Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

30 950

Rassendiscriminatie

Nr. 141

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2017
Met deze brief reageer ik, mede namens de Minister van Justitie en
Veiligheid, op verschillende moties over de werking van de antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) en andere meldpunten en op overige moties met
betrekking tot discriminatie die naar aanleiding van het algemeen overleg
discriminatie van 22 juni 2017 zijn aangenomen. Hiermee ga ik tevens in
op enkele toezeggingen die mijn ambtsvoorganger heeft gedaan tijdens
het AO discriminatie en geef ik invulling aan uw wens voor de begrotingsbehandeling van Binnenlandse Zaken een schriftelijke reactie op deze
punten te ontvangen.
Discriminatie is een hardnekkig verschijnsel dat op verschillende
maatschappelijke terreinen het recht op gelijke kansen ondermijnt. De
bestrijding van discriminatie vergt voortdurende samenwerking en inzet,
zowel op rijks- als lokaal niveau. De moties die zijn ingediend naar
aanleiding van het AO discriminatie van 22 juni betreffen belangrijke
aspecten van de aanpak van discriminatie waarop ik in de komende
periode, samen met gemeenten, verbetering wil bereiken.
Moties over de werking van ADV’s en overige meldpunten
Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen hebben een belangrijke rol
bij het signaleren van discriminatie en het verlenen van bijstand aan
mensen die gediscrimineerd worden. Op 19 mei 2017 heeft mijn ambtsvoorganger u het rapport van onderzoeksbureau Regioplan aangeboden
over de werking van ADV’s in de praktijk.2 Dit onderzoek is onder meer
aan de orde geweest tijdens het AO discriminatie en is onderwerp van
enkele moties die tijdens het VAO op 5 juli 2017 zijn ingediend (Handelingen II 2016/17, nr. 96, item 6).

2

kst-30950-141
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Kamerstuk 30 950, nr. 139.
Kamerstuk 30 950, nr. 116.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 950, nr. 141

1

Bij motie van het lid Öztürk c.s. heeft uw Kamer de regering verzocht om
in gesprek met gemeenten te bewerkstelligen dat de werking van ADV’s
verbetert op een aantal onderdelen (waaronder de vindbaarheid, de
taakopvatting en de onafhankelijkheid) en te bezien wat de rijksoverheid
hierin kan betekenen.3
Bij motie van de leden Özütok en Van den Hul heeft uw Kamer de regering
verzocht om, in overleg met de VNG, te zoeken naar een alternatieve
financieringssystematiek die ADV’s in staat stelt hun eigen organisatie en
werkwijze vorm te geven.4
Bij motie van het lid Yesilgöz-Zegerius heeft uw Kamer de regering
verzocht om de Kamer een overzicht beschikbaar te stellen van de
invulling van de ADV’s door gemeenten, de eerstvolgende registratie van
ADV’s te uniformeren en een overzicht te maken van de overige beschikbare antidiscriminatiemeldpunten zowel aangestuurd door de overheid
als door maatschappelijke organisaties.5
Gesprek met gemeenten over werking ADV’s
Het rapport van Regioplan heeft alle lokale ADV’s in kaart gebracht en
naar de belangrijkste eigenschappen gegroepeerd. In het overzicht van
meldpunten (zie de bijlage bij deze brief6) is op pagina’s 1–3 te zien welke
ADV’s voor welke gemeenten werken, mede in reactie op het desbetreffende onderdeel van de motie van het lid Yesilgöz-Zegerius (Kamerstuk
30 950, nr. 131).
De resultaten van het onderzoek van Regioplan en de daarop ingediende
moties geven aanleiding om de inrichting en financiering van de ADV’s
tegen het licht te houden, met het oog op de vergroting van hun effectiviteit. Omdat dit betekent dat keuzes moeten worden gemaakt over het
huidige stelsel zoals voorzien in de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga) en de vormgeving van lokale voorzieningen, acht ik
nader onderzoek en overleg met gemeenten opportuun. Daarom is er,
conform de toezegging van mijn ambtsvoorganger tijdens het AO
discriminatie, mede in reactie op de moties Öztürk c.s. (Kamerstuk 30 950,
nr. 122) en Özütok en Van den Hul (Kamerstuk 30 950, nr. 126), aan het
landelijk kennisinstituut- en adviesbureau Movisie opdracht gegeven om
bij alle gemeenten navraag te doen naar hun antidiscriminatiebeleid,
waaronder de lokale ADV-functie en hun visie op de Wga (inclusief de
financieringssystematiek). Met een tiental gemeenten zullen vervolgens
diepte-interviews worden gevoerd. Zodra het gemeentelijke perspectief in
kaart is gebracht, zal ik u begin 2018 nader informeren over vervolgstappen ten aanzien van het stelsel van ADV’s.
Meldpunten discriminatie
In de bijlage bij deze brief treft u een overzicht aan van discriminatiemeldpunten, ter uitvoering van het desbetreffende onderdeel van de motie van
het lid Yesilgöz-Zegerius (Kamerstuk 30 950, nr. 131). In Nederland
bestaan diverse meldpunten waar burgers discriminatie kunnen melden.
ADV’s zijn, samen met de politie en MIND (het meldpunt voor strafbare,
discriminerende uitingen op internet), de primaire meldpunten voor
discriminatie. ADV’s zijn specifiek door gemeenten op grond van de wet
(Wga) ingesteld en hebben in die zin een permanent karakter. Andere
permanente instituties (zoals het College voor de rechten van de mens en
de Nationale ombudsman) hebben vanuit hun bredere taak een meld3

Kamerstuk 30 950, nr. 122.
Kamerstuk 30 950, nr. 126.
5
Kamerstuk 30 950, nr. 131.
6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 950, nr. 141

2

functie en/of richten incidenteel een meldpunt op om een beter beeld te
krijgen van een bepaalde situatie. Meldpunten worden daarnaast ook vaak
opgezet als maatschappelijk initiatief om discriminatie van bepaalde
groepen gericht in kaart te brengen. Dergelijke meldpunten werken
doorgaans samen met ADV’s, het College voor de rechten van de mens of
de politie, waar een melding verder in behandeling kan worden genomen.
Het overzicht in de bijlage geeft een zo compleet mogelijk beeld van de
bestaande meldpunten voor discriminatie. Algemene klacht- of meldpunten (zoals vertrouwenspersonen op het werk, meldpunten over
geweld of overlast, Slachtofferhulp, het wettelijk verankerd klachtrecht in
het mbo, etc.) zijn niet meegenomen in dit overzicht.
Registratie van meldingen
Sinds 2013 werken de politie, het Ministerie van BZK en een groot aantal
ADV’s toe naar een vernieuwde vorm van rapporteren, waarbij de
rapportages van politie, ADV’s en enkele andere instanties die discriminatieklachten behandelen, zijn geïntegreerd in één gecombineerd rapport
per regio, waarvan de grenzen overeenkomen met die van de politieeenheid (daarom wordt ook wel gesproken over «eenheidsrapportages»).
Sinds 2016 zijn ook op landelijk niveau de cijfers van de politie, de ADV’s,
het College voor de Rechten van de Mens en de meldpunten voor
internetdiscriminatie samengevoegd in één, gecombineerd landelijk
rapport. Deze vernieuwde rapporten op regionaal en landelijk niveau
voorzien in een behoefte aan een uniforme, gecombineerde en daarmee
inzichtelijke vorm van rapporteren over de meldcijfers van discriminatie.
Met de voortzetting van deze werkwijze geef ik uitvoering aan het
desbetreffende deel van de motie Yesilgöz-Zegerius (Kamerstuk 30 950,
nr. 131).
Overige toezeggingen en moties AO 22 juni en VAO 5 juli 2017
Stijging discriminatie-incidenten tegen de politie
Tijdens het algemeen overleg van uw Kamer over discriminatie van
22 juni jongstleden hebben de leden Özdil (GroenLinks) en Bruins Slot
(CDA) gevraagd de Kamer nader te informeren over de stijging van
discriminatie-incidenten tegen politieagenten in de politie-eenheden van
Den Haag en Rotterdam.
In het rapport Discriminatiecijfers 2016 – uw Kamer aangeboden op
18 mei 2017 – is opgenomen dat de politie in 2016 1.528 discriminatieincidenten registreerde waarbij de discriminatie gericht was tegen een
werknemer met een publieke taak. In 2015 waren er 1.036 registraties. Het
ging in bijna alle gevallen om politieagenten die tijdens hun werk zijn
uitgescholden voor «homo» of «jood». Uit regionale informatie blijkt dat
in het overgrote deel van de gevallen de verdachte direct kon worden
aangehouden en een proces-verbaal heeft gekregen.
Zoals vermeld in het genoemde rapport is uit de analyse van de registraties geen verklaring voor de stijging af te leiden. Er ligt geen verandering van beleid of intensivering van de aandacht ten grondslag. De
geregistreerde incidenten deden zich verspreid over het jaar en verspreid
binnen de basisteams voor. Ook uit andere beschikbare informatie blijkt
niet of er specifieke gebeurtenissen waren die tot een (tijdelijke) toename
van discriminatie aan het adres van werknemers met een publieke taak
hebben geleid. Het is mogelijk dat de toename van het aantal registraties
een toename in het aantal incidenten reflecteert, maar een verhoogde
meldingsbereidheid kan niet worden uitgesloten.
Kamerstuk 30 950, nr. 115.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 950, nr. 141

3

De politie zorgt als eerste verantwoordelijke voor de opvang van agenten
die met ingrijpende incidenten worden geconfronteerd. Fysiek en verbaal
geweld tegen mensen die een publieke taak vervullen is onacceptabel.
Om die reden blijft de Minister van Justitie en Veiligheid deze ontwikkeling nauwlettend volgen.
Aanpak van leeftijdsdiscriminatie
De aangehouden motie van het lid Krol8 over een onderzoek naar de
strafrechtelijke aanpak van leeftijdsdiscriminatie is bij brief van 13 september 2017 door de toenmalige Minister van Veiligheid en Justitie afgehandeld.9
LHBTI-acceptatie op sportclubs
De motie van de leden Yesilgöz en Jasper van Dijk10 over een actieplan
LHBTI-acceptatie op sportclubs is bij brief van 25 september 2017 door de
toenmalige Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport afgehandeld.11
Bewustzijn over discriminatie en consequenties relevante discriminatieuitspraken
Bij motie van het lid Öztürk12 heeft uw Kamer verzocht om met grote inzet
op blijvende wijze te werk te gaan in het creëren van bewustzijn over wat
discriminatie is. Op deze motie, en op de toezegging dat in de reguliere
rapportages de Kamer door de regering geïnformeerd wordt over de
volgens haar te verbinden consequenties voor wetgeving en beleid aan de
in het oog springende discriminatie-uitspraken, zal ik nader ingaan bij
gelegenheid van de jaarlijkse voortgangsrapportage over het Nationaal
actieprogramma tegen discriminatie die u begin 2018 zal worden
toegezonden.
Met deze reactie op de moties naar aanleiding van het AO discriminatie
van 22 juni 2017 heb ik onder meer inzicht gegeven in de trajecten die op
rijks- en lokaal niveau zijn ingezet om de aanpak van discriminatie door
bijvoorbeeld de ADV’s te verbeteren. Bij de jaarlijkse voortgangsrapportage over het Nationaal actieprogramma tegen discriminatie die u
begin 2018 zal worden toegezonden, zal een volgende stand van zaken
worden gegeven.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

8

Kamerstuk 30 950, nr. 121.
Kamerstuk 30 950, nr. 140.
Kamerstuk 30 950, nr.132.
11
Kamerstukken 30 234 en 30 420, nr. 167.
12
Kamerstuk 30 950, nr. 123.
9

10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 950, nr. 141

4