Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 924

Toezichtsverslagen AIVD en MIVD

Nr. 179

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES EN VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 maart 2019
1. Inleiding
De Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) en de Commissie van
Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) hebben in het
kader van het door hen gevoerde rechtseenheidsoverleg bij brief van
31 mei 2018 uw Kamer geïnformeerd over hun standpunt inzake de
rechtsbescherming van advocaten en journalisten in het buitenland.
Voorts hebben zij bij brieven van 23 november 2018 (Kamerstuk 29 924,
nr. 173) aan uw Kamer de standpunten naar aanleiding van hun rechtseenheidsoverleg overgebracht inzake (1) de reikwijdte van de rechtmatigheidstoetsing door de TIB en (2) de geautomatiseerde data-analyse ex
artikel 50 Wiv 2017. Bij deze bieden wij u een afschrift van onze reactie
aan de TIB en de CTIVD aan1, waarbij wij zijn ingegaan op de door hen
ingenomen standpunten. Hiermee voldoen wij aan uw verzoek om een
reactie op genoemde brieven. In het onderstaande willen we enkele
aspecten uit onze reactie nog kort onder uw aandacht brengen.
2. Rechtseenheidsoverleg moet ruimte laten voor het (kunnen)
voeren van een eigen (juridisch) beleid
De op 1 mei 2018 ingevoerde wet is een complexe wet die in een veelheid
van situaties toepassing dient te vinden. Wij hebben een eigen verantwoordelijkheid om – binnen de grenzen van de wet en met inachtneming
van hetgeen tijdens de parlementaire behandeling is gewisseld – ter
uitvoering van de wet beleid te ontwikkelen en vast te stellen. De inzichten
van de TIB en de CTIVD zijn daarbij zeer welkom, maar voorkomen moet
worden dat daarmee de facto aan de verantwoordelijke ministers de
mogelijkheid tot het voeren van eigen (juridisch) beleid wordt ingeperkt
c.q. ontnomen.

1

kst-29924-179
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 924, nr. 179

1

3. Reikwijdte van de rechtmatigheidstoets door de TIB
In onze reactie aan de TIB en de CTIVD geven wij aan het door hen
ingenomen standpunt grotendeels te delen, maar plaatsen wij enkele
kanttekeningen bij de reikwijdte van de rechtmatigheidstoets van de TIB.
Wij zijn het erover eens dat, als de inzet van een bijzondere bevoegdheid
(mede) ten behoeve van verlening van ondersteuning aan een buitenlandse dienst is, dat dit in de motivering van de inzet dient te worden
betrokken. Hieronder verstaan wij ook de situatie waarin vooraf met
buitenlandse diensten afspraken zijn gemaakt. Anders dan CTIVD en TIB
menen wij echter dat de enkele voorzienbaarheid dat de te verwerven
informatie zal worden gedeeld met buitenlandse partners niet in de
motivering van de toestemmingsaanvraag door de dienst zou moeten
worden betrokken. Overigens laat het voorgaande onverlet de
bevoegdheid van de TIB om (aanvullend) aan ons het verzoek te richten
om alle inlichtingen te verstrekken en alle medewerking te verlenen die zij
voor een goede uitoefening van haar taak noodzakelijk acht. Desgevraagd
wordt aan een dergelijk verzoek voldaan.
4. Geautomatiseerde data-analyse (GDA)
Het standpunt van de TIB en de CTIVD inzake GDA als bedoeld in artikel
50 van de wet, wordt door ons op hoofdlijnen onderschreven. Wel hebben
wij zorgen of het geschetste kader voldoende ruimte laat voor het
iteratieve en onvoorspelbare karakter van het onderzoeksproces dat zo
kenmerkend is voor het werk van de diensten. Wij zijn met CTIVD en TIB
in overleg om te verkennen in hoeverre er binnen het wettelijk kader
ruimte is die recht doet aan zowel de strekking van de wet als aan de
operationele uitvoeringspraktijk.
5. Rechtsbescherming advocaten en journalisten in het
buitenland
Het standpunt van de TIB en de CTIVD inzake de rechtsbescherming van
advocaten en journalisten in het buitenland wordt door ons volledig
onderschreven. De AIVD en de MIVD hebben hun werkwijze hierop
aangepast.
6. Slotopmerking
In de afgelopen periode is – zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau –
regelmatig overleg gevoerd met de TIB over de ter toetsing aan de TIB
voorgelegde lasten. De toets door de TIB is scherp en heeft voor de
rechtmatigheid van de uitoefening van bijzondere bevoegdheden door de
diensten een nieuwe standaard gezet. In algemene zin leidt de toetsing
van de TIB ook tot een duidelijke kwaliteitsverbetering van de aanvragen.
In sommige gevallen is er discussie over de reikwijdte van de toets door
de TIB. In die gevallen waar de uitkomst van de discussie operationele
consequenties heeft voor het werk van de diensten, informeren wij uw
Kamer via de daarvoor geëigende weg. Uitgangspunt is dat wij de dialoog
blijven zoeken met de TIB (en de CTIVD) om de verschillen van mening die
er bestaan te verkleinen en waar mogelijk weg te nemen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 924, nr. 179

2