Newtonlaan 1-41
3584 BX Utrecht

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
t.a.v. minister H.M. de Jonge
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

Postbus 3017
3502 GA Utrecht
T 030 296 81 11
F 030 296 82 96
E info@nza.nl
I www.nza.nl

Behandeld door

Telefoonnummer

E-mailadres

Kenmerk

directie Regulering

088 770 8 770

info@nza.nl

393593/838290

Onderwerp

Datum

Februariadvies benutting budgettair kader Wlz 2021

24 februari 2021

Mijnheer de minister,
In uw definitieve kaderbrief Wlz 20211 heeft u de Nederlandse
Zorgautoriteit (hierna: NZa) verzocht om u in februari, mei en augustus
te adviseren over de inzet van de herverdelingsmiddelen en de
ontwikkelingen in het licht van de toereikendheid van het Wlz-kader
2021. U verzoekt ons dit te bezien in relatie tot de ontwikkeling van de
indicaties en de gedeclareerde zorg waarbij u in 2021 specifiek aandacht
vraagt voor de budgettaire impact van de instroom van cliënten met een
psychische stoornis in de Wlz en het (financiële) effect van corona op het
Wlz-kader. U verzoekt de NZa in februari een raming te delen van de
compensatie van de extra kosten die het gevolg zijn van de coronacrisis
voor zorg in natura en pgb, in samenhang met de benutting van het
kwaliteitskader verpleeghuiszorg. De extra kosten als gevolg van de
coronacrisis worden op basis van de betreffende NZa-beleidsregel buiten
het Wlz-kader om bekostigd vanuit het Fonds langdurige zorg. Als laatste
vraagt u ons om u in de komende adviezen periodiek te informeren over
de uitputting en andere ontwikkelingen in relatie tot het kwaliteitsbudget
voor verpleeghuizen.
Met deze brief geven wij ons februariadvies 2021.
Onzekerheid prognoses
We benadrukken dat de prognoses die wij in deze brief presenteren met
grote onzekerheid zijn omgeven. Dit wordt niet alleen veroorzaakt door
het vroege moment waarop we onze prognoses uitbrengen, maar ook
door de corona-epidemie. In de data waarop wij onze prognoses hebben
gebaseerd zijn de effecten van de eerste golf van de corona-epidemie,
en het herstel daarvan meegenomen. Waar mogelijk hebben wij
correcties uitgevoerd op verstoringen in de prognoses die worden
veroorzaakt door de schokeffecten van de eerste golf. Over de tweede
golf zijn op dit moment nog te weinig gegevens beschikbaar om de
effecten hiervan goed in te kunnen schatten. Aangezien de tweede golf
1 Brief van VWS aan NZa d.d 8 oktober 2020, met kenmerk 1749626-210825-LZ

plaatsvindt tijdens de jaarovergang 2020 – 2021, brengt dat
beperkingen met zich mee voor de prognoses voor beide jaren. Ook
kunnen we geen voorspellingen doen over een eventuele derde golf en
de effecten van het vaccinatieprogramma.
Consultatie ZN en zorgkantoren
In de voorbereiding op dit advies hebben wij ZN en de zorgkantoren in
de gelegenheid gesteld te reageren op een consultatiedocument, waarin
wij input hebben gevraagd op de methode van de berekening van de
verwachte benutting van het Wlz-kader 2020 en 2021. ZN en
zorgkantoren zijn in hun reactie niet ingegaan op de deelonderwerpen en
de bijbehorende vragen die wij hebben gesteld in het
consultatiedocument. Zij hebben in hun reactie een eigen prognose voor
2021 aangeleverd. Deze prognose hebben zij ook gedeeld met uw
ambtenaren.
Naar aanleiding van de reactie van ZN en zorgkantoren hebben wij de
ZN-werkgroep managementinformatie op 10 februari 2020 gevraagd om
toe te lichten welk zicht zij hebben op de vergoedingen voor de
coronakosten (doorlopende kosten bij niet geleverde zorg en extra
kosten corona, en de samenloop daarvan met de kwaliteitsbudgetten
verpleeghuiszorg). Deze toelichting hebben wij opgenomen in deze brief.
Samenvatting advies
Hieronder geven wij de belangrijkste conclusies uit onze analyses van de
toereikendheid van het Wlz-kader, en geven wij ons advies over de inzet
van herverdelingsmiddelen. In de bijlage bij dit advies is een
gedetailleerde onderbouwing opgenomen.


Benutting kader 2020

Op basis van de ons beschikbare gegevens concluderen wij dat het Wlzkader 2020 toereikend moet zijn om de geleverde zorg en de
doorlopende kosten bij niet geleverde zorg (hierna: omzetderving) in
verband met de corona-epidemie te vergoeden.
Wij baseren dit op de ingediende productieafspraken bij de herschikking,
een prognose van de benutting van het kader op basis van
declaratiegegevens voor zorg in natura tot en met september 2020 en de
afgegeven verleningsbeschikkingen voor het pgb tot en met december
2020, en een modelmatige benadering van de vergoeding voor
omzetderving op basis van CBS-data over de aantallen cliënten in zorg.
Bij de herschikking 2020 is € 21.310 miljoen aangevraagd voor zorg in
natura en vergoeding voor omzetderving. De beschikbare ruimte (€
21.322 miljoen voor zorg in natura) is daarmee vrijwel volledig
aangevraagd. De prognose van de uitgaven aan declaraties voor
geleverde zorg en compensatie voor omzetderving duidt er echter op dat
er een onbenutte ruimte van circa € 190 miljoen zal resteren voor zorg in
natura.

Kenmerk

393593/838290
Pagina

2 van 37

Tabel A - Landelijke (verwachte) benutting 2020 zorg in natura
Kenmerk
(inclusief compensatie voor omzetderving) en persoonsgebonden 393593/838290
budget, afgezet tegen het Wlz-kader, bedragen in miljoen euro
Pagina
3 van 37
Verwachte
benutting
(€ mln)

Compensatie
voor
omzetderving
(€ mln)

Wlz-kader
(€ mln)

Beschikbare
ruimte
(€ mln)

Beschikbare
ruimte (%)

Zorg in natura

20.826

306

21.322

190

0,9

Persoonsgebonden budget

2.626

-

2.663

37

1,4

23.452

306

23.985

227

0,9

Totaal

We merken hierbij op dat de prognose op basis van declaraties nog geen
rekening houdt met de tweede golf van de corona-epidemie. Dit kan
betekenen dat deze prognose tot een overschatting leidt. De berekening
van de compensatie voor omzetderving houdt wel rekening met de
tweede golf, voor het deel daarvan dat in het jaar 2020 valt2.
Zorgkantoren zijn in hun reactie op de consultatie niet ingegaan op de
benutting van het Wlz-kader 2020. Wij maken daaruit op dat zij geen
knelpunten verwachten voor 2020. In de ZN-werkgroep
managementinformatie hebben zorgkantoren geen inzichten kunnen
verstrekken over de omvang van de vergoeding voor omzetderving.


Benutting kader 2021

Voor de analyses van de benutting van het kader 2021 hebben wij een
onderscheid gemaakt in de prognoses voor de zorg die in 2020 al
onderdeel uitmaakte van de Wlz, en een eerste voorlopige berekening
van de financiële impact van het openstellen van de Wlz voor cliënten
(volwassenen) met een psychische stoornis met ingang van 1 januari
2021.
Voor de zorg die in 2020 al tot de Wlz behoorde, hebben wij twee
scenario’s doorgerekend: scenario I op basis van de trend in declaraties
(zorglevering) en scenario II op basis van de trend in indicaties
(zorgvraag).
Voor het financiële effect van de instroom van cliënten met een
psychische stoornis (‘ggz-wonen’) hebben we een minimum en een
maximum bekostigingsvariant berekend, op basis van CIZ-data over het
aantal afgegeven ggz-w indicaties, en de verschillende
bekostigingsmodellen (integraal en modulair) die toegepast kunnen
worden voor deze cliënten.
De minimum bekostigingsvariant gaat uit van de modulaire bekostiging,
exclusief dagbesteding; de maximum bekostigingsvariant gaat uit van
integrale bekostiging, inclusief dagbesteding.
Op dit moment is nog niet bekend bij hoeveel cliënten er gebruik zal
worden gemaakt van de integrale respectievelijk de modulaire variant,
en hoeveel cliënten daarbij dagbesteding afnemen.

2 Voor de volledigheid merken we hierbij op dat de vergoeding voor omzetderving

tijdens de tweede golf mogelijk is op basis van een maatwerkregeling. Tijdens de eerste
golf was nog sprake van een generieke regeling.

Voor de cliënten die in 2020 al zorg ontvingen uit de Wlz (het merendeel Kenmerk
als ggz-b cliënt), en per 2021 een herindicatie ggz-w hebben gekregen
393593/838290
hebben we een correctie doorgevoerd in de scenario’s I en II: hiervoor is Pagina
€ 105 miljoen in mindering gebracht op de uitkomsten van de scenario’s 4 van 37
I en II.
De volgende tabel geeft de verwachte benutting voor de twee scenario’s
weer, elk met de minimum en maximum bekostigingsvariant voor ggzwonen, ten opzichte van het beschikbare Wlz-kader. We zijn hierbij
uitgegaan van het aantal afgegeven ggz-w indicaties dat het CIZ ons op
1 februari 2021 meldde: 12.378. Het CIZ heeft daarbij aangegeven dat
dit aantal naar verwachting nog zal oplopen. We hebben geen prognoses
kunnen maken van de verwachte toename van het aantal indicaties en
de bijbehorende financiele impact. De tabel geeft dus een tussenstand
weer; in ons mei- en augustusadvies zullen we geactualiseerde cijfers
meenemen in onze prognoses.
Tabel B - Landelijke (verwachte) benutting 2021 zorg in natura
en persoonsgebonden budget, afgezet tegen het Wlz-kader,
bedragen in miljoen euro – tussenstand voor ggz-w op basis van
12.378 afgegeven ggz-w indicaties, gemeld door CIZ op 1
februari 2021
Scenario I (zorglevering)

Scenario II (zorgvraag)

Opbouw
kader

ggz-w
minimum
bekostigings
variant:
modulair
exclusief
dagbesteding

ggz-w
maximum
bekostigings
variant:
integraal
inclusief
dagbesteding

ggz-w
minimum
bekostigings
variant:
modulair
exclusief
dagbesteding

ggz-w
maximum
bekostigings
variant:
integraal
inclusief
dagbesteding

Zorg in natura (zorg die in
2020 tot de Wlz behoorde)

22.143

22.143

22.192

22.192

Zorg in natura - correctie
herindicaties naar ggz-w

-105

-105

-105

-105

Persoonsgebonden budget
(zorg die in 2020 tot de Wlz
behoorde)

2.742

2.742

2.758

2.758

2.774

Ggz-w inclusief herindicaties
naar ggz-w – zorg in natura

696

918

696

918

575

Ggz-w – persoonsgebonden
budget

93

93

93

93

70

Totale benutting

25.569

25.791

25.634

25.856

-

Wlz-kader (exclusief
herverdelingsmiddelen)

25.572

25.572

25.572

25.572

25.572

3

-219

-62

-284

-

Benodigde manoeuvreerruimte (€ 60 mln)

-60

-60

-60

-60

-

Totaal

-57

-279

-122

-344

-

Verschil

22.153

Toereikendheid Wlz kader
Kenmerk
We zien dat het Wlz-kader in scenario I met de minimum
393593/838290
bekostigingsvariant voor ggz-w volledig benut wordt, en dat er daarom
Pagina
aanvullende manoeuvreerruimte nodig is. In alle andere scenario’s is het 5 van 37
kader ontoereikend. In alle scenario’s is er sprake van meerkosten die
verband houden met de instroom van cliënten met een psychische
stoornis in de Wlz. Het aantal cliënten dat toegang heeft gekregen tot de
Wlz ligt hoger dan waar bij het opstellen van de definitieve kaderbrief
rekening mee is gehouden. Alleen in scenario I met de minimum
bekostigingsvariant voor ggz-w kunnen deze meerkosten worden
opgevangen doordat er onderbenutting wordt verwacht voor de zorg die
in 2020 al tot de Wlz behoorde. Wij hebben onze berekeningen voor ggzwonen uitgevoerd aan de hand van het aantal afgegeven indicaties voor
ggz-w dat het CIZ ons op 1 februari 2021 meldde (12.378). In de
definitieve kaderbrief werd nog uitgegaan van 9.250 cliënten; op basis
van dat aantal is € 645 miljoen aan het Wlz-kader toegevoegd. Er moet
rekening gehouden worden met een verder oplopend aantal ggz-w
indicaties3.
Voor de verwachte uitgaven voor zorg in natura en pgb voor de zorg die
in 2020 al tot de Wlz behoorde is de geraamde post binnen het totale
kader in alle scenario’s toereikend4. Gezien de onzekerheden die worden
veroorzaakt door de corona-effecten is het moeilijk om aan te geven
welk scenario (op basis van zorglevering of zorgvraag) de beste
voorspellende waarde heeft. De uitkomsten van beide scenario’s liggen
dicht bij elkaar.
Overloopeffect 2020-2021
Wanneer we de uitkomsten van de verschillende scenario’s vergelijken
met de situatie waarbij in het geheel geen groei zou plaatsvinden
(hetgeen géén realistisch scenario is) en ggz-wonen buiten beschouwing
wordt gelaten (en waarbij geen sprake zou zijn van herindicatie van ggzb naar ggz-w), dan zien we dat er bijna € 300 miljoen in het kader 2021
zou resteren (€ 255 miljoen voor zorg in natura, en € 48 miljoen voor
pgb. Rekening houdend met de bruteringsregels5 komt de totale
beschikbare ruimte op € 296 miljoen). Dat betekent dat een deel (€ 154
miljoen) van de groeimiddelen die in het kader 2021 beschikbaar zijn
gesteld (€ 450 miljoen, exclusief € 100 miljoen herverdelingsmiddelen)
wordt benut met zorg voor cliënten die eind 2020 al in zorg waren.
3 Op de website https://www.informatielangdurigezorg.nl/ wordt in een bericht van 11

januari 2021 vermeld dat er tot 31 december 2020 24.150 aanvragen zijn ontvangen,
en dat het aantal aanvragen dat is afgehandeld 17.050 betreft. Vanwege het stuwmeer
van aanvragen dat bij het CIZ is ontstaan zal het indicatieproces ook in 2021 doorlopen
en naar verwachting in april kunnen worden afgerond.
4 We merken hierbij op dat in de bedragen die in Tabel B zijn vermeld geen rekening is
gehouden met een eventuele vergoeding voor omzetderving voor leegstand in de
verpleeghuizen rondom de jaarovergang 2020-2021. We veronderstellen dat het effect
daarvan beperkt zal zijn, aangezien onze prognoses het volume eind 2020 inschatten
op een niveau dat dichtbij het volume van februari 2020 ligt. Vergoeding voor
omzetderving kan worden gegeven bij een productieniveau dat onder het
februariniveau ligt. Omdat onze prognoses nog geen rekening houden met de tweede
golf van de corona-epidemie, geven ze een zekere overschatting van de uitgaven aan
zorg, die in werkelijkheid opgevuld zal worden met vergoeding voor omzetderving.
5 Toelichting bruteringsregels: er wordt rekening gehouden met de gemiddelde
onderuitputting van het pgb-kader van 14%. Bron: Voorlopige kaderbrief Wlz 2017 van
13 juni 2016 met kenmerk 773523-137331-LZ.

Kenmerk

Prognose zorgkantoren
393593/838290
De prognose van de zorgkantoren verschilt van die van de NZa.
Pagina
Zorgkantoren ramen een beduidend groter tekort: € 621 miljoen tekort
6 van 37
op het totale Wlz-kader, inclusief de instroom van cliënten met een
psychische stoornis in de Wlz. Dit grotere tekort wordt onder andere
veroorzaakt door de aanname van zorgkantoren dat de groei in indicaties
in 2021 gelijk zal zijn aan de groei in de periode vóór de corona-uitbraak
(februari 2019 – februari 2020). De NZa is in scenario II uitgegaan van
een groeipercentage gebaseerd op de periode november 2019 –
november 2020, dat lager ligt omdat hierin de eerste golf van de coronaepidemie en het herstel daarvan meeloopt.
Hoewel de groei in 2021 lastig te voorspellen is, lijkt ons een groeitempo
vergelijkbaar met dat van voor de corona-epidemie op dit moment niet
realistisch. In de maand januari 2021 zijn bijvoorbeeld de effecten van
de tweede golf duidelijk zichtbaar: een dalend aantal indicaties6, er is
sprake van oversterfte7 en een daling van het aantal cliënten in
intramurale V&V-zorg8.
Voor de instroom van de ggz cliënten ramen zorgkantoren een bedrag
van € 997 miljoen. Dit bedrag is vrijwel gelijk aan de maximum
bekostigingsvariant van de NZa voor ggz-w (€ 1.011 miljoen voor zorg in
natura en pgb), maar gebaseerd op CIZ data van 15 december 2020;
zorgkantoren hebben niet transparant gemaakt of zij hun prognose
exclusief de instroom van ggz-w cliënten ook hebben gecorrigeerd voor
cliënten die in 2020 al Wlz-zorg hadden, en die een herindicatie ggz-w
hebben gekregen. Net als de NZa wijzen ook zorgkantoren er op dat elke
nieuwe stand van de CIZ cijfers een hogere uitkomst geeft, en dat
daarmee de verwachting is dat de uiteindelijke kosten nog hoger zullen
uitvallen.


Advies inzet herverdelingsmiddelen

Wij adviseren om de herverdelingsmiddelen ad € 100 miljoen in te
zetten. Alle scenario’s duiden op een tekort. Dit tekort is in de meeste
scenario’s groter dan het beschikbare bedrag voor de
herverdelingsmiddelen. Dat betekent dat in die scenario’s ook na inzet
van de herverdelingsmiddelen het kader nog niet toereikend zal zijn.
Alleen in scenario I met de minimum bekostingvariant voor ggz-w is het
tekort kleiner dan de beschikbare herverdelingsmiddelen. Echter, omdat
rekening moet worden gehouden met een verdere toename van het
aantal ggz-w cliënten, omdat nog niet alle aanvragen hiervoor zijn
afgehandeld, ligt het in de verwachting dat in alle scenario’s de tekorten
verder zullen oplopen.

6 Bron: CIZ, zie ook figuur 12 en 13 in de bijlage
7 https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/04/sterfte-blijft-verhoogd-met-3-800-

overledenen-in-week-3
8 Bron: CBS monitor langdurige zorg, zie ook figuur 3 in de bijlage

Kwaliteitsmiddelen verpleeghuiszorg

Kenmerk

393593/838290

Kwaliteitsbudgetten
Bij de herschikking 2020 is vrijwel het gehele kwaliteitsbudget
aangevraagd: € 1.097 miljoen van de beschikbare € 1.100 miljoen.
In 2020 kan het kwaliteitsbudget ook ingezet worden om de extra
personele kosten van zorgmedewerkers te vergoeden die tijdens de
corona-epidemie worden ingezet. Zorgkantoren hebben op dit moment
nog geen inzicht in het deel dat benut wordt met deze extra kosten
corona. Dit zal pas bij de nacalculatie bekend zijn.
Transitiemiddelen
Bij de herschikking 2020 is het gehele bedrag voor de transitiemiddelen
aangevraagd. Samen met de eerdere toekenningen in de budgetronde
zijn daarmee de volledige € 50 miljoen beschikbare transitiemiddelen
benut.
Bij de budgetronde 2021 is € 34,6 miljoen van de beschikbare € 50
miljoen aangevraagd. De onbenutte middelen kunnen in de tweede
ronde, bij de herschikking 2021 worden aangevraagd.
Extra kosten corona
Extra kosten corona – pgb
Over de periode tot en met 31 december 2020 hebben zorgkantoren €
52 miljoen aan extra kosten corona voor het pgb gerapporteerd.
Extra kosten corona – zorg in natura
Uit de opgaven voor extra kosten corona (buiten de contracteerruimte)
bij de herschikking 2020 blijkt dat tot en met augustus 2020 € 219
miljoen is opgegeven. Dit is exclusief één Wlz-uitvoerder, die separaat
voor deze periode € 79 miljoen meldde. De eerste voorlopige inschatting
van de hoogte van de extra kosten corona ligt dus in orde van grootte
van circa € 300 miljoen, voor de periode tot en met augustus 2020.
Zorgkantoren hebben toegelicht dat dit een zeer voorlopige tussenstand
is, die met grote onzekerheid omgeven is, onder andere vanwege:
De onzekerheid over de samenloop met het kwaliteitsbudget:
Zorgkantoren merken op dat nog niet aangegeven kan worden
welk deel van de extra kosten ten laste van het kwaliteitsbudget
2020 kan worden gebracht. Enerzijds omdat nog onvoldoende
duidelijk is om welke bedragen het gaat, die in aanmerking
zouden komen voor vergoeding via het kwaliteitsbudget;
anderzijds omdat het zicht op de benutting van het
kwaliteitsbudget 2020 daarvoor op dit moment nog onvoldoende
is.
De mogelijkheid dat een deel van de kosten pas bij de
nacalculatie voor het eerst opgegeven wordt (bijvoorbeeld in het
geval dat zorgaanbieders de kosten voorlopig uit hun reserves
betalen).
Onduidelijkheid op dit moment over de toedeling van kosten
binnen een zorgorganisatie naar de verschillende domeinen.
Het ontbreken van gegevens over de periode van de tweede golf
van de corona-epidemie.
De accountantscontrole die nog niet heeft plaatsgevonden.

Pagina

7 van 37

Zorgkantoren ontraden om de bedragen die bij de herschikking zijn
opgegeven te extrapoleren naar het gehele jaar 2020, en waarschuwen
ervoor dat het gemelde bedrag ‘een eigen leven gaat leiden’.

Kenmerk

393593/838290
Pagina

8 van 37

Op uw verzoek, en met instemming van alle betrokken partijen, is bij het
opstellen van de beleidsregels over de vergoeding van de coronakosten,
de insteek geweest om zorgaanbieders tijdens de corona-epidemie zo
min mogelijk te belasten met complexe uitvragen. Afgesproken is dat
deze kosten niet eerder dan bij de nacalculatie opgevoerd hoeven te
worden. De kosten worden niet tussentijds gemonitord. Dat betekent dus
ook dat de extra kosten corona pas definitief bekend zijn bij de
nacalculatie 2020, die in de zomer van 2021 plaatsvindt.
Ook in 2021 bestaat de mogelijkheid om een vergoeding voor extra
kosten corona aan te vragen. Hiervoor kunnen wij op dit moment nog
geen raming geven.
Graag zien wij uw reactie op dit februariadvies tegemoet.
Met vriendelijke groet,
Nederlandse Zorgautoriteit

dr. M.J. Kaljouw
voorzitter Raad van Bestuur
Bijlagen:
- Bijlage: Onderbouwing februariadvies 2021

BIJLAGE – ONDERBOUWING FEBRUARIADVIES 2021
Leeswijzer
Deze bijlage is als volgt opgebouwd:
Paragraaf 1: Verwachte benutting / eindstand 2020 (zin, pgb, exclusief
extra kosten corona)
Paragraaf 2: Verwachte benutting 2021 (zin, pgb, exclusief extra kosten
corona, exclusief GGZ-wonen)
Paragraaf 3: Wachtlijsten
Paragraaf 4: GGZ-wonen

1. Verwachte benutting / eindstand 2020 (zin, pgb, exclusief
extra kosten corona)
We gaan allereerst in op de verwachte benutting en eindstand voor
2020.
We kijken achtereenvolgens naar
A) De herschikking 2020 voor zorg in natura
B) De prognose voor de benutting in 2020, zorg in natura en pgb
(exclusief compensatie voor omzetderving)
C) CBS data van het aantal cliënten in zorg

A. Herschikking 2020
Er is bij de herschikking 2020 € 21.310 miljoen aangevraagd voor zorg in
natura. De beschikbare ruimte (€ 21.322 voor zorg in natura) is vrijwel
volledig benut.
De NZa heeft de herschikkingsbedragen alleen op totaalniveau. De NZa
beschikt niet over de onderverdeling naar:
o Geleverde zorg (regulier)
o Vervangende zorg bij leegstand, zoals die verplaatst is
naar de thuissituatie, of de levering van dagbesteding op
de eigen woonlocatie
o Compensatie voor omzetderving
Zorgkantoren hebben aangegeven ook geen zicht te hebben op de
onderverdeling. Zij geven aan dat de component omzetderving in
beweging kan zijn, doordat declaraties van de geleverde zorg na-ijlen.
Zorgkantoren kijken alleen naar het totaal van de gemaakte
productieafspraak. Bij de nacalculatie zal blijken welk deel van de
productieafspraak is gevuld met zorglevering en welk deel met
vergoeding voor omzetderving.

Kenmerk

393593/838290
Pagina

9 van 37

B. Prognose benutting in 2020 zorg in natura en pgb
(exclusief compensatie voor omzetderving)

Kenmerk

393593/838290

De volgende tabel geeft de verwachte benutting van het Wlz-kader voor
2020 weer. Deze prognose is gebaseerd op de declaratiegegevens tot en
met september 2020 voor zorg in natura, en pgb-gegevens (geschoond
voor de extra kosten corona) tot en met december 2020.

Pagina

10 van 37

Tabel 1 - Landelijke (verwachte) benutting 2020 zorg in natura
en persoonsgebonden budget, afgezet tegen het Wlz-kader,
bedragen in miljoen euro, exclusief compensatie voor
omzetderving
Verwachte
benutting
incl. extra
posten***
(€)

Wlz-kader
(€) *

Beschikbare
ruimte (€)
**

Beschikbare
ruimte (%)
**

Zorg in natura

20.826

21.322

496

2,3

Persoonsgebonden budget

2.626

2.663

37

1,4

23.452

23.985

533

2,2

Totaal
* Wlz-kader stand 15 januari 2021

** In de berekening van het totaal aan beschikbare ruimte is geen rekening gehouden met
het bruteringseffect.
*** De verwachte benutting is inclusief de extra posten crisisbedden (€ 27 mln), naijleffecten (€ 55 mln), na-ijleffecten meerzorg (€ 12 mln) en niet beïnvloedbare factoren (€ 8
mln)

We hebben hierbij dezelfde prognosemethode9 toegepast als bij het meien augustusadvies en het addendum op het augustusadvies voor 2019.
De beschikbare ruimte voor zorg in natura geeft een overschatting,
omdat de compensatie voor omzetderving niet is meegenomen. Deze zal
(deels) beslag leggen op de beschikbare ruimte. Verderop gaan we in op
de verwachte compensatie voor omzetderving.
In de volgende figuren laten we (naast de realisatie voor de jaren 2016
t/m 2019) de prognoses voor 2020 zien per Wlz-uitvoerder en per
sector. De figuur links boven geeft de landelijke prognose weer.
Hierin wordt getoond welke mate van herstel het prognosemodel
berekent na de schok als gevolg van de (eerste golf van de) coronauitbraak. In groen is de realisatie tot en met september in 2020 te zien,
de prognose voor de laatste maanden in 2020 is in grijs weergegeven.
Alle gegevens in de figuur zijn op prijspeil 2020 gebracht; dat betekent
dat uitsluitend de volume- (inclusief productmix-)verschillen worden
weergegeven.
De prognoses zijn exclusief de compensatie voor omzetderving.

9 Voor een beschrijving van de prognosemethode verwijzen we naar de bijlagen bij het

mei- en augustusadvies 2019. https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_275689_22/1/ en
https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_289712_22/1/

Figuur 1 – Gemiddelde prijs per dag per maand (landelijk en per
Wlz-uitvoerder) in de periode 2016 -2020, realisatie tot en met
september 2020 en prognose vanaf september 2020

Kenmerk

393593/838290
Pagina

11 van 37

Figuur 2 – Gemiddelde prijs per dag per maand (landelijk en per
sector) in de periode 2016 -2020, realisatie tot en met september
2020 en prognose vanaf september 2020

*meerdere sectoren bevat de prestaties die niet aan een specifieke
sector zijn toe te wijzen.

Conclusies:
Op landelijk niveau zien we dat eind 2020 het volume in de
prognose iets boven het volume van eind 2019, en vrijwel gelijk
is aan het volume van begin 2020.
Bij de grote Wlz-uitvoerders wijkt het beeld bij CZ en Menzis
hiervan af: Bij CZ ligt het geprognosticeerde volume eind 2020
nog onder het niveau van eind 2019; bij Menzis ligt het volume
eind 2020 hoger dan begin 2020.
De tweede golf van de corona-epidemie is nog niet verwerkt in
de data, het geprognosticeerde herstelpad houdt daar geen
rekening mee. Dit betekent dat de prognoses in het laatste
kwartaal van 2020 waarschijnlijk een overschatting bevatten.
Zorgkantoren hebben hier het volgende over opgemerkt: “Uit cijfers van
de zorgkantoren blijkt dat het totaal aantal cliënten in zorg in november
hoger is dan in februari. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de groei
vooralsnog extramuraal heeft plaatsgevonden mede als gevolg van de
Coronapandemie.” Zorgkantoren hebben deze cijfers niet transparant
gemaakt. Wel merken wij hierbij op dat deze opmerking en onze
prognose niet met elkaar in tegenspraak hoeven te zijn: In figuur 1 en 2
presenteren wij de gemiddelde prijs per dag. Daarbij kan een toename in
het aantal cliënten tussen februari en november samengaan met een
afname van de gemiddelde prijs per dag, als gevolg van een
verschuiving van intramurale zorg naar extramurale zorg. De NZa
beschikt niet over gegevens over aantallen cliënten in zorg; die zijn niet
af te leiden uit de declaratiedata.
We vergelijken bovenstaande gegevens met de CBS data over het aantal
cliënten in zorg.

C. CBS data – aantal cliënten in zorg
In deze paragraaf maken we gebruik van de CBS data uit de monitor
langdurige zorg10.
Intramurale V&V
De volgende figuur laat het aantal cliënten in zorg zien in de weken 2
t/m 53 van het jaar 2020 en de weken 1 t/m 4 van 2021 voor de
intramurale verpleeghuiszorg.
Voor de analyse van de benutting van het budgettair kader 2020 maken
we gebruik van de gegevens t/m week 53 van 2020.

10 https://www.monitorlangdurigezorg.nl/publicaties/maatwerk-

publicaties/2021/02/12/wlz-gebruik-naar-leveringsvorm-in-en-uitstroom-per-week2020-wk-2-2021-wk-04

Kenmerk

393593/838290
Pagina

12 van 37

Figuur 3 – Aantal cliënten in zorg per week, week 2 van 2020 tot
en met week 4 van 2021, intramurale V&V-zorg

Kenmerk

393593/838290
Pagina

13 van 37

Bron: CBS, monitor langdurige zorg (bewerking NZa)

We zien de effecten van de eerste golf van de corona-epidemie vanaf
week 12/13 (eind maart) optreden. Na het herstel dat vanaf week 23
inzet is vanaf week 42 (medio oktober) het effect van de tweede coronagolf zichtbaar.
De rode stippellijn in de figuur toont het groeipad dat voor de coronauitbraak is ingezet. Dit kwam uit op circa 130.000 cliënten in zorg aan
het eind van het jaar.
Als we de berekening maken van het financiële verschil van de werkelijke
geleverde zorg en het groeipad dat voor de corona-uitbraak is ingezet
(rode stippellijn), dan liggen de uitgaven voor werkelijk geleverde zorg in
de periode vanaf week 13 € 267 miljoen lager dan verwacht zou
worden op basis van het eerder ingezette groeipad. We gaan daarbij uit
van een gemiddeld bedrag per dag in de maand februari voor de
intramurale V&V (€ 30 miljoen), toen gemiddeld circa 127.000 cliënten in
zorg waren.
De zwarte lijn laat het niveau van de maand februari 2020 zien (circa
127.000 cliënten). Dit is het niveau dat de basis is voor de berekening
van de verwachte omzetderving.
We zien dat, in de periode waarin we omzetderving verwachten, in week
12 het aantal cliënten in zorg het hoogst was. In alle weken daarna ligt
het aantal cliënten in zorg lager dan het niveau in week 12. Ook komt
vanaf dat moment het aantal cliënten in zorg niet meer boven het niveau
van februari uit.
We berekenen het bedrag voor de verwachte omzetderving eveneens
aan de hand van de € 30 miljoen per dag in februari, voor 127.000
cliënten in zorg in die maand. De verwachte omzetderving komt daarmee
uit op € 156 miljoen vanaf week 13. We benadrukken hierbij dat dit
een modelmatige benadering is van de verwachte omzetderving en een
berekening op hoofdlijnen; deze kan op onderdelen afwijken van de
formele bepaling van de omzetderving bij de nacalculatie op basis van de
beleidsregels van de NZa.

Het verschil tussen de gemiste zorg onder de rode stippellijn en de
gemiste zorg onder de zwarte lijn komt daarmee in de orde van grootte
van € 110 miljoen; dit vormt een indicatie van het bedrag dat onbenut
blijft.
Bij bovenstaande berekening maken we de kanttekening dat we uit zijn
gegaan van de netto afname in het aantal cliënten in intramurale zorg.
Deze kan een saldo zijn van groei op sommige locaties, en afname op
andere locaties. Als dit het geval is, zal zowel de groei vergoed moeten
worden als de omzetderving in verband met de afname. Dan zal het
bedrag voor de omzetderving hoger uitvallen, en komt het bedrag voor
de groei daar bovenop. Voor de groei hoeft in de berekening niet
gecorrigeerd te worden.
Leveringsvormen V&V
De volgende figuur laat de ontwikkeling van het aantal V&V cliënten in
zorg zien per leveringsvorm, voor alle weken in 2020 en de eerste vier
weken van 2021, ten opzichte van week 2 van 2020.
We zien duidelijk het effect van de eerste golf van de corona-epidemie,
waarbij de zorg werd verplaatst van de intramurale setting naar het mpt.
Ook aan het eind van 2020, in de tweede golf, is dit effect zichtbaar.
De meerkosten van de verschuiving naar het mpt berekenden we in het
augustusadvies op een bedrag tussen € 1 miljoen en € 10 miljoen. Op
basis van de figuur lijkt de tweede golf een vergelijkbaar patroon te
vertonen. De meerkosten in de tweede golf zullen vergelijkbaar zijn, of
iets lager zijn dan die in de eerste golf. Omdat de tweede golf bovendien
maar voor een deel in het jaar 2020 valt, zijn de meerkosten die ten
laste van het budget 2020 komen ook lager dan het bedrag dat voor de
eerste golf werd berekend.
Figuur 4 – Aantal cliënten in V&V-zorg per leveringsvorm per
week (periode week 2 van 2020 tot en met week 4 van 2021),
ten opzichte van week 2 van 2020

Bron: CBS, monitor langdurige zorg (bewerking NZa)

Kenmerk

393593/838290
Pagina

14 van 37

Het vpt laat slechts voor de eerste golf een kleine tijdelijke daling zien.
Het gaat hierbij om kleine aantallen, waarvan het financieel effect zeer
gering is.
Intramurale GHZ
De volgende figuur laat het aantal cliënten in zorg zien in de weken 2
t/m 53 van het jaar 2020 en de weken 1 t/m 4 van 2021 voor de
intramurale gehandicaptenzorg.
Voor de analyse van de benutting van het budgettair kader 2020 maken
we gebruik van de gegevens t/m week 53 van 2020. De rode stippellijn
en de zwarte lijn hebben dezelfde betekenis als in figuur 3.
Figuur 5 – Aantal cliënten in zorg per week, week 2 van 2020 tot
en met week 4 van 2021, intramurale GHZ-zorg

Bron: CBS, monitor langdurige zorg (bewerking NZa)

Bij intramurale gehandicaptenzorg zien we dat de groei tussen februari
en december 2020 circa 1.000 cliënten bedraagt. Na het effect van de
eerste coronagolf komt het aantal cliënten aan het eind van 2020
ongeveer uit op het aanvankelijk gevolgde groeipad (rode stippellijn).
Als we de berekening maken van het financiële verschil van de werkelijke
geleverde zorg en de vooraf geraamde zorg (rode stippellijn), dan liggen
de uitgaven voor werkelijk geleverde zorg in de periode tussen week 13
en week 39 € 13 miljoen lager dan de eerder geraamde. We gaan
daarbij uit van een gemiddeld bedrag per dag in de maand februari voor
de intramurale GHZ (€ 19,1 miljoen), toen gemiddeld circa 75.200
cliënten in zorg waren.
De berekening van de verwachte omzetderving komt uit op een bedrag
van € 0,7 miljoen voor de periode tussen week 14 en week 23. We
benadrukken hierbij dat dit een modelmatige benadering is van de
verwachte omzetderving en een berekening op hoofdlijnen; deze kan op
onderdelen afwijken van de formele bepaling van de omzetderving bij de
nacalculatie op basis van de beleidsregels van de NZa.
Ook hier merken we op dat er sprake is van een netto berekening.

Kenmerk

393593/838290
Pagina

15 van 37

Leveringsvormen GHZ

Kenmerk

393593/838290

De volgende figuur laat de ontwikkeling van het aantal GHZ cliënten in
zorg zien per leveringsvorm, voor alle weken in 2020 en de eerste vier
weken van 2021, ten opzichte van week 2 van 2020.
Figuur 6 – Aantal cliënten in GHZ-zorg per leveringsvorm per
week (periode week 2 van 2020 tot en met week 4 van 2021),
ten opzichte van week 2 van 2020

Bron: CBS, monitor langdurige zorg (bewerking NZa)

In de GHZ zijn vrijwel geen corona effecten zichtbaar in de ontwikkeling
van de leveringsvormen. Het mpt ontwikkelt zich volgens dezelfde trend
als voor de corona-periode.
Extramurale dagbesteding
De volgende figuur laat met de staafjes voor de maanden januari tot en
met augustus 2020 het gemiddeld gedeclareerde bedrag per dag zien
voor de extramurale dagbesteding (alle sectoren, prijspeil 2020). De
blauwe staafjes geven de realisatie weer; de oranje ophoging geeft de
verwachte na-ijl in de declaraties weer.
De grijze lijn laat de ontwikkeling in dezelfde periode in 2019 zien (op
prijspeil 2019). Het verschil tussen de staafjes en de grijze lijn bestaat
dus uit volume- en prijsverschillen. De gestippelde gele lijn geeft het
niveau in februari 2020 weer, aan de hand waarvan we de compensatie
voor omzetderving berekenen. Ook hier gaat het om een berekening op
hoofdlijnen, en zijn hier niet alle aspecten van de beleidsregels voor de
bepaling van de omzetderving in meegenomen.

Pagina

16 van 37

Figuur 7 – Extramurale dagbesteding - gemiddeld gedeclareerd
bedrag per dag voor de maanden januari tot en met augustus
2020

Kenmerk

393593/838290
Pagina

17 van 37

Bron: dataset t.b.v. figuur 11 uit NZa publicatie Analyse van de gevolgen van de
coronacrisis voor de langdurige zorg - 4 december 2020

De verwachte vergoeding voor omzetderving voor de extramurale
dagbesteding berekenen we door het verschil te nemen tussen de
realisatie (+na-ijl) in 2020 en de gestippelde gele lijn (februari niveau
2020). Voor de maanden maart tot en met augustus 2020 komt dit
bedrag op € 72 miljoen. Dit komt dus lager uit dan geraamd in het
augustusadvies 2020; toen berekenden we een bedrag van € 117
miljoen voor deze periode. Het verschil wordt verklaard doordat we bij
het augustusadvies nog uitgingen van een algehele sluiting van de
dagbesteding. Uit bovenstaande figuur blijkt echter dat de dagbesteding
tijdens de eerste golf nog in beperkte mate is geleverd.
Zorgkantoren hebben in de werkgroep managementinformatie op 16
december 2020 aangegeven dat de verwachting is dat de extramurale
dagbesteding niet zal terugkeren op het oude niveau zolang de
anderhalve meter maatregelen van kracht zijn. Zorgorganisaties kunnen
door deze maatregelen minder cliënten een plek op de dagbesteding
bieden, of minder uren dagbesteding per cliënt leveren.
Wanneer we voor de overige maanden in 2020 (september tot en met
december) rekening houden met een bezetting van de dagbesteding op
het niveau van juli en augustus dan is de verwachting dat voor die
maanden een bedrag van € 28 miljoen voor de compensatie van
omzetderving moet worden vergoed.
In totaal komt de verwachte vergoeding voor omzetderving voor het
uitvallen van extramurale dagbesteding daarmee voor heel 2020 op €
100 miljoen.
Voor het uitgevallen vervoer naar de dagbesteding hielden we in het
augustusadvies rekening met een bedrag van € 57 miljoen voor de
vergoeding van omzetderving. Wanneer we dit bijstellen op basis van het
geactualiseerde bedrag voor de uitgevallen extramurale dagbesteding
dan komt dit voor heel 2020 uit op (€ 100 miljoen/€ 117 miljoen)*€ 57
miljoen = € 49 miljoen.

Bij het augustusadvies is de aanname gedaan dat de meerkosten voor
vervangende dagbesteding intramuraal (op de eigen woonlocatie) gelijk
gesteld kunnen worden aan het berekend bedrag voor de omzetderving
voor de uitgevallen extramurale dagbesteding. Nu deze kosten al
onderdeel uitmaken van de gerealiseerde productie tot en met augustus
2020, waarop de prognose gebaseerd is, hoeft de prognose hier niet
aanvullend voor gecorrigeerd te worden. Met andere woorden: de
prognose is inclusief de meerkosten voor de vervangende dagbesteding.

Kenmerk

393593/838290
Pagina

18 van 37

Wanneer we Tabel 1 aanvullen met de berekende bedragen voor
omzetderving dan komen we op de volgende benutting van het kader:
Tabel 2 - Landelijke (verwachte) benutting 2020 zorg in natura
en persoonsgebonden budget, afgezet tegen het Wlz-kader,
bedragen in miljoen euro, inclusief compensatie voor
omzetderving
Verwachte
benutting
incl. extra
posten***
(€)

Compensatie
voor
omzetderving
****

Wlz-kader
(€) *

Beschikbare
ruimte (€)
**

Beschikbare
ruimte (%)
**

Zorg in natura

20.826

306

21.322

190

0,9

Persoonsgebonden budget

2.626

-

2.663

37

1,4

23.452

306

23.985

227

0,9

Totaal
* Wlz-kader stand 15 januari 2021

** In de berekening van het totaal aan beschikbare ruimte is geen rekening gehouden met
het bruteringseffect.
*** De verwachte benutting is inclusief de extra posten crisisbedden (€ 24 mln), naijleffecten (€ 55 mln), na-ijleffecten meerzorg (€ 12 mln) en niet beïnvloedbare factoren (€ 8
mln)
**** Omzetderving: € 156 miljoen intramurale V&V, € 0,7 miljoen intramurale GHZ, € 100
miljoen extramurale dagbesteding, € 49 miljoen vervoer.

Zoals eerder aangegeven zijn de effecten van de tweede golf van de
corona-epidemie nog niet meegenomen in deze cijfers.
Voordat we overgaan naar de verwachte benutting in 2021 geven we
hierna eerst een schematische weergave van de benutting en de opbouw
van het Wlz-kader 2020 en 2021.

Figuur 8 – Schematische weergave* opbouw/benutting
budgettair kader 2020 en 2021 (exclusief GGZ-wonen)

Kenmerk

393593/838290
Pagina

kader 2021

19 van 37

groeiruimte
in kader 2021

benutting geleverde zorg

financële benutting

stand herschikking 2020
(=kader 2020)
onbenutte ruimte

beschikbare ruimte
voor groei
in 2021

compensatie omzetderving
(leegstand V&V; extramurale dagbesteding)
beginstand 2021
vervangende zorg
geleverde zorg

compensatie omzetderving
die niet via groei gevuld wordt
(m.n. extramurale dagbesteding)

reguliere productie

* De verhoudingen in de figuur komen niet overeen met de werkelijkheid

Toelichting bij figuur
Het zin-kader 2020 is vrijwel volledig gevuld met het bedrag dat bij de
herschikking 2020 is aangevraagd. Dit bedrag bestaat uit:
Benutting geleverde zorg
o Reguliere productie
o Vervangende zorg bij leegstand / uitvallen dagbesteding
Compensatie voor omzetderving
Onbenutte ruimte (verwacht op basis van prognose en
berekening omzetderving)
De financiële benutting in 2020 zal bestaan uit de benutting middels
geleverde zorg en middels de vergoeding voor omzetderving.
In 2021 wordt het kader opgehoogd met groeiruimte. De groei in 2021
kan echter ook de onbenutte 2020 ruimte opvullen, en een deel van de
ruimte die bij de jaarovergang via de vergoeding van omzetderving
wordt benut. Dat betekent dat er meer ruimte voor groei in het kader zit
dan alleen de toegevoegde groeiruimte.
We verwachten overigens niet dat de gehele component voor vergoeding
voor omzetderving ingezet kan worden voor groei. Immers, een deel van
deze component is toe te rekenen aan de extramurale dagbesteding,
waarbij enkel minder dagdelen worden geleverd, bij dezelfde aantallen
cliënten (vanwege de anderhalve meter maatregelen).

Bovenstaand schema kan gevolgd worden omdat:
Kenmerk
Voor de V&V: niet alleen de geleverde zorg eind 2020 nauwelijks 393593/838290
verschilt ten opzichte van het niveau begin 2020 (er heeft per
Pagina
saldo nauwelijks volumegroei plaatsgevonden in 2020), maar ook 20 van 37
de ontwikkeling van het aantal indicaties eind 2020 weer op het
niveau van begin 2020 is. Ook is het aantal cliënten op de
wachtlijst (actief wachtenden) niet zodanig toegenomen dat
hiervoor extra financiële middelen nodig zijn. Ontwikkelingen in
de wachtlijsten en indicaties nopen dus niet tot aanpassingen op
deze benadering.
Voor de GHZ: de geleverde zorg en de zorgvraag (aantal
indicaties) rond de jaarovergang 2020-2021 weer op het oude
groeipad terug zijn. Ook vormen de wachtlijstgegevens geen
aanleiding om correcties op bovenstaande benadering toe te
passen. (Bij de GHZ zijn alleen correcties voor de dagbesteding
nodig, maar die verlopen niet via de band van de wachtlijsten of
het aantal indicaties).
Op de ontwikkelingen in de wachtlijsten en indicaties komen we
verderop terug.

2. Verwachte benutting 2021 (zin, pgb, exclusief extra
kosten corona, exclusief GGZ-wonen)
We werken hierna dezelfde scenario’s uit als in de januaribrief 202011:
-

-

-

‘Nul-scenario’: naïeve raming (geen groei), om het
overloopeffect 2020-2021 in beeld te brengen. Dit scenario geeft
een beeld van de benutting in 2021 van de cliënten die op 1
januari 2021 al in zorg zijn
Scenario I: raming op basis van zorglevering (declaraties),
aangevuld met een raming van de financiële middelen die nodig
zijn om cliënten die op de wachtlijst staan in zorg te nemen.
Scenario II: raming op basis van zorgvraag (indicaties)

We maken deze ramingen allereerst exclusief de cliënten met een
psychische stoornis die vanaf 1 januari 2021 toegang krijgen tot de Wlz.
Voor deze cliëntengroep maken we een aparte berekening (zie verderop
in paragraaf 4). De ggz-cliënten die in 2020 al in de Wlz zaten zijn
impliciet wel meegenomen in deze prognoses, als ggz-b cliënten, hoewel
een deel van deze cliënten in 2021 een herindicatie zal krijgen. De
correctie hiervoor berekenen we in paragraaf 4.
Deze scenario’s worden alleen op landelijk niveau uitgewerkt. De
redenen daarvoor zijn:
De onzekerheid in de prognoses, niet alleen vanwege het
vroegtijdig uitbrengen van de prognose, maar ook vanwege
corona (eerste golf in gebruikte data waarop de prognoses
gebaseerd zijn, en tweede golf tijdens de jaarovergang 20202021).
De corona-effecten verschillen per regio, ook over de tijd zien we
wisseling van de grootste corona effecten tussen de regio’s .

11 Brief NZa aan VWS d.d. 30 januari 2020, met kenmerk 358027/571164

De methoden zijn gelijk aan die in de januaribrief 2020; de data worden Kenmerk
als volgt geactualiseerd:
393593/838290
Voor zorg in natura worden de NZa-tarieven 2021 toegepast,
Pagina
met de prijzen 2021 gebaseerd op dezelfde kortingspercentages 21 van 37
per Wlz-uitvoerder als in 202012. Zorgkantoren hebben
aangegeven dat er nog een onzekerheid is ten aanzien van de
kortingspercentages in verband met het hoger beroep.
Er wordt gerekend met 365 dagen voor 2021, waar gegevens
2020 nog gebaseerd waren op 366 dagen (schrikkeljaar).
Voor het pgb gaan we uit van een indexering van 3,83% van
2020 naar 2021.
Voor de financiële waarde van een indicatie voor scenario II en
voor de berekening van de financiële middelen die benodigd zijn
om cliënten op de wachtlijst in zorg te nemen maken we gebruik
van de dataset van het verdeelmodel; deze is op prijspeil 2019
(voorcalculatorisch); deze indexeren we voor zorg in natura met
1,0540 en voor pgb met 1,0572 om te komen tot prijspeil 2021
(voorcalculatorisch). De dataset van het verdeelmodel is inclusief
de tariefherijking in 2019 voor de GGZ (en vormt daarmee een
betere benadering van de werkelijkheid dan de eerder gebruikte
dataset uit 2018), maar nog exclusief de tariefherijking voor de
V&V, die pas per 2020 is doorgevoerd. Dat betekent dat de
financiële waarden voor de lage V&V profielen nog iets te hoog
zijn, en voor de hoge V&V profielen nog iets te laag zijn.
Er zijn geen correcties voor vervoer meer nodig; ook vervalt de
correctie in verband met gemiste volumegroei, omdat die
correctie nihil is vanwege de corona-effecten.
De extra post voor crisisbedden is berekend met 60%
bedbezetting, waar eerder werd gerekend met 40%
bedbezetting.
Nul-scenario (naïeve raming)
In het nul-scenario maken we een naïeve raming op basis van het
volume van de geleverde zorg in de maand november voor zorg in
natura en de realisatiegegevens voor pgb in de maand december. Deze
gebruiken we als benadering voor het volume van de geleverde zorg
tijdens de jaarovergang 2020-2021. Uit figuur 1 en figuur 2 blijkt dat de
novemberstand normaal gesproken, in een coronavrije situatie, een
goede benadering vormt voor de stand in de maand januari.
De novemberstand voor zorg in natura waar wij in dit scenario mee
rekenen is
geprognosticeerd aan declaratiedata tot en met februari 2020
voor zin voor de GHZ (zie toelichting in box hieronder)
gelijk gesteld aan de gerealiseerde februaristand voor V&V (zie
toelichting in box hieronder)
geprognosticeerd aan de hand van declaratiedata tot en met
september voor de GGZ.

In de werkgroep managementinformatie van 16 december 2020 hebben
zorgkantoren aangegeven dat alle Wlz uitvoerders dezelfde kortingspercentages als in
2020, m.u.v. Menzis (+0,03% stijging op basis van een gewogen gemiddelde) en DSW
geeft aan iets lagere tarieven te gebruiken voor GGZ-wonen. Voor deze twee Wlzuitvoerders is niet gecorrigeerd.
12

Voor pgb is uitgegaan van realisatiegegevens tot en met december 2020. Kenmerk
De vergoeding voor omzetderving blijft hier buiten beschouwing (dit is in 393593/838290
wezen extra groeiruimte; zie toelichting bij figuur 8). Ook wordt hierbij
Pagina
geen rekening gehouden met het in zorg nemen van cliënten op de
22 van 37
wachtlijst.
Toelichting prognose novemberstand 2020 zorg in natura
GHZ
Anders dan bij de prognose voor 2020, doen we een correctie voor de GHZ in
2021 omdat de ontwikkeling van het aantal GHZ-cliënten in zorg (zie figuur 5) en
de leveringsvormen (zie figuur 6) rond de jaarovergang 2020-2021 weer terug
zijn op het groeipad van voor de corona-uitbraak.
Ook zien we verderop, bij de analyse van de ontwikkeling van het aantal GHZ
indicaties, dat het aantal indicaties volgens een stabiel patroon verloopt; er is
daarin geen corona-effect zichtbaar.
Het effect van de corona-uitbraak en de (nog steeds van kracht zijnde)
anderhalve meter maatregelen is bij de GHZ alleen zichtbaar op de declaraties
van de extramurale dagbesteding en het bijbehorende vervoer. Dit heeft een
verstorend effect op de prognose. We gaan daarom voor de GHZ uit van een
prognose gebaseerd op de coronavrije situatie: declaraties tot en met februari
2020.
Het financiële effect daarvan is neutraal, hoewel we in deze werkwijze een deel
van de benutting terugzien als geleverde zorg, waar die in werkelijkheid via de
component vergoeding voor omzetderving zal verlopen.
V&V
Voor de V&V vinden we het niet realistisch om de prognose te baseren op de data
tot en met februari 2020 (de periode van vóór corona), omdat het aantal cliënten
in zorg en het aantal indicaties ultimo 2020 nog niet terug zijn op het oude
groeipad van voor de corona-uitbraak. Het novemberpunt zou dan te hoog
uitvallen (zie figuur 3, de rode stippellijn).
Voor de V&V stellen we het novemberpunt gelijk aan de februaristand. In figuur 2
zien we dat we dat de februaristand iets hoger ligt dan de geprognosticeerde
novemberstand. Door uit te gaan van de februaristand sluiten we verstorende
effecten van de eerste golf van de corona-epidemie op de prognose uit, en laten
we eventuele effecten van de tweede golf ook buiten beschouwing. Op basis van
de CBS-gegevens in figuur 3 en 4, de CIZ-gegevens in figuur 13 concluderen we
dat er in 2020 vrijwel geen volumegroei heeft plaatsgevonden in de V&V.
Daarmee vormt de februaristand een goede benadering van het startpunt voor de
naieve raming.

Tabel 3 - Landelijke (verwachte) benutting 2021 (exclusief GGZwonen) zorg in natura en persoonsgebonden budget, afgezet
tegen het Wlz-kader (exclusief € 645 mln voor GGZ-wonen),
bedragen in miljoen euro – naïeve raming (zonder groei)

Kenmerk

393593/838290
Pagina

23 van 37

Verwachte
benutting
incl. extra
posten***
(€)

Wlz-kader
(€) *

Beschikbare
ruimte (€)
**

Beschikbare
ruimte (%)
**

Zorg in natura

21.898

22.153

255

1,2

Persoonsgebonden budget

2.726

2.774

48

1,7

24.624

24.927

303

1,2

Totaal

*Wlz-kader stand 15 januari 2021; exclusief € 100 miljoen herverdelingsmiddelen en
geschoond voor € 645 mln voor GGZ-wonen (onderverdeeld naar € 575 mln voor zin en € 70
mln voor pgb)
** In de berekening van het totaal aan beschikbare ruimte is geen rekening gehouden met
het bruteringseffect.
*** De verwachte benutting is inclusief de extra post crisisbedden (€ 15 mln), na-ijleffecten
(€ 30 mln), niet beïnvloedbare factoren (€ 8,4 mln)

Uit tabel 3 blijkt dat er circa € 300 miljoen in het kader 2021 zou
resteren als er geen groei zou plaatsvinden (€ 255 miljoen voor zorg in
natura, en € 48 miljoen voor pgb. Rekening houdend met de
bruteringsregels13 komt de totale beschikbare ruimte op € 296 miljoen).
Dat betekent dat een deel (€ 154 miljoen) van de groeimiddelen die in
het kader 2021 beschikbaar zijn gesteld (€ 450 miljoen, exclusief € 100
miljoen herverdelingsmiddelen) wordt benut met zorg voor cliënten die
eind 2020 al in zorg waren.
We weten uit figuur 3 dat het aantal intramurale V&V-cliënten in
november 2020 iets onder het februariniveau van 2020 ligt; dat betekent
dat er in november ook sprake is van leegstand die gecompenseerd
wordt. Deze component is in bovenstaande berekening buiten
beschouwing gelaten.
Dat is ook verdedigbaar, omdat de leegstand en de groei in het
zorggebruik communicerende vaten zijn: een lege plek die opgevuld
wordt door een nieuwe cliënt gaat niet gepaard met een hogere
benutting van het kader. De groei laten we in dit scenario geheel buiten
beschouwing.
Op basis van dit scenario lijken de groeimiddelen voor 2021 voor
ongeveer 34% (€ 154 miljoen / € 450 miljoen) te worden benut met zorg
voor cliënten die op 1 januari 2021 in zorg zijn.

13 Toelichting bruteringsregels: er wordt rekening gehouden met de gemiddelde

onderuitputting van het pgb-kader van 14%. Bron: Voorlopige kaderbrief Wlz 2017 van
13 juni 2016 met kenmerk 773523-137331-LZ.

Scenario I - prognose op basis van trend in declaraties
(zorglevering)

Kenmerk

393593/838290
Pagina

Scenario I betreft de reguliere prognose op basis van de trend in
declaraties. We hebben deze prognose gebaseerd op declaratiedata tot
en met september 2020 (met uitzondering van de GHZ), en pgbgegevens tot en met december 2020. Voor de GHZ gebruiken we de
declaratiedata tot en met februari 2020, de periode vóór de coronauitbraak, zie toelichting bij het nul-scenario.

24 van 37

Tabel 4 - Landelijke (verwachte) benutting 2021 (exclusief GGZwonen) zorg in natura en persoonsgebonden budget, afgezet
tegen het Wlz-kader (exclusief € 645 mln voor GGZ-wonen),
bedragen in miljoen euro – scenario op basis van zorglevering
(declaraties)
Verwachte
benutting
incl. extra
posten***
(€)

Wlz-kader
(€) *

Beschikbare
ruimte (€)
**

Beschikbare
ruimte (%)
**

Zorg in natura

22.143

22.153

10

0,0

Persoonsgebonden budget

2.742

2.774

32

1,2

24.884

24.927

43

0,2

Totaal

*Wlz-kader stand 15 januari 2021; exclusief € 100 miljoen herverdelingsmiddelen en
geschoond voor € 645 mln voor GGZ-wonen (onderverdeeld naar € 575 mln voor zin en € 70
mln voor pgb)
** In de berekening van het totaal aan beschikbare ruimte is geen rekening gehouden met
het bruteringseffect.
*** De verwachte benutting is inclusief de extra posten crisisbedden (€ 15 mln), naijleffecten (€ 55 mln), na-ijleffecten meerzorg (€ 13 mln), en niet beïnvloedbare factoren (€
8,4 mln)

Bij bovenstaande tabel merken we op dat deze geen rekening houdt met
de tweede golf van de corona-epidemie. De geprognosticeerde
januaristand in 2021 ligt in deze prognose boven het niveau van februari
2020 (zie ook verderop in figuur 10). Omdat er in werkelijkheid tijdens
de jaarovergang nog sprake is van leegstand bij de intramurale V&V (af
te leiden uit figuur 3), zal ook in 2021 een vergoeding voor omzetderving
plaatsvinden. Het hiervoor benodigde bedrag maakt impliciet deel uit van
bovenstaande prognose.
Voor de GHZ maakt de vergoeding voor omzetderving ook onderdeel uit
van de prognose, zoals hierboven toegelicht.
Bovenstaande tabel is ook exclusief de middelen die benodigd zijn om
cliënten die op de wachtlijst staan in zorg te nemen. De middelen die
hiervoor benodigd zijn zullen beslag leggen op de beschikbare ruimte,
maar vormen tegelijk een communicerend vat met de vergoeding voor
omzetderving bij leegstand. In paragraaf 3 gaan we verder in op de
wachtlijsten, en concluderen we dat er geen aanvullende middelen nodig
zijn om de (actief) wachtende cliënten in zorg te nemen.
In deze prognose is de totale ontwikkeling van de uitgaven voor zorg in
natura in 2021 ten opzichte van de prognose 2020 (exclusief

omzetderving) in tabel 1 € 554 miljoen, en het prijseffect € 763 miljoen. Kenmerk
De volume ontwikkeling is daarmee iets hoger dan de groeiruimte in het 393593/838290
kader (€ 450 miljoen, exclusief € 100 miljoen herverdelingsmiddelen), en Pagina
de prijscomponent ligt daarmee € 228 miljoen hoger dan de loon- en
25 van 37
prijsbijstelling in het kader (€ 535 miljoen).
Wanneer we de berekening echter uitvoeren ten opzichte van de
prognose 2020 inclusief omzetderving in tabel 2, dan bedraagt de totale
omzettoename € 1.011 miljoen, waarvan € 248 miljoen
volumecomponent, en € 763 miljoen prijscomponent. Met andere
woorden: de vergoeding voor omzetderving moet worden gezien als een
prijscomponent, zonder bijbehorend volume.
Dit verklaart tevens waarom de hogere indexatie in de tarieven in
vergelijking met de indexatie binnen het kader niet tot knelpunten leidt:
een deel van het prijseffect kan worden opgevangen met de ‘extra
groeiruimte’ als gevolg van leegstand.
Hieronder geven we prognoses uit figuur 1 en 2, aangevuld met de
prognose voor 2021 (alle prognoses op prijspeil 2021). In figuur 10
bevatten de gegevens van de GGZ-sector uitsluitend de ggz-b cliënten
die in 2020 in de Wlz zaten; hier heeft geen correctie voor een eventuele
herindicatie op plaatsgevonden. We presenteren deze gegevens, om
transparant te maken op welke wijze deze cliënten in onze prognoses
zijn meegenomen.

Figuur 9 – Gemiddelde prijs per dag per maand (landelijk en per
Wlz-uitvoerder) in de periode 2016 -2021, realisatie tot en met
september 2020 en prognose vanaf september 2020

Figuur 10 – Gemiddelde prijs per dag per maand (landelijk en per Kenmerk
sector) in de periode 2016 -2020, realisatie tot en met
393593/838290
september 2020 en prognose vanaf september 2021
Pagina
26 van 37

*meerdere sectoren bevat de prestaties die niet aan een specifieke
sector zijn toe te wijzen.

Scenario II - prognose op basis van trend in indicaties
(zorgvraag)

Kenmerk

393593/838290
Pagina

In scenario II berekenen we de groei in 2021 aan de hand van de
27 van 37
ontwikkeling in de trend in indicaties in het verleden.
Hieronder laten we de ontwikkeling in de indicaties per sector zien vanaf
1 januari 2019. Deze periode laat de trend vóór en na de coronaepidemie zien. Het aantal indicaties voor de GGZ op 1 januari 2021 is
buiten beschouwing gelaten, omdat dit een vertekening zou geven
vanwege de instroom van cliënten met een psychische stoornis in de Wlz
vanaf 1 januari 2021.
Figuur 11 – aantal uitstaande indicaties in de periode 1 januari
2019 – 1 januari 2021 per sector ten opzichte van het aantal per
1 januari 2019.

Bron: CIZ, bewerking NZa

De volgende figuur toont de ontwikkeling in indicaties per Wlz-uitvoerder
in dezelfde periode. Hierbij zijn alle ggz-w indicaties op 1 januari 2021
buiten beschouwing gelaten; de ggz-b indicaties zijn wel meegenomen
op 1 januari 2021. Dat leidt tot een beperkte vertekening op 1 januari
2021, omdat een deel van de ggz-w indicaties voorheen een ggz-b
profiel had.

Figuur 12 – aantal uitstaande indicaties (alle sectoren) in de
periode 1 januari 2019 – 1 januari 2021 per Wlz-uitvoerder ten
opzichte van het aantal per 1 januari 2019 (exclusief ggz-w op 1
januari 2021).

Bron: CIZ, bewerking NZa
Hieronder geven we de indicatie ontwikkeling voor de V&V indicaties, en
voor de GHZ indicaties.
Figuur 13 – aantal uitstaande V&V indicaties in de periode 1
januari 2019 – 1 januari 2021 per Wlz-uitvoerder ten opzichte
van het aantal per 1 januari 2019

Bron: CIZ, bewerking NZa

Kenmerk

393593/838290
Pagina

28 van 37

Figuur 14 – aantal uitstaande GHZ indicaties in de periode 1
januari 2019 – 1 januari 2021 per Wlz-uitvoerder ten opzichte
van het aantal per 1 januari 2019

Kenmerk

393593/838290
Pagina

29 van 37

Bron: CIZ, bewerking NZa

In de verdere berekening gaan we uit van de trend in de periode 1
november 2019 – 1 november 2020. Daarmee hebben we een recent
groeicijfer te pakken en nemen we een heel jaar mee zodat eventuele
seizoenseffecten meegenomen worden. Bovendien wordt in deze periode
zowel de eerste golf van de corona-epidemie meegenomen, maar ook
het herstel daarna. We veronderstellen dat dit een goede benadering
vormt voor 2021, waarin we in ieder geval met een tweede golf te
maken hebben en mogelijk ook een derde.
De volgende tabel geeft de ontwikkeling in het aantal uitstaande
indicaties per deelsector weer in de periode 1 november 2019 – 1
november 2020.

Tabel 5 - Trend in indicaties in de periode 1 november 2019 – 1
november 2020

Kenmerk

393593/838290
Pagina

Zorgprofielreeks

Aantal
indicaties
(1-11-2019)

Aantal
indicaties
(1-11-2020)

% groei
tussen
1-11-2019
en 1-11-2020

GGZ

5.282

5.234

-0,9%

LG

15.855

15.948

0,6%

LVG

1.808

1.720

-4,9%

SGLVG

322

313

-2,8%

VG

111.576

114.078

2,2%

VV

169.373

172.190

1,7%

ZGAUD

1.387

1.409

1,6%

ZGVIS

1.898

1.838

-3,2%

Totaal

307.501

312.730

1,7%

30 van 37

Bron indicatiecijfers: CIZ

Financiële waarde van de groei
Vervolgens maken we een benadering van de financiële waarde van de
groei. Hierbij maken we een weging naar zorgzwaarte (gemiddelde
uitgaven per zorgprofiel), en naar het aandeel van de verschillende
profielen in de mix. Alle berekeningen worden uitgevoerd op het niveau
van de zorgprofielen; de uitkomsten worden hieronder geaggregeerd
weergegeven.
Tabel 6 - Verwachte groei in uitgaven in 2021 bij voortzetting
trend in indicaties (o.b.v. 1 november 2019 – 1 november 2020)
Zorgprofielreeks

% verwachte
groei o.b.v
trend
1-11-2019
en 1-11-2020

% financiële
impact (via
benadering)
zin + pgb

% financiële
impact (via
benadering)
zin

% financiële
impact (via
benadering)
pgb

GGZ

-0,9%

0,0%

0,0%

3,3%

LG

0,6%

1,0%

1,1%

0,8%

LVG

-4,9%

-4,1%

-4,0%

-11,5%

SGLVG

-2,8%

-2,8%

-2,8%

-2,8%

VG

2,2%

2,8%

2,9%

2,4%

VV

1,7%

3,0%

3,0%

3,4%

ZGAUD

1,6%

2,5%

2,5%

2,2%

ZGVIS

-3,2%

-2,3%

-2,2%

-2,8%

Totaal

1,7%

2,7%

2,7%

2,4%

Bron indicatiecijfers: CIZ
Bron benadering financiële impact: analyses NZa ten behoeve van verdeelmodel budgettair
kader Wlz.

We zien dat de verwachte groei van 1,7% in indicaties gepaard gaat met
verwachte groei in uitgaven van 2,7% (zin + pgb). Wanneer we naar zin

en pgb afzonderlijk kijken is het groeipercentage 2,7% voor zin en 2,4%
voor pgb. Gecorrigeerd voor het halfjaar-effect en voor het schrikkeljaar
2020 komen de groeipercentages uit op 1,34% voor zin en 1,18% voor
pgb.

Kenmerk

393593/838290
Pagina

31 van 37

Tabel 7 - Landelijke (verwachte) benutting 2021 (exclusief GGZwonen) zorg in natura en persoonsgebonden budget, afgezet
tegen het Wlz-kader (exclusief € 645 mln voor GGZ-wonen),
bedragen in miljoen euro – scenario op basis van zorgvraag
(indicaties)
Verwachte
benutting
incl. extra
posten***
(€)

Wlz-kader
(€) *

Beschikbare
ruimte (€)
**

Beschikbare
ruimte (%)
**

Zorg in natura

22.192

22.153

-39

-0,2

Persoonsgebonden budget

2.758

2.774

16

0,6

24.950

24.927

-23

0,1

Totaal

*Wlz-kader stand 15 januari 2021; exclusief € 100 miljoen herverdelingsmiddelen en
geschoond voor € 645 mln voor GGZ-wonen (onderverdeeld naar € 575 mln voor zin en € 70
mln voor pgb)
** In de berekening van het totaal aan beschikbare ruimte is geen rekening gehouden met
het bruteringseffect.
*** De verwachte benutting is inclusief de extra post crisisbedden (€ 15 mln), na-ijleffecten
(€ 30 mln), niet beïnvloedbare factoren (€ 8,4 mln)

In dit scenario zien we een zeer geringe overschrijding op het deelkader
exclusief ggz-w.

3. Wachtlijsten

Kenmerk

393593/838290

De volgende figuren laten de ontwikkeling in het aantal wachtenden zien
voor de periode 1 januari 2019 – 1 december 2020.
Figuur 15 – aantal actief wachtenden V&V langer dan treeknorm,
met en zonder zorg, in de periode 1 januari 2019 – 1 december
2020

Bron: ZINL, bewerking NZa

Figuur 16 – aantal actief wachtenden GHZ langer dan treeknorm,
met en zonder zorg, in de periode 1 januari 2019 – 1 december
2020

Bron: ZINL, bewerking NZa

Pagina

32 van 37

Figuur 17 – aantal niet actief wachtenden V&V, met en zonder
zorg, in de periode 1 januari 2019 – 1 december 2020

Kenmerk

393593/838290
Pagina

33 van 37

Bron: ZINL, bewerking NZa

Figuur 18 – aantal niet actief wachtenden GHZ, met en zonder
zorg, in de periode 1 januari 2019 – 1 december 2020

Bron: ZINL, bewerking NZa

Het aantal cliënten op de wachtlijst (actief wachtenden) is niet zodanig
Kenmerk
toegenomen dat hiervoor extra financiële middelen nodig zijn. Bovendien 393593/838290
zit er ruimte in het kader die nu wordt ingezet voor omzetderving bij
Pagina
leegstand, maar die feitelijk opnieuw ingezet kan worden wanneer de
34 van 37
lege plekken worden gevuld met nieuwe cliënten (deze post fungeert als
14
extra groeiruimte) .

4. GGZ-wonen
Vanaf 1 januari 2021 kunnen volwassenen die hun leven lang permanent
toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid vanuit de ggz nodig
hebben toegang krijgen tot de Wet langdurige zorg (Wlz).
Indicatieaanvragen kunnen worden gedaan vanaf 1 januari 2020.
Aantallen cliënten
In eerste instantie werd verwacht dat er in 2020 ongeveer 16.000
aanvragen voor ggz in de Wlz zouden binnenkomen bij het CIZ. Op 31
december 2020 bleek15 dat dit aantal ruim is overschreden: op deze
datum waren 24.149 aanvragen binnen. Omdat het aantal aanvragen
van ggz-cliënten voor een Wlz indicatie hoger is dan verwacht, is
vertraging ontstaan in de toekenning van Wlz-indicaties door het CIZ.
Het is de verwachting dat aan het eind van het eerste kwartaal van 2021
het indicatieproces kan worden afgerond16.
Van de 24.149 aanvragen waren er op 31 december 2020 17.050
afgehandeld. Dat betekent dat er het eerste kwartaal van 2021 nog
7.099 aanvragen afgehandeld moeten worden.
Op 1 februari 2021 heeft het CIZ ons gegevens verstrekt van het aantal
indicaties voor ggz-w dat op dat moment was afgegeven. Dit aantal
bedroeg 12.378. Hierbij werd vermeld dat de ingangsdatum van de
indicatie op 1 januari 2021 kan liggen, maar ook later.
In onze berekening zijn wij van de aanname uitgegaan dat voor al deze
indicaties de ingangsdatum 1 januari 2021 geldt.
Het CIZ heeft aangegeven dat het aantal ggz-w indicaties naar
verwachting nog zal oplopen. Het aantal indicaties waar wij mee rekenen
betreft dus een tussenstand. Daardoor is ook de financiele impact die wij
berekenen een tussenstand.
Bekostiging via twee modellen
De ggz zorg kan vanaf 2021 worden bekostigd vanuit twee modellen.
Zorgaanbieders bepalen samen met het zorgkantoor welk model zij
gebruiken. Er kan ook worden gekozen om beide modellen te gebruiken.
Integraal model: dit model is bedoeld voor zorgaanbieders die
het totale pakket aan zorg leveren voor hun cliënt. Het gaat dan
om de woonzorg, de specifieke behandeling, de ggz-behandeling
en de algemeen medische zorg. Het integrale model kan worden

14 Alleen wanneer alle nieuwe cliënten terecht komen bij zorgaanbieders die niet

te maken hebben met leegstand gaat deze redenering niet op. Dat lijkt
onwaarschijnlijk, aangezien ruim 800 locaties van verpleeghuizen rond de
jaarwisseling 2020-2021 te maken had met corona besmettingen, en dus mogelijk
ook leegstand.
15 https://www.informatielangdurigezorg.nl/actueel/nieuws/2021/1/11/aantalaanvragen-wlz-indicatie-ggz-jan-2021
16 https://www.informatielangdurigezorg.nl/actueel/nieuws/2021/1/11/aantalaanvragen-wlz-indicatie-ggz-jan-2021

-

bekostigd vanuit de leveringsvorm zzp. Er wordt onderscheid
Kenmerk
gemaakt in prestaties met en zonder dagbesteding.
393593/838290
Modulair model: dit model is geschikt voor zorgaanbieders die
Pagina
samenwerken aan de zorg voor hun cliënt. Het modulair model
35 van 37
bevat losse modules. In dit model maken we onderscheid tussen
woonzorg, specifieke behandeling, ggz-behandeling en algemeen
medische zorg. De aanbieder van woonzorg kan per module
(specifieke behandeling, ggz-behandeling en algemeen medische
zorg) ervoor kiezen deze zelf te leveren, te organiseren in
onderaannemerschap en/of te laten leveren door andere
zorgaanbieders. Het modulaire pakket kan naast zzp, ook worden
geleverd via vpt en mpt. Ook binnen het modulaire model wordt
onderscheid gemaakt in prestaties inclusief- en exclusief
dagbesteding.

De woonzorg en specifieke behandeling komen in het modulaire model
ten laste van de Wlz. De ggz-behandeling en algemene medische zorg
gaan in het modulaire model in 2021 ten laste van de Zvw.
We gaan hier verder niet in op de kosten die ten laste van de Zvw
worden gebracht.
Financiële impact
Op dit moment heeft de NZa nog geen inzicht in de manier waarop
zorgaanbieders en zorgkantoren de nieuwe ggz-zorg gaan bekostigen
(via de integrale of modulaire bekostiging of een combinatie). Daarom
maken we hieronder op een zeer globale manier een inschatting van de
uitgaven.
Zeer globale berekening
In de definitieve kaderbrief 2021 is aangegeven dat € 645 miljoen is
gereserveerd voor de nieuwe ggz populatie in de Wlz. Dit bedrag was
gebaseerd op 9.250 cliënten (7.750 (84%) via zin en 1.500 (16%) via
pgb).
In onze berekeningen doen wij de aanname dat de verdeling over zin en
pgb bij de afgegeven 12.378 indicaties dezelfde verhoudingen kent (84%
respectievelijk 16%). Deze verhoudingen passen we toe op de
aangeleverde ggz-w profielen17.

Zorgprofiel 5GGZ-W is uitgesloten van pgb; bron:
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2020-36950.html#d17e954
17

Tabel 8 – Toerekening ggz-w indicaties aan zorg in natura en pgb

Kenmerk

393593/838290
Profiel

Aantal
indicaties

Aantal
berekend
voor zin

Aantal
berekend
voor pgb

1GGZ W

3.232

2.708

524

2GGZ W

2.448

2.051

397

3GGZ W

5.862

4.911

951

4GGZ W

625

524

101

5GGZ W

211

211

-

12.378

10.405

1.973

Totaal

Bron: CIZ, bewerking NZa

Het aantal pgb-cliënten vermenigvuldigen we op profielniveau met de
(ongewogen) gemiddelde pgb-tarieven18. Dit levert een bedrag van € 93
miljoen op jaarbasis.
Voor de zin-cliënten rekenen we een minimum en een maximum
bekostigingsvariant uit.
In de minimum bekostigingsvariant maken alle cliënten gebruik van de
modulaire bekostiging, exclusief dagbesteding. Hierbij vermenigvuldigen
we op profielniveau de aantallen met de bijbehorende NZamaximumtarieven (dagtarieven) in dit bekostigingsmodel. Dit levert een
bedrag van € 718 miljoen op jaarbasis. We korten dit bedrag vervolgens
met het gemiddelde kortingspercentage dat zorgkantoren toepassen op
de NZa-maximumtarieven (3%). Daarmee komt de minimum
bekostigingsvariant voor zorg in natura op € 696 miljoen.
In de maximum bekostigingsvariant maken alle cliënten gebruik van de
integrale bekostiging, inclusief dagbesteding. Hierbij vermenigvuldigen
we op profielniveau de aantallen met de bijbehorende NZamaximumtarieven (dagtarieven) in dit bekostigingsmodel. Dit levert een
bedrag van € 947 miljoen op jaarbasis. We korten dit bedrag vervolgens
met het gemiddelde kortingspercentage dat zorgkantoren toepassen op
de NZa-maximumtarieven (3%). Daarmee komt de maximum
bekostigingsvariant voor zorg in natura op € 918 miljoen.
Correctie cliënten met een herindicatie ggz-w
In het nul-scenario, scenario I en II zijn prognoses gemaakt voor de zorg
die in 2020 al tot de Wlz behoorde. Hierin zijn ook uitgaven
geprognosticeerd voor cliënten die in 2020 al Wlz-zorg kregen (meestal
met een ggz-b profiel), maar in 2021 een herindicatie ggz-w krijgen. Het
gaat daarbij om 1.161 van de 12.378 cliënten.
Deze cliënten zijn daarnaast ook meegenomen in de globale berekening
voor ggz-w in 2021. Dit betekent dat er sprake is van een dubbeltelling.
Voor deze dubbeltelling corrigeren we met de gemiddelde uitgaven per
profiel in 2020 (gecorrigeerd naar prijspeil 2021) voor de profielen die

18 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2020-36950.html#d17e954

Pagina

36 van 37

deze cliënten voorafgaand aan de herindicatie naar ggz-w hadden. Op
jaarbasis bedraagt de totale correctie daarmee € 105 miljoen.

Kenmerk

393593/838290
Pagina

37 van 37