Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

Voortgangsrapportage nr.
3 Actieplan
Voedselveiligheid
Implementatie van de aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager

Den Haag, 1 december 2020

OVONED
NVWA
Ministerie van LNV
Ministerie van VWS

1

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

Inhoud1
1

Inleiding.................................................................................................................. 3

2

De eierketen............................................................................................................ 4
Zelfregulering met voedselveiligheid topprioriteit ........................................................... 5
Voedselveiligheid beter waarborgen in IKB Ei................................................................. 7
Voedselfraude ............................................................................................................ 9
Risicobeoordeling IKB Ei............................................................................................ 10
Kennis pluimveehouders ........................................................................................... 10
IKB PSB .................................................................................................................. 11

2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6

3.
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6

De NVWA ............................................................................................................... 13
Voedselveiligheid de hoogste prioriteit ........................................................................ 13
Kennis, risicobeoordeling en coördinatie voedselveiligheid in de organisatie herkenbaar
belegd .................................................................................................................... 14
Beoordeling en afhandeling signalen en meldingen....................................................... 15
Samenwerking toezicht en opsporing.......................................................................... 16
C ommunicatie en uitwisseling informatie..................................................................... 18
Afstemming handhavingsbeleid met de EU .................................................................. 21

4.
4.1
4.2
4.3
4.4

De ministeries van LNV en VWS ............................................................................ 22
Beleidsmix die zelfregulering en naleving stimuleert ..................................................... 22
Politieke en beleidsmatige verantwoordelijkheid voedselveiligheid.................................. 24
Versterking van de NVWA ......................................................................................... 26
NC AE (C OKZ) en NVWA ............................................................................................ 30

5
5.1
5.2

Acties uit Kamerbrief bij Actieplan Voedselveiligheid ........................................... 31
Analyse samenwerking publieke toezichthouders en certificerende instellingen ................ 31
Evaluatie Actieplan Voedselveiligheid.......................................................................... 32

2

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

1 Inleiding
Eind december 2018 heeft de Tweede Kamer het Actieplan Voedselveiligheid ontvangen over de
implementatie van de aanbevelingen van de C ommissie Sorgdrager1 naar aanleiding van het
onderzoek ‘fipronil in eieren’.
In de brief behorende bij het Actieplan is aangegeven dat de Tweede Kamer halfjaarlijks een
voortgangsrapportage ontvangt. Dit is de derde en laatste voortgangsrapportage. De vorige
rapportages zijn in april 2019 en november 2019 aan uw Kamer gestuurd. De aanbieding van deze
derde en laatste voortgangsrapportage is vertraagd door corona en beschrijft de acties en resultaten
in de periode vanaf november 2019 tot en met november 2020.
In deze rapportage worden achtereenvolgens de activiteiten en resultaten van de eierketen, de NVWA
en de ministeries van LNV en VWS toegelicht. Voor iedere partij is de voortgang van de acties
beschreven die tijdens de periode waarop deze voortgangsrapportage ziet, zijn opgepakt en afgerond.
In de tabellen wordt de voortgang als volgt weergegeven:
Acties die al gereed zijn gekomen ten tijde van de vorige voortgangsrapportage (april en november 2019).
Acties die in de periode van de voorliggende rapportage zijn afgerond.
Acties die nog niet zijn afgerond

1 Twe e de Kamer, ve rgaderjaar 2018-2019, 26 991, nr. 536

3

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

2

De eierketen

In 2018 zijn er diverse rapporten gepubliceerd naar aanleiding van het fipronilincident. In mei 2018 is
het eindrapport van de Werkgroep Versterking Zelfregulering Eierketen (WVZE) gepubliceerd. In dit
rapport staan 22 aanbevelingen ter versterking van de zelfregulering van de eierketen. De WVZE heeft
de aanbevelingen zo concreet mogelijk gemaakt. De WVZE heeft aan elke aanbeveling een ‘eigenaar’
gekoppeld en toezegging gevraagd voor het uitwerken van de betreffende aanbeveling. In juni 2018
heeft de C ommissie Sorgdrager haar rapport gepubliceerd. Zij heeft in haar aanbevelingen aan de
eierketen onder andere aangegeven dat de aanbevelingen van de WVZE zo spoedig mogelijk
uitgevoerd moeten worden.
OVONED, de ketenorganisatie waar alle ondernemersverenigingen van de eiersector in samenwerken,
voert het merendeel van de aanbevelingen van Sorgdrager uit. In dit hoofdstuk worden per
aanbeveling gericht aan de eierketen, de acties beschreven die in de afgelopen periode (tot en met
november 2020) zijn uitgevoerd. In dit hoofdstuk wordt tevens de voortgang vermeld van de
aanbevelingen die andere organisaties op zich hebben genomen. Deze organisaties zijn AVINED
(brancheorganisatie voor de pluimveeketen), het C entraal Bureau Levensmiddelenhandel (C BL) en de
Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (FNLI).
OVONED heeft de inbreng van deze organisaties in dit plan gecoördineerd, zodat een samenhangend
beeld ontstaat van alle activiteiten in de eierketen.

4

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

2.1

Zelfregulering met voedselveiligheid topprioriteit

Aanbeveling 1
Zorg voor een betrouwbaar stelsel van zelfregulering, waarin voedselveiligheid de topprioriteit vormt
en niet ondergeschikt wordt gemaakt aan commerciële belangen.
Eigenaar
OVONED
Programma Monitoring Kritische Stoffen IKB Ei
Op 1 juni 2019 is het programma Monitoring Kritische Stoffen (MKS) van IKB Ei van start gegaan. Het
monitoringsprogramma richt zich op alle schakels in de eierketen (van broederij tot pakstation). Naast
eieren kunnen ook andere matrixen, zoals faeces en veren, bemonsterd worden. De inhoud van dit
monitoringsprogramma is gebaseerd op de stofgroepen die in de Europese regelgeving voor eieren
genoemd zijn en op onderzoek naar aanvullende stoffen en stofgroepen op basis van risicoanalyses
door OVONED met behulp van externe deskundigen. Zo zijn de resultaten van de uitgevoerde pilots
door OVONED in 2018 en 2019 gebruikt, de RASFF-meldingen, rapporten over de resultaten van de
Nationale Plannen Residuen van de Europese lidstaten en de risicoanalyse eierketen van de NVWA. De
inventarisatie van IKB Ei naar gebruikte middelen en producten in de Nederlandse eiersector en bij het
meldpunt IKB ontvangen meldingen van binnen en buiten de pluimveesector zijn gebruikt.
Het MKS-programma is een dynamisch programma dat jaarlijks wordt vastgesteld door het C C vD IKB
Ei. Zodoende is ook het programma voor het jaar 2020 vastgesteld. De wetenschappelijke raad, die
het programma jaarlijks beoordeelt, is in oprichting. Het programma beschikt over de financiële
middelen om, indien nodig, tussentijds (bovenop de vooraf bepaalde analyses) extra monitoring uit te
voeren.
In maart 2020 is het digitaal terugkoppelen van analyseresultaten in KIP (Koppel Informatiesysteem
Pluimvee) aan IKB Ei deelnemers, waar de monsters zijn genomen, gestart. Hierbij wordt de algemene
verordening gegevensbescherming (AVG) in acht genomen. De resultaten uit het MKS programma
worden jaarlijks aan de IKB Ei deelnemers teruggekoppeld via het jaarverslag van Stichting OVONED.
Dit gebeurt op eenzelfde wijze als het NPR (Nationaal Plan Residuen) programma. Het jaarverslag is
openbaar in te zien via de website van OVONED. OVONED heeft ook afspraken met onder andere de
NVWA gemaakt over privacy en gebruik van gegevens met de insteek dat het delen van informatie de
effectiviteit van de monitoring versterkt.
Daarnaast is de informatie op de website van IKB Ei over het MKS programma uitgebreid. Ook is er
een flyer gepubliceerd, die deelnemers ontvangen waar monsters genomen worden. In de flyer staat
extra uitleg over het proces van monstername en analyse.

Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
IKB Ei evalueert haar doelstellingen en scope en herdefinieert deze waar
nodig. Hierbij is voedselveiligheid als hoofddoelstelling vastgelegd.

Gereed
Gereed

2

Uitvoeren inventarisatie naar gebruikte producten en middelen op
pluimveebedrijven en vaststellen uit welke gecertificeerde of gereguleerde
systemen IKB Ei deelnemers producten mogen gebruiken.

Gereed

3

Vaststellen voorschriften IKB Ei:
- voor borgen gebruikte producten en middelen die voedselveilig zijn (uit

Gereed

gecertificeerde/gereguleerde systemen);
- dat producten en middelen alleen gebruikt worden voor de toepassing
waarvoor ze zijn goedgekeurd/toegelaten.

5

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020
4

Vaststellen borgingssystematiek voor producten en middelen waarvoor
geen certificering is.

90% geborgd; overig
(continue) in ontwikkeling

5
6

Uitvoeren pilot monitoring kritische stoffen gericht op biociden.

Gereed
Gereed

7

Opzetten adviesstructuur kritische stoffen (wetenschappelijke raad en
technische commissie).
Opzetten programma monitoring kritische stoffen eierketen aan de hand
van risicoanalyses.

Gereed

8

Opzetten centrale database voor vastlegging resultaten monitoring
kritische stoffen (inclusief vastleggen afspraken omtrent gebruik
gegevens met onder andere de NVWA).

Gereed

9

Opstellen draaiboek voedselveiligheidsincidenten en afstemmen
met partijen (inclusief overheid en KAT).
OVONED werkt mee aan oefening van voedselveiligheidsincident om de
werking van het draaiboek voedselveiligheidsincidenten te testen samen met
overheid en ketenpartijen.

Gereed

OVONED heeft overleg met KAT over aanbevelingen WVZE, zie resultaten
onder ‘verbeterproces’.

Gereed

10

11

Gereed

6

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

2.2

Voedselveiligheid beter waarborgen in IKB Ei

Aanbeveling 2
Bereid daarom de waarborging voor voedselveiligheid binnen het IKB Ei ketenkwaliteitssysteem uit:
a. door aanbevelingen van de WVZE spoedig te implementeren;
b. door een nauwe aansluiting te zoeken met de verwerkende industrie en de retail en hun
kwaliteitssystemen zodat het schema werkelijk waarborgen biedt voor de hele keten, van ‘boer tot
bord’;
c. door eieren vaker te laten onderzoeken op een breed spectrum van residuen;
d. door het schema zo in te richten dat het voldoet aan de criteria van ketenborging.nl en toegevoegd
kan worden aan de witte lijst van ketenborging.nl.

Eigenaar
OVONED
Ketenborging.nl
Op 6 maart 2020 heeft de Stichting Ketenborging.nl namens de NVWA bekend gemaakt dat IKB Ei
geaccepteerd is voor Ketenborging.nl voor de schakel legeindbedrijven. IKB Ei staat als geaccepteerd
certificatieschema vermeld op de website van Ketenborging.nl.
In april en mei 2020 zouden er veldaudits van Ketenborging.nl plaatsvinden op de resterende IKB Ei
schakels, namelijk broederijen, pakstations en verzamelaars, (opfok) grootouder- en ouderdierbedrijven
en opfokleghennenbedrijven. Deze veldaudits zijn tot nader order uitgesteld door de coronasituatie.
Stimuleren van op ketenborging.nl vermelde geaccepteerde systemen
IKB Ei is in maart 2020, voor de schakel legeindbedrijven, geaccepteerd op Ketenborging.nl.
C BL en FNLI stimuleren hun leden gebruik te maken van kwaliteitssystemen die als geaccepteerd
vermeld staan op Ketenborging.nl. Via nieuwsbrieven en agendering in relevante overlegorganen wordt
er binnen de FNLI en C BL de acceptatie van IKB Ei op ketenborging.nl toegelicht en besproken. Dit met
de intentie om leden te stimuleren eieren die onder kwaliteitssystemen vermeld op Ketenborging.nl
(zoals IKB ei) zijn geproduceerd te kopen en andere (Nederlandse) eieren en eierproducten enkel te
gebruiken indien deze zijn geproduceerd onder een gelijkwaardig kwaliteitssysteem.
De eierketen merkt de stimulatie niet in de dagelijkse praktijk. Het effect van deze actie blijft uit. Dit is
onder andere te verklaren doordat supermarkten prioriteit geven aan door GFSI goedgekeurde
internationale kwaliteitssystemen.
De beperkte doorwerking van Ketenborging.nl naar leverancierskeuze door afnemers is onderdeel van de
externe evaluatie van Ketenborging.nl. Zie hierover bij 4.1.’Versterking zelfregulering’.
In brede zin is bij het C BL en de FNLI aandacht voor de verbetering van kwaliteitssystemen
door betrokkenheid aan het project ‘Private Borging Voedselketens’ onder leiding van Bart-Jan Krouwel
(zie ook hoofdstuk 4.1., Aanbeveling 17).

Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Vaststellen begroting IKB Ei 2019 en deelnemersbijdrage IKB Ei 2019.

Gereed
Gereed

7

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

2

FNLI is vertegenwoordigd in het Centraal College van Deskundigen IKB Ei.

Gereed

3

OVONED organiseert eerste jaarlijkse strategische sessie over IKB Ei.

Gereed

4
5

IKB Ei meldt zich aan bij ketenborging.nl.
OVONED stelt een integriteitsprogramma IKB Ei en auditplan op.

Gereed
Gereed

6

IKB Ei levert ontbrekende gegevens aan bij de NVWA. De NVWA toetst IKB Ei
aan de hand van de criteria van de Taskforce Voedselvertrouwen. Het streven
is dat IKB Ei in 2019 staat vermeld op ketenborging.nl.

Gereed

7

FNLI en CBL geven extra impuls aan stimuleren van op Ketenborging.nl
vermelde geaccepteerde systemen, zoals IKB Ei.

Gereed

8

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

2.3

Voedselfraude

Aanbeveling 3
Besteed meer aandacht aan voedselfraude. Richt de controles zo in dat misleiding en fraude sneller
ontdekt kunnen worden en formuleer een geloofwaardig sanctieregime. Leg alle aangesloten bedrijven
de plicht op vermoedens van fraude of misleiding te melden.
Eigenaar
OVONED

Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
OVONED heeft meldpunt ingericht: 088-9984390; meldpuntIKB@avined.nl
en zet indien nodig meldingen door naar bevoegde autoriteit.

Gereed
Gereed

2

IKB Ei heeft een protocol incidentmanagement opgesteld en heeft de
wijziging vastgesteld in haar schema.
IKB Ei voert wijziging door in de Algemene Voorwaarden en haar bijlagen
over toestemming aan de handhavingsautoriteiten over het delen van
informatie aan IKB Ei.

Gereed

OVONED laat een externe analyse van de eierketen op
kwetsbaarheden en fraudebestendigheid uitvoeren.
IKB Ei bouwt een kwetsbaarheidsanalyse in haar systeem.

Gereed

3

4
5

Gereed

Gereed

9

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

2.4

Risicobeoordeling IKB Ei

Aanbeveling 4
Richt de risicobeoordeling bij het ketenkwaliteitssysteem IKB Ei onafhankelijk en deskundig in; zoek
aansluiting bij de rijke Nederlandse kennisinfrastructuur op het gebied van voedselveiligheid en
landbouw, en zorg dat alle relevante informatie beschikbaar is om een betrouwbare inschatting van de
risico’s te kunnen maken.
Eigenaar
OVONED, C BL, FNLI

Acties

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

1

Onafhankelijke Raad van Beheer IKB Ei doorgevoerd in de Algemene
Voorwaarden IKB Ei en haar bijlagen. De leden voor de Raad van Beheer
IKB Ei zijn benoemd.
Onafhankelijke voorzitter CCvD IKB Ei is benoemd.
OVONED laat het beheer van IKB Ei periodiek extern toetsen.

Gereed

2
3

2.5

Gereed
Gereed

Kennis pluimveehouders

Aanbeveling 5
Zorg dat individuele pluimveehouders over de kennis kunnen beschikken die nodig is om de risico’s in
hun bedrijfsprocessen maximaal te beheersen en nieuwe risico’s te kunnen onderkennen.
Eigenaar
OVONED
Acties

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

1

Serviceloket voor pluimveehouders is ingericht bij OVONED.

Gereed

10

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

2.6

IKB PSB

Aanbeveling 6
De voedselveiligheid in de keten is alleen dan toereikend gewaarborgd, wanneer ook de
dienstverlenende en ondersteunende bedrijven de risico’s van hun werkzaamheden voor de
voedselveiligheid goed weten te beheersen. IKB PSB heeft thans geen toegevoegde waarde voor de
veiligheid van het product. Richt het schema IKB PSB opnieuw in, zodat gegarandeerd wordt dat
dienstverleners zich bewust zijn van de risico’s voor de voedselveiligheid die inherent zijn aan hun
activiteiten, en zorg dat de aangesloten bedrijven daadwerkelijk regelmatig gecontroleerd worden.
Verplicht de aangesloten bedrijven alleen producten van gecertificeerde bedrijven af te nemen, en
doordring hen van het feit dat certificering een alerte en kritische blik en feitelijke controles niet kan
vervangen.
Eigenaar
OVONED en AVINED

Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Structurele en inhoudelijke herziening van de Algemene voorwaarden
IKB PSB en haar bijlagen ter versterking van IKB PSB.

Gereed
Gereed

2

Afronden inhoudelijke herziening van de voorschriften IKB PSB.

Gereed

3

IKB PSB stelt dezelfde eisen als IKB Ei aan gebruik van producten en
middelen op pluimveebedrijven ten minste voor de certificaten reiniging,
ontsmetting, plaagdierbeheersing en enten. Resultaten van de uitvoering
van WVZE-aanbeveling 2 worden hierin meegenomen, zie hoofdstuk 2.1.

Gereed

4

Opname van volledige aanpak van alle plaagdieren IKB Ei en IKB PSB.

Gereed

11

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

5
6
7
8

IKB PSB gaat het uitvoeren van onaangekondigde fysieke controles
opnemen in haar kwaliteitssysteem.
Opstellen plan van aanpak om te voldoen aan de criteria van de
Taskforce Voedselvertrouwen.
Aanstellen van een onafhankelijke voorzitter
Adviescommissie IKB PSB
Bewustwording IKB PSB-bedrijven via actuele
informatieverstrekking.

Gereed
Gereed
Gereed
Gereed

12

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

3.

De NVWA

In dit hoofdstuk wordt de stand van zaken toegelicht van de acties die gericht waren aan de NVWA
en in de periode waar deze voortgangsrapportage op ziet, zijn afgerond.

3.1

Voedselveiligheid de hoogste prioriteit

Aanbeveling 7
Garandeer dat de voedselveiligheid de hoogste prioriteit krijgt en niet afgewogen wordt tegen andere
waarden en belangen. Draag er zorg voor dat het primaire belang van voedselveiligheid in de hele
organisatie wordt gedeeld en alle medewerkers daarvan doordrongen zijn.
C hief Food Safety Officer
De Europese ministers hebben naar aanleiding van het fipronilincident afgesproken een C hief Food Safety
Officer (C FSO) aan te stellen per lidstaat. De NVWA heeft als tijdelijke oplossing binnen de organisatie de
C hief Veterinary Inspector aangewezen om de C FSO-taken uit te voeren.
Acties

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

1

Zichtbaarheid inzet voedselveiligheid gewaarborgd in het jaarplan
2019.
Reguliere overleggen met ketens en maatschappelijke organisaties
zijn ingeregeld.
De ‘Staat van voedselveiligheid’ is gepubliceerd op de website www.nvwa.nl.

Gereed

2
3
4

5
6

7

Inspecteurs betrokken bij voedselveiligheid zijn getraind voor uitvoering
voedselveiligheidsdraaiboek.

Gereed
Gereed

Gereed

Afspraken zijn gemaakt om het belang van voedselveiligheid bij de NVWAmedewerkers te vergroten.
CFSO is aangesteld.

Gereed

CFSO maakt afspraken op welke wijze de coördinerende rol op het gebied van
voedselveiligheid wordt ingevuld.

Gereed

Gereed
Taken CFSO zijn belegd
bij CVI

13

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

3.2

Kennis, risicobeoordeling en coördinatie voedselveiligheid in de organisatie
herkenbaar belegd

Aanbeveling 8
Geef voedselveiligheid in de organisatie een herkenbare plaats waarvandaan de kennis die nodig is
voor een adequate beoordeling van risico’s en de acties die nodig zijn om de risico’s te beheersen,
gecoördineerd kunnen worden.
Aanbeveling 13
Zorg dat de organisatie beschikt over de kennis die nodig is om risico’s voor de voedselveiligheid snel,
adequaat en omvattend te kunnen beoordelen en om effectief in te kunnen grijpen in voedselketens.
Zorg voor een goede verbinding van de wetenschappelijke, juridische en strategische kennis en de
kennis van inspecteurs van de praktijk van bedrijven en bedrijfsprocessen zodat de aanwezige
expertise ook werkelijk gebruikt wordt.
Aanbeveling 14
Zorg voor een voortvarende en eenduidige inschatting van de risico’s voor de voedselveiligheid.
Voortgang acties
Gereed
Acties

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

1

Ketenanalyses eierketen en pluimveevleesketen zijn gereed en
beschikbaar op www.nvwa.nl.
Procedure voor aanvraag risicobeoordeling door BuRO van meldingen
en signalen is gereed.
Verantwoordelijkheden NVWA en ILT ten aanzien van handhaving wet- en
regelgeving biociden zijn geëxpliciteerd en vastgelegd in een
samenwerkingsconvenant.

Gereed

2
3

Gereed
Gereed

14

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

3.3

Beoordeling en afhandeling signalen en meldingen

Aanbeveling 9
Zorg dat signalen snel, integraal en deskundig gewogen worden, zodat maximale helderheid over de
risico’s en de maatschappelijke impact van overtredingen bestaat alvorens een besluit genomen wordt
over bestuursrechtelijke of strafrechtelijke opvolging.

Voortgang acties
Gereed
Acties
1
2

3
4
5

6
7
8

9

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
De wijze van afhandeling van meldingen (inclusief de meldingen die
voedselveiligheid betreffen) is vastgesteld.
Alle meldingen komen centraal binnen bij het klantcontactcentrum en
worden geregistreerd en op hun procesgang door de organisatie
gevolgd.
Deskundige coördinatoren zijn aangewezen voor het beoordelen
van de meldingen.
Inrichten integrale wegingsoverleggen voor complexere signalen (zie
ook aanbeveling 10/11).
Elke melder krijgt zo spoedig mogelijk, in ieder geval binnen zes
weken, bericht over de afhandeling van de melding.
Snelle route is beschikbaar voor inspecteurs om meldingen te doen over
waarnemingen buiten het eigen domein.
Er zijn afspraken gemaakt met Opsporing over het delen van gegevens
rond meldingen. Zie ook aanbeveling 11.
Afstemmingsoverleg van BuRO met RIVM en VWS ingeregeld om
signalen chemische stoffen te bespreken en waar nodig acties te
ondernemen.
De tevredenheid over het meldingenproces wordt
gemonitord bij de melders.

Gereed
Gereed
Gereed

Gereed

Gereed
Gereed

Gereed
Gereed
Gereed

Doorlopend

15

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

3.4

Samenwerking toezicht en opsporing

Aanbeveling 10
Waarborg dat meldingen en signalen, ook als die betrekking hebben op fraude, in samenhang worden
behandeld en traceerbaar zijn voor toezicht, handhaving en opsporing.
Aanbeveling 11
Investeer verder in een betere samenwerking tussen toezicht en opsporing.
Voortgang acties
gereed

Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

2

De verbinding van het FEK met het klantcontactcentrum is ingeregeld.

Werkwijze bij samenwerking Opsporing en Toezicht is vastgelegd en
versterkt via het Fraude Expertise Knooppunt.

Gereed
Gereed

Gereed
3

4

Toezicht is aangesloten bij overleg met het OM om vroegtijdig te duiden
waar inzet van bestuursrecht meer effectief is met betrekking tot
voedselveiligheid.
De NVWA verkent samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV)
of benoeming van een contactambtenaar (artikel 58 Wet op de economische
delicten) kan bijdragen aan de interactie tussen de NVWA en het OM.

Gereed

Gereed

Aanbeveling 12
Schep samen met het OM helderheid over de mogelijkheden informatie uit te wisselen en de
beperkingen daarvan, kennis te delen en samen te werken over de grenzen heen van de
strafrechtrechtelijke opsporing en het bestuursrechtelijke toezicht. Zorg dat alle geledingen van de
organisatie hiervan een eenduidig beeld hebben. Zoek de ruimte die de wetgeving biedt wanneer de
voedselveiligheid in het geding is.
Voortgang acties
Interne informatie-uitwisseling tussen toezicht en opsporing
In de vorige voortgangsrapportage is gemeld dat er tussen NVWA en OM een visie inclusief werkwijze
opgesteld is met als uitgangspunt: ‘’delen, tenzij’’.
De NVWA heeft een aantal deelprojecten geformuleerd om hieraan intern verder invulling te geven. Deze
deelprojecten hebben betrekking op de mogelijkheden en werkwijzen voor uitwisseling van diverse
soorten informatie tussen toezicht, de opsporing en de opbouw van een multidisciplinair team ten
behoeve van een efficiënte aanpak van signalen.
De activiteiten die in dit kader zijn ondernomen omvatten het initiëren en formaliseren van
overlegstructuren, het opstellen van werkprocedures, instructies en praktische bruikbare
stroomschema’s, alsmede het vaststellen en vastleggen daarvan en de communicatie hierover.
Deze negen deelprojecten zijn allen afgerond. Aan een verdere implementatie van de resultaten binnen
de NVWA wordt gewerkt.

16

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020
Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

Maatregelen ten behoeve van de verbetering van de interne informatieuitwisseling tussen toezicht en opsporing zijn opgesteld en geëffectueerd.

Gereed

2

Heldere afspraken zijn gemaakt met het OM over informatie- uitwisseling en
samenwerking en deze zijn vastgelegd in een visie en werkwijze.

Gereed

17

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

3.5

Communicatie en uitwisseling informatie

Aanbeveling 15
Zorg in overleg met de departementen voor een eenduidige communicatie.
Voortgang acties
Verbetering NVWA website
In 2019 en 2020 heeft de NVWA de webinformatie over etikettering, additieven, en bijzondere eet- en
drinkwaren in overleg met departementen en bedrijven geactualiseerd en verhelderd. Ook via lezingen en
artikelen heeft de NVWA daar aandacht voor gevraagd. De onderwerpen microbiologie en hygiëne krijgen
eveneens voortdurend aandacht.
NVWA werkt aan het ontwikkelen van digitale beslisbomen en het verstreken van de zoekfunctie voor
specifieke onderwerpen. Daarmee biedt de website niet alleen informatie, maar geeft het ook echt
antwoorden op veelvoorkomende vragen. Om in de toekomst ondernemers, burgers en andere
belanghebbenden zo goed mogelijk via een toenemend aantal digitale kanalen te kunnen bedienen, werkt
NVWA een digitale kanalenstrategie uit. Gebruiksgemak voor de bezoeker en beheersbaarheid voor de
NVWA staan daarin centraal.
Follow up gezamenlijke crisisoefening
Naar aanleiding van de gezamenlijke crisisoefening van de overheden en de partijen uit de eierketen op 7
oktober 2019 zal nog meer gedetailleerd worden gekeken naar de aansluiting van de verschillende
draaiboeken van de ketenpartijen op elkaar. Door de coronacrisis krijgt de uitvoering van deze actie
anders vorm dan eerder was voorzien.
Daarnaast wordt als uitvloeisel van de oefening een netwerkkaart opgesteld die de gehele eierketen
omvat.
Het voornemen is verder om voor de verschillende voedselketens de komende jaren soortgelijke
oefeningen te houden. Ter voorbereiding daarop komt er voorjaar 2020 een e-learning beschikbaar. Die
heeft enerzijds tot doel de verschillende partijen te informeren over het belang van voorbereiden op crisis
en biedt anderzijds inzicht in de landelijke crisisstructuur en de gehanteerde termen en begrippen, zodat
een gezamenlijk vertrekpunt ontstaat.

Acties

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

1

Uitvoeringsdraaiboek afhandelen crisis en incidenten voedselveiligheid van de
NVWA is gereed
Binnen de NVWA zijn deskundigen getraind in risicocommunicatie om een rol te
kunnen spelen bij de woordvoering in geval van een incident of een crisis.

Gereed

3

Het vroegtijdig informeren van de ministeries bij incidenten is ingeregeld.

Gereed

4

Werkafspraken over snelle afstemming gemaakt met alle betrokken
overheidsinstanties omtrent eenduidige communicatie bij incidenten.

Gereed

2

5
6

7

8

Het gezamenlijke uitvoeringsdraaiboek voedselveiligheid van LNV en VWS is
gereed.
Rolverdeling van communicatie bij crises en incidenten binnen de NVWA, met
LNV en VWS en met andere betrokken partijen is verduidelijkt inclusief de
aanscherping van de risico- communicatiestrategie.
NVWA ontwikkelt een nieuwe handleiding voor communicatie bij incidenten en
crises als integraal onderdeel van het incidenten en crisis uitvoeringshandboek
NVWA.
Verbetering van de NVWA-website die meer inspeelt op het publieke belang en
een goede informatievoorziening bij crisis en incidenten

Gereed

Gereed
Gereed

Gereed
Doorlopend

18

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020
9

Crisisoefening uitgevoerd met LNV, VWS, NVWA, NCAE en de eiersector.

Gereed

19

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

Werkgroep versterking zelfregulering eierketen: aanbeveling 14
De overheid2 maakt duidelijke afspraken met de eierketen over het delen van incidenten en signalen,
zodat de eierketen tijdig kan optreden om risico’s te beperken. Het verdient aanbeveling om IKB Ei
hierbij te betrekken, zodat ook binnen het kwaliteitsschema maatregelen genomen kunnen worden.
Voortgang acties
Informatie delen
IKB EI is geaccepteerd op Ketenborging.nl voor de schakel legeindbedrijven. In verband met de
coronacrisis zijn de veldaudits die onderdeel zijn van de toetsing door de NVWA van de overige schakels
in de eierketen, tot nader order uitgesteld. De acceptatie van de overige schakels op Ketenborging.nl
wordt daardoor in het tweede kwartaal van 2021 verwacht.
De NVWA heeft werkafspraken gemaakt met IKB Ei over onder andere het tweezijdig informatie delen bij
toezichtondersteuning en versterking van de werking van het kwaliteitssysteem. Het delen van informatie
in crisistijd en in vredestijd wordt geformaliseerd in overeenkomsten tot verstrekking van gegevens. Er
komen twee overeenkomsten voor Ovoned; één met de NVWA en één met het C OKZ. De overeenkomst
tussen Ovoned en NVWA is recent ondertekend, de overeenkomst met C OKZ volgt hierna.

Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
IKB Ei heeft zich gemeld bij de NVWA, voor toetsing tegen de criteria van
de Taskforce Voedselvertrouwen.
Schemabeheerder IKB Ei voert aanpassingen door, zodat aan criteria van
de Taskforce Voedselvertrouwen kan worden voldaan en biedt het
opnieuw aan de NVWA, daarna start toetsingsproces door NVWA.

Gereed
Gereed

De NVWA heeft branche-overleg eierketen-NVWA
ingeregeld.
NVWA maakt werkwijze ten aanzien van het melden en verwerken
van signalen duidelijk aan de sector.

Gereed

5

De NVWA organiseert periodiek overleg tussen publieke en private
deskundigen voor afstemming risico’s, verschuivingen en oppakken
signalen uit de markt.

Gereed

6

De NVWA deelt informatie om risico’s te beperken met aangeslotenen IKB
Ei mits schema is geaccepteerd op ketenborging.nl en legt onderliggende
werkwijze vast in een informatieprotocol.

Gereed

2

3
4

Gereed

Gereed

2 In de ze de NVW A als e igenaar van deze aanbeveling van de we rk groep.

20

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

3.6

Afstemming handhavingsbeleid met de EU

Aanbeveling 16
Zorg spoedig, vóór er een volgend incident optreedt, voor een goede afstemming van het
handhavingsbeleid van de lidstaten van de EU zodat verschillend optreden tussen de nationale
toezichthouders zoveel mogelijk wordt vermeden. Zorg tevens dat ten tijde van incidenten of crises
effectieve afstemmingsmechanismen beschikbaar zijn.
Voortgang acties
Gereed
Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Participatie in relevante Europese overleggen door NVWA.

Gereed
Gereed

2

De NVWA zet zich samen met LNV en VWS actief in tijdens relevante Europese
overleggen om aandacht te vragen voor de verschillen in handhaving, daar
waar dat geconstateerd is uit verschillende EU-informatiestromen en
incidenten.
LNV, VWS en NVWA starten overleg met de EU over de afweging en
afhandeling van Europese meldingen en ondersteuningsverzoeken.

Doorlopend

3

Doorlopend

21

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

4. De ministeries van LNV en VWS
In dit hoofdstuk wordt de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de acties die gericht
waren aan de ministeries van LNV en VWS.
4.1

Beleidsmix die zelfregulering en naleving stimuleert

Aanbeveling 17 Commissie Sorgdrager
Erken de verantwoordelijkheid voor het stelsel van voedselveiligheid en zorg voor een evenwichtige,
toezichtondersteunende beleidsmix die een betrouwbare zelfregulering in de sectoren stimuleert en de
naleving van voedselveiligheidsvoorschriften bevordert.
Werkgroep versterking zelfregulering eierketen, aanbeveling 21
Onderzoek, onder regie van het ministerie van LNV, hoe overheid en eierketen de aanbevelingen in
het eindrapport van de werkgroep versterking zelfregulering eierketen ook kunnen toepassen op
bedrijven die niet deelnemen aan IKB Ei; neem daarbij de instrumenten toezicht, algemeen
verbindend verklaring, regelgeving en ketenafspraken mee.
Voortgang acties
Kennis over voedselveiligheid
De ministeries hebben in kaart gebracht welke lopende initiatieven er zijn om de aanwezige kennis
toegankelijk te maken voor sectoren. De primaire verantwoordelijkheid om te beschikken over de
kennis die nodig is voor het borgen van voedselveiligheid ligt bij het bedrijfsleven (zei hiervoor actie
5).
LNV ziet het digitale platform “Groen Kennisnet” van Wageningen University & Research als de plek
om groene kennis te ontsluiten zoals onderzoeksresultaten of leermateriaal. Om de kennis die er is
beter te delen en om te zorgen dat die kennis gevonden wordt, vindt een herontwerp plaats van het
Groen Kennisnet. Dit platform wordt meer interactief waarbij de directe betrokkenheid van de
kennisgebruikers en een bredere deelname van kennisaanbieders de belangrijkste vernieuwingen
zijn. Door de aansluiting met stakeholders, kunnen deze straks zelf aangeven wat ze willen weten of
waar ze kennis missen of niet begrijpen.
Kennis over het gebruik van middelen op primaire bedrijven blijft een aandachtspunt: veehouders en
overige gebruikers van middelen op de boerderij zijn verantwoordelijkheid voor het gebruik van
veilige middelen in relatie tot het voedsel dat ze produceren. De kennis van veehouders over
productinformatie op het etiket en de relatie met claims die gevoerd is vaak onvoldoende en het is
niet altijd duidelijk waar de kennis gehaald kan worden. Dit speelt in alle dierlijke sectoren en is ook
een thema in het project versterking zelfregulering. Kennis delen blijft, ook na afronding van dit
Actieplan, een punt van aandacht voor de sectoren, de NVWA en de departementen.
Zelfregulering overige sectoren
Het Project Private Borging Voedselketens is gestart in september 2019 naar aanleiding van de
brief van de bewindspersonen van VWS en LNV aan de plantaardige en dierlijke sectoren om de
zelfregulering in alle voedselproducerende ketens te versterken. De einddatum van het project is in
verband met de coronasituatie doorgeschoven naar december 2020. In het project werken
afnemende partijen als C BL, FNLI en Veneca samen met de partijen in de voedselketens aan
verbetering van de borging van de voedselveiligheid. De horeca (KHN) doet niet mee in het project.
De betrokken voedselketens in het project zijn akkerbouw, groenten en fruit, pluimveevlees, zuivel,
vetten en oliën, rood vlees, wild, noten en zuidvruchten, kruiden en specerijen, vis en diervoeder.
Het doel van het project is om de zelfregulering op het gebied van de voedselveiligheid in de
voedselketens te verbeteren. De betrokken ketens hebben hiervoor een analyse van de

22

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020
kwetsbaarheden in hun ketens gemaakt. De inhoudelijke eisen uit de systematiek van
Ketenborging.nl zijn gebruikt in de analyses. Naar de werking en meerwaarde van Ketenborging.nl
is een externe evaluatie uitgevoerd. Deze evaluatie is eind november afgerond. De Kamer wordt
over de uitkomsten van de evaluatie Ketenborging en over de overkoepelende rapportage van het
project Private Borging Voedselketens begin 2021 in een separate brief geïnformeerd.

Acties

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

1

Bestuurlijk overleg met als doel: stimulering zelfregulering eiersector (IKB
Ei, IKB PSB) en overige zelfreguleringsmaatregelen, opvolging
aanbevelingen van de Commissie Sorgdrager.

Is gestart en wordt
gecontinueerd

2

De werkgroep ‘eiersector’ komt met voorstellen voor versterking van de
zelfregulering en stimulering deelname aan IKB Ei.

Gereed

3

Kennis pluimveehouders, primaire sectoren: initiatieven zijn verkend en zo
nodig opgezet (topsector, kennisnetwerken).

Gereed

4

Zelfreguleringstrajecten overige plantaardige en dierlijke sectoren zijn
versterkt.

Gereed

3 Kam erstukken II 2018/19, 28625, nr. 274

23

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

4.2

Politieke en beleidsmatige verantwoordelijkheid voedselveiligheid

Aanbeveling 18
Beleg de politieke en beleidsmatige verantwoordelijkheid voor voedselveiligheid eenduidig en sluitend
en zorg daarbij voor een passende, duidelijke aansturing en relatie met de toezichthouder.
Voortgang acties
Verantwoordelijkheidsverdeling voedselveiligheid
In de eerdere voortgangsrapportages van het Actieplan zijn de uitkomsten van het advies van ABD TOP
C onsult over de verantwoordelijkheidsverdeling voedselveiligheid tussen VWS en LNV toegelicht.
Geconstateerd werd dat er geen grote knelpunten waren in de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
VWS en LNV, maar zijn enkele onduidelijkheden geconstateerd in de huidige
verantwoordelijkheidsverdeling. Zo was zowel in regelgeving gebaseerd op de Wet dieren als in de
Warenwetregelgeving de betreffende minister aangewezen als verantwoordelijke voor de regels voor
bedrijven in de primaire fase ten aanzien van traceerbaarheid, hygiëne en microbiologische criteria. De
minister van Medische Zorg en Sport is op grond van eerdere afspraken uit 2005 verantwoordelijk voor
deze regelgeving op deze punten bij primaire fase (veehouderijbedrijven). Met het oog hierop is
inmiddels de aanwijzing van de minister van LNV voor deze regels in de Regeling dierlijke producten op
grond van de Wet dieren aangepast (26 juni 2020).
Gezamenlijke opdracht van LNV en VWS over voedselveiligheid aan NVWA
Met de kaderbrief van april 2020 hebben LNV en VWS de opdracht aan de NVWA op het gebied van
voedselveiligheid afgestemd zodat dit geleid heeft tot één opdracht. Deze werkwijze zal op deze manier
worden voortgezet.
Evaluatie werking van de driehoek LNV-VWS-NVWA
Het advies van de commissie Sorgdrager maar ook andere ontwikkelingen zoals het BIT 1 en het rapport
van 2Solve 2 zijn aanleiding is geweest voor de minister van LNV om de werking van de driehoek te
versterken.
In het driehoeksmodel werken eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer in gelijkwaardigheid en vanuit
de eigen rol en verantwoordelijkheid samen om te kunnen sturen op de effectiviteit van het beleid, de
uitvoering en het toezicht daarop. Het werken via dit model levert een belangrijke bijdrage aan het
scheppen van randvoorwaarden en checks and balances voor goed toezicht op naleving en een goede
dienstverlening aan burgers en bedrijven.
Tegelijkertijd laat de herbezinning zien (Kamerstuk 33835-171, 16 oktober 2020) dat de rolscheiding en
rolinvulling in het model zich nog verder kunnen ontwikkelen. Beide departementen reflecteren samen
met de NVWA continu kritisch op de rolinvulling en wederzijdse verwachtingen en bezien hoe de rollen
van eigenaar, opdrachtgever en toezichthouder verder kunnen worden geprofessionaliseerd.
C oncreet is de eigenaarsrol van LNV stevig ingevuld en is de relatie met de opdrachtgeverskant (zowel
LNV als VWS) verduidelijkt in een nieuwe integrale raamovereenkomst.
(Nieuwe)
Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

Analyse verantwoordelijkheidsverdeling LNV/VWS door ABD TOP
Consult

Gereed

1 Zie k abinetsbrief over advies Bure au ICT-toetsing (BIT) over het programma Procesvernieuwing, Informatie & IC T
van de NVW A (TK 33 835, nr 117).
2 Zie k abinetsbrief 12 september 2019 (TK 28 286 en 26 991 Nr. 1065).

24

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020
2

3

Nadere analyse van onduidelijkheden in de
verantwoordelijkheidsverdeling en tijdpad voor eventuele
aanpassingen
Evaluatie werking van driehoek LNV – VWS - NVWA

Gereed

Gereed

25

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

4.3

Versterking van de NVWA

Aanbeveling 19
Stel de toezichthouder in staat voedselveiligheid tot eerste en belangrijkste prioriteit in het
handhavingsbeleid te maken.
Aanbeveling 20
Zorg voor een adequate toerusting van de NVWA zodat zij haar rol als sluitstuk van de voedselveiligheid op effectieve en efficiënte manier kan vervullen. Geef de NVWA de ruimte en de capaciteit
zich te ontwikkelen tot een gezaghebbende autoriteit op het gebied van de voedselveiligheid die het
vertrouwen geniet van burgers en recht doet aan het belang van Nederland als belangrijke handelspartner in Europa.
Voortgang acties
Ketenanalyses
Integrale ketenanalyses (IKA) van Nederlandse productieketens zijn voor de NVWA een belangrijk
middel om haar toezicht te helpen richten. Op basis van de in deze analyses geprioriteerde risico’s
spreekt de NVWA de ketenpartijen aan op hun verantwoordelijkheid voor de beheersing van deze
risico’s.
In de tweede voortgangsrapportage is toegelicht dat de NVWA een aantal verbeteringen heeft
aangebracht in het proces voor het opstellen van een integrale ketenanalyses. Er wordt een meer
transparante werkwijze gevolgd voordat de ketenanalyses uitgebracht worden. De ketenanalyses worden
besproken in de keten- en thema-overleggen met het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en de
departementen.
Voor het opstellen van de IKA’s is een stapsgewijze aanpak gekozen waarbij veel aandacht wordt
gegeven aan de datakwaliteit. Het opstellen van deze analyses is een continue proces waarbij eerder
uitgevoerde analyses periodiek worden geactualiseerd.
Er zijn 12 ketens geïdentificeerd. De IKA’s van de roodvleesketen, de pluimveevleesketen, de eierketen,
de zuivelketen en de diervoederketen zijn reeds afgerond. De ketenanalyses van vis, bloembollen en
consumentenproducten zijn in behandeling. De ketenanalyses van voedselgewassen, wildvlees,
industriële non-food gewassen en sierteelt/heesters/bomen zullen nog volgen.
Evaluaties sanctiebeleid
Het meten van het effect van het aangescherpte interventiebeleid, de omzetgerelateerde boete en de
verhoogde boeteplafonds (via de Warenwet, Wet dieren) is complex.
De NVWA hanteert bij haar handhaving het zogenoemde algemene interventiebeleid en het specifieke
interventiebeleid voor de verschillende domeinen (de zogeheten “specs”). Dit interventiebeleid wordt
regelmatig onder de loep genomen en zo nodig aangescherpt. Aanpassingen in de specs kunnen
bijvoorbeeld gaan om het overhevelen van overtredingen van klasse C (overtreding) naar klasse B
(ernstige overtreding). Door deze verzwaring kan er eerder een boete worden opgelegd en minder
gewaarschuwd worden. Daarnaast blijven overtredingen in de aangescherpte specs drie jaar staan en
worden nieuwe overtredingen in deze periode zwaarder gesanctioneerd omdat deze beschouwd
worden als herhaalde overtredingen. Sinds de vorige voortgangsrapportage is gewerkt aan de
aanpassing van alle specs. Ongeveer de helft van het totale aantal specs, op zowel LNV als VWS
wetgevingsterrein, is inmiddels vastgesteld. In de loop van 2020 zullen de nog resterende specs
worden aangescherpt. Daarmee is het volledige interventiebeleid van de NVWA onder de loep
genomen en aangescherpt.
Het effect van aangescherpte specs is moeilijk meetbaar. De verwachting is dat het werken met de
kritische prestatie indicatoren (KPI) handvatten gaat bieden voor het monitoren van de

26

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020
nalevingscijfers.

In de vorige voortgangsrapportage is al aangegeven dat vanwege het incidentele karakter van het
gebruiken van de omzetgerelateerde boete (het instrument is tot nog toe twee maal ingezet door de
NVWA), het effect van de boete daadwerkelijk te evalueren.
De minister van LNV heeft in de brief van 18 november 2020 3 over de evaluatie van de Wet dieren
aangegeven dat op korte termijn de effecten en doeltreffendheid van de bestuurlijke boete en de
verhoogde boeteplafonds in de Wet dieren, verder zullen worden onderzocht. Op basis van die
uitkomsten wordt een besluit genomen over eventuele wijzigingen van de regels hierover.
Ontwikkeling KPI’s
De NVWA baseert zich bij de prioritering en verantwoording over haar toezicht steeds meer op informatie
op basis van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s). De KPI’s richten zich zowel op de uitvoering van de
primaire taken (Toezichtintensiteit, Handhavingspercentage en Nalevingspercentage) van de NVWA, als
ook op de continuïteit (o.a. Doorlooptijd bezwaarzaken, Doorlooptijd Meldingen en Vragen,
Klanttevredenheid).
De KPI’s die zich richten op de continuïteit zijn beschikbaar in het Jaarplan en in de Jaarverantwoording
(continuïteitsparagraaf). De ontwikkeling van de KPI’s die zich richten op de primaire taken zijn nog in
ontwikkeling, omdat deze zich richten op 23 individuele domeinen en afhankelijk zijn van de
beschikbaarheid en kwaliteit van data en de definiëring van doelgroepen. De KPI toezichtsintensiteit is
inmiddels beschikbaar voor alle domeinen; de KPI handhavingspercentage voor de meest domeinen ook.
De KPI nalevingspercentage is nog in ontwikkeling: er is sprake van een gebrek aan kwalitatief goede
data en bedrijvenbestanden en het is moeilijk om doelgroepen goed te definiëren. Daarnaast is er, als
gevolg van de risicogerichte inzet van het toezicht, geen sprake van aselecte steekproeven die nodig zijn
om deze KPI te onderbouwen. Hiervoor zijn extra investeringen nodig.
De NVWA rapporteert twee maal per jaar over de KPI’s in het jaarplan en de verantwoordingsinformatie
voor de Tweede Kamer.
Wet Bibob
De NVWA, het OM en de ministeries van VWS en LNV achten het wenselijk om het instrumentarium
van de Wet Bibob van toepassing te verklaren op het verlenen van erkenningen in de
levensmiddelenindustrie. Als op grond van een negatief Bibob-advies een erkenning kan worden
geweigerd of ingetrokken, kan facilitering van criminele activiteiten door de overheid worden
voorkomen. De Europese wet- en regelgeving staat niet in de weg aan een extra (nationale) grond om
een erkenning te weigeren.
De ministeries van VWS en LNV zullen het traject starten om de Warenwet en de Wet dieren aan te
passen, zodat voedselveiligheidserkenningen die op grond van Warenwet en Wet dieren worden
verleend, kunnen worden geweigerd of worden ingetrokken naar aanleiding van een negatief Bibobadvies. Gemiddeld genomen duurt een aanpassing van de wet neemt minimaal een jaar. De wijziging
van de Warenwet zal naar verwachting in de eerste helft van 2022 van kracht worden.
Warenwet en Wet economische delicten:
Met de introductie van de omzetgerelateerde boete in de Warenwet is maximale financiële
strafbedreiging in het bestuursrecht hoger te komen liggen dan in het strafrecht. Daarnaast is er een
verschil in strafbedreiging in de Warenwet en in de Wet Dieren (zes maanden versus zes jaar).
De ministeries van VWS en J&V zijn van mening dat het gelijktrekken van de maximale financiële
strafbedreiging van Warenwettelijke voorschriften in de Wet op de economische delicten (hierna:
WED) met de maximale financiële strafbedreiging in de Warenwet wenselijk is. Hiervoor is een

3 https://www.rijk sove rheid.nl/ministeries/ministerie-van-landbouw-natuur-en-

voe dselkwaliteit/documenten/kamerstukken/2020/11/18/kamerbrief-evaluatie-we t-dieren

27

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020
aanpassing van de WED noodzakelijk. Het ministerie van J&V zal deze aanpassing meenemen
zodra een aanpassing van de WED aan de orde is. Tot die tijd wordt de praktijk van de vervolging
via het bestuursrecht of het strafrecht niet in belangrijke mate gehinderd. Deze aanpassing zal dan
ook niet op korte termijn gereed kunnen zijn.
Traceerbaarheid
De commissie Sorgdrager heef over de traceerbaarheid ten tijde van het fipronil incident geschreven
dat: “De aanlevering van traceringsinformatie inzake de eierstromen vormde een van de hardnekkigste
problemen waarmee de NVWA zich tijdens het incident geconfronteerd zag”.
De NVWA signaleert dat bedrijven bij recalls vaak veel tijd nodig hebben om de juiste
traceerbaarheidsgegevens aan te leveren. Dit leidt bij terughaalacties tot ongewenste vertraging.
Om de snelle aanlevering van traceerbaarheidsgegevens te bevorderen bereiden LNV en VWS een
beleidsregel voor waarin wordt vastgelegd dat bedrijven binnen de standaardnorm van vier uur de
traceringsinformatie over hun producten (levensmiddelen en veevoeder) moeten aanleveren aan de
NVWA. Over het voorstel is gesproken met het bedrijfsleven. Over de uitwerking in een beleidsregel zal
nog nadere afstemming plaats vinden. De planning is dat beleidsregel begin 2021 voor besluitvorming
in procedure wordt gebracht.
Meldplicht private laboratoria
De invoering van een verplichting voor private laboratoria om overschrijdingen van normen van
levensmiddelen direct aan de NVWA te melden, is verkend. VWS en LNV vinden het wenselijk dat dit
instrument, in aanvulling op de meldplicht van de bedrijven, beschikbaar komt om te borgen dat de
NVWA in alle gevallen wordt geïnformeerd over overschrijdingen van voedselveiligheidsnormen. VWS
en LNV werken dit voorstel samen met de NVWA nader uit. In lijn met de verplichting die er al is voor
diervoederlaboratoria, zal in de Warenwet een verplichting worden opgenomen zodat ook voor private
laboratoria die monsters analyseren voor de levensmiddelenbedrijven, een meldplicht komt voor
overschrijdingen van voedselveiligheidsnormen. Met de laboratoria en de levensmiddelenbranche zal
de invulling van deze verplichting worden afgestemd. De voorbereiding van deze verplichting zal nog
minimaal een jaar in beslag nemen en wordt meegenomen in de wijziging van de Warenwet voor wat
betreft de Wet Bibob (zie hierboven).

Acties
Voorgenomen activiteit en op te leveren product
Opdrachtgeverschap

Gereed

1

Het opdrachtgeverschap via de NVWA-jaarplancyclus wordt versterkt.

Doorlopend

2

De taakverdeling voedselveiligheid tussen beleid en toezicht is
uitgewerkt en zo nodig aangepast.

De TK wordt over de
voortgang separaat
geïnformeerd conform
toezegging tijdens AO
NVWA 23 april 2019 (Brief
aan TK, dd 19 november
2020)

Risicogerichte, slagvaardige en proportionele handhaving
3
Afspraken worden gemaakt over de nieuwe ketenanalyses.

Gereed

4

2021 e.v.

Toetsing van het effect van het aangescherpte interventiebeleid, de
omzetgerelateerde boete en de verhoogde boeteplafonds (via de Warenwet,
Wet dieren).

28

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020
5
6

De ministeries en de NVWA werken aan de aanpak van stelselmatig
achterblijvende sectoren/bedrijven.
De effectiviteit en efficiency van NVWA-inzet wordt getoetst via
de in ontwikkeling zijnde kritische prestatie-indicatoren.

Gereed
Doorlopend

Beleidsinzet (nationaal & internationaal)
7
De ministeries nemen de regie bij het overleg met het
bedrijfsleven over de interpretatie van wetgeving.

Doorlopend

8

Doorlopend

De ministeries en de CFSO zetten in op een transparant en eenduidig
handhavingsbeleid bij grensoverschrijdende incidenten.

9

Uitbreiding van de capaciteit voor voedselveiligheid bij de ministeries
(wetgeving en opdrachtgeverschap NVWA).
Versterking handhavingsinstrumentarium (wetgeving)

Gereed

10

2021

11

Samen met JenV zetten ministeries in op de versterking van het
handhavings-instrumentarium (wet Bibob, strafbedreiging onderdelen
Warenwet via de Wet economische delicten).
Samen met NVWA wordt ingezet op aanvullende (wetgevende)
mogelijkheden ter versterking van het handhavingsinstrumentarium
(traceerbaarheid, meldplicht private laboratoria).

2021

29

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

4.4

NCAE (COKZ) en NVWA

Aanbeveling 21
Maak een eind aan de versnippering van het toezicht; stroomlijn het publieke toezicht op de eiersector
en breng de taken van de NCAE onder bij de NVWA.
Voortgang acties
Door uitvoering van de motie (Geurts, Lodders, de Groot en Dik-Faber, 26991-539, 7 maart 2018) is
de integratie van de taken van de NC AE 4, in de NVWA niet aan de orde. Daarmee is de eerste actie
van Aanbeveling 21 komen te vervallen.
Het blijft wel belangrijk dat toezicht op eenduidige wijze wordt uitgevoerd. Daarom hebben VWS en
LNV aan de NVWA en C OKZ gevraagd om het publieke toezicht op het terrein van de
voedselveiligheid verder te stroomlijnen. De verbetervoorstellen zijn vastgelegd in een verbeterplan
(september 2019) en hebben betrekking op het hele werkveld van het C OKZ; eieren en zuivel.
De NVWA en C OKZ zijn begin 2020 gestart met verschillende samenwerkingsacties gericht op het
beter delen van kennis en meer uniformiteit in het optreden van beide publieke toezichthouders. Er
vindt vanaf begin 2020 periodiek gezamenlijk technisch overleg plaats om casuïstiek te bespreken en
invulling te geven aan de gezamenlijke oor- en oogfunctie. De informatiebijeenkomsten en
personeelsopleiding voor het nieuwe specifieke interventiebeleid voor de zuivel- en eiersector zijn als
gevolg van de coronacrisis vertraagd en worden in december 2020 (digitaal) gestart.
Acties

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

1

Opstellen beeld consequenties van over te dragen taken.

(Voorjaar 2019) Actie
is komen te
vervallen.

2

Stroomlijnen van het publieke toezicht.

Gereed

4

De naam NC AE (dienstonderdeel van het Centraal O rgaan Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel) wordt sinds
m e dio 2020 niet meer gebruikt en is vervangen door C ontrole O rgaan Kwaliteits Zaken voor zowe l de e ieren als zuivel.

30

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

5

Acties uit Kamerbrief bij Actieplan Voedselveiligheid

Naast de acties die zijn opgenomen in het Actieplan Voedselveiligheid, is ook een aantal toezeggingen
gedaan in de Kamerbrief die het Actieplan begeleidde. Deze acties zijn niet als zodanig opgenomen in
het Actieplan Voedselveiligheid. Door ze wel in de voortgangsrapportage op te nemen, wordt de stand
van zaken van de uitvoering ervan bijgehouden en wordt erover gerapporteerd aan de Tweede Kamer.

5.1

Analyse samenwerking publieke toezichthouders en certificerende instellingen

Laatste aanbeveling (ongenummerd)
Naast alle genoemde beperkingen van het functioneren van certificerende instellingen en
ketenkwaliteitssystemen kan samenwerking tussen publieke toezichthouders en certificerende
instellingen een bijdrage leveren aan het beter waarborgen van de voedselveiligheid. Verwachtingen
over de werkelijke voordelen van deze samenwerking dienen gebaseerd te worden op een gedegen
analyse van de mogelijkheden en beperkingen voor samenwerking en op een helder beeld van de
feitelijke kwaliteit van certificaten en certificerende instellingen. De commissie beveelt daarom aan de
genoemde punten in kaart te brengen.
Voortgang actie
De evaluatie van Ketenborging.nl is eind november 2020 afgerond. Geëvalueerd is hoe dit instrument
de afgelopen vijf jaren heeft gefunctioneerd en welke toegevoegde waarde het heeft voor de versterking
van de zelfregulering in de voedselproducerende ketens.
Uw kamer zal begin 2021 met een separate brief worden geïnformeerd over de uitkomsten van het
evaluatie-onderzoek.
(Nieuwe)
Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

Analyse samenwerking toezicht: de analyse maken van de mogelijkheden
en beperkingen voor samenwerking tussen publieke toezichthouders en
certificerende instellingen die de Commissie Sorgdrager heeft aanbevolen.

Gereed

31

Voortgangsrapportage Actieplan Voedselveiligheid – nr 03– 1 december 2020

5.2

Evaluatie Actieplan Voedselveiligheid

Het stelsel van borging van de voedselveiligheid wordt bepaald door het niveau van de zelfregulering
en het publieke toezicht daarop. Met het Actieplan Voedselveiligheid wordt een groot aantal acties
ingezet om dit stelsel te verstevigen. Zodra het merendeel van de acties uit het Actieplan
Voedselveiligheid is doorgevoerd, zullen de effecten van deze worden geëvalueerd.
Voortgang actie
De evaluatie van het Actieplan wordt na de zomer van 2021 uitgevoerd. Uw Kamer zal worden
geïnformeerd over de resultaten van deze evaluatie. Hierin wordt ook de voortgang meegenomen van de
acties die in de voorliggende voortgangsrapportage nog niet (volledig) zijn afgerond.
(Nieuwe)
Acties
1

Voorgenomen activiteit en op te leveren product

Gereed

Evaluatie van het Actieplan Voedselveiligheid.

Najaar 2021

32