Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3051

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 februari 2021
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 6 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Verordening inzake Digitale Markten (Digital Markets Act)
(Kamerstuk 22 112, nr. 3049)
Fiche: Verordening inzake digitale diensten en wijziging Richtlijn
2000/31/EG (Digital Services Act) (Kamerstuk 22 112, nr. 3050)
Fiche: Verordening betreffende trans-Europese energie-infrastructuur
(TEN-E)
Fiche: Gezamenlijke Mededeling EU-strategie inzake cyberbeveiliging
(Kamerstuk 22 112, nr. 3052)
Fiche: Herziening richtlijn netwerk- en informatiebeveiliging (NIB-richtlijn)
(Kamerstuk 22 112, nr. 3053)
Fiche: Richtlijn veerkracht kritieke entiteiten (Kamerstuk 22 112, nr. 3054)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-22112-3051
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

1

Fiche: Verordening betreffende trans-Europese energieinfrastructuur (TEN-E)
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
betreffende richtsnoeren voor trans-Europese energie-infrastructuur en
tot intrekking van Verordening (EG) nr. 347/2013
b) Datum ontvangst Commissiedocument
Datum: 15 december 2020
c) Nr. Commissiedocument
COM(2020) 824
d) EUR-Lex
https://eur-lex.Europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2020:824:FIN
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
SWD(2020) 346
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
h) Rechtsbasis
Artikel 172 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese
Unie
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Het Trans-Europese energienetwerk programma (TEN-E) is ontwikkeld om
het Europese energienetwerk te moderniseren en uit te breiden, voorzieningszekerheid te bevorderen en de integratie van hernieuwbare energie
mogelijk te maken. De recente doelstellingen uit de Europese Green Deal1
en de nieuwste technologische ontwikkelingen zijn hier niet in meegenomen, waardoor het huidige TEN-E kader als ontoereikend wordt
beschouwd om de doelstelling op het gebied van klimaatneutraliteit te
bereiken. Gelet daarop wordt met onderhavig voorstel de TEN-E verordening herzien.
Op basis van TEN-E worden grensoverschrijdende energieprojecten van
gemeenschappelijk belang geselecteerd (Projects of Common Interest,
PCI). De geselecteerde projecten komen in aanmerking voor een
CEF-financiering (Connecting Europe Facility), bovendien zijn op deze
projecten ook versnelde vergunningverleningsprocedures van toepassing.
Het TEN-E voorstel introduceert ook projecten van «wederzijds belang»
(Projects of Mutual Interest, PMI) om samenwerking met derde landen in
het kader van TEN-E mogelijk te maken. TEN-E bepaalt de selectiecriteria
waaraan een project van gemeenschappelijk of van wederzijds belang
moet voldoen. Een nieuw selectiecriterium is een verplichte duurzaamheidstoets voor alle infrastructuurcategorieën om klimaatneutraliteit te
bevorderen. Verder moet het «do not significant harm principe» worden
toegepast en een «kosten-baten analyse» worden uitgevoerd. Een
geharmoniseerde kosten-batenanalyse voor het hele energiesysteem
1

Europese Green Deal: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2019:640:FIN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

2

moet ervoor zorgen dat de kosten van broeikasgasemissies op een
consistente manier worden weerspiegeld in lijn met het EU-beleid. Voor
de categorie «wind op zee» introduceert de Commissie een geïntegreerde
aanpak voor de offshore-wind netwerkplanning en de opneming van de
volledige investeringskosten in de grensoverschrijdende kostentoewijzing.
De Commissie stelt voor om een methodologie op te stellen voor de
verdeling van kosten en baten van offshore netwerken tussen betrokken
lidstaten. Verder moet de rol van het Agentschap van de Europese Unie
voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER) worden versterkt
en de samenwerking tussen Europese netwerken voor transmissiesysteembeheerders voor elektriciteit en gas (ENTSO-E en ENTSO-G) worden
verbeterd. De herziene TEN-E verordening focust met name op de
ontwikkeling van grensoverschrijdende energie-infrastructuur die de
verwezenlijking van doelstellingen uit de Europese Green Deal bevordert.
Op het gebied van gas is in het TEN-E voorstel alleen nog ruimte voor
«slimme gasnetten» waarbij gebruik wordt gemaakt van innovatieve
oplossingen voor de kostenefficiënte integratie van koolstofarme en
hernieuwbare gasbronnen om de koolstofvoetafdruk van het bijbehorende gasverbruik te verkleinen. Olieprojecten worden in de herziene
TEN-E niet meer opgenomen. De herziene TEN-E beoogt verder ook de
vergunningsprocedures minder complex te maken om vertragingen van
de realisatie van projecten te verminderen. De structuur en de opzet van
het voorstel zijn vergelijkbaar met de huidige verordening.
b) Impact assessment Commissie
In het impact assessment gaat de Commissie in op de gemaakte beleidskeuzes. Volgens de analyse van de Commissie moet de productie van
elektriciteit uit hernieuwbare bronnen de komende jaren aanzienlijk
worden verhoogd om ervoor te zorgen dat tegen 2050 meer dan 80% van
de elektriciteit afkomstig is uit hernieuwbare bronnen. De beleidskeuzes in
de herziene TEN-E zijn hierop toegespitst. Dat betekent dat de komende
jaren binnen de EU met name de grensoverschrijdende energieprojecten
en investeringen moeten worden geïdentificeerd die in belangrijke mate
zullen bijdragen aan het behalen van de energie- en klimaatdoelstellingen
van de Europese Green Deal.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Op het gebied van energie-infrastructuur vindt het kabinet het belangrijk
dat er een duidelijke focus komt voor de infrastructurele projecten die de
CO2-reductie en integratie van hernieuwbare energie bevorderen in lijn
met de Europese Green Deal. In dit kader pleit het kabinet in elk geval
voor de uitrol van een Europees waterstofnetwerk. Een grensoverschrijdend waterstofnetwerk sluit aan bij de Nederlandse ambitie, zoals
uiteengezet in de Kabinetsbrief Waterstofvisie (Kamerstuk 32 813, nr. 485),
om zich tot hub in Noordwest-Europa voor mondiale waterstofhandel te
ontwikkelen. Daarnaast onderstreept het kabinet het belang van hergebruik van bestaande infrastructuur voor CO2-neutrale doelen. Bovendien
werkt Nederland aan het bevorderen van infrastructuur voor (grensoverschrijdend) CO2-transport en opslag om emissies op de korte termijn te
verminderen. In EU-verband heeft het kabinet zich ook sterk gemaakt voor
aandacht vanuit de EU voor een geïntegreerd energiesysteem met nadruk
op de rol van marktpartijen en kosten-efficiëntie. TEN-E kan in betrekking
tot deze opgaven een ondersteunende rol spelen door de projecten van
gemeenschappelijk en wederzijds belang te identificeren en te versnellen.
Het kabinet vindt dat de totstandkoming en financiering van energieprojecten primair bij de marktpartijen ligt. Het kabinet pleit in alle gevallen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

3

voor behoud van co-financiering door de projectpromotoren om de juiste
prikkels bij deze partijen te behouden.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet hecht belang aan de continuering van het programma op het
gebied van trans-Europese energienetwerken, zoals voorgesteld door de
Commissie. Het kabinet beoordeelt TEN-E als een programma met een
hoge Europese meerwaarde. Een grondige transformatie van het
Europese energiesysteem is nodig om de verwezenlijking van de energieen klimaatdoelstellingen van de Unie mogelijk te maken in overeenstemming met de Europese Green Deal door snelle elektrificatie,
opschaling van de opwekking van hernieuwbare elektriciteit, de toename
van gebruik van hernieuwbare en koolstofarme gassen, de integratie van
energiesystemen en een grotere toepassing van innovatieve oplossingen.
Het voorstel beoogt ook kortere en minder complexe vergunningsprocedures voor de projecten van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken
wat het kabinet als positief beoordeelt. Naast de projecten van gemeenschappelijk belang (PCI) introduceert de TEN-E herziening projecten van
wederzijds belang (PMI). PMI’s zijn bedoeld om een samenwerking met
derde landen mogelijk te maken wat het kabinet als positief beoordeelt.
Wel wil het kabinet meer duidelijkheid over de selectiecriteria voor deze
projecten. De herziene TEN-E-verordening introduceert verder bepalingen
die moeten zorgen voor consistentie met de 2030 en 2050 klimaatdoelen
en het «do no significant harm» principe zoals gedefinieerd in de
taxonomieverordening. Het kabinet steunt de Commissie in deze aanpak.
Het kabinet steunt ook de toepassing van een duurzaamheidstoets op alle
projecten. Het kabinet wil daarbij meer duidelijkheid met betrekking tot de
specifieke toepassing op verschillende soorten projecten en de drempelwaarden die hierbij horen. Het kabinet steunt daarnaast de lijn van de
Commissie om de methodologie voor een geharmoniseerde kostenbatenanalyse voor het hele energiesysteem voor PCIs toe te passen.
Hierbij is het belangrijk dat een juiste schaduwprijs voor emissies wordt
gehanteerd. Over de toepassing van deze methodologie op de verschillende deelgebieden zal het kabinet de Commissie nog om een verduidelijking vragen.
Specifieke beoordeling per energiecategorie:
Ontwikkeling van offshore wind in de Noordzee
Het kabinet is positief over de belangrijke rol van wind op zee in de
herziene TEN-E verordening gezien de hoge Europese klimaatambities en
betrokkenheid van Nederland bij de offshore wind projecten in de
Noordzee. Het kabinet tekent daarbij aan dat er ruimte moet blijven voor
samenwerking met het VK in de Noordzee. Het kabinet vindt het positief
dat TEN-E de grensoverschrijdende samenwerking op gebied van
ruimtelijke planning, het meervoudig gebruik van de ruimte op zee en een
integrale infrastructurele planning bevordert.
Het kabinet heeft de volgende kanttekeningen. Wat betreft het opstellen
van een gezamenlijke overeenkomst per zeebekken voor aantallen GWs in
2030, 2040 en 2050 heeft het kabinet bedenkingen over de tijdlijn, de
synergie en bevoegdheid over het nationale beleid en hoe dwingend
dergelijke afspraken mogen zijn. Geïntegreerde infrastructuurplanning kan
volgens het kabinet zeker waardevol zijn omdat het kan bijdragen aan een
meer internationale en efficiëntere aanpak van infrastructuur-uitrol op de
Noordzee. Een randvoorwaarde voor deze nieuwe plannen is wel dat deze
niet in de weg staan van lopende projecten en tevens de huidige
infrastructuur-uitrol niet in gevaar brengen. Daarnaast moet er meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

4

duidelijkheid komen over de rollen die de Europese koepelorganisatie
voor netbeheerders (ENTSO-E), de nationale netbeheerders en Europese
en nationale toezichthouders in de ontwikkelplannen zullen hebben. Dit
geldt ook voor de relatie met de ruimtelijke planning op zee (MSP),
waarvoor de lidstaten bevoegd zijn.
Problematisch punt voor het kabinet is dat de Commissie voorstelt om de
Europese koepelorganisatie voor netbeheerders en de Commissie een
belangrijke bevoegdheid te geven om netwerk ontwikkelplannen op te
stellen voor offshore infrastructuur. Het kabinet is geen voorstander van
dit voorstel en vindt dat lidstaten de bevoegdheid moeten houden over
het beheer van het huidige en het toekomstige netwerk binnen hun eigen
territoriale wateren en exclusieve economische zones.
De Commissie stelt tevens voor een methodologie op te stellen voor de
verdeling van kosten en baten van offshore netwerken tussen betrokken
lidstaten. Het kabinet vindt dat hierbij een sterke betrokkenheid van
stakeholders zoals lidstaten en netbeheerders naast de toezichthouders
wenselijk is. De uitgangspunten in de beoogde methodologie voor
verdeling van de (netwerk)kosten en -baten is nog niet duidelijk. Het
kabinet heeft hier zorgen over en acht het wenselijk dat er eerst meer
duidelijkheid komt voordat er over een dergelijke verdeling een besluit
wordt genomen.
Afbouw van projecten op het gebied van aardgas
In het TEN-E voorstel is alleen nog ruimte voor «slimme gasnetten»
waarbij gebruik wordt gemaakt van innovatieve oplossingen voor de
kostenefficiënte integratie van koolstofarme en hernieuwbare gasbronnen
om de koolstofvoetafdruk van het bijbehorende gasverbruik te verkleinen.
Naar de mening van de Commissie beschikt de EU over een onderling
goed verbonden gasnet en is de gasvoorzieningszekerheid in de
afgelopen jaren verbeterd door het aanleggen van interconnectoren en
LNG-terminals waardoor TEN-E niet meer de aanleg van aardgasinfrastructuur hoeft te bevorderen. Het kabinet deelt de opvatting van de
Commissie over het volgroeid zijn van het gasnet van de EU in belangrijke
mate. Datzelfde geldt voor het voorstel van de Commissie om in TEN-E
geen ruimte meer te laten voor aardgasinfrastructuur. Hoe dan ook is het
kabinet van mening dat het geschikt maken van bestaande aardgasinfrastructuur voor duurzame gassen, waaronder waterstof, ook onderdeel zou
moeten zijn van de herziene TEN-E. In de voorgestelde verordening is
verder de bepaling opgenomen dat ENTSO-E en ENTSOG om de twee jaar
leemtes op het gebied van infrastructuur in kaart dienen te brengen
(artikel 13). Het is echter niet duidelijk wat er gebeurt met gesignaleerde
leemtes en dan met name met leemtes op het gebied van aardgasinfrastructuur. Mocht in de discussie blijken dat lidstaten van mening zijn dat
het mogelijk moet zijn om dergelijke leemtes binnen TEN-E te adresseren
dan is het kabinet enkel bereid om dat in overweging te nemen indien
wordt voldaan aan strenge condities met betrekking tot investeringen in
CCS/CCU en/of het uitzetten van een marsroute naar het gebruik van
groen gas en waterstof inclusief tijdslijn en kader richting de EU emissiereductiedoelen voor 2030 en 2050. Daarmee wordt de kans op een lock-in
van het fossiele aardgas aanzienlijk verkleind en blijft een pad naar 2050
mogelijk met een rol voor gasvormige energiedragers.
Waterstofinfrastructuur
In het TEN-E voorstel wordt waterstof als een nieuwe energieinfrastructuur categorie opgenomen. Het kabinet onderschrijft de analyse
in het voorstel dat waterstof een van de cruciale energiedragers is om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

5

Europese Green Deal en de lange termijn ambities van klimaatneutraliteit
in 2050 te kunnen realiseren. Hierbij gaat het om waterstoftransport en
opslag en conversie (elektrolyse). Hiermee zou ook de mogelijkheid
moeten worden gecreëerd om aardgasinfrastructuur te hergebruiken als
waterstofinfrastructuur. Het kabinet zal zich hiervoor inzetten. Deze
benadering sluit aan bij de Nederlandse strategie om een deel van het
bestaande gasnetwerk van Nederland gefaseerd om te bouwen tot een
waterstofnetwerk wat past bij de kosteneffectieve aanpak van waterstofinfrastructuur zoals het kabinet het beoogt.
Met deze herziening beoogt de Commissie de ontwikkeling van waterstofinterconnecties te bevorderen met als doel de ontwikkeling van een
geïntegreerde Europese waterstofmarkt. Een van de voorgestelde
waterstof- en electrolyse corridors is een corridor die de landen in
West-Europa met elkaar moet verbinden. Het kabinet beschouwt deze
benadering als een belangrijke ondersteuning om de waterstof backbone
met (potentiële) grensoverschrijdende pijpleidingen in de buurlanden
Duitsland en België te verbinden. Door de ontwikkeling van de waterstof
backbone regionaal in te bedden en dankzij de gunstige ligging, de
(binnen)havens en uitgebreide opslagcapaciteit kan Nederland een
belangrijke regionale hubfunctie vervullen voor waterstof.
In Nederland zijn er nu verschillenden projecten en initiatieven die in de
toekomst beogen om offshore waterstof pijpleidingen te bouwen om
groene waterstof productie op de Noordzee naar land te vervoeren. In de
herziene TEN-E vormen offshore-waterstofnetwerken geen deel van de
prioritaire offshore netwerk corridor, wat een belemmering vormt voor
schaalvergroting van de waterstofnetwerken. Het kabinet is van mening
dat dit type netwerk ook zou moeten worden opgenomen binnen de
corridorbenadering. Het kabinet acht het nodig om te bezien in hoeverre
projecten van gekoppelde waterstofproductie met wind op zee onderdeel
kunnen zijn van de geïntegreerde aanpak in TEN-E kader.
Op het gebied van eisen voor waterstofprojecten zoals opgenomen in de
bijlage twee van het voorstel, wil het kabinet meer duidelijkheid over in
hoeverre deze eisen vooruitlopen op de discussie over opties voor de
regulering van het waterstofnetwerk in de context van de aangekondigde
herziening van de Gasrichtlijn (2009/73/EC).
Het kabinet onderschrijft het belang van een centrale waterstof backbone,
maar erkent ook de cruciale rol van de decentrale energieprojecten. Het
kabinet is daarom van mening dat in de vroege fase waarin de Europese
markt voor groene waterstof zich bevindt ook dit type projecten in
aanmerking moet komen voor CEF-subsidie.
Verder zal het kabinet zich tijdens de onderhandelingen inzetten om een
haalbare besparing op de levenscyclusuitstoot te hanteren die in lijn is
met de gewenste uitrol van elektrolyse capaciteit binnen de EU.
CCS projecten
Het kabinet pleit voor de opname van CO2-opslag binnen de TEN-E
verordening. De opname van CO2-opslag zou het mogelijk maken dat
erkende PCI-projecten in de categorie CO2-transport toegang krijgen tot de
voordelen van de TEN-E voor zowel de transport- als de opslaginfrastructuur. Deze voordelen behelzen ook de eventuele toegang tot
financiering voor studies en werkzaamheden via de CEF. Het kabinet ziet
CO2-transport en -opslaginfrastructuur als onlosmakelijke componenten
voor het realiseren van grootschalige, grensoverschrijdende
CCS-projecten en daarmee het behalen van de klimaatdoelstellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

6

Synergieprojecten
Het kabinet vindt het belangrijk dat de herziene TEN-E verordening
synergieprojecten faciliteert zodat TEN-E bijdraagt aan systeemintegratie
door het leggen van koppelingen tussen de verschillende energiesectoren
binnen het energiesysteem en met de aanpalende sectoren zoals
transport en digitaal. Omdat de transities in toenemende mate met elkaar
verweven zijn en om kosteneffectief op te kunnen treden bijvoorbeeld op
het gebied van de verduurzaming van mobiliteit, zet het kabinet in op
sector overstijgende projecten tussen de CEF pijlers, de zogenaamde
synergieprojecten.
Olie infrastructuur
De vraag naar olie zal naar verwachting drastisch verminderen. In lijn met
de doelstellingen van de Green Deal is infrastructuur voor olievoorziening
daarom niet in de nieuwe regeling opgenomen. Het kabinet steunt deze
wijziging.
Implicaties voor brede welvaart
De Tweede Kamer verzoekt met de Motie van het lid Van Raan (Kamerstuk
35 377, nr. 19) om bij voorstellen voortkomend uit de Green Deal rekening
te houden met welvaart in brede zin. Brede welvaart bestaat uit vier
aspecten. De effecten op de eerste twee aspecten, de kwaliteit van leven
voor de huidige generaties in Nederland en de kapitaalvoorraden (sociaal,
economisch, menselijk en natuurlijk kapitaal) voor latere generaties,
beoordeelt het kabinet als positief, omdat herziening van de TEN-E meer
mogelijkheden biedt voor de verduurzaming van het energiesysteem (o.a.
waterstof) met mogelijk positieve effecten op de arbeidsmarkt. Tevens
zorgt herziening van de TEN-E dat infrastructuur voor olievoorziening niet
meer in de regeling voorkomt en dient daarmee als een mitigerend
middel tegen de negatieve effecten van klimaatverandering op deze
kapitaalvoorraden. Voor het derde aspect, grensoverschrijdende effecten
zoals geldstromen en milieueffecten, schat het kabinet in dat herziening
van de TEN-E leidt tot een toename van het aandeel hernieuwbare energie
in de energiemix, wat zorgt voor duurzame economische groei en
bijdraagt aan het behalen van de verschillende klimaatdoelen. Ook op het
vierde aspect, de verdeling van kosten en baten over verschillende
groepen in de samenleving is het kabinet positief omdat meer efficiënte
grensoverschrijdende samenwerking vermoedelijk zal zorgen voor lagere
proceskosten. Daarnaast zorgt herziening van de TEN-E voor een groter
aandeel duurzame energie waarmee dit toegankelijker wordt voor
burgers.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Het TEN-E programma kan rekenen op brede steun van de Europese
lidstaten. Naar verwachting zal er vooral discussie zijn over de afbouw
van steun voor de gasinfrastructuur. Met name de zuidoostelijke lidstaten
zijn ontevreden over de uitsluiting van aardgasinfrastructuur van de
TEN-E.
Het Europees Parlement verwelkomt de herziening van de TEN-E in lijn
met de energie- en klimaatdoelstellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

7

4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Het oordeel van het kabinet ten aanzien van de bevoegdheid is positief.
De voorgestelde rechtsgrondslag is artikel 172 VWEU. Op grond van dit
artikel is de EU bevoegd om richtsnoeren vast te stellen betreffende
doelstellingen, prioriteiten en grote lijnen van de op het gebied van
trans-Europese energienetwerken overwogen maatregelen, zoals
vastgelegd in artikel 171 VWEU. Het kabinet kan zich vinden in deze
rechtsgrondslag. Op het gebied van trans-Europese netwerken hebben de
EU en de lidstaten een gedeelde bevoegdheid (artikel 4, lid 2, sub h,
VWEU).
b) Subsidiariteit
Het kabinet beoordeelt de subsidiariteit als positief. TEN-E is ontwikkeld
om het Europese energienetwerk te moderniseren en uit te breiden,
voorzieningszekerheid te bevorderen en de integratie van hernieuwbare
energie mogelijk te maken. Gezien het grensoverschrijdende karakter van
het energienetwerk kunnen deze doelstellingen het beste op Europees
niveau worden verwezenlijkt. Bovendien zijn de voordelen groter en de
kosten lager als de lidstaten hierbij samenwerken. Ook zorgt een bepaalde
mate van Europese infrastructuurplanning en coördinatie voor realisatie
van een efficiënter Europees energienetwerk voor lagere kosten, wat het
behalen van de doelen van de Europese Green Deal vereenvoudigt. Om
deze redenen is optreden op EU-niveau gerechtvaardigd.
Proportionaliteit
Het kabinet beoordeelt de proportionaliteit als positief. Het voorstel
voldoet aan het proportionaliteitsbeginsel en maakt deel uit van het
EU-beleid op het gebied van TEN-E, als bepaald in artikel 170 VWEU voor
Europese netwerken. De beleidsinterventie staat in verhouding tot de
omvang en aard van de vastgestelde problemen. Duurzame energieprojecten zullen naar verwachting ook opgepakt gaan worden door de markt,
maar de innovatieve integrale netwerkprojecten hebben aanvankelijk
steun nodig om de investeringsrisico’s te ondervangen.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De gevolgen die het voorstel op de EU-begroting heeft, hebben betrekking
op de middelen van ACER. ACER zal aanvullende verantwoordelijkheden
op zich nemen met betrekking tot het toezicht op het tienjarig netwerkontwikkelingsplan. Dit vergt een beperkt aantal aanvullende middelen, die
elders op de begroting worden gecompenseerd. Indien er verdere
gevolgen zijn voor de EU-begroting is het kabinet van mening dat de
benodigde EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de
Raad afgesproken financiële kaders van het MFK 2021–2027 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Eventuele budgettaire gevolgen worden ingepast op de begroting van de
beleidsverantwoordelijke departementen, conform de regels van de
budgetdiscipline. De verwachting is dat het aantal PCI- projecten komende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

8

jaren zal toenemen wat in de toekomst personele implicaties kan hebben
voor de rijksoverheid en uitvoerende organisaties.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Het voorstel kan een positieve financiële consequentie voor het bedrijfsleven hebben aangezien op basis van TEN-E selectiecriteria een grensoverschrijdend energieproject project in aanmerking kan komen voor een
CEF-subsidie.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Projectontwikkelaars moeten tijdens de uitvoering van projecten
rapporteren over de naleving van milieuwetgeving om ervoor te zorgen
dat projecten geen significante schade toebrengen aan het milieu. Verder
moeten de projectpromotors een uitvoeringsplan opstellen dat goedgekeurd moet worden door nationale instanties. Dit kan voor administratieve
lasten zorgen.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
De status van «project van gemeenschappelijk belang» vergroot de
marktkansen van de grensoverschrijdende energieprojecten die anders
vanwege diverse barrières niet van grond zouden komen. Het netwerk kan
gezien worden als belangrijke voorwaarde voor de ontwikkeling van de
Europese markt en de concurrentiekracht van de Europese economie.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
De verordening heeft een rechtstreekse werking. De verwijzing naar de
nieuwe TEN-E verordening moet worden overgenomen in het
wetsvoorstel Energiewet die waarschijnlijk niet voor de beoogde datum in
werking treedt.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Voorgesteld wordt om de Commissie de bevoegdheid te verlenen
gedelegeerde handelingen vast te stellen met betrekking tot de reikwijdte
en samenstelling van de prioritaire corridors en gebieden (artikel 3, lid 1)
en tot wijziging van de bijlagen bij deze verordening teneinde de Unielijst
van projecten van gemeenschappelijk belang vast te stellen (artikel 3, lid
4). Het kabinet kan zich vinden in de bevoegdheidsdelegatie, omdat
hiermee geen essentiële onderdelen van de verordening worden
geregeld. Bovendien ligt de keuze voor delegatie (i.p.v. uitvoering)
juridisch voor de hand, aangezien de wetgevingshandeling door de
gedelegeerde handelingen wordt gewijzigd (door wijziging van de bijlage)
en aangevuld (met betrekking tot de reikwijdte en samenstelling van de
prioritaire corridors en gebieden). Een bevoegdheid voor de Commissie
tot wijziging van het basisinstrument (waartoe ook de bijlagen worden
gerekend) kan alleen via delegatie worden verleend.
In artikel 16 lid 10 wordt voorgesteld om de Commissie de bevoegdheid
toe te kennen om uitvoeringshandelingen vast te stellen ten behoeve van
kosten-baten- en kostendelingsmethodologie met het oog op de
uitvoering van de geïntegreerde ontwikkelingsplan voor offshore

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

9

netwerken voor hernieuwbare energie zoals beschreven in artikel 14 en
15. Aangezien hiermee wordt gewaarborgd dat de uitvoering van de
grensoverschrijdende kostenverdeling ten aanzien van offshore
netwerken voor hernieuwbare energie volgens eenvormige voorwaarden
zal plaatsvinden, ligt de keuze voor een uitvoeringshandeling (i.p.v.
delegatie) juridisch voor de hand. Het kabinet zet er daarbij wel op in dat
er deze uitvoeringsbevoegdheid nader wordt ingekaderd zodat er meer
duidelijkheid komt over de uitgangspunten in de beoogde methodologie
voor de verdeling van kosten en baten analyse. De voorgestelde verordening voorziet in de raadplegingsprocedure conform artikel 4 van
Verordening (EU) nr. 182/2011. Het kabinet acht de onderzoeksprocedure
meer op zijn plaats nu het gaat om uitvoeringshandelingen van algemene
strekking.
Het kabinet vindt het hoe dan ook wenselijk dat er nadere voorwaarden
worden bepaald omtrent de betrokkenheid van stakeholders zoals
netbeheerders naast de toezichthouders voor aanvang van de comitéprocedure.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De verordening zal in werking treden per 1 januari 2022. Het kabinet
beoordeelt dit als ambitieus. De verwachting is dat de vastgestelde
termijn niet voldoende ruimte biedt voor de opname van de verwijzing
naar de nieuwe TEN-E verordening in het wetsvoorstel Energiewet die
waarschijnlijk niet voor de beoogde datum in werking treedt.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
De Commissie zal uiterlijk op 31 december 2027 een rapport openbaar
maken met de evaluatie van de projecten van gemeenschappelijk belang
waarin onder andere wordt ingegaan op de integratie van hernieuwbare
energiebronnen en de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen
door de planning, ontwikkeling, bouw en in bedrijfstelling van de
geselecteerde projecten van gemeenschappelijk belang, zoals vastgesteld
in artikel 22 van de verordening.
e) Constitutionele toets
Niet van toepassing
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
Niet van toepassing
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Niet van toepassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3051

10