Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

754
Vragen van de leden Heerema en Lodders (beiden VVD) aan de
Staatssecretaris van Economische Zaken over het uitbreiden in oppervlakte
van bestaande Natura 2000-gebieden (ingezonden 2 december 2013).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen
13 december 2013).
Vraag 1, 2, 3, 4, 5
Kunt u toelichten wie of welk orgaan verantwoordelijk is voor het uitbreiden
van de aangewezen Natura 2000-gebieden Engbertsdijkvenen, Willinks Weust
en Lopikerwaard en kunt u tevens aangeven of diegene bevoegd is om dat te
doen?
Kunt u aangeven of het uitbreiden in oppervlakte van deze Natura 2000gebieden gebeurt volgens de wettelijke regels en op welk moment de Kamer
hier een bevoegdheid in heeft?
Kunt u toelichten welke oorzaken eraan ten grondslag kunnen liggen dat
Natura 2000-gebieden worden uitgebreid?
Kunt u aangeven of het bekend is welke effecten het uitbreiden van Natura
2000-gebieden voor de lokale economie heeft?
Bij welke Natura 2000-gebieden vinden naast Engbertsdijkvenen, Willinks
Weust en Lopikerwaard ook uitbreidingen plaats en kunt u ten aanzien van
deze Natura 2000-gebieden aangeven welk orgaan daar verantwoordelijk is
geweest, of het uitbreiden van deze gebieden conform wettelijke regels heeft
plaatsgevonden, welke oorzaken ten grondslag hebben gelegen aan deze
uitbreiding en welke effecten deze uitbreiding op de lokale economie rondom
deze gebieden heeft?
Antwoord 1, 2, 3, 4, 5
De Habitatrichtlijn verplicht landen gebieden aan te melden voor plaatsing op
de communautaire lijst. Het gaat om gebieden die van communautair belang
zijn voor de beschermingsopgave van de richtlijn. De Europese Commissie
bepaalt het communautaire belang van de op de nationale lijst geplaatste
gebieden. Op basis van in de Habitatrichtlijn genoemde criteria stelt de
Commissie, met instemming van elk van de lidstaten, een ontwerplijst van
gebieden van communautair belang op en stelt deze vast overeenkomstig de
daarvoor geldende beheerscomitéprocedure. Voor de Atlantische Zone, waar
Nederland deel van uitmaakt, is de lijst door de Commissie op 7 december
2004 vastgesteld. Binnen zes jaar nadat een gebied van communautair belang
is verklaard, moet het door de betrokken lidstaat volgens de procedure van

ah-tk-20132014-754
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

nationaal recht worden aangewezen (op grond van de Habitatrichtlijn). Aan
de selectie en aanwijzing van Vogelrichtlijngebieden gaat – anders dan bij de
speciale beschermingszones van de Habitatrichtlijn – geen formeel besluit
van de Europese Commissie vooraf. De meeste Vogelrichtlijngebieden zijn
reeds in 2000 of eerder aangewezen. De begrenzing van deze gebieden ligt
daarmee vast en is sindsdien beperkt aangepast. Indien aangepast betrof dit
veelal het gelijktrekken van de begrenzing van het Vogelrichtlijngebied met
die van het Habitatrichtlijngebied.
Het is inmiddels vaste jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie en de
Raad van State1 dat bij de selectie, aanwijzing en afbakening van Natura
2000-gebieden uitsluitend ecologische criteria een rol kunnen spelen. De
Europese richtlijnen bepalen verder dat rekening moet worden gehouden met
actuele wetenschappelijke inzichten2. Dit betekent dat op basis van actuele
inzichten de definitieve begrenzing van de Habitatrichtlijngebieden wordt
vastgesteld bij de aanwijzing van het gebied als Natura 2000-gebied.
De bevoegdheid van het vaststellen van de aanwijzingsbesluiten ligt bij de
bewindspersoon van Economische Zaken (Natuurbeschermingswet 1998
(Nbwet), Art. 10a lid 1). Indien het beheer over een Natura 2000-gebied of een
gedeelte daarvan berust bij een van de andere ministers, dan neemt de
bewindspersoon van Economische Zaken een besluit in overeenstemming
met die andere minister (Nbwet 1998, art. 10, lid 2).
Bij het aanwijzen van de Natura 2000-gebieden is afdeling 3.4 van de
Algemene Wet Bestuursrecht van toepassing. Dit betekent dat een aanwijzing
wordt voorbereid middels een inspraakprocedure op het ontwerpbesluit en
vervolgens eventueel een beroepsprocedure op het (definitieve) aanwijzingsbesluit. In deze procedure kunnen belanghebbenden gemotiveerd aangeven
op welke onderdelen het betreffende besluit zou moeten worden aangepast.
Dit kan zowel de begrenzing (en daarmee oppervlakte) als de instandhoudingsdoelstellingen betreffen. Deze inspraakprocedure, maar ook de
processen in het kader van het beheerplan en de Programmatische Aanpak
Stikstof, heeft geleid tot voortschrijdende kennis. Deze kennis heeft in een
groot deel van de gebieden geleid tot (beperkte) aanpassingen van de
begrenzing. Hierbij is zowel een vergroting als een verkleining van het
oppervlakte aan de orde.
Zo is het habitatrichtlijngebied Engbertsdijksvenen ten opzichte van de
aanmelding verkleind, de oppervlakte van Willinks Weust en Uiterwaarden
Lek (Lopikerwaard) is ten opzichte van de aanmelding uitgebreid. In vrijwel
alle gebieden is er sprake van enige uitbreiding of verkleining van de
begrenzing en daarmee oppervlakte. Nog niet alle gebieden zijn definitief
vastgesteld, ook is de beroepsprocedure voor een aantal gebieden nog niet
afgerond. Voor dit moment is de stand dat voor 39 habitatrichtlijngebieden de
begrenzing/oppervlakte verkleind is en voor 49 habitatrichtlijngebieden deze
vergroot is.
Bij de selectie, aanwijzing en afbakening van Natura 2000-gebieden mogen de
effecten op de regionale economie niet worden meegenomen. Wel wordt met
het zogenaamd strategisch lokaliseren bepaald voor welke gebieden het beste
een behouds- of uitbreidingsdoelstelling geformuleerd kan worden. Daarbij is
de opgave voor het realiseren van de landelijke gunstige staat van instandhouding leidend. In het beheerplan kan bij de uitwerking van de doelen en
maatregelen wel rekening worden gehouden met de regionale economie. Bij
dit beheerplanproces worden ondernemers en omwonenden betrokkenen.

1

«Voor zover (...) betoogt dat de minister bij het bestreden besluit niet of onvoldoende rekening
heeft gehouden met de bedrijfsbelangen van (...), wijst dat Afdeling [van de Raad van State]
erop dat volgens vaste jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen bij een aanwijzingsbesluit (...) uitsluitend overwegingen van ecologische aard
betrokken kunnen worden bij de begrenzing van het gebied. Geen rekening mag worden
gehouden met vereisten op economisch, sociaal of cultureel gebied en met regionale en lokale
bijzonderheden zoals vermeld in artikel 2, derde lid, van de Habitatrichtlijn (HvJ EG 7 november
2000, no. C-371/98, Jur. 2000, p. I-9249 (First Corporate Shipping), overwegingen 16 en 25).»
2
De vaststelling van de begrenzing van de Natura 2000-gebieden geschiedt volgens de uitgangspunten zoals deze zijn uiteengezet in de contourennotitie (TK 29 800 XIV, nr. 104) en het Natura
2000 doelendocument (TK 30 300 XIV, nr. 94).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2