Landelijke invoering
Frontoffice/Backoffice
Nulmeting en
veranderingsproces

Apeldoorn, 7 maart 2012
AP96/001e

Inhoud

1
1.1
1.2
1.3
1.4

Inleiding
Het Frontoffice/Backoffice-concept
Landelijke invoering
Doelstelling onderzoek
Leeswijzer

3
3
3
5
6

2
2.1
2.2
2.3
2.4

Tijdsbestedingsonderzoek
Onderzoeksopzet
Beschrijving dataset
Resultaten
Interpretatie van de resultaten

7
7
10
11
12

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Veranderingsproces
Implementeren in een turbulente omgeving
Informatie-uitwisseling in de politiepraktijk
Vormen van informatie-uitwisseling
Stand van zaken implementatie FoBo

14
14
16
18
19

4

Conclusies

21

Bijlagen

23

1

Formulier tijdsregistratie

25

2
2.1
2.2
2.3
2.4

Resultaten op teamniveau
Midden en West Brabant
Zeeland
Rotterdam-Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid

26
26
27
28
29

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Context
Midden en West Brabant
Zeeland
Rotterdam-Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid

31
31
33
35
37

4

Samenstelling onderzoeksgroep

40

2

1 Inleiding
In opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie voert de Politieacademie onderzoek
uit naar de implementatie van het Frontoffice/Backoffice-concept binnen drie nieuw te
vormen eenheden van de nationale politie. Deze rapportage beschrijft de eerste resultaten
van dit onderzoek. Hieronder gaan wij eerst kort in op de essentie van het concept,
alvorens het onderzoek nader te introduceren.
Het Frontoffice/Backoffice-concept
Het Frontoffice/Backoffice-concept (‘FoBo’) is ontwikkeld in politieregio Hollands Midden.
De werking van het concept is simpel: in plaats van dat een agent zelf verantwoordelijk is
voor de administratieve afhandeling van het politiewerk, kan hij hiervoor een beroep doen
op een professionele backoffice. Deze backoffice draagt zorgt voor de verwerking van
mutaties en meldingen en maakt de gewenste producten (bijvoorbeeld een mutatie in BVH)
in concept op, waarna de agent deze alleen nog moet controleren en tekenen. Het contact
tussen de backoffice en de agent op straat verloopt telefonisch. De medewerkers van de
backoffice raadplegen daarbij integraal de politiesystemen. Daardoor kan de backoffice de
agent relevante (real time) informatie aanreiken voor de uitvoering van het werk op straat.
Voor agenten biedt FoBo een laagdrempelige vorm om informatie in de systemen vast te
leggen. FoBo kan beschouwd worden als een methode om straatinformatie en
systeeminformatie met elkaar te verbinden.
1.1

Het concept is ontwikkeld als onderdeel van een visie van de informatieorganisatie van
Hollands Midden op ‘informatiegestuurde politie in volle omvang’. FoBo maakt het mogelijk
om informatie gevalideerd en gecontroleerd in de politiesystemen op te nemen, doordat
een professionele groep van backofficemedewerkers zorg draagt voor de invoer in de
systemen. Doordat het telefoonverkeer tussen de agent op straat en de backoffice wordt
opgenomen en digitaal wordt opgeslagen, ontstaat bovendien de mogelijkheid om op
ongestructureerde zoekacties uit te voeren op deze gesprekken.
FoBo is sinds 2009 in Hollands Midden beproefd. De eerste ervaringen waren meteen zeer
positief. De tijd die agenten besteden aan administratieve werkzaamheden bleek bij
toepassing van het FoBo-concept ongeveer met de helft te zijn gedaald, van 48,8% naar
23,5%. De benodigde investering in de backoffice, die in Hollands Midden onderdeel
uitmaakt van de Dienst Informatie, bleek beperkt. Per saldo was daardoor sprake van een
forse doelmatigheidswinst ten gunste van blauw. De tijdsbesparing bij blauw was echter
niet de enige opbrengst van FoBo. Agenten noemden ook expliciet de verbeterde
informatiepositie als belangrijke opbrengst.
1.2 Landelijke invoering
Vanwege de positieve resultaten die in Hollands Midden met FoBo zijn behaald, heeft
minister Opstelten van Veiligheid en Justitie besloten tot landelijke invoering van het
concept. De landelijke invoering van FoBo is één van de maatregelen uit het
actieprogramma ‘Minder regels, meer op straat’, waarmee de minister beoogt om nog deze

3

kabinetsperiode de administratieve lasten bij de politie met een kwart te verminderen. FoBo
wordt daarin als inrichtingseis genoemd bij de invoering van de nationale politie. 1
De landelijke implementatie van FoBo wordt begeleid en ondersteund door een landelijk
programma. Bij de start van de landelijke invoering is door de landelijke
programmaorganisatie i.o. een programmaopdracht geformuleerd, waarin de volgende
doelstellingen voor het FoBo-concept zijn geformuleerd:
 het verbeteren van de informatie in de politiesystemen
 het verlagen van de administratieve werkdruk binnen het primair proces met 20%
 het vergroten van de werkvreugde van de politiemedewerkers
 het verhogen van het presterend vermogen van de politie. 2
Aan de korpschefs van de regiokorpsen is vervolgens een opdracht verstrekt, waarbij de
doelstelling van het FoBo-concept verder wordt toegespitst. Als doelstellingen voor de
implementatie van FoBo worden genoemd:
 verbetering van de informatiepositie van het korps door meer gegevens foutloos in de
systemen vast te leggen en
 minder administratieve lasten voor blauw door het wegnemen van administratieve taken
bij de uitvoering van het politiewerk op straat. 3
Het eerder genoemde landelijk programma is onder meer verantwoordelijk voor het
realiseren van de noodzakelijke randvoorwaarden (o.a. technisch) voor grootschalige
invoering. De daadwerkelijke implementatie van het concept is evenwel de
verantwoordelijkheid van de regionale eenheden.
Hierbij dient te worden opgemerkt dat niet iedere regio even positief staat ten opzichte van
het concept, onder meer vanwege de formatieve consequenties voor de inrichting van een
backoffice. Ook wordt erop gewezen dat het concept zich nog niet in stedelijk gebied
bewezen heeft. Daar staat tegenover dat er ook regio’s zijn waar het concept positief wordt
ontvangen. In sommige regio’s (Zuid-Holland-Zuid, Midden en West Brabant), zijn
vooruitlopend op landelijke invoering van het concept, al pilots gestart met vormen van
backoffice-ondersteuning van het uitvoerend politiewerk.
Het landelijk programma heeft er voor gekozen de implementatie van het concept
gefaseerd op te pakken, te starten bij een drietal nieuw te vormen regionale eenheden.
Bij de selectie van deze eenheden is de motivatie van de desbetreffende regio om met het
concept aan de slag te gaan een belangrijk criterium geweest. Onderstaande tabel biedt een

1 Ministerie van Veiligheid en Justitie: Minder regels, meer op straat.

Aanval op de bureaucratie en versterking van vakmanschap in de
basispolitiezorg en de recherche. Den Haag, maart 2011.
2 Landelijk Programma FoBo en ZSM: Programma FoBo en EVA.

Landelijke implementatie Frontoffice-Backoffice concept en Effectieve
Verdachten Afhandeling. De Bilt, voorjaar 2011.
3 Brief van de portefeuillehouder administratieve lastenverlichting in

de RKC aan de korpschefs d.d. 29 juni 2011 m.b.t. ‘Start landelijk
programma FoBo’.

4

overzicht van de toekomstige eenheden en huidige regio’s waar gestart wordt met
invoering van FoBo.
Toekomstige regionale eenheid
Noord Nederland

Rotterdam-Rijnmond
Zeeland-West-Brabant

Huidige politieregio’s
Drenthe
Fryslân
Groningen
Rotterdam-Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid
Midden en West Brabant
Zeeland

1.3 Doelstelling onderzoek
Het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft de Politieacademie verzocht onderzoek uit te
voeren rond de invoering van FoBo in de bovengenoemde regio’s. Het onderzoek geschiedt
onafhankelijk van het landelijk implementatieprogramma.

De doelstelling van het onderzoek is tweeledig:


Een eerste doel is het effect van de invoering van FoBo op de tijd die agenten besteden
aan de administratieve afhandeling van het politiewerk door middel van
tijdsbestedingsonderzoek in beeld te brengen. De centrale onderzoeksvraag hierbij
luidt:
Welke veranderingen treden er op in de tijd die medewerkers van de basisteams
besteden aan de administratieve afhandeling van de primaire processen?

Op een later moment, zodra het FoBo-concept daadwerkelijk is geïmplementeerd in de
betreffende regio’s, zal het tijdsbestedingsonderzoek worden herhaald. Door die eenmeting te vergelijken met deze nulmeting wordt inzichtelijk in welke mate de invoering van
het FoBo-concept bijdraagt aan reductie van de tijd die agenten besteden aan de
administratieve afhandeling van hun werk.


Een tweede doelstelling is het veranderingsproces rond de invoering van FoBo te
beschrijven en lessons learned te documenteren, zodat andere eenheden daar gebruik
van kunnen maken. Het onderzoek is erop gericht te bekijken en te beschrijven op welke
wijze de werkzame principes van FoBo het meest succesvol kunnen worden ingevoerd,
gegeven de specifieke setting van elke regio.

We merken op dat de berekening van de omvang van de benodigde formatie van de
backoffice in deze rapportage niet aan de orde komt. Deze rapportage beperkt zich tot de
nulmeting over de situatie waarin het FoBo-concept nog niet geïmplementeerd is.

5

1.4 Leeswijzer
Deze rapportage betreft een nulmeting op beide onderdelen van het onderzoek en
markeert de stand van zaken in de verschillende betrokken regio’s voorafgaand aan de
feitelijke introductie van FoBo. De opbouw van deze rapportage is als volgt:


Hoofdstuk 2 betreft de rapportage over het tijdsbestedingsonderzoek. Daarin bieden
wij een nadere beschrijving van de opzet van het onderzoek en presenteren wij de
resultaten van de nulmeting in de regio’s Midden en West Brabant, Zeeland, RotterdamRijnmond en Zuid-Holland-Zuid. We presenteren de uitkomsten van de nulmeting op
regionaal niveau. In de noordelijke regio’s heeft, vanwege een vertraagde start, nog
geen nulmeting plaats kunnen vinden.



Hoofdstuk 3 richt zich op het tweede doel van het onderzoek: het documenteren van
het veranderingsproces. Daarbij ligt de nadruk op het beschrijven van de huidige stand
van zaken in de regio’s m.b.t. de implementatie van FoBo. Daarbij gaan we nader in op
de wijze waarop de uitwisseling van informatie tussen straat en systeem in de
verschillende regio’s nu feitelijk vorm en inhoud krijgt. Vervolgens beschrijven we de
verandercontext vanuit landelijk perspectief.



In hoofdstuk 4 formuleren we tot besluit conclusies op basis van de voorgaande
hoofdstukken.



Als bijlagen bij deze rapportage zijn de resultaten van het tijdsbestedingsonderzoek op
teamniveau opgenomen. In de bijlage is tevens een beschrijving van de startsituatie
opgenomen voor elk van de vier regio’s die in het tijdsbestedingsonderzoek aan bod
komen. Deze bijlage is bedoeld om contextinformatie te bieden bij de resultaten uit het
tijdsbestedingsonderzoek. Ingegaan wordt op de wijze waarop de basisteams en de
informatieorganisatie georganiseerd zijn, op de mate van informatiebewustzijn en op
specifieke factoren die relevant zijn vanuit oogpunt van het implementatie- en
veranderingsproces.

6

2 Tijdsbestedingsonderzoek
2.1 Onderzoeksopzet
Voor de beantwoording van de vraag naar de beleving van administratieve lasten door
executieve politiemedewerkers sluiten wij aan bij de opzet van tijdsbestedingsonderzoek
dat is uitgevoerd rond de introductie van FoBo in politieregio Hollands Midden. 4 Hiervoor is
gekozen zodat sprake is van maximale vergelijkbaarheid tussen de uitkomsten van de
beide onderzoeken.

Definitie administratieve afhandeling
Voor de definitie van het begrip ‘administratieve afhandeling van de primaire processen’ is,
net als in het onderzoek in Hollands Midden, aansluiting gezocht bij een in eerder
onderzoek van TNO gehanteerd begrip van administratieve lasten. 5 Hieronder verstaan we:
Het vastleggen van informatie op papier of in digitale systemen. Dit betreft:
het
registreren van informatie in systemen en het invullen van formulieren
­
het
registreren
van gegevens op papier en tekstverwerken in Word of Powerpoint (zoals
­
het maken van notities op straat, het schrijven van tekst in Word als voorbereiding op
netwerkcontacten, verslagen van projectwerk)
­ het maken van notities tijdens (ver)horen van slachtoffers, getuigen of verdachten
 alle contact ten behoeve van het vastleggen van informatie op papier of in digitale
systemen via e-mail/ brief, telefoon en face tot face
 het zoeken naar en het lezen van informatie ten behoeve van het vastleggen van
informatie in digitale systemen of papieren documenten
 alle overige handelingen die nodig zijn in het kader van het vastleggen van informatie,
zoals: printen, faxen, kopiëren, distribueren en archiveren.


Methode
De gehanteerde onderzoeksmethode is zelfregistratie door agenten van hun tijdsbesteding.
De keuze voor zelfregistratie als onderzoeksmethode komt primair voort uit de wens aan te
sluiten bij de methode zoals deze eerder in Hollands Midden is gehanteerd. Bij
zelfregistratie speelt de interpretatie van administratieve lasten zoals de medewerkers die
zelf ervaren dus een grote rol. Om die reden presenteren wij de resultaten van het
tijdsbestedingsonderzoek hieronder op regionaal niveau, waarbij vanwege de omvang van
het aantal geregistreerde diensten en het aantal respondenten sprake is van een
betrouwbaar beeld. Als bijlage bij deze rapportage bieden wij tevens een nadere
uitsplitsing op teamniveau. Vanwege het geringere aantal registraties op teamniveau dienen
deze resultaten echter als indicatie te worden beschouwd, omdat de betrouwbaarheid van
de resultaten bij een geringer aantal waarnemingen afneemt.

4 Zie verder: Straver, M.A., P. Meesters en I. van Duijneveldt:

Informatiegestuurde politie van en met blauw. Het
Frontoffice/Backoffice-concept in politieregio Hollands Midden. Fase 2:
verslag districtelijke pilot. Apeldoorn, Politieacademie, 2011.
5 TNO: Tijdsbesteding en beleving administratieve lasten politie.

Nulmeting 2008: profielen agent en rechercheur.

7

Werkwijze
Het tijdsbestedingsonderzoek is uitgevoerd door middel van een enquête die online aan
agenten beschikbaar is gesteld. Deze enquête is eenvoudig en laagdrempelig opgesteld,
om bereidheid tot deelname te bevorderen. Als bijlage bij deze rapportage is een voorbeeld
opgenomen van het online-registratieformulier waarmee agenten hun tijdsbesteding door
konden geven. In de enquête is gevraagd naar de totale duur van de dienst, de tijd die men
op straat doorgebracht heeft en de tijd die men op het bureau doorgebracht heeft.
Eveneens is gevraagd naar de tijd die daarbinnen is besteed aan administratieve
afhandelingen, dat wil zeggen administratieve afhandelingen van het primaire proces op
straat en op het bureau. Hierbij is geen specificatie gevraagd van diverse vormen van
administratieve afhandeling.
Iedere medewerker is middels een e-mail uitgenodigd om mee te werken aan het
tijdsbestedingsonderzoek. De medewerkers werd gevraagd om voor hun eerstvolgende vijf
diensten hun tijdbesteding bij te houden. De spreiding van de dienstverbanden is
ongelimiteerd: deze konden overdag, in de avonduren, ’s nachts, doordeweeks en in het
weekend plaatsvinden. Op de dag dat zij een dienst ingevuld hadden ontvingen zij een email met daarin een link naar het tijdsregistratieformulier. Respondenten kregen eerst de
vraag voorgelegd of de registratie over de desbetreffende dag betrekking had op een
normaal dienstverband, of een afwijkend dienstverband. Normale diensten zijn diensten
waarbij:
 geen sprake is van IBT 6 of andere verplichtingen
 geen sprake is van bijzondere omstandigheden, zoals grote evenementen, ME-inzet, etc.
 geen sprake is een dienst waarin één specifieke activiteit centraal staat, zoals een intakedienst, een buurtonderzoek in het kader van een TGO of het oprollen van een
hennepplantage.
Als bleek dat geen sprake was van een normaal dienstverband, hoefden de respondenten
voor die dag verder niets in te vullen. Deze diensten zijn ook niet betrokken in de dataset
die bij de analyse van de tijdsbesteding is gebruikt. Indien sprake was van een normale
dienst is vervolgens is in het tijdsregistratieformulier gevraagd:
 hoeveel tijd zij in dat dienstverband op straat en op het bureau hebben gewerkt
 hoeveel tijd zij daarbij aan de administratieve afhandeling van het politiewerk op straat
en aan het bureau hebben besteed.
Samenstelling steekproef
In de politieregio’s waar het tijdsbestedingsonderzoek is uitgevoerd, is gezocht naar een
representatieve doorsnede van medewerkers die in de teams belast zijn met de uitvoering
van de basispolitiezorg op straat. Dit kunnen medewerkers basispolitiezorg zijn, senior
medewerkers uitvoering, wijkagenten, motorrijders, bikers, surveillanten en studenten.
Medewerkers met ondersteunende of leidinggevende werkzaamheden binnen de teams zijn
buiten beschouwing gelaten, aangezien hun werk niet door FoBo wordt beïnvloed. Per regio
is een aantal teams geselecteerd om mee te werken aan het tijdsbestedingsonderzoek.
Naast de teams die zullen starten met de implementatie van FoBo is per regio een aantal
controleteams bij het tijdsbestedingsonderzoek betrokken. Het tijdsbestedingsonderzoek

6 Integrale Beroepsvaardigheids Training

8

zal op een later moment, zodra het FoBo-concept in de desbetreffende pilotteams is
ingevoerd, herhaald worden. Dan zal ook opnieuw een tijdsbestedingsonderzoek
plaatsvinden bij de controleteams, zodat de resultaten van de nulmeting en de een-meting
met elkaar vergeleken kunnen worden voor zowel de groep agenten die gebruik heeft
gemaakt van het FoBo-concept, als voor groepen agenten in teams waar nog niet met het
FoBo-concept wordt gewerkt. Deze opzet is gelijk aan die in Hollands Midden.
Onderstaande tabel toont per politieregio de teams die in het tijdsbestedingsonderzoek
betrokken zijn, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen teams waar gestart wordt
met de introductie van het FoBo-concept (de ‘pilotteams’) en teams waar FoBo pas in een
later stadium zal worden ingevoerd (de controleteams).
Huidige regio
Midden en West Brabant

Pilotteam FoBo
Breda Zuidoost

Zeeland

Goes

Rotterdam-Rijnmond

Rotterdam West

Zuid-Holland-Zuid

Leerdam

Controleteam(s)
Noodhulp District Tilburg
Tilburg West
Roosendaal
Middelburg / Veere
Schouwen Duiveland
Terneuzen
Rotterdam Oost

Gorinchem
Surveillanceteam District 2

Validering onderzoeksresultaten
Teneinde de registraties van de tijd besteed aan administratieve afhandelingen te valideren,
zijn de data uitvoerig gecheckt. Hierbij is intensief contact geweest met de desbetreffende
teams. Indien geen sprake was van een normale dienst kon men dit aangeven op het
tijdsregistratieformulier en werd deze registratie uitgesloten. Ook zijn de registraties
nauwkeurig bekeken op excessen. Indien sprake was van een opvallend hoog percentage
administratie lasten (> 90%) werd contact gezocht met de respondent om na te gaan in
hoeverre sprake was van een normaal dienstverband. Als deze invulling afweek van de
definitie van administratieve lasten werd de registratie uitgesloten. In deze contacten is ook
gebleken dat sommige respondenten vanwege de aard van hun werk in een desbetreffende
dienst niet in de dataset betrokken zouden moeten worden. Het gaat hierbij bijvoorbeeld
om diensten waarbij sprake is van specifieke inzet ten behoeve van de opsporing, of om
inzet ten behoeve van ondersteunende functies op de teams. Deze registraties zijn ook
terzijde gelegd.
Respons
Vanwege het belang om voor elk team een representatief beeld te kunnen geven van de tijd
die agenten besteden aan de administratieve afhandeling van het politiewerk, is ook een
minimumrespons gesteld als voorwaarde om de resultaten van een team in de analyse te
betrekken. Hierbij is het uitgangspunt gehanteerd dat minimaal een kwart van de agenten
van een team die voldoen aan de eerder geformuleerde criteria (executief blauw; geen
leidinggevende of ondersteunende functies) in de steekproef betrokken moet zijn. Dit
uitgangspunt heeft ertoe geleid dat de resultaten van één team (surveillanceteam District 2
in regio Zuid-Holland-Zuid) vanwege een te lage respons niet betrokken is bij deze analyse.

9

Onderzoeksverloop
In oktober 2011 is gestart met het onderzoek. De enquêtes zijn ingevuld in de periode van
19 oktober 2011 t/m 3 februari 2012. In de regio’s Drenthe, Fryslân en Groningen is tot op
heden nog niet gestart met het registreren van de administratieve lasten door
politiemedewerkers. Zie voor een nadere toelichting ook paragraaf 3.1.
2.2 Beschrijving dataset
Onderstaande tabel toont, op basis van de criteria die in de voorgaande paragraaf zijn
benoemd, de samenstelling van de dataset op basis waarvan de resultaten van het
tijdsbestedingsonderzoek zijn berekend.

Midden
West
Brabant

Zeeland Rotterdam
Rijnmond

Zuid
Holland
Zuid

A Totaal aantal registraties per regio

254

268

315

107

B Geen registratie vanwege ziekte of
afwezigheid
C Geen registratie vanwege IBT, sportdag
of bijzondere inzet, bijv. voor projecten
D Normale diensten
(= A min B min C)
E Registraties waarbij evident sprake is
van foutieve invoer (bijv. % AL > 100%)
F Registraties waarbij sprake is van
afwijkend werkaanbod (o.a. opsporing)
G Registraties voor analyse
(= D min E min G)

11

16

18

6

11

8

14

5

232

244

283

96

12

19

21

8

13

5

30

2

207

220

232

86

59

58

75

24

Aantal respondenten

10

Resultaten
Op basis van de dataset, waarvan de kenmerken in voorgaande paragraaf zijn beschreven,
is een analyse verricht naar de ervaren administratieve belasting in het primaire politiewerk.
Onderstaande tabel toont de resultaten van deze analyse.
2.3

Gemiddelde van de registraties
(tijd in minuten)

Midden
West
Brabant
549

Zeeland

Rotterdam
-Rijnmond

534

551

Zuid
Holland
Zuid
513

A

Duur dienst (incl. pauzes)

B

Tijd besteed aan werk op straat

290

282

348

252

C

Tijd besteed aan werk op het bureau

259

252

203

261

D

Tijd besteed aan administratieve
afwerking op straat
Tijd besteed aan administratieve
afwerking op het bureau
Totale tijd besteed aan
administratieve afwerking
Administratieve tijdsbesteding als %
totale diensttijd (= F/A * 100%)

68

60

61

60

197

189

149

198

265

249

209

258

48,6%

46,7%

37,9%

49,5%

E
F
G

Om bovenstaande resultaten te kunnen vergelijken met de resultaten van het
tijdsbestedingsonderzoek van Hollands Midden, volgt hieronder een samenvatting van de
resultaten van het tijdsbestedingsonderzoek dat in Hollands Midden is uitgevoerd. In
augustus 2009 is een korpsbrede nulmeting uitgevoerd bij de teams in District 1 (waar het
FoBo-concept zou worden beproefd) en controleteams in elk van de overige drie districten.
In november 2010 is een evaluatiemeting uitgevoerd, nadat het FoBo-concept in alle teams
in District 1 was ingevoerd.

11

Gemiddelde van de registraties
(tijd in minuten)

Hollands Midden
Korpsbrede
nulmeting
aug. 2009

A
B
C
D
E
F
G

Evaluatiemeting Evaluatiemeting
District 1 (FoBo) Controleteams
nov. 2010
nov. 2010

(N= 166)

(N= 103)

(N = 94)

525

518

533

257

336

300

268

181

232

56

39

61

200

83

173

257

122

234

48,8%

23,5%

43,0%

Duur dienst
(incl. pauzes)
Tijd besteed aan werk
op straat
Tijd besteed aan werk
op het bureau
Tijd besteed aan administratieve
afwerking op straat
Tijd besteed aan administratieve
afwerking op het bureau
Totale tijd besteed aan
administratieve afwerking
Administratieve tijdsbesteding als %
totale diensttijd (= F/A * 100%)

Interpretatie van de resultaten
De resultaten van dit tijdsbestedingsonderzoek laten zien dat de tijd die agenten besteden
aan de administratieve afhandeling van het politiewerk substantieel is. Er is echter ook
sprake van verschillen tussen de regio’s. Onderstaande tabel biedt een samenvatting van de
tijd die agenten besteden aan de administratieve afhandeling van het politiewerk. Ter
vergelijking zijn hieronder ook de resultaten (voor en na implementatie FoBo) van Hollands
Midden aan toegevoegd.
2.4

Regio
Rotterdam-Rijnmond
Zeeland
Midden en West Brabant
Zuid-Holland-Zuid
Hollands Midden korpsbreed (augustus 2009)
Hollands Midden FoBo-pilotteams D1 (november 2010)
Hollands Midden Controleteams (november 2010)


% adm.
afhandeling
37,9%
46,7%
48,6%
49,5%
48,8%

N
232
220
207
86
166

23,5%
43,0%

103
94

Een eerste conclusie die op basis van bovenstaande samenvatting kan worden
getrokken, is dat agenten een substantieel deel van de diensttijd besteden aan de
administratieve afhandeling van het politiewerk. Het aandeel varieert van ruim een derde
van de diensttijd (Rotterdam-Rijnmond, 37,9%) tot bijna de helft van de diensttijd (ZuidHolland-Zuid, 49,5%).

12





Vervolgens kan geconstateerd worden dat de resultaten van het
tijdsbestedingsonderzoek in Zeeland, Midden West Brabant, Rotterdam Rijnmond en
Zuid-Holland-Zuid het beeld uit Hollands Midden bevestigen. Alhoewel de scores per
regio verschillen, is geen sprake van een sterk afwijkend beeld in andere regio’s.
Opvallend is de relatief lage score van de regio Rotterdam-Rijnmond. Deze lage score
kan verklaard worden uit de procesgerichte organisatie. In het Rotterdamse korps zijn
wijkpolitie en noodhulp als aparte processen ingericht. In het tijdsbestedingsonderzoek
zijn alleen twee DHV-teams (directe hulpverlening) betrokken. De wijkpolitie is dus niet
in het onderzoek betrokken.

13

3 Veranderingsproces
In dit hoofdstuk staat het veranderingsproces centraal. Daarbij gaat het om de wijze
waarop FoBo als nieuwe werkwijze in andere regio’s dan Hollands Midden geïntroduceerd
wordt. Eerst staan wij stil bij de landelijke context waarbinnen de implementatie van FoBo
gestalte krijgt. Daarbij gaan we in op de vorming van de nationale politie en de impact
daarvan op de implementatie van FoBo. Vervolgens beschrijven we bevindingen uit
veldwerk in de regio’s Rotterdam Rijnmond en Zuid-Holland-Zuid. En beschrijven we de
wijze waarop informatie-uitwisseling tussen straat en systeem binnen de politie momenteel
vorm en inhoud krijgt. Het hoofdstuk besluit met een korte beschrijving van de stand van
zaken in het denken over de wijze waarop de verschillende regio’s de implementatie van
FoBo in willen vullen.
3.1

Implementeren in een turbulente omgeving

Bevindingen
In de achterliggende periode is gebleken dat de implementatie van FoBo niet vanzelf op
gang komt. Een belangrijke reden hiervoor is dat de invoering van FoBo plaatsvindt tegen
de achtergrond van de vorming van de nationale politie. Deze majeure veranderopgave
brengt een geheel eigen dynamiek mee. De integratie van de huidige politieregio’s tot
nieuwe eenheden van de nationale politie zet de toon. Onder hoge druk is in de
achterliggende periode gewerkt aan het ontwerp voor de nationale politie, resulterend in
het Ontwerpplan Nationale Politie, dat in januari 2012 is verschenen. De vraag hoe FoBo
een plaats zou moeten krijgen in de nieuw te vormen eenheden van de nationale politie is
in de verschillende regio’s die in dit onderzoek zijn betrokken, voortdurend aanwezig. Voor
zover bekend is FoBo echter niet opgenomen in de inrichtingsplannen voor de nieuw te
vormen regionale eenheden.
Daarnaast is gebleken dat de implementatie van FoBo een andere implementatiestrategie
vergt dan in Hollands Midden is gehanteerd. Waarbij in Hollands Midden binnen de boezem
van het eigen korps een nieuw concept beproefd en opgeschaald kon worden, bleek de
landelijke introductie een andere benadering te vergen. Aanvankelijk heeft het landelijk
programma de nadruk gelegd op het formuleren van kaders voor de implementatie van
FoBo in andere regio’s. Gaandeweg is echter gekozen voor een benadering waarbij het
landelijk programma ‘Hollands Midden’ als inspiratiebron is gaan beschouwen. Het
landelijk programma richt zich op de ontwikkeling van FoBo binnen de specifieke context
van de verschillende regio’s. Geconcludeerd kan worden dat in korte tijd een omslag heeft
plaatsgevonden van een ontwerp-, naar een ontwikkelingsgerichte benadering van het
implementatieproces.
Deze omslag is ook kenmerkend voor de drie noordelijke regio’s, waar het beeld van FoBo
vooral bestond uit een systeem dat van bovenaf geïmplementeerd moest worden. Na
overleg met de verschillende projectgroepen, korpsleiding en Politieacademie, werd daar
duidelijk dat men FoBo meer als een onderdeel wil zien van een brede uitvoeringsaanpak
(gezamenlijk ontwikkeld met ZSM, RTIC en versterking van heterdaadkracht). De nulmeting
gaat mede hierdoor waarschijnlijk eind februari 2012 pas van start.

14

Beschouwing
Deze benadering is zinvol, omdat daarmee ruimte ontstaat om de implementatie van FoBo
te verbinden met ontwikkelingen in de verschillende regio’s. FoBo is één van meerdere
innovaties die een korps in grote verandering te wachten staat. Elk korps tracht daar op
haar manier een verhouding toe te vinden en haar eigen ‘bedding’ voor te creëren. Dit geldt
in het bijzonder voor de ontwikkeling van concepten voor real time intelligence. Een
voorbeeld hiervan vormt het Real Time Intelligence Centre, dat in politieregio RotterdamRijnmond is ingericht. In dit RTIC dragen medewerkers van de informatieorganisatie bij aan
het veredelen van meldingen op de meldkamer, zodat agenten op straat beter
geïnformeerd ter plaatse komen. Het in real time aanreiken van veredelde informatie aan
de operatie op straat zoals dit in het RTIC-concept gebeurt, is vergelijkbaar met de
werkwijze binnen FoBo, waarbij een backofficemedewerker in het telefonische contact met
de agent op straat informatie uit de politiesystemen aanreikt.
Tegelijkertijd constateren we dat er binnen de Nederlandse politie uiteenlopende beelden
bestaan rond FoBo. Mede doordat in de communicatie over FoBo vooral de reductie van
administratieve lasten voor blauw is benadrukt, bestaat het beeld dat ‘FoBo’ vooral een
administratieve backoffice is. De bijdrage van FoBo aan het verbinden van straat- en
systeeminformatie raakt daarbij uit beeld, terwijl dat de essentie van het concept is. De
beeldvorming van FoBo als ‘administratieve backoffice’ heeft mede voeding gegeven aan
scepsis over nut en noodzaak van het concept, met name vanwege de vraag waar de
formatie voor de backoffice gevonden zou moeten worden.
Voor de implementatie van FoBo is verder van belang dat in het Ontwerpplan Nationale
Politie als ontwerpeis is geformuleerd dat elke eenheid van de nationale politie een Dienst
Regionale Informatie Organisatie inricht, met daarin een Real Time Intelligence Centre, dat
24/7 operationeel is. Hiermee krijgt de implementatie van een functionaliteit uit FoBo
feitelijk invulling binnen de kaders van de nieuwe te vormen informatieorganisaties. In het
Ontwerpplan Nationale Politie wordt FoBo genoemd in relatie tot de inrichtingsprincipes
voor de basisteams. Het ontwerpplan stelt dat ‘het niveau van het district bijdraagt aan het
meer efficiënt en effectief inrichten van processen, door schaalvergroting te benutten, denk
hierbij bijvoorbeeld aan concepten zoals ZSM en FoBo’. Geconcludeerd kan worden dat de
vorming van de RTIC’s en de implementatie van FoBo gescheiden plaatsvindt, terwijl er
inhoudelijk sprake is van overlappende concepten.
De keuze die in het Ontwerpplan Nationale Politie is gemaakt om RTIC en FoBo gescheiden
in te richten en FoBo invulling te geven vanuit ‘het niveau van het district’ wekt niet alleen
verbazing omdat sprake is van overlappende concepten, maar ook omdat hiermee impliciet
wordt gesteld dat de formatie voor de backoffice binnen blauw gevonden zou moeten
worden. In Hollands Midden is als uitgangspunt gehanteerd dat de inrichting van de
backoffice plaats vindt binnen de Dienst Informatie en dat de benodigde formatie voor de
backoffice niet ten koste moet gaan van ‘blauw’. Dit heeft in belangrijke mate bijgedragen
aan het draagvlak onder blauw. Verwacht mag worden dat het inrichten van een backoffice
vanuit blauwe capaciteit onder agenten ervaren zal worden als ‘een sigaar uit eigen doos’.
Een belangrijke opbrengst, namelijk het versterken van ‘het moraal van de troepen’ dreigt
daarmee verloren te gaan.
Hiermee willen wij uitdrukkelijk niet stellen dat blauw niet ook kan bijdragen aan het
inrichten van de backoffice. Uit oogpunt van leeftijdsbewust personeelsbeleid kan dat
mogelijk zelfs wenselijk zijn, omdat oudere agenten dan ook (delen) van hun diensttijd

15

kunnen vervullen in de backoffice, en omdat in de backoffice behoefte bestaat aan blauwe
sensitiviteit, met name bij de backoffice-medewerkers die telefonisch contact hebben met
de agent op straat. Dit laat echter onverlet dat bij het inrichten van een backoffice idealiter
gezocht moet worden naar manieren die ertoe bijdragen dat de operatie op straat
maximaal wordt ondersteund. Het slim organiseren van samenloop met bestaande
backofficefuncties in de korpsen, onder meer in de informatieorganisatie, zou niet uit beeld
moeten raken.
3.2 Informatie-uitwisseling in de politiepraktijk
In de regio’s Rotterdam Rijnmond en Zuid-Holland-Zuid is in de periode oktober-december
2011 veldwerk uitgevoerd met als doel de wijze waarop informatie-uitwisseling in de
huidige politiepraktijk vorm en inhoud krijgt te documenteren. Hieronder beschrijven wij de
belangrijkste bevindingen, die we illustreren aan de hand van concrete praktijksituaties.
Daarbij komen ook beelden over het FoBo-concept aan bod.

Lang niet alle informatie landt in de systemen. Agenten voeren maar een beperkt deel
van de informatie die zij tijdens hun werk op straat opdoen in de politiesystemen in.
Voor een informatie verwerkende organisatie als de politie is dat zacht gezegd niet
optimaal. Bij de noodhulp in Rotterdam Rijnmond zijn de agenten sterk gericht op actie.
Snel naar een melding, daar de zaak proberen goed aan te pakken, en dan door naar de
volgende melding. Het invoeren van gegevens in het systeem kost vaak veel tijd. Als de
agenten op het bureau zijn, willen ze ook even kletsen met collega’s, de laatste
nieuwtjes uitwisselen.
De wijkagent in Zuid Holland Zuid is gedurende zijn dienst in gesprek met tientallen
mensen in zijn wijknetwerk. Hij wisselt bijzonder veel informatie uit met mensen van de
scholen, de woningcorporaties, de gemeente, met bewoners uit de wijk. Agenten hanteren
in de praktijk voor zichzelf criteria wanneer zij informatie wel en wanneer zij deze niet in
de systemen invoeren:



— ‘Wat ik net op straat heb gehoord en gezien, dat is allemaal niet ernstig genoeg. Er
is geen acuut gevaar. En dan noteer ik het alleen voor mijzelf in mijn boekje.’
(wijkagent)
Bij de keuze om informatie wel of niet aan de systemen toe te vertrouwen, blijkt de tijd die
de administratieve afhandeling vergt een belangrijke rol te spelen:
— ‘Een bekeuring geef ik niet zo vaak. Dat is erg veel werk, ter plekke en ook op het
bureau.’ (wijkagent)
— ‘Een aanhouding in het systeem verwerken, dat kost je per persoon zo een uur.’
(agent)


Agenten willen volledig geïnformeerd ter plaatse gaan, maar zijn dat niet altijd. De
informatie die agenten van de meldkamer ontvangen als zij aanrijden op meldingen
wordt door agenten als ‘vaak toch wat summier’ ervaren. In Rotterdam Rijnmond is er op
elk district een wachtcommandant die agenten van extra informatie voorziet als zij
aanrijden op meldingen. Deze functie voorziet duidelijk in een behoefte, geven de
geïnterviewde agenten aan. De agenten hebben gehoord over het RTIC dat de
Rotterdamse informatieorganisatie bij de meldkamer heeft ingericht en dat bij sommige
meldingen extra informatie verstrekt. Dat lijkt hen een goed idee.

16



Informatiegestuurde politie kan verder ontwikkeld worden. Het concept van
informatiegestuurde politie is erop gericht om op basis van informatie een beeld en
oordeel te vormen van de veiligheidsproblematiek in een gebied en om vervolgens daar
gericht een keuze te maken over de wijze waarop de politie daar op in kan spelen. De
wijkagent kan hier bij uitstek een belangrijke rol bij spelen. In de praktijk blijkt hier nog
volop ontwikkeling mogelijk. Een wijkagent uit Zuid-Holland-Zuid vertelt geen directe
opdrachten van chefs te krijgen. Er wordt elk jaar wel een veiligheidsscan gemaakt voor
de informatiedienst, maar wat daar in staat is voor de wijkagent al allemaal bekend. Het
leidt ook niet tot gerichte opdrachten van chefs:
— ‘Een actieplan voor de wijk? Nee, dat vraag ik niet. De infodienst maakt wel elk jaar
een gebiedsscan per wijk, maar dat staat er los van.’ (teamchef)

Het vastleggen en delen van informatie blijkt niet alleen voor individuele agenten, maar ook
voor de teamchefs problematisch:
— ‘Het vastleggen van informatie is verplicht, maar in de praktijk blijkt het lastig.
Debriefen doen we niet, dat lukt niet samen. En de infodesk levert informatie waar
we als executieven weinig aan hebben.’ (teamchef)
— ‘IGP is niet zo sterk hier. De beste uitwisseling van informatie vindt buiten plaats, op
de rookplek.’ (teamchef)
Het FoBo-concept kan het informatiegestuurd werken op een hoger plan helpen tillen:
— ‘FoBo is niet alleen nuttig voor ondersteuning van de agent, maar kan gebruikt
worden om de briefing te verzorgen en te vertellen wat er gebeurd is, liefst per wijk.
Dat vergt wel dat agenten hun informatie ook echt doorbellen.’ (teamchef)


Enthousiasme voor én scepsis over FoBo. Desgevraagd geven agenten aan dat bij
invoering van het FoBo-concept voor hen de drempel om informatie aan de systemen toe
te vertrouwen lager zou komen te liggen. FoBo kan ook de drempel voor agenten
verlagen om op straat op te treden als zij een overtreding zien:
— ‘Als er FoBo zou zijn, dan zou ik het kunnen doorbellen, en dan kan het wel
ingevoerd worden. Dat zou heel nuttig zijn, dat zou ik graag willen.’ (wijkagent)
— ‘Het helpt voor het veiligheidsgevoel van burgers. Je kunt er toch meer correcties
door doen.’ (agent)

In Zuid Holland Zuid wordt al gewerkt met het FoBo-concept bij de noodhulp, zij het nog
niet ‘s nachts en slechts voor een beperkt aantal producten. Daar is iedereen overigens erg
positief over. Binnen de regio Rotterdam Rijnmond wordt FoBo toch meer beschouwd als
iets ‘van Hollands Midden’. Ook bestaat scepsis over de benodigde formatie voor het
inrichten van een backoffice:
— ‘Als we hier FoBo zouden doen zoals in Hollands Midden, dan kost dat 300
formatieplaatsen ten koste van blauw. Dat doen we dus niet. Het zou beter zijn als
FoBo opgaat in het RTIC. Want daar gaat het toch om, om intelligence.’ (strategisch
leidinggevende)

17

Vormen van informatie-uitwisseling
De praktijk in de politieregio’s die in dit onderzoek betrokken zijn, wijst uit dat er op
verschillende manieren invulling wordt gegeven aan de informatie-uitwisseling tussen
agenten onderling en tussen agenten en de politieorganisatie.
3.3

Huidige regio
Zeeland

Midden West Brabant

Rotterdam Rijnmond

Zuid-Holland-Zuid
(noodhulp)

(wijkteam)

Van systeem naar straat
Meldkamer geeft meldingen
uit. Agenten kunnen voor
bevragingen terecht bij
informatieknooppunten op
districten
Meldkamer geeft meldingen
uit. Agenten kunnen voor
bevragingen terecht bij
informatieknooppunten op
districten

Meldkamer geeft meldingen
uit. RTIC-functie op
meldkamer voegt real time
informatie aan een deel van
de meldingen toe.
Wachtcommandant op
districten zoekt aanvullende
informatie uit systemen.
Voor bevragingen kunnen
agenten terecht bij
meldkamer of
wachtcommandant.
Meldkamer geeft meldingen
uit. Backoffice verstrekt real
time informatie bij
meldingen
Meldkamer geeft meldingen
uit

Van straat naar systeem
Agenten muteren in systeem

Agenten muteren in
systeem. In geografisch
team Waalwijk / Loon op
Zand loopt pilot met
administratieve backoffice,
die mutaties voor agenten
verwerkt.
Agenten muteren in systeem

Backoffice werkt deel
mutaties uit

Agenten muteren in systeem

Samenvattend kan de huidige wijze van informatie-uitwisseling tussen straat en systeem als
volgt worden gekarakteriseerd:
 De meldkamer vervult een belangrijke rol in de verbinding tussen straat en systeem. De
centralist van de meldkamer heeft echter (op piekmomenten) maar zeer beperkt tijd om
informatie te verstrekken. Als er dus geen andere voorziening is getroffen, is de
informatie bij meldingen daardoor beperkt.
 Politiesystemen als BVH zijn weinig gebruiksvriendelijk en traag. Dus het is lastig
raadplegen en het is lastig invoeren.
 De agent blijkt over het algemeen niet erg handig in het gebruik van de systemen en hij
wordt ook niet erg uitgenodigd door de aard van de systemen om er slim gebruik van te
maken.

18



Echt systematisch met informatie omgaan als het gaat om de uitvoering op straat lijkt
nog niet sterk ontwikkeld. Sturing op informatie vindt beperkt plaats. Het denken in
afzonderlijke processen draagt hier niet aan bij. Noodhulp en wijkzorg lijken daardoor
gescheiden werelden, terwijl deze elkaar juist zouden moeten voeden en versterken.

Bij diverse korpsen worden pogingen ondernomen om de verbinding tussen
straatinformatie en systeeminformatie te versterken en om de concepten van
informatiegestuurde politie en gebiedsgebonden politie te verbinden. De huidige situatie,
zoals deze hierboven beknopt is getypeerd, wordt daarbij niet meer geaccepteerd. De
ontwikkelingen binnen de regio’s lopen uiteen, van het aanreiken van real time intelligence
aan agenten op straat, tot het bieden van mogelijkheden voor mobiele dataentry door
middel van tablets, tot het bieden van ondersteuning bij de afhandeling van het
administratieve werk. De ontwikkelingen beperken zich dus niet tot FoBo alleen. Vandaar
ook dat het FoBo-concept soms kritisch wordt bekeken. De opgave bij de invoering van
FoBo-achtige werkwijzen is om deze zo vorm te geven dat deze leiden tot een
samenhangende benadering van de informatie-uitwisseling rond het werk van de agent op
straat en de doorwerking daarvan in de sturing in en op het uitvoerend politiewerk. Het
gaat er daarbij om niet alleen informatie aan te reiken aan de operatie op straat, maar ook
om straatinformatie maximaal te ontsluiten voor de politieorganisatie.
3.4 Stand van zaken implementatie FoBo
Tot besluit van dit hoofdstuk beschrijven wij beknopt de wijze waarop binnen de
verschillende regio’s momenteel vorm wordt gegeven aan de implementatie van FoBo. Deze
beschrijving betreft de stand van zaken ultimo januari 2012.

Zeeland-West-Brabant
 Ingezet wordt op inrichting van een Real Time Intelligence Centre (RTIC) binnen de te
vormen Dienst Regionale Informatie Organisatie.
 Implementatie van FoBo vindt gescheiden plaats van de inrichting van het RTIC.
 De bestaande pilot met FoBo in het huidige geografische team Waalwijk / Loon op Zand
wordt gecontinueerd.
 FoBo wordt verder beproefd in pilots op teamniveau. Beoogde pilotteams zijn Breda
Zuidoost (in de huidige regio Midden en West Brabant) en Goes (in de huidige regio
Zeeland).
Rotterdam-Rijnmond
 Ingezet wordt op doorontwikkeling van een Real Time Intelligence Centre (RTIC) binnen
de te vormen Dienst Regionale Informatie Organisatie.
 Implementatie van FoBo vindt vooralsnog gescheiden plaats van de inrichting van het
RTIC.
 Gestart wordt met een pilot in district Rotterdam West. De backoffice wordt ingericht bij
het team zelf. Het wachten is nog op de techniek (opnemen van gesprekken).
 Vervolgens is een tweede pilot beoogd bij district Oost. Daar zal dan ook met mobiele
tablets worden gewerkt.
 Tevens zal een proef plaatsvinden bij de voetbaleenheid, om te bezien in hoeverre het
FoBo-concept ook van nut kan zijn bij evenementen.

19

Zuid-Holland-Zuid
 Ingezet wordt op doorontwikkeling van een Real Time Intelligence Centre (RTIC) binnen
de te vormen Dienst Regionale Informatie Organisatie ten behoeve van de nieuwe regio
die zowel Rotterdam-Rijnmond als Zuid-Holland-Zuid omvat.
 De bestaande FoBo-praktijk in Zuid-Holland-Zuid voor de noodhulp wordt verder
ontwikkeld.
 Ook de e-briefing is ter hand genomen in dit korps.
 Daarnaast zal een FoBo-pilot worden gedaan bij het wijkteam in Leerdam. Indien deze
pilot succesvol blijkt, zal vervolgens ook het wijkteam in Gorinchem gaan meedoen.
Noord Nederland
 Ingezet wordt op integrale benadering van innovatieve concepten die gericht zijn op het
versterken van het presterend vermogen en de heterdaadkracht van de politie. Idee is
om FoBo, RTIC en directe verdachtenafhandeling (ZSM) in samenhang tot ontwikkeling te
brengen.
 Leidend principe bij dit integrale ontwikkelingsproces is de bijdrage aan
‘werkvloerperformance’ en professionele ruimte voor dienders op straat.
Bij bovenstaand overzicht dient te worden opgemerkt dat de voor de implementatie
benodigde technische infrastructuur in de achterliggende maanden nog niet opgeleverd is.
Dit blijft ook in de komende periode een belangrijk aandachtspunt.

20

4 Conclusies
Op basis van ons onderzoek rond de introductie van FoBo in de nieuw te vormen eenheden
Zeeland-West-Brabant, Rotterdam-Rijnmond en Noord Nederland komen wij tot de volgende
conclusies:


Agenten besteden ruim een derde tot de helft van hun diensttijd aan
administratieve handelingen. Het tijdsbestedingsonderzoek wijst uit dat politieagenten
tussen de 37,9% (Rotterdam-Rijnmond) en 49,5% (Zuid-Holland-Zuid) van de diensttijd
besteden aan de administratieve afhandeling van het politiewerk. Het
tijdsbestedingsonderzoek bevestigt daarmee de resultaten van eerder onderzoek in
politieregio Hollands Midden. Hierbij dient opgemerkt te worden dat politiewerk in de
kern ook administratief van aard is en dat niet alle administratieve handelingen
overbodig zijn. Een goed verbaal maken hoort bij blauw vakmanschap. Het veldwerk
voor dit onderzoek wijst echter ook uit dat de registratie van informatie in systemen
door agenten als bewerkelijk en onnodig complex wordt ervaren. Het terugdringen van
de tijd die agenten besteden aan de administratieve afhandeling van het politiewerk kan
er direct toe bijdragen dat blauw meer op straat kan komen en meer tijd kan besteden
aan het echte politiewerk.



Versterking vakmanschap en betekenisvolle interventies vormen het kader. Het
terugdringen van de administratieve handelingen van de politie is geen doel op zich,
maar dient het uitvoerend politiewerk te versterken en daarmee bij te dragen aan het
presterend vermogen en de professionele weerbaarheid van de politie. Het vakmanschap
van de politie en de betekenisvolle interventies die zij pleegt, vormen het kader
waarbinnen het terugdringen van de administratieve lasten zou moeten plaatsvinden.



Verbinding straat en systeem behoeft versterking. De verbinding tussen het
uitvoerend politiewerk op straat en de politieorganisatie en de politiesystemen behoeft
versterking. Informatie van de straat belandt lang niet altijd in systemen, en agenten op
straat beschikken lang niet altijd over alle relevante informatie die binnen de
politieorganisatie voor handen is. In het verlengde hiervan verdient ook de sturing op
het uitvoerend politiewerk op basis van intelligence versterking.



De politie ontwikkelt volop initiatieven om systeem en straat te verbinden.
Bovenstaande problematiek wordt ook binnen de politieorganisatie onderkend. Binnen
diverse regio’s worden initiatieven ontwikkeld om de verbinding tussen straat en
systeem te versterken. Sprekende voorbeelden zijn FoBo en de inrichting van Real Time
Intelligence Centra.



Integrale ontwikkeling is gewenst, maar komt moeizaam tot stand. Alhoewel het
positief is dat langs verschillende lijnen initiatieven worden genomen om straat en
systeem met elkaar te verbinden, moet ook geconcludeerd worden dat een integrale
ontwikkeling moeizaam tot stand komt. Illustratief hiervoor is de keuze die in het
ontwerp voor de Nationale Politie is gemaakt om de Real Time Intelligence Centra en
FoBo separaat te benoemen, terwijl het feitelijk om overlappende concepten gaat.

21



De opgave is om niet te vervallen in een conceptenstrijd, maar om innovaties
zoveel mogelijk te verbinden en te versterken. Wij raden dan ook aan om niet blind te
staren op ‘de enige juiste FoBo-wijze’ (‘het moet zoals in Hollands Midden’), of op een
‘RTIC-businesscase’. Het is verstandiger om de opgave te verbreden naar een adequate
invoering van een samenhangende werkwijze om de directe informatie-uitwisseling rond
het werk van de agent op straat, de agent in de frontlijn te verbeteren en vernieuwen.
Het zou toegevoegde waarde hebben om de beoogde werking en bijdrage van de
verschillende innovatieve werkwijzen nog eens te expliciteren, waarvan de werking erop
gericht zou moeten zijn:

­ het uitvoerend politiewerk te versterken en daarmee bij te dragen aan het presterend
vermogen en de professionele weerbaarheid van de politie
­ de concepten van gebiedsgebonden politie en informatiegestuurde politie te verbinden,
of in andere woorden: het verbinden van straatinformatie en systeeminformatie
­ een structurele verbinding tussen ondersteuners en werkers in de frontlijn te realiseren
­ bij te dragen aan de ontwikkeling van professionaliteit van uitvoerende politiemensen,
doordat ze in staat worden gesteld meer en beter geïnformeerd hun eigenlijke werk op te
pakken
­ bij te dragen aan de satisfactie over het werk, oftewel ‘het moraal van de troepen’.
Verbinding en integratie van bestaande praktijken in de verschillende politieregio’s kan er
toe bijdragen dat er een samenhangende benadering ontstaat; een systematiek gericht op
het optimaal verbinden van straat en systeem. Deze bredere benadering zullen wij ook in
het vervolg van ons actieonderzoek rond de landelijke invoering van het
Frontoffice/Backoffice-concept voortdurend in ogenschouw houden.

22

Bijlagen

23

24

1 Formulier tijdsregistratie

Het formulier eindigt met de definitie van administratieve afwerking van het politiewerk,
zoals deze in paragraaf 2.1 van deze rapportage is opgenomen.

25

2 Resultaten op teamniveau
2.1

Midden en West Brabant

Gemiddelde van de registraties
(tijd in minuten)

Breda
Zuidoost

Roosendaal

Tilburg
Noodhulp

Tilburg
West

Aantal respondenten
Respons
Aantal geregistreerde diensten

19
67%
66

11
31%
43

16
73%
64

9
55%
34

A

Duur dienst

540

558

545

565

B

Tijd besteed aan werk op straat

231

298

338

305

C

Tijd besteed aan werk op het bureau

309

259

207

260

D

Tijd besteed aan administratieve
afwerking op straat
Tijd besteed aan administratieve
afwerking op het bureau
Totale tijd besteed aan administratieve
afwerking
Administratieve tijdsbesteding als %
totale diensttijd (= F/A * 100%)

56

59

79

79

244

185

155

200

301

244

233

280

55,9%

43,8%

43,2%

50,5%

E
F
G

26

2.2

Zeeland

Gemiddelde van de registraties
(tijd in minuten)

Goes

Middelburg Schouwen Terneuzen
Veere
Duiveland

Aantal respondenten
Respons
Aantal geregistreerde diensten

20
34%
75

10
52%
54

14
61%
49

12
26%
42

A

Duur dienst

537

527

539

532

B

Tijd besteed aan werk op straat

239

309

325

276

C

Tijd besteed aan werk op het bureau

298

218

215

256

D

Tijd besteed aan administratieve
afwerking op straat
Tijd besteed aan administratieve
afwerking op het bureau
Totale tijd besteed aan
administratieve afwerking
Administratieve tijdsbesteding als %
totale diensttijd (= F/A * 100%)

67

55

54

64

228

154

170

185

295

208

224

249

54,9%

39,4%

41,5%

47,4%

E
F
G

27

2.3

Rotterdam-Rijnmond

Gemiddelde van de registraties
(tijd in minuten)

Rotterdam
West

Rotterdam
Oost

Aantal respondenten
Respons
Aantal geregistreerde diensten

31
54%
91

42
86%
141

A

Duur dienst

558

546

B

Tijd besteed aan werk op straat

350

347

C

Tijd besteed aan werk op het bureau

208

199

D

Tijd besteed aan administratieve
afwerking op straat
Tijd besteed aan administratieve
afwerking op het bureau
Totale tijd besteed aan administratieve
afwerking
Administratieve tijdsbesteding als %
totale diensttijd (= F/A * 100%)

48

67

152

146

201

215

36,1%

39,1%

E
F
G

28

2.4

Zuid-Holland-Zuid

Gemiddelde van de registraties
(tijd in minuten)

Gorinchem

Leerdam

Aantal respondenten
Respons
Aantal geregistreerde diensten

18
72%
70

6
86%
16

A

Duur dienst

512

516

B

Tijd besteed aan werk op straat

266

191

C

Tijd besteed aan werk op het bureau

246

324

D

Tijd besteed aan administratieve
afwerking op straat
Tijd besteed aan administratieve
afwerking op het bureau
Totale tijd besteed aan administratieve
afwerking
Administratieve tijdsbesteding als %
totale diensttijd (= F/A * 100%)

67

31

181

275

247

306

47,1%

60,1%

E
F
G



Het tijdsbestedingsonderzoek is ook uitgevoerd in het surveillanceteam van District 2
binnen de regio Zuid Holland Zuid. De respons vanuit dit team was echter dermate laag
(8%), dat dit team niet in de analyses voor deze rapportage is betrokken.

29

30

3 Context
3.1

Midden en West Brabant

Gebiedskenmerken
Het gebied van politieregio Midden en West Brabant strekt zich uit van Bergen op Zoom in
het westen tot voorbij Tilburg in het oosten. Het gebied kenmerkt zich door een combinatie
van verstedelijkt en plattelandsgebied. Stedelijke centra zijn Bergen op Zoom, Roosendaal,
Breda, Etten-Leur, Oosterhout, Waalwijk en Tilburg. De Efteling en de Biesbosch zijn grote
toeristische trekpleisters. De regio grenst aan de zuidkant aan de Belgische grens. Door het
gebied lopen enkele belangrijke verkeersaders, waaronder de snelwegen A16, A58 en A27.
In het noordoosten markeert het haven- en industriegebied van Moerdijk de overgang naar
de Rotterdamse zeehavens.
Onderzoek heeft uitgewezen dat de veiligheidsproblematiek in de regio Midden en West
Brabant vergelijkbaar is met die in de Randstedelijke korpsen. De maatschappelijke
verhoudingen krijgen steeds scherpere randen en het aantal geweldsincidenten neemt toe.
De druk vanuit de samenleving en de politiek op het presterend vermogen van de politie is
dan ook groot.
Het werkaanbod van regio Midden en West Brabant wordt door het samenkomen van
vervoers- en handelsstromen niet alleen gekenmerkt door lokale veiligheidsthema’s als
jeugd, (huiselijk) geweld, woninginbraken en overvallen, maar ook door de aanpak van
(internationale) georganiseerde criminaliteit. Een apart speerpunt vorm de aanpak van
productie van en handel in drugs. In 2010 werden in Midden en West Brabant meer dan 600
hennepkwekerijen opgerold. Hiervoor is, mede op initiatief van de minister van Veiligheid
en Justitie, een taskforce ingericht (Taskforce B5).
Basisteams
De basispolitiezorg is in regio Midden en West Brabant georganiseerd in 16 basisteams
verdeeld over 4 districten: Bergen op Zoom, Breda, Oosterhout en Tilburg. Na de vorming
van de nieuwe regionale eenheid Zeeland-West-Brabant zal het aantal basisteams terug
worden gebracht tot 9 robuuste basisteams in het gebied van de huidige regio Midden en
West Brabant en 3 in de huidige regio Zeeland. Ook zal het aantal districten in het huidige
grondgebied van Midden en West Brabant worden teruggebracht tot 3, waarbij het huidige
district Oosterhout op zal gaan in de districten Breda en Tilburg.
Bij de politie Midden en West Brabant is gekozen voor een proces gestuurd
organisatiemodel, waarbij de noodhulp per district in afzonderlijke teams is georganiseerd.
Ten behoeve van de nulmeting voor het tijdsbestedingsonderzoek vanwege de
implementatie van FoBo is daarom een noodhulpteam in de nulmeting betrokken.
Overigens zal in de nieuw te vormen robuuste basiseenheden de noodhulp integraal
onderdeel gaan uitmaken van de basisteams. De medewerkers van de huidige
noodhulpteams zullen naar rato over de nieuw te vormen basisteams worden verdeeld. De
opsporing is, net als de noodhulp, op districtelijk niveau in vier aparte teams
georganiseerd. Deze teams zijn verantwoordelijk voor de afhandeling van veel
voorkomende criminaliteit en lokaal ernstige criminaliteit. Op de basisteams en binnen de
noodhulp beperkt de opsporing zich met name tot de afhandeling van zes-uurszaken. In de
robuuste teams komt ook de opsporing deels terug in de teams. Ook de huidige,

31

afzonderlijk georganiseerde teams Intake & Service zullen voor een deel terugkomen in de
robuuste basisteams.
Informatieorganisatie
Binnen politieregio Midden en West Brabant is de informatieorganisatie decentraal, op de
districten georganiseerd. De formatie bedraagt 150 fte’s, in de praktijk bedraagt de
bezetting 173 fte’s. De overgang naar een nieuwe regionale eenheid als onderdeel van de
nationale politie markeert voor het korps een breuk met het verleden: de opgave is een
volledig gecentraliseerde RIO in te richten, DRIO genaamd. Overigens was de regio al
voornemens de slag te maken naar een centrale RIO, maar deze ontwikkeling is vanwege de
invoering van de nationale politie in formele zin on hold gezet. In de praktijk werken de
informatiemedewerkers nu al (gedeconcentreerd) onder centrale aansturing van de RIO. De
voorbereidingen voor de vorming van een eigen centrale RIO worden betrokken bij de
inrichting van de regionale eenheid Zeeland-West-Brabant.
Uitdaging daarbij is voldoende verbinding met de operatie te houden. Het decentrale
organisatiemodel van de informatieorganisatie omvat in Midden en West Brabant meerdere
niveaus. Op korpsniveau richt de regionale divisie recherche zich op het monitoring,
veredeling en analyse op regionaal niveau. De districtelijke informatieknooppunten (DIK’s)
zijn verantwoordelijk voor informatieproducten op districtsniveau. Daarnaast beschikken de
basisteams elk over eigen informatiemedewerkers, de team informatiecoördinatoren, die
onder meer verantwoordelijk zijn voor de voorbereiding van de briefing en de veredeling
van eenvoudige zaken. Inmiddels is in de districten Breda en Tilburg al een omslag
gemaakt waarbij de informatiecoördinatoren op districtsniveau zijn gaan opereren, als
aanzet voor de vorming van een centrale RIO. Deze ontwikkeling staat vanwege de vorming
van de nationale politie on hold.
De regio Midden en West Brabant kent geen centrale infodesk. Eenvoudige
informatievragen kunnen agenten stellen via de meldkamer, of via het DIK of de team
informatiecoördinator. Relevant in verband met de invoering van FoBo is het feit dat de
operationele samenwerking tussen meldkamer en informatieorganisatie nog zeer beperkt
is. In de praktijk is momenteel nog sprake van gescheiden werelden. De vorming van de
nationale politie biedt een uitgelezen kans om meer verbinding tot stand te brengen en te
komen tot integrale ondersteuning van het primaire politiewerk.
Verandercontext
De invoering van FoBo in regio Midden en West Brabant start niet bij nul. In 2010 is al een
pilot opgestart in het geografische team Waalwijk/Loon op Zand, in het kader van het
programma ‘Proeftuinen voor contextgedreven politiewerk’ van de Politieacademie. In deze
pilot lag het accent sterk op het ondersteunen van agenten bij de administratieve
afhandeling van het politiewerk. De mogelijke bijdrage van FoBo aan het versterken van de
informatiepositie van blauw, of de potentiële hefboomwerking op informatiegestuurde
politie, zijn niet actief gecommuniceerd. Ten behoeve van de implementatie van het
landelijke FoBo-concept is ervoor gekozen de implementatie te starten in een ander team
(Breda Zuidoost). Binnen team Waalwijk-Loon op Zand wordt de inzet van de backoffice
gecontinueerd en te zijner tijd geïntegreerd bij de verdere opschaling van het FoBo-concept
binnen de nieuw te vormen regionale eenheid Zeeland-West-Brabant. Uit de eerste
gesprekken binnen piliotteam Breda Zuidoost blijkt dat medewerkers het FoBo-concept
vooral associëren met administratieve ondersteuning. Doel lijkt reductie van de

32

administratieve lasten te zijn. In de verdere uitrolstrategie verdient de bijdrage van het
FoBo-concept aan het versterken van de informatiepositie specifieke aandacht.
De implementatie van het FoBo-concept vindt binnen regio Midden en West Brabant
momenteel gescheiden plaats van de inrichting van een Real Time Intelligence Center
(RTIC). Ook de vorming van het Operationeel Centrum, waarbinnen onder meer de
meldkamerfunctie zal worden ondergebracht, vindt los van de implementatie van het FoBoconcept plaats. Vanuit regio Midden en West Brabant is zowel vanuit de blauwe teams als
vanuit de informatieorganisatie aangegeven dat het aanbeveling verdient om de
functionaliteiten van FoBo, real time intelligence en andere vormen van
(informatie)ondersteuning van het primair politiewerk in samenhang te bezien. Daar is
ondertussen wel een eerste aanzet voor geweest tussen korpsleiding, projectmanager FoBo
en leiding RIO i.o.
3.2

Zeeland

Gebiedskenmerken
Het werkgebied van de huidige politieregio Zeeland valt samen met de provincie Zeeland
(tevens het gebied van de Veiligheidsregio Zeeland). Het korps werkt letterlijk ‘op de grens
van land en water’. De Oosterschelde en de Westerschelde verdelen het grondgebied in drie
grote brokken: Zeeuws Vlaanderen, Walcheren/Noord- en Zuid Beveland en Schouwen
Duiveland/Tholen. Kenmerkend zijn de relatief lage bevolkingsdichtheid en de grote
geografische afstanden. De meldingendruk is relatief laag. Verstoringen van de openbare
orde beperken zich tot de vier steden Goes, Middelburg, Terneuzen en Vlissingen.
Grootstedelijke problematiek beperkt zich tot Terneuzen en Vlissingen. In de zomer krijgt
de provincie Zeeland een grote toeristenstroom te verwerken. Voor de politie betekent dit
vooral veel werk in de badplaatsen die grote groepen jongeren en uitgaanspubliek trekken,
zoals Renesse. Campings rond Renesse trekken in de zomerperiode tot wel 5.000 jongeren.
Ook de harde kern van Feijenoord weet de weg naar Renesse te vinden.
Basisteams
Van oudsher kenmerkt de Zeeuwse politie zich door een organisatiemodel waarin een
integrale taakuitvoering centraal staat. Op de teams vervullen de basispolitiefunctionarissen
een breed takenpakket, waar noodhulp bij inbegrepen is. Agenten die een noodhulpdienst
draaien pakken tijdens hun dienst ook tal van andere werkzaamheden op, zolang deze
maar af te breken zijn zodra zich een incident voordoet.
De Zeeuwse politie heeft geleerd met een relatief krappe bezetting een groot geografisch
gebied te bedienen. In alle functionaliteiten is voorzien, zij het in minimale uitvoering. Dat
betekent concreet dat nieuwe eisen aan de korpsen, zoals het inrichten van de
dierenpolitie, of het schenken van aandacht aan eergerelateerd geweld, lenig vanuit de
bestaande formatie wordt ingevuld. Net zo krijgt ook het wijkagentenwerk in Zeeland
invulling. Tot voor kort kende de Zeeuwse politie geen wijkagenten. Inmiddels zij de eerste
acht wijkagenten in functie. Dit aantal zal, binnen de bestaande formatie, verder worden
uitgebreid. Momenteel is er een openstelling voor 9 wijkagenten.
Na een recente wisseling in de korpsleiding is de organisatie flink op de schop gegaan. De
districtslaag is verdwenen. De basispolitiezorg in regio Zeeland is momenteel
georganiseerd in een negental basiseenheden, direct onder het regionale niveau, onder
verantwoordelijkheid van een hoofd politiezaken. Naar verwachting zal bij de vorming van

33

de nationale politie een drietal basiseenheden overblijven, die grofweg samenvallen met de
grenzen van de oude districten. Deze basiseenheden zijn Zeeuws Vlaanderen, Walcheren en
Oosterscheldebekken. Tholen gaat over naar Bergen op Zoom. De huidige regio Zeeland zal
naar verwachting één district gaan vormen binnen de nieuw te vormen regio Zeeland-WestBrabant.
De recherche is binnen het Zeeuwse korps centraal georganiseerd. Op de drie (voormalige)
districtsbureaus zijn drie gedeconcentreerde rechercheteams ondergebracht. De
afhandeling van veel voorkomende criminaliteit vindt plaats binnen de basisteams. Binnen
team Middelburg/Veere is recent de lokale opsporing apart georganiseerd binnen het team.
In de nulmeting zijn de medewerkers die zijn belast met opsporingsactiviteiten niet
meegenomen. Dit is een factor die bijdraagt aan de relatief lage ervaren administratieve
lastendruk op team Middelburg. Team Goes, waar het FoBo-concept als eerste zal worden
geïmplementeerd, werkt momenteel ook aan het apart inrichten van de lokale opsporing.
Informatieorganisatie
De Zeeuwse politie kent een Regionale Informatie Organisatie die centraal georganiseerd is.
De formatie bedraagt ongeveer 55 fte’s. De RIO is gehuisvest in Middelburg. De
informatiedesk-functie wordt ingevuld door de meldkamer en door Teleservice. Verspreid
over de regio, op de drie voormalige districtsbureaus, functioneren daarnaast
informatieknooppunten. Deze knooppunten zijn belast met het voorbereiden van de
briefing, met informatieverzameling en met case-screening. Op centraal niveau bestaat de
rol van informatiecoördinator, die in de praktijk ingezet wordt ten behoeve van casescreening. De wisselwerking tussen de informatieorganisatie en de blauwe teams is voor
verbetering vatbaar, met name waar het gaat om het tijdig aanreiken van actuele
informatieproducten.
Bij de Zeeuwse politie is al weer geruime tijd geleden aandacht besteed aan het concept van
informatiegestuurde politie. Concreet heeft dit geresulteerd in een briefingstool. Op de
grotere bureaus verloopt het briefingsproces aardig. Op de kleinere bureaus is de briefing,
mede vanwege de krappe bezetting, weinig ontwikkeld. Zeker op de kleinere bureaus geldt
dat informatie onderling wordt gedeeld. De stap om informatie vervolgens ook in de
systemen te verwerken wordt daardoor niet altijd gezet. Het informatiebewustzijn wordt
momenteel niet op een specifieke wijze ontwikkeld of onderhouden.
Verandercontext
Bij de introductie van FoBo in Zeeland is het zaak rekenschap te geven aan de specifieke
kenmerken van dit gebied. Daarbij gaat het zowel om de geografische kenmerken (lange
aanrijtijden, lage bevolkingsdichtheid, lage mate van verstedelijking), als om de specifieke
cultuurkenmerken van het Zeeuwse korps. De Zeeuwse politie is van oudsher gewend om
binnen de kaders van de beschikbare schaarse capaciteit ‘het zelf wel op te lossen’.
Implementatie van nieuwe concepten als FoBo betekent daarmee vooral ook inpassing in de
Zeeuwse context. Een nieuw concept moet werken voor een politieman die noodhulp,
gebiedsgebonden politiewerk en de afhandeling van veel voorkomende criminaliteit in één
dienst combineert. Zeeuwse politiemensen bevelen dan ook aan om FoBo in kleine stapjes
in te voeren en het vooral niet te ingewikkeld te maken. Opschalen en verbreden kan altijd
nog. Het is van belang bij de implementatie die ondersteuning te bieden, die voor de
blauwe teams zichtbaar maakt dat FoBo voor hen meerwaarde kan bieden.

34

Bij de vorming van de nieuwe regionale eenheid Zeeland-West-Brabant is de vraag of FoBo
centraal of decentraal georganiseerd wordt vanuit Zeeuws perspectief veel meer dan een
ontwerpvraagstuk. Recent hebben enkele grote overheidsorganisaties, waaronder de
Belastingdienst en het Kadaster, zich uit Zeeland teruggetrokken. De angst bestaat dat nu
ook gespecialiseerde en ondersteunende diensten voor de politie uit de regio zullen
verdwijnen. Vanuit Zeeland bestaat dan ook een voorkeur om functionaliteit van de nieuwe
regionale eenheid waar mogelijk decentraal te organiseren. Daarnaast speelt ook het gevoel
mee dat een backoffice die bij buiten de provincie is gehuisvest mogelijk weinig feeling zal
hebben de specifieke kenmerken van het Zeeuwse politiewerk. Ook dit is een factor die bij
de implementatie van het FoBo-concept op de achtergrond aanwezig zal zijn.
3.3

Rotterdam-Rijnmond

Gebiedskenmerken
De politieregio Rotterdam-Rijnmond bestaat uit de stad Rotterdam met daarnaast nog aan
de westkant Schiedam en Vlaardingen en aan de zuidkant Barendrecht, Rhoon en
Alblasserwaard. Dit vormt ongeveer de helft van de regio. De andere helft wordt gevormd
door Spijkenisse en een aantal Zuid-Hollandse eilanden waaronder Goeree Overflakkee,
Bernisse en Zuidland. De regio kent, zeker voor het deel Rotterdam, de problemen van de
grote stad. Daarnaast heeft het andere deel van de regio vooral te maken met
plattelandsproblematiek. De prioriteiten van het korps liggen op verschillende gebieden
zoals geweld, jeugd, diefstal en inbraak, drugs, verkeer en veiligheid en ernstige zaken
zoals cybercrime en terrorismebestrijding.
Basisteams
Bij de politie in Rotterdam-Rijnmond werken ruim 5.000 mensen. De regio is verdeeld over
acht districten: Vlaardingen/Schiedam, Rotterdam Centrum, Rotterdam West, Rotterdam
Noord, Rotterdam Oost, Feyenoord Ridderster, District Zuid en de eilanden. Elk van deze
districten omvat een onderdeel directe hulpverlening (DHV), gericht op de noodhulptaken.
De directe hulpverlening staat organisatorisch los van de gebiedsgebonden politiezorg, die
in elk district in een onderdeel wijkpolitie is georganiseerd. Deze scheiding van noodhulp
en wijkpolitie brengt met zich mee dat politieagenten in Rotterdam een relatief smal
takenpakket hebben. De DHV rijdt de meldingen die binnen komen bij 112 en de wijkteams
handelen de overige meldingen af en hebben hun eigen projecten in de wijk. Met de komst
van de nationale politie zal hier verandering in worden gebracht: agenten zullen worden
ondergebracht binnen brede/robuuste basisteams. De recherche is zowel op regionaal als
districtsniveau georganiseerd. De grote zaken worden afgehandeld door de Regionale
recherche, terwijl de lokaal ernstige criminaliteit op districtsniveau wordt afgehandeld.
Overigens vindt er tussen districten wel samenwerking plaats, maar in praktijk blijkt toch
dat ieder district zijn eigen zaken heeft die in het district spelen.
Tot slot is men in de regio ook aan de slag gegaan met directe verdachtenafhandeling
(ZSM), gericht op zo slim, snel en simpel mogelijk afhandelen van verdachten. Dit is
georganiseerd tussen het district- en het regionale niveau in. Diverse districten werken
samen in het project. In de toekomst is het de bedoeling dat er een verbinding wordt
gelegd met het FoBo-concept.
Informatieorganisatie
De Regionale Informatie Organisatie (RIO) bestaat uit 265 fte’s verspreid over vier
onderdelen: Informatiedesk, Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE), de Regionale Informatie

35

Dienst (RID) en de Operationele Analyse Eenheid. De laatste driegenoemde onderdelen zijn
centraal georganiseerd. Naast een decentrale infodesk, is er ook een centrale infodesk
(RTIC en Frontoffice). De centrale FO is contactpunt voor andere regio’s en centrale
diensten. De belangrijkste taak van de decentrale informatiedesk is in de eerste plaats om
de briefings voor te bereiden voor de wijkteams en de DHV. Daarnaast brengen zij ook
trends in beeld, bijvoorbeeld een toenemend aantal woninginbraken in een specifiek
gebied, en geven zij hier ook presentaties over aan bijvoorbeeld de districtsleiding. Verder
maken zij weegdocumenten zodat met een verdachte aan de slag kan worden gegaan en
doen zij specifieke bevragingen die het team zelf niet kan doen.
Naast de informatiedesk werken er in de districten ook nog een wachtcommandant en een
GMS’er, die meldingen uit het meldkamerscherm veredeld met informatie uit de
politiesystemen. Dit zijn mensen die onderdeel uitmaken van het DHV-team en dus niet
formeel op de lijst staan van de informatieorganisatie, maar hier wel een belangrijke rol
hebben. Zij zijn namelijk vraagbaak voor de DHV-agenten op straat wanneer zijn extra
informatie wensen over een melding waar zij naar toe gaan. De wachtcommandant heeft
vooral een coördinerende taak en de GMS’er zoekt naar informatie in de systemen (dit zijn
overigens minder systemen dan waar collega’s van de informatiedesk in kunnen kijken).
Het gaat dan bijvoorbeeld om de vraag of er op het adres waar de melding betrekking op
heeft, mensen wonen die al bekend zijn bij de politie. Dit om de veiligheid van agenten op
straat te bevorderen. In de nieuwe politieorganisatie zal deze functie hoogstwaarschijnlijk
verdwijnen.
Verandercontext
Bij de implementatie van FoBo zal rekening moeten worden gehouden met de aard van het
werk van de agent in de Rotterdamse regio: het werk kenmerkt zich in een deel van de
regio door veel meldingen en korte aanrijdtijden. Dit is van invloed op de wijze waarop
FoBo georganiseerd moet worden, wil het daadwerkelijk effect hebben.
Ook organisatieontwikkelingen zijn van invloed op een succesvolle invoering van FoBo. In
de eerste plaats gaat het dan natuurlijk om de komst van de nationale politie. Op dit
moment bestaat er nog veel onduidelijkheid hoe de organisatie er precies zal komen uit te
zien en welke positie men krijgt binnen het nieuwe bestel. Dat maakt dat de implementatie
van FoBo niet de enige prioriteit zal zijn.
Verder staat de invoering van FoBo in de regio niet op zichzelf, maar zal moeten aansluiten
bij het RTIC dat men aan het bouwen is op centraal niveau. Het RTIC bevindt zich o.a. bij de
meldkamer en de belangrijkste taak van het RTIC is om real time agenten op straat te
voorzien van informatie zodat zij hun werk beter geïnformeerd en ook veiliger kunnen
doen. Dagelijks zijn hier twee mensen aan het werk. Uit onderzoek blijkt dat dit rond de 14
meldingen per dag oplevert. De kans dat je als collega een ervaring opdoet met het RTIC is
dus gering. 7

7 M. den Hengst, H. Regterschot en E. van der Torre: Real-Time

Intelligence Center. Actieonderzoek. Politieacademie, december 2011.

36

De kunst zal zijn om in deze regio FoBo en het RTIC met elkaar te verweven. Het idee op dit
moment is om een deel van FoBo binnen het RTIC te organiseren. Hierbij gaat het vooral
om het verstrekken van informatie. De verdere verwerking wil men op districtsniveau
organiseren. Er wordt op dit moment gewerkt aan één gezamenlijk projectplan waarin RTIC,
FoBo en nog een aantal andere zaken een plek zullen krijgen.
3.4

Zuid-Holland-Zuid

Gebiedskenmerken
De politieregio Zuid-Holland-Zuid ligt voor het grootste gedeelte in de provincie ZuidHolland en voor een klein deel in de provincie Utrecht. De regio kenmerkt zich door zowel
stedelijk als landelijk gebied. Daarnaast ligt er in de regio een groot knooppunt van
belangrijke doorgaande snel- en waterwegen. Ook de Betuweroute en de Hogesnelheidslijn
doorkruisen een deel van het gebied.
De landelijke en stedelijke kenmerken van Zuid-Holland-Zuid maken dat er sprake is van
verschillende problematieken. Zo zijn er in Dordrecht de typische problemen van de grote
stad: jeugd, kansarme wijken, huiselijk geweld, drugsoverlast. Daarnaast is er ook een
groot gebied waar het relatief rustig is: de criminaliteitscijfers zijn er laag, wel is er zo nu
en dan sprake van seriecriminaliteit, zoals diefstallen uit auto’s en woninginbraken.
Basisteams
Binnen Zuid-Holland-Zuid zijn ruim 1.200 mensen werkzaam. De regio zelf bestaat uit drie
districten: Dordrecht-Zwijndrechtse Waard, Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en de
Hoeksche Waard. Net als in Rotterdam-Rijnmond is de noodhulp apart georganiseerd. Per
district is een apart noodhulpteam actief. Daarnaast bestaat elk district uit een aantal
wijkteams. Het district Alblasserwaard-Vijfherenlanden is verdeeld in tien wijkteams,
waaronder het FoBo-pilotteam Leerdam. Dit team bestaat formatief uit 5 wijkagenten en
vier wijkteamleden, de feitelijke bezetting ligt momenteel lager vanwege ziekte.
Wijkagenten en wijkteamleden vormen samen de ogen en oren van de wijk en nemen het
wijkwerk voor hun rekening. Met de komst van de robuuste basisteams zal een einde
komen aan de scheiding tussen noodhulp en wijkteam.
Elke district kent een recherche-eenheid met een chef, een coördinator en verschillende
rechercheurs. Op regionaal niveau is er een afdeling voor zware en ernstige criminaliteit.
Op dit niveau zijn ook procescoördinatoren en zaakvoorbereiders aanwezig die zich bezig
houden met het in kaart brengen van trends en naar aanleiding daarvan zaken aandragen
bij de districten die zij vervolgens moeten oppakken.
Informatieorganisatie
Het afgelopen jaar zijn er binnen Zuid-Holland-Zuid al diverse veranderingen in gang gezet
rond de informatieorganisatie. Deze zijn nog in volle gang, vandaar dat in deze paragraaf
de formele indeling wordt geschetst van de informatieorganisatie. De informatieorganisatie
is zowel op regionaal als districtsniveau georganiseerd. Elk district in Zuid-Holland-Zuid
heeft een informatie- en coördinatiecentrum (ICC). Daar worden hoofdzakelijk briefings en
rapportages gemaakt en is ook de proces-verbaal-administratie ondergebracht. Daarnaast
heeft elk team een Team Informatie Coördinator (TIC) die de IGP-opdrachten coördineert en
uitzet. Ook de divisie recherche kent een ICC. Deze houdt zich bezig met zaken op
regionaal niveau of de zaken die de politieregio overstijgen. Verder zijn er binnen de regio

37

nog een Regionale Inlichtingen Dienst (RID) en een Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE) die
op regionaal niveau zijn georganiseerd.
Verandercontext
Zuid-Holland-Zuid staat niet geheel blanco ten opzichte van FoBo: een deel van het korps,
de noodhulp, werkt al met een vorm van FoBo. Dat houdt in dat tussen 07:00 uur en 23:00
uur mensen beschikbaar zijn die de noodhulp ondersteunen met het verwerken van
informatie. Daarnaast voegen zij ook informatie toe aan meldingen. Overigens is de
afspraak gemaakt dat blauw op straat zelf geen contact opneemt met FoBo, maar dat de
mensen van FoBo contact opnemen met hen zodra zij klaar zijn bij een melding. Dit om te
voorkomen dat de telefoon van FoBo overbelast raakt. Er wordt op dit moment immers
gewerkt met een minimale bezetting die zich vrijwillig heeft opgegeven. De ervaringen
binnen het korps lijken positief te zijn. Er worden bijvoorbeeld minder zaken in E-40
formulieren, een restcategorie in BVH, gezet waardoor trends beter in beeld kunnen worden
gebracht. Wel moet worden opgemerkt dat andere afdelingen aangeven dat zij op dit
moment te weinig mensen hebben, omdat een deel van het personeel werk verricht voor
FoBo. De meningen zijn overigens verdeeld of dit aan FoBo ligt.
Omdat in Zuid-Holland-Zuid reeds een FoBo pilot liep in de noodhulp, is besloten om deze
pilot uit te voeren in een wijkteam, namelijk Leerdam. Een belangrijk argument was ook dat
daar op dit moment een personeelstekort is waardoor een interventie als FoBo extra
waardevol zou kunnen zijn. Overigens blijkt uit onderzoek van het korps dat wijkagenten in
het pilotteam relatief weinig muteren, een extra aandachtspunt voor FoBo. Dit kan
uiteindelijk de gehele informatiepositie van het korps verbeteren. Er wordt verder
aangegeven dat FoBo er voor moet waken dat de focus niet alleen bij de aanpak van kleine
incidenten komt te liggen ten koste van de ingewikkelde georganiseerde zaken.
Hoewel men in het korps positief staat tegenover FoBo, speelt ook hier mee dat er
meerdere veranderingen op stapel staan. Zo is men op dit moment intensief bezig met het
proces van e-briefing wat maakt dat niet alle tijd aan FoBo kan worden besteed.
Verder geldt ook in deze regio dat verschillende mensen op verschillende niveaus bezig
zijn met concepten zoals FoBo. Bovendien loopt er vanuit de regio zelf een traject waarin
gekeken wordt op welke wijze de informatieorganisatie het beste kan worden ingericht.
FoBo zal daarbinnen ook een plek moeten krijgen.

38

39

4 Samenstelling onderzoeksgroep
Dit onderzoek is uitgevoerd door een onderzoeksgroep onder leiding van prof. dr. Pieter
Tops, voorzitter college van bestuur Politieacademie. De onderzoeksgroep is als volgt
samengesteld:
Onderzoeksleiding en -coördinatie
Pieter Tops, Politieacademie
Peter van Os, Politieacademie
Maartje van Rossum, Van Vieren
Actieonderzoek Midden en West Brabant en Zeeland
Ivo van Duijneveldt, Andersson Elffers Felix
Debby van Arkel, Politieacademie
Actieonderzoek Rotterdam-Rijnmond en Zuid-Holland-Zuid
Willem van Spijker, Van Vieren
Anne van Uden, Politieacademie
Actieonderzoek Groningen, Fryslân en Drenthe
Casper Hartman, zelfstandig actieonderzoeker
Debby van Arkel, Politieacademie
Tijdsbestedingsonderzoek
Ivo van Duijneveldt, Andersson Elffers Felix
Debby van Arkel, Politieacademie
Anne van Uden, Politieacademie

40