Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

27 923

Werken in het onderwijs

Nr. 406

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP EN VOOR BASIS- EN VOORTGEZET ONDERWIJS EN
MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2020
Met deze brief bieden wij u het rapport «Naar een stelsel met toekomst –
bouwstenen voor een toekomstbestendig bevoegdhedenstelsel voortgezet onderwijs» aan1. Dit rapport van onderzoeksbureaus Regioplan,
CINOP-ecbo en Leeuwendaal is in opdracht van OCW en met nauwe
betrokkenheid van VO-raad, VH, VSNU, AOb, FvOv, CNV Onderwijs en
Stichting Platforms VMBO tot stand gekomen.
Inhoudelijke toelichting
Zoals wij u eerder schreven, willen we wijzigingen aanbrengen in het
stelsel van bevoegdheden en lerarenopleidingen.2 Dit is nodig om de
kwaliteit van het onderwijs te kunnen blijven waarborgen, en te zorgen
voor aantrekkelijke carrièremogelijkheden en professionele ontwikkeling
voor leraren. Bovendien is het huidige bevoegdhedenstelsel complex en
weinig flexibel, door tal van uitzonderingen, alternatieven en tijdelijke
regelingen. De complexiteit neemt verder toe als we op deze manier
blijven werken. Daarom is het nodig grondig te doordenken op welke
punten het stelsel beter ingericht kan worden. Het is van het grootste
belang dat we, samen met de scholen, de kwaliteit van onze leraren
waarborgen en zorgen voor meer aantrekkelijke, kwalitatief goede routes
naar het leraarschap.
De centrale vraag in dit onderzoek was hoe de indeling van de verschillende bevoegdheden voor het voortgezet onderwijs (vo) herijkt kan
worden, vanuit drie perspectieven: wat moeten leraren kunnen om te
bieden wat leerlingen nodig hebben in hun leerproces; wat is een
1
2

kst-27923-406
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Onder meer in de brief «Naar een aantrekkelijke onderwijsarbeidsmarkt» van 2 juli 2019,
Kamerstuk 27 923, nr. 369, en de brief «Intensivering aanpak tekorten in het onderwijs» van
16 december 2019, Kamerstuk 27 923, nr. 387.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 923, nr. 406

1

interessant ontwikkelperspectief voor leraren; en hoe houden we het
onderwijs organiseerbaar voor scholen? Op basis van verschillende
bijeenkomsten met leraren, schoolleiders, lerarenopleiders, bestuurders
en wetenschappers geeft Regioplan hier een eerste schets van.
Het rapport onderschrijft dat de huidige inrichting van het bevoegdhedenstelsel voor het vo op sommige punten niet meer voldoet. De ene klas
vraagt om een academisch geschoolde vakexpert, bijvoorbeeld in de
bovenbouw van havo en vwo, de andere klas heeft meer baat bij een
pedagogisch sterk onderlegde leerkracht die over de breedte van
verschillende verwante vakken les kan geven. Bijvoorbeeld klassen in de
onderbouw van het vmbo en het praktijkonderwijs hebben behoefte aan
de laatstgenoemde categorie. Kortom: zowel academisch geschoolde als
hbo-geschoolde leraren zijn nodig, en zowel breed georiënteerde leraren
als specialisten op (een van) de drie bekwaamheidsgebieden vakinhoud,
vakdidactiek en pedagogiek.
Ook geeft het rapport een antwoord op de motie van de heer Rog over de
mogelijkheden voor inzet van mbo-docenten met een pedagogischdidactisch getuigschrift (pdg) in het vmbo.3 De conclusie is dat de
competenties van mbo-docenten met een pdg niet een-op-een overeenkomen met de competenties die we vragen voor het geven van beroepsgerichte vakken in het vmbo. Om mbo-docenten met een pdg in het vmbo
in te kunnen zetten, is dus enige aanvullende scholing nodig. Voor
passende scholing voor deze groep kan het helpen om een aparte
bevoegdheid voor het beroepsgerichte vmbo in te stellen. In hoeverre dit
wenselijk is – en hoe deze bevoegdheid zich dan moet verhouden tot
andere bevoegdheden – zal uitgezocht worden in het hieronder toegelichte vervolgproces.
Vervolgproces
De komende tijd willen we van dit eerste verkennende rapport tot
concrete voorstellen voor nieuwe bevoegdheden komen. We trekken de
discussie bovendien breder naar de sectoren primair onderwijs (po) en
middelbaar beroepsonderwijs (mbo). We geven daarom dit rapport mee
aan de Commissie Onderwijsbevoegdheden, welke door het kabinet is
ingesteld om te adviseren over de verdere inrichting van het bevoegdhedenstelsel voor het po, vo en mbo.
Deze commissie, onder leiding van Paul Zevenbergen en bestaande uit
verschillende leraren, schoolleiders en lerarenopleiders, zal om te
beginnen nieuwe bekwaamheidsgebieden voor het po, vo en mbo
formuleren. In lijn met het advies «Ruim Baan voor Leraren» van de
Onderwijsraad4, benoemt de commissie daarbij welke algemene
pedagogische en didactische eisen voor alle leraren gelden. Ook zal de
commissie aanbevelingen doen voor de manier waarop lerarenopleidingen aan kunnen sluiten bij nieuwe bevoegdheden zodat zowel
toekomstige leraren als huidige leraren zich verder kunnen ontwikkelen.
Bijgevoegd rapport biedt relevante aanknopingspunten voor specifiek het
vo, waar de commissie op voort kan bouwen. We verwachten de eerste
opbrengsten van de commissie komende zomer, en het definitieve advies
aan het einde van dit jaar. Zodoende streven we ernaar deze kabinetsperiode nog betekenisvolle stappen in de richting van een nieuw bevoegdhedenstelsel te zetten.

3
4

Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 50.
Onderwijsraad, Ruim Baan voor Leraren (2018).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 923, nr. 406

2

Tot slot
In het gesprek over de toekomst van het bevoegdhedenstelsel weten wij
ons gesteund en gevoed door tal van leraren, schoolleiders, lerarenopleiders, bestuurders en andere betrokkenen. Hun expertise is van groot
belang om gefundeerde afwegingen te kunnen maken. Ook de Commissie
Onderwijsbevoegdheden zal hier veel ruimte voor bieden – en wij hopen
dat ook deze kan rekenen op relevante medewerking vanuit het
onderwijsveld.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 27 923, nr. 406

3