Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3055
Vragen van de leden Gijs van Dijk en Kuiken (beiden PvdA) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over arbeidsmigranten met corona (ingezonden 6 mei 2020).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen 8 juni 2020).
Vraag 1
Kent u het bericht «Tientallen arbeidsmigranten Velp besmet, quarantaine op
schip in Arnhem»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het bericht.
Vraag 2
Deelt u de mening dat werkgevers, zeker in tijden van corona, hun verantwoordelijkheid ten aanzien van gezonde en veilige arbeidsomstandigheden
voor arbeidsmigranten moeten waarmaken? Zo ja, doen zij dat ook daadwerkelijk en wie controleert dat? Zo nee, waarom deelt u die mening niet?
Antwoord 2
Ja ik deel uw mening dat werkgevers altijd en zeker in tijden van corona
moeten zorgen voor gezonde en veilige arbeidsomstandigheden voor al hun
werknemers en dus ook voor arbeidsmigranten.
Verschillende sectoren hebben protocollen opgesteld. Van elke organisatie
wordt verwacht dat zij conform de Arbowet de risico-inventarisatie en
-evaluatie tegen het licht houdt in relatie tot de nieuwe arbeidsrisico
COVID-19 en de nodige maatregelen neemt. De Inspectie SZW houdt toezicht
op de Arbowet. Daarnaast geeft de Inspectie SZW zo spoedig mogelijk
gehoor aan meldingen. Dit kan bijvoorbeeld door het uitvoeren van een
inspectie ter plekke. Ten aanzien van de slachterijen werkt de Inspectie SZW
nauw samen met de NVWA. Zij doen dit vanuit hun eigen verantwoordelijkheden. De NVWA houdt in de slachterijen toezicht op het dierenwelzijn. De
Inspectie SZW houdt in de slachterijen toezicht op de arbeidsomstandigheden

1

ah-tk-20192020-3055
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

NOS, 3 mei 2020 «Tientallen arbeidsmigranten Velp besmet, quarantaine op schip in Arnhem»
(https://nos.nl/artikel/2332614-tientallen-arbeidsmigranten-velp-besmet-quarantaine-op-schipin-arnhem.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

van de werknemers. De NVWA en de Inspectie SZW stemmen hun aanpak af
en wisselen gegevens uit om de situatie in de vleessector beter in beeld te
krijgen en waar nodig te inspecteren.
Vraag 3
Kent u ook u de signalen van arbeidsmigranten die ziek zijn en worden
ontslagen en hun huisvesting moeten verlaten? Of signalen van arbeidsmigranten die moeten komen werken terwijl ze ziek zijn?2
Antwoord 3
Veel arbeidsmigranten zijn voor hun werk en huisvesting afhankelijk van de
werkgever of het uitzendbureau. Zij lopen daarom het risico hun woning te
moeten verlaten als het werk stopt. Het kabinet roept allereerst werkgevers
op om werknemers niet te ontslaan, maar in dienst te houden en gebruik te
maken van de NOW-regeling. Indien een werkgever wel de arbeidsmigrant
ontslaat, vraagt het kabinet de werkgever om hier ook een verantwoordelijkheid voor te nemen en de arbeidsmigrant niet per direct op straat te zetten.
Daarnaast wordt van alle werkgevers verwacht dat zij de instructies van het
RIVM volgen. Zeker in deze tijd is het van belang dat een werkgever zieke
mensen niet laat doorwerken, maar een werknemer de ruimte en tijd geeft
om te herstellen, zodat deze na herstel weer gezond aan het werk kan en
bovendien een besmetting van andere werknemers kan worden voorkomen.
De richtlijnen van het RIVM hierover zijn helder: werknemers dienen thuis te
blijven bij ziekte- en verkoudheidsverschijnselen. Wanneer onduidelijkheid is
over of een werknemer kan werken en welke werkzaamheden uitgevoerd
kunnen worden, kunnen werkgevers en werknemers advies vragen aan de
bedrijfsarts. Sommige arbeidsmigranten zijn echter niet bekend met de
bedrijfsarts. Het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten3 werkt aan het
verbeteren van de informatievoorziening voor de arbeidsmigranten waardoor
zij onder andere de bedrijfsarts beter kunnen vinden.
Vraag 4
Wat heeft de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) inmiddels
concreet gedaan met coronagerelateerde signalen over onveiligheid op de
werkplek ten aanzien van arbeidsmigranten? Hoeveel meldingen zijn er
gedaan? Hoeveel onderzoeken heeft de Inspectie SZW gedaan? Hoeveel
overtredingen zijn er geconstateerd en hoe is hiertegen opgetreden?
Antwoord 4
De Inspectie SZW heeft tot en met 15 mei 1210 Corona gerelateerde
meldingen ontvangen. 169 meldingen daarvan zijn gerelateerd aan arbeidsmigranten.
De meeste meldingen gaan over het onvoldoende afstand kunnen houden op
de werkvloer. 109 meldingen zijn in onderzoek genomen. Over 16 meldingen
moet nog een beslissing worden genomen. 44 meldingen zijn niet in
onderzoek genomen.
Redenen om een melding niet in onderzoek te nemen zijn bijvoorbeeld dat
door de melder onvolledige informatie is verleend, maar de melder kan niet
om nadere informatie worden gevraagd omdat deze anoniem is. Een andere
reden om een melding niet in behandeling te nemen is dat het onderwerp
niet op het terrein van de Inspectie SZW ligt. In dat geval wordt de melding
doorgestuurd naar de juiste instantie.
In verband met Corona, het beperken van mobiliteit en zoveel als mogelijk
thuis werken, heeft de Inspectie SZW haar meldingen en interventieproces
aangepast. Op grond van bestaande wet- en regelgeving zouden coronameldingen bijna niet in aanmerking komen voor onderzoek. Dat is onwenselijk
omdat het maatschappelijk belang erbij gediend is dat werknemers en
burgers meldingen kunnen doen en dat de Inspectie SZW zoveel mogelijk
bijdraagt aan het beperken van besmettingsrisico’s, etc.
Een interventie bestaat meestal uit het bevragen van de werkgever, het
opvragen van bewijsstukken, bij melders checken of er verbeteringen zijn, etc.

2

FairWork, 17 april 2020 «Impact van corona op migranten in Nederland» (https://
www.fairwork.nu/2020/04/17/impact-van-corona-op-migranten-in-nederland/)
3
Kamerstuk 29 861, nr. 49

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Deze interventie, niet primair gericht op handhaven maar op het bevorderen
van naleven, past erbij dat omgaan met Corona een leerproces is. Waar
nodig vindt inspectie ter plekke plaats. Zie de website www.inspectieszw.nl
over handhaving van de Inspectie SZW op de coronamaatregelen.
Vraag 5
Deelt u de mening dat dit, zeker in tijden waarin iedereen geacht wordt voor
elkaar te zorgen, volstrekt onwenselijke praktijken zijn? Zo ja, wat wordt er
gedaan om ervoor te zorgen dat deze praktijken stoppen of wat gaat u eraan
doen? Zo nee, waarom deelt u die mening niet?
Antwoord 5
Een groot deel van de thema’s die in bovengenoemde berichten terugkomen
hebben al langere tijd de aandacht van het kabinet. Ik deel uw mening dat wij
altijd, en zeker in tijden van corona, moeten zorgen voor eerlijke, gezonde en
veilige arbeidsomstandigheden voor alle werknemers in Nederland en dus
ook voor arbeidsmigranten. Naast de aangepaste interventieproces van de
Inspectie SZW, is er ook mede door de urgentie van de problematiek,
besloten een Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten in te richten. Dit
interdepartementaal team is inmiddels actief om op regionaal niveau tot
oplossingen en mogelijke maatregelen te komen die arbeidsmigranten zullen
beschermen tegen het coronavirus en daaraan gerelateerde problematiek. Het
doel van het aanjaagteam is drieledig. Allereerst agendeert het aanjaagteam
de bescherming van arbeidsmigranten bij werkgevers, gemeenten en
provincies, en brengt partijen op regionaal niveau samen. Tegelijkertijd wordt
er samen met deze partijen en interdepartementaal gezocht naar maatregelen
voor de bescherming van arbeidsmigranten op de korte en (middel)lange
termijn. Het kan zijn dat dit vraagt om lokale oplossingen, maar ook dat er
moet worden gekeken naar landelijk beleid. Tot slot zal het aanjaagteam
monitoren of er sprake is van tekorten of overschotten aan arbeidsmigranten
in deelsectoren en zo nodig stimuleren tot arbeidsbemiddeling.
Vraag 6 & 7
Bent u bekend met het feit dat er arbeidsmigranten in Nederland zijn die
terug willen naar hun eigen land? Kunt u een indicatie geven van het aantal
arbeidsmigranten en hun herkomst die willen terugkeren en welke reisbeperkingen zij nu ondervinden?
Wordt er overleg gepleegd met andere lidstaten van de Europese Unie om te
bezien hoe arbeidsmigranten terug kunnen keren naar hun land van
herkomst? Zo ja, wat is de stand van zaken? Zo nee, waarom niet en gaat u
hier alsnog voor zorgen?
Antwoord 6 & 7
Ja ik ben bekend met de problemen die arbeidsmigranten momenteel kunnen
ondervinden bij de grenspassage door de maatregelen die lidstaten hebben
getroffen ter bestrijding van de uitbraak van COVID-19. Om dit probleem te
adresseren heeft de Europese Commissie een mededeling met richtsnoeren
betreffende de uitoefening van het recht op vrij verkeer van werknemers
uitgebracht. Hierin wordt beschreven hoe lidstaten gedurende de COVID-19
crisis om zouden moeten gaan met werknemers die werken in een ander land
dan waar zij wonen. De Commissie acht het van belang dat deze werkenden,
zeker als zij werkzaam zijn in vitale beroepen, zonder belemmeringen de
grenzen kunnen passeren om hun werkzaamheden uit te voeren of terug te
keren naar hun woonland. Daarbij mag niet gediscrimineerd worden tussen
eigen onderdanen en inwoners uit andere lidstaten. Nederland ondersteunt
de uitgangspunten uit de richtsnoeren en blijft de situatie in de verschillende
sectoren monitoren. Op dit moment zijn er geen signalen dat er grootschalige
problemen zijn die voorkomen dat mensen kunnen terugkeren, hierover is
nauw contact met de ambassades van de thuislanden. Nederland heeft in
verschillende Europese overleggen aandacht gevraagd voor een degelijke
implementatie van lidstaten van deze richtlijnen en zal dit blijven doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3