Commissiesamenvatting deelrapport ‘Meldingen van ritueel satanisch misbruik
van minderjarigen bij organisaties’
De Commissie heeft verschillende organisaties benaderd met de vraag of zij in de afgelopen
jaren te maken hebben gehad met mensen die zeggen ritueel misbruik te hebben ervaren.
Het gaat om voormalige en actuele meldpunten voor onder meer seksueel geweld, landelijk
opererende hulpverleningsorganisaties en expertisecentra, kleinere, veelal regionaal
opererende organisaties en twee andere organisaties (Raad voor de Kinderbescherming en
Slachtofferhulp Nederland. Tijdens de inventarisatie van meldingen bij deze organisaties
werd duidelijk dat de registratiesystemen (wanneer aanwezig) zelden toegerust zijn om op
specifieke details van het misbruik te zoeken. De Commissie heeft om die reden aan de
organisaties gevraagd om navraag te doen bij medewerkers en vrijwilligers.
Nederland kent geen meldpunt specifiek voor georganiseerd sadistisch misbruik. Belangenorganisaties van slachtoffers krijgen meldingen van dit type misbruik. Belangenorganisatie
Stichting Misbruikt! geeft expliciet aan dat ze in het afgelopen jaar regelmatig meldingen
heeft gekregen. Bij voormalige meldpunten van eerder door de overheid ingestelde
commissies gericht op onderzoek naar misbruik van minderjarigen (Commissie Deetman,
Commissie Samson en Commissie De Winter) is dit type geweld niet naar voren gekomen. Bij
het opgeheven meldpunt Sektesignaal zijn enkele meldingen gedaan van ritueel misbruik
van volwassenen. Het meldpunt Meld Misdaad Anoniem heeft mogelijk een aantal gevallen
gehad, maar deze meldingen zijn niet doorgezet naar de politie. Veilig Thuis en CoMensha
geven aan dat zij met name slachtoffers van georganiseerde netwerken zien. In deze
(familie)netwerken worden minderjarigen geprostitueerd, vindt uitruil plaats naar grote
criminele netwerken en/of worden minderjarigen gebruikt voor de productie van
kinderpornografisch beeldmateriaal. Specifiek rituele aspecten zien ze niet. Bij het Centrum
Seksueel Geweld is bij de verschillende centra hooguit één keer contact geweest met een
slachtoffer dat aangaf ritueel misbruikt te zijn. Slachtofferhulp Nederland en
branchevereniging Valente geven aan geen meldingen van seksueel misbruik met rituele
kenmerken te kennen. Landelijk expertise- en behandelcentrum op het gebied van geweld in
afhankelijkheidsrelaties Fier heeft in het verleden enkele cliënten in behandeling gehad en
op de chat gesproken die aangaven ritueel misbruikt te zijn. De Raad voor de
Kinderbescherming ziet slachtoffers van huiselijk, niet-seksueel, maar wel
sadistisch/excessief geweld en is bekend met minderjarigen in gezinssekten of sektarische
bewegingen, maar ziet hierbij geen rituele aspecten. Van de kleinere, veelal regionaal
opererende organisaties heeft het Reformatorisch Meldpunt enkele meldingen gehad van
slachtoffers van ritueel misbruik met wie ze eenmalig contact hebben gehad. Ook bij de
telefonische hulpdienst Tegen Je Wil heeft zich in de afgelopen jaren een aantal slachtoffers
van ritueel misbruik kenbaar gemaakt. De regionaal actieve organisatie Blauwe Maan heeft
ooit één melding gekregen. Stichting No Need to Hide geeft aan dat zij nooit te maken heeft
gehad met slachtoffers van ritueel misbruik, evenals de oecumenische Stichting VPSG
(Vrouwen Pastoraat Seksualiteit Geweld). Samenvattend kan gesteld worden dat bij de

meeste organisaties die bevraagd zijn een zeer beperkt aantal meldingen van ritueel
misbruik is gedaan in de afgelopen jaren.
Uit de informatie van de organisaties blijkt verder dat er weinig ondernomen kan worden
richting de opsporingsdiensten omdat de melders soms slechts eenmalig contact zochten en
dat hun verhaal te weinig concrete informatie bevatte. Specifiek bij dit type misbruik blijkt
uit de gesprekken dat personen die bellen of chatten met de organisaties vaak bang zijn om
hun verhaal te doen vanwege angst voor het netwerk dat hen misbruikt.
Ondanks het toelichten van het type misbruik dat de Commissie onderzoekt bij alle
organisaties, zijn er veel meldingen genoemd die niet onder de nauwe definitie van de
Commissie vallen. Wél geven deze meldingen zicht op de grijze gebieden eromheen. Er zijn
meldingen geweest van slachtoffers in sektarische bewegingen of geloofsgemeenschappen
(zonder rituele aspecten), van slachtoffers van misbruik met rituelen vanuit niet-Westerse
geloofsovertuigingen en van slachtoffers van handel in minderjarigen zonder rituele
kenmerken.
Tot slot is in de gesprekken met de organisaties veel informatie naar voren gekomen over
knelpunten bij het melden en over het instellen van een meldpunt voor dit type misbruik.
Een voorbeeld van een knelpunt is dat vrijwilligers en medewerkers vaak te weinig kennis
hebben over ritueel misbruik. Daardoor weten zij niet goed hoe zij moeten omgaan met
deze doelgroep, waardoor de kans bestaat dat melders niet de hulp of zorg krijgen die ze
nodig hebben. Doordat er veel verschillende meldpunten zijn, is kennis ook versnipperd.
Over het instellen van een meldpunt specifiek voor dit misbruik zijn de organisaties verdeeld.
Een meldpunt zou in ieder geval multidisciplinair moeten zijn en bepaalde specialisaties in
huis moeten hebben. Er dient informatie gegeven te worden en de bereikbaarheid moet
goed zijn. Ook het trainen van medewerkers in gesprekstechnieken wordt van belang
geacht.