Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 720

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN
ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juni 2018
Tijdens het debat over de vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken diende de heer van Ojik een motie in
(Kamerstuk 34 775 V, nr. 18). Deze motie is op 17 april in gewijzigde vorm
in stemming gebracht en aangenomen door uw Kamer (Kamerstuk 34 775
V, nr. 73). In deze motie verzoekt de heer van Ojik de regering er «...zich in
de EU voor in te zetten dat voor gasleidingen met een oorsprong buiten
de EU dezelfde voorwaarden gelden als voor gasleidingen tussen
lidstaten, zodat de EU de doelstelling van een betrouwbare en duurzame
energievoorziening kan verwezenlijken, zonder dat de Nederlandse
energievoorzieningszekerheid in gevaar komt». In deze brief geven geeft
het kabinet zijn oordeel over de motie en de uitvoering daarvan.
De voorwaarden voor gasleidingen binnen de EU zijn onder meer
vastgelegd in de Gasrichtlijn. De Europese Commissie heeft een voorstel
gedaan om de gasrichtlijn te wijzigen zodat deze voorwaarden ook van
toepassing zijn op gasleidingen met een oorsprong buiten de EU.
Het kabinet heeft in het BNC-fiche over de voorgestelde wijziging van de
gasrichtlijn (Kamerstuk 22 112, nr. 2447) zijn standpunt over de door de
Commissie voorgestelde aanpassing van de Gasrichtlijn neergelegd. In dit
fiche heeft het kabinet aangegeven te hechten aan een goed functionerende Europese gasmarkt, waar het gas vrij kan stromen naar waar en
wanneer dat het meest nodig is, waar er een gelijk speelveld is voor alle
marktpartijen en waarin de juiste prijssignalen voor investeerders worden
gecreëerd. Daarnaast is gewezen op een ruim aanbod van gas dat lokaal
wordt gewonnen dan wel via pijpleidingen en LNG van buiten de Unie
wordt aangevoerd. Het kabinet hecht daarnaast veel belang aan de
soevereiniteit van lidstaten met betrekking tot de voorwaarden voor de
exploitatie van de eigen hulpbronnen, de keuze van de eigen energiemix
en de structuur van de energievoorziening. Ten slotte hecht het kabinet,
ook op energiegebied, groot belang aan een goede en betrouwbare relatie
met derde landen. Het kabinet is daarbij van mening dat zeer terug-

kst-21501-33-720
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 720

1

houdend omgegaan moet worden met het geheel of gedeeltelijk opleggen
van binnen de EU geldende regels aan derde landen. Het zou daarmee die
landen het recht ontzeggen zelf te bepalen hoe zij hun energiesysteem
inrichten en hun energiebronnen exploiteren (een recht dat EU-lidstaten
wel hebben volgens artikel 194, lid 2, VWEU).
Het kabinet heeft in het BNC-fiche ook aangegeven vraagtekens bij de
meerwaarde van het voorstel en een aantal zorgpunten te hebben. Eén
van die zorgpunten is, dat er voor een specifiek geval (Nord Stream 2) een
generieke oplossing wordt gekozen en dat daarmee onzekerheid voor
investeerders wordt gecreëerd. De implicatie van de nieuwe regelgeving
zou zijn dat derde landen, die gas via pijpleidingen naar de EU transporteren (naast Rusland – en Noorwegen – zijn dat ook Algerije en Libië)
gedwongen zullen worden de EU-regelgeving toe te passen. Bovendien
betekent de wijziging van de Gasrichtlijn overdracht van bevoegdheden
van de lidstaten naar de Unie.
Naar aanleiding van de motie heeft het kabinet zijn standpunt opnieuw in
overweging genomen. Het kabinet heeft uiteraard begrip voor de zorgen
die leven in uw Kamer en deze nadrukkelijk gewogen. Evenwel moet het
kabinet concluderen dat bovenstaande bezwaren en zorgpunten over de
voorgestelde wijziging onverminderd gelden. Het kabinet heeft desalniettemin verkend langs welke weg er toch maximaal recht kan worden
gedaan aan de overwegingen van de motie.
De tekst van de motie spreekt over het verwezenlijken van de EU-doelstelling van een betrouwbare en duurzame energievoorziening, zonder dat de
Nederlandse energievoorzieningszekerheid in gevaar komt. De motie is
gezien de overwegingen gericht op het verminderen van de afhankelijkheid van Rusland en van de kwetsbaarheid van Oost-Europa. Het
behoud van de positie van Oekraïne als transitland voor Russisch gas kan
daaraan bijdragen. Duitsland heeft recent aangegeven dat er duidelijkheid
moet komen over de toekomstige rol van Oekraïne als gasdoorvoerland.
Duitsland wijst daarom op het belang van de gesprekken die in dit kader
plaatsvinden tussen Rusland en Oekraïne in aanwezigheid van de
Commissie. Het kabinet zal, analoog aan deze Duitse positie, het belang
onderstrepen van gesprekken tussen Oekraïne en Rusland, in aanwezigheid van de Commissie, zodat voor Oekraïne een rol als transitland
blijft weggelegd. Nederland zal met dit oogmerk in overleg treden met
Duitsland en de Commissie. Het kabinet zal, mocht deze aanpak niet tot
succes leiden ten aanzien van het behoud van de transitrol van Oekraïne,
zich beraden op nadere stappen, zoals het steunen van de voorgestelde
wijziging van de gasrichtlijn.
De motie spreekt ook over het verwezenlijken van een duurzame
energiehuishouding. Kortheidshalve verwijst het kabinet naar de
voorbereiding van het klimaatakkoord en naar de inspanningen van het
kabinet om te komen tot een meer ambitieuze Europese doelstelling voor
de reductie van CO2-emissies dan de thans geldende.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-33, nr. 720

2