aangezien in de buisleidingenstroken ruimte wordt vrijgehouden voor nieuwe
buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen, dienen deze
buisleidingen in de daarvoor bedoelde buisleidingenstroken te worden aangelegd en niet
daarbuiten. Dit besluit bepaalt daarom dat bestemmingsplannen de aanleg van een
nieuwe buisleiding van nationaal belang alleen mogen toelaten in een
buisleidingenstrook.
Voordat een buisleiding van nationaal belang in een buisleidingenstrook kan worden
aangelegd, moet op grond van het Bevb het tracé voor die buisleiding en de daarbij
behorende belemmeringenstrook van vijf meter aan weerszijden van de buisleiding in
het bestemmingsplan zijn opgenomen. Met het aanwijzen van het voorkeurstracé voor
een buisleidingenstrook is immers niet de bestemming van de gronden ter plaatse van
de buisleidingenstrook geregeld. Voor een aantal categorieën van buisleidingen geldt dat
de aanleg of uitbreiding daarvan op grond van een wettelijke verplichting gebeurt met
toepassing van de rijkscoördinatieregeling en een rijksinpassingsplan als bedoeld in de
Wro. Voor de buisleidingen van nationaal belang als bedoeld in dit besluit geldt dit voor
de aanleg en uitbreiding van onder meer aardgastransportleidingen met een druk van
ten minste 40 bar en een diameter van tenminste 47,5 cm (zie artikel 39b van de
Gaswet). De aanleg van de overige buisleidingen zal in de regel gebeuren door de
vaststelling van een bestemmingsplan door de gemeente.
Er zijn een aantal uitzonderingen op de verplichting om een buisleiding van nationaal
belang in een buisleidingenstrook aan te leggen. In de eerste plaats kunnen
aansluitingen van een leverancier of naar een gebruiker buiten de buisleidingenstrook
worden aangelegd, aangezien de buisleidingenstroken niet altijd helemaal doorlopen tot
een leverancier of gebruiker. Het tracé van of naar de locatie buiten de
buisleidingenstrook dient in dat geval zo kort mogelijk te worden gehouden. In de
tweede plaats kan een ten tijde van de aanwijzing van het voorkeurstracé geldend
bestemmingsplan de aanleg van een buisleiding van nationaal belang reeds toestaan op
een tracé dat is gelegen buiten de buisleidingenstrook. In dat geval blijft die
mogelijkheid bestaan en hoeft het bestemmingsplan daarop niet te worden aangepast.
Ook bestaande buisleidingen die reeds voor de aanwijzing van het voorkeurstracé en de
inwerkingtreding van dit besluit buiten de buisleidingenstroken liggen, hoeven niet te
worden verlegd naar een buisleidingenstrook.
Hiernaast kan er, bijvoorbeeld als gevolg van nieuwe inzichten, onverhoopt een situatie
ontstaan die het wenselijk maakt dat een buisleiding van nationaal belang wordt
aangelegd volgens een tracé dat geheel afwijkt van het voorkeurstracé waarin ruimte
voor buisleidingen wordt vrijgehouden. In dergelijke uitzonderlijke situaties kunnen de
Minister van Infrastructuur en Milieu of, als het om gasleidingen van nationaal belang als
bedoeld in artikel 39b van de Gaswet gaat, de Minister van Economische Zaken,
besluiten om de aanleg van die nieuwe buisleiding buiten een buisleidingenstrook
mogelijk te maken. Voorwaarde daarvoor is dat er sprake is van besluitvorming door
middel van een rijksinpassingsplan als bedoeld in artikel 3.28 van de Wro. Wanneer voor
het aanleggen van de buisleiding gebruik wordt gemaakt van een rijksinpassingsplan,
dan kan het Rijk die buisleiding daarmee rechtstreeks buiten een buisleidingenstrook in
een bestemmingsplan inpassen. De bepalingen in het Barro en derhalve de verplichting

13

op grond van artikel 2.9.5 om een buisleiding van nationaal belang in de
buisleidingenstrook aan te leggen, zijn – gelet op artikel 1.1, tweede lid, van het Barro –
niet op een rijksinpassingsplan van toepassing. Het mag echter duidelijk zijn dat hier
alleen sprake van kan zijn in absolute uitzonderingsgevallen, aangezien het Rijk ook zelf
gebonden is aan het beleid uit de Structuurvisie Buisleidingen. Indien het incidenteel
noodzakelijk zou zijn om met gebruikmaking van een rijksinpassingsplan buiten de
buisleidingenstroken toch een buisleiding van nationaal belang aan te leggen, zullen het
nut en de noodzaak van die buisleidingverbinding in het rijksinpassingsplan moeten
worden onderbouwd en zal daarbij moeten worden aangegeven hoe het afwijkend tracé
zich verhoudt tot de Structuurvisie buisleidingen en een goede ruimtelijke ordening.
3.2 Externe veiligheid
Voor buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen geldt dat bovengronds
rekening moet worden gehouden met risicoafstanden tussen een buisleiding en
bebouwing. Het Bevb stelt op basis van het plaatsgebonden risico en het groepsrisico
een basisveiligheidsniveau vast voor buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke
stoffen. Op grond van het Bevb geldt voor deze buisleidingen een grenswaarde voor het
plaatsgebonden risico (de PR 10-6 contour) die niet mag worden overschreden bij
kwetsbare objecten en een richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten. Het
plaatsgebonden risico is de kans per jaar dat een persoon die onafgebroken en
onbeschermd op een bepaalde plaats zou verblijven, overlijdt als rechtstreeks gevolg
van een ongewoon voorval met een buisleiding waarbij een gevaarlijke stof betrokken is.
De plaatsgebonden risicoafstanden rond buisleidingen die gelden op grond van het Bevb
houden een planologisch relevante beperking in, omdat binnen die afstand in principe
niet gebouwd mag worden. Gemeenten die een bestemmingsplan vaststellen moeten
met de grenswaarde van de plaatsgebonden risicocontour van buisleidingen rekening
houden. Op grond van het Bevb is het niet toegestaan dat binnen een risicocontour van
een buisleiding kwetsbare objecten, zoals woningen of scholen, komen. De aanwezigheid
van beperkt kwetsbare objecten binnen de risicocontour, zoals winkels en
kantoorgebouwen, moet op grond van het Bevb door de gemeente worden gemotiveerd.
Voor de buisleidingen van nationaal belang geldt dat het wenselijk is dat het indirecte
ruimtebeslag van nieuwe buisleidingen wordt beperkt tot de buisleidingenstrook. De
aanleg van nieuwe buisleidingen van nationaal belang in een buisleidingenstrook dient
daarom zodanig plaats te vinden dat de risicocontour van die buisleiding de begrenzing
van de buisleidingenstrook niet overschrijdt. Hiermee wordt voorkomen dat gemeenten
in hun planologische mogelijkheden voor gronden die gelegen zijn buiten de
buisleidingenstrook worden beperkt. Het zou ongewenst zijn wanneer een gemeente
bijvoorbeeld een woonwijk heeft voorzien in de directe omgeving van een
buisleidingenstrook, maar wordt geconfronteerd met een plaatsgebonden risicocontour
van een nieuwe buisleiding die zich uitstrekt buiten de buisleidingenstrook. Voor reeds in
de buisleidingenstrook aanwezige buisleidingen (zie paragraaf 2.3) is overigens niet
uitgesloten dat de plaatsgebonden risicocontour groter is dan vijf meter en de
buisleidingenstrook overschrijdt. Wanneer binnen de plaatsgebonden risicocontour van
een reeds aanwezige buisleiding bebouwing aanwezig is of is toegestaan op grond van
een vastgesteld bestemmingsplan, dan kan dit een knelpunt opleveren. Voor deze
situatie zijn in het Bevb regels gesteld.

14

Een gemeente, of in geval van een inpassingsplan, de provincie of het Rijk, is
verantwoordelijk voor de vaststelling van het bestemmingsplan waarmee de aanleg van
de buisleiding in de buisleidingenstrook mogelijk wordt gemaakt. De gemeente, dan wel
de provincie of het Rijk dienen daarbij het tracé van de buisleiding zo in het
bestemmingsplan vast te leggen, dat de risicocontour van de buisleiding de
buisleidingenstrook niet overschrijdt. Dit geldt ook voor versmallingen in een
buisleidingenstrook. De veiligheidszones langs de buisleidingstroken, waarvan in het
Structuurschema Buisleidingen van 1985 sprake was, komen hiermee te vervallen.
In de praktijk zal deze verplichting erop neerkomen dat een buisleiding tenminste vijf
meter van de rand van de buisleidingenstrook wordt gelegd. Voor de aanleg van nieuwe
buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen geldt op grond van artikel 6,
tweede lid, van het Bevb namelijk de verplichting dat de grenswaarde voor het
plaatsgebonden risico (de PR 10-6 contour) binnen vijf meter van het hart van de leiding
ligt. Eventueel zullen er rond een buisleiding maatregelen nodig zijn om de risicocontour
van de buisleiding te verkleinen, zodat deze binnen de buisleidingenstrook blijft. Het
plaatsgebonden risico van een buisleiding kan door de leidinglegger bijvoorbeeld worden
beïnvloed door het ontwerp van de buisleiding, zoals de dikte van het staal van de
buisleiding, of de wijze van aanleg, zoals de diepteligging van de buisleiding in de grond.
In een situatie van een versmalde strook kan het noodzakelijk zijn leidingen dichter op
elkaar te leggen dan gewenst. Wanneer in die situatie in de strook al een leiding
aanwezig is die een hogere faalkans heeft, kan dat tot gevolg hebben dat de PR 10-6
contour toch buiten de (versmalde) strook terecht komt. Het is dan aan de
initiatiefnemer voor de nieuwe leiding en de beheerder(s) van de reeds aanwezige
leidingen om in samenspraak met de gemeente afspraken te maken over het treffen van
passende maatregelen die het risico reduceren tot het vereiste niveau.
Voor het groepsrisico, dat wil zeggen de cumulatieve kans per kilometer buisleiding dat
ten minste 10, 100 of 1000 personen overlijden als rechtstreeks gevolg van hun
aanwezigheid in het invloedsgebied van een buisleiding en een ongewoon voorval van
die buisleiding (met andere woorden een maat voor de omvang van een eventuele
ramp), is in de Structuurvisie Buisleidingen op verzoek van de gemeenten een
indicatieve typering van woonwijken langs buisleidingenstroken opgenomen (zie
paragraaf 8.2.2 van de Structuurvisie). Deze is nadrukkelijk niet als norm of aanbeveling
bedoeld. Steeds zal voor individuele gevallen een specifieke risicoberekening moeten
worden uitgevoerd en blijven de eisen van het Bevb voor de individuele buisleidingen
van toepassing.
4. Gevolgen voor het milieu
Dit besluit regelt dat ruimte wordt vrijgehouden voor de toekomstige aanleg van nieuwe
buisleidingen. Het vrijhouden van ruimte op zich leidt niet tot milieueffecten.
Milieueffecten kunnen wel optreden op het moment dat een buisleiding aangelegd gaat
worden en bij het beheer van die buisleiding.
Het bij ministeriële regeling aan te wijzen voorkeurstracé voor de buisleidingenstroken is
bij het opstellen van de Structuurvisie Buisleidingen onderzocht. In dat verband is een
milieueffectrapport (plan-MER) opgesteld, waarin de milieueffecten van de
hoofdverbindingen en eventuele alternatieve buisleidingverbindingen in kaart zijn

15

gebracht. De keuze voor het voorkeurstracé voor de buisleidingenstroken, zoals dat is
opgenomen op de visiekaart in de Structuurvisie Buisleidingen, is in belangrijke mate
hierop gebaseerd. Met het oog op eventuele gevolgen voor Natura 2000-gebieden is
daarnaast een passende beoordeling in de zin van de Natuurbeschermingswet 1998
uitgevoerd. Ook is een aanvullend onderzoek gedaan naar buisleidingenstroken door
EHS-gebieden. Daar waar het tracé voor een buisleidingenstrook deze gebieden zal
doorkruisen, omdat er geen geschikt alternatief voorhanden is, zullen bij de aanleg van
een nieuwe buisleiding op basis van het daarvoor te maken milieueffectrapport passende
maatregelen getroffen moet worden om nadelige effecten te voorkomen of eventueel te
compenseren.
Het tracé voor een nieuwe buisleiding moet in het bestemmingplan zijn opgenomen
alvorens deze aangelegd kan worden. Hiermee wordt de eventuele MER-plicht voor
nieuwe buisleidingen gekoppeld aan het besluit tot vaststelling van het
bestemmingsplan. Bij het vaststellen van het bestemmingsplan zal ook de externe
veiligheid in aanmerking moeten worden genomen.
5. Gevolgen voor overheden, burgers en het bedrijfsleven
5.1 Maatschappelijke kosten- en batenanalyse
Er is een maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) uitgevoerd naar het
vrijhouden van ruimte voor buisleidingen van nationaal belang (MKBA Structuurvisie
Buisleidingen). De vraagstelling daarbij was of de maatschappelijke kosten en baten van
een regeling, waarbij er verplicht ruimte wordt vrijgehouden in buisleidingenstroken,
zouden opwegen tegen de maatschappelijke kosten en baten van het alternatief dat er
geen ruimte wordt vrijgehouden in buisleidingenstroken. In termen van kosten en baten
betekent het aanwijzen van het voorkeurstracé dat er nu kosten gemaakt moeten
worden om ruimte ter beschikking te hebben en houden, die in het geval er geen
voorkeurstracé wordt aangewezen, gebruikt zou kunnen worden voor andere functies,
zoals woningbouw. De baten liggen in een goedkopere toekomstige aanleg van
buisleidingen van nationaal belang, omdat er voor de aanleg van buisleidingen reeds een
tracé is gereserveerd en de procedurekosten beperkt kunnen worden.
In de MKBA is gekeken naar twee projectalternatieven. Het eerste projectalternatief ging
uit van een nieuwe structuurvisie, inclusief een juridische doorwerking van die
structuurvisie door regels te stellen aan bestemmingsplannen. Het tweede
projectalternatief ging ook uit van een nieuwe structuurvisie, maar zonder verdere
juridische doorwerking van die structuurvisie in bestemmingsplannen. Het
referentiealternatief was dat er geen structuurvisie, dus geen rijksbeleid voor
buisleidingen, zou zijn. In beide projectalternatieven is zowel een lager als een hoger
economisch groeiscenario toegepast, met verschillende aantallen nieuwe buisleidingen.
De maatschappelijke kosten van de projectalternatieven werden bepaald door een
inschatting te maken van de vermindering van de grondwaarde ter plaatse van het
voorkeurstracé, indien die grondwaarde volgens bestaande plannen hoger is dan
landbouwgrond. De in de MKBA vastgestelde baten van het vrijhouden van ruimte voor
de aanleg van nieuwe buisleidingen komen voort uit vermeden aanleg- onderhoud- en
exploitatiekosten, vermeden procedurekosten, een kortere proceduretijd bij de aanleg
van nieuwe buisleidingen (dus sneller kunnen transporteren), en minder versnippering
van ruimte. Ook de verbetering van de concurrentiepositie is in de MKBA in de baten

16

meegenomen, maar dit is niet gemonetariseerd. De conclusie van het MKBA-onderzoek
is dat het vrijhouden van ruimte in buisleidingenstroken loont en maatschappelijk netto
tot meer baten leidt dan in de situatie dat er geen ruimte wordt vrijgehouden. Deze
conclusie geldt in zijn algemeenheid ook in een situatie van lage economische groei. De
netto baten kunnen, afhankelijk van het alternatief en het scenario en economische
groei, in geld uitgedrukt tientallen tot maximaal € 200 miljoen bedragen, in vergelijking
met een situatie zonder beleid en structuurvisie. De netto baten van het
projectalternatief met juridische doorwerking in bestemmingsplannen, zoals geregeld in
het onderhavige besluit, zijn ongeveer drie keer hoger dan die zonder juridische
doorwerking in bestemmingsplannen. Naast de gemonetariseerde effecten is in de MKBA
ook aangegeven dat het niet kunnen aanleggen van buisleidingen negatieve
consequenties kan hebben voor de concurrentiepositie van de Nederlandse chemische
industrie en mogelijk kan leiden tot het wegvallen van productielocaties in Nederland.
5.2 Bestuurlijke lasten
De lasten van dit besluit voor overheden zijn zeer beperkt, doordat dit besluit de
gemeenten in beginsel niet verplicht tot het aanpassen van geldende
bestemmingsplannen. Alleen wanneer een gemeente een nieuw bestemmingsplan
vaststelt of een aanvraag om een omgevingsvergunning voor het afwijken van het
bestemmingsplan ontvangt, dient de gemeente daarbij de regels in dit besluit in acht te
nemen. In het geval echter dat een gemeente het voorkeurstracé op voorhand wil
verleggen, bijvoorbeeld omdat het voorkeurstracé over een stal loopt en de gemeente
reeds een ander tracé voor de buisleidingenstrook in gedachten heeft, dan zal de
gemeente daarvoor het bestemmingsplan moeten wijzigen. In de Structuurvisie
Buisleidingen is ervan uitgegaan dat gemeenten het voorkeurstracé in het
bestemmingsplan nader zullen willen of moeten uitwerken, aangezien er aanwijzingen
zijn of verwacht kan worden dat de ligging van het voorkeurstracé nog niet optimaal is.
Ofschoon optimalisering van het voorkeurstracé geen verplichting vanuit het Barro is, is
de veronderstelling echter dat optimalisering gewenst zal zijn. Voor dergelijke situaties
is een inschatting gemaakt van de kosten die gepaard gaan met de aanpassing van
bestemmingsplannen. Uitgaande van een inschatting van vijf situaties per jaar zou het
dan gaan om in totaal € 53.000 per jaar. Het Rijk gaat ervan uit dat in deze situaties de
betreffende gemeente in overleg met de initiatiefnemer tot een constructie ten aanzien
van deze lasten zal komen.
5.3 Administratieve lasten
Dit besluit bevat geen verplichtingen voor burgers of het bedrijfsleven en leidt reeds
daarom niet tot administratieve lasten voor die partijen.
6. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
De gemeente dient bij de vaststelling van een bestemmingsplan of
omgevingsvergunning waarmee van het bestemmingsplan wordt afgeweken het
onderhavige besluit in acht te nemen. Rijkswaterstaat en de Velin hebben onderlinge
afspraken gemaakt over het signaleren van ontwikkelingen in en in de directe nabijheid
van de buisleidingenstrook die het leggen van nieuwe buisleidingen kunnen

17

belemmeren. Zo nodig zal hierover contact worden opgenomen met de desbetreffende
gemeente.
Voor de handhaving van dit besluit staan de bevoegdheden op grond van de Wro en de
Wet revitalisering generiek toezicht (hierna: Wrgt) ter beschikking. Indien de gemeente
een bestemmingsplan voorbereidt dat op onderdelen in strijd is met de bepalingen in dit
besluit, dan kan de Minister van Infrastructuur en Milieu hierop reageren door middel
van het indienen van een zienswijze op het ontwerpbestemmingsplan. Indien de
zienswijze van de minister niet of niet volledig in het definitieve bestemmingsplan wordt
overgenomen, dan kan de minister de gemeenteraad conform artikel 3.8, zesde lid, van
de Wro een reactieve aanwijzing geven. De minister kan daarnaast ook tegen het
bestemmingsplan in beroep. Het interbestuurlijke toezicht valt overeenkomstig het
stelsel van de Wrgt in beginsel onder de verantwoordelijkheid van de provincies.
7. Verhouding met andere regelgeving
Op alle buisleidingen van nationaal belang zoals bedoeld in dit besluit is het Bevb
onverkort van toepassing. 3 Het Bevb geldt voor zowel buisleidingen binnen als buiten
een buisleidingenstrook, en voor reeds aanwezige en nieuwe buisleidingen van nationaal
belang. Het Bevb regelt de externe veiligheidsaspecten van buisleidingen door middel
van onder meer een zorgplicht van de leidingexploitant, een externeveiligheidsnormering waarmee rekening moet worden gehouden bij het aanleggen van
een nieuwe buisleiding of bij een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling nabij een reeds
aanwezige buisleiding, het opnemen van alle leidingen voor gevaarlijke stoffen in
bestemmingsplannen (met belemmeringenstrook en aanlegvergunningstelsel) en de
sanering van situaties waarbij de grenswaarde van het plaatsgebonden risico van een
buisleiding overschreden wordt.
8. Adviezen en reacties op het ontwerp
7.1 Voorbereiding van het besluit
Dit besluit is voorbereid in overleg met de Ministeries van EZ en Defensie. Bij de
voorbereiding van het besluit heeft voorts afstemming plaatsgevonden met
vertegenwoordigers van de VNG, het IPO en de UvW, alsmede met vertegenwoordigers
van de Velin.
7.2 Inspraak
Conform de in artikel 4.3, vijfde lid, van de Wro voorgeschreven procedure is het
ontwerp van dit besluit overgelegd aan de beide Kamers der Staten-Generaal en in de
Staatscourant en langs elektronische weg bekendgemaakt, en is aan een ieder de
gelegenheid geboden om opmerkingen over het ontwerp ter kennis van de minister te
brengen.
<PM>

3

Zie in dit verband noot 1.

18

II Artikelsgewijs
Artikel I, onderdelen A en C
De wijziging van de begripsomschrijving van ‘GML-bestand’ houdt verband met het
voornemen om nieuwe, omvangrijke kaartbijlagen bij het Barro en bij de daarop
gebaseerde Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (hierna: Rarro) voortaan
bekend te maken door deze elektronisch beschikbaar te stellen via de website
www.ruimtelijkeplannen.nl. Op grond van artikel 1.2.3, eerste lid, van het Besluit
ruimtelijke ordening wordt een ruimtelijk besluit elektronisch vastgesteld en is de
elektronisch vastgestelde versie de juridisch bindende versie. Er is gebleken dat de
kaartbijlagen bij het Barro en de Rarro vaak dermate omvangrijke elektronische
bestanden zijn, dat deze niet goed geschikt zijn voor elektronische publicatie in het
Staatsblad of de Staatscourant. Tegelijkertijd bestaat er met de website
www.ruimtelijkeplannen.nl een elektronische voorziening die speciaal is toegesneden op
het bieden van ruimtelijke informatie. Voor de kaartbijlagen bij het Barro zal daarom
vaker gebruik worden gemaakt van terinzagelegging via die website. Volgens aanwijzing
188 van de Aanwijzingen voor de regelgeving kan voor een bijlage bij een wettelijke
regeling van deze uitzonderingsmogelijkheid gebruik worden gemaakt, indien die bijlage
niet geschikt is voor publicatie in het Staatsblad of de Staatscourant en de kenbaarheid
voor de direct bij de regeling betrokken personen voldoende verzekerd is.
Om de kenbaarheid van de kaartbijlagen bij het Barro voldoende zeker te stellen, is in
het Barro expliciet vastgelegd dat de GML-bestanden waarin de kaarten behorende bij
het Barro zijn opgenomen, te raadplegen zijn via de website www.ruimtelijkeplannen.nl.
De website www.ruimtelijkeplannen.nl is voor bestuursorganen en burgers een bekende
vindplaats voor besluiten en regelgeving van decentrale overheden en het Rijk op het
terrein van de ruimtelijke ordening. De website is de landelijke voorziening waarop op
grond van artikel 1.2.1 van het Besluit ruimtelijke ordening alle ruimtelijke besluiten –
ruimtelijke visies, plannen, besluiten, verordeningen, algemene maatregelen van
bestuur en ministeriële regelingen – elektronisch beschikbaar, vindbaar en toegankelijk
dienen te zijn. Het feit dat kaartbijlagen door elektronische publicatie op
www.ruimtelijkeplannen.nl bekend worden gemaakt, zal daarnaast steeds in het
slotformulier van een besluit of ministeriële regeling worden medegedeeld. Voor de
goede orde wordt opgemerkt dat de GML-bestanden – en de weergave daarvan in de
vorm van een kaartbeeld – integraal onderdeel uitmaken van het Barro en daarbij een
bijlage vormen die in gelijke mate bindend is als de overige onderdelen van het Barro.
Voor de toevoeging van de zinsnede ‘bij dit besluit’ aan de definitie van ‘GML-bestand’ is
gekozen omdat het begrip ‘GML-bestand’ als zodanig ook in de Rarro is gedefinieerd,
waarbij in de Rarro aan dit begrip een andere betekenis is toegekend. De GMLbestanden die behoren bij de Rarro hebben namelijk eigen planidentificatienummers.
Om gelijkluidende begrippen met afwijkende betekenissen in het Barro en de Rarro te
voorkomen, is in het Barro het begrip ‘GML-bestand’ gewijzigd in ‘GML-bestand bij dit
besluit’. Bij de eerstkomende wijziging van de Rarro zal ook daarin de begripsdefinitie
van ‘GML-bestand’ zodanig worden aangepast dat er geen overlap meer is tussen de
beide begripsdefinities.
Conform het Informatiemodel Ruimtelijke Ordening 2012 (hierna: IMRO) en de
Standaard Toegankelijkheid Ruimtelijke Instrumenten 2012 (hierna: STRI) – zijnde
digitale standaarden voor de ruimtelijke ordening – wordt het Barro via de weblocatie

19

www.ruimtelijkeplannen.nl beschikbaar gesteld in de vorm van bronbestanden. Het
GML-bestand is volgens de STRI een van deze bronbestanden waarin de kaarten en de
koppeling naar de daarbij behorende regels zijn opgenomen. Aan ieder besluit tot
wijziging van het Barro wordt conform de STRI een nieuw zogeheten
planidentificatienummer toegekend. Deze kent voor het Rijk altijd de schrijfwijze
NL.IMRO.000 gevolgd door een uniek nummer. De herkomst van de kaarten en daarbij
behorende ruimtelijke objecten met regels zijn hierdoor eenvoudig te herleiden tot het
besluit waarbij die kaarten de bijlage vormen. Dit planidentificatienummer zal bij ieder
besluit tot wijziging van het Barro aan de begripsomschrijving van ‘GML-bestand bij dit
besluit’ worden toegevoegd. Door het beschikbaar stellen van de bronbestanden van het
Barro conform de STRI worden daarnaast de authenticiteit van bestanden en de
bestandsbeveiliging geborgd. De verschillende bronbestanden zoals het GML-bestand,
worden met behulp van een PKI-overheid certificaat gewaarmerkt. Via
www.ruimtelijkeplannen.nl is dit zichtbaar als een ‘groen slotje’.
Artikel I, onderdelen B, D, E en H
Deze wijzigingen betreffen het herstel van enkele verschrijvingen.
Artikel I, onderdeel F
Artikel 2.9.1 (begripsbepalingen)
In paragraaf 2.2 van het algemeen deel van de toelichting is reeds uitgebreid ingegaan
op de omschrijving van de begrippen buisleiding van nationaal belang en landelijk
hoofdnetwerk van leidingen, zodat hier kortheidshalve naar die paragraaf wordt
verwezen.
Onder het begrip voorkeurstracé wordt in dit besluit verstaan het tracé voor een
buisleidingenstrook dat bij ministeriële regeling wordt aangewezen. Dit begrip wordt
gebruikt naast de meer neutrale term ‘tracé voor een buisleidingenstrook’ die in dit
besluit wordt gebruikt voor die gevallen waarin niet specifiek het door de minister
aangewezen tracé voor een buisleidingenstrook is bedoeld.
Artikel 2.9.2 (aanwijzing voorkeurstracés)
Het eerste lid van dit artikel biedt de grondslag voor de aanwijzing van tracés voor
buisleidingenstroken door de Minister van Infrastructuur en Milieu, in overeenstemming
met de Minister van Economische Zaken. Dit bij ministeriële regeling aan te wijzen tracé
is het zogeheten voorkeurstracé. Aan weerszijden van het voorkeurstracé zal een
zoekgebied worden aangewezen, waarbinnen de gemeente de ligging van het
voorkeurstracé met toepassing van artikel 2.9.3 eventueel kan optimaliseren met het
oog op een specifieke lokale situatie.
Op grond van het tweede lid van dit artikel heeft het voorkeurstracé een breedte van
ten hoogste 70 meter. De exacte breedte van het voorkeurstracé zal in de ministeriële
regeling worden bepaald. In het algemeen deel van de toelichting is reeds ingegaan op
de afmetingen die het voorkeurstracé doorgaans heeft.
Artikel 2.9.3 (nadere uitwerking voorkeurstracé)

20

Dit artikel bepaalt dat de gemeente het voorkeurstracé onder bepaalde voorwaarden in
een bestemmingsplan nader kan uitwerken. Doordat de uitwerking – en daarbij de
eventuele aanpassing van het tracé – in een bestemmingsplan gebeurt, wordt verzekerd
dat voor iedereen kenbaar is waar het tracé voor de buisleidingenstrook loopt. Het
optimaliseren van de ligging van het voorkeurstracé kan slechts binnen de grenzen van
het zoekgebied van 250 meter dat op grond van artikel 2.9.2 met het voorkeurstracé
wordt vastgesteld bij ministeriële regeling. Bij de uitwerking van het voorkeurstracé
dient de gemeente ervoor te zorgen dat er een doorgaande buisleidingenstrook
beschikbaar blijft die aansluit op het voorkeurstracé onderscheidenlijk – indien nader
uitgewerkt in een bestemmingsplan - het tracé voor een buisleidingenstrook in de
naastliggende gemeente(n). De breedte van het door de gemeente uit te werken tracé
dient daarnaast gelijk te zijn aan de breedte die het voorkeurstracé over het grootste
deel van dat tracé heeft. Dat wil zeggen dat wanneer een voorkeurstracé plaatselijk een
versmalling heeft, terwijl het overige deel van dat voorkeurstracé een breedte heeft van
70 meter, het door de gemeente in een bestemmingsplan uit te werken tracé voor een
buisleidingenstrook een breedte dient te hebben van 70 meter.
Voor het in een bestemmingsplan vastgelegd tracé voor de buisleidingenstrook geldt
enkel dat de gemeente daarbinnen geen nieuwe activiteiten mag toelaten die de aanleg
van een buisleiding van nationaal belang kunnen belemmeren (zie artikel 2.9.3, derde
lid). Het uitwerken van het voorkeurstracé in een bestemmingsplan verplicht derhalve
niet tot het opnemen van een (dubbel)bestemming ‘leiding’ in het bestemmingsplan. In
paragraaf 2.4 van het algemeen deel van de toelichting is hierop reeds uitgebreid
ingegaan, zodat hier kortheidshalve naar die paragraaf wordt verwezen.
Artikel 2.9.4 (belemmerende activiteiten)
Wanneer voor de gronden die deel uitmaken van het voorkeurstracé een nieuw
bestemmingsplan wordt vastgesteld, dan mogen daar – ten opzichte van het geldende
bestemmingsplan – geen nieuwe activiteiten worden toegelaten die het leggen van
buisleidingen kunnen belemmeren. Dat geldt ook wanneer in plaats van het vaststellen
van een nieuw bestemmingsplan een omgevingsvergunning voor het afwijken van een
bestemmingsplan wordt verleend als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder c, van de
Wabo. Voor activiteiten die reeds zijn toegestaan op grond van een bestemmingsplan
dat van kracht is op het moment dat het voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook
wordt vastgesteld, geldt dat deze mogen worden voortgezet. Ook de bestaande
planologische mogelijkheden in een geldend bestemmingsplan kunnen na de vaststelling
van het voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook nog steeds worden benut. Eventuele
onbenutte planologische mogelijkheden in de buisleidingenstrook kunnen in een nieuw
bestemmingsplan worden overgenomen, voor zover daarbij geen wijzigingen in de
bestemmingen worden aangebracht die nieuwe, niet reeds eerder toegestane,
activiteiten mogelijk maken die het leggen van buisleidingen verhinderen.
In het geval een gemeente gebruik heeft gemaakt of gebruik wil maken van de in
artikel 2.9.3 geboden mogelijkheid om het voorkeurstracé in een bestemmingsplan
nader uit te werken, geldt vanzelfsprekend ook voor dat aangepaste tracé voor de
buisleidingenstrook dat ter plaatse geen activiteiten mogen worden toegelaten die het
leggen van buisleidingen kunnen belemmeren. Het derde lid bepaalt in dit verband dat

21

artikel 2.9.4, eerste lid, van overeenkomstige toepassing is op de gronden die deel
uitmaken van het tracé voor een buisleidingenstrook, bedoeld in artikel 2.9.3.
Het tweede lid van dit artikel geeft aan welke activiteiten in het voorkeurstracé in ieder
geval een belemmering vormen voor het aanleggen van een buisleiding.
Onderdeel a heeft betrekking op het bouwen van een bouwwerk binnen het
voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook, met uitzondering van het bouwen van een
bouwwerk dat noodzakelijk is voor de aanleg, het onderhoud of de instandhouding van
buisleidingen van nationaal belang, zoals een meet- en regelstation of
gascompressorstation. Bouwwerken binnen het tracé van een buisleidingenstrook leiden
ertoe dat de grond ter plaatse niet bereikbaar is voor het leggen van leidingen.
Bouwwerken die geheel zonder omgevingsvergunning mogen worden gebouwd (de
gevallen bedoeld in artikel 2.3, tweede lid, van het Bor die zijn opgenomen in artikel 2 in
samenhang met de artikelen 5 en 8 van bijlage II bij het Bor) blijven ook binnen een
buisleidingenstrook toegestaan.
De onderdelen b en c hebben betrekking op infrastructuur die binnen het
voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook wordt aangelegd in de lengterichting van het
tracé. Verharde wegen en paden, spoorwegen en ook watergangen zoals een kanaal of
sloot die zich over een grotere afstand in de lengterichting binnen het tracé voor de
buisleidingenstrook bevinden, maken het leggen van buisleidingen ter plaatse
onmogelijk. Infrastructuur en watergangen die zodanig worden aangelegd dat deze het
tracé voor de buisleidingenstrook kruisen, zijn wel toegestaan en zijn – gezien de totale
lengte van het tracé over geheel Nederland – ook niet te voorkomen.
Onderdeel d heeft betrekking op de aanleg van een waterkering, inclusief de daartoe
behorende beschermingszone als bedoeld in artikel 1.1, van de Waterwet, binnen het
voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook. Bij waterkeringen en de daartoe behorende
beschermingszone geldt dat er daar in zijn geheel niet of slechts onder voorwaarden in
de grond mag worden gegraven. Wanneer een waterkering of daartoe behorende
beschermingszone zich binnen het tracé voor de buisleidingenstrook bevindt, dan
kunnen daar derhalve geen buisleidingen worden gelegd. Indien het vanuit het oogpunt
van waterveiligheid noodzakelijk is om ter plaatse van het voorkeurstracé voor de
buisleidingenstrook een waterkering aan te leggen, houdt dat in dat de ligging van het
voorkeurstracé door de gemeente dient te worden aangepast.
Onderdeel e heeft betrekking op de aanleg van buisleidingen die niet zijn aan te
merken als buisleidingen van nationaal belang, en op ondergrondse
hoogspanningsverbindingen of andere ondergrondse leidingstelsels. Het is niet de
bedoeling dat binnen het voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook, in de
lengterichting van dat tracé, andersoortige leidingen dan de buisleidingen van nationaal
belang worden aangelegd, zoals rioleringsbuizen, waterleidingen of leidingen die behoren
tot het regionaal transportleidingennet. Dit zou immers betekenen dat voor de
buisleidingen van nationaal belang minder ruimte beschikbaar is. Omdat bepaalde
leidingen niet in het bestemmingsplan hoeven te worden opgenomen omdat deze niet
planologisch relevant zijn en bovendien geheel omgevingsvergunningvrij kunnen worden
aangelegd, is dit met een bestemmingsplan echter niet volledig te voorkomen (zie artikel
2.3, tweede lid, van het Bor, in samenhang met artikel 2, onderdeel 18, onder d, van
bijlage II bij het Bor). Voor nieuwe buisleidingen die wel als planologisch relevant
kunnen worden aangemerkt, bijvoorbeeld vanwege hun omvang, en die derhalve in het
bestemmingsplan worden opgenomen, geldt dat deze niet in het voorkeurstracé kunnen

22

worden toegelaten. Buisleidingen en ondergrondse hoogspanningsverbindingen die het
voorkeurstracé voor de buisleidingenstrook slechts kruisen, vormen geen belemmering
voor de buisleidingen van nationaal belang. Wel zal bij de aanleg van kruisende
buisleidingen of ondergrondse hoogspanningsverbindingen rekening moeten worden
gehouden met de mogelijkheid dat er passende technische maatregelen dienen te
worden getroffen om de aanleg van buisleidingen van nationaal belang binnen het
voorkeurstracé niet te bemoeilijken.
Bij onderdeel f geldt dat bij het leggen van een buisleiding eventueel aanwezige
bomen of andere diepwortelende beplanting moeten worden verwijderd. Het plaatsen
van bomen – in grotere aantallen – binnen het voorkeurstracé voor de
buisleidingenstrook dient daarom te worden vermeden. Individuele bomen vormen een
minder grote belemmering en zijn daarom wel toegestaan. Daarbij dient er echter wel
rekening mee te worden gehouden dat deze bij het aanleggen van de buisleidingen
verwijderd moeten worden en – vanwege mogelijke schade aan de buisleidingen – niet
op de zelfde plek teruggeplaatst kunnen worden.
Onderdeel g heeft betrekking op het gebruik als stortplaats of de permanente opslag
van grond, goederen of andere stoffen binnen het tracé van de buisleidingenstrook. Een
stortplaats of opslag leidt ertoe dat de grond ter plaatse niet bereikbaar is voor het
leggen van leidingen.
Artikel 2.9.5 (aanleg buisleiding van nationaal belang)
Het eerste lid van dit artikel bepaalt dat een bestemmingsplan de aanleg van een
buisleiding van nationaal belang alleen mag toelaten in een buisleidingenstrook. Het
tracé van een nieuwe buisleiding van nationaal belang dient daarbij zodanig in het
bestemmingsplan te worden opgenomen dat de risicocontour voor het plaatsgebonden
risico (PR 10-6) van de buisleiding de buisleidingenstrook niet overschrijdt. In de regel
zal dit inhouden dat een buisleiding op tenminste vijf meter van de buitenste begrenzing
van de buisleidingenstrook wordt gelegd, nu op grond van artikel 6, tweede lid, van het
Bevb de exploitant van de buisleiding ervoor zorg dient te dragen dat het
plaatsgebonden risico van een buisleiding op die afstand (feitelijk vijf meter vanuit het
hart van de buisleiding) niet hoger is dan PR 10-6 per jaar. De belemmeringenstrook van
vijf meter aan weerszijden van een buisleiding, bedoeld in artikel 14 van het Bevb, zal
dus steeds binnen de buisleidingenstrook vallen. Hiermee wordt het ruimtebeslag van de
buisleidingen van nationaal belang beperkt tot de buisleidingenstrook. De verplichting in
het eerste lid is gericht aan de gemeente die het bestemmingsplan vaststelt, of in geval
van een provinciaal inpassingsplan, aan de provincie. Ook voor het Rijk geldt het
uitgangspunt dat bij gebruikmaking van een rijksinpassingsplan een buisleiding van
nationaal belang enkel binnen een buisleidingenstrook wordt toegelaten, op een wijze
die voldoet aan dit artikel (zie ook paragraaf 3 van het algemeen deel van de
toelichting). Op grond van artikel 14, eerste lid, van het Bevb dient een buisleiding die
onder de werkingssfeer van het Bevb valt – waaronder de buisleidingen van nationaal
belang – altijd in een bestemmingsplan te worden opgenomen.
Op grond van het tweede lid is de verplichting uit het eerste lid niet van toepassing op
een beginpunt en eindpunt van een buisleiding dat buiten de buisleidingenstrook is
gesitueerd. Dit is het geval omdat de buisleidingenstroken over het algemeen niet
volledig doorlopen naar een leverancier of gebruiker van gevaarlijke stoffen en een
buisleiding dus ook altijd ergens de buisleidingenstroken in of uit moet. In dat geval

23

dient er een zoveel mogelijk rechtstreekse verbinding te worden gelegd tussen het
begin- of eindpunt en de buisleidingenstrook.
Het derde lid maakt een uitzondering op het eerste lid indien de buisleiding van
nationaal belang reeds is toegestaan in een bestemmingsplan dat van kracht is op het
moment van aanwijzing van het voorkeurstracé. Op grond van artikel 14 van het Bevb
dienen buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen altijd in een
bestemmingsplan te worden opgenomen. Wanneer in een geldend bestemmingsplan al
buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen zijn voorzien of indien een
bestaande buisleiding die als buisleiding van nationaal belang kan worden aangemerkt,
wordt vervangen, dan kan dit dus gewoon binnen de daarvoor reeds geldende
bestemming gebeuren.
Artikel I, onderdeel G
Op grond van artikel 2.11.2 dienen gronden waarop een primaire kering ligt of die de
functie van primaire kering hebben in een bestemmingsplan de bestemming
‘waterkering’ te krijgen, en gronden die deel uitmaken van een beschermingszone bij
een primaire waterkering de gebiedsaanduiding ‘vrijwaringszone-dijk’, of
‘vrijwaringszone-waterstaatswerk’. De formulering van dit artikel in samenhang met
artikel 3.1 van het Barro leidde ertoe dat gemeenten binnen drie jaar na de
inwerkingtreding van deze bepaling hun bestemmingsplannen hierop dienden aan te
passen. Gemeenten zouden hierdoor genoodzaakt kunnen zijn hun bestemmingsplannen
voortijdig te herzien. Omdat dit voor gemeenten tot ongewenste bestuurlijke lasten zou
leiden, is het artikel zo gewijzigd dat gemeenten de gevraagde bestemming pas bij de
eerstvolgende herziening van hun bestemmingsplan dienen op te nemen.
Voor de volledigheid wordt nog opgemerkt dat de bestemming ‘waterkering’ op grond
van de Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen (SVBP) op twee manieren in het
bestemmingsplan kan worden opgenomen, te weten als enkelbestemming ‘Waterkering’
onder de hoofdgroep ‘Overig’ en als dubbelbestemming onder de hoofdgroep
‘Waterstaat’.
Artikel I, onderdeel I
Deze wijziging heeft betrekking op de locatie voor grootschalige elektriciteitsopwekking
in Diemen. In het Barro zijn met ingang van oktober 2012 de locaties aangewezen die
geschikt zijn voor de plaatsing van elektrisch vermogen van ten minste 500 MW. Deze
vestigingsplaatsen zijn gebaseerd op het Derde Structuurschema
Elektriciteitsvoorziening. Over deze begrenzingen is destijds nauw overleg gevoerd met
de betrokken gemeenten. Niettemin is gebleken dat er bij de begrenzing in het Barro
van de vestigingsplaats Diemen strijdigheid bestaat met de door de provincie NoordHolland begrensde Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Momenteel blijkt een deel van de
in dit besluit aangewezen vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsproductie
ingenomen te worden door de EHS. De gemeente Diemen heeft het voornemen het
bestemmingsplan Buitengebied te herzien en wenst hierin de door de provincie
begrensde EHS op te nemen. De bedoelde strook krijgt dan de bestemming natuur. De
toekenning van de bestemming natuur aan de bedoelde strook vormt geen ruimtelijke
belemmering om alsnog op de locatie Diemen een elektrisch vermogen van 500 MW en

24

hoger te plaatsen. Om die reden is de begrenzing van de vestigingsplaats voor
grootschalige elektriciteitsopwekking op de locatie Diemen aangepast en ligt deze nu
buiten de door de provincie begrensde EHS.
Artikel II
Dit besluit zal in werking treden op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Bij de
inwerkingtreding zal rekening worden gehouden met de vaste verandermomenten voor
wet- en regelgeving.

DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU,

mw. drs. M.H. Schultz van Haegen

25

Bijlage 5.9 bij Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking - Diemen

vestigingsplaats grootschalige elektriciteitsopwekking
0

450m