Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 407

Vrij verkeer werknemers uit de nieuwe EU
lidstaten

Nr. 201

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 april 2015
In deze brief informeer ik uw Kamer over de voortgang van de huisvestingsafspraken in de regio’s en de ontwikkelingen op andere onderdelen
van dit dossier. Op 26 november jl. heb ik overleg gevoerd met de
bestuurders van de partijen van de Nationale Verklaring Huisvesting
EU-arbeidsmigranten1 (NV) en de portefeuillehouders van de 9 prioritaire
regios. In dit overleg is de voortgang in de regios besproken, evenals
een aantal inhoudelijke knelpunten.
Sinds 1 januari 2014 kunnen Bulgaren en Roemenen in Nederland zonder
werkvergunning als werknemer aan de slag. Het CBS heeft in haar
publicatie2 laten zien dat dit geleid heeft tot een stijging van het aantal
Bulgaarse en Roemeense werknemers in Nederland. Op 1 juli 2014
verbleven er 3900 Bulgaarse werknemers in Nederland, eind 2013 waren
dat er nog ongeveer 1600. Het aantal Roemeense werknemers is in het
eerste halfjaar van 2014 verdubbeld tot ruim 6000. Het aantal Polen dat in
Nederland werkt, is duidelijk groter. Polen hebben sinds 2007 vrij toegang
tot de Nederlandse arbeidsmarkt. In het eerste halfjaar van 2014 is het
aantal Poolse werknemers toegenomen met ruim 20.000, tot 145.600 op
1 juli 2014. Overigens betreffen deze cijfers de in de BRP geregistreerde
arbeidsmigranten en een schatting van de niet-geregistreerde
arbeidsmigranten.
Gemeenten en het Rijk vinden het belangrijk om goed zicht te krijgen op
de arbeidsmigranten die in Nederland verblijven. Daarom startte BZK
vorig jaar met een aantal betrokken partijen een pilot over Registratie
Eerste Verblijfsadres (REVA), waarbij het eerste verblijfsadres in
Nederland van arbeidsmigranten wordt geregistreerd. Op die manier
krijgen gemeenten meer zicht op wie er in hun gemeenten verblijven en
1
2

kst-29407-201
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstuk 29 407, nr. 146
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/arbeid-sociale-zekerheid/publicaties/artikelen/archief/
2015/4259-geringe-toestroom-van-bulgaarse-en-roemeense-werknemerswm.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

1

kan het eerste verblijfsadres aanknopingspunten bieden voor handhaving.
Tot dusver ervaren betrokken gemeenten de pilot als een succes. Uit een
eerste evaluatie is gebleken dat gemeenten nu veel beter overtredingen
zoals overbewoning, uitbuiting en mensenhandel kunnen signaleren. Op
basis hiervan is besloten de registratie van het eerste verblijfadres
wettelijk te regelen. De Minister van BZK informeerde uw Kamer hierover
in zijn brief van 15 oktober 2014.
Om het vergroten van de kwantiteit en kwaliteit van (tijdelijke) huisvesting
voor EU-arbeidsmigranten te stimuleren, is Platform 31 begin 2012 in
opdracht van BZK gestart met een experimentenprogramma. Vanuit 36
inzendingen zijn vijf vernieuwende pilots in vijf verschillende gemeenten
geselecteerd. Eind 2014 is na 2,5 jaar het experimentenprogramma
afgerond en is gebleken dat van de 5 projecten er slechts één project
gerealiseerd is, dat twee projecten in de uitwerkingsfase zitten en dat twee
projecten vanwege verschillende belemmeringen zijn stopgezet. Hoewel
deze vijf experimenten op zichzelf beperkt hebben bijgedragen aan het
vergroten van nieuw huisvestingsaanbod voor arbeidsmigranten, is wel
veel kennis en inzicht vergaard. Kennis over goede voorbeelden, over
manieren van samenwerking maar ook over belemmeringen die de
uitvoering van initiatieven kunnen vertragen. Deze laatste hebben vaak
betrekking op financiering van projecten (een beperkt marktconform
rendement in combinatie met een hoog risicoprofiel) en het verkrijgen van
draagvlak, zowel bij omwonenden als in de lokale politiek. Platform 31
heeft hierover eind 2013 gerapporteerd3. In het vervolgprogramma wordt
geprobeerd een versnelling te creëren voor het oplossen van een aantal
belangrijke thema’s vanuit de eerste ronde experimenten zijn benoemd.
Najaar 2015 loopt het vervolgprogramma af en zal Platform31 via hun
website het evaluatierapport van beide trajecten communiceren.
Ik constateer dat sinds de ondertekening van de Nationale Verklaring in
2012 en dankzij het experimentenprogramma de aandacht voor
huisvesting van EU-arbeidsmigranten bij verantwoordelijke partijen,
zowel landelijk als regionaal en lokaal, is toegenomen. In 2012 was
samenwerking tussen partijen (werkgevers, gemeenten en huisvesters)
zeker nog geen gemeengoed. Kennisoverdracht (via het Expertisecentrum
Flexwonen en via het experimentenprogramma) heeft er o.a. aan
bijgedragen dat het inzicht dat partijen elkaar nodig hebben op lokaal
niveau is vergroot. Zo is in sommige (krimp)regio’s de aanvankelijke
scepsis ten aanzien van arbeidsmigranten veranderd in een positieve
benadering, omdat deze nieuwe inwoners onder andere bijdragen aan het
behoud van lokale voorzieningen. Ook heb ik in het afgelopen jaar een
aantal goede voorbeelden bezocht in het land, waaronder het project
Irenehof in Panningen, waar tijdelijke appartementen zijn gerealiseerd
voor doelgroepen die met spoed huisvesting zoeken, zoals arbeidsmigranten.
Om gemeenten zo optimaal te ondersteunen is het afgelopen jaar ook een
aantal wetten aangepast. Op 1 januari 2015 is de wijziging van de
Woningwet die het voor gemeenten mogelijk maakt om huisjesmelkerij
beter te bestrijden met behulp van een lik-op-stukbeleid via een bestuurlijke boete van kracht geworden. In deze wijziging van de Woningwet zijn
vier maatregelen opgenomen die zijn gericht op het verbeteren en
aanvullen van de handhavingmogelijkheden voor gemeenten. Het betreft
onder andere de introductie van een bestuurlijke boete in de Woningwet
en een wijziging van de bestaande beheerovername. Deze maatregelen
hebben mede als doel om malafide pandeigenaren beter aan te kunnen
pakken, onder andere door een eigenaargerichte aanpak. Ook is de
3

http://www.platform31.nl/publicaties/gezocht-huisvesting-voor-arbeidsmigranten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

2

bestaande zorgplicht aangevuld met een onderzoeksplicht naar de fysieke
gesteldheid van bepaalde typen bouwwerken.
De Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek en de
Huisvestingswet zijn aangepast en op 15 april 2014 in werking getreden.
Ook deze wetten dienen ter ondersteuning van gemeenten bij de aanpak
van misstanden. De Huisvestingswet bevat nu de mogelijkheid om
ongewenste woningvorming tegen te gaan. Ook kan nu op basis van de
Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek de bestaande
gebiedsaanwijzing voor toewijzing op inkomen verlengd worden.
Daarnaast zijn er een aantal algemene wijzigingen in de wet- en regelgeving waarmee ook goede huisvesting voor arbeidsmigranten bevorderd
kan worden. De belangrijkste hiervan zijn:
• Een ontheffing van de verhuurdersheffing voor corporaties die
investeren in transformeren van vastgoed tot woningen.
• Het aanpassen van het Bouwbesluit om transformatie van leegstaande
kantoren makkelijker te maken.
• Het aanpassen van de Leegstandswet zodat leegstaande panden via
een tijdelijke ontheffing van het bestemmingsplan tot maximaal tien
jaar verhuurd kunnen worden.
• Het aanpassen van de crisis- en herstelwet. Dit maakt vereenvoudig
van de omgevingsvergunningverlening mogelijk voor onder meer
logiesverblijven voor werknemers. Ook wordt de termijn voor tijdelijk
ander gebruik verlengd van vijf naar tien jaar zodat tijdelijke huisvesting kan worden gerealiseerd.
Het opnemen van normen voor huisvesting in cao’s is een van de
voornemens uit de nationale verklaring voor huisvesting van arbeidsmigranten. De sociale partners hebben mede hiervoor de Stichting
Normering Flexwonen (SNF) in het leven geroepen waardoor vooraf
gewaarborgd is dat de kwaliteit van de huisvesting van arbeidsmigranten
op orde is via het afgeven van een keurmerk. Door deze vorm van
zelfregulering ziet de branche toe op de handhaving van de normen. Om
het keurmerk te behalen en te behouden wordt de huisvesting o.a.
gecontroleerd op het aantal vierkante meters per persoon (conform
Bouwbesluit), (brand)veiligheid en hygiëne, de aanwezige voorzieningen
in een pand en op het beheer van de huisvesting. In die gevallen waar
bestaande huisvesting niet (volledig) voldoet aan wet- en regelgeving
kunnen huisvesters/werkgevers gebruik maken van een «Bed-voorBedregeling» door met de gemeente hierover in overleg te treden (de
Bed-voor-Bedregeling bestaat uit een set van bestuurlijke afspraken en
inspanningsverplichtingen tussen huisvesters en een gemeente en streeft
ernaar onwenselijke situaties te beëindigen en ervoor te zorgen dat de
huidige situaties wel aan wet- en regelgeving gaan voldoen of dat er een
alternatieve huisvestingslocatie voor wordt gevonden. Een model voor de
regeling is door de VNG opgesteld en kan op maat worden gemaakt op
lokaal niveau). Den Haag is een van de eerste gemeenten die een
dergelijke regeling hanteert.
Inmiddels hebben 275 bedrijven zich aangemeld bij SNF, waarvan er 177
zijn gecertificeerd. Het gaat om meer dan 3.000 huisvestingslocaties. In
juni 2014 is het onafhankelijk bestuur (3 leden) benoemd onder voorzitterschap van Koos Karssen, burgemeester van Maassluis. De partijen die
betrokken waren bij de oprichting van SNF hebben een zetel in de Raad
van Advies (ABU, NBBU, FNV Bondgenoten, BZK).
Om een impuls te geven aan de kwaliteit en de kwantiteit van het
«flexwonen-aanbod», heb ik op het landelijk congres Flexwonen in
oktober vorig jaar de «Inspiratieprijsvraag Flexwonen 2015» aangekondigd. Deze prijs wordt komend najaar uitgereikt aan het meest
inspirerende flexwonenproject voor (o.a.) arbeidsmigranten. Ondanks dat
ik vooruitgang constateer, blijf ik er bij de bestuurders van de regio’s en
van de nationale verklaring op aandringen dat goede samenwerking op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

3

lokaal niveau noodzakelijk blijft en dat er nog een flinke opgave ligt in veel
gebieden.
Ik heb in het bestuurlijk overleg mijn waardering uitgesproken voor de
voortgang die in een groot aantal regio’s rondom de huisvesting voor
arbeidsmigranten is geboekt. De precieze voortgang per regio treft u aan
in de bijlage bij deze brief.
Bij twee regio’s heb ik in het bijzonder extra aandacht gevraagd voor de
voortgang, te weten West-Friesland en de regio Rotterdam. Vanwege
uiteenlopende redenen komt men daar in regionaal verband niet tot
duidelijke afspraken. Daarom heb ik in afstemming met de burgemeesters
van Hoorn en Medemblik in een brief alle raadsleden van de 7 West-Friese
gemeenten nadrukkelijk verzocht meer urgentie te tonen bij de aanpak
van de opgave voor hun regio. Een aantal initiatiefnemers dat graag
huisvestingsprojecten wil realiseren, stuit vaak op (grote) weerstand in de
gemeenteraad. Door gezamenlijk in overleg te treden kunnen
weerstanden worden weggenomen. De gemeenteraad van Medemblik
heeft naar aanleiding van mijn brief eind maart een informatieavond
georganiseerd met een aantal initiatiefnemers. Ook de gemeente Hoorn
speelt met deze gedachte.
In de regio Rotterdam komt men niet tot regionale afspraken omdat er
verschillend inzicht bestaat tussen de gemeenten op linker en rechter
maasoever ten aanzien van de opgave. Via deelconvenanten en afspraken
op gemeentelijk niveau hebben de gemeenten op de rechter maasoever
afspraken vastgelegd inzake het creëren van huisvestingslocaties voor
arbeidsmigranten. Maar een betere afstemming op regionaal niveau is
wenselijk en nodig. Begin april overleggen de portefeuillehouders in de
regio over het beter betrekken van marktpartijen bij de huisvesting van
arbeidsmigranten.
Om uitgebreider dan tot nu toe in beeld te brengen wat er feitelijk
gebeurd is in de regios bij de uitvoering van de afspraken heb ik met de
bestuurders in het bestuurlijk overleg afgesproken een brede meting te
houden onder de individuele leden van de koepels van de Nationale
Verklaring en de individuele partijen in de regios. Daarbij gaat het om
het bevragen van gemeenten, werkgevers en huisvesters. Doel daarvan is
vooral een beter beeld te krijgen of de huisvesting van arbeidsmigranten
voldoende aandacht krijgt, welke knelpunten zich daarbij nog voordoen en
welke oplossingen hiervoor mogelijk zijn. Dit onderzoek zal uitgevoerd
worden door het Expertisecentrum Flexwonen Arbeidsmigranten (EFA).
Partijen hebben EFA inmiddels opdracht gegeven voor deze meting, die
door partijen gezamenlijk wordt gefinancierd. Dit najaar zal het onderzoek
gereed zijn. Mede op basis van de uitkomsten zal verkend worden welke
vervolgstappen nodig zijn. Dit zal leiden tot een uitvoeringsagenda
2015/2016 die in het bestuurlijk overleg in het najaar vastgesteld zal
worden. In gezamenlijkheid zal dan ook bekeken moeten worden of de
huidige brede en actieve inzet in de 9 regio’s nog nodig blijft in de
toekomst of dat de focus verschuift naar die regio’s die dat echt nodig
hebben. Naar aanleiding van de uitkomsten van het bestuurlijk overleg zal
ik uw Kamer hierover informeren.
Tot slot, een belangrijk knelpunt waarvoor partijen op het bestuurlijk
overleg mijn aandacht hebben gevraagd, is de voorgestelde aanpassing
van de Wet Aanpak Schijnconstructies (WAS) van de Minister van Sociale
Zaken. Deze aanpassing houdt in dat -na inwerkingtreding- de werkgever
geen mogelijkheid meer heeft om via inhoudingen op het wettelijk
minimumloon van de werknemer de kosten voor huisvesting in rekening
te brengen. Deze inhoudingen maken het proces voor de werkgevers die
huisvesting realiseren een stuk eenvoudiger, mits het op een transparante
manier gebeurt. De Minister van SZW heeft in het debat met uw Kamer
over de WAS aangegeven, dat de hoofdregel is dat inhoudingen op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

4

wettelijk minimumloon niet meer zijn toegestaan. De wet biedt echter wel
de mogelijkheid om bij of krachtens AMvB af te wijken van dit verbod en
bepaalde inhoudingen toe te staan. Conform zijn toezegging tijdens de
plenaire behandeling van het wetsvoorstel op 9 oktober jl. zal de Minister
van SZW u voor 1 juni a.s. informeren over de voors en tegens van het al
dan niet toestaan van inhoudingen en de voorwaarden die hieraan
kunnen worden gesteld.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

5

Bijlage 1:

Stand van zaken in de regios
Met de regio’s is afgesproken dat zij op 4 punten concrete afspraken
maken voor meer en betere huisvesting voor EU-arbeidsmigranten:
1. Aantallen extra huisvestingsplekken die nodig zijn,
2. De verdeling binnen de regio,
3. De taakverdeling en bindende afspraken tussen partijen onderling,
4. De fasering van de opgave in de tijd.
Regio Haaglanden
1.

2.

3.

4.

Ja, er is bepaald hoeveel extra plekken er nodig zijn voor de
stadsregio Haaglanden; Den Haag en Westland hebben inzicht in de
benodigde aantallen extra plekken short stay. Het Dagelijks Bestuur
van de regio (inmiddels opgeheven) heeft eerder vastgesteld dat er
6000 extra plekken nodig zijn.
Ja, de ambitie is onderverdeeld in 2.000 plaatsen in Den Haag, 2.000
in Westland en 2.000 in de andere gemeenten van de regio samen. In
de gemeente Den Haag zijn al 1.000 van de 2000 plekken gerealiseerd. Om de volgende 1.000 plekken te realiseren lopen er een
aantal initiatieven van marktpartijen. Gemeente constateert een
afnemende aandacht bij Haagse woningcorporaties, omdat zij short
stay huisvesting arbeidsmigranten niet tot kerntaak zien. Wel
bedienen ze de doelgroep in de reguliere huisvesting. In Westland zet
de gemeente in op inschrijven in de Basis Registratie Personen (BRP);
gemiddeld 3.600 mensen per jaar. Verder doet de gemeente
onderzoek naar locaties voor grootschalige huisvesting waarover de
gemeenteraad binnenkort een besluit over neemt. Bij de overige
gemeenten (Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delftland,
Pijnacker-Nootdorp, Wassenaar) lopen geen concrete initiatieven,
mede doordat de markt zich niet heeft gemeld. In Rijswijk worden
mogelijkheden voor kantoortransformatie in Plaspoelpolder verkend.
In Zoetermeer wordt de mogelijkheid onderzocht voor invulling van
huisvesting voor arbeidsmigranten in flats die op termijn gesloopt
gaan worden.
Ja, er zijn voor een aantal concrete projecten «wie-doet-wat»
afspraken. Het DB van de regio heeft in de afgelopen periode alle
regiogemeenten verzocht beleid voor huisvesting arbeidsmigranten
vast te stellen, dat een kader vormt voor het faciliteren, beoordelen
en honoreren van marktinitiatieven. Bij zes gemeenten is hierover
inmiddels beleid vastgesteld of is dit in voorbereiding.
Ja, er worden per locatie afspraken over fasering in de tijd gemaakt;
de ambitie is daarbij dat de 6000 plaatsen vanaf 2015, met een uitloop
naar 2018 zijn gerealiseerd.
De regio constateert wel dat concrete resultaten achterblijven bij de
gestelde ambities. Dit komt mede doordat weinig marktpartijen zich
melden bij gemeenten. In Den Haag is de bed-voor-bed regeling
vastgesteld en inmiddels heeft één deelnemer zich gemeld. Dit is een
signaal dat in meerdere gemeenten kan gaan spelen omdat de
taakstellingen recentelijk fors zijn toegenomen (o.a. vanwege de
vergunninghouders).

Regio Noord-Veluwe
1.

Ja, er is globaal zicht op de aantallen in de regio. Het gaat in de regio
Noord- Veluwe om ca. 2400 personen, die verblijven in caravans en
zomerhuisjes. Ongeveer 600 mensen beschikken over reguliere
(particuliere) woonruimte. Deze aantallen zijn vooral de geregistreerde arbeidsmigranten. De regio schat zelf in dat er daarnaast
vermoedelijk nog een fors aantal niet geregistreerde arbeidsmigran-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

6

2.

3.

4.

ten in Noord-Veluwe werken en wonen, maar men heeft geen zicht op
de exacte aantallen.
Ja, er is een eerste verdeling binnen de regio gemaakt. Op 4 december 2013 is door de belangrijkste partijen een convenant ondertekend
dat de basis vormt voor samenwerking rond dit thema de komende
jaren. Op basis hiervan zal de verdeling steeds concreter worden
uitgewerkt.
Ja, er zijn op hoofdlijnen «wie doet wat» afspraken gemaakt. Zo
hebben de gemeenten met de corporaties in dit gebied een «intentieverklaring huisvesting arbeidsmigranten» ondertekend. Ook enkele
uitzendorganisaties en een grote particuliere huisvester hebben deze
intentieverklaring ondertekend. De groep samenwerkende partijen zal
zich in 2014 nog verder moeten verbreden en tevens tot verdere
concrete afspraken moeten komen.
Ja, er is in het kader van het ondertekende convenant ook een
fasering in de tijd opgenomen. Zo is de regio voornemens om in 2014
en de jaren daarna geleidelijk aan bij streek passende kleinschalige
huisvestingsinitiatieven te ontwikkelen. Met de voorbereidingen van
een eerste pilot is inmiddels gestart. Vanwege achterblijvende
resultaten bij de realisatie (ontbreken van initiatieven, ook vanuit de
markt) is door de gemeenten besloten gezamenlijk op korte termijn
1000 bedden te realiseren. Er is een verdeling van deze bedden over
de gemeenten afgesproken (voor 1-1-2016). Daarnaast zullen een
aantal tijdelijke huisvestingslocaties worden ingericht.

Noord-Holland Noord (Noordkop en West-Friesland)
1.

2.

3.

4.

Ja, de subregio’s hebben zicht op de benodigde aantallen. Deze zijn
voor de Noordkop (opgave 1000 legale bedden) opgenomen in de
door de gemeenten vastgestelde «Regionale Kadernota Huisvesting
Arbeidsmigranten Noordkop». Voor West-Friesland er is een opgave
van 6000 afgesproken.
Nee, er ligt nog geen regionale verdeling. Wel vormt voor de
Noordkop de regionale kadernota met uniforme uitgangspunten voor
alle Noordkopgemeenten het vertrekpunt voor het maken van
convenantafspraken tussen betrokken partijen. In West-Friesland zijn
nog geen afspraken gemaakt over een verdeling over de regio; de
vrees voor Nimby-gevoelens bij de bevolking lijkt daarbij een
belangrijke rol te spelen.
In de subregio Noordkop is een convenant ondertekend met een
opgave van 1000 bedden. In de subregio West-Friesland is een
convenant ondertekend waarin geen aantallen zijn afgesproken. De
subregio ging tot nu toe uit van het omgekeerde proces: gemeenten
hebben randvoorwaarden opgesteld waar de huisvesting aan moet
voldoen en nodigen werkgevers en huisvesters uit om met plannen te
komen.
Nee, er ligt nog geen fasering van de opgave in de tijd. Wel is in het
convenant van de subregio Noordkop vastgelegd dat de opgave in de
convenantsperiode moet zijn gerealiseerd.
In West-Friesland komen er niet of nauwelijks projecten van de
grond. Om die reden heb ik in afstemming met de burgemeesters van
Hoorn en Medemblik een brief gestuurd naar alle gemeenteraadsleden van de 7 West-Friese gemeenten. In de brief uit ik mijn zorgen
over de stagnatie van de huisvestingsopgave voor arbeidsmigranten
in de regio en vraag alle raadsleden om actief het gesprek aan te
gaan met initiatiefnemers voor huisvestingsprojecten. De gemeenteraad van Medemblik heeft eind maart een bijeenkomst gepland om te
praten met een aantal commerciële huisvesters over de huisvesting
van arbeidsmigranten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

7

Regio Noord-Limburg
1.

2.

3.

4.

Ja, de regio heeft zicht op aantallen extra huisvestingsplekken die
nodig zijn. In de regio zijn nu ca. 20.000 arbeidsmigranten aanwezig.
De uitbreiding van goede huisvesting voor arbeidsmigranten ligt
vooral in de legalisatie van de reeds bestaande bedden en verbeteren
van de kwaliteit van de beschikbare locaties. Daarnaast is meer
passende huisvesting gericht op een langduriger verblijf in de regio
nodig (plm. 1500 woningen). Daarnaast is vervangende kwalitatieve
huisvesting nodig in verband met de aanpak van huisvesting op
recreatieterreinen evenals zgn. mid-stay voorzieningen ter overbrugging naar de reguliere woningmarkt. In totaal gaat het om enkele
duizenden wooneenheden.
Ja, de regio heeft een afspraak gemaakt over een verdeling over de
regio, nl. dat bij de uitbreidingsvraag in de regio het uitgangspunt
geldt dat er huisvesting wordt geboden in de gemeente waar een
arbeidsmigrant werkt. Voor concrete projecten zijn afspraken
gemaakt met ontwikkelende partijen. Er is een gemeenschappelijk
beleid voor short-stay dat in de gemeenteraden van Horst aan de
Maas, Peel en Maas, Venlo en Venray is vastgesteld. Parallel daaraan
heeft ook de gemeente Leudal een vergelijkbaar specifiek beleid
opgesteld voor huisvesting van arbeidsmigranten. Inmiddels is in de
regio veel short-stay gerealiseerd, gelegaliseerd en/of in ontwikkeling
(o.a. bij Kasteel Ooyen – Horst aan de Maas- zijn inmiddels ruim 400
bedden beschikbaar, in Tienray zijn er 100 gelegaliseerde bedden
beschikbaar, project Irenehof in Peel en Maas, in Venray is de
bestemmingsplanprocedure gestart voor gebruik van een oud
Klooster genaamd Pascalis t.b.v. de huisvesting van 300 arbeidsmigranten (short-stay). Dit is een initiatief van Work en stay. Tevens is
sinds kort de site Tijdelijk Thuis in Limburg in de lucht. Daarin zullen
in toenemende mate beschikbare huisvestingslocaties binnen
Limburg worden aangeboden. Het gaat daarbij om zowel short-stay
als mid-stay. Ook kent de regio een Pools informatiepunt genaamd
Metrik.
Ja, de regio heeft afspraken gemaakt over een taakverdeling binnen
de regio en zijn er afspraken tussen partijen gemaakt. Gemeenten
werken maximaal mee om initiatiefnemers in staat te stellen om hun
plannen te realiseren. Hierbij kan gedacht worden aan planologische
en bouwkundige procedures snel te doorlopen en indien nodig om
bouwgronden tegen redelijke prijzen beschikbaar te stellen. Met o.a.
woningbouwcorporaties en werkgevers/ uitzendorganisaties en
provincie, wordt bekeken hoe oplossingen gevonden kunnen worden
voor bestaande knelpunten.
Ja, er zijn globale afspraken gemaakt over de fasering in tijd. Nu de
short-stay zowel kwantitatief als kwalitatief op orde begint te komen
wordt de aandacht in de regio verlegd naar de lange termijn
huisvesting, (taal)onderwijs, integratie en participatie van de groep
arbeidsmigranten die langer willen blijven. Een tijdsfasering is hierbij
moeilijk op te stellen omdat er onvoldoende zicht is hoeveel
arbeidsmigranten hier niet alleen graag willen blijven maar ook
economisch gezien hiervoor in de gelegenheid worden gesteld door
de werkgever en/of uitzendorganisaties. Bij het stapsgewijs toetreden
op de reguliere woningmarkt via starterswoningen en huisvesting
voor woonurgente doelgroepen zijn we tevens afhankelijk van de
medewerking en het aanbod op de vrije markt en via woningbouwcoöperaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

8

Regio West-Brabant
1.
2.

3.

4.

Ja, de regio West-Brabant heeft in 2013 de kwantitatieve – en de
kwalitatieve regionale opgave benoemd.
Ja, de regiobestuurders besloten tot verdere invulling van de
regionale opgave met een lokale programmering van de kwantitatieve en kwalitatieve opgave. Uit de meest recente peiling blijkt dat de
meeste regiogemeenten invulling gegeven hebben aan de programmering: deze omvat thans 4084 (van de 4750) extra plaatsen
(kwantitatieve opgave) tussen 2014 en 2020. Voor de regionale
opgave van te legaliseren plaatsen (kwalitatieve opgave) zien
gemeenten mogelijkheden om met aanpassing van regelgeving en
bestemmingsplannen 3543 (van de 4750) bedden te legaliseren. Dit
betekent dat ruim 80% van de aantallen voor wat betreft huisvesting
van arbeidsmigranten inmiddels in de programmering tot 2020 is
opgenomen. Het eerste jaar (2014) levert een realisatie van ongeveer
22% van deze regionale opgave op. Door nu ook te starten met de
regionale handhaving wordt een beter beeld gekregen van de
aantallen gehuisveste arbeidsmigranten.
Naast de monitoring van de aantallen wordt ook geïnventariseerd
welke maatregelen gemeenten nemen om de mogelijkheden voor
huisvesting van arbeidsmigranten te vergroten. Deze maatregelen
ressorteren in aantallen bedden voor arbeidsmigranten. Het precieze
aantal is diffuus. Dit komt doordat bijvoorbeeld van de generieke
maatregel als een (paraplu)bestemmingsplan gebruik wordt gemaakt
of omdat er geen vergunning hoeft te worden aangevraagd voor het
huisvesten in reguliere woningen. Hierdoor zou de opgave mogelijk
al verder ingevuld kunnen zijn als hierboven beschreven.
Ja, er is een taakverdeling binnen de regio afgesproken en zijn
nadere afspraken gemaakt over de uitvoering. Besloten is in 2014 de
handhaving huisvesting arbeidsmigranten ter hand te nemen. Tien
gemeenten gaan gezamenlijk, gecoördineerd door de regio WestBrabant en samen met het RCF Kenniscentrum voor Handhaving,
starten met een jaar waarin wekelijks controles zullen worden
uitgevoerd in de deelnemende gemeenten. De pilot participatieverklaring van het Ministerie SZW waaraan door de gemeente Zundert
samen met de regio West-Brabant wordt deelgenomen wordt
geëvalueerd.
Ja, er is een fasering in tijd afgesproken: de opgave wordt gerealiseerd in de periode 2014 tot en met 2019; de inzet is om de voortgang
van de gerealiseerde aantallen ten minste jaarlijks met provincie en
BZK te monitoren. Daarnaast worden ook maatregelen die gemeenten nemen om de mogelijkheden voor huisvesting van arbeidsmigranten te vergroten, bij de monitoring meegenomen.

Regio Greenport Aalsmeer
1.

2.

3.

Ja, de Greenport Aalsmeer heeft inzicht in de benodigde aantallen en
heeft dit vastgelegd in een regionaal convenant. Er zijn ongeveer
1.700 extra plekken nodig.
Ja, in het convenant is vastgelegd dat de huisvestingsopgave een
regionale opgave is. Over de exacte wijze van verdeling in de regio
zijn nog geen afspraken gemaakt. Gemeenten in de regio hebben
plannen om in de komende periode te voorzien in tweederde van de
opgave. Nieuwe initiatieven, naast de al bekende plannen, zijn in
voorbereiding.
Ja, in het convenant is een taak- /rolverdeling opgenomen. Het
ambassadeursteam heeft de intentie uitgesproken actief te willen
blijven om het bereiken van de doelen van het convenant aan te
jagen. Het ambassadeursteam kent op dit moment enkele vacatures.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

9

4.

De trekker van het team benadert in de komende periode actief
nieuwe deelnemers.
Ja, in het convenant is een looptijd van 5 jaar benoemd om de
gestelde doelen te behalen.

Regio Rotterdam
1.

2.
3.

4.

De regio heeft voor het huidig en toekomstig inzicht onvoldoende
zicht op het aantal arbeidsmigranten dat in de regio verblijft.
Onderzoeksschattingen tonen aan dat er op de rechter Maasoever
(Rotterdam en de Waterweg gemeenten Schiedam, Vlaardingen en
Maassluis) meer arbeidsmigranten verblijven (ver boven de 35.000)
dan voor de totale regio Rotterdam wordt ingeschat op grond van de
recente cijfers van het CBS (31.000). De regio stelt voor om samen
met BZK hier gedegen onderzoek naar te doen. Er is wel een
algemene tendens waarneembaar. De vraag naar tijdelijke arbeidsmigranten vanuit het Westland neemt toe. De betreffende arbeidsmigranten wonen met name in de Waterweg-gemeenten en Rotterdam.
De vraag vanuit de Maasvlakte neemt af. Deze arbeidsmigranten
wonen met name op de linker Maasoever (Voorne-Putten en de
BAR-gemeenten). Op Voorne-Putten en binnen de BAR-gemeenten is
een stabilisatie te zien van het aantal arbeidsmigranten.
De regio heeft geen afspraken vastgelegd in een regionaal convenant,
maar via deelconvenanten en afspraken op gemeentelijk niveau.
Er ligt geen concrete taakverdeling van de opgave, maar de rechtermaasoever gemeenten hebben concrete resultaten bereikt inzake het
creëren van huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten. In de
gemeenten Vlaardingen en Maassluis zijn hiervoor convenanten van
kracht met woningcorporaties, uitzendbureaus en huisvestingsbedrijven. De gemeenten op Voorne-Putten en de BAR-gemeenten hebben
na inventarisatie geconstateerd dat er niet of nauwelijks panden of
complexen woningen aanwezig zijn die voor een transitie naar
huisvesting voor arbeidsmigranten in aanmerking komen. Een deel
van de gemeenten heeft daarom maximaal ingezet op het verlenen
van vergunningen voor kamergewijze verhuur en dit is ook effectief
gebleken in de opvang van de migranten. Daarnaast is Voorne –
Putten bezig met een plan van aanpak om te komen tot een convenant van afspraken met het driehoeksoverleg. De Maaskoepel (een
samenwerkingsverband tussen de woningcorporaties in de regio
Rotterdam) is met de corporaties in gesprek over de bijdrage die zij in
de praktijk leveren.
De Maaskoepel wil een rol spelen bij de regionale afstemming van
vraag en aanbod. De regio verkent in hoeverre marktpartijen meer en
beter betrokken kunnen worden bij de huisvesting van arbeidsmigranten. Begin april spreken de regionale portefeuillehouders
hierover. Tot slot is er een verband tussen werk en wonen tussen de
stadsregio’s Rotterdam, Haaglanden en Westland.
Goede afstemming is noodzakelijk. Gezien de ontwikkelingen in
Metropool verband, is dit vooralsnog geen taak van de Metropool.
Wellicht kan de provincie hierin een rol op zich nemen.
Fasering in tijd ten aanzien van de afspraken is er niet op regionaal
niveau maar de verschillende deelconvenanten hebben een eigen
tijdspad.

Regio Holland Rijnland
1. Ja, er is een quickscan naar aantallen op gemeenteniveau gemaakt.
Het totaal aantal in Holland Rijnland aanwezige EU-arbeidsmigranten
in 2012 kan worden geschat op tussen bijna 17.000 – 20.000. Deze
aantallen leiden tot een geschatte korte termijn opgave van 4.250

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

10

plekken voor vervangende huisvesting arbeidsmigranten en 4.250
plaatsen voor uitbreiding. In 2015 zal de regio onderzoek doen naar de
aantallen arbeidsmigranten en de verdeling van de huisvestingsopgave over de 14 gemeenten.
2. Ja, er ligt een afspraak voor een verdeling van de opgave binnen de
regio op basis van inwoneraantal van de gemeenten. Het Portefeuillehouderoverleg Ruimte van Holland Rijnland zal jaarlijks de realisatie
van de opgave monitoren en de vervangings- en uitbreidingsopgave
alsmede de verdeling hiervan over de gemeenten toetsen. De 14
gemeenten zijn elk voor zich bezig om plannen te ontwikkelen om de
extra huisvesting voor 1 januari 2019 gerealiseerd te hebben. Ook
maken de gemeenten nieuwe beleidsregels om illegale huisvesting
onder voorwaarden te legaliseren. Er is een Platform gestart van
overheden en uitzendbureaus die voor huisvesting zorgen. Het doel is
te komen tot een gelijk speelveld voor alle huisvesters in Holland
Rijnland. Tenslotte is er een afspraak gemaakt met LTO Noord om per
1 januari 2016 het verblijf van arbeidsmigranten in toercaravans op het
eigen erf van de ondernemers, te hebben beëindigd.
3. Ja, er ligt een taakverdeling van de opgave. Gemeenten, huisvesters,
werkgevers en corporaties hebben het Convenant en de Richtlijnen
Huisvesting arbeidsmigranten op 27 juni 2014 getekend. Er wordt een
structureel overleg tussen overheden en de 20 corporaties in Holland
Rijnland voorbereid. Gemeenten werken actief mee aan het faciliteren
van locaties voor huisvesting.
4. Ja, er is een grove fasering in tijd gemaakt. Er zijn geen harde
afspraken gemaakt over productie van huisvestingsplekken, omdat de
projecten per gemeente te sterk van elkaar verschillen naar procedures, aantallen, initiatiefnemers en bouwwijzen.
Metropoolregio Eindhoven
1.

2.

Ja, de regio heeft zicht op de aantallen extra huisvestingsplekken die
nodig zijn. De regio heeft daarvoor een quick scan laten uitvoeren: er
is vastgesteld dat er 7.250 extra plaatsen nodig zijn (kwantitatieve
opgave) en dat er gewerkt moet worden aan de legalisering van nog
eens 7.250 plaatsen (kwalitatieve opgave). Verder heeft de regio een
inventarisatie gedaan naar nieuwe projecten, initiatieven, locaties.
Opbrengst van deze inventarisatie:
– vier initiatieven voor grotere voorziening (100 of meer personen)
– enkele initiatieven voor grotere voorzieningen op het erf van de
agrarische ondernemer.
– merkbaar dat economische situatie momenteel niet bevorderend
werkt: boycot Rusland, maar ook bezuinigingen werken door op
bereidheid om te investeren.
– meerdere gemeenten maken melding van geen enkel initiatief
vanuit de markt.
– schatting: in totaal tussen 500 en 1.500 plaatsen in voorbereiding.
Opvallend: inventarisatie leert dat een toenemend aantal arbeidsmigranten wordt gehuisvest in woningen van corporaties; men staat nu
3–4 jaar ingeschreven, is minder kritisch op wijk of woonplaats en
komt dan sneller aan de beurt. Ook verhuur in woningen van
particulieren die hun huis niet kunnen verkopen komt steeds meer
voor. Tot slot spelen ook vrijkomende agrarische bedrijfswoningen in
buitengebied in toenemende mate een rol.
Ja, de regio heeft een nieuwe verklaring opgesteld om meer
eensgezindheid en draagvlak te krijgen. Twee belangrijke aspecten
daarin:
– keuzevrijheid voor arbeidsmigranten
– elke huisvester dient gecertificeerd te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

11

3.
4.

De verklaring is door alle gemeenten op 1 na getekend, met deze
laatste gemeente wordt overleg gevoerd.
Ja, de regio heeft afspraken gemaakt over de taakverdeling en
bindende afspraken tussen partijen onderling.
Ja, de regio heeft globale afspraken over de planning gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 407, nr. 201

12