Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag

De Gezondheidsraad
Postbus 16052
2500 BB DEN HAAG

Datum
Betreft

1 4 OKT. 2021

Evaluatie bevolkingsonderzoek darmkanker

Directoraat Generaal
Volksgezondheid
Publieke Gezondheid
Openbare en
JeugdgezondheidszorgDirecti
e Publieke Gezondheid
Bezoekadres
Parnassusplein 5
2511 VX Den Haag
T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
Postbus 20350
2500 EJ Den Haag
www. rijksoverheid.nl
Inlichtingen bij

Geachte heer K.,
Kenmerk
3233681-1013210

In 2009 bracht de Gezondheidsraad advies uit over de aanvaardbaarheid en
wenselijkheid van een bevolkingsonderzoek naar darmkanker in Nederland. 1 Op
basis daarvan heeft mijn voorganger in 2011 besloten tot invoering van het
bevolkingsonderzoek.2
Met deze brief vraag ik uw Raad om het huidige bevolkingsonderzoek darmkanker
te evalueren en te adviseren over mogelijkheden voor optimalisatie van het
programma.
In het besluit tot invoer uit 2011 stond de volgende verwachting opgenomen. "Een
bevolkingsonderzoek naar darmkanker leidt tot meer gezondheid voor de
Nederlandse bevolking. ( ... ) Jaarlijks sterven er bijna 5000 mensen aan
darmkanker en komen er ongeveer 12.000 patiënten bij. ( ... ) De kans op genezing
is groter als darmkanker vroeg ontdekt wordt. Op termijn kan een
bevolkingsonderzoek 2400 sterfgevallen aan darmkanker per jaar voorkomen."

Uw brief
Bijlage(n)

Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermelding van de
datum en het kenmerk van
deze brief.

I n 2014 is gestart met een stapsgewijze invoer van het bevolkingsonderzoek.
Sinds 2019 wordt de gehele doelgroep van mannen en vrouwen tussen de 55 en
75 jaar om de twee jaar uitgenodigd voor deelname. De regie over het
programma ligt bij het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVM en de
uitvoering is in handen van de screeningsorganisatie Bevolkingsonderzoek
Nederland (BVO NL).
In 2019 zijn in opdracht van het RIVM door het Erasmus MC en het Avl de
resultaten van de periode van 2014 tot en met 2017 in kaart gebracht.3 De
conclusie van het rapport is dat de resultaten beter zijn dan de verwachtingen bij
de start in 2014: het percentage van de doelgroep dat meedoet aan het
bevolkingsonderzoek is groter, de opbrengst van darmkanker en grote poliepen is
hoger en het aantal kankers dat wordt gemist is lager.

1 Bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Gezondheidsraad. November 2009; nr. 2009/13.
2 Besluit invoering bevolkingsonderzoek darmkanker. Brief Minister van VWS; 1 juni 2011;

vergaderjaar 2010-2011, KST32793, nr. 3.
3 Landelijke monitoring en evaluatie van het bevolkingsonderzoek naar darmkanker in Ne­
derland 2014-2017. Maart 2019; Erasmus MC en Avl.

Pagina 1 van 3

Deze succesvolle resultaten van het bevolkingsonderzoek gaan gepaard met een
aantal nadelen. Ernstige nadelen zijn de fout-positieve en fout-negatieve
uitslagen, die onrust teweeg kunnen brengen bij mensen of een onterechte
geruststelling kunnen geven. Ook overdiagnose is een ernstig nadeel van het
bevolkingsonderzoek.

Kenmerk
3233681-1013210

Het kabinet vindt het belangrijk om met enige regelmaat de programma's binnen
het Nationaal Programma Bevolkingsonderzoek (NPB) te evalueren. Ik verzoek u
daarom om de resultaten van het programma vanaf de landelijke invoering in
2014 tot en met 2020 te beschouwen en daarbij de voor de evaluatie relevante
gegevens te beoordelen tegen het licht van nut, risico, effectiviteit en
doelmatigheid.
In het verlengde van de vraag 'doen we de goede dingen?' ligt de vraag 'doen we
de goede dingen goed?'. Ik verzoek uw Raad daarom in kaart te brengen waar in
de huidige aanpak van het bevolkingsonderzoek darmkanker mogelijkheden liggen
voor verdere optimalisering.
De Raad van de Europese Unie heeft in 2003 elementaire aanbevelingen opgesteld
voor de screening op kanker.4 Voor de darmkankerscreening zijn deze sindsdien
niet meer gewijzigd. De aanbevelingen bieden daarmee ruimte voor een
verschillende aanpak. De WHO constateerde vorig jaar in een rapport grote
verschillen tussen Europese lidstaten in de uitvoering van hun
screeningsprogramma's voor darmkankers Ik verzoek u de aanbevelingen van de
Raad en het rapport van de WHO te betrekken in uw schets voor optimalisatie.
Ik vraag u in ieder geval te adviseren over leeftijdsgrenzen voor deelname, mede
gegeven de maatschappelijke druk in Nederland voor het verlagen van
deelnameleeftijd van 55 naar 50 jaar, waarbij verwezen wordt naar het buitenland.
Evenzo benoem ik afkapwaarde als specifiek element en vraag ik u om tegen het
licht van uw advies uit 2019 te bezien of deze aanpassing behoeft.6
Naast bovenbedoelde meer reguliere elementen voor herijking vraag ik uw advies
over het nut en de wenselijkheid van een nadere risicostratificatie van de
doelgroep voor het bevolkingsonderzoek darmkanker en vraag ik u daarbij aan te
geven welke bijdragen mogelijke opties leveren aan verbetering van de nutrisicoverhouding.
Tevens nodig ik uw Raad uit om - met het oog op de toekomst - een schets te
geven van lopende beloftevolle medisch-technische ontwikkelingen. Wenselijk is
dat deze schets daarbij een duiding bevat hoe deze ontwikkelingen zich verhouden
tot het huidige programma evenals een beschouwing over hun relevantie voor de
middellange en langere termijn.
Ik verzoek u in de evaluatie van het programma alsook in het advies over
optimalisatie ervan ook ethische, juridisch en maatschappelijke aspecten te
betrekken waar deze relevant zijn voor verdere besluitvorming.
Ik stuur deze brief ter informatie aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der
Staten Generaal.

4 Council Recommendation of 2 December 2003 on cancer screening (2003/878/EC)
5 World Cancer Report; 2020 International Agency for Cancer Research, WHO. De verschillen

betreffen onder meer de gehanteerde procedures en screeningstest, de start- en eindleeftijd
voor deelname en de intervalperiode voor uitnodigen.
6 Advies Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker. Gezondheidsraad juli 2019,
2019/13

Pagina 2 van 3

Ik wens u bij het opstellen van uw advies veel succes.
Kenmerk
3233681-1013210

Hoogachtend,
ris van Volksgezondheid,

Pagina 3 van 3