Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

28 676

NAVO

Nr. 144

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 januari 2012
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan ten behoeve van de
bijeenkomst van de Navo-defensieministers te Brussel op 2 en 3 februari
a.s.
De minister van Defensie,
J. S. J. Hillen

kst-28676-144
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 144

1

Agenda
Op 2 en 3 februari a.s. wordt te Brussel een ministeriële bijeenkomst van
de defensieministers van de Navo gehouden. De definitieve agenda is op
het moment van het versturen van deze kamerbrief nog niet bekend. De
onderwerpen die in deze brief worden genoemd zijn derhalve ontleend
aan de conceptagenda.
De bijeenkomst staat in het teken van drie hoofdonderwerpen, te weten
de lopende operaties, de voorbereiding van de Navo-top in Chicago in
mei 2012 en de stand van zaken van de hervormingen in de Navo.
Voorafgaand aan de bijeenkomst zal een vergadering van de Northern
Group worden gehouden, onder voorzitterschap van Finland.
Operaties
Afghanistan
Afghanistan wordt tijdens de ministeriële zowel met als zonder partners
besproken. De besprekingen zullen in het teken staan van de geleidelijke
overdracht van verantwoordelijkheden voor de veiligheid aan de
Afghaanse autoriteiten in 2014. De Navo werkt in aanloop naar de Top in
Chicago aan een nieuw strategisch plan voor Afghanistan, waarin de
strategische lijnen voor de resterende periode van ISAF en voor de
periode daarna worden vastgelegd. De ministers van Defensie zullen zich
kunnen uitspreken over de voortgang van de transitie, de te bereiken
resultaten en mijlpalen in de komende jaren en de ondersteuning van de
Afghaanse veiligheidstroepen na 2014. Ik zal in deze discussie aandacht
vragen voor het belang van een realistische opzet van de Afghaanse
veiligheidstroepen en hun inbedding in de Afghaanse overheidsstructuren. De Nederlandse regering is in beginsel bereid ook na 2014 de
Afghaanse veiligheidstroepen te ondersteunen, maar gaat er daarbij wel
van uit dat op de langere termijn de Afghaanse regering deze verantwoordelijkheid volledig voor eigen rekening zal nemen.
KFOR
Tijdens de vergadering zal een werksessie over KFOR met partners
worden gehouden. De gebeurtenissen van het afgelopen half jaar
vereisen een discussie met de partners over KFOR. Hoewel het aantal
Servische wegversperringen afneemt en de bewegingsvrijheid van EULEX
toeneemt, is het nog te vroeg om de Operational Response Forces, die
sinds afgelopen zomer aan KFOR zijn toegevoegd, bij afloop van hun
huidige opdracht op 31 januari a.s. terug te halen. Ook de overgang naar
de zogenoemde Gate 3, waarbij KFOR zijn presentie verder afbouwt, zal
pas aan de orde zijn als er een politieke oplossing is gevonden voor de
spanningen in Noord-Kosovo. De ontwikkelingen in Kosovo hebben geen
invloed op de (beperkte) Nederlandse bijdrage.
De top in Chicago
Na deze bijeenkomst volgt een bijeenkomst van de ministers van Defensie
en Buitenlandse Zaken voor de top in Chicago in mei a.s. Deze bijeenkomst staat vooral in het teken van tussenrapportages en een inventarisatie van nog openstaande actiepunten. Veruit het belangrijkste
onderwerp zal Smart Defence zijn. Dit concept, geïntroduceerd door de
secretaris-generaal, behelst het door slimmer te investeren en meer
samen te werken kunnen behouden van capaciteiten die voor de Navo en
individuele bondgenoten essentieel zijn. Smart Defence zal ook een
Europees antwoord geven op de toespraak van voormalig minister van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 144

2

Defensie Gates in juni 2011 waarin hij stelde dat de lastenverdeling tussen
de VS en Europa de afgelopen decennia uit balans is geraakt. De
afgelopen maanden hebben de speciale gezant voor Smart Defence,
plaatsvervangend secretaris-generaal Bisogniero, en de Supreme Allied
Commander Transformation, generaal Abrial, alle hoofdsteden bezocht
om van bondgenoten te vernemen hoe zij aankijken tegen het concept en
welke concrete bijdrage zij denken te kunnen gaan leveren. Het project
Multinational Approaches, waarover ik u in het verslag van de vorige
bijeenkomst heb bericht en waarin kansrijke projecten zijn opgenomen, is
daar onderdeel van. Op dit moment bezie ik een aantal voorstellen voor
projecten waar Nederland het voortouw zou kunnen nemen. Daarbij denk
ik aan studies naar samenwerking met landen in de regio op terreinen die
aansluiten bij de Nederlandse ambities en expertise. In de aanloop naar
de top zullen deze voornemens verder worden geconcretiseerd. De
secretaris-generaal zal tijdens de komende bijeenkomst ook een raamwerk
voor Smart Defence presenteren. Dit raamwerk, een definitie van het
concept Smart Defence, moet houvast bieden bij de invulling. De
Northern Group bijeenkomst zal volledig worden gewijd aan Smart
Defence en internationale samenwerking. Daar zal ik mijn ideeën ook
delen met mijn collegas.
In de aanloop naar de top zal ook over raketverdediging worden
gesproken. Het voornemen is om de NATO Interim Ballistic Missile
Defence Operational Capability tijdens de top in Chicago operationeel te
verklaren. Hoewel daarvoor nog het nodige werk moet worden verzet,
vooral op het gebied van commandovoering, Rules of Engagement en
communicatiesystemen, acht ik dit haalbaar. In de discussie met Rusland
over dit onderwerp is er nog weinig vooruitgang. Dit staat het doel voor
de top echter niet in de weg.
Het derde onderwerp dat in het kader van de top zal worden besproken is
de Defence and Deterrence Posture Review. Drie voorstudies, op de
gebieden conventioneel, nucleair en wapenbeheersing, zullen kort voor de
bijeenkomst worden aangeboden aan de secretaris-generaal. Deze zal een
samenvatting van de bevindingen presenteren en toestemming vragen op
basis daarvan te beginnen met het integrale document voor de top. Zoals
de minister van Buitenlandse Zaken al stelde in zijn brief van 28 november
2011 (Kamerstuk 28 676, nr. 141) blijkt uit de discussies dat weinig landen
in deze tijden van krimpende defensiebudgetten en een veranderende
veiligheidssituatie aanleiding zien voor drastische wijzigingen in het
samenstel van Navo-capaciteiten. De inzet van de regering voor een brede
herziening, waarbij naast de conventionele en nucleaire capaciteiten ook
raketverdediging, nieuwe dreigingen, zoals cyber, en wapenbeheersing,
ontwapening en non-proliferatie aan bod komen wordt inmiddels door
meer landen ondersteund. Tijdens de komende bijeenkomst zal ik
nogmaals een krachtig pleidooi houden voor een openbaar document
tijdens de top in Chicago.
Hervormingen
Over de hervormingen is tijdens deze ministeriële naar verwachting een
overzicht van de voortgang op de verschillende hervormingstrajecten aan
de orde. Het betreft de hervorming van de commandostructuur, van de
agentschappen, van de inrichting van de capaciteitsontwikkeling in de
Navo en de herstructurering van het hoofdkwartier.
In algemene zin bestaat er reden voor tevredenheid over de bereikte
resultaten tot nu toe. Wel heb ik enige zorgen over de verdere voortgang.
Het is belangrijk het momentum vast te houden en onszelf te houden aan
de oorspronkelijk gestelde doelen. Samen met andere hervormingsge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 144

3

zinde landen zal ik er daarom voor pleiten om ook tijdens de komende top
in Chicago stil te staan bij de stand van zaken van de hervormingen en
waar mogelijk nieuwe doelen te stellen.
Aan de hervorming van de commandostructuur wordt hard gewerkt. De
militaire staf werkt aan de gedetailleerde transitieplannen en de daarbij
behorende kostenramingen. De bondgenoten zijn het erover eens dat
deze transitiekosten binnen de huidige Navo-budgetten dienen te worden
geaccommodeerd. In de planning is de verhuizing van de entiteit DARS
(Deployable Air command and Control centre Recognized Air picture
Sensor fusion post) in Nieuw Milligen naar Italië in 2013 voorzien. Die
verhuizing valt samen met de geplande uitbreiding van het Joint Forces
Command in Brunssum.
Ook op het gebied van de hervorming van de agentschappen is
vooruitgang geboekt. De General Managers van de Communication and
Informations Agency en het Support Agency zijn inmiddels aangetreden
en zullen nog in 2012 hun plannen voor de gestelde bezuinigingsdoelen
presenteren. De Nederlandse generaal-majoor Koen Gijsbers is benoemd
tot General Manager van het Communications and Informations Agency,
waaronder ook het NC3A in Den Haag valt. De minste vooruitgang is
geboekt bij de oprichting van het Procurement Agency. Zoals al was
verwacht zorgt de diversiteit van de daaronder ressorterende multinationale verwervingsprogrammas en de daaraan gekoppelde aansturingstructuren voor complicaties. Ik zal ervoor pleiten om bij de verdere
stappen voor dit moederagentschap vooral te kijken naar de inrichtingseisen voor toekomstige materieelprojecten.
De hervormingen van het Navo-hoofdkwartier en de staven die zich bezig
houden met capaciteitsontwikkeling verlopen tot nu toe moeizaam. De
landen hebben geen overeenkomst kunnen bereiken over een structuur
die tot aanzienlijke bezuinigingen zal leiden. De secretaris-generaal
presenteert tijdens de aanstaande ministeriële nog geen resultaten over
de hervorming van het hoofdkwartier. Ik zal de secretaris-generaal vragen
om bij de hervorming van het hoofdkwartier nogmaals zelf te kijken naar
de benodigde stafcapaciteit voor capaciteitsontwikkeling, en de resultaten
daarvan nog voor de top in Chicago te presenteren.
In dit verband deel ik ook mee dat inspanningen van het kabinet en van
leden van de Tweede Kamer om de IBAN-rapporten openbaar te maken
inmiddels vruchten beginen af te werpen.
De international staf van de Navo bereidt de beoogde openbaarmaking
van de rapporten voor. Ik verwacht dat hierover nog voor de top duidelijkheid zal bestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 676, nr. 144

4