Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3767
Vragen van de leden Nijboer en Kuiken (beiden PvdA) aan de Ministers van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie en Veiligheid over
een onderzoek naar de veiligheid van constructies in publieke gebouwen
(ingezonden 15 augustus 2019).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid
(ontvangen 2 september 2019).
Vraag 1
Heeft u kennis genomen van de uitzending van BNR van 12 augustus 2019
over de veiligheid van constructies in publieke gebouwen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat iedereen er zeker van moet kunnen zijn dat gebouwen
veilig zijn? Hoe is dit geregeld?
Antwoord 2
Ik ben van mening dat gebouwen veilig moeten zijn. Uit de Woningwet volgt
dat gebouwen ten minste moeten voldoen aan de veiligheidsvoorschriften
van het Bouwbesluit. Bij nieuwbouw is het primair aan de vergunningaanvrager of bouwer te zorgen dat het nieuwe gebouw hieraan zal voldoen. Bij
bestaande bouw is dit primair aan de gebouweigenaar. Het is aan de
gemeente als bevoegd gezag hierop toe te zien.
Vraag 3
Wordt bij grote publieke gebouwen en constructies in Nederland – waaronder
bijvoorbeeld treinstations, muziekhallen en bruggen – regelmatig gecontroleerd of ze aan de veiligheidseisen voldoen? Zo nee, bent u bereid een
dergelijke APK voor de risicovolle elementen in de constructies van publieke
gebouwen in te voeren?

1

ah-tk-20182019-3767
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Uitzending BNR 12 augustus 2019, https://www.bnr.nl/nieuws/bouw-woningmarkt/10386529/
onderzoek-alle-publieke-gebouwen-op-veilige-constructies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Vanuit de bouwregelgeving is er geen verplichting om periodiek publieke
gebouwen of constructie te controleren. De bouwregelgeving kent wel een
algemene zorgplicht voor gebouweigenaren om te zorgen dat hun gebouw bij
voortduur aan de voorschriften van Bouwbesluit voldoet. Het is aan
gebouweigenaren om hier zelf invulling aan te geven. De gemeente is het
bevoegd gezag als het gaat om toezicht op bestaande bouwwerken. De wijze
waarop een gemeente dit invult, kunnen zij zelf beleidsmatig invullen.
Burgemeester en Wethouders leggen hierover verantwoording af aan de
gemeenteraad.
Ik ben geen voorstander van een verplichte algemene periodieke keuring voor
constructies van publieke gebouwen, omdat dit leidt tot een lastenverzwaring
voor eigenaren en omdat zo’n keuring ook gebouwen treft waarbij mogelijk
helemaal geen veiligheidsprobleem is. Als er een evident veiligheidsprobleem
is bij een eenduidige categorie gebouwen (qua bouwjaar, type, bouwwijze)
dan is er sinds 2015 wel de mogelijkheid om per ministeriële regeling een
onderzoeksplicht in te voeren (Kamerstuk 33 798, nr. 6) waarmee het
veiligheidsprobleem heel gericht kan worden aangepakt. Deze mogelijkheid is
in de Woningwet gecreëerd op verzoek van gemeenten ter vereenvoudiging
van hun toezicht en handhaving op de staat van bestaande bouwwerken.
Deze onderzoeksplicht is al ingezet bij galerijflats en zwembaden. Verder heb
ik uw Kamer op 22 mei 2019 gemeld deze onderzoeksplicht ook in te zetten
bij gebouwen met breedplaatvloeren (Kamerstuk 28 325, nr. 199). Op dit
moment is nog onduidelijk wat de oorzaak is geweest van het instorten van
het dak van het AZ-stadion. Dit moeten de onderzoeken van Royal Haskoning/
DHV (hierna Haskoning) en de Onderzoeksraad voor Veiligheid (hierna
Onderzoeksraad) uitwijzen. Hierna kan pas worden bepaald of er ook
problemen bij andere gebouwen zijn te verwachten en of vervolgens
maatregelen moeten worden genomen.
Vraag 4
Waarom wordt in Nederland geen onderzoek gedaan naar de windbelasting
van gebouwen? Bent u bereid daar alsnog onderzoek naar te laten doen? Zo
nee, op welke wijze is de veiligheid van constructies bij stormen dan
gewaarborgd?
Antwoord 4
Het Bouwbesluit geeft de voorschriften voor de constructieve veiligheid van
bouwwerken en maakt daarbij gebruik gemaakt van bepalingsmethoden uit
NEN-normen, waarin ook is opgenomen tegen welke windbelastingen een
gebouw bestand moet zijn. Het gaat hierbij om de NEN-EN 1991-1-4
Algemene belastingen – Windbelastingen de hierbij behorende nationale
bijlage. Ik heb geen aanwijzingen dat deze norm of nationale bijlage
aanpassing of verduidelijking behoeft. Als uit het onderzoek van Haskoning of
de Onderzoeksraad blijkt dat dit nodig is, zal ik hierover in overleg treden met
het Nederlands Normalisatie Instituut.
Vraag 5
Bent u bekend met het onderzoek van het Auditteam Voetbal en Veiligheid
van het toenmalige Ministerie van Justitie naar de fysieke veiligheid van
voetbalstadions?2
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Hoe is destijds gereageerd op de conclusies en aanbevelingen van het
rapport?

2

Auditteam Voetbal en Veiligheid (2016) Fysieke veiligheid van voetbalstadions: Een probleemverkenning. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2016/07/01/fysieke-veiligheidvan-voetbalstadions

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De probleemverkenning van het auditteam past binnen de brede aanpak van
«Toegankelijk, Gastvrij en Veilig Voetbal 2020» (TGVV). Een gezamenlijke
aanpak van de KNVB, gemeenten, OM, Politie en het Ministerie van JenV.
Deze aanpak heeft vijf speerpunten, waaronder «safety». Op de verschillende
onderdelen zijn de afgelopen jaren pilots gedraaid om met elkaar te leren en
te verbeteren. Pilots die sinds 2018 breder worden opgepakt door de lokale
zogenaamde vierhoeken in de gemeenten met een Betaald Voetbalclub (BVO).
De verkenning van het auditteam is en wordt beschouwd als belangrijke
steun om awareness te ontwikkelen met betrekking tot de safety in stadions.
Tijdens de (minimaal) jaarlijkse (bestuurlijke) bijeenkomsten met de voorzitters van de BVO’s, de burgemeesters, OM en Politie georganiseerd door de
Regiegroep Voetbal en Veiligheid onder voorzitterschap van JenV komen alle
elementen van TGVV aan bod en dus ook de veiligheid van en in de stadions.
Specifiek is in 2018 verdiepend gesproken over de versteviging van de
verantwoordelijkheid van gemeenten op het gebied van toezicht en handhaving. Burgemeesters beschouwen dit element, het handhaven op het
bouwbesluit, als integraal onderdeel van hun bredere veiligheids- en
toezichttaak. Dit is daarmee element van het breder aspect van «safety». De
eerste verantwoordelijkheid ligt natuurlijk bij de eigenaar van het stadion.
Samen tekenen de clubs en de gemeenten ter versterking van de aandacht
voor de veiligheid jaarlijks, aanvullend op de wettelijke normen uit het
Bouwbesluit, ook een veiligheidsverklaring, die zij aan de KNVB leveren. Dat
is een voorwaarde voor het verkrijgen en behouden van een licentie.
Onderdeel van deze verklaring is ook aandacht voor de constructieve
veiligheid. Ook deze verklaring sluit aan bij elementen van de verkenning van
het auditteam.
In 2018 is ook over safety en het rapport gesproken met medewerkers van de
clubs, gemeenten, politie, OM en supporters tijdens een workshop. Destijds
bij het ontvangen van het rapport is het overigens ook gepubliceerd en
kenbaar gemaakt onder andere op de website van het ministerie.
In de komende bestuurlijke bijeenkomst van 2019 zal verder gesproken
worden over TGVV 2020, waaronder «safety» en zullen nogmaals de inzichten
uit de probleemverkenning van het auditteam onder de aandacht gebracht
worden. Daar zullen ook de dan bekende inzichten over de problematiek bij
het AFAS-stadion bij meegenomen worden.
Vraag 7
Bent u van mening dat een ongeluk zoals in Alkmaar mogelijk voorkomen
had kunnen worden indien de aanbevelingen uit het rapport waren overgenomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Op dit moment wordt door AZ ook in samenwerking met de gemeente
Alkmaar een onderzoek uitgevoerd. Ook de Onderzoeksraad voor Veiligheid
gaat verder onderzoek doen naar de oorzaak van het incident. Pas als de
onderzoeksresultaten bekend zijn, kunnen uitspraken worden gedaan over het
incident.
Vraag 8
Onderschrijft u de conclusie dat de eisen en normen die aan de veiligheidsverklaring ten grondslag liggen, niet altijd aansluiten bij de praktijk van
voetbalstadions? Waarom is gegeven deze conclusie de aanbeveling niet
overgenomen om een specifieke set eisen voor voetbalstadions op te stellen?
Bent u alsnog bereid te onderzoeken of specifieke eisen opgesteld kunnen
worden, zodat de veiligheid van voetbalstadions verbeterd kan worden?
Antwoord 8
De eisen en normen worden primair bepaald door het Bouwbesluit voor alle
bouwwerken en dus ook voetbalstadions. Als aanvulling op deze regelgeving
werkt de KNVB al geruime tijd met de veiligheidsverklaring. Er is zonder
nadere kennis over de oorzaken van het gedeeltelijk instorten van het dak van
het AFAS-stadion en over de relatie tussen de oorzaak en specifieke
kenmerken van een stadion anders dan alle andere gebouwen in Nederland
die onder het Bouwbesluit vallen, geen aanleiding om nog specifieker eisen
op te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 9
Onderschrijft u de conclusie dat experts die belast zijn met de controle van de
veiligheid van voetbalstadions over onvoldoende expertise beschikken om die
taak naar behoren uit te voeren? Waarom is de aanbeveling niet overgenomen om een specifieke opleiding te ontwikkelen voor deze experts? Bent u
bereid de wenselijkheid daarvan alsnog te onderzoeken?
Antwoord 9
Mijn beeld is dat gemeenten voldoende toegerust zijn om de regelgeving uit
het Bouwbesluit adequaat te controleren, al dan niet met behulp van externe
deskundigheid. Dat is ook hun taak als bevoegd gezag.
In overleg met gemeenten en BVO’s zal ik onder andere via de bestuurlijke
bijeenkomst in 2019 verkennen of er extra maatregelen nodig zijn naast de
reeds genomen stappen om de safety van voetbalstadions te vergroten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4