Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 100 IIB

Jaarverslag en Slotwet overige Hoge Colleges van Staat,
Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad 2021

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN DE OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT,
KABINETTEN VAN DE GOUVERNEURS EN DE KIESRAAD
Ontvangen 18 mei 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

1

INHOUDSOPGAVE
Gerealiseerde uitgaven en ontvangsten

3

A.

4

Algemeen
1.

2.
B.

Leeswijzer

7
9

3.
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8

Beleidsartikelen
Artikel 1. Raad van State
Artikel 2. Algemene Rekenkamer
Artikel 3. De Nationale ombudsman
Artikel 4. Kanselarij der Nederlandse Orden
Artikel 6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba
Artikel 7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao
Artikel 8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten
Artikel 9. Kiesraad

9
9
14
18
22
25
27
29
32

4.
4.1

Niet-beleidsartikelen
Artikel 10. Nog onverdeeld

36
36

5.
5.1
5.2
5.3
5.4

Bedrijfsvoeringsparagraaf
Bedrijfsvoeringsparagraaf Raad van State
Bedrijfsvoeringsparagraaf Algemene Rekenkamer
Bedrijfsvoeringsparagraaf De Nationale ombudsman
Bedrijfsvoeringsparagraaf Kanselarij der Nederlandse
Orden
Bedrijfsvoeringsparagraaf Kabinet van de Gouverneur
van Aruba
Bedrijfsvoeringsparagraaf Kabinet van de Gouverneur
van Curaçao
Bedrijfsvoeringsparagraaf Kabinet van de Gouverneur
van Sint Maarten
Bedrijfsvoeringsparagraaf Kiesraad

37
37
39
43

5.6
5.7
5.8

D.

4
6
6

Beleidsverslag

5.5

C.

Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening
Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Dechargeverlening door de Eerste Kamer

44
45
47
48
49

Jaarrekening

50

6.

Verantwoordingsstaat

50

7.

Saldibalans

51

8.

WNT-verantwoording 2021 overige Hoge Colleges van
Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad

56

Bijlagen

59

Bijlage 1: Toezichtrelaties ZBO's en RWT's

59

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

2

GEREALISEERDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Gerealiseerde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x €1 mln.). Totaal
€ 146.868.000,1. Raad van State

73,0

2. Algemene Rekenkamer

34,0

3. De Nationale ombudsman

23,1

4. Kanselarij der Nederlandse Orden

5,3

6. Kabinet Gouverneur van Aruba

2,3

7. Kabinet Gouverneur van Curaçao

2,4

8. Kabinet Gouverneur van Sint Maarten

2,2

9. Kiesraad

4,4

10. Nog onverdeeld

0,0

0

10

20

30

40

50

60

70

80

Figuur 2 Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x €1 mln.). Totaal
€ 6.060.000,1. Raad van State

1,3

2. Algemene Rekenkamer

1,2

3. De Nationale ombudsman

2,8

4. Kanselarij der Nederlandse Orden

0,4

6. Kabinet Gouverneur van Aruba

0,1

7. Kabinet Gouverneur van Curaçao

0,1

8. Kabinet Gouverneur van Sint Maarten

0,1

9. Kiesraad

0,0

10. Nog onverdeeld

0,0

0

0,5

1

1,5

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

2,5

3

3

A. ALGEMEEN
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de StatenGeneraal.
Hierbij bied ik u het jaarverslag van het de overige Hoge Colleges van Staat,
Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad (IIB) over het jaar 2021 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 2.37 en 2.40 van de Comptabiliteitswet
2016 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te verlenen over het in
het jaar 2021 gevoerde financiële beheer.
Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot
dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 7.14 van de Comptabiliteitswet 2016 een rapport op. Dit
rapport wordt op grond van artikel 7.15 van de Comptabiliteitswet 2016 door
de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport
bevat de bevindingen en het oordeel van de Algemene Rekenkamer over:
1. het gevoerde begrotingsbeheer, financieel beheer, materiële bedrijfs­
voering en de daartoe bijgehouden administraties van het Rijk;
2. de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het Ministerie
van Financiën;
3. de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen;
4. de totstandkoming van de niet-financiële verantwoordingsinformatie in
de jaarverslagen;
5. de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag
van het Rijk.
Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken betrokken:
1. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2021;
2. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
3. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de
centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het Financieel
jaarverslag van het Rijk;
4. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de in
het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2021 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten over 2021, alsmede over de saldibalans
over 2021 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede
lid, van de Comptabiliteitswet 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

4

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

H.G.J. Bruins Slot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

5

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargever­
lening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van
De Voorzitter van de Tweede Kamer,
Handtekening:
Datum:
Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden
aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargever­
lening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van
De Voorzitter van de Eerste Kamer,
Handtekening:
Datum:
Op grond van artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele
exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de
hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van
Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

6

2. Leeswijzer
Algemeen
Voor u ligt het jaarverslag 2021 van de overige Hoge Colleges van Staat,
Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad.
Het jaarverslag 2021 is als volgt opgebouwd:
A. een algemeen deel met de dechargeverlening;
B. het beleidsverslag met de artikelen en de bedrijfsvoeringsparagraaf;
C. de jaarrekening met de verantwoordingsstaat, de saldibalans en de WNTverantwoording 2021.
Specificatie apparaatsuitgaven
De begroting van de overige Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten van
de Gouverneurs en de Kiesraad heeft geen apart centraal apparaatsartikel.
In de beleidsartikelen is bij de toelichting onder de tabel budgettaire
gevolgen van beleid een uitsplitsing opgenomen van de apparaatsuitgaven.
Groeiparagraaf
Ten opzichte van het jaarverslag 2021 zijn in dit jaarverslag geen wijzigingen
te melden.
Grondslagen voor de vastlegging en de waardering
De verslaggevingsregels en waarderingsgrondslagen die van toepassing
zijn op de in dit jaarverslag opgenomen financiële overzichten zijn ontleend
aan de Comptabiliteitswet 2016 en de daaruit voortvloeiende regelgeving,
waaronder de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2021. Voor de begro­
tingsadministratie wordt het verplichtingen-kasstelsel toegepast.
Focusonderwerpen
De Tweede Kamer heeft voor de verantwoording 2021 verzocht aandacht te
besteden aan bekostigingssystemen van uitvoeringsorganisaties bij het
Rijk, die problemen ervaren als gevolg van de coronacrisis. De begroting
van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en
de Kiesraad bevat geen uitvoeringsorganisaties, die hiermee problemen
ervaren (Kamerstukken II 2020/21, 31490 nr. 296).
Beleidsverslag
Beleidsprioriteiten
Een College dient, conform de Comptabiliteitswet 2016, artikel 2.1 lid
7 betreffende een niet-departementale begroting, enkel haar taken en
bedrijfsvoering weer te geven. Derhalve bevat de niet-departementale
begroting – in vergelijking met departementale begrotingen waarbij wel
een weergave van het beleid wordt opgenomen – geen beleidsprioriteiten.
In aansluiting hierop worden geen beleidsprioriteiten opgenomen in het
jaarverslag.
Beleidsartikelen
Een beleidsartikel is opgebouwd uit de volgende elementen:
A. Algemene doelstelling;
B. Rol en verantwoordelijkheid;
C. Beleidsconclusies;
D. Budgettaire gevolgen van beleid;
E. Toelichting op de financiële instrumenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

7

Het niet-beleidsartikel is opgebouwd uit de tabel budgettaire gevolgen en
de toelichting op de tabel.
Toelichting op de financiële instrumenten
In de toelichting op de financiële instrumenten wordt een toelichting
gegeven bij verschillen tussen de vastgestelde begroting 2021 en de
realisatie 2021. Indien van toepassing wordt er verwezen naar de eerste en
tweede suppletoire begroting 2021. Het uitgangspunt is om daar de beleids­
matige en technische mutaties toe te lichten die groter zijn dan of gelijk zijn
aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften 2021 is
opgenomen, de zogenaamde staffel, te weten:
Tabel 1 Ondergrens (staffel) op basis van de Rijksbegrotingsvoorschriften
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerp-begroting) in
€ miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

1. Raad van State

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

2. Algemene Rekenkamer

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

3. De Nationale ombudsman

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

4. Kanselarij der Nederlandse
Orden

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

6. Kabinet Gouverneur van
Aruba

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

7. Kabinet Gouverneur van
Curaçao

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

Technische mutaties (ondergrens
in € miljoen)

8. Kabinet Gouverneur van Sint Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Maarten
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.
9. Kiesraad

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

10. Nog onverdeeld

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln. Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

Bedrijfsvoeringsparagraaf
Voor de overige Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de
Kiesraad is een afzonderlijke bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen.
Jaarrekening
Verantwoordingsstaat
In de jaarrekening treft u de verantwoordingsstaat voor de overige Hoge
Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad.
Saldibalans
In de jaarrekening wordt de saldibalans opgenomen met de bijbehorende
toelichting.
WNT-verantwoording
Het jaarverslag wordt afgesloten met de verantwoording van de Wet
normering topinkomens (WNT) van de overige Hoge Colleges van Staat,
Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

8

B. BELEIDSVERSLAG
3. Beleidsartikelen
3.1 Artikel 1. Raad van State
A. Algemene doelstelling
Als adviseur voor wetgever en bestuur en als hoogste algemene bestuurs­
rechter bijdragen aan behoud en versterking van de democratische
rechtsstaat en daarbinnen aan de eenheid, legitimiteit en kwaliteit van het
openbaar bestuur in brede zin, alsmede aan de rechtsbescherming van de
burger.
De Grondwet en de Wet op de Raad van State vormen het wettelijk kader,
waarbinnen de Raad van State zijn taken verricht. Het Statuut voor het
Koninkrijk der Nederlanden vormt de grondslag voor zijn werkzaamheden
als Raad van State van het Koninkrijk.
De Afdeling Advisering van de Raad van State is belast met het onafhan­
kelijk toezicht op de naleving van de (Europese) begrotingsregels, als
bedoeld in het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur (VSCB) en
artikel 5 van Verordening (EU) 473/2013.
De Afdeling advisering heeft sinds 2019 een nieuwe adviserende taak, die
voortkomt uit de Klimaatwet. Zij brengt advies uit over de jaarlijkse
Klimaatnota en het vijfjaarlijks Klimaatplan.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal en van
de begroting van de Overige Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten van
de Gouverneurs en de Kiesraad. De colleges voeren zelf het beheer over hun
begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer zijn in
artikel 4.4 lid 4 van de Comptabiliteitswet 2016 afspraken vastgelegd (de
zogenoemde beheerafspraken) tussen de minister en de colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.
C. Beleidsconclusies
De Afdeling advisering
Taak van de Afdeling advisering is het op de meest doelmatige en kwalitatief
goede wijze afdoen van binnengekomen adviesaanvragen. Tijdigheid,
kenbaarheid en voorspelbaarheid zijn daarbij belangrijke kernbegrippen.
In de onderstaande tabel zijn de realisaties voor de jaren 2018 ‒ 2021
weergegeven. Voor het jaar 2021 is een vergelijking gemaakt tussen
ontwerpbegroting en de realisatie (afgedane adviesaanvragen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

9

Tabel 2 Instroom en afhandeling van adviesaanvragen
Realisatie

Vastgestelde
begroting

2018

2019

2020

2021

2021

Ingekomen

410

427

508

389

400

Afgedaan

392

420

485

431

400

Mede in verband met de verkiezingen voor de Tweede Kamer en de daarop
volgende kabinetsformatie is het aantal ingekomen adviesaanvragen iets
lager dan de prognose. Dat is een vaste trend voor een verkiezingsjaar. Ten
opzichte van het jaar 2020 is er in 2021 sprake van een lagere instroom. Dat
heeft onder meer te maken met het grote aantal corona-gerelateerde zaken
dat in 2020 voor advies aan de Afdeling advisering is voorgelegd.
Tegelijkertijd kon de als gevolg van de hoge instroom van zaken de in 2020
ontstane voorraad rond de jaarwisseling 2020/2021 worden afgewikkeld.
Dat leidde tot een hoger aantal afgedane zaken in de begroting van 2021
was opgenomen.
De in de ontwerpbegroting opgenomen aantallen voor instroom en
afhandeling zijn, mede door de afhankelijkheid van externe factoren,
indicatief.
De Afdeling bestuursrechtspraak
Taak van de Afdeling bestuursrechtspraak is het op de meest doelmatige en
kwalitatief goede wijze afdoen van binnengekomen zaken. Tijdigheid,
kenbaarheid en voorspelbaarheid, bruikbare rechtsvorming en individuele
rechtsbescherming zijn daarbij belangrijke aspecten.
De Afdeling bestuursrechtspraak bestaat uit drie kamers: de Omgevings­
kamer, de Algemene kamer en de Vreemdelingenkamer.
In de onderstaande tabel is de realisatie van de afhandeling van zaken door
de Afdeling bestuursrechtspraak weergegeven. De gemiddelde doorloop­
tijden van alle afdoeningen (hoofdzaken en Voorlopige Voorzieningen) zijn
weergegeven.
Tabel 3 Doorlooptijden in weken
Norm doorlooptijd

Realisatie 2021
gemiddelde
doorlooptijd

Realisatie 2020
gemiddelde
doorlooptijd

Omgevingskamer

52

37

33

Algemene kamer

40

41

40

Vreemdelingenkamer

23

9

12

Totaal bestuursrechtspraak

115

87

85

Tabel 4 Instroom en afhandeling van zaken van de Afdeling bestuursrechtspraak (hoofdzaken en voorlopige
voorzieningen)
Afgedaan

Ingekomen

Vastgestelde
begroting

2018

2019

2020

2021

2021

2021

1.107

1.328

1.891

2.286

2.744

2.500

Algemene kamer

3.816

3.409

1.499

1.306

1.543

1.850

Vreemdelingenkamer

8.558

8.788

6.003

5.562

6.410

12.210

Totaal bestuursrechtspraak

13.481

13.525

9.393

9.154

10.697

16.560

Omgevingskamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

10

De in de begroting opgenomen instroomverwachtingen van de Omgevings­
kamer en de Algemene kamer zijn gebaseerd op ervaringsgegevens en
een verondersteld ongewijzigd beleid bij de wetgever en de bestuursor­
ganen. De veronderstellingen van de instroom en de uitstroom van hoger
beroepen van vreemdelingen wordt doorgaans in de maand november
voorafgaand aan het uitvoeringsjaar in het overleg van de partners in de
vreemdelingenketen vastgesteld. De verwerking van de budgettaire
gevolgen van deze actualisatie vindt plaats bij gelegenheid van de
suppletoire begrotingen.
Zoals dat in 2020 reeds het geval was, was ook 2021 vanwege de corona
pandemie een uitzonderlijk jaar. De instroom van zaken van de Omgevings­
kamer lag hoger dan de prognose. Binnen de Algemene kamer en de
Vreemdelingenkamer was het aantal ingekomen zaken lager dan de
prognose. Het aantal zaken dat in 2021 is afgedaan is lager dan het aantal
zaken dat is ingekomen. De Afdeling bestuursrechtspraak ondersteunt sinds
eind 2019 het College van Beroep voor het bedrijfsleven bij het afdoen van
beroepszaken over besluiten met daarin heffingen gebaseerd op de
Regeling fosfaatreductieplan 2017. De fosfaatzaken waaraan door de
Algemene kamer van de Afdeling bestuursrechtspraak in 2021 een relevante
bijdrage heeft geleverd zijn niet meegerekend in bovenstaande tabel. Voorts
zag de directie Bestuursrechtspraak zich geconfronteerd met vacatures voor
juristen die vanwege de krapte op de arbeidsmarkt niet volledig en tijdig
konden worden vervuld.
De Afdeling bestuursrechtspraak is na de Immigratie- en Naturalisatiedienst
en de rechtbanken de laatste schakel in de vreemdelingenketen. De
instroom van zaken binnen de Vreemdelingenkamer is grotendeels de
uitkomst van de instroom, doorstroom en uitstroom bij de genoemde
ketenpartners. In 2021 was mede als gevolg van lagere instroom vanuit
respectievelijk de IND en de rechtbanken de instroom van zaken lager dan
het in de begroting vermelde aantal.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 1. Raad van State (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

54.691

63.633

67.900

78.389

74.126

65.597

8.529

Uitgaven

56.173

60.428

65.394

72.711

73.037

65.597

7.440

Institutionele inrichting
Advisering

7.519

5.193

6.084

6.960

7.204

6.499

705

Bestuursrechtspraak

24.832

28.598

31.475

32.422

31.500

35.388

‒ 3.888

Raad van State gemeenschappelijke diensten

23.822

26.637

27.835

33.329

34.333

23.710

10.623

Ontvangsten

1.899

1.704

1.557

1.280

1.286

1.950

‒ 664

E. Toelichting op de instrumenten
Tabel 6 Specificatie apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal apparaat

73.037

waarvan personeel

61.818

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

11

2021
Eigen personeel

52.999

Externe inhuur

6.557

Overig personeel

2.262

waarvan materieel

11.219

Verplichtingen
Gedurende de begrotingsuitvoering 2021 is de verplichtingenraming enkele
malen aangepast. De mutaties zijn hieronder in de toelichting bij de
uitgaven vermeld.
Het bedrag van de aangegane verplichtingen is circa € 0,9 mln. hoger dan
bij tweede suppletoire begroting werd geraamd. Dit is veroorzaakt door
enkele meerjarige verplichtingen, waarvan het meerjarig karakter bij
gelegenheid van tweede suppletoire begroting nog niet bekend was. Het
betreft facilitaire en ICT verplichtingen.
Uitgaven
Institutionele inrichting
Advisering
Bij gelegenheid van de eerste suppletoire begroting is de begroting van
het artikelonderdeel Advisering verhoogd. Deze verhoging betrof de
toevoeging van meerjarige begrotingsgelden bestemd voor de uitvoering
van uit hoofde van de Klimaatwet. Ook zijn ten behoeve van de professio­
nalisering van de adviseringstaak generale middelen toegevoegd aan de
begroting.
De gerealiseerde uitgaven zijn als gevolg van enkele vacatures die in 2021
niet zijn vervuld of later ingevuld zijn dan verwacht, circa € 0,5 mln. lager
dan begroot.
Bestuursrechtspraak
Bij gelegenheid van de eerste suppletoire begroting is de begroting van
de uitgaven van het artikelonderdeel Bestuursrechtspraak verhoogd. Deze
verhoging was het gevolg van een opwaartse bijstelling van de instroomen productieraming in het Hoger Beroep Vreemdelingen. Bij gelegenheid
van de tweede suppletoire begroting is het bedrag van de loon- en prijs­
compensatie aan de begroting toegevoegd en is de begroting van de
uitgaven op basis van de inmiddels verlaagde prognose van de instroom
en uitstroom van vreemdelingenzaken verlaagd.
De ambtelijke capaciteit die beschikbaar is voor de bestuursrechtspraak is,
in vergelijking met het jaar 2020, licht gedaald. De aan bestuursrechtspraak
toe te rekenen personele uitgaven zijn navenant gedaald.
Gemeenschappelijke diensten
Bij gelegenheid van de eerste suppletoire begroting zijn middelen aan de
begroting van de Raad van State toegevoegd voor de implementatie en
uitvoering van de Wet Open Overheid, het inrichten van thuiswerken en
de IV-kalender.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

12

De in 2021 gerealiseerde uitgaven zijn als gevolg van een aantal projecten
op het vlak van de bedrijfsvoering en als gevolg van gestegen inhuur van
externe capaciteit en aanschaffingen op het vlak van IT ontwikkeling en
beheer hoger dan de realisatie 2020. Tot de aanschaffingen behoren de
incidentele uitgaven die gemaakt zijn ten behoeve van de verbetering en
beveiliging van het thuiswerken.
Ontvangsten
De ontvangsten uit hoofde van de griffierechten vallen als gevolg van
bovengenoemde ontwikkelingen tegen met circa € 0,7 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

13

3.2 Artikel 2. Algemene Rekenkamer
A. Algemene doelstelling
De Algemene Rekenkamer is belast met het onderzoek van de ontvangsten
en uitgaven van het Rijk. Zij heeft als doel het rechtmatig, doelmatig,
doeltreffend en integer functioneren van het Rijk en de daarmee verbonden
organen te toetsen en te helpen verbeteren. Daarbij toetst zij ook de
nakoming van verplichtingen die Nederland in internationaal verband is
aangegaan.
De wettelijke taak van de Algemene Rekenkamer als Hoog College van Staat
is vastgelegd in artikel 76 en artikel 105.3 van de Grondwet en in de Compta­
biliteitswet 2016.
Hierin ligt enerzijds de basis van de klassieke wettelijke opdracht om jaarlijks
de rechtmatigheid te onderzoeken van het financieel beheer van het Rijk en
een goedkeurende verklaring te geven bij de Rijksrekening. Het wettelijk
kader bevat naast controle op rechtmatigheid anderzijds ook de opdracht
om de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het gevoerde beleid te
onderzoeken. De taken van de Algemene Rekenkamer vereisen een grond­
wettelijk geborgde, onafhankelijke positie ten opzichte van de regering en
het parlement. Het vereist niet alleen een degelijke wettelijke basis, maar
ook een bestendige financiële basis, die de ruimte om in onafhankelijkheid
keuzes te kunnen maken ondersteunt.
De Algemeen Rekenkamer dient geen ander belang dan het goed en integer
functioneren en presteren van het openbaar bestuur. De Algemene
Rekenkamer laat op onpartijdige wijze zien hoe de rijksoverheid, inclusief
de daaraan verbonden organen, in de praktijk functioneert en presteert en
welke verbeteringen mogelijk zijn, ongeacht de samenstelling van het
parlement en het kabinet. Daarmee wil zij ook een bijdrage leveren aan
het vertrouwen van burgers dat de overheid zorgvuldig, zuinig en zinnig
omgaat met publiek geld.
De Algemene Rekenkamer voorziet de regering, de Staten-Generaal en
degenen die verantwoordelijk zijn voor de aan het Rijk verbonden organen
van bruikbare en relevante informatie, aan de hand waarvan zij kunnen
bepalen of het beleid van een minister rechtmatig, doelmatig en
doeltreffend is uitgevoerd. Deze informatie bestaat uit onderzoeksbevin­
dingen, oordelen en aanbevelingen over organisatie, beheer en beleid en is
in beginsel voor het publiek toegankelijk. De Algemene Rekenkamer bepaalt
zelf welke onderzoeken zij openbaar maakt. Twee keer per jaar actualiseert
en publiceert de Algemene Rekenkamer haar lopende onderzoeksagenda.
Daarnaast rekent zij het tot haar verantwoordelijkheden om een bijdrage te
leveren aan goed openbaar bestuur door kennisuitwisseling en samen­
werking in binnen- en buitenland. Hoofdstuk 7 van de Comptabiliteitswet
2016 verschaft een wettelijke basis voor het uitvoeren van internationale
werkzaamheden die aansluiten bij de wettelijke taken van de Algemene
Rekenkamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

14

B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal en van
de begroting van de Overige Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten van
de Gouverneurs en de Kiesraad. De Colleges voeren zelf het beheer over
hun begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer zijn in
artikel 4.4 lid 4 van de Comptabiliteitswet 2016 afspraken vastgelegd (de
zogenoemde beheerafspraken) tussen de minister en de Colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.
C. Beleidsconclusies
Strategie
Voor de Algemene Rekenkamer was 2021 het eerste jaar van de nieuwe
strategische periode 2021-2025 ‘ Vertrouwen in Verantwoording’ . De
Algemene Rekenkamer kiest er net als voorheen voor om publiek geld
scherp te volgen. In 2021 hebben de directies een start gemaakt met de
tactisch-operationele vertaling van de nieuwe strategie voor de onderzoeks­
programmering. Verder is gewerkt aan verdere doorontwikkeling van het
verantwoordingsonderzoek en versterking van het doelmatigheidson­
derzoek. Hierbij wordt steeds meer gebruik gemaakt van nieuwe methoden
en technieken van onderzoek.
Onderzoeksprogramma´s
De afgelopen jaren heeft de Algemene Rekenkamer een aantal terreinen en
thema’s aangewezen die centraal staan in ons onderzoek. Deze
onderwerpen komen onder andere tot uitdrukking in programma’s. Het
programma Premiesectoren Zorg en Sociale Zekerheid (ZSZ) loopt in 2021
af, het programma Ontvangsten in 2022.
Resultaten
De coronacrisis heeft ook in 2021 grote impact gehad. Medewerkers
werkten hoofdzakelijk vanuit huis, de samenwerking moest meer digitaal
en anders plaatsvinden. Desondanks heeft de Algemene Rekenkamer
vooruitgang gemaakt met de voor 2021 gestelde doelen.
Zo heeft de Algemene Rekenkamer in 2021 in totaal 68 publicaties
opgeleverd:
– 37 rapporten waarvan 22 in het Verantwoordingsonderzoek;
– 12 updates van een webdossier;
– 19 brieven aan de Tweede Kamer, waarvan 13 begrotingsbrieven.
Op www.rekenkamer.nl heeft de Algemene Rekenkamer de onderzoeksrap­
porten, de brieven aan de Tweede Kamer en de jaarlijkse Verslagen gepubli­
ceerd. Daar zijn ook de webdossiers te vinden. De Algemene Rekenkamer
maakt de uitgaven (het grootboek) openbaar in de vorm van open data.
Verder is de toetsing van de kwaliteit van het onderzoek geïntensiveerd. Zo
is in 2020 een peer review door buitenlandse rekenkamers afgerond. De
aanbevelingen zijn in 2021 voortvarend opgepakt (o.a. werken met risicoen omgevingsanalyses). Verder beveelt de peer review aan om de onafhan­
kelijkheid van de Algemene Rekenkamer in de ´financial audit´ te versterken.
We hebben een brief hierover gestuurd naar de Eerste en Tweede Kamer en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

15

een toelichting gegeven. We zijn nog in afwachting van een reactie. Tenslotte
is het organisatieontwikkelingstraject, gericht op het verbeteren van de
interne beheersing en externe oriëntatie, voortgezet.
Samenvattend waren het op dit artikel uitgevoerde beleid en de
bijbehorende beleidsresultaten het afgelopen jaar conform de
verwachtingen. Tijdens de coronacrisis heeft wel een herprioritering van
onderzoeken plaats gevonden. Er zijn evenwel geen grote afwijkingen of
een noodzaak tot bijstelling aan het licht gekomen. Eerder ingezette doelen
worden voortgezet.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 2. Algemene Rekenkamer (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

28.555

31.088

33.307

32.879

34.640

33.544

1.096

Uitgaven

28.576

30.574

32.214

33.276

34.035

33.544

491

Recht- en doelmatigheidsbevordering

28.576

30.574

32.214

33.276

34.035

33.544

491

Ontvangsten

1.153

1.592

1.584

1.136

1.240

1.017

223

Institutionele inrichting

E. Toelichting op de instrumenten
Tabel 8 Specificatie apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal apparaat

34.035

waarvan personeel

29.091

Eigen personeel

26.375

Externe inhuur

2.716

Overig personeel

0

waarvan materieel

4.944

ICT

2.291

Bijdrage aan SSO's

886

Overig materieel

1.767

Uitgaven
Institutionele inrichting
Recht- en doelmatigheidsbevordering
De oorspronkelijke uitgavenbegroting 2021 bedroeg € 33,5 mln. Bij de
eerste en tweede suppletoire begroting 2021 is extra budget toegevoegd in
verband met onder andere de loon- en prijsontwikkeling. De stand na de
tweede suppletoire begroting 2021 bedroeg € 34,8 mln. Het restant bedraagt
€ 0,7 mln. De lagere uitputting is incidenteel en grotendeels te wijten aan
de maatregelen ter bestrijding van het coronavirus, waardoor verschillende
uitgaven niet hebben kunnen plaatsvinden. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om
woon- en werkverkeer, internationale dienstreizen en catering. Verder was

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

16

er sprake van vertraagde werving van personeel en is een deel van de bij
eerste suppletoire begroting 2021 toegekende budgetten voor het actieplan
‘ Open op Orde’ niet tot besteding gekomen.
Ontvangsten
De ontvangstenbegroting voor 2021 bedroeg € 1 mln. De gerealiseerde
ontvangsten waren afgerond € 1,2 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

17

3.3 Artikel 3. De Nationale ombudsman
A. Algemene doelstelling
De Nationale ombudsman komt in beeld als burgers er niet in slagen om er
uit te komen met de overheid. Als het misgaat tussen de burger en de
overheid, kan de ombudsman tussenbeide komen, bemiddelen of een
onderzoek instellen. Ook kan de ombudsman op eigen initiatief structurele
problemen aandacht geven.
In het werk van de Nationale ombudsman staat de vraag centraal of burgers
behoorlijk behandeld worden door de overheid. Handelt de overheid eerlijk,
communiceert zij begripvol met burgers en is er voldoende oog voor de
menselijke maat?
Enerzijds helpt de Nationale ombudsman burgers als het misgaat tussen
hen en de overheid:
– door burgers de weg te wijzen naar het juiste loket;
– door ze te ondersteunen met adviezen en tools;
– door op een effectieve manier onderzoek te doen.
Anderzijds wil de Nationale ombudsman overheden uitdagen anders te
kijken naar diensten, processen en innovaties. Daarom kijken we naar wat
de overheid doet. Denken we na over manieren waarop het anders en beter
kan. Om overheden hier vervolgens op aan te spreken en ze te vragen om
zaken te verbeteren en zich meer te verplaatsen in de burger.
De Kinderombudsman en de Veteranenombudsman hebben tot doel te
bevorderen dat de rechten van respectievelijk jeugdigen en veteranen
worden geëerbiedigd door bestuursorganen en door privaatrechtelijke
organisaties. De Kinderombudsman en de Veteranenombudsman zijn
onderdeel van de Nationale ombudsman.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal en van
de begroting van de Overige Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten van
de Gouverneurs en de Kiesraad. De Colleges voeren zelf het beheer over
hun begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer zijn in
artikel 4.4 lid 4 van de Comptabiliteitswet 2016 afspraken vastgelegd (de
zogenoemde beheerafspraken) tussen de minister en de Colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.
C. Beleidsconclusies
Versterken klachtbehandeling en dienstverlening door de overheid
De Nationale ombudsman wil de dienstverlening voor burgers ook in de
toekomst waarborgen. De rode draad voor 2021 is de werkwijze van de
Nationale ombudsman toekomstbestendig maken, zodanig dat deze past bij
de relatie tussen burger en overheid in de toekomst en zodanig dat iedereen
die vastloopt terecht kan bij een ombudsfunctie. Dat heeft de Nationale
ombudsman in 2021 gedaan door een nog betere ombudsfunctie te
realiseren, zodat iedereen die vastloopt terecht kan bij een ombudsfunctie,
met focus op de één-loket-gedachte. Het doel is te komen tot een door de
meerderheid van de ombudsmannen binnen de overheid gedragen visie op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

18

de invulling van de functie van «tweedelijns klachtbehandelaar» voor de
overheid. Daarvoor is medio 2021 de eerste kennisbijeenkomst belegd met
de ombudsmannen binnen de overheid over de betekenis van de Venice
Principles en een mogelijke heroriëntering op ‘behoorlijkheid’.
Verdieping en versterking van onze samenwerking met stakeholders, zodat
de Nationale ombudsman en professionals en hulpverleners die burgers
bijstaan elkaar beter kunnen vinden. Om zo ook anderen, die zich richten op
de relatie burger en overheid, op weg te helpen en met hen samen te
werken; Hiervoor is in 2021 het online platform voor intermediairs verder
uitgebouwd. Hier kunnen professionals kennis met elkaar en met de
Nationale ombudsman delen. Aan de website is informatie specifiek gericht
op intermediairs toegevoegd. Het relatiebeheer met intermediairs is verder
geprofessionaliseerd.
Bedrijfsvoering
De focus van de bedrijfsvoering ligt op toekomstbestendig en veilig werken.
In 2021 is gestart met het vernieuwen van de belangrijkste applicaties voor
het ombudswerk. Het voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging
Overheid (BIO) is daarbij voor de Nationale ombudsman een belangrijk
uitgangspunt.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 3. De Nationale ombudsman (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

16.131

17.949

19.172

21.932

23.666

20.812

2.854

Uitgaven

16.266

18.339

19.672

20.814

23.099

20.812

2.287

14.112

16.089

17.006

18.049

20.009

18.289

1.720

Taakuitoefening medeoverheden

2.154

2.250

2.666

2.765

3.090

2.523

567

Ontvangsten

2.580

2.357

2.360

2.817

2.791

2.539

252

Institutionele inrichting
Taakuitoefening Nationale ombudsman
Materiële uitgaven

E. Toelichting op de instrumenten
Tabel 10 Specificatie apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal apparaat

23.099

waarvan personeel

18.772

Eigen personeel

16.620

Externe inhuur

1.121

Overig personeel

1.031

waarvan materieel

4.327

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

19

Uitgaven
Institutionele inrichting
Taakuitoefening Nationale ombudsman
Dit betreft de uitgaven voor klachtbehandeling door de Nationale
ombudsman waaronder ook het onderzoek op eigen initiatief. Daarnaast
betreft dit ook uitgaven voor de uitvoering van taken van de Kinderom­
budsman en de Veteranenombudsman.
Het budget op dit instrument was bij de begroting circa € 18,3 mln.
Gedurende het jaar is in totaal circa € 1,1 mln. aan de begroting toegevoegd.
Dit is inclusief € 0,8 mln. naar aanleiding van de Kabinetsreactie op de
Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). Van
dit budget is € 20 mln. tot besteding gekomen.
Kinderombudsman
Naar aanleiding van de Evaluatie Wet Kinderombudsman (Kamerstukken II
2016/17, 34758, nr. 1) is het budget voor de Kinderombudsman structureel
opgehoogd met € 0,5 mln. (Kamerstukken II 2018/19, 34758, nr. 2). De
Kinderombudsman kan hierdoor onder andere kinderen en jongeren meer
bij haar werk betrekken, door naar hun mening te vragen en op deze wijze
aandachtsgebieden en prioriteiten aan te brengen in haar werk.
Deze middelen zijn name besteed om:
– meer thematische onderwerpen op te pakken waarbij de mening en visie
van kinderen en jongeren centraal staan;
– meer (structurele) informatie-uitwisseling met (groepen) kinderen en
jongeren tot stand te brengen, zowel digitaal als in persoon (participatie);
– individuele verzoeken en klachten sneller af te handelen;
– meer invulling te geven aan de taken van de Kinderombudsman op
Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES-eilanden);
– de website van de Kinderombudsman te geschikter te maken voor
kinderen en jongeren en hun rechten waardoor de informatievoor­
ziening verbetert.
Tabel 11 Aantal klachten rijksoverheid
Realisatie
Klachten

2017

2018

2019

2020

2021

Nationale ombudsman

23.240

23.230

28.390

25.640

29.920

Kinderombudsman

2.450

2.000

2.100

1.990

2.170

150

200

280

280

290

25.840

25.430

30.770

27.910

32.380

Veteranenombudsman
Totaal

In 2021 is het aantal door de Nationale ombudsman ontvangen klachten met
29.920 hoger dan in 2020. De Kinderombudsman heeft 2.170 verzoeken
ontvangen. Dit is een toename van 180 verzoeken ten opzichte van het jaar
daarvoor. De Veteranenombudsman heeft 290 klachten ontvangen. Dat is
een toename van 10 klachten ten opzichte van het jaar daarvoor. Het totaal
aantal klachten is in 2021 toegenomen.
Materiële uitgaven
Taakuitoefening medeoverheden
Op dit artikelonderdeel worden alle uitgaven van de klachtbehandeling voor
de mede overheden zichtbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

20

Het budget op dit instrument was bij de begroting circa € 2,5 mln.
Gedurende het jaar is circa € 0,25 mln. aan de begroting toegevoegd. Van
dit budget is € 3 mln. tot besteding gekomen.
Tabel 12 Aantal aangesloten gemeenten
Realisatie
Aangesloten gemeenten
in percentage

2017

2018

2019

2020

2021

71

73

73

75

75

20% van alle klachten die de Nationale ombudsman heeft ontvangen,
hebben betrekking op gemeenten, gemeenschappelijke regelingen,
provincies en waterschappen. Het aantal geregistreerde klachten bedroeg
in 2021 5.935.
In het jaarverslag van de Nationale ombudsman over 2021 wordt ingegaan
op alle activiteiten van zowel de Nationale ombudsman, de Kinderom­
budsman als de Veteranenombudsman.
Ontvangsten
De ontvangsten hebben voornamelijk betrekking op de klachtbehandeling
voor de medeoverheden.
Een aantal facturen voor de mede overheden zijn in 2021 later verstuurd dan
gebruikelijk. Hierdoor is de betaaltermijn voor deze facturen nog niet
verstreken. Deze ontvangst wordt in 2022 verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

21

3.4 Artikel 4. Kanselarij der Nederlandse Orden
A. Algemene doelstelling
De Kanselarij der Nederlandse Orden (KNO) is bij Koninklijk Besluit (KB) van
3 juni 1844 ingesteld. De Kanselarij der Nederlandse Orden is de organisatie
die:
– het Kapittel der Militaire Willems-Orde en het Kapittel voor de Civiele
Orden huisvest en ambtelijk ondersteunt in hun advisering over de
voorstellen tot decoratieverlening;
– zorg draagt voor het beheer van de versierselen van de onderschei­
dingen en voor de correcte verzending ervan aan de betrokken
ministeries;
– zorgt dat registers worden aangehouden van in het Koninkrijk der
Nederlanden onderscheiden personen.
Kapittel der Militaire Willems-Orde
De taken van het Kapittel der Militaire Willems-Orde behelzen:
– het adviseren van het hoofd van het betrokken departement van
algemeen bestuur over de voordrachten voor benoeming of bevordering
in en ontslag uit de Orde dan wel over aanvragen om in de Orde te
worden opgenomen of bevorderd;
– het verstrekken van inlichtingen aan het hoofd van het betrokken
departement van algemeen bestuur alsmede het geven van inzage in
alle zakelijke gegevens en bescheiden aan deze departementen;
– het aanhouden van registers voor elk der vier klassen van ridders;
– het houden van aantekening van verlening van het ordeteken aan
onderdelen van de krijgsmacht.
Kapittel voor de Civiele Orden
Het Kapittel voor de Civiele Orden heeft als adviescollege op landelijk niveau
tot taak Onze Minister wie het aangaat te adviseren over het verlenen van
onderscheidingen in één van de Civiele Orden.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal en van
de begroting van de Overige Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten van
de Gouverneurs en de Kiesraad. De Colleges voeren zelf het beheer over
hun begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer zijn in
artikel 4.4 lid 4 van de Comptabiliteitswet 2016 afspraken vastgelegd (de
zogenoemde beheerafspraken) tussen de minister en de Colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.
C. Beleidsconclusies
Ondanks de bijzondere situatie van afgelopen jaar door de coronamaatre­
gelen zijn opnieuw alle aanvragen voor koninklijke onderscheidingen
afgehandeld en voorzien van een advies. Ook zijn alle onderscheidingen op
gepaste wijze uitgereikt met inachtneming van de voorgeschreven corona­
maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

22

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 4. Kanselarij der Nederlandse Orden (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

3.315

5.291

6.740

6.715

5.571

4.595

976

Uitgaven

4.807

5.392

5.739

6.801

5.337

4.595

742

3.326

4.364

4.539

5.080

3.668

2.868

800

Institutionele inrichting
Apparaat
Materiële uitgaven
Decoraties

1.480

1.027

1.199

1.720

1.669

1.722

‒ 53

Riddertoelagen

1

1

1

1

0

5

‒5

Ontvangsten

308

335

343

439

390

199

191

E. Toelichting op de instrumenten
Tabel 14 Specificatie apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal apparaat

3.668

waarvan personeel

2.210

Eigen personeel

1.766

Externe inhuur

444

Overig personeel

0

waarvan materieel

1.458

ICT

537

Bijdrage aan SSO's

229

Overig

692

Uitgaven
Institutionele inrichting
Apparaat
De apparaatskosten zijn hoger dan de vastgestelde begroting. Deze hogere
uitgaven hebben betrekking op de doorontwikkeling van het decoratie­
systeem Lint en het project informatiehuishouding / Open op Orde
waarvoor onder andere externe expertise ingehuurd is. Hiervoor is bij eerste
en tweede suppletoire begroting extra budget toegekend.
Materiële uitgaven
Decoraties
De gerealiseerde uitgaven voor decoraties hebben betrekking op ingekochte
versierselen en toebehoren (zoals verpakkingen en oorkondes).
Riddertoelagen
Aan de in leven zijnde Ridders Militaire Willems-Orde, de weduwen/
weduwnaars van Ridders Militaire Willems-Orde of de minderjarige
kinderen van Ridders Militaire Willems-Orde wordt van rechtswege een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

23

jaarlijkse riddertoelage uitgekeerd. Door overlijdens in 2021 van weduwen
van Ridders Militaire Willems-Orde, zijn er minder toelagen uitbetaald dan
begroot was.
Ontvangsten
Er zijn in 2021 meer borgsommen ontvangen dan was begroot voor het voor
onbepaalde tijd in bruikleen houden van Koninklijke onderscheidingen door
gedecoreerden of erven van gedecoreerden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

24

3.5 Artikel 6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba
A. Algemene doelstelling
Het Kabinet van de Gouverneur van Aruba heeft tot taak het ondersteunen
van de Gouverneur van Aruba in zijn hoedanigheid van vertegenwoordiger
van de Koning als hoofd van de regering van Aruba en in zijn hoedanigheid
van vertegenwoordiger van de regering van het Koninkrijk. Gezien deze
ondersteunende rol zijn de taken van het Kabinet een afgeleide van de taken
en bevoegdheden van de Gouverneur, die voornamelijk zijn geregeld in
het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, de Staatsregeling van
Aruba en het Reglement voor de Gouverneur van Aruba. Het kabinet heeft
ook tot taak het behandelen van consulaire aangelegenheden aangezien
de gouverneur tevens bevoegdheden heeft in het kader van de verkrijging
van het Nederlanderschap en de verstrekking van paspoorten en visa aan
personen die woonachtig zijn in Aruba.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal en van
de begroting van de Overige Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten van
de Gouverneurs en de Kiesraad. De colleges voeren zelf het beheer over hun
begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer zijn in
artikel 4.4 lid 4 van de Comptabiliteitswet 2016 afspraken vastgelegd (de
zogenoemde beheerafspraken) tussen de minister en de colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.
Voor het handelen van de gouverneur als landsorgaan leggen de ministers
van Aruba verantwoording af aan de Staten van Aruba. De gouverneur is
als Koninkrijksorgaan verantwoordelijk aan de regering van het Koninkrijk.
De gouverneur onderhoudt contacten met de minister-president en overige
Ministers van Aruba, de Staten, maatschappelijke organisaties en met
ministers en andere bestuurders van de andere landen van het Koninkrijk.
De gouverneur onderhoudt ook contacten met ambassadeurs van het
Koninkrijk en van andere staten in de regio. De relaties met de Gouverneurs
van Sint Maarten en Curaçao zijn geïnstitutionaliseerd en worden
onderhouden.
Het kabinet onderhoudt contacten met andere organen van de overheid,
zowel binnen als buiten het Koninkrijk. Bij de uitvoering van rijksregelgeving
werkt het kabinet samen met verschillende ministeries, agentschappen en
diensten van Nederland.
C. Beleidsconclusies
Er zijn in 2021 geen beleidswijzigingen geweest.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

25

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

2.006

1.876

2.399

2.096

2.338

1.958

380

Uitgaven

2.006

1.876

2.399

2.096

2.338

1.958

380

2.006

1.876

2.399

2.096

2.338

1.958

380

100

89

108

53

96

60

36

Institutionele inrichting
Kabinet Gouverneur Aruba
Ontvangsten

E. Toelichting op de instrumenten
Tabel 16 Specificatie apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal apparaat

2.338

waarvan personeel

1.662

Eigen personeel

1.656

Externe inhuur

6

Overig personeel

0

waarvan materieel

676

Uitgaven
Institutionele inrichting
Kabinet Gouverneur van Aruba
In 2019 is Het Kabinet van de Gouverneur van Aruba aangevangen met
een inhaalslag van de nodige vervangingsinvesteringen en met het
onderhoud van gebouwen en installaties. Deze inhaalslag is, anders dan
begroot, niet volledig gerealiseerd in 2021. Dit is met name veroorzaakt door
de effecten van de coronapandemie, grotendeels door de vertraging in
het productieproces en problemen met betrekking tot het transport van
goederen/materialen.
Ontvangsten
De ontvangsten zijn in vergelijking met het jaar 2020 gestegen en kennen
ondanks de effecten van COVID-19 in 2021 weer eenzelfde verloop als de
jaren voor de uitbraak van COVID-19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

26

3.6 Artikel 7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao
A. Algemene doelstelling
De missie van het Kabinet van de Gouverneur van Curaçao is het optimaal
ondersteunen van de gouverneur in de uitoefening van zijn taken in zijn
beide hoedanigheden: als het hoofd van de regering van het land Curaçao
en als orgaan van het Koninkrijk. De taken van het kabinet zijn afgeleid van
de wettelijke taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de
Gouverneur. De belangrijkste taken en bevoegdheden van de Gouverneur
van Curaçao zijn opgenomen in het Statuut voor het Koninkrijk der
Nederlanden, de Staatsregeling van Curaçao, verschillende (organieke)
Curaçaose landsverordeningen, Koninkrijkswetgeving en het Reglement
van de Gouverneur van Curaçao.
Aan het feit dat de gouverneur het bevoegde orgaan is in de uitvoeringsre­
gelingen van de Rijkswet op het Nederlanderschap en van de Paspoortwet
ontleent het Kabinet van de Gouverneur dienstverlenende, uitvoerende
consulaire werkzaamheden. De taken en inrichting van het kabinet zijn
vastgelegd in een instellings- en beheersbesluit, evenals in een organisatieen formatieplan.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal en van
de begroting van de Overige Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten van
de Gouverneurs en de Kiesraad. De colleges voeren zelf het beheer over hun
begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer zijn in
artikel 4.4 lid 4 van de Comptabiliteitswet 2016 afspraken vastgelegd (de
zogenoemde beheerafspraken) tussen de Minister en de colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.
C. Beleidsconclusies
Er zijn in 2021 geen beleidswijzigingen geweest.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 17 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

3.052

3.008

2.945

2.607

2.422

2.968

‒ 546

Uitgaven

3.052

3.008

2.945

2.607

2.422

2.968

‒ 546

3.052

3.008

2.945

2.607

2.422

2.968

‒ 546

163

186

97

121

142

200

‒ 58

Institutionele inrichting
Kabinet Gouverneur Curaçao
Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

27

E. Toelichting op de instrumenten
Tabel 18 Specificatie apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal apparaat

2.422

waarvan personeel

1.705

Eigen personeel

1.678

Externe inhuur

22

Overig personeel

5

waarvan materieel

717

Uitgaven
Institutionele inrichting
Kabinet Gouverneur van Curaçao
Het Kabinet heeft in 2021 minder besteed dan was begroot. Dit komt doordat
het groot onderhoud van de gebouwen, dat volledig begroot was in 2021,
doorloopt naar 2022.
Ook is een deel van het budget niet benut als gevolg van afgelasting van
diverse bijeenkomsten en dienstreizen als gevolg van de coronacrisis.
Ontvangsten
Het Kabinet van de Gouverneur van Curaçao heeft behalve de ontvangsten
uit consulaire producten, geen eigen inkomsten. De consulaire producten
die een opbrengst (leges) genereren zijn naturalisaties en opties, nationale
paspoorten en nooddocumenten en visa.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

28

3.7 Artikel 8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten
A. Algemene doelstelling
De missie van het Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten is het
ondersteunen van de gouverneur in zijn hoedanigheid van vertegenwoor­
diger van de Koning als hoofd van de regering van het land Sint Maarten
en als vertegenwoordiger van de regering van het Koninkrijk.
De taken en bevoegdheden van de Gouverneur van Sint Maarten zijn
opgenomen in het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, de Staats­
regeling van Sint Maarten, verschillende (organieke) Sint Maartense lands­
verordeningen, Koninkrijkswetgeving en het Reglement voor de
Gouverneur van Sint Maarten.
Aan het feit dat de gouverneur bevoegd orgaan is tot uitvoering van de
Rijkswet op het Nederlanderschap en van de Rijkswet Paspoortwet ontleent
het Kabinet van de Gouverneur veel dienstverlenende, uitvoerende
werkzaamheden. De taken en inrichting van het kabinet zijn vastgelegd in
een instellings- en beheersbesluit, evenals in een organisatie- en forma­
tieplan.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Staten-Generaal en van
de begroting van de Overige Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten van
de Gouverneurs en de Kiesraad. De colleges voeren zelf het beheer over hun
begroting of hun begrotingsdeel. Over de inhoud van dit beheer zijn in
artikel 4.4 lid 4 van de Comptabiliteitswet 2016 afspraken vastgelegd (de
zogenoemde beheerafspraken) tussen de minister en de colleges, waarin
recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.
De bestuurlijke rol van de gouverneur zowel binnen Sint Maarten als
landsorgaan, als in relatie tot het Koninkrijk als Koninkrijksorgaan brengt
met zich mee dat door het kabinet ten behoeve van de Gouverneur op het
gehele werkveld van deze overheden contacten worden onderhouden met
de Staten van Sint Maarten, met ministers, andere bestuurders en instituties
in het Koninkrijk, Sint Maarten en Nederland. De relaties met de
Gouverneurs van Aruba en van Curaçao zijn geïnstitutionaliseerd en
worden onderhouden.
Met name bij de uitvoering van (rijks-)wetgeving werkt het kabinet samen
met verschillende ministeries, agentschappen en diensten. Dit zijn in het
bijzonder de Immigratie- en Naturalisatiedienst, de Rijksdienst voor Identi­
teitsgegevens en het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Binnen het land
Sint Maarten heeft het kabinet intensief contact met de Staten, de Raad van
Ministers, de Hoge Colleges van Staat en met overige landsdiensten. De
Gouverneur van Sint Maarten heeft de procedure van de aanvraag en
uitgifte van nationale paspoorten aan ingezetenen van Sint Maarten deels
gemandateerd aan de landsdienst voor Burgerzaken (Census Office).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

29

C. Beleidsconclusies
Het Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten verzamelt informatie
aangaande politieke, juridische, bestuurlijke, economische, financiële en
(sociaal)maatschappelijke ontwikkelingen en informeert de Gouverneur van
Sint Maarten hierover. Het Kabinet is geen beleidsvormend orgaan. Het
Kabinet voert de correspondentie namens de Gouverneur en begeleidt deze
bij binnenlandse en buitenlandse bezoeken. Voorts behandelt en geleidt
het Kabinet de aan de Gouverneur verrichte verzoekschriften door. De
ambtelijke ondersteuning van de Gouverneur is erop gericht dat de
Gouverneur zijn taken als Lands- en Koninkrijksorgaan op adequate wijze
kan vervullen.
Net als in 2020 zijn er in 2021 door de coronacrisis minder reisdocumenten
en Visa uitgegeven dan voor de crisis. Ook het aantal optieverzoeken en
naturalisaties zijn ten opzichte van voor de crisis minder.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 19 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten (bedragen x
€ 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

2.168

2.472

2.400

2.133

2.195

2.157

38

Uitgaven

2.194

2.472

2.400

2.133

2.195

2.157

38

2.194

2.472

2.400

2.133

2.195

2.157

38

114

135

81

92

114

75

39

Institutionele inrichting
Kabinet Gouverneur Sint Maarten
Ontvangsten

E. Toelichting op de instrumenten
Tabel 20 Specificatie apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal apparaat

2.195

waarvan personeel

1.402

Eigen personeel

1.402

Externe inhuur

0

Overig personeel

0

waarvan materieel

793

ICT

99

Bijdrage aan SSO's

0

Overig

694

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

30

Uitgaven
Institutionele inrichting
Kabinet Gouverneur Sint Maarten
Het Kabinet heeft minder besteed dan was begroot in 2021. Deze onderbe­
steding heeft een aantal oorzaken. Allereerst zijn er minder loonkosten
gemaakt dan begroot. De reden hiervan is dat de functie van plaatsver­
vangend directeur vervuld middels een lokale aanstelling en een dergelijke
aanstelling minder kosten met zich meebrengt dan een detachering vanuit
Nederland omdat er geen buitenlandvergoeding hoeft worden
overgemaakt. Daarnaast zijn er door de corona crisis in 2021 significant
minder evenementen en dienstreizen georganiseerd. Dit heeft impact gehad
op het budget. Het Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten heeft
hierover gerapporteerd in de tweede suppletoire begroting 2021. Op basis
hiervan is het budget voor 2021 naar beneden bijgesteld.
Ontvangsten
Tabel 21 Specificatie ontvangsten
Opbrengsten

2021

Opties en Naturalisaties

42

Paspoortgelden

7

VISA

7

Overige ontvangsten consulair

0

Totaal

561

1 afwijking ten opzichte van de budgettaire tabel betreft koersverschillen

Het Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten heeft behalve de
ontvangsten uit consulaire producten, geen eigen inkomsten. De consulaire
producten die een opbrengst (leges) genereren zijn naturalisaties en opties,
nationale paspoorten en nooddocumenten en visa. Deze opbrengsten zijn
als gevolg van COVID-19 minder dan begroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

31

3.8 Artikel 9. Kiesraad
A. Algemene doelstelling
De Kiesraad fungeert als centraal stembureau voor de verkiezingen van de
Tweede Kamer, de Eerste Kamer en het Europese Parlement. De Kiesraad
registreert partijaanduidingen, nummert kandidatenlijsten en stelt de
officiële verkiezingsuitslagen voor deze verkiezingen vast. Daarnaast is de
Kiesraad het adviesorgaan voor het kabinet en parlement op het terrein van
het kiesrecht en de organisatie en uitvoering van verkiezingen. Verder
verschaft de Kiesraad informatie aan gemeenten, provincies, politieke
partijen, burgers en media over kiesrecht en verkiezingen.
De Kiesraad treedt het gehele jaar door op als kennis- en informatiepunt
over kiesrecht en verkiezingen voor gemeenten, provinciale griffies,
politieke partijen, kiezers en media. Voorts adviseert de Kiesraad de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State over kiesrechtelijke geschillen
waarbij de Kiesraad niet zelf partij is.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor het beheer van de begroting van de Overige Hoge Colleges
van Staat, de Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad. De colleges
voeren zelf het beheer over hun begroting of hun begrotingsdeel. Over de
inhoud van dit beheer zijn in artikel 4.4 lid 4 van de Comptabiliteitswet 2016
afspraken vastgelegd (de zogenoemde beheerafspraken) tussen de minister
en de colleges, waarin recht gedaan wordt aan hun staatsrechtelijke positie.
C. Beleidsconclusies
De Kiesraad bracht in 2021 twaalf adviezen uit, waarvan een aantal te maken
had met het afschalen van de maatregelen die vorig jaar in werking zijn
getreden naar aanleiding van COVID-19 en de gevolgen daarvan. Ook is
een spoedadvies uitgebracht over het briefstemmen bij de Tweede Kamer­
verkiezingen en is een evaluatie uitgebracht over de Tweede Kamerverkie­
zingen. Verder is een spontaan advies uitgebracht over de beoordeling van
de geldigheid van de stemming. Daarnaast is over een aantal andere
wetsontwerpen advies uitgebracht.
In 2021 zijn zeven namen (aanduidingen) in het register voor de Tweede
Kamerverkiezingen geregistreerd, waarvan drie met gelijktijdige registratie
van een logo. Het register voor de Europees Parlementsverkiezingen is in
2021 uitgebreid met één nieuwe registratie en in het register voor de Eerste
Kamerverkiezingen is één registratie gewijzigd. Voor de Tweede Kamerver­
kiezingen van maart 2021 hebben 37 partijen een geldige kandidatenlijst
ingediend. Wanneer een geregistreerde politieke groepering geen (geldige)
kandidatenlijst heeft ingeleverd voor de laatstgehouden verkiezing wordt
die aanduiding geschrapt uit het register. In het register voor de Tweede
Kamerverkiezingen zijn daarom 52 aanduidingen geschrapt evenals
17 geregistreerde logo’s behorend bij geschrapte aanduidingen.
De Kiesraad benoemt nieuwe leden in (tijdelijke) vacatures in de Eerste
Kamer en Tweede Kamer en in vacatures (Nederlandse leden) in het
Europees Parlement. In 2021 heeft de Kiesraad vijftien Tweede Kamerleden
benoemd, zeven in tussentijdse vacatures en acht in tijdelijke vacatures

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

32

wegens ziekte of zwangerschap. In de Eerste Kamer werden 19 leden
benoemd waarvan 16 in tussentijdse vacatures en drie in een tijdelijke
vacature en in het Europees parlement werden vier leden benoemd naar
aanleiding van tussentijdse vacatures.
Tabel 22 Aantal benoemingen in vacatures
2017

2018

2019

2020

2021

Tweede Kamer

15

16

15

9

15

Eerste Kamer

9

11

10

6

19

Europees Parlement

3

0

2

3

4

In 2021 werd veertien keer beroep ingesteld tegen een besluit van de
Kiesraad in zijn functie als centraal stembureau. In deze rechtszaken trad
de Kiesraad als verweerder op. Daarnaast was de Kiesraad als extern
deskundige betrokken bij twee andere rechtszaken. Hierbij verstrekte de
Kiesraad op verzoek van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State inlichtingen.
Met het oog op de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021 werd medio
oktober 2020 een Informatiepunt Verkiezingen ingesteld. Het Informa­
tiepunt beantwoordt vragen van gemeenten, provinciale griffies, politieke
partijen, kiezers en media. In totaal behandelde het Informatiepunt, dat tot
8 april 2021 actief was, 6.782 vragen. In oktober 2021 werd met het oog op
de Gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 opnieuw een Informa­
tiepunt Verkiezingen ingesteld. In de periode tot eind 2021 werden door
het Informatiepunt 1.108 vragen behandeld.
Bij verkiezingen maken politieke partijen, gemeenten en hoofdstembureaus
en centrale stembureaus gebruik van Ondersteunende Software Verkie­
zingen (OSV) voor de kandidaatstelling en de berekening van de uitslag. In
2021 is de vernieuwde versie van OSV, OSV2020, ingezet bij de Tweede
Kamerverkiezingen en bij de gemeentelijke herindelingsverkiezingen.
Voorafgaand aan inzet van OSV2020 heeft een penetratietest en – na
aanpassingen in de software – een hertest plaatsgevonden. Daarnaast vond
een onafhankelijke toetsing van de verkiezingssoftware aan het wettelijk
kader plaats. In 2021 is verder gegaan met de doorontwikkeling van
OSV2020 om dit programma geschikt te maken voor de overige verkie­
zingstypes (Provinciale Staten/Waterschappen, Eerste Kamer en Europees
Parlement) zodat de software na afronding daarvan bij alle andere verkie­
zingen kan worden ingezet.
In 2021 is gewerkt aan de transitie van de Kiesraad tot verkiezingsautoriteit.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft met de
verkiezingsagenda de Kamer in 2021 geïnformeerd over de transitie van
de Kiesraad (Kamerstukken II 2020/21, 35165, nr. 40) . Daarbij is gemeld dat
ter bevordering van de kwaliteit in het verkiezingsproces de rol van de
Kiesraad wordt verzwaard. In 2021 zijn onder het programma ‘Transitie en
digitale middelen Kiesraad’ stappen gezet om de transitie mogelijk te
maken. In overleg met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Konink­
rijksrelaties (BZK), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en
de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) is een eerste deel van
de benodigde wetgeving over de inzet van programmatuur bij de
vaststelling van de uitslag voorbereid. Daarnaast zijn afspraken gemaakt
over de toekomstige taken en bevoegdheden van de Kiesraad en is
begonnen met een tweede hiermee samenhangend wetsvoorstel. Tot slot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

33

zijn de eerste contouren van de nieuwe organisatie vastgesteld, waarmee
de Kiesraad een belangrijke centrale instruerende, beoordelende en onder­
steunende rol in het verkiezingsproces krijgt.
Met het oog op de verantwoordelijkheden voor de digitale hulpmiddelen
die worden gebruikt bij de berekening van de uitslag en de zeteltoedeling is
in 2021 de aanbesteding van het nieuwe digitale hulpmiddel voor de uitslag­
berekening, opvolger van OSV2020, gestart (Kamerstukken II 2018/2019, 35
165, nr. 1). Totdat het nieuwe digitaal hulpmiddel gereed is, is het noodza­
kelijk dat OSV2020 veilig en betrouwbaar kan worden ingezet bij verkie­
zingen. Voor het nieuwe digitaal hulpmiddel is een nieuw
beveiligingsconcept uitgewerkt dat het, anders dan nu bij OSV2020 het
geval is, mogelijk maakt dat de uitslagprogrammatuur centraal ontsloten
wordt en het gebruik ervan gemonitord kan worden. Hierdoor wordt het
voor de Kiesraad, als beheerder van de programmatuur, mogelijk om inzicht
te krijgen in het gebruik van de programmatuur en mogelijke verstoringen
door het gebruik of externe omstandigheden, zodat zo nodig maatregelen
kunnen worden genomen. Het eerste transitiewetsvoorstel (program­
matuur verkiezingsuitslagen), dat voorziet in de wettelijke basis voor (bevei­
ligings-)eisen aan het nieuwe digitale hulpmiddel voor de berekening van
de verkiezingsuitslagen en de bijbehorende taken en bevoegdheden is in
november 2021 voorgelegd aan de Afdeling Advisering van de Raad van
State.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 23 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 9. Kiesraad (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2017

Vastgestelde
begroting

Verschil

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

2.526

5.144

2.637

4.772

3.766

1.006

Uitgaven

2.393

3.275

2.668

4.405

4.947

‒ 542

2.393

3.275

2.668

4.405

4.947

‒ 542

0

95

1

1

0

1

Institutionele inrichting
Kiesraad
Ontvangsten

E. Toelichting op de instrumenten
Tabel 24 Specificatie apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal apparaat

4.405

waarvan personeel

2.642

Eigen personeel

1.830

Externe inhuur

812

Overig personeel

0

waarvan materieel

1.763

ICT

1.019

Bijdrage aan SSO's

648

Overig materieel

96

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

34

Uitgaven
Kiesraad
Bij de eerste suppletoire begroting van 2021 heeft een ophoging van de
begroting plaatsgevonden met circa € 0,9 mln. voor werkzaamheden
omtrent het beheer en onderhoud van Ondersteunende Software Verkie­
zingen (OSV). Daarnaast zijn middelen toegevoegd voor investeringen in
het digitaal hulpmiddel uitslagberekening en voor capaciteit en deskun­
digheid van de Kiesraad, zodat het digitaal hulpmiddel op een adequate
manier beheerd en onderhouden kan worden. Tevens zijn middelen
toegevoegd vanwege de verhoging van lasten en voor personele onder­
steuning bij de transitie richting een verkiezingsautoriteit.
Bij gelegenheid van de tweede suppletoire begroting 2021 heeft een
ophoging van de begroting plaatsgevonden van € 110.000 als gevolg van
de loon- en prijsbijstelling tranche 2021, € 136.000 aan eindejaarsmarge en
€ 3.000 aan compensatie voor de nieuwe CAO Rijk. Daarnaast is € 0,2 mln.
in mindering gebracht op het budget van de Kiesraad voor 2021 in verband
met een geprognotiseerde onderrealisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

35

4. Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 10. Nog onverdeeld
Tabel 25 Budgettaire gevolgen artikel 10. Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven

0

0

0

0

0

0

0

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Nog onverdeeld

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Nog te verdelen

Vanuit dit artikel wordt de loon- en prijsbijstelling naar de artikelen geboekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

36

5. Bedrijfsvoeringsparagraaf
5.1 Bedrijfsvoeringsparagraaf Raad van State
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
In 2021 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid niet overschreden.
Er is sprake van een getrouwe weergave.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
In het verantwoordingsonderzoek over de jaren 2019 en 2020 heeft de
Algemene Rekenkamer met betrekking tot de informatiebeveiliging binnen
de Raad van State onvolkomenheden geconstateerd. Daaraan gekoppeld
heeft de Algemene Rekenkamer aanbevelingen gedaan. In 2020 en 2021
heeft de Raad van State zich ingespannen om deze op te volgen. Daarbij zijn
vorderingen gemaakt: er zijn organisatorische maatregelen getroffen om
de functies die toezien op de informatiebeveiliging voldoende te borgen.
Ook is een plan van aanpak opgesteld om in fases de informatiebeveiliging
op niveau te brengen. Aan dat plan is in 2020 en 2021 uitvoering gegeven,
onder andere door het reeds geldende informatiebeveiligingsbeleid te
vernieuwen en extra capaciteit ten behoeve van de verbetering toe te
kennen. Eind 2021 heeft de Raad van State onderkend dat deze inspan­
ningen geleid hebben tot een verbeterde borging van nieuwe beveiligings­
maatregelen binnen de organisatie. Tegelijkertijd is onderkend dat de
aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer, onder andere als gevolg van
beperkte capaciteit, nog niet volledig konden worden opgevolgd.
Hoewel wettelijk niet verplicht streeft de Raad van State ernaar om voor
de informatiebeveiliging te voldoen aan de normen uit de Baseline Infor­
matiebeveiliging Overheid (BIO).
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Misbruik en oneigenlijk gebruik
De Raad van State heeft geen regelingen die vallen binnen het kader van
misbruik en oneigenlijk gebruik.
Grote lopende ICT-projecten
De Raad van State valt niet onder de rapportageplicht voor grote ICTprojecten.
Gebruik open standaarden en open source software
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Betaalgedrag
Er zijn geen bijzonderheden te melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

37

Audit Committees
Dit punt is niet van toepassing aangezien de Raad van State geen Audit
Committee kent.
Paragraaf 3 - Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Open op Orde
In het afgelopen jaar heeft de Raad van State € 458.746 uitgegeven ten
behoeve van het Rijksprogramma voor Duurzame Digitale Informatiehuis­
houding - Open op Orde en de implementatie van de Wet Open Overheid.
Inhuur externen
In 2021 heeft de Raad van State circa € 6,6 mln. uitgegeven aan de inhuur
van externen. Deze uitgaven hadden betrekking op de ontwikkeling en de
beveiliging van de informatievoorziening, het beheer van ICT middelen en
de vervanging van ambtelijke capaciteit wegens deelname aan projecten en
de externe inzet ten behoeve van de projecten op het vlak van de informa­
tievoorziening en digitalisering.
Tabel 26 Inhuur externen
2021
Realisatie personele uitgaven

61.817.207

Begrenzing 10%

6.181.721

Realisatie externe inhuur

6.557.029

waarvan
ontwikkeling en beveiliging

882.696

beheer en deelname aan projecten

2.583.647

IV projecten

2.673.955

Als gevolg van de arbeidsmarktsituatie kon in 2021 een aantal IV en ICT
functies niet of lastig met ambtelijke capaciteit worden ingevuld. De Raad
van State streeft er desondanks naar, het beroep op externe capaciteit voor
de inzet op reguliere functies te beperken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

38

5.2 Bedrijfsvoeringsparagraaf Algemene Rekenkamer
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
In 2021 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid niet overschreden.
De financiële overzichten geven een getrouw beeld van de uitkomsten van
de begrotingsuitvoering.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
Plan financieel beheer
Op 15 maart 2021 heeft de openbare accountant een goedkeurende contro­
leverklaring afgegeven over het boekjaar 2020. In het verslag van
bevindingen constateert de accountant dat het jaarrekeningproces is
verbeterd. Dit neemt niet weg dat in 2021 verder is gewerkt aan het optima­
liseren van het financiële beheer en de bedrijfsvoering.
Om een tijdige afsluiting van de financiële administratie en oplevering van
het jaarverslag over 2021 te waarborgen is gewerkt met een tussentijdse
afsluiting (medio 2021). Uit deze halfjaarcontrole 2021 blijkt dat het
financieel beheer verbeterd is, maar op enkele punten nog verbetering
behoeft.
De inrichting van de accountantscontrole bij de Algemene Rekenkamer
Gelet op het feit dat de Algemene Rekenkamer in haar controlerende taak
ook het hoofdstuk IIB Overige Hoge Colleges van Staat controleert, laat de
Algemene Rekenkamer haar eigen jaarverslag en verantwoording toetsen
door een onafhankelijke externe accountant. In 2021 heeft een nieuwe
aanbesteding voor een externe accountant plaatsgevonden.
Interne controle (IC)
In het licht van de bevindingen van de openbare accountant zijn in 2021
werkprocessen tegen het licht gehouden en aangepast en is de IC verder
aangescherpt. Dit heeft ook geleid tot aanpassing van het interne contro­
leplan in 2021. Verder zijn steekproefsgewijs controles op de materiële
uitgaven uitgevoerd. Verplichtingen zijn in 2021 niet altijd tijdig geboekt. Dit
is gecorrigeerd en het werkproces is verder aangepast. Verder is het contrac­
tenbeheer en –registratie aangescherpt. Dit zal ook in 2022 regelmatig
aandacht krijgen bij het monitoren en bespreken van het eerder genoemde
plan financieel beheer.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Informatiebeveiliging
De Algemene Rekenkamer heeft de beheersing van de informatiebevei­
liging zodanig ingericht, dat op basis van risicomanagement wordt gestuurd
op maatregelen die de vertrouwelijkheid, integriteit en de beschikbaarheid
van informatie waarborgen.
Tegen de achtergrond van de over 2020 door de Algemene Rekenkamer in
het Verantwoordingsonderzoek vastgestelde onvolkomenheid, is in 2021
verdere uitvoering gegeven aan het in 2020 vastgestelde informatiebevei­
ligingsbeleid. Mede op basis van het Verantwoordingsonderzoek en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

39

audit informatiebeveiliging 2020 is hierbij met name gestuurd op de
uitvoering van het risicomanagement op het vlak van informatiebeveiliging
en op de hieruit voortvloeiende maatregelen. Hoewel wettelijk niet verplicht
streeft de Rekenkamer ernaar om voor informatiebeveiliging te voldoen aan
de normen uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). In 2021 is
een BIO Gap analyse uitgevoerd. De hieruit voortvloeiende maatregelen zijn
ingepland.
Verder heeft de Algemene Rekenkamer in 2021 door externe bureaus
diverse onderzoeken naar de informatiebeveiliging laten uitvoeren. De
verbeterpunten en aanbevelingen uit die onderzoeken zijn gedeeltelijk
doorgevoerd en verder opgenomen in het jaarplan 2022 en de verbeterlijst
informatiebeveiliging. Er is een stuurgroep ingesteld voor de monitoring
van de voortgang.
In 2021 hebben zich zes beveiligingsincidenten voorgedaan. Daarbij is het
beveiligingsbeleid effectief gebleken: incidenten zijn tijdig gedetecteerd c.q.
gemeld en door de getroffen maatregelen hebben deze niet tot ernstig
nadelige gevolgen geleid.
Externe inhuur
In 2021 was € 2,716 mln. gemoeid met externe inhuur (inclusief inhuur voor
onderzoeksopdrachten, die onder de categorie uitzendkrachten is
opgenomen). Afgezet tegen de personele uitgaven ging het om 9,3%.
Daarmee voldoet de Algemene Rekenkamer aan de voor departementen
geldende beleidsregel (Rijksbegrotingsvoorschriften 2022) dat maximaal
10% van de loonkosten aan inhuur mag worden besteed. De Algemene
Rekenkamer werkt met een flexibele schil. Het gebruik van een flexibele
schil is een bewuste keuze, waarbij het de bedoeling is dat de kosten voor
externe inhuur de komende jaren minder dan 10% van het personeels­
budget zullen bedragen.
Er is vooral ingehuurd voor de verdere doorontwikkeling van de organisatie.
Daarbij ging het onder meer om expertise op het gebied van onderzoek,
accountancy, financiën, informatiebeveiliging en organisatieontwikkeling.
Daarnaast worden er uitzendkrachten ingehuurd (waaronder secreta­
resses).
Tabel 27 Uitgaven externe inhuur (bedragen x € 1.000)
Categorie inhuur

2021

1. Interim-management

144

2. Organisatie- en Formatieadvies
3. Beleidsadvies

0
0

4. Communicatieadvisering

234

Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)

378

5. Juridisch Advies
6. Advisering opdrachtgevers automatisering

4
128

7. Accountancy, financiën en administratieve organisatie

17

(Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)

149

8. Uitzendkrachten - onderzoeksopdrachten

2.189

Ondersteuning bedrijfsvoering (som 8)

2.189

Totaal uitgaven inhuur externen

2.716

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

40

Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Betaalgedrag
In 2021 is 97% van de facturen binnen dertig dagen na factuurdatum
betaald. De Algemene Rekenkamer voldoet daarmee aan de rijksbrede
doelstelling om tenminste 95% binnen dertig dagen te betalen (´comply or
explain-beginsel´).
Audit Committees
Het Audit Advisory Committee (AAC) is door de Algemene Rekenkamer zelf
ingesteld en legt zich voornamelijk toe op advisering over het interne functi­
oneren van de Algemene Rekenkamer. Daarbij gaat het om de wijze waarop
de Algemene Rekenkamer met haar organisatie en bedrijfsvoering is
toegesneden op haar mandaat en op de daaruit voortvloeiende missie en
strategie. Onderwerpen die zijn besproken, zijn onder meer de planning- en
controlcyclus, informatiehuishouding, werken in de tijd van corona, insti­
tutioneel risicomanagement, huisvesting en het strategisch personeels­
beleid. In 2021 is het AAC vijfmaal bijeengekomen. In 2021 heeft het AAC
haar eigen functioneren geëvalueerd door middel van een zelfevaluatie. In
de tweede helft van 2021 heeft een werving plaatsgevonden van een nieuw
lid met het oog op het verlopen van de termijn van de voorzitter.
Paragraaf 3 - Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Ontwikkeling staf
In het kader van continu verbeteren heeft de Algemene Rekenkamer een
plan ´staf van de toekomst´ opgesteld, met daarin aandacht voor een meer
integrale en klantgerichte werkwijze. Per 1 maart 2020 heeft een structuur­
verandering van de stafdirectie plaatsgevonden. Deze verandering is in
2021 geëvalueerd. De belangrijkste verbeterpunten zijn opgenomen in
een Ontwikkelkalender 2022. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het optima­
liseren van (integrale) werkprocessen en om aandacht voor teamontwik­
keling.
In 2021 heeft de stafdirectie een verdere verbeterslag gemaakt als het gaat
om ´de basis op orde´ (onder andere ten aanzien van het team centrale
ondersteuning, het financieel beheer en de inkoopfunctie). Verder is een
betere verbinding gerealiseerd in de samenwerking met de onderzoeksdi­
recties. De stafdirectie is ook in 2021 leidend geweest in het faciliteren van
andere werkvormen tijdens de coronacrisis; de informatievoorziening heeft
een versnelde ontwikkelimpuls gekregen.
Project huisvesting
In 2018 is het project huisvesting Algemene Rekenkamer gestart. Redenen
hiervoor zijn dat de huidige huisvesting niet meer voldoet aan de moderne
maatstaven, dat er dringend onderhoud en reparatie nodig is en dat een
herijking van de visie op huisvesting noodzakelijk werd geacht. In oktober
2019 heeft het college de voorkeur uitgesproken voor het scenario
‘ingrijpend verbouwen’. In het laatste kwartaal van 2020 is de aanbeste­
dingsprocedure gestart voor de selectie van een ontwerpteam. In augustus
2021 heeft de selectiecommissie (bestaande uit vertegenwoordigers van
de Algemene Rekenkamer (AR), het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en de Rijks­
bouwmeester het integraal ontwerpteam HCVA Deerns geselecteerd. In
oktober 2021 is een start gemaakt met de schetsontwerpfase. Medewerkers
van de AR zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling van dit schetsontwerp,
dat eind maart 2022 zal worden vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

41

Open op Orde
Op 1 juli 2021 heeft de Algemene Rekenkamer haar actieplan Open op Orde
vastgesteld. Het actieplan omvat 21 activiteiten en loopt tot 2026. Met dit
actieplan sluit de Algemene Rekenkamer aan bij het Rijksbrede programma
ter verbetering van de informatiehuishouding onder regie van BZK. De
activiteiten uit het actieprogramma moeten samen zorgen voor een
verbetering van de manier waarop binnen de Algemene Rekenkamer
informatie wordt gebruikt, opgeslagen, gedeeld en gearchiveerd. Zodat de
informatiehuishouding het werk van de Algemene Rekenkamer duurzaam
en optimaal ondersteunt. De geplande activiteiten lopen uiteen van het
vergroten van het bewustzijn van het belang van een goede informatie­
huishouding tot het vernieuwen van de informatiesystemen voor
documentmanagement. In de tweede helft van 2021 is een start gemaakt
met de uitvoering van het actieprogramma. Zo is website-archivering
ingericht en is begonnen met het opstellen van een informatie-architectuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

42

5.3 Bedrijfsvoeringsparagraaf De Nationale ombudsman
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
In de verplichtingenstand zijn na controle een aantal correcties
doorgevoerd. In 2021 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid niet
overschreden. Er is sprake van een getrouwe weergave.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te vermelden.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
In 2020 heeft de Algemene Rekenkamer het inkoopbeheer aangemerkt als
aandachtspunt. Daaraan gekoppeld heeft de Rekenkamer een tweetal
aanbevelingen gedaan. De Nationale ombudsman heeft zich in 2021
ingespannen om deze aanbevelingen op te volgen. De Nationale
ombudsman houdt beter bij wanneer contracten aflopen en neemt tijdig
actie. Bij het ramen van de waarde van een opdracht wordt meer gebruik
gemaakt van historische gegevens.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
In haar verantwoordingsonderzoek over 2020 handhaaft de Algemene
Rekenkamer de onvolkomenheid voor de informatiebeveiliging. De
Rekenkamer constateerde wel dat de Nationale ombudsman flinke
vooruitgang heeft geboekt. In 2021 heeft de Nationale ombudsman verder
gewerkt aan de verbetering van informatiebeveiliging. Het incidentmana­
gementproces en het risicomanagementproces zijn vastgesteld en worden
toegepast. Daarnaast worden incidenten geregistreerd in het daarvoor
bestemde informatiesysteem. Tenslotte heeft de Nationale ombudsman
een overzicht van alle informatiesystemen en houdt daarvan bij wie de
eigenaar is en of, en zo ja wanneer, een risicoanalyse uitgevoerd moet
worden.
Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Betaalgedrag
In 2021 is 90% van de facturen binnen dertig dagen na factuurdatum
betaald. De Nationale ombudsman is voornemens om in 2022 strakker te
sturen op betalen binnen de norm. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van
rapportages om de termijnen te bewaken.
Paragraaf 3 - Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Open op orde
Op 1 juli 2021 heeft de Nationale ombudsman haar actieplan Open op Orde
vastgesteld. Het actieplan omvat de activiteiten voor de komende vijf jaar.
Met dit actieplan sluit de Nationale ombudsman aan bij het Rijksbrede
programma ter verbetering van de informatiehuishouding onder regie van
BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

43

5.4 Bedrijfsvoeringsparagraaf Kanselarij der Nederlandse Orden
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
Er zijn geen overschrijdingen en/of bijzonderheden te melden.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen overschrijdingen en/of bijzonderheden te melden.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
Er zijn geen overschrijdingen en/of bijzonderheden te melden.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Er zijn geen overschrijdingen en/of bijzonderheden te melden.
Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
In 2021 is, binnen het bestaande contract, verder gewerkt aan de dooront­
wikkeling van het decoratiesysteem Lint. Hiervoor is bij de voorjaarsnota
budget beschikbaar gesteld.
Paragraaf 3 - Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
In 2021 is aan het project informatiehuishouding/Open op Orde gevolg
gegeven, wat vanuit de overheid opgestart is. Ook hiervoor is bij de vooren najaarsnota budget beschikbaar gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

44

5.5 Bedrijfsvoeringsparagraaf Kabinet van de Gouverneur van Aruba
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
In 2021 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid niet overschreden.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Gegevens over naturalisatieverzoeken, reisdocumenten, visa en optiever­
zoeken worden ontleend aan de wettelijke registratie, tezamen met de
verplichting tot archiveren van de bijbehorende documenten. Voornoemde
registraties worden ondersteund door geautomatiseerde gegevensbe­
standen (zoals RAAS en NVIS). Voorts worden gegevens voor de andere
categorieën producten ontleend aan het programma Decos-Join, waarin
alle inkomende en uitgaande stukken waarop een archiveringsverplichting
ligt, worden geregistreerd en gedocumenteerd.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
Het financieel beheer voldoet aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid
en controleerbaarheid en is zo doelmatig mogelijk ingericht.
In 2021 heeft de Algemene Rekenkamer onderzoek gedaan naar de
ontvangsten van de verkochte consulaire producten. Hun onderzoek heeft
niet tot bevindingen geleid.
De vervanging van de dienstauto’s is gerealiseerd. Daarnaast hebben inves­
teringen plaatsgevonden ten aanzien van de veiligheid van de gebouwen,
ICT en personen.
Het verouderde en niet meer ondersteunde Data Management Systeem
(DMS) is vervangen door het programma Decos-Join.
De uitbraak van COVID-19 en de negatieve invloed hiervan op de economie
heeft wederom geleid tot uitstel van investeringen of vertragingen in het
inkoopproces. Een realistische voorspelling voor 2021 over hetgeen gerea­
liseerd zou gaan worden, is wederom lastig gebleken. Dit verklaart mede
het budgetoverschot 2021.
De uitgestelde of vertraagde investeringen zullen naar het volgende begro­
tingsjaar doorgeschoven worden.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Organisatie
De (vooralsnog tijdelijke) functie van communicatiemedewerker is ingevuld
op detacheringsbasis vanuit de Rijksdienst Caribisch Nederland. De termijn
van detachering is in 2021 verlengd met een jaar en loopt tot 1 september
2022.
De waarnemend Gouverneur heeft in 2021 haar ontslag ingediend. Per
1 december 2021 is een nieuwe waarnemend Gouverneur benoemd.
Per 1 december 2021 is de medewerker documentaire informatievoor­
ziening met pensioen gegaan. Voor deze functie is inmiddels een nieuwe
medewerker in dienst genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

45

Huisvesting
In voorgaande jaren heeft het Kabinet van de Gouverneur haar wens al
kenbaar gemaakt te willen verhuizen. Het Ministerie van BZK heeft het
Kabinet van de Gouverneur van Aruba verzocht hiervoor een notitie op te
stellen. Deze notitie zal begin 2022 aan het Ministerie van BZK worden
gezonden.
De vertraging in de uitvoering ten aanzien van (vervangings)investeringen
welke in 2021 gepland waren, zullen zijn effect hebben op de begroting 2022.
Het gaat onder andere om de vervanging van de airco-installatie van het
kantoor van het Kabinet en de (her)inrichting van de keuken en technische
ruimte van Cas Ceremonial di Gobernador.
Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Paragraaf 3. Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Er zijn geen bijzonderheden te melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

46

5.6 Bedrijfsvoeringsparagraaf Kabinet van de Gouverneur van Curaçao
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
Begrotingsuitvoering wordt regulier door de Auditdienst Rijk gecontro­
leerd. In 2021 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid niet
overschreden. Er is sprake van een getrouwe weergave.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Gegevens over naturalisatieverzoeken, reisdocumenten, visa en optiever­
zoeken worden ontleend aan de wettelijke registratie, tezamen met de
verplichting tot archiveren van de bijbehorende documenten. Voornoemde
registraties worden ondersteund door geautomatiseerde gegevensbe­
standen (zoals RAAS en NVIS). Voorts worden gegevens voor de andere
categorieën ontleend aan het Document Management System, waarin alle
inkomende en uitgaande stukken waarop en archiveringsverplichting ligt,
worden geregistreerd.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
Sturing van het financieel beheer verloopt op basis van maandelijks
vergelijk tussen begroting, het maandelijks gegenereerde uitputtingsover­
zicht en de voorgenomen uitgaven.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke
en semipublieke sector (WNT).
Hierbij verklaart het Kabinet van de Gouverneur van Curaçao dat er in 2021
op grond van de WNT geen functionarissen met een bezoldiging c.q.
uitkering wegens beëindiging dienstverband vermeld behoeven te worden.
Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Paragraaf 3 - Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Er zijn geen bijzonderheden te melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

47

5.7 Bedrijfsvoeringsparagraaf Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
In 2021 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid niet overschreden.
Er is sprake van een getrouwe weergave.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
De totstandkoming van de beleidsinformatie in het jaarverslag voldoet aan
de eisen die daaraan worden gesteld in de Rijksbegrotingvoorschriften van
het Ministerie van Financiën. Processen en informatie worden beheerd in
een Document Management Systeem (DMS). Aanvraag en uitgifte van
paspoorten en visa worden in beheersystemen van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken verwerkt. Ook organisatie- en personeelsinformatie is
gedocumenteerd.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
Mede op basis van de geconstateerde onvolkomenheden in voorgaand
verslagjaar is er een financieel verbeterplan opgesteld. De verbeterpunten
hiervan zijn inmiddels grotendeels succesvol ingevoerd en geborgd. Denk
hierbij het opstellen van een nieuwe administratieve organisatie inclusief
de invoering van risicomanagement. In 2021 zijn er ook verbeteringen
uitgevoerd op het gebied van automatisering. Voorts zijn er betekenisvolle
verbeteringen gerealiseerd op het gebied van (brand)veiligheid. In 2021 is
een solide basis gelegd om in 2022 verder op te (door) bouwen.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Behoudens alle doorgevoerde verbeteringen op het gebied van de bedrijfs­
voering zijn er geen bijzonderheden te benoemen.
Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Misbruik en oneigenlijk gebruik
Er hebben zich geen incidenten voorgedaan in 2021.
Grote lopende ICT-projecten
Het Kabinet van de Gouverneur is in 2021 gestart met de implementatie van
DECOS/JOIN. Dit is een Document Management System. Dit systeem maakt
het mogelijk om proces en zaakgericht te gaan werken. Dat is een beteke­
nisvolle verbetering binnen de bedrijfsvoering van het Kabinet van de
Gouverneur van Sint Maarten. Het project zal medio 2022 afgerond zijn.
Gebruik open standaarden en open source software
Het Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten heeft in 2021 geen gebruik
gemaakt van open source software of andere open standaarden. De in 2022
nieuw te ontwikkelen website zal gebouwd worden middels een open
source applicatie.
Betaalgedrag
Het Kabinet van de Gouverneur heeft in 2021 alle facturen binnen de
wettelijke termijn van 30 dagen betaald.
Audit Committees
Er zijn geen bijzonderheden te melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

48

Paragraaf 3 - Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
In 2021 zijn er op het gebied van ICT belangrijke verbeteringen doorgevoerd.
Er is geïnvesteerd in een betere beveiliging van het netwerk en er is kritieke
hardware vervangen. Tevens is er een AO-IC opgesteld inclusief risicopara­
graaf.
Het financieel beheer is verder geoptimaliseerd en de aanbevelingen vanuit
de Algemene Rekenkamer en de Auditdienst Rijks zijn overgenomen en
geïmplementeerd. Ook is er aandacht gegeven aan de algemene (brand)
veiligheid van het Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten.
5.8 Bedrijfsvoeringsparagraaf Kiesraad
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage
Rechtmatigheid
In 2021 zijn de tolerantiegrenzen voor de rechtmatigheid niet overschreden.
Er is sprake van een getrouwe weergave.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering
In 2021 is vertraging opgetreden in de doorontwikkeling van de verkiezings­
software OSV2020. Als gevolg van die vertraging was het niet mogelijk de
daarvoor in 2021 beschikbare middelen tot besteding te brengen. Een
voorstel tot een schuif van middelen van 2021 naar 2022 werd niet
gehonoreerd. Daaruit volgt dat de Kiesraad voorshands in 2022 niet de
beschikking heeft over deze middelen, terwijl het wel de verplichting heeft
om de overeengekomen vergoeding na voltooiing van de doorontwikkeling
aan leverancier te betalen.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
In het verantwoordingsonderzoek 2020 heeft de Algemene Rekenkamer
een nulmeting uitgevoerd naar de informatiebeveiliging bij de Kiesraad.
Op basis van die nulmeting heeft de Algemene Rekenkamer de Kiesraad
aanbevolen om in 2021:
– een risicomanagementbeleid op te stellen en vast te stellen,
– het incidentmanagementproces te formaliseren.
De Kiesraad heeft in 2021 uitvoering gegeven aan deze aanbevelingen.
Paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Paragraaf 3 - Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
De beveiliging en het up-to-date houden van softwarecomponenten heeft
bij het beheer van OSV2020 uitslagvaststelling grote prioriteit. Onderdeel
hiervan vormt het laten uitvoeren van beveiligingsonderzoeken en onafhan­
kelijke toetsingen. Deze richten zich niet alleen op risico’s en kwetsbaar­
heden maar controleren ook of de beveiliging van voldoende niveau is en
werkt zoals verwacht mag worden. OSV2020 heeft de in 2021 uitgevoerde
onderzoeken goed doorstaan waarbij ook naar de toekomst toe aandacht is
voor verdere aanscherpingen en verbeteringen ten behoeve van een
adequate beveiliging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

49

C. JAARREKENING
6. Verantwoordingsstaat
Tabel 28 Verantwoordingsstaat 2021 van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en
de Kiesraad (IIB) (bedragen x € 1.000)
Art. Omschrijving

Vastgestelde begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil (3) = (2) - (1)

Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven
Totaal

Ontvangsten

135.397

136.578

6.040

149.730

146.868

6.060

14.333

10.290

20

Beleidsartikelen
1

Raad van State

65.597

65.597

1.950

74.126

73.037

1.286

8.529

7.440

‒ 664

2

Algemene
Rekenkamer

33.544

33.544

1.017

34.640

34.035

1.240

1.096

491

223

3

De Nationale
ombudsman

20.812

20.812

2.539

23.666

23.099

2.791

2.854

2.287

252

4

Kanselarij der
Nederlandse
Orden

4.595

4.595

199

5.571

5.337

390

976

742

191

Kabinet van de
Gouverneur van
Aruba

1.958

1.958

60

2.338

2.338

96

380

380

36

Kabinet van de
Gouverneur van
Curaçao

2.968

2.968

200

2.422

2.422

142

‒ 546

‒ 546

‒ 58

Kabinet van de
Gouverneur van
Sint Maarten

2.157

2.157

75

2.195

2.195

114

38

38

39

Kiesraad

3.766

4.947

0

4.772

4.405

1

1.006

‒ 542

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

6

7

8

9

Nietbeleidsartikelen
10

Nog onverdeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

50

7. Saldibalans
Tabel 29 Saldibalans per 31 december 2021 van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de
Gouverneurs en de Kiesraad (IIB) (bedragen x € 1.000)
Activa

31-12-2021 31-12-2020

Intra-comptabele posten
1)

Uitgaven ten laste van de begroting

3)

Liquide middelen

4)

143.106

465

1.190

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

0

5)

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding
Begrotingsreserve

6)

Vorderingen buiten begrotingsverband

8)

Kas-transverschillen

Ontvangsten ten gunste van de begroting

6.060

5.939

0

4a) Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

139.127

134.128

0

0

5a) Begrotingsreserves

0

0

256

168

2.402

4.397

0

0

147.589

144.464

147.589

144.464

0

0

158

336

10a) Tegenrekening vorderingen

7

160

11) Schulden

327

1.623

Extra-comptabele posten
9)

31-12-2021 31-12-2020

Intra-comptabele posten
146.868

Subtotaal intra-comptabel

Passiva

2)

7)

Schulden buiten begrotingsverband

Subtotaal intra-comptabel
Extra-comptabele posten

Openstaande rechten

10) Vorderingen
11a) Tegenrekening schulden
12) Voorschotten

9a) Tegenrekening openstaande rechten

12a) Tegenrekening voorschotten

0

0

158

336

7

160

327

1.623

13a) Tegenrekening garantieverplichtingen

0

0

13) Garantieverplichtingen

0

0

14a) Tegenrekening andere verplichtingen

23.861

21.000

14) Andere verplichtingen

23.861

21.000

0

0

0

0

Subtotaal extra-comptabel

24.353

23.119

Subtotaal extra-comptabel

24.353

23.119

Totaal

171.942

167.583

Totaal

171.942

167.583

15) Deelnemingen

15a) Tegenrekening deelnemingen

TOELICHTING OP DE SALDIBALANS per 31 december 2021
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2021, waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liguide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken en de
contante gelden aanwezig in de kluis van de kasbeheerders.
Tabel 30 Overzicht liquide middelen (bedragen in €)
Liquide middelen

Saldo

a) Raad van State

3.816

b) Algemene Rekenkamer

0

c) Nationale ombudsman

625

d) Kanselarij der Nederlandse Orden
e) Kabinet van de Gouverneur van Aruba

689
260.622

f) Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

64.544

g) Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

134.060

h) Overige liquide middelen
Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

0
464.356

51

Ad 4a. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding
Op de rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het mnisterie van Financiën weergegeven.
Opgenomen is het bedrag conform saldobiljet 2021. De volgende rekeningcourantverhouding is opgenomen in de balans:
Tabel 31 Overzicht Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding (bedragen
in €)
Rekening-courant

Saldo

a) Rekening-courant FIN/RHB

139.126.943

Totaal

139.126.943

Ad 6. Vorderingen buiten begrotingsverband
Het bedrag aan vorderingen buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
Tabel 32 Overzicht vorderingen buiten begrotingsverband (bedragen in €)
Vorderingen

Saldo

a) Vorderingen Kasbeheerders
Raad van State

118.966

Algemene Rekenkamer

3.128

Nationale ombudsman

0

Kanselarij der Nederlandse Orden
Kabinet van de Gouverneur van Aruba

0
14.883

Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

67.272

Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

48.102

b) Overige intra-comptabele vorderingen

4.234

Totaal

256.585

Ad 7. Schulden buiten begrotingsverband
Het bedrag aan schulden buiten begrotingsverband is als volgt opgebouwd:
Tabel 33 Overzicht schulden buiten begrotingsverband (bedragen in €)
Schulden

Saldo

a) Schulden Kasbeheerders
Raad van State

267.512

Algemene Rekenkamer

0

Nationale ombudsman

0

Kanselarij der Nederlandse Orden

0

Kabinet van de Gouverneur van Aruba

148.193

Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

185.542

Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

76.256

b) Overige intra-comptabele schulden

1.724.704

Totaal

2.402.207

Ad 10. Vorderingen
Het totaal bedrag is als volgt opgebouwd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

52

Tabel 34 Overzicht openstaande vorderingen (bedragen in €)
Vorderingen

Saldo

a) Vorderingen Kasbeheerders
Raad van State

0

Algemene Rekenkamer

82.722

Nationale ombudsman

0

Kiesraad

0

Kanselarij der Nederlandse Orden

0

Kabinet van de Gouverneur van Aruba

0

Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

0

Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

0

b) Overige extra-comptabele vorderingen

75.273

Totaal

157.995

Het saldo van de Algemene Rekenkamer bestaat uit detacheringen
(€ 78.501) en verrekeningen met personeel (€ 4.221).
Ad 11. Extra-comptabele schulden
Het totaal is als volgt opgebouwd:
Tabel 35 Overzicht extra-comptabele schulden (bedragen in €)
Schulden

Saldo

a) Extra-comptabele schulden Kasbeheerders:
Raad van State

0

Algemene Rekenkamer

6.613

Nationale ombudsman

0

Kanselarij der Nederlandse Orden

0

Kabinet van de Gouverneur van Aruba

0

Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

0

Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

0

b) Overige intra-comptabele vorderingen

0

Totaal

6.613

De extra-comptabele schuld van Algemene Rekenkamer betreft nog af te
dragen btw 2021.
Ad 12. Voorschotten
Ad 12a. Tegenrekening voorschotten
De saldi van de per 31 december openstaande voorschotten en van de in
2021 afgerekende voorschotten worden hieronder per ontstaansjaar gespe­
cificeerd naar de Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale
ombudsman en de Kanselarij der Nederlandse Orden.
Tabel 36 Overzicht openstaande voorschotten Raad van State naar ontstaansjaar (bedragen in €)
Ontstaansjaar

Stand 01-01-2021

Verstrekt 2021

Afgerekend 2021

Stand 31-12-2021

t/m 2016

0

0

0

0

2017

0

0

0

0

2018

52.628

0

52.527

101

2019

53.223

0

53.580

‒ 357

2020

60.701

0

51.016

9.685

2021

0

17.029

0

17.029

Totaal

166.552

17.029

157.124

26.457

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

53

Tabel 37 Overzicht openstaande voorschotten Algemene Rekenkamer naar ontstaansjaar (bedragen in €)
Ontstaansjaar

Stand 01-01-2021

Verstrekt 2021

Afgerekend 2021

Stand 31-12-2021

t/m 2016

0

0

0

0

2017

0

0

0

0

2018

121.313

0

121.313

0

2019

144.848

0

144.848

0

2020

3.442

0

2.905

537

269.603

20.615

2021

20.615

Totaal

20.615
269.066

21.151

Tabel 38 Overzicht openstaande voorschotten Nationale ombudsman naar ontstaansjaar (bedragen in €)
Ontstaansjaar

Stand 01-01-2021

Verstrekt 2021

Afgerekend 2021

Stand 31-12-2021

t/m 2016

0

0

0

0

2017

0

0

0

0

2018

110.769

0

90.937

19.831

2019

426.401

0

429.446

‒ 3.045

2020

427.042

0

423.495

2021

3.547

229.686

Totaal

964.212

229.686

229.686

943.878

250.020

Tabel 39 Overzicht openstaande voorschotten Kanselarij der Nederlandse Orden naar ontstaansjaar (bedragen in
€)
Ontstaansjaar

Stand 01-01-2021

Verstrekt 2021

Afgerekend 2021

Stand 31-12-2021

t/m 2016

0

0

0

0

2017

0

0

0

0

2018

79.289

79.289

0

2019

77.913

77.913

0

2020

62.831

62.831

0

2021

0

27.328

0

27.328

Totaal

220.033

27.328

220.033

27.328

De openstaande voorschotten van de Raad van State, de Algemene
Rekenkamer, de Nationale Ombudsman en de Kanselarij der Nederlandse
Orden bestaan voornamelijk uit aan APG Service Partners (voorheen
Loyalis) verstrekte voorschotten over 2021. Deze worden afgerekend na
ontvangst van een goedkeurende accountantsverklaring.
Ad 14. Andere verplichtingen
Ad 14a. Tegenrekening andere verplichtingen
De stand openstaande verplichtingen is als volgt opgebouwd:
Tabel 40 Overzicht stand van de openstaande verplichtingen (bedragen in
€)
Verplichtingen per 1/1

20.999.251

Aangegane verplichtingen in het verslagjaar (incl neg. Bijstellingen)

151.002.012 +/+
172.001.263

Tot betaling gekomen in 2021

146.868.000 -/-

Negatieve bijstellingen verplichtingen uit voorgaande jaren

1.272.012 -/-

Totaal

23.861.251

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

54

In verband met het thuiswerkadvies is er door medewerkers van de Raad
van State in 2020 minder gereist dan in 2019 was begroot. Daarom zijn in
2021 verplichtingen voor woon-werkverkeer van medewerkers over 2020
negatief bijgesteld. Daarnaast zijn verplichtingen uit 2020 voor het bedrijfs­
restaurant negatief bijgesteld in verband met het thuiswerkadvies. Tot slot
zijn dertien overeenkomsten voor externe inhuur bijgesteld omdat er geen
rekening was gehouden met verlof en uitval.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

55

8. WNT-verantwoording 2021 overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten
van de Gouverneurs en de Kiesraad
De Wet normering topinkomens (WNT) bepaalt dat de bezoldiging en
eventuele ontslaguitkeringen van topfunctionarissen in de publieke en
semi-publieke sector op naamsniveau vermeld moeten worden in het
financieel jaarverslag. Deze publicatieplicht geldt tevens voor topfunctio­
narissen die bij een WNT-instelling geen - al dan niet fictieve - dienstbe­
trekking hebben of hadden. Daarnaast moeten van niet-topfunctionarissen
de bezoldiging (zonder naamsvermelding) gepubliceerd worden indien
deze het wettelijk bezoldigingsmaximum te boven gaan. Niet-topfunctiona­
rissen zonder dienstverband vallen echter buiten de reikwijdte van de wet.
Voor dit departement heeft de publicatieplicht betrekking op onderstaande
functionarissen. De bezoldigingsgegevens van de leden van de Top
Management Groep zijn opgenomen in het jaarverslag van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het algemeen bezoldigingsmaximum bedraagt in 2021 € 209.000.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

56

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

57

0,10 (0,10)

Dhr. P.
Castenmiller

Mw. J.M.A.
Kemna

Dhr. J.R. Prins Lid

Mw. H.E.
ReukemaGevers

Mevr. H. van
Essen

Kiesraad

Kiesraad

Kiesraad

Kiesraad

Kiesraad

Kiesraad

Nationale
ombudsman

Secretaris

Directeur

Lid

Lid

Lid

Lid

Raad van State M.J. Horstman Secretaris

Raad van State R.K. Visser

0,09 (0,08)

Mw. J.E. van
den Brink

Dhr. A.B.L. de Lid
Jonge

Lid

Dhr. R.B.
Andeweg

Kiesraad

Voorzitter

15-2-2021

22-7-2021

11-3-2021

31-5-2021

Dhr. W.J.
Kuijken

Kiesraad

1-1-2021

Mw. P.J. Young Secretarisdirecteur

Kiesraad

Directeur

Mevr. M.A.K.
van Grieken

Kanselarij der
Nederlandse
Orden

1

1,00

1 (1)

(0,01) (0)

0,11 (0,09)

0,07 (0,06)

0,07 (0,02)

0,10 (0,10)

0,3 (0)

1 (1)

0,94 (0,94)

1 (1)

Dhr. C. van der Secretaris
Werf

Algemene
Rekenkamer

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

nee

Datum
Datum einde Dienstverband Op externe
aanvang
dienstverband in fte (+ tussen inhuur-basis
dienstverband (indien van
haakjes
(nee; <=
(indien van
toepassing)
omvang in
12 kalendertoepassing)
2020)
mnd; >
12 kalendermnd)

Naam topfunc­ Functie
tionaris

Tabel 41 Bezoldiging van topfunctionarissen (bedragen in €)

Naam
instelling

146.916 (0)

34.009
(180.721)

20.090 (0)

4.501 (21.731)

122.703 21.556 (20.383)
(126.269)

9.654 (7.914)

8.829 (7.264)

1.371 (0)

11.130 (7.206)

6.815 (4.789)

6.717 (1.891)

9.481 (8.841)

37.344 (0)

111.062 19.835 (18.271)
(110.879)

122.293 20.634 (19.115)
(127.363)

148.635 22.331 (20.921)
(152.856)

167.006 (0)

38.510
(202.452)

144.259
(146.652)

9.654 (7.914)

8.829 (7.264)

1.371 (0)

11.130 (7.206)

6.815 (4.789)

6.717 (1.891)

9.481 (8.841)

37.344 (0)

130.897
(129.150)

142.927
(146.477)

170.966
(173.777)

183.233

39.510

209.000

21.173

19.124

3.074

23.222

13.660

13.660

20.490

62.700

209.000

197.389

209.000

Beloning plus Voorzieningen Totale
Individueel
onkostenver­ t.b.v.
bezoldiging in toepasselijk
goedingen
beloningen
2021 (+ tussen bezoldigings­
(belast) (+
betaalbaar op haakjes
maximum
tussen haakjes termijn (+
bedrag in
bedrag in
tussen haakjes 2020)
2020)
bedrag in
2020)

Motivering en bedrag
(indien overschrijding)

Voor 2021 zijn er geen functionarissen die een bezoldiging boven het
toepasselijke bezoldigingsmaximum hebben ontvangen, of waarvoor in
eerdere jaren een vermelding op grond van de WOPT of de WNT heeft
plaatsgevonden of had moeten plaatsvinden. Er zijn in 2021 geen functio­
narissen die hun werkzaamheden als topfunctionaris hebben neergelegd en
die op grond van hun voormalige functie nog 4 jaar aangemerkt worden als
topfunctionaris. Er zijn in 2021 geen ontslaguitkeringen betaald die op
grond van de WNT dienen te worden gerapporteerd. Er zijn geen functies
als leidinggevend topfunctionaris bij andere instellingen(en) die op grond
van de WNT gemeld en openbaar gemaakt moeten worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

58

D. BIJLAGEN
Bijlage 1: Toezichtrelaties ZBO's en RWT's
Tabel 42 Overzichtstabel ZBO’s en RWT's van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs
en de Kiesraad (bedragen x € 1.000).
Naam ZBO/RWT

Kiesraad

Begrote bijdrage
moederdepar­
tement aan
ZBO/RWT

Gerealiseerde
bijdrage overige
departementen1

Gerealiseerde
Begrote bijdrage
bijdrage moeder­ overige departe­
departement aan menten
ZBO/RWT1

4.947

7.132

0

Bijzonderheden

0

nee

1 De gerealiseerde bijdragen zijn opgesteld op basis van de verstrekte informatie van de zbo’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 IIB, nr. 1

59