Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 1115

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 december 2023
Algoritmes hebben steeds meer effect op het leven van burgers en
bedrijven. Het is van belang dat we als overheid hier goed mee om gaan
door zowel de kansen te pakken als de risico’s in te perken. Een belangrijke stap hierin is inzicht geven in de «hoogrisico-algoritmes» die het
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit gebruikt. Ik
onderschrijf het belang van verantwoord gebruik van algoritmes en de
waarde van het algoritmeregister van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.
In de verzamelbrief «Algoritmen reguleren1» van 7 juli 2023 (Kamerstuk
26 643, nr. 1056) aan de Tweede Kamer zet de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de ontwikkelingen voor
verantwoord algoritmegebruik verder uiteen. Een onderdeel hiervan is het
registreren van algoritmes door overheden in het Algoritmeregister. Er is
afgesproken dat alle ministeries zich inzetten om de komende jaren zo
veel mogelijk algoritmes te registreren. In 2025 staan in ieder geval alle
«hoogrisico-algoritmes» in het register. Ik vind dit belangrijk en werk dus
actief mee met de verdere doorontwikkeling van het Algoritmeregister.
In deze brief informeer ik de Tweede Kamer over mijn planning en aanpak
om eind 2025 alle «hoogrisico-algoritmes» van LNV in het register te
hebben staan. Eerst zal ik ingaan op de het algemene beeld, aanpak,
planning en aandachtspunten van LNV. Vervolgens wordt ingegaan op de
verschillende onderdelen van LNV.
Huidige vulling door LNV
Op dit moment bevat het Algoritmeregister geen algoritmes van
organisaties die onder LNV vallen.

1

kst-26643-1115
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 26 643, nr. 1056, p. 8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1115

1

Aanpak
In de aanpak is gekozen voor een plateauplanning; eerst wordt gekeken
naar kerndepartement en agentschappen onder verantwoordelijkheid van
LNV. Vanaf Q1 2024 wordt gekeken bij de verbonden partijen: zbo’s en
adviescolleges. De verwachting is dat er bij de zbo’s en de adviescolleges
weinig tot geen algoritmes zijn die gepubliceerd moeten worden. De
planning is om eind 2024 alle zbo’s en adviescolleges opgenomen te
hebben in het register. Uitvoeringsorganisaties die niet direct ressorteren
onder LNV, zoals de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO),
vallen buiten de scope.
Bij het vullen van het Algoritmeregister hecht ik grote waarde aan de
kwaliteit van registratie. Registraties met lage kwaliteit dragen weinig bij
aan het begrijpen hoe de overheid algoritmes inzet. Om de kwaliteit van
registratie te garanderen stelt LNV eisen aan alle registraties die
onderdeel worden van het Algoritmeregister. Ik zal hier samen met de
diensten afspraken over maken.
Om te bepalen wat in het register moet worden opgenomen en hoe dit te
doen gebruikt LNV als startpunt de overheidsbrede Handreiking Algoritmeregister2 en Handleiding Publicatiestandaard3. Hierin worden
algoritmes in verschillende categorieën opgedeeld en de term
«hoogrisico-algoritmes» verduidelijkt. De «hoog risico AI-systemen»
moeten in ieder geval in 2025 in het register staan. Voor de «impactvolle
algoritme» zet LNV zich in om er zo veel mogelijk te registreren.
Door de nauwe verwevenheid met het Ministerie van Economische Zaken
en Klimaat op dit onderwerp wordt hier nauw op samengewerkt. Hierdoor
komt de aanpak voor LNV sterk overeen met die van EZK. Waar nodig zal
LNV wel haar eigen keuzes maken.
Aandachtspunten
De ervaring tot nu toe leert dat er nog veel te leren is op dit onderwerp.
LNV en haar diensten hebben de beschreven aanpak en planning gemaakt
op basis van de huidige kennis en ervaring, maar hebben ook gemerkt dat
er nog veel in beweging is. Door zelf meer ervaring op te doen met het
onderwerp en de doorontwikkeling van externe eisen verandert het inzicht
in wat een algoritme is, waar algoritmes gebruikt worden, welke geregistreerd moeten worden en hoe dit moet worden gedaan. Zo zijn de
handreiking en handleiding recent (eind 2023) vastgesteld en gepubliceerd. Ook is de Europese AI-verordening op het moment van schrijven
nog in onderhandeling. Dit heeft effect op de haalbaarheid van de
planning.
Het registeren van algoritmes vraagt nieuwe zaken van LNV en haar
diensten. Gelet op de onzekerheid in de planning en prioritering is het nog
niet duidelijk of er voldoende capaciteit en/of middelen beschikbaar zijn
om de planning te realiseren. Ook zijn de mensen die de benodigde
werkzaamheden kunnen uitvoeren schaars op de arbeidsmarkt.
Zelfstandig Bestuursorganen (zbo’s) hebben een grote mate van zelfstandigheid. Ik zal zbo’s wijzen op hun verantwoordelijkheid en zo nodig
ondersteunen bij het registreren van hun algoritmes.

2
3

Handreiking Algoritmeregister – Digitale Overheid
Handleiding Algoritmeregister (Publicatiestandaard) – Digitale Overheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1115

2

Organisatie specifiek
Kerndepartement LNV
LNV maakt op meerdere plaatsen gebruik van AERIUS waar twee
modellen (OPS en SRM2) in gebruikt worden. Deze modellen worden
opgenomen in het Algoritmeregister. De analyse of er ook ander
registreerbare algoritmes binnen het kerndepartement gebruikt worden,
zal in 2024 afgerond zijn. De planning is om alle registreerbare algoritmes
voor eind 2024 te registreren.
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
Uit een eerste inventarisatie zijn slechts twee algoritmes naar voren
gekomen die mogelijk geregistreerd moeten worden. De NVWA zal het
verdere onderzoek van deze algoritmes afronden en in 2024 waar nodig
tot registratie overgaan. Ondertussen loopt er een grondigere
inventarisatie/onderzoek naar algoritmes, dit zal in 2024 afgerond worden.
Toekomstige registratie-activiteiten vanuit de NVWA zijn sterk afhankelijk
van de uitkomsten van dit onderzoek.
Vervolgproces
Ik zal mij blijven inzetten voor verantwoord gebruik van algoritmes en de
Tweede Kamer informeren over de voortgang op dit onderwerp. Om dit zo
goed mogelijk te doen, zal ik onderzoeken of het mogelijk is dit te
bundelen met rapportages over vergelijkbare onderwerpen.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
P. Adema

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 643, nr. 1115

3