Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

27 858

Gewasbeschermingsbeleid

Nr. 90

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 augustus 2010
Met deze brief informeer ik u over een vondst van de tamme kastanjegalwesp (Dryocosmus kuriphilus) in Boskoop. Ook informeer ik u over een
tweede vondst van de Oost-Aziatische boktor in Hoofddorp.
Vondst tamme kastanjegalwesp (Dryocosmus kuriphilus) in
Boskoop
Op 21 juli jl. heeft Naktuinbouw een monster genomen van een verdacht
organisme op een handelsbedrijf in Boskoop. In het monster is op 23 juli
door de nieuwe Voedsel- en Warenautoriteit (nVWA) de tamme kastanjegalwesp geïdentificeerd. De vondst is gedaan in een partij van vijf planten
van de tamme kastanje (Castanea sativa). Deze planten zijn in 2008 vanuit
Italië geleverd. Gezien de levenswijze van de tamme kastanjegalwesp en
de gevonden symptomen op de planten is het zeker dat in Nederland
verdere ontwikkeling van de aantasting heeft plaatsgevonden. Of er
sprake is van verspreiding buiten het nu besmette gebied is nog
onbekend, maar valt niet uit te sluiten.
Het is de eerste maal dat dit schadelijke organisme in Nederland is
aangetroffen. De Dryocosmus kuriphilus wordt beschouwd als één van de
meest schadelijke insecten voor tamme kastanjes. Alleen planten van het
geslacht Castanea (tamme kastanje) worden aangetast. Het insect komt in
Europa wijd verspreid voor in Italië en verder in Frankrijk, Slovenië en
Zwitserland.
De schadelijkheid van de galwesp heeft vooral betrekking op een
verminderde opbrengst van de vruchten. Dit is voor Nederland minder
relevant. Een recente studie van de European Food Safety Authority
(EFSA) omschrijft de opbrengstschade als matig, met daarbij wel de
kanttekening dat door het ontbreken van goede data er een hoge mate
van onzekerheid is. Bomen verzwakken wel door de aantasting.

kst-27858-90
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 858, nr. 90

1

Sinds 2006 heeft de Europese Commissie voorlopige noodmaatregelen
afgekondigd om het binnenbrengen en verdere verspreiding van het
organisme in de EU te voorkomen. De recent gemaakte risicoanalyse van
EFSA dient als basis voor verdere besluitvorming in de EU.
De Europese regelgeving is neergelegd in Beschikking 2006/464/EG.
Binnen de EU geldt een plantenpaspoortplicht voor de handel in uitgangsmateriaal van de tamme kastanje (uitgezonderd zaden) binnen en tussen
de lidstaten van de EU. Voor de import van uitgangsmateriaal in de EU
geldt de eis van een fytosanitair certificaat. Het materiaal moet afkomstig
zijn van productieplaatsen gelegen in landen of gebieden waar de tamme
kastanjegalwesp niet voorkomt. Binnen de EU is verder sprake van een
plicht tot jaarlijkse monitoring op de aanwezigheid van het organisme.
Op grond van de Europese regelgeving dient zodra een aantasting wordt
vastgesteld rondom het besmette gebied (de haard) een kerngebied met
een straal van 5 km en daaromheen een bufferzone met een straal van
10 km te worden afgebakend (in totaal dus 15 km rondom het besmette
gebied). Binnen deze gebieden geldt een vervoersverbod van de
betrokken planten (tamme kastanje) gedurende een periode van minimaal
3 jaar. Verder dient bij gevonden aantastingen het organisme te worden
uitgeroeid op de productieplaats door middel van vernietiging van
aangetaste planten en planten die behoren bij dezelfde partij.
Bovenstaande maatregelen zullen in Nederland per 3 augustus worden
afgekondigd. Volgens een eerste inschatting zal de afbakening van het
besmette gebied, het kerngebied en de bufferzone een beperkt aantal
bedrijven (ongeveer 10) in de regio Boskoop treffen die overigens meestal
kleine partijen tamme kastanjes verhandelen. Ook tuincentra binnen het
betrokken gebied zullen door de maatregelen worden getroffen. Eventuele
uitroeiingsmaatregelen zullen zich op grond van de Europese regelgeving
alleen richten op kwekers.
Verder zal in aanvulling op bovengenoemde maatregelen op korte termijn
een survey worden uitgevoerd in een straal van 500 meter rond het
besmette gebied om te bepalen of verdere symptomen van aanwezigheid
van de kastanjegalwesp worden gevonden. Doel van deze survey is om de
mate van verspreiding van het organisme in de regio verder te kunnen
bepalen. Op basis van deze survey kan eventueel besloten worden tot
vervolgmaatregelen.
Tweede vondst Oost-Aziatische boktor in Hoofddorp
Hiermee informeer ik u tevens over de tweede vondst van een
Oost-Aziatische boktor in Hoofddorp. Over de eerste vondst heb ik u op
13 juli jl. geïnformeerd (kamerstuk 27 858, nr. 89). Nadat het onderzoek
door de nVWA naar aanleiding van de eerste vondst in dit gebied was
afgerond, is op 23 juli jl. door een inwoonster van Hoofddorp gemeld dat
ze een boktor had gevangen. Onderzoek van de nVWA heeft uitgewezen
dat het ook hier gaat om een Oost-Aziatische boktor.
De vondst is gedaan in een tuin gelegen op ongeveer 70 meter afstand
van de eerste vondst in Hoofddorp. In de tuin zijn geen verdere
symptomen van de boktor aangetroffen. Gebleken is dat er via planten
(vooral beukenhaag) voor een deel een natuurlijke verbinding bestaat
tussen de twee tuinen waar de boktorren zijn gevonden. Het lijkt daarmee
waarschijnlijk dat deze tweede vondst afkomstig is van dezelfde plant
waarin begin juli twee uitvlieggaten waren aangetroffen. Nader onderzoek
vindt plaats of er aanwijzingen zijn dat dit wel of niet het geval is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 858, nr. 90

2

De nu gedane vondst beschouw ik als behorend bij de vorige vondst van
de boktor in Hoofddorp. In mijn brief van 13 juli jl. heb ik u gemeld dat de
kans dat bevruchting en eiafzetting heeft kunnen plaatsvinden bij deze
vondst als klein werd ingeschat. Nader onderzoek naar het eerstgevonden, vrouwelijke, exemplaar heeft uitgewezen dat deze zo jong was
dat deze nog geen eitjes had kunnen afzetten. De tweede boktor betreft
een mannetje. Deze twee boktorren hebben dus niet kunnen bijdragen aan
verdere verspreiding.
De nieuwe vondst van de boktor leidt niet tot aanpassing van de
bufferzone die reeds was ingesteld naar aanleiding van de vorige vondst.
In een straal van 100 meter rond de nieuwe vondst is aanvullend
onderzoek in de tuinen van omwonenden verricht. Hierbij zijn geen
symptomen gevonden van de boktor.
Verzoek Kamer openbaarmaking stukken en controles
Oost-Aziatische boktor
Tot slot wil ik u nog berichten dat u in een separate brief reactie zult
ontvangen op uw verzoek d.d. 23 juni jl. (kenmerk 27858–86/2010D26386)
om openbaarmaking van stukken en controles rond de Oost-Aziatische
boktor. Ik verwacht u hierover eind augustus nader te kunnen informeren.
De minister van Landbouw, natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 858, nr. 90

3