Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 086

Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het
Wetboek van Strafvordering en enige andere
wetten in verband met een herziening van de
wettelijke regeling van de tenuitvoerlegging van
strafrechtelijke beslissingen (Wet herziening
tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave
I.
1.
2.
3.
3.1.1
3.1.2
3.1.3
4.
4.1
4.2
4.2.1
4.2.2
4.2.3
5.
5.1
5.2
5.2.1
5.2.2
5.2.3
5.2.4
5.3
5.3.1
5.3.2
5.3.3

kst-34086-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

ALGEMEEN DEEL
Inleiding
Adviezen over het wetsvoorstel
Een nieuw Boek 6: Tenuitvoerlegging
Opbouw Boek 6
Indeling en systematische nummering
Gefaseerde inwerkingtreding en lagere
regelgeving
Optimale tenuitvoerlegging
Tenuitvoerlegging als onderdeel van de
strafrechtsketen
Doelstellingen van de tenuitvoerlegging
Snellere tenuitvoerlegging
Daadwerkelijke tenuitvoerlegging
Goed informeren van partners buiten de
strafrechtsketen
Verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging
Tenuitvoerlegging: Minister en openbaar
ministerie
Taken van de Minister van Veiligheid en
Justitie
Departementale regie
Administratie- en InformatieCentrum
Executieketen (AICE)
Bevoegdheid beëindiging tenuitvoerlegging
niet-gratieerbare beslissingen
Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften
Taken van het openbaar ministerie
Vorderen vervolgbeslissingen, vrijheidsbenemende dwangmiddelen
Invloed openbaar ministerie op procedure
en inhoud tenuitvoerlegging
Advisering door het openbaar ministerie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

2
2
4
7
8
11
12
12
13
14
14
15
16
17
17
19
19
21
23
24
25
25
27
30

1

5.3.4
5.3.5
5.3.6
5.4
5.4.1
5.4.2
5.5
5.6
5.7
6.
6.1
6.2
6.3
6.3.1
6.3.2
6.4
6.5
7.
II.
Bijlage 1:
Bijlage 2:
Bijlage 3:

Stellen van bijzondere voorwaarden bij een
voorwaardelijke invrijheidstelling
Toezicht op de naleving
Informeren van slachtoffers en nabestaanden door het openbaar ministerie
Taken van de politie
Taken ten behoeve van de tenuitvoerlegging
Aansturing uitvoering executietaak
Taken van de reclassering
De rechter
Tenuitvoerlegging jeugdsancties
Betekening
Rechtsvergelijkend onderzoek naar
betekening
Aantal betekeningsopdrachten en centrale
coördinatie
Elektronische kennisgeving van gerechtelijke stukken
Elektronische betekening
Elektronische toezending
Overige wijzigingen van de betekeningsregeling
Elektronische betekening en het EVRM
Financiële en administratieve consequenties
ARTIKELSGEWIJS
Transponeringstabel nieuw Boek 6 van het
Wetboek van Strafvordering
Transponeringstabel bepalingen uit het
Wetboek van Strafvordering
Transponeringstabel bepalingen uit het
Wetboek van Strafrecht

33
34
35
36
36
37
38
40
42
44
44
46
47
47
49
49
50
52
54
141
146
149

I. ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
Dit wetsvoorstel strekt ertoe de huidige wetgeving rondom de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen te herzien. Pas na daadwerkelijk
uitvoering te hebben gegeven aan een strafrechtelijke beslissing is een
strafbaar feit definitief afgedaan. De tenuitvoerlegging vormt hiermee na
de opsporing, vervolging en berechting het wezenlijke sluitstuk van de
strafrechtsketen. De ambitie van het kabinet is de strafrechtsketen
doelmatiger te laten functioneren en de tenuitvoerlegging van straffen en
maatregelen te optimaliseren (regeerakkoord VVD-PvdA; Kamerstukken II
2012/13, 33 410, nr. 15, blz. 25). In 2012 constateerde de Algemene
Rekenkamer in haar rapport «Prestaties in de strafrechtketen» dat de
strafrechtsketen onvoldoende presteert. Tevens werd geconstateerd dat er
aan de oplossing van veel knelpunten in de strafrechtsketen met veel
energie werd gewerkt, maar dat de onderlinge samenhang ontbrak. Op
basis van dit rapport en een rapport over doorlooptijden in de strafrechtsketen (bijlage bij Kamerstukken II 2011/12, 29 279, nr. 133) hebben wij
besloten meer centraal te gaan sturen op de strafrechtsketen en lopende
initiatieven te bundelen voor een betere samenhang en regie op lopende
verbeteringstrajecten (Kamerstukken II 2012/13, 33 173, nr. 6 over het
programma versterking prestaties strafrechtsketen (VPS)). Deze inspanningen zijn gericht op het versterken van de prestaties van de gehele
strafrechtsketen. Specifiek voor de fase van de tenuitvoerlegging is eerder
– in 2011 – begonnen met de noodzakelijke verbeteringen in het
zogeheten programma uitvoeringsketen strafrechtelijke beslissingen
(USB) (Kamerstukken 2011/12, 33 000 VI, nr. 11 en 29 279, nrs. 147, 156 en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

2

165). In het regeerakkoord is het belang van deze verbeteringen nogmaals
benadrukt.
Doelstellingen voor de tenuitvoerlegging zijn het sneller starten van de
tenuitvoerlegging, het daadwerkelijk tenuitvoerleggen van straffen en het
goed informeren van alle relevante partners binnen en buiten de
strafrechtsketen. Daarnaast willen wij ook in de fase van tenuitvoerlegging
en bij de beëindiging van straffen en maatregelen de positie van
slachtoffers en nabestaanden versterken. Een voorwaarde voor het
bereiken van deze doelen is dat de regie op en de samenwerking binnen
de uitvoeringsketen wordt versterkt. Om dit te realiseren wordt onder
meer de coördinatie van de feitelijke tenuitvoerlegging van strafrechtelijke
beslissingen centraal belegd bij een uitvoeringsdienst van het Ministerie
van Veiligheid en Justitie, te weten het Centraal Justitieel Incassobureau
(verder: CJIB). De regie op de tenuitvoerlegging komt bij de Minister van
Veiligheid en Justitie te liggen. Hiertoe wordt voorgesteld de Minister van
Veiligheid en Justitie wettelijk te belasten met de tenuitvoerlegging van
strafrechtelijke beslissingen. Het openbaar ministerie – thans nog formeel
belast met de tenuitvoerlegging – verstrekt in de nieuwe situatie alle voor
tenuitvoerlegging vatbare beslissingen aan de Minister (voorgesteld
artikel 6:1:1 Sv). Daarnaast blijft het openbaar ministerie verantwoordelijk
voor specifieke taken binnen de tenuitvoerlegging, zoals het waar dat
nodig is in het kader van de tenuitvoerlegging aanbrengen van zaken bij
de strafrechter, teneinde deze een vervolgbeslissing te laten nemen. Deze
bevoegdheidsverdeling en de verdergaande centralisatie sluit aan bij de
praktijk, waarbij de formele verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging en de feitelijke tenuitvoerlegging steeds verder uit elkaar zijn
komen te liggen (zie nader paragraaf 5.1). Deze centralisatie bevordert de
regie op de tenuitvoerlegging als onderdeel van de strafrechtsketen en
draagt bij aan een efficiënte strafrechtspleging als geheel.
Naast de verschuiving van de verantwoordelijkheid in de tenuitvoerlegging worden met dit wetsvoorstel enkele andere inhoudelijke wijzigingen voorgesteld. Dit betreft onder meer een wijziging van de huidige
betekeningsregeling, waarmee het mogelijk wordt gemaakt gerechtelijke
mededelingen elektronisch te betekenen. Verder wordt voorgesteld de
Minister de bevoegdheid te geven de tenuitvoerlegging van
niet-gratieerbare beslissingen – zoals onherroepelijke geldboetevonnissen
onder de € 340 – te beëindigen indien met de verdere tenuitvoerlegging
daarvan geen redelijk doel wordt gediend. Daarnaast wordt wettelijk
voorzien in termijnen waarbinnen het vonnis moet zijn verstrekt aan de
Minister van Veiligheid en Justitie (het CJIB), zodat snel met de ten
uitvoerlegging kan worden gestart. Een vierde voorbeeld van een
inhoudelijke wijziging is dat wordt voorgesteld de standaardtermijn
waarbinnen een taakstraf moet worden uitgevoerd te verlengen, onder
schrapping van de mogelijkheid deze termijn eenmaal te verlengen.
Buiten deze inhoudelijke wijzigingen beogen wij de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging van sancties en thans versnipperd zijn te vinden in
het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering zoveel
mogelijk bij elkaar te brengen in één nieuw boek binnen het Wetboek van
Strafvordering (verder: Sv). Hiertoe wordt het huidige Boek V van het
Wetboek van Strafvordering integraal opnieuw vastgesteld. Het voorgestelde nieuwe «Boek 6 – Tenuitvoerlegging» kent een systematische
nummering en een nieuwe indeling waarbij per sanctiesoort de voor de
tenuitvoerlegging relevante bepalingen in aparte Hoofdstukken zijn
samengebracht. Deze clustering betekent onder meer dat bepalingen uit
andere wetten die zien op de tenuitvoerlegging van specifieke straffen,
worden opgenomen in de algemene strafprocesrechtelijke regeling. Dit
betreft met name bepalingen uit het Wetboek van Strafrecht (verder: Sr).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

3

Waar mogelijk zijn bij deze clustering wettelijke procedures geüniformeerd. Dit is vooral aan de orde bij rechterlijke beslissingen tijdens de
tenuitvoerlegging. De verwachting is dat het verminderen van specifieke
procedures – zoals bijvoorbeeld bij de reacties op een geconstateerde
schending van vrijheidsbeperkende voorwaarden en sancties, bij
beslissingen in het kader van de terbeschikkingstelling (TBS) en bij
beslissingen op bezwaar – leidt tot een afname van administratieve
verplichtingen. Bovendien wordt voorzien in een zekere mate van
uniformering hetgeen eveneens bijdraagt aan de vermindering van
administratieve verplichtingen. De voorgestelde herziening behelst tot slot
modernisering van het taalgebruik van de huidige bepalingen die veelal
stammen uit de periode van totstandbrenging van het wetboek, de jaren
20 van de vorige eeuw. De herziening van de wettelijke regeling van de
tenuitvoerlegging is hiermee één van de belangrijke onderdelen in de
beoogde verdergaande modernisering en herstructurering van het
huidige Wetboek van Strafvordering (wetgevingsprogramma VPS;
Kamerstukken II 2012/13, 29 279, nr. 156, blz. 2).
Deze memorie van toelichting is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2
wordt ingegaan op de adviezen die zijn ontvangen over een concept van
dit wetsvoorstel. De nieuwe regeling van de tenuitvoerlegging – het
voorgestelde nieuwe Boek 6 Sv – komt in hoofdstuk 3 aan de orde. In
hoofdstuk 4 bespreken wij de beoogde verbeteringen van de tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen. Dit betreft zowel organisatorische als
wettelijke veranderingen. In hoofdstuk 5 worden de achtergrond en de
gevolgen van de verschuiving van de formele verantwoordelijkheid voor
de tenuitvoerlegging van openbaar ministerie naar de Minister van
Veiligheid en Justitie uitgewerkt. De voorgestelde wijzigingen van de
betekeningsregeling worden toegelicht in hoofdstuk 6. De financiële
paragraaf vormt het slot van het algemeen deel van deze toelichting
(hoofdstuk 7). In het artikelsgewijs deel van de memorie van toelichting
wordt per wijzigingsbepaling een toelichting gegeven.
2. Adviezen over het wetsvoorstel
Over het concept van dit wetsvoorstel is advies gevraagd aan de Raad
voor de rechtspraak (Rvdr), de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak
(NVvR), de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de politie, het
College van procureurs-generaal van het openbaar ministerie, de drie
reclasseringsorganisaties (3RO), de Raad voor Strafrechtstoepassing en
Jeugdbescherming (RSJ) en de raad voor de kinderbescherming (RvdK).
Aan de Rvdr, de politie, het openbaar ministerie, de 3RO en de RvdK is in
de consultatieronde expliciet de vraag voorgelegd om in het schriftelijk
commentaar aandacht te besteden aan de uitvoeringsconsequenties die
het in consultatie gegeven conceptwetsvoorstel zal hebben. In deze
paragraaf zal kort de algemene strekking van de ontvangen adviezen
worden beschreven. Op specifieke opmerkingen zal nader worden
ingegaan op de plaatsen waarop de opmerkingen betrekking hebben.
De doelen van het wetsvoorstel om strafrechtelijke beslissingen met
behoud van kwaliteit en zorgvuldigheid daadwerkelijk en snel ten uitvoer
te leggen en betrokken instanties daarover goed te informeren, worden
door alle adviesorganen gesteund. De Raad voor de rechtspraak
verwelkomt bijvoorbeeld de doelstelling de tenuitvoerlegging te
versnellen. De politie ziet in het wetsvoorstel een bijdrage aan meer
efficiënte tenuitvoerlegging en daarmee een goede aanzet voor het
verbeteren van de prestaties van de strafrechtsketen als geheel. Effectieve
wetgeving en daadkrachtige voortzetting van verbeteringsvoorstellen –
zoals in het beleidsprogramma bij dit wetsvoorstel – is door de politie zeer
gewenst. De 3RO onderschrijft het doel van het wetsvoorstel en spreekt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

4

waardering uit voor de wijze waarop het ontwerp van het wetsvoorstel in
samenspraak met de uitvoeringsinstanties tot stand is gekomen. De RSJ
kan zich vinden in de doelstelling van het wetsvoorstel bij te dragen aan
een voortgaand streven naar adequate en snelle tenuitvoerlegging. De
RSJ benadrukt hierbij – terecht – het belang van waarborgen voor
kwaliteit; het versnellen van procedures mag er niet toe leiden dat deze
aan zorgvuldigheid inboeten. De NOvA onderschrijft de geformuleerde
doelstellingen voor de tenuitvoerlegging, als wezenlijk sluitstuk van de
strafrechtsketen.
Tot ons genoegen wordt de gekozen opzet waarbij de voorschriften over
de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen worden samengebracht in één nieuw Boek, eveneens breed onderschreven. De NVvR
oordeelt bijvoorbeeld dat het wetsvoorstel leidt tot een overzichtelijk,
systematisch en helder opgebouwd Wetboek van Strafvordering. De Raad
voor de rechtspraak geeft op dit punt aan dat de nieuwe regeling de
leesbaarheid en overzichtelijkheid van de thans versnipperde regeling ten
goede komt. De NOvA staat positief tegenover het voorstel de tenuitvoerlegging te concentreren en te uniformeren. Zij verwacht dat dit kan
bijdragen aan het bereiken van de benoemde doelen van het
wetsvoorstel. Het openbaar ministerie, dat met zeer veel interesse kennis
heeft genomen van het uitgebreide wetsvoorstel, acht het concentreren
van alle bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging een aanzienlijke
verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Het komt – aldus het
openbaar ministerie – de overzichtelijkheid en de toegankelijkheid van de
wettelijke regeling zeker ten goede. De 3RO lijkt de voorgestelde opbouw
op het eerste gezicht een heldere indeling en een logische keuze. Hierbij
plaatst de 3RO als kanttekening dat juist de artikelen die zien op de taken
van de reclassering in de huidige wetgeving minder verspreid staan dan
in het wetsvoorstel, wat het voor de reclassering lastiger maakt de
toepasselijke regels te vinden. Conform het advies van de 3RO op dit punt
zijn in het voorgestelde nieuwe Boek 6 de artikelen over de tenuitvoerlegging zo veel mogelijk per sanctiemodaliteit geclusterd. De RSJ acht het
samenbrengen van over verschillende regelingen verspreid geraakte
onderdelen en het daarbij bevorderen van een eenvormige regeling een
goede zaak. Voor de RSJ is dit niet alleen vanuit het perspectief van
wetsystematiek van belang, maar ook vanuit het bereiken van een grotere
toegankelijkheid van regelgeving, wat eveneens gunstig is uit het oogpunt
van rechtsbescherming.
Het college van procureurs-generaal heeft met instemming kennis
genomen van het voorstel om de Minister van Veiligheid en Justitie in
plaats van het openbaar ministerie wettelijk te belasten met de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen. De hierbij horende nieuwe
formele verdeling van taken en bevoegdheden in het kader van de
tenuitvoerlegging heeft eveneens de instemming van het openbaar
ministerie. Deze in het wetsvoorstel vastgelegde verdeling sluit beter aan
bij de huidige uitvoeringspraktijk waarin vooral departementale uitvoeringsdiensten de daadwerkelijke tenuitvoerlegging verzorgen en neemt
onduidelijkheden in de aansturing van de voor de uitvoering verantwoordelijke ketenpartners weg. De Raad voor de rechtspraak verzoekt in zijn
advies de memorie van toelichting aan te vullen met een nadere onderbouwing van de noodzaak en de effectiviteit van de voorgenomen
verschuiving. Specifiek wordt door de Raad aandacht gevraagd voor de
invulling van de departementale regiefunctie en de positie van het
openbaar ministerie. De nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling heeft de
instemming van de politie. De politie constateert hierbij dat de aansturing
wordt gecentraliseerd. Hierbij onderschrijft de politie de wenselijkheid dat
met het wetsvoorstel belangrijke operationele bevoegdheden bij het
openbaar ministerie behouden blijven. De 3RO kan zich goed vinden in bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

5

de verdeling van de verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging
gemaakte keuzes en de versterking van de departementale regiefunctie
die de voorgestelde verschuiving van de verantwoordelijkheid met zich
meebrengt. De NOvA heeft bezwaren tegen de verschuiving van de
verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van openbaar ministerie
naar de Minister van Veiligheid en Justitie. Dit draagt volgens de NOvA
namelijk het risico in zich dat beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging meer dan nu het geval is politiek worden beïnvloed. De RSJ
constateert dat het met zoveel woorden toebedelen van de tenuitvoerlegging aan de Minister duidelijkheid schept over diens verantwoordelijkheid daarvoor, niet in de laatste plaats in diens verhouding tot de hem
controlerende volksvertegenwoordiging. Voor zover deze klaarheid in
lijnen de werkelijkheid beter weerspiegelen is dit volgens de RSJ een
goede zaak. De RSJ ziet aan de andere kant dat beslissingen in de sfeer
van de tenuitvoerlegging (nog) meer dan nu onder invloed kunnen komen
van politieke meningsvorming en verhoudingen in de Tweede Kamer.
Naar aanleiding van deze adviezen wordt in hoofdstuk 5 uitvoeriger
ingegaan op de achtergrond van de verschuiving van de verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging, de taakverdeling tussen openbaar
ministerie en Minister en de wijze waarop de centrale regie vanuit het
ministerie vorm krijgt. Hierbij komt tevens aan de orde de wijze waarop
wordt omgegaan met het risico van een grotere politieke inmenging in het
algemene tenuitvoerleggingsbeleid en in individuele beslissingen inzake
tenuitvoerlegging. Op deze plek merken wij ter relativering reeds op dat
de meer ingrijpende beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging
die thans aan de officier van justitie of de rechter zijn om te nemen – zoals
beslissingen over vrijheidsbeneming of de inzet van ingrijpende
dwangmiddelen- met dit wetsvoorstel aan de officier of rechter blijven, en
dat deze beslissingen veelal (in beroep) aan de onafhankelijke rechter
kunnen worden voorgelegd. Van belang is verder dat de huidige praktijk
leert dat bij (media-)gevoelige zaken de Minister of de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie reeds in het parlementair debat verantwoording
aflegt over het justitieel optreden in het algemeen en in individuele
gevallen. Dit is ook passend bij de eindverantwoordelijkheid die de
bewindspersoon hiervoor draagt.
Een ander onderwerp dat vermelding verdient in deze weergave van de
algemene strekking van de ontvangen adviezen, zijn de wijzigingen die
zijn voorgesteld voor de regeling van de kennisgeving van gerechtelijke
mededelingen, de betekeningsregeling. De adviezen zijn voor dit
onderwerp op te splitsen in enerzijds adviezen over de introductie van de
mogelijkheid van elektronische betekening en anderzijds de overige in de
consultatieversie van het wetsvoorstel voorgestelde wijzigingen, met
name de betekening aan andere personen dan de geadresseerde, die
hebben te gelden als betekening in persoon.
De gedachte om gerechtelijke stukken ook langs elektronische weg te
kunnen toesturen en betekenen wordt door de meeste adviesorganen
positief ontvangen. Hetzelfde geldt voor het elektronisch ondersteunen
van de fysieke uitreiking van gerechtelijke mededelingen. De Raad voor de
rechtspraak vindt dat digitale betekening voor de hand ligt gelet op de
digitalisering van de samenleving in het algemeen, maar ook van de
rechtspraak in het bijzonder. De mogelijkheid van betekening aan iemands
e-mailadres wordt toegejuicht. De Raad voor de rechtspraak stelt in dit
verband meerdere vragen ter verduidelijking van de voorgestelde
werkwijze. De NVvR vindt deze elektronische betekeningen met voldoende
waarborgen omkleed en ziet geen bezwaar in deze mogelijkheid. De
politie acht de efficiëntere aanpak die elektronische betekening mogelijk
maakt een goede ontwikkeling. De NOvA juicht de ontwikkeling van
elektronische betekening toe, maar uit enkele zorgen over de veiligheid
van betekening langs elektronische weg. Het college van procureurs-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

6

generaal van het openbaar ministerie stelt voorop dat het aanbeveling
verdient de betekeningsvoorschriften te herzien. De huidige betekeningsvoorschriften stammen uit een tijd dat moderne communicatievoorzieningen niet voorhanden waren. De elektronische communicatiemiddelen
waarover de meeste burgers thans beschikken, is maatschappelijk
inmiddels van grotere betekenis dan de bezorging van stukken per
gewone post. Deze veranderde tijden nopen naar het oordeel van het
college tot verdergaande modernisering van de betekeningsvoorschriften.
In de paragraaf in deze memorie van toelichting over elektronische
betekening (§ 6.3) wordt de door de Raad voor de rechtspraak, de NOvA
en het openbaar ministerie gevraagde nadere toelichting gegeven.
Nu de in de consultatieversie van het wetsvoorstel voorgestelde
betekening aan andere personen dan de geadresseerde, die hebben te
gelden als betekening in persoon, de zogeheten betekeningsficties, geen
onderdeel meer uitmaken van het wetsvoorstel, behoeven de adviezen
over dit onderdeel geen bespreking. Naast de introductie van elektronische mogelijkheden van kennisgeving van gerechtelijke mededeling
wordt in dit wetsvoorstel voor de betekeningsregeling volstaan met het
voorstellen van enkele kleinere, meer technische wijzigingen (§ 6.4).
Ten slotte verdient vermelding dat dit conceptwetsvoorstel gedurende een
periode van drie maanden voorwerp is geweest van internetconsultatie.
Via www.internetconsultatie.nl is aan een ieder de mogelijkheid geboden
te reageren op het concept van het wetsvoorstel en de memorie van
toelichting. Van deze mogelijkheid is beperkt gebruik gemaakt. Naast
enkele betrokken burgers heeft PostNL haar zienswijze ingebracht. De
door PostNL gemaakte opmerkingen zien op de wijziging van de
betekeningsregeling. PostNL benadrukt ten eerste het belang van het
betrouwbaar en volgens de wettelijke voorschriften uitreiken van
gerechtelijke stukken. Dit belang onderschrijven wij. Mede naar aanleiding
van dit advies wordt in het hoofdstuk van deze memorie van toelichting
over de betekening meer aandacht besteed aan dit belang, de wijze
waarop in de voorgestelde nieuwe uitvoeringspraktijk gerechtelijke
stukken doelmatig èn zorgvuldig worden uitgereikt en de (rechterlijke)
controle die hierop plaatsvindt. Ten tweede wijst PostNL op de
samenhang met het Wetsvoorstel modernisering UPD van de Minister van
Economische Zaken. In dat wetsvoorstel wordt – onder meer – voorgesteld de betekening van gerechtelijke stukken uit de zogeheten Universele
Post Dienst (UPD) te halen. Dit voorstel houdt kort gezegd in dat PostNL
niet meer verplicht zal zijn deze dienst aan te bieden. De regeling van de
UPD staat los van de met dit wetsvoorstel voorgestelde wijzigingen van
de betekeningsregeling. Om deze reden is het advies van PostNL ter zake
onder de aandacht gebracht van het Ministerie van Economische Zaken,
die dit heeft betrokken bij de voorbereiding van het Wetsvoorstel
modernisering UPD (Kamerstukken II 2014/15, 34 024, nr. 3, blz. 9).
Op de overige inhoudelijke onderdelen van de veelal uitgebreide adviezen
die zijn uitgebracht bij dit omvangrijke wetsvoorstel wordt in deze
memorie van toelichting ingegaan op die plaatsen waar de onderwerpen
waarover is geadviseerd, worden belicht. De redactionele opmerkingen
van de adviesorganen zijn overgenomen.
3. Een nieuw Boek 6: Tenuitvoerlegging
Dit wetsvoorstel ziet op de nieuwe wettelijke regeling voor de tenuitvoerlegging. De tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen wordt met
dit wetsvoorstel geconcentreerd en geüniformeerd binnen de strafrechtelijke wetgeving. Beoogd wordt met dit wetsvoorstel een logischsystematische opbouw te geven voor de wettelijke regeling van de
tenuitvoerlegging. Zoals in hoofdstuk 2 is aangegeven zijn veel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

7

adviesorganen uitgesproken positief over de voorgestelde opzet. De
procureur-generaal van het parket bij de Hoge Raad concludeert in een
recente publicatie (prof.mr. J.W. Fokkens, Sancties, aflevering nr. 3, 2014)
eveneens dat de concentratie van de nu nog over verschillende wetten
verspreide bepalingen betreffende de tenuitvoerlegging een zonder meer
positief verschil betekent. Door de met dit voorstel doorgevoerde
scheiding tussen enerzijds de regeling van de verschillende straffen en
maatregelen, opgenomen in het Wetboek van Strafrecht, en anderzijds de
tenuitvoerlegging daarvan, geregeld in het Wetboek van Strafvordering,
wordt voor de tenuitvoerlegging een meer heldere grens getrokken tussen
het materiële en het formele gedeelte van het strafrecht (zie ook Nijboer
1987, De doolhof van de Nederlandse strafwetgeving, Groningen: Wolters
Noordhoff, blz. 19, 94–95).
3.1.1 Opbouw Boek 6
Het voorgestelde nieuwe Boek 6 kent zeven hoofdstukken. Na de
algemene bepalingen in het eerste hoofdstuk – die in beginsel gelden
voor alle ten uitvoer te leggen strafrechtelijke beslissingen en voor het
toezicht op alle strafrechtelijk opgelegde vrijheidsbeperkingen – wordt in
het tweede tot en met de vijfde hoofdstuk aangesloten bij het karakter van
de straf of maatregel, achtereenvolgens vrijheidsbenemend (hoofdstuk 2),
vrijheidsbeperkend (hoofdstuk 3), geldelijk (hoofdstuk 4) en bijkomend
(hoofdstuk 5). Met deze volgorde wordt de opsomming van straffen in
artikel 9 van het Wetboek van Strafrecht gevolgd. In het zesde hoofdstuk
staan de rechterlijke beslissingen die tijdens de tenuitvoerlegging aan de
orde kunnen zijn. Bestaande procedures zijn in dit hoofdstuk gebundeld
en vereenvoudigd. Het zevende en tevens laatste hoofdstuk ziet op de
strafvorderlijke bepalingen over het verzoeken en verlenen van gratie.
Door deze stelselmatige opbouw en de gekozen systematische
nummering (zie nader de volgende paragraaf) kan eenvoudiger dan thans
het van toepassing zijnde recht worden gevonden. Hieronder wordt voor
elk hoofdstuk kort de inhoud en opbouw nader toegelicht. De eerste
transponeringstabel die als bijlage bij deze memorie van toelichting is
gevoegd, kan worden gezien als gedetailleerde inhoudsopgave van het
nieuwe Boek 6.
Het eerste hoofdstuk bevat de algemene bepalingen. De eerste titel van dit
hoofdstuk betreft de taken en verantwoordelijkheden die Minister en
openbaar ministerie hebben tijdens de tenuitvoerlegging en de algemene
uitgangspunten die gelden voor de tenuitvoerlegging. Dit is de afdeling
waar de in hoofdstuk 5 van deze memorie van toelichting beschreven
nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling tussen Minister en openbaar
ministerie haar belangrijkste wettelijke neerslag krijgt. Deze titel bepaalt
verder de bevoegdheden die ten behoeve van de tenuitvoerlegging
kunnen worden ingezet, de registratie die voor de tenuitvoerlegging wordt
gevoerd, de mogelijkheid van de Minister om de tenuitvoerlegging van
niet-gratieerbare beslissingen te beëindigen en ten wiens laste en bate de
tenuitvoerlegging komt. Voor de tenuitvoerlegging van jeugdsancties
gelden op grond van deze titel dezelfde voorschriften als bij volwassenen,
tenzij bij of krachtens wet anders is bepaald. Indien er afwijkende
voorschriften voor jeugdigen en jongvolwassenen gelden, wordt dit
expliciet bepaald in de andere hoofdstukken van het nieuwe Boek 6 Sv. In
de tweede titel van het eerste hoofdstuk staan de voorschriften over de
aanvang, opschorting en beëindiging van de tenuitvoerlegging. Deze
bepalingen gelden voor alle ten uitvoer te leggen strafrechtelijke straffen
en maatregelen. De derde en laatste titel handelt over het toezicht op de
tenuitvoerlegging van jeugdsancties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

8

Het tweede hoofdstuk ziet op de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende straffen, maatregelen en dwangmiddelen. Dit betreft de hoofdstraffen gevangenisstraf en hechtenis (artikel 9, eerste lid, onder a,
onderdelen 1° en 2°, Sr), de jeugddetentie, de maatregelen plaatsing in
een psychiatrisch ziekenhuis, verpleging van overheidswege, ter
beschikking stelling (verder: TBS; Tweede afdeling, Titel IIA, Sr), plaatsing
in een inrichting voor stelselmatige daders (verder: ISD; Derde afdeling,
Titel IIA, Sr) en de maatregel van plaatsing in een justitiële jeugdinrichting. Voor de straffen bevat de eerste titel onder meer de gronden
voor opneming in de penitentiaire inrichting en de wijze waarop het
moment van invrijheidstelling wordt bepaald. De tweede titel bevat de
regeling van de voorwaardelijke invrijheidstelling, het onderdeel van de
tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf dat thans in het Wetboek van
Strafrecht is geregeld (huidig artikel 15 e.v. Sr). De bepalingen in de derde,
vierde en vijfde titel van het tweede hoofdstuk – over de tenuitvoerlegging
van de TBS-maatregel, de ISD-maatregel en de maatregel van plaatsing in
een inrichting voor jeugdigen – zijn eveneens overgeheveld uit het
Wetboek van Strafrecht. De bepalingen zien ook op de TBS met
voorwaarden en op de TBS waarvan het bevel tot verpleging voorwaardelijk is beëindigd, die – gelet op het karakter van beide – ook als
vrijheidsbeperkende maatregelen kunnen worden aangemerkt. Dit
hoofdstuk is niettegenstaande het belang van de vrijheidsbenemende
sancties redelijk beperkt in omvang doordat – gezien de omvang, de
complexiteit en het specifieke karakter van de tenuitvoerlegging van de
vrijheidsbeneming – voor de bepalingen dienaangaande gekozen is voor
concentratie in de Beginselenwetten (Penitentiaire beginselenwet,
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en Beginselenwet verpleging
ter beschikking gestelden). In de verhouding tussen de Beginselenwetten
en het Wetboek van Strafvordering is met deze herziening van de regeling
van de tenuitvoerlegging geen wijziging beoogd.
Het derde hoofdstuk ziet op vrijheidsbeperkende straffen en maatregelen.
Het grootste deel van dit hoofdstuk bevat regels over de tenuitvoerlegging
van taakstraffen. De bepalingen voor de uitvoering van taakstraffen voor
volwassen staan in de eerste titel, die voor jeugdigen staan – samen met
de bepalingen over de gedragsbeïnvloedende maatregel – in de derde
titel. De tweede titel betreft de gedragsaanwijzingen die een officier van
justitie in een strafbeschikking kan geven. Voor de goede orde merken wij
op dat de tenuitvoerlegging van bijzondere voorwaarden, die eveneens
een vrijheidsbeperkend karakter hebben, niet in dit hoofdstuk wordt
geregeld. Reden hiervoor is dat dergelijke voorwaarden altijd zijn
gekoppeld aan een andere sanctie; de voorwaarde vormt de stok achter
de deur om de veroordeelde tot gedragsverandering te brengen. De
reactie die volgt op het niet naleven van deze (bijzondere) voorwaarden is
geregeld in het zesde hoofdstuk, aangezien altijd een rechterlijk oordeel
nodig is om consequenties te verbinden aan de geconstateerde
schending.
Het vierde hoofdstuk ziet op geldelijke straffen en maatregelen. De eerste
titel van het vierde hoofdstuk geeft de algemene wettelijke regeling voor
de inning van de verschuldigde geldbedragen. Hierbij kan naast de inning
van geldboetes, opgelegd door rechters, officieren van justitie, bevoegde
bestuursorganen of (buitengewoon) opsporingsambtenaren, worden
gedacht aan de inning van een schadevergoedingsmaatregel of wederrechtelijk verkregen voordeel (ontnemingsmaatregel). De tweede titel
betreft enkele specifieke bepalingen met betrekking tot de ontnemingsmaatregel. Dit betreft met name de bevoegdheden die ten behoeve van
het onderzoek naar het vermogen van de veroordeelde kunnen worden
ingezet. De derde titel ziet op een specifiek op geld gericht onderdeel van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

9

de tenuitvoerlegging, de storting van een waarborgsom die als bijzondere
voorwaarde is gesteld.
Het vijfde hoofdstuk ziet op de bijkomende straffen die de strafrechter kan
opleggen. Dit betreft op grond van de limitatieve opsomming van artikel
9, eerste lid, onder b, Sr: ontzetting uit bepaalde rechten, verbeurdverklaring en openbaarmaking van de rechterlijke uitspraak. Voor deze
bijkomende straffen gelden van oudsher slechts een aantal specifiek
voorschriften voor de tenuitvoerlegging; dit komt tot uitdrukking doordat
dit hoofdstuk in het wetboek slechts uit drie bepalingen bestaat.
In het zesde hoofdstuk worden de rechterlijke beslissingen samengebracht die in het kader van de tenuitvoerlegging kunnen worden
genomen. Indien tijdens de tenuitvoerleggingsfase een oordeel van de
rechter nodig is, geeft dit hoofdstuk de te volgen procedure en de
gevolgen van de genomen vervolgbeslissing. Juist voor deze rechtsbescherming voor personen die de tenuitvoerlegging van een straf of
maatregel ondergaan geldt dat deze thans versnipperd over het Wetboek
van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering is te vinden. Het
samenbrengen en vereenvoudigen van deze procedures zorgt voor
efficiënter werken. In de opbouw van dit hoofdstuk wordt op hoofdlijnen
de opbouw van het Boek gevolgd door te starten met een algemene titel
en vervolgens per titel de verschillende sanctiesoorten terug te laten
keren: vrijheidsbeneming (tweede titel), vrijheidsbeperking (derde titel),
geldelijke straffen en maatregelen (vierde titel). Voor de jeugdsancties
wordt een aparte titel voorgesteld (vijfde titel). In deze titels zijn met elkaar
vergelijkbare procedures zoveel mogelijk samengevoegd en opnieuw
uitgeschreven. Hiermee wordt beoogd meer eenvormigheid in de
rechtsbescherming te bereiken. Deze herstructurering komt direct sterk
naar voren in de eerste titel waar algemene voorschriften voor rechterlijke
beslissingen tijdens de tenuitvoerlegging worden gegeven. Deze
voorschriften betreffen onder meer welke rechter bevoegd is, wie aan die
rechter een oordeel mogen vragen, de voorbereiding en de procedure van
het onderzoek ter terechtzitting en de aanwezigheid van veroordeelde,
raadsman, getuigen en deskundigen. Als algemene regel geldt dat tegen
deze beslissingen in de fase van de tenuitvoerlegging geen rechtsmiddel
openstaat, tenzij anders bepaald. In de versie van het wetsvoorstel die aan
de Afdeling advisering is voorgelegd was in deze eerste titel ook een
bepaling opgenomen die hetzelfde doel had als het huidige rechtsgeding
tot herkenning van veroordeelden of van andere gevonniste personen
(artikel 579 e.v. Sv). Het doel van dit rechtsgeding tot herkenning is bij
blijvende twijfel over de identiteit van degene die een vrijheidsstraf
ondergaat een rechter te laten beslissen over de identiteit van de
betrokkene. Door de nieuwe mogelijkheden tot identiteitsvaststelling,
waaronder biometrie, en de vaste toepassing daarvan, in de opsporing en
vervolging, maar zeker ook tijdens de tenuitvoerlegging, liet zich de vraag
stellen of deze aparte rechtsgang nog relevant was. Navraag bij de
Justitiële informatiedienst (voor de afgelopen 10 jaar) en het openbaar
ministerie (voor de afgelopen 5 jaar) over het aantal gevallen waarin het
huidige rechtsgeding tot herkenning feitelijk is toegepast, heeft
opgeleverd op dat dit in de afgelopen periode nul keer het geval is
geweest. Hieruit maken wij op dat de huidige wijze van identiteitsvaststelling inderdaad met voldoende zekerheid discussie over de identiteit
van veroordeelden uitsluit, zodat het eerder voorgestelde artikel over
identiteitsvaststelling door de rechter in de fase van de tenuitvoerlegging
is geschrapt.
In de tweede titel van hoofdstuk 6 worden de specifieke beslissingen en
procedures in het kader van de terbeschikkingstelling opnieuw vastgesteld. De hiervoor gemaakte opmerking dat de rechtsbescherming tijdens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

10

de tenuitvoerlegging thans versnipperd over het Wetboek van Strafrecht
en het Wetboek van Strafvordering is te vinden, geldt in het bijzonder
voor de terbeschikkingstelling. In de voorgestelde nieuwe titel worden de
bestaande regelingen – met behoud van de bestaande mogelijkheden om
een vervolgbeslissing aan de rechter te verzoeken – uniform en overzichtelijk opnieuw vastgesteld. Tegen beslissingen die kunnen leiden tot een
(langere) vrijheidsbeneming staat beroep open. Op een vergelijkbare wijze
wordt in de tweede titel de rechterlijke reactie op niet-naleving van
voorwaarden en andere vrijheidsbeperkende sancties in één regeling
gevat in plaats van een aparte regeling per type sanctie.
Het zevende en tevens laatste hoofdstuk bevat de strafvorderlijke
gratieregeling. De Gratiewet is de inhoudelijke regeling van de procedure
van een gratieverzoek. In het Wetboek van Strafvordering wordt geregeld
welke vonnissen in aanmerking kunnen komen voor gratie en wat het
effect van een gratieverzoek is op de tenuitvoerlegging. Door gratieverlening vervalt de bevoegdheid tot tenuitvoerlegging, zonder dat de
daaraan ten grondslag liggende rechterlijke beslissing wordt aangetast.
Gratie vormt hiermee niet zozeer onderdeel van de tenuitvoerlegging als
wel het einde van de gevolgen van de rechterlijke beslissing. Om deze
reden zijn de strafvorderlijke gratiebepalingen geheel aan het einde van
het wetboek geplaatst.
De BES-wetgeving wordt niet gewijzigd met dit wetsvoorstel. Redenen
hiervoor is dat voor de strafprocesrechtelijke kant voor de BES, Aruba,
Sint-Maarten en Curaçao is gekozen voor een zo uniform mogelijke
regeling, omdat er één Hof is dat alle zaken in hoger beroep afdoet en
omdat de populatie van deze eilanden zeer gering van omvang is en de
tenuitvoerlegging hierdoor zijn eigen karakteristieken heeft en houdt.
3.1.2 Indeling en systematische nummering
Onderdeel van de herziening van het Boek over de tenuitvoerlegging en
de modernisering van het Wetboek van Strafvordering is het (stapsgewijs)
doorvoeren van een nieuwe indeling in de onderdelen van het Wetboek
en van een nieuwe nummering van de artikelen.
Voor de indeling in onderdelen geldt dat in de voorgestelde nieuwe
regeling wordt aangesloten bij de Aanwijzingen voor de regelgeving
(Aanwijzing 97; Stcrt. 2011, 6602). Dit betekent dat waar de verdeling
binnen een Boek thans – in volgorde van afnemende omvang – titel >
afdeling > paragraaf is, dit met het voorstel hoofdstuk > titel > afdeling >
paragraaf wordt, met dien verstande dat niet elk niveau binnen elk
onderdeel wordt gebruikt.
Voor wat betreft de nummering is reeds in het kader van de wet ter
implementatie van kaderbesluit 2009/829/JBZ van de Raad van de
Europese Unie van 23 oktober 2009 inzake de toepassing tussen de
lidstaten van de Europese Unie, van het beginsel van wederzijdse
erkenning op beslissingen inzake toezichtmaatregelen als alternatief voor
voorlopige hechtenis (PbEU L 294) (Stb. 2013, 250) opgemerkt dat door de
wijzigingen van het Wetboek in de loop der tijd de doorlopende
nummering van het Wetboek in toenemende mate ondoorgrondelijk is
geworden. Ter adstructie wijzen wij op enkele van de meest exotische
artikelnummers: artikel 126ui, artikel 126zga en de artikelen 509i bis, 509j
bis en 509u bis. Van de artikelen beginnend met 126 bestaan er inmiddels
meer dan tachtig (artikel 126 tot en met 126ii), van de artikelen beginnend
met 552 bestaan er meer dan zestig (artikel 552 tot en met 552iie). Het
laatste artikel van het Wetboek van Strafvordering is artikel 593, terwijl het
gehele Wetboek bijna 950 artikelen kent. Om deze redenen stellen wij een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

11

nieuwe nummering voor waarin op het niveau van de verschillende
hoofdstukken wordt doorgenummerd. Dit brengt mee dat in het artikelnummer het nummer van het boek en van het hoofdstuk waarin het artikel
is ondergebracht, tot uitdrukking komt (boek: hoofdstuk: artikel). Met de
voorgestelde nummering wordt de moeizame nummering van
ingevoegde bepalingen – voor nu – beëindigd. Daarnaast zal op grond van
het nummer van de bepaling eenvoudiger zijn af te leiden waarop deze
ziet. Bij artikelnummer 6:2:4 zal bijvoorbeeld in de toekomst direct
duidelijk zijn dat het gaat om een artikel dat ziet op de tenuitvoerlegging
(boek 6) van een vrijheidsbenemende straf of maatregel (hoofdstuk 2). Als
hulpmiddel worden in het wetsvoorstel de getallen die terugkeren in de
artikelnummers in Arabische cijfers opgenomen (Boek 6; hoofdstuk 2) en
de overige cijfers met letters uitgeschreven (eerste titel). In de Wet van
5 juni 2013 tot implementatie van kaderbesluit 2009/829/JBZ van de Raad
van de Europese Unie van 23 oktober 2009 inzake de toepassing tussen de
lidstaten van de Europese Unie, van het beginsel van wederzijdse
erkenning op beslissingen inzake toezichtmaatregelen als alternatief voor
voorlopige hechtenis (PbEU L 294)(Stb. 2013, 250) is met het nieuwe Boek
V een aanvang genomen met de nieuwe, uit drie cijfers bestaande
nummering. Deze wordt met dit wetsvoorstel voortgezet. Beoogd is te
gelegener tijd alle artikelen van het Wetboek van Strafvordering op deze
wijze te hernummeren. De voorgestelde nieuwe wijze van nummering gaf
de om advies gevraagde instanties geen aanleiding tot het maken van
opmerkingen.
3.1.3 Gefaseerde inwerkingtreding en lagere regelgeving
Uit de inwerkingtredingbepaling – het laatste artikel van het wetsvoorstel
– vloeit voort, dat het tijdstip van inwerkingtreding van de verschillende
artikelen of onderdelen daarvan verschillend kan worden vastgesteld. Van
deze gefaseerde inwerkingtreding kan gebruik worden gemaakt als dit
voor de uitvoering van de nieuwe wettelijke regeling noodzakelijk is.
Deze wetswijziging en de beoogde optimalisatie van de tenuitvoerlegging
raakt ook lagere regelgeving zoals algemene maatregelen van bestuur,
ministeriële regelingen en beleidsregels. Deze gedelegeerde nadere regels
worden parallel aan de parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel
voorbereid zodat deze op hetzelfde moment als (onderdelen van) het
wetsvoorstel in werking kunnen treden.
4. Optimale tenuitvoerlegging
De organisaties die bij de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen een wezenlijke rol spelen – het openbaar ministerie, de rechtspraak, de politie, de 3RO, het Ministerie van Veiligheid en Justitie en zijn
uitvoeringsorganisaties CJIB, Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), Justitiële
informatiedienst, – werken samen aan het verbeteren van de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen. Voor een beter functioneren van
de tenuitvoerleggingsketen is wijziging van wet- en regelgeving met
betrekking tot de tenuitvoerlegging noodzakelijk. In het vorige hoofdstuk
is de voorgestelde concentratie en uniformering van de strafrechtelijke
wetgeving over de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen in
een nieuw Boek 6 in het Wetboek van Strafvordering toegelicht. In dit
hoofdstuk wordt ingegaan op de tenuitvoerlegging als onderdeel van de
strafrechtsketen en op de – onder meer door de Algemene Rekenkamer –
gesignaleerde tekortkomingen in de uitvoering (paragraaf 4.1). In
paragraaf 4.2 beschrijven wij de doelen voor de tenuitvoerlegging en de
structurele organisatorische wijzigingen die hiervoor worden doorgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

12

4.1 Tenuitvoerlegging als onderdeel van de strafrechtsketen
Voor een doeltreffend werkende strafrechtsketen moeten plegers van
strafbare feiten niet alleen worden opgespoord, vervolgd, berecht en
bestraft. Het gaat er uiteindelijk om dat plegers van strafbare feiten hun
straf daadwerkelijk en volledig ondergaan. De tenuitvoerlegging van
strafrechtelijke beslissingen begint bij de beslissing van de rechter, de
officier van justitie of een opsporingsambtenaar en eindigt bij het aflopen
van de strafrechtelijke titel als de gevangenisstraf is uitgezeten, de
maatregel is beëindigd, de taakstraf is uitgevoerd, de geldboete is betaald,
aan de strafbeschikking is voldaan of de proeftijd bij gestelde
voorwaarden is verstreken. In de fase van de tenuitvoerlegging moeten de
betrokken justitiële partijen elkaar – als ketenpartners – informeren over
elke stap in de strafrechtelijke procedure om te voorkomen dat zaken niet
conform de geldende wet- en regelgeving of vanwege ondoelmatigheid
de strafrechtsketen verlaten. Een dergelijke ongewenste uitstroom zou
immers kunnen leiden tot rechtsongelijkheid en tot schade aan de
geloofwaardigheid van de strafrechtspleging. Vanuit onder meer het
resocialisatiebelang van de veroordeelde en het belang van de veiligheid
van de samenleving is daarnaast nodig dat de strafrechtsketen er zorg
voor draagt dat partners buiten de uitvoeringsketen van strafrechtelijke
beslissingen, zoals gemeenten, zorginstellingen maar bovenal ook
slachtoffers en nabestaanden, tijdig en correct worden geïnformeerd over
de veroordeelde en de tenuitvoerlegging van diens straf. In het voorgestelde artikel 6:1:3 Sv wordt de algemene opdracht om bij de tenuitvoerlegging rekening te houden met deze belangen in de wet vastgelegd.
In 2012 constateerde de Algemene Rekenkamer in haar rapport
«Prestaties in de strafrechtketen» dat de strafrechtsketen onvoldoende
presteert. Tevens werd geconstateerd dat er aan de oplossing van veel
knelpunten in de strafrechtsketen met veel energie werd gewerkt, maar
dat de onderlinge samenhang ontbrak. Op basis van dit rapport en het
WODC-rapport over doorlooptijden in de strafrechtsketen (bijlage bij
Kamerstukken II 2011/12, 29 279, nr. 133) hebben wij besloten meer
centraal te gaan sturen op de strafrechtsketen en lopende initiatieven te
bundelen voor een betere samenhang en regie op lopende verbeteringstrajecten (Kamerstukken II 2012/13, 33 173, nr. 6 over het programma
versterking prestaties strafrechtsketen (VPS)). Deze inspanningen zijn
gericht op het versterken van de prestaties van de gehele strafrechtsketen
(Kamerstukken II 2011/12, 29 279, nr. 147; 2012/13, 29 279, nr. 156).
Doelstellingen van het kabinet voor het presteren van de strafrechtsketen
zijn dat doorlooptijden omlaag gaan, meer strafzaken worden afgedaan,
de belangen van het slachtoffer en nabestaanden een belangrijke plaats
hebben, de ongewenste uitstroom in de strafrechtketen wordt teruggedrongen en de kwaliteit van de afdoening van zaken wordt verbeterd. In
2011 is gestart met de noodzakelijke verbeteringen, specifiek voor de fase
van de tenuitvoerlegging, het einde van de strafrechtsketen (Kamerstukken II 2011/12, 33 000 VI, nr. 11 over het programma uitvoeringsketen
strafrechtelijke beslissingen (USB)). Het huidige kabinet zet de ingezette
versterking en optimalisering van de tenuitvoerlegging voort, als
onderdeel van het verbeteren van de prestaties van de strafrechtsketen als
geheel. In het regeerakkoord is het belang van deze verbeteringen
nogmaals benadrukt. Tevens is in het regeerakkoord een taakstelling voor
een doelmatige strafrechtsketen opgenomen. De mede met dit
wetsvoorstel beoogde verbeteringen van de doelmatigheid in de
tenuitvoerlegging dragen bij aan het realiseren van deze taakstelling (zie
over de financiële en administratieve consequenties van het wetsvoorstel
hoofdstuk 7).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

13

4.2 Doelstellingen van de tenuitvoerlegging
Alle ketenpartners in de tenuitvoerlegging hebben gezamenlijk specifieke
doelstellingen geformuleerd voor de fase van de tenuitvoerlegging van
strafrechtelijke beslissingen. Deze doelstellingen die uitvoering krijgen in
het programma USB en die samenhangen met dit wetsvoorstel, worden
in onderstaande paragrafen kort toegelicht.
4.2.1 Snellere tenuitvoerlegging
Door een strafrechtelijke beslissing zo snel mogelijk uit te voeren, ontstaat
een duidelijkere relatie tussen het gepleegde strafbare feit, de berechting
en de straf. In het voorgestelde artikel 6:1:2 Sv wordt voortvarende
tenuitvoerlegging als doel gesteld. Dit is van belang voor de geloofwaardigheid van het strafrechtsysteem en het vertrouwen van burgers in de
rechtsstaat. Voor de fase van de tenuitvoerlegging is de concrete
doelstelling de tijd tussen de strafrechtelijke beslissing (bijvoorbeeld een
onherroepelijke rechterlijke uitspraak of strafbeschikking) en de daadwerkelijke start van de tenuitvoerlegging zo kort mogelijk te laten zijn. Op dit
moment zitten daartussen soms maanden. Door afspraken tussen de
ketenpartners over efficiëntere samenwerking wordt het proces versneld
en de termijn verkort. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het sneller
oproepen van veroordeelden tot een vrijheidsstraf zich zelf te melden bij
de penitentiaire inrichting, om afspraken omtrent het sneller verstrekken
van de ten uitvoer te leggen beslissing en om het sneller starten van het
toezicht door de reclassering. Voorgesteld wordt in de wet vast te leggen
dat het openbaar ministerie uiterlijk veertien dagen nadat de beslissing
voor tenuitvoerlegging vatbaar is geworden deze aan de Minister
verstrekt voor de tenuitvoerlegging (artikel 6:1:1, tweede lid, Sv). Voor
door of onder verantwoordelijkheid van het openbaar ministerie uitgevaardigde strafbeschikkingen geldt dat deze termijn zonder meer haalbaar
is. Voor rechterlijke beslissingen geldt dat deze termijn haalbaar is voor
het openbaar ministerie op het moment dat de rechtspraak het vonnis
spoedig vrijgeeft. Hiertoe is thans door de rechtspraak in het strafprocesreglement van de rechtbanken (Stcrt. 2010, 20926) vastgelegd dat het
vonnis binnen vijftien dagen wordt geregistreerd in het bedrijfsprocessensysteem en dat alle zaken waarin vonnis is gewezen en waartegen geen
rechtsmiddel is aangewend uiterlijk vijftien dagen na de uitspraak naar het
arrondissementsparket worden gezonden. Met dit wetsvoorstel wordt
bepaald dat een ondertekend vonnis binnen veertien dagen na de
uitspraak aan het openbaar ministerie wordt verstrekt (artikel 365,
zevende lid, Sv). Deze gecombineerde termijnen zorgen ervoor dat de
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen doorgaans binnen
dertig dagen ter hand kan worden genomen. De Raad voor de rechtspraak
ziet er een toegevoegde waarde in dat dit onderdeel van de procedure een
wettelijke verplichting wordt. Het openbaar ministerie onderschrijft in zijn
advies het streven van deze bepaling om de ten uitvoer te leggen
beslissingen snel bij de executerende instantie terecht te laten komen. Het
advies van het openbaar ministerie om de termijnen voor rechtspraak en
openbaar ministerie volledig gelijk te trekken door aan te sluiten bij de
datum van de uitspraak in plaats van bij de datum van ondertekening is
opgevolgd. Het College van procureurs-generaal wijst er in zijn advies op
dat het in de praktijk zal kunnen voorkomen dat de bedoelde termijnen
niet worden gehaald. Zo is bijvoorbeeld het openbaar ministerie afhankelijk van het door de rechter tijdig toezenden van de beslissing in
zodanige vorm dat deze ten uitvoer kan worden gelegd. Hierop vindt een
administratieve controle plaats voordat het openbaar ministerie de
beslissing aan de Minister verstrekt voor de tenuitvoerlegging. Het
College merkt op dat door het in het Wetboek van Strafvordering
opnemen van deze termijnen de indruk zou kunnen ontstaan dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

14

veroordeelde op grond van termijnoverschrijding met succes bezwaar
tegen de tenuitvoerlegging kan maken. Dat is niet het geval. Aan het
overschrijden van deze termijnen door de rechtspraak of het openbaar
ministerie zijn geen strafprocessuele consequenties verbonden. De
registratie van de termijn waarbinnen een vonnis wordt vrijgegeven leidt
wel tot nuttig inzicht om dit administratief proces waar nodig te bespoedigen. In zijn advies vraagt het College bij dit onderdeel ten slotte
aandacht voor de beslissingen die direct na de uitspraak onherroepelijk of
uitvoerbaar zijn. Dat is bijvoorbeeld het geval als de veroordeelde en de
officier van justitie ter terechtzitting afstand doen van het recht om hoger
beroep in te stellen of als het een sanctie betreft waarvoor de rechter
dadelijke uitvoerbaarheid heeft bevolen. In die gevallen zullen de voor
tenuitvoerlegging vatbare beslissingen direct ter beschikking moeten
worden gesteld ten behoeve van de tenuitvoerlegging, geheel los van de
hierboven bedoelde termijn van tweemaal veertien dagen. Daarover zijn
afzonderlijke afspraken gemaakt tussen de rechtspraak, het openbaar
ministerie en de betrokken uitvoeringsdiensten.
Een andere versnelling waarop wordt ingezet is het sneller nemen van
vervolgbeslissingen als een opgelegde straf niet (goed) wordt uitgevoerd
of een gestelde voorwaarde niet wordt nageleefd door de veroordeelde.
Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de situatie dat een veroordeelde een
taakstraf niet naar behoren uitvoert zodat vervangende hechtenis moet
volgen, of om de situatie dat een veroordeelde voorwaardelijk in vrijheid
wordt gesteld, maar zich niet houdt aan een gestelde voorwaarde zodat
herroeping van de voorwaardelijke invrijheidstelling moet worden
gevorderd bij de rechter. Dergelijke beslissingen dienen snel te worden
genomen en uitgevoerd om effectief te kunnen fungeren als stok achter
de deur. In de uitvoering wordt met een centrale administratie onder de
verantwoordelijkheid van de Minister beoogd de doorlooptijden om te
komen tot een (nieuwe) rechterlijke beslissing te verkorten (zie paragraaf
5.2.2); met dit wetsvoorstel worden dergelijke vervolgbeslissingen in de
tenuitvoerlegging op één plek uniform geregeld (hoofdstuk 6).
4.2.2 Daadwerkelijke tenuitvoerlegging
Onder een daadwerkelijke tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen wordt ten eerste verstaan dat de opgelegde sanctie inderdaad en
geheel ten uitvoer wordt gelegd. Personen die zijn veroordeeld moeten
hun straf ondergaan. De in artikel 6:1:1, eerste lid, Sv bij de Minister van
Veiligheid en Justitie neergelegde verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging behelst een verplichting tot tenuitvoerlegging. Voorkomen
moet worden dat de tenuitvoerlegging van opgelegde straffen niet start
danwel dat veroordeelden na hun opgelegde straffen gedeeltelijk te
hebben uitgevoerd uit het gezichtsveld van de betrokken instanties
verdwijnen. Dergelijke uitval die plaatsvindt zonder dat hieraan een
formele beslissing ten grondslag ligt – en die definitief wordt na
ommekomst van de termijn van de executieverjaring – achten wij
onaanvaardbaar. Om dergelijke uitval zoveel mogelijk te reduceren wordt
zowel – zoals hierboven beschreven – gewerkt aan de snelheid van de
aanvang van de tenuitvoerlegging als aan de mate van zekerheid van de
tenuitvoerlegging. Om te zorgen dat veroordeelden openstaande
vrijheidsstraffen ondergaan, zijn maatregelen getroffen die leiden tot extra
inzet op het opsporen van veroordeelden die zich onvindbaar proberen te
maken voor justitie en politie (Kamerstukken II 2012/13, 33 400 VI, nr. 90).
Deze extra inzet betreft zowel de reguliere opsporing door de politie, als
de intensieve opsporing door de politie en het gespecialiseerde Team
Executie Strafvonnissen (verder: TES) voor zaken van grote maatschappelijke ernst of met een aanzienlijk strafrestant. Voor principale vrijheidsstraffen is de concrete doelstelling dat in 2016 bij minimaal 92 procent de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

15

tenuitvoerlegging gaande of afgerond is 24 maanden nadat een beslissing
voor tenuitvoerlegging vatbaar is geworden. In 2019 zou dit bij minimaal
95 procent van de principale vrijheidsstraffen het geval moeten zijn
(Kamerstukken II 2012/13, 29 279, 165).
Bij de daadwerkelijke tenuitvoerlegging gaat het er in de tweede plaats
om dat de uitvoering van de sanctie overeenkomstig de genomen
strafrechtelijke beslissing en veilig verloopt. Opgelegde sancties moeten
vanzelfsprekend worden uitgevoerd zoals door de rechter of de officier
van justitie is besloten. Bij de discretionaire beslissingen die tijdens de
tenuitvoerlegging kunnen worden genomen over de wijze van tenuitvoerlegging moet door de uitvoerende instanties rekening worden gehouden
met de resocialisatie van de veroordeelde, de belangen van het slachtoffer
of zijn nabestaanden en de veiligheid van de samenleving (voorgesteld
artikel 6:1:3 Sv). Op het moment dat een van de genoemde belangen in
het gedrang komt of dreigt te komen moeten de betrokken organisaties,
zoals openbaar ministerie, reclassering en gevangeniswezen met elkaar
afstemmen om te komen tot een goede afweging. Dergelijke afstemming
tussen de organisaties die betrokken zijn bij de tenuitvoerlegging speelt
bijvoorbeeld bij het verlenen van vrijheden aan gedetineerden door de
directeur van een penitentiaire inrichting. De huidige wijze waarop op dit
soort momenten informatie wordt uitgewisseld, wordt in een gezamenlijke ketenaanpak verbeterd om te zorgen dat degene die verantwoordelijk
is voor het nemen van de vervolgbeslissing kan beschikken over de voor
die beslissing relevante informatie. Daarnaast kunnen – zoals de RSJ
terecht opmerkt in zijn advies – organisaties zoals reclassering en politie
zelfstandig blijven adviseren, in onderlinge afstemming danwel onafhankelijk van elkaar. In dit verband kan ook worden gewezen op de nieuwe
algemene mogelijkheid van het openbaar ministerie om de Minister ten
behoeve van de tenuitvoerlegging te adviseren (artikel 6:1:10 Sv;
paragraaf 5.3.3).
4.2.3 Goed informeren van partners buiten de strafrechtsketen
De veiligheid van de samenleving en het slachtoffer staan ook bij de
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen centraal. Slachtoffers
en nabestaanden mogen erop rekenen dat zij tijdens de tenuitvoerlegging
van vrijheidsbenemende strafrechtelijke beslissingen niet rauwelijks
worden geconfronteerd met een veroordeelde. Slachtoffers, hun directe
omgeving en de samenleving moeten er op kunnen vertrouwen dat de
veroordeelde tijdens het ondergaan van zijn straf geen directe bedreiging
vormt. Gemeenten hebben er belang bij dat bij de terugkeer van plegers
van ernstige strafbare feiten rekening wordt gehouden met de maatschappelijke onrust die kan ontstaan als gevolg van die terugkeer. Om deze
redenen moet informatie uit het justitiedomein over veroordeelden die
terugkeren in de vrije maatschappij tijdig en correct beschikbaar zijn voor
publieke instanties zoals gemeenten, moet de verstrekte informatie goed
aansluiten op de behoeften van het lokale zorg- en veiligheidsnetwerk en
moeten slachtoffers of nabestaanden tijdig worden geïnformeerd. Zo
worden slachtoffers en nabestaanden – indien zij dit wensen – ingelicht
over verleend verlof of over de datum van het ontslag uit detentie (zie
over het informeren van slachtoffers en nabestaanden door het openbaar
ministerie ook paragraaf 5.3.6). Gemeenten dienen op de hoogte te
worden gesteld van specifieke behoeften van ex-gedetineerden, zodat de
resocialisatieactiviteiten tijdens detentie aansluiten op de onder gemeentelijke verantwoordelijkheid geboden nazorg in de vrije maatschappij.
Vanuit hun verantwoordelijkheid op het gebied van de openbare orde en
veiligheid kan de burgemeester eveneens op de hoogte worden gesteld
van de (tijdelijke) terugkeer in de maatschappij van zware gewelds- en
zedendelinquenten, in die gevallen dat de openbare orde of de lokale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

16

veiligheid in het gedrang kan komen (Bestuurlijke informatievoorziening
justitiabelen (BIJ); Kamerstukken II 2012/13, 28 684, nr. 383). Bij het
informeren van burgemeesters in het kader van de informatievoorziening
BIJ speelt de Justitiële informatiedienst een cruciale rol; de Justitiële
informatiedienst verwerkt detentie-informatie van DJI, checkt eventuele
relevante adreswijzigingen in de basisregistratie persoonsgegevens,
meldt gemeenten in voorkomende gevallen over de terugkeer van
genoemde justitiabelen en monitort deze meldingen. Deze rol past bij de
belangrijke taak die de Justitiële informatiedienst heeft, te weten het
verstrekken van gegevens ten behoeve van een integer en integraal
persoonsbeeld in de strafrechtsketen. Integer persoonsbeeld wil zeggen
dat informatie over personen in de strafrechtsketen gekoppeld is aan de
juiste persoon. Integraal persoonsbeeld wil zeggen dat alle informatie
over verdachten en veroordeelden voor zover een bepaalde functionaris
in de strafrechtsketen die nodig heeft om een beslissing te kunnen nemen
(«need to know») snel en efficiënt toegankelijk is. Om partijen buiten het
justitiedomein in elke fase van de strafrechtspleging goed te kunnen
informeren is de beschikbaarheid van betrouwbare en complete informatie binnen de strafrechtsketen een cruciale voorwaarde. Op het
informeren van partijen buiten de strafrechtsketen voor andere doelen
dan de strafrechtspleging is – zoals de RSJ opmerkt in zijn advies –
privacywetgeving van toepassing. Politiegegevens en justitiële gegevens
kennen een zogeheten «gesloten verstrekkingsregime»: dergelijke
strafrechtelijke gegevens worden alleen verstrekt voor zover dat bij of
krachtens de Wet politiegegevens en de Wet justitiële en strafvorderlijke
gegevens is geregeld. Op de ontvangers van deze gegevens rust een
wettelijke geheimhoudingsplicht. Op de organisatorische inrichting van de
tenuitvoerlegging en de informatievoorziening wordt in het volgende
hoofdstuk ingegaan.
5. Verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging
Voor het realiseren van de in het vorige hoofdstuk beschreven doelen
achten wij meer centrale regie op de executieketen nodig. Vanuit een
heldere verdeling van de taken en verantwoordelijkheden van de
verschillende ketenpartners kan centraal worden gestuurd op de
gewenste prestaties. In de eerste paragraaf wordt kort ingegaan op de
ontwikkeling van de verschuiving van de verantwoordelijkheid voor de
tenuitvoerlegging van openbaar ministerie naar Minister. Bij deze
beschrijving is gebruik gemaakt van het recente proefschrift van dr. S.
Meijer (Openbaar ministerie en tenuitvoerlegging, Universiteit Tilburg
2012, blz. 19 e.v.). Vervolgens wordt in paragraaf 5.2 ingegaan op de
voorgestelde centrale, directe verantwoordelijkheid van de Minister van
Veiligheid en Justitie voor de tenuitvoerlegging. Vervolgens wordt in dit
hoofdstuk per direct betrokken organisatie ingegaan op de gevolgen die
deze verschuiving van openbaar ministerie naar Minister heeft voor het
bepalen en het verwezenlijken van het uitvoeringsbeleid. Dit betreft
achtereenvolgens het openbaar ministerie (paragraaf 5.3), de politie
(paragraaf 5.4), de reclassering (paragraaf 5.5) en de rechtspraak
(paragraaf 5.6). In de laatste paragraaf van dit hoofdstuk wordt apart
stilgestaan bij de tenuitvoerlegging van jeugdsancties.
5.1 Tenuitvoerlegging: Minister en openbaar ministerie
Het eerste Nederlandse Wetboek van Strafvordering, uit 1838, bevatte een
verplichting voor officieren van justitie tot uitvoering van rechterlijke
bevelen en andere rechterlijke beslissingen. De ambtenaren van het
openbaar ministerie waren als vertegenwoordigers van de Koning bij de
rechtbanken belast met alles wat tot de uitvoerende macht kon worden
gerekend. Voor de uitvoering van de uitgesproken beslissingen, kon het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

17

openbaar ministerie lokaal de hulp inroepen «der openbare, burgerlijke, of
der gewapende macht». Sinds de inwerkingtreding van het huidige
Wetboek van Strafvordering in 1926 wordt de tenuitvoerlegging geregeld
in artikel 553 e.v. Sv. Oorspronkelijk luidde de bepaling: «De tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen geschiedt op last van het openbaar
ministerie bij het gerecht dat de beslissing heeft gegeven of tot hetwelk de
rechter van wien de beslissing afkomstig is, behoort.» In 1953 is
ingevoegd dat de tenuitvoerlegging door het openbaar ministerie
geschiedt «overeenkomstig door Onze Minister van Justitie te stellen
richtlijnen». In januari 1999 is het huidige artikel 553 Sv in werking
getreden: «De tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen geschiedt
door het openbaar ministerie dan wel op voordracht van deze door Onze
Minister». Beide wijzigingen volgden uit de ontwikkeling dat de tenuitvoerlegging in toenemende mate werd overgenomen door landelijke
diensten die onder de verantwoordelijkheid van de Minister ressorteren
(Kamerstukken II 1948/49, 1189, nr. 3, blz. 14; Kamerstukken II 1994/95,
24 263, nr. 3, blz. 19). Bij de behandeling van de Beginselenwet gevangeniswezen in 1953 ging het primair om de centrale tenuitvoerlegging van
vrijheidsstraffen en vrijheidsbenemende maatregelen. In 1999 ging het –
bij de vaststelling van de Penitentiaire beginselenwet – naast de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende sancties, waarvoor de Minister
reeds direct verantwoordelijk is, ook om de tenuitvoerlegging van
vermogensstraffen. De tenuitvoerlegging van de geldsancties is met de
oprichting van het CJIB in 1992 eveneens een landelijke aangelegenheid
geworden. Deze centralisatie is sindsdien verder gegaan, zodat thans de
tenuitvoerlegging van de hoofd- en bijkomende straffen van artikel 9 Sr
nagenoeg geheel centraal wordt uitgevoerd door of aangestuurd vanuit
het CJIB. De tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen geschiedt
al met al momenteel formeel op last van het openbaar ministerie, maar is
feitelijk een taak van de administratie geworden. Zoals het openbaar
ministerie in zijn advies aangeeft wordt met het wetsvoorstel voortgebouwd op deze ontwikkeling. Door de Minister direct verantwoordelijk te
maken voor de tenuitvoerlegging, kan het openbaar ministerie zich richten
op zijn kerntaken, te weten de opsporing en vervolging van strafbare
feiten ter handhaving van de strafrechtelijke rechtsorde. De voor de
verbetering van de prestaties van de uitvoeringsketen noodzakelijke
centrale regie op de tenuitvoerlegging kan vanuit de hierop gerichte taken
van het openbaar ministerie onvoldoende vorm krijgen. Uitgangspunt bij
de nieuwe vormgeving van de tenuitvoerleggingsketen is dat bij de
tenuitvoerlegging betrokken organisaties kunnen excelleren in hun
kerntaak. Op dit moment ligt het beheer en de aansturing van organisaties
die betrokken zijn bij de uitvoering bij de Minister, denk aan de Dienst
Justitiële Inrichtingen, het CJIB en Justid. Het ligt in de rede de Minister,
naast deze verantwoordelijkheid voor het beheer, de verantwoordelijkheid
voor het te voeren beleid en de uitvoering daarvan te geven. Dit maakt
betere sturing op de in de tenuitvoerlegging te behalen resultaten
mogelijk. Dat de administratie de beste aangewezene is de verantwoordelijkheid voor de uitvoering te dragen past ook bij het gegeven dat het gaat
om een vaststaande beslissing van rechter of officier van justitie, die op
de meest doelmatige en doeltreffende wijze moet worden uitgevoerd. Het
voorgestelde artikel 6:1:1 Sv geeft beter dan het huidige artikel 553 Sv de
verdeling van bevoegdheden weer. De tenuitvoerlegging van straffen en
maatregelen geschiedt door de Minister van Veiligheid en Justitie; het
openbaar ministerie is exclusief verantwoordelijk voor de verstrekking aan
de Minister van voor tenuitvoerlegging in Nederland vatbare beslissingen.
Vanuit zijn verantwoordelijkheid voor de strafrechtelijke handhaving van
de rechtsorde en de belangen van slachtoffers en nabestaanden adviseert
het openbaar ministerie bij de overdracht van de beslissing waar nodig de
Minister over de wijze van tenuitvoerlegging en de beslissingen die in dat
kader moeten worden genomen (voorgesteld artikel 6:1:10 Sv). Daarnaast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

18

houdt het openbaar ministerie specifieke taken binnen de tenuitvoerlegging, waaronder het aanbrengen van zaken bij de strafrechter teneinde
deze een vervolgbeslissing te laten nemen, die op haar beurt weer
conform wordt uitgevoerd door de Minister. Op deze taken van het
openbaar ministerie wordt in paragraaf 5.3 ingegaan.
5.2 Taken van de Minister van Veiligheid en Justitie
Met dit wetsvoorstel wordt de Minister van Veiligheid en Justitie met de
tenuitvoerlegging belast. Deze directe verantwoordelijkheid stelt de
Minister in staat zicht te hebben op de gehele tenuitvoerleggingsketen en
centraal te sturen op een snelle en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van
strafrechtelijke beslissingen. Om de directe verantwoordelijkheid voor
zowel het beleid als individuele zaken te kunnen dragen wordt de Minister
bevoegd algemene en bijzondere lasten te geven aan degene aan wie de
feitelijke tenuitvoerlegging door hem is opgedragen – net als thans het
openbaar ministerie een algemene of bijzondere last kan geven aan die
personen of instanties (artikel 6:1:5 e.v. Sv). Beslissingen tijdens de fase
van tenuitvoerlegging worden in de nieuwe situatie door of namens de
Minister genomen, voor zover niet uit de wet voortvloeit dat de desbetreffende beslissing door een rechter of door het openbaar ministerie moet
worden genomen. Beslissingen door de rechter zijn in elk geval aan de
orde bij beslissingen die tot (hernieuwde) vrijheidsbeneming van de
veroordeelde leiden (met dit wetsvoorstel geclusterd in hoofdstuk 6 van
Boek 6 Sv).
De directe verantwoordelijkheid van de Minister brengt verder met zich
dat de beleids- en beheersmatige sturing van de tenuitvoerlegging vanuit
het ministerie vorm krijgt (paragraaf 5.2.1). Ten behoeve van de tenuitvoerlegging en de gerichte sturing daarop is per 1 januari 2014 bij het
CJIB onder verantwoordelijkheid van de Minister een administratie- en
informatiecentrum ingericht dat coördineert dat de organisaties die zijn
belast met de feitelijke tenuitvoerlegging kunnen beschikken over de
gegevens die nodig zijn voor de tenuitvoerlegging (paragraaf 5.2.2).
Voorgesteld wordt dat de Minister ook direct verantwoordelijk wordt voor
de tenuitvoerlegging (inning en incasso) van sancties die zijn opgelegd op
grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (verder: Wahv). Nu dit formeel geen strafrechtelijke maar
administratiefrechtelijke beslissingen betreft, wordt deze keuze separaat
nader toegelicht in paragraaf 5.2.4.
5.2.1 Departementale regie
De directe verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van de
Minister van Veiligheid en Justitie – zoals die volgt uit het voorgestelde
artikel 6:1:1 Sv – werkt door in de organisatie van het ministerie. Om de
departementale regiefunctie voor de tenuitvoerlegging goed te kunnen
vervullen wordt één directeur-generaal van het ministerie aangewezen als
ketenregisseur. De ketenregisseur zal namens ons de samenwerking
tussen de partijen die een taak hebben in de tenuitvoerlegging stimuleren
en condities scheppen voor een goede samenwerking tussen deze
ketenpartners.
De departementale regiefunctie valt uiteen in een aantal specifieke taken.
Ten eerste betreft dit de verantwoordelijkheid voor het organiseren en
voorbereiden van strategische en tactische overleggen tussen de
ketenpartners over de uitvoering binnen de keten. Door middel van deze
overlegstructuur wordt gezamenlijk met de ketenpartners de regie op de
tenuitvoerlegging gevoerd, verbeteringen bepaald en strategische kaders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

19

uitgezet. De tweede taak is het behandelen en bewerken van gegevens
over de uitvoering. Deze keteninformatie dient als basis voor de sturing
van de tenuitvoerlegging. Op basis van de inzichten uit deze informatie
over de prestaties van de tenuitvoerlegging worden knelpunten benoemd
en voorstellen tot verbetering gedaan. Het Wetenschappelijk Onderzoeken Documentatiecentrum van het Ministerie van Veiligheid en Justitie
(WODC) meet structureel de prestaties op de zogeheten kritieke prestatieindicatoren (kpi’s). De prestaties worden gemonitord voor vrijheidsbeperkende, vrijheidsbenemende en financiële straffen en maatregelen. Aan
deze prestaties heeft de keten streefnormen voor de tenuitvoerlegging
verbonden. De derde taak betreft de vorming van tenuitvoerleggingsbeleid en het waar nodig initiëren van verbeterprojecten. Het opstellen
van beleidsregels over de tenuitvoerlegging zoals thans door het
openbaar ministerie gebeurt, zal in de nieuwe situatie behoren tot de
taken die binnen het ministerie worden uitgevoerd. De huidige Aanwijzing
executie van het openbaar ministerie (Stcrt. 2013, 5107) zal in de nieuwe
situatie dus grotendeels komen te vervallen en enkel nog die onderdelen
bevatten die zien op de taken die het openbaar ministerie behoudt, zoals
het instellen van vorderingen bij de strafrechter en het adviseren van de
Minister over tijdens de tenuitvoerlegging te nemen beslissingen
(paragraaf 5.3). Hetgeen in de Aanwijzing executie van het openbaar
ministerie vervalt, zal – voor zover dit niet bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur is geregeld – worden bepaald in het departementaal beleid. Naar aanleiding van het advies van de politie kunnen wij
op dit punt bevestigen dat in het belang van een effectieve uitvoering
goed de samenhang tussen het overblijvende deel van de Aanwijzing
Executie en de departementale beleidsregels wordt bewaakt. Het moet
gaan om een eenduidig en uitvoerbaar stelsel aan nadere regels dat geen
extra administratieve lasten mee zal brengen. Tot slot zal invulling worden
gegeven aan de regiefunctie van de Minister door horizontale en verticale
ketencontrol. Onder horizontale ketencontrol wordt verstaan het onderling
afstemmen van de activiteiten van de betrokken partijen om te zorgen dat
de doelstellingen worden bereikt. Tevens gaat het om het zorgen dat alle
betrokken partijen over voldoende budget beschikken om de geplande
taken uit te kunnen voeren. Ten slotte houdt de horizontale control in dat
de geplande prestaties van de keten worden gevolgd (monitoring).
Verticale control krijgt vorm in een jaarlijkse cyclus van planning en
control per ketenpartner.
Op bovenstaande wijze wordt de regie-, beleids- en beheersfunctie van de
Minister voor de tenuitvoerlegging ingevuld. Deze organisatorische
veranderingen en de vastlegging van de directe formele verantwoordelijkheid van de Minister in de wet vormen een bestendiging van het
hiervoor genoemde programma uitvoeringsketen strafrechtelijke
beslissingen (USB) waarin onder meer de feitelijke overgang van de
verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van het openbaar
ministerie naar de Minister van Veiligheid en Justitie die vanaf 1 januari
2014 vorm krijgt, is voorbereid. De mogelijkheid om vooruitlopend op de
voorliggende wetswijziging op deze wijze te werken aan de versterkte
departementale regie op de tenuitvoerlegging wordt geboden door het
huidige artikel 553 Sv, dat bepaalt dat de tenuitvoerlegging op voordracht
van het openbaar ministerie door de Minister kan geschieden.
Zowel de RSJ als de Raad voor de rechtspraak, als de NOVA hebben in
hun adviezen de zorg geuit dat de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke
beslissingen door de verschuiving van de verantwoordelijkheid naar de
Minister van Veiligheid en Justitie meer in de politieke sfeer komt te
liggen. Door de verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging direct bij
de Minister van Veiligheid en Justitie te beleggen wordt een heldere
verantwoordingslijn neergezet, waarbij de Minister zich aan het parlement

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

20

verantwoordt over het gevoerde overheidsbeleid. De parlementaire
geschiedenis toont dat deze politieke verantwoording op het gebied van
de tenuitvoerlegging reeds onder de huidige verantwoordelijkheid van het
openbaar ministerie geschiedt en dat deze op een goede en opbouwende
wijze gestalte krijgt. Zo heeft de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
zich afgelopen tijd verantwoord over individuele casussen – zoals
bijvoorbeeld Saban B., Benno L. en Volkert van der G. – en over het
algemeen tenuitvoerleggingsbeleid – zoals bijvoorbeeld op het gebied van
de terbeschikkingstelling, van de inning van financiële sancties
(waaronder verkeersboetes) en van de voorwaardelijke invrijheidstelling.
Deze politieke debatten hebben er niet toe geleid dat beslissingen in
individuele gevallen politiek zijn beïnvloed, maar wel dat het beleid en de
wetgeving ter zake goed tegen het licht zijn gehouden en waar nodig
aangepast.
5.2.2 Administratie- en InformatieCentrum Executieketen (AICE)
Om de departementale regie op de uitvoeringsketen optimaal te kunnen
invullen, is het van belang over voldoende keteninformatie te beschikken.
Cruciaal onderdeel van de nieuwe regie op de keten is dan ook de
positionering van het CJIB als Administratie- en InformatieCentrum voor
de Executieketen, het AICE. Het AICE is per 1 januari 2014 gestart als
onderdeel van het CJIB. Het CJIB heeft ruime ervaring in het verschaffen
van inzicht in de processen en het duiden van dit inzicht. Daarnaast heeft
het CJIB thans reeds een grote rol in het routeren van strafrechtelijke
beslissingen en is het een landelijk opererende organisatie, waardoor het
snel de taken en rol van het AICE zal kunnen invullen. Het AICE heeft als
uitvoeringsinstantie van de Minister van Veiligheid en Justitie een
coördinerende rol bij het informeren van de met de tenuitvoerlegging
belaste ketenpartners over alle door hen ten uitvoer te leggen strafrechtelijke beslissingen. Passend bij de huidige feitelijke situatie en bij de
voorgestelde directe verantwoordelijkheid van de Minister voor de
tenuitvoerlegging (paragraaf 5.1) zal het AICE deze taken namens de
Minister uitvoeren.
De start van de tenuitvoerlegging in de keten begint bij de ontvangst van
een strafrechtelijke beslissing door de Minister. Het openbaar ministerie is
verantwoordelijk voor de volledige en tijdige aanlevering van deze
beslissingen (paragraaf 5.1; artikel 6:1:1, tweede lid, Sv). Deze verantwoordelijkheid betreft ook die strafrechtelijke beslissingen die in de praktijk
rechtstreeks bij het AICE worden aangeleverd door de politie en bestuursorganen. Het AICE zorgt er namens de Minister voor dat de feitelijke
tenuitvoerleggingsorganisaties, zoals het CJIB, de DJI, de reclassering en
de politie, tijdig vernemen dat de desbetreffende beslissing ten uitvoer
moet worden gelegd, zodat zij daartoe kunnen overgaan. Het AICE geeft
dus namens de Minister een last tot tenuitvoerlegging of aanhouding
(artikelen 6:1:4 tot en met 6:1:6 Sv). De politie geeft in haar advies aan het
een goede ontwikkeling te vinden dat dergelijke opdrachten vanuit één
centraal punt worden gegeven. De overgang van zaaks- naar meer
persoonsgericht werken maakt het voor de politie mogelijk om een
persoon eenmaal aan te spreken voor meerdere executieopdrachten. Dit
uitgangspunt van individualisering van de tenuitvoerlegging spreekt ook
de RSJ aan. Ook de Raad voor de rechtspraak lijkt het AICE een toegevoegde waarde te hebben als het gaat om het meer zicht hebben op de
uitvoering vanuit de gedachte dat alle ten uitvoer te leggen beslissingen
dezelfde route volgen en met het oog op de beoogde samenwerking met
de Justitiële informatiedienst en koppeling met registers als het Justitieel
documentatiesysteem en Strafrechtketendatabank. Cruciaal voor de snelle
start van de tenuitvoerlegging is dat het openbaar ministerie de eigen
beslissingen, de onder zijn verantwoordelijkheid genomen beslissingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

21

en de rechterlijke beslissingen snel en volledig voor de tenuitvoerlegging
verstrekt aan de Minister (zie ook paragraaf 4.2.1). Ook bij zich aandienende vervolgbeslissingen tijdens de tenuitvoerlegging – bijvoorbeeld als
iemand zich niet aan bijzondere voorwaarden houdt of de inning van een
geldboete niet slaagt – zorgt het AICE namens de Minister voor de juiste
routering en informatiedeling tussen de betrokken ketenpartners.
Door daarnaast bepaalde administratieve taken in de tenuitvoerlegging te
centraliseren bij het AICE, bijvoorbeeld het berekenen van ontslagdata
van gedetineerden niet meer door de afzonderlijke justitiële inrichtingen
te laten doen, neemt de kwaliteit en de inzichtelijkheid van de gevoerde
administraties toe en kunnen de andere uitvoeringsorganisaties zich
concentreren op hun kerntaak, in dit verband de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen. De verwachting is dat deze
focus op kerntaken leidt tot een snellere start van de tenuitvoerlegging, tot
minder administratieve uitval in de keten en tot een betere informatievoorziening naar partners binnen en buiten de strafrechtsketen. De
centrale administratie en informatievoorziening namens de Minister
vereenvoudigt verder het bewaken van de naleving van wettelijke
termijnen en andere voorschriften (artikel 6:1:9 Sv).
In zijn rol als administratie- en informatiecentrum vormt het AICE een
belangrijke basis voor de hierboven beschreven regie-, beleids- en
beheersfunctie van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Alle partners
in de executieketen werken op dit moment toe naar de (geautomatiseerde) aansluiting op het AICE. Het CJIB zal in de rol van het AICE – zoals
vermeld – zorgen dat organisaties en personen die zijn belast met de
feitelijke tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen van begin tot
einde worden geïnformeerd over de taken die zij moeten uitvoeren. AICE
zal bij de uitoefening van zijn taken nadrukkelijk samenwerken met de
Justitiële informatiedienst, de organisatie die namens de Minister de
verschillende justitiële ketens voorziet van een integer en integraal
persoonsbeeld en die de belangrijkste registraties binnen de strafrechtsketen beheert, te weten de justitiële documentatie (JDS), de strafrechtketendatabank (SKDB) en het centraal digitaal depot (CDD+). Doordat de
routering van alle ten uitvoer te leggen beslissingen, de zogeheten
strafcomponenten, langs het AICE voert, ontstaat meer zicht en grip op de
uitvoering. Een en ander biedt ook de mogelijkheid lopende zaken in
onderling verband en op persoonsniveau te bezien. Deze procesinformatie
is op alle werkniveaus in de keten van belang. Doel van de nieuwe
infrastructuur is dat de noodzakelijke informatie aan elke speler in de
keten, op maat, tijdig en juist wordt geleverd of beschikbaar wordt
gesteld. Tijdens de tenuitvoerlegging is dit bijvoorbeeld van belang op het
moment dat een rechter directe invrijheidstelling van iemand in
voorlopige hechtenis beveelt, om na te kunnen gaan of de betrokkene niet
nog op een andere titel vast moet blijven (zie hierover nader artikel 6:2:5
Sv en de hierbij gegeven toelichting in het artikelsgewijs deel). Informatie
over openstaande straffen kan ook van belang zijn in de opsporings- en
vervolgingsfase. Indien uit informatie over eerdere zaken bijvoorbeeld
duidelijk wordt dat iemand – anders dan hij of zij beweert – nooit een in
een strafbeschikking opgelegde taakstraf uitvoert, ligt directe dagvaarding
meer in de rede dan nogmaals een strafbeschikking inhoudende een
taakstraf uit te vaardigen. In paragraaf 5.3.2 worden enkele andere
voorbeelden gegeven hoe raadpleging van de centrale informatie over de
tenuitvoerlegging bij het AICE invloed kan hebben op beslissingen van het
openbaar ministerie.
Kort gezegd, de centrale organisatie van de tenuitvoerlegging van
strafrechtelijke beslissingen in het AICE moet leiden tot optimaal zicht en
grip op de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen. Het AICE

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

22

vormt als partner in het proces van de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen de spin in het web van de administratieve werkstromen
van alle ketenpartners. Het AICE is per 1 januari 2014 gestart. Vanaf die
datum neemt het AICE in fases steeds meer de administratie en de
informatievoorziening van de tenuitvoerlegging op zich. Hiervoor geldt –
evenals voor de in de vorige paragraaf beschreven departementale
regiefunctie – dat de inrichting van deze nieuwe organisatie reeds
mogelijk is onder de huidige verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van het openbaar ministerie.
5.2.3 Bevoegdheid beëindiging tenuitvoerlegging niet-gratieerbare
beslissingen
In de gratieregeling in het Wetboek van Strafvordering is opgenomen dat
géén gratie mogelijk is voor onvoorwaardelijke geldboetevonnissen van
onder de € 340 (huidig artikel 558, eerste lid, Sv). Deze ondergrens van
oorspronkelijk fl. 500 is in 1996 in de wet opgenomen. In 2002 is dit
bedrag op grond van de prijs- en inkomensontwikkeling verhoogd naar fl.
750 (Kamerstukken II 27 798). Reden voor deze uitsluiting was ten eerste
dat het gelet op het consumptieniveau het voor veroordeelden niet
onoverkomelijk moet worden geacht bedragen van deze relatieve hoogte
te voldoen. Daarnaast pleitte voor uitsluiting van deze categorie de
afweging van het belang van de veroordeelde bij kwijtschelding van de
geldboete tegen de last en kosten van de procedure volgens welke een
beslissing op een gratieverzoek wordt voorbereid. Gratie wordt immers
verleend bij koninklijk besluit na advies van een rechter en met inachtneming van de bij Gratiewet gestelde voorschriften (artikel 122
Grondwet), waaronder de mogelijkheid van advisering door het openbaar
ministerie (artikel 5 Gratiewet). Bovendien is voor het verslag van het
openbaar ministerie in de regel een onderzoek van de politie benodigd,
waarin voor zover mogelijk wordt nagegaan of de bijzondere omstandigheden die door de veroordeelde in zijn verzoekschrift om gratie zijn
aangevoerd feitelijke grondslag hebben. Om deze redenen – die nog
steeds gelden – is de relatief zware gratieprocedure gereserveerd voor
gratieverzoeken die betrekking hebben op een substantiële straf (Kamerstukken II 1994/95, 23 960, nr. 3, blz. 3).
Het openbaar ministerie heeft in het kader van deze herziening van de
wettelijke regeling van de tenuitvoerlegging naar voren gebracht dat ook
met de (verdere) tenuitvoerlegging van deze (relatief geringe) geldboetevonnissen in voorkomende gevallen geen met de strafrechtstoepassing na
te streven doel in redelijkheid wordt gediend. Tot recent nam het
openbaar ministerie in dergelijke schrijnende gevallen contact op met het
CJIB om gebruik te maken van zijn bevoegdheid ingevolge artikel 561,
derde lid, Sv, om uitstel van betaling te verlenen tot ommekomst van de
tenuitvoerleggingstermijn (voorgesteld artikel 6:4:1 Sv). Deze praktijk van
«oplegging ter verjaring» was buitenwettelijk en wordt daarom gestopt
voor die zaken waarbij gratie mogelijk is (zie paragraaf 5.3.2). Het blijft
echter een gegeven dat er uitzonderlijke gevallen zijn waarin het
maatschappelijk wenselijk is dat ook de relatief lichte geldboetevonnissen
van minder dan € 340 om overwegende redenen niet (verder) ten uitvoer
worden gelegd. Het gaat dan niet om één door de rechter opgelegde
geldboete van minder dan € 340, maar vaak om meerdere van dergelijke
relatief geringe door de rechter opgelegde geldboeten, meestal voor
overtredingen. Dit is met name aan de orde bij overlastveelplegers en bij
veroordeelden tot de maatregel van plaatsing in een inrichting voor
stelselmatige daders (ISD), bij wie de tenuitvoerlegging van dergelijke
geldboetevonnissen thans in voorkomende gevallen wordt opgeschort.
Deze opschorting geschiedt vaak op verzoek van ketenpartners zoals grote
gemeenten om ingezette zorgtrajecten of re-integratie tijdens en na de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

23

tenuitvoerlegging van de ISD-maatregel niet te verstoren. Met de
tenuitvoerlegging van deze relatief kleine geldboetevonnissen is niet altijd
meer een redelijk doel gediend, namelijk als aan de afgesproken
(zorg)voorwaarden is voldaan of de maatregel is afgerond en recidive is
uitgebleven. Om deze reden wordt thans voorgesteld te voorzien in een
bevoegdheid voor de Minister van Veiligheid en Justitie om voor die
straffen en maatregelen waarvoor op basis van de wettelijke regeling
geen gratie kan worden verleend de tenuitvoerlegging te beëindigen
indien hij van oordeel is dat met de voortzetting daarvan geen redelijk
doel wordt gediend (voorgesteld artikel 6:1:11 Sv). Het College van
procureurs-generaal van het openbaar ministerie heeft met instemming
kennisgenomen van de praktische wijze waarop in dit nieuwe artikel
invulling wordt gegeven aan de bestaande behoefte om in voorkomende
gevallen de tenuitvoerlegging te beëindigen van beslissingen die niet
onder de gratieregeling vallen, zoals geldboetevonnissen onder de € 340.
Naar aanleiding van het advies van het openbaar ministerie is in de
voorgestelde formulering van deze «hardheidsclausule» gekozen voor
dezelfde formulering als bij het voorgestelde nieuwe vierde lid van artikel
22 Wahv. Met het criterium «dat met de voortzetting van de tenuitvoerlegging geen redelijk doel wordt gediend» wordt aangesloten bij de
gratiegrond van artikel 2, onder b, van de Gratiewet. In de gevallen waarin
het openbaar ministerie thans zou kiezen voor de afgesloten weg van
opleggen ter verjaring, kan onder de voorgestelde regeling een verzoek
aan de Minister worden gericht om de tenuitvoerlegging te beëindigen.
De RSJ stemt in zijn advies in met deze «gratiëring» van geringe
geldboetes door de Minister. Indien de Minister op grond van daartoe op
te stellen departementale beleidsregels gebruik maakt van deze
bevoegdheid wordt de veroordeelde hierover schriftelijk geïnformeerd.
Voorzien is dat de raad voor de rechtspraak jaarlijks – via het College van
procureurs-generaal van het openbaar ministerie – een rapportage
ontvangt van de gevallen waarin de Minister gebruik heeft gemaakt van
deze bevoegdheid. Tot slot benadrukken wij graag dat deze bevoegdheid
van de Minister geen recht voor veroordeelden creëert en dat een op deze
grond beëindigen van de tenuitvoerlegging geen gevolgen heeft voor de
justitiële documentatie van de betrokkene.
Naast deze bevoegdheid van de Minister om in bijzondere gevallen de
tenuitvoerlegging van deze niet-gratieerbare sancties te beëindigen, krijgt
het openbaar ministerie op grond van dit wetsvoorstel de mogelijkheid
om – eveneens op vergelijkbare gronden als waarop gratie kan worden
verleend – geldelijke sancties die zijn opgelegd in Wahv- en strafbeschikkingen tijdens de fase van tenuitvoerlegging niet verder ten uitvoer te
leggen (artikel 22, vierde lid, Wahv; artikel 257e Sv). Dit inhoudelijk
ingrijpen door het openbaar ministerie in de tenuitvoerlegging van eigen
beslissingen is beschreven in paragraaf 5.3.2.
5.2.4 Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften
Het CJIB verzorgt de tenuitvoerlegging van op grond van de Wet
administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften opgelegde
geldelijke sancties thans in naam van de officier van justitie. In zijn rol van
het AICE heeft het CJIB op persoonsniveau inzicht in alle openstaande
sancties, strafrechtelijk en Wahv. Gezien de sterke procedurele overeenkomsten tussen de inning van strafrechtelijke geldsancties en de inning
van Wahv-sancties, en de centrale rol die het CJIB bij beide vervult, wordt
voorgesteld de Minister van Veiligheid en Justitie ook te belasten met de
inning van de Wahv-sancties. De voorgestelde wijzigingen van de Wahv
die volgen uit deze nieuwe verantwoordelijkheid voor de Minister, zien op
die taken die thans reeds (volledig) door het CJIB worden uitgevoerd,
zoals de inning en incasso van de opgelegde sanctie; het openbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

24

ministerie blijft verantwoordelijk voor het administratief beroep en
bezwaar, voor de procesvertegenwoordiging bij de kantonrechter en – in
hoger beroep – bij het gerechtshof en voor het instellen van een vordering
tot het toepassen van het dwangmiddel gijzeling (vergelijk paragraaf
5.3.1).
Naast de wijzigingsbepalingen die beter deze feitelijke verdeling van
verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden bij de uitvoering van de
Wahv weergeven, worden voor de Wahv enkele wijzigingsvoorstellen
gedaan die verband houden met andere ontwikkelingen, zoals het in de
toekomst niet meer gebruiken van een papieren acceptgiro, het
vermelden van het op de beschikking vermelde nummer bij het instellen
van beroep bij de officier van justitie en de verdergaande centrale
behandeling door het openbaar Ministerie van op grond van de Wahv
opgelegde administratieve sancties. In het artikelsgewijze deel van deze
toelichting worden deze meer technische wijzigingen nader toegelicht.
Aan de voorgestelde wijziging die samenhangt met de stroomlijning van
de betekeningsregeling wordt nader aandacht besteed in paragraaf 6.4
van deze memorie van toelichting.
5.3 Taken van het openbaar ministerie
Met de nieuwe bepaling van artikel 6:1:1 Sv wordt beoogd een duidelijke
scheiding aan te brengen tussen enerzijds de totstandkoming van een
strafrechtelijke beslissing in Nederland en de verstrekking hiervan door
het openbaar ministerie, en anderzijds de uitvoering daarvan door de
Minister. Het openbaar ministerie houdt echter tijdens de tenuitvoerleggingsfase bepaalde bevoegdheden en mogelijkheden om de wijze van
tenuitvoerlegging door de Minister, de administratie te beïnvloeden. De
RSJ geeft in zijn advies in zijn algemeenheid aan er geen bezwaar tegen te
hebben dat het openbaar ministerie specifieke taken houdt binnen de
tenuitvoerlegging. De NVvR vraagt in zijn advies naar de toekomstige rol
van de executieofficieren en -advocaten-generaal als aanspreekpunt bij de
parketten. Doordat het openbaar ministerie onder de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling meerdere taken behoudt in de tenuitvoerlegging –
waaronder het indienen van vorderingen bij de rechter en het (nader)
adviseren over de wijze van tenuitvoerlegging, blijven er binnen het
openbaar ministerie officieren van justitie met voldoende expertise op het
executieterrein aanwezig als aanspreekpunt en intern adviseur. De
suggestie van het openbaar ministerie om een schematische weergave
van de nieuwe verdeling van taken en bevoegdheden in de memorie van
toelichting op te nemen is niet overgenomen. De taken en bevoegdheden
volgen uit de tekst van het wetsvoorstel. Naar aanleiding van het advies
van het openbaar ministerie wordt in de navolgende deelparagrafen ter
verduidelijking uitgebreider ingegaan op de (grotendeels ongewijzigde)
taken van het openbaar ministerie en de samenhang met de nieuwe
bevoegdheden van de Minister.
5.3.1 Vorderen vervolgbeslissingen, vrijheidsbenemende dwangmiddelen
De Minister kan niet zelfstandig optreden bij de strafrechter. Indien de
uitvoering van een strafrechtelijke beslissing daartoe aanleiding geeft,
beslist het openbaar ministerie op basis van door de Minister verstrekte
informatie of zaken al dan niet worden aangebracht bij de strafrechter. De
bevoegdheden die het openbaar ministerie thans in het kader van de
tenuitvoerlegging uitoefent bij de strafrechter, worden niet gewijzigd met
dit wetsvoorstel. Het openbaar ministerie blijft verantwoordelijk voor het
aanbrengen van zaken waar de strafrechter een beslissing over de
tenuitvoerlegging dient te nemen. In zijn advies beschrijft het College van
procureurs-generaal op grond van welke overwegingen een zaak door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

25

Minister van Veiligheid en Justitie kan worden overgedragen aan het
openbaar ministerie. Deze beschrijving aan de hand van een voorbeeld
over een vordering tot gijzeling in het kader van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv) maken wij graag de
onze. Een dergelijke gijzelingsvordering is – zoals het openbaar ministerie
terecht aangeeft – enkel zinvol als andere middelen aantoonbaar niet tot
het gewenste resultaat hebben geleid. In het geval van de Wahv gaat het
om een dwangbevel, buitengebruikstelling van het voertuig en inname
van het rijbewijs, voordat de zaak door de Minister, het CJIB, wordt
overgedragen voor beslissing door het openbaar ministerie over het
indienen van een vordering gijzeling. Met het College van procureursgeneraal achten wij het van belang te bevorderen dat bij de tenuitvoerlegging van de lichtere sancties al het mogelijke door de uitvoeringsinstanties wordt gedaan om tenuitvoerlegging te realiseren zonder dat het
openbaar ministerie en de rechter worden ingeschakeld. Daarmee kan
worden voorkomen dat het openbaar ministerie en de zittende magistratuur onnodig worden belast, en dat betrokkenen onnodig als pressiemiddel de vrijheid wordt benomen.
Naast de strafrechter is ook de RSJ een bevoegde rechterlijke instantie,
namelijk voor beroep tegen beslissingen door of namens de Minister van
Veiligheid en Justitie genomen bij de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende straffen of maatregelen. Naast de strafrechter en de RSJ wordt in
voorkomende gevallen ook de voorzieningenrechter bij beslissingen over
de tenuitvoerlegging betrokken (op de rol van de rechter tijdens de
tenuitvoerlegging wordt nader ingegaan in paragraaf 5.6). De procedures
bij de RSJ en de voorzieningenrechter worden door of namens de
Minister gevoerd.
Ten behoeve van de tenuitvoerlegging dient op gezette tijden gebruik te
worden gemaakt van (bijzondere) opsporingsbevoegdheden en vrijheidsbenemende dwangmiddelen. Wat betreft de opsporingsbevoegdheden
moet met name worden gedacht aan de bevoegdheden die met de
tenuitvoerlegging belaste opsporingsambtenaren kunnen toepassen om
de verblijfplaats vast te stellen van de persoon die moet worden aangehouden om zijn straf te ondergaan (voorgesteld artikel 6:1:7 Sv; huidig
artikel 565 Sv). Dit betreft een deelverzameling van de (bijzondere)
opsporingsbevoegdheden die in het kader van de opsporing kunnen
worden ingezet. Omdat deze bevoegdheden ingrijpen in het recht op
eerbiediging van het privéleven van de betrokkenen, is het veelal de
officier van justitie die (na machtiging van de rechter-commissaris) het
bevel geeft tot de inzet ervan. Daarnaast gaat het om de opsporingsbevoegdheden die op bevel van de officier van justitie kunnen worden
ingezet ten behoeve van het onderzoek naar het vermogen van een
veroordeelde in het kader van een ontnemingsmaatregel (voorgesteld
artikel 6:4:11 Sv; huidige artikel 577bb Sv). Het openbaar ministerie wijst
er in zijn advies terecht op dat het inzetten van deze bijzondere opsporingsbevoegdheden uitdrukkelijk voorbehouden blijft aan het openbaar
ministerie. In paragraaf 5.4 wordt uiteengezet hoe binnen de politieorganisatie de inzet van de opsporingsbevoegdheden is georganiseerd. Wat
betreft de inzet van dwangmiddelen gaat het om de inzet van het
vrijheidsbenemende dwangmiddel gijzeling (huidige artikelen 577c Sv,
578b Sv (voorgestelde artikelen 6:4:19 en 6:6:25 Sv); 28 Wahv). De inzet
van deze dwangmiddelen geschiedt door of op vordering van de officier
van justitie. Tot de inzet van de niet-vrijheidsbenemende dwangmiddelen
die kunnen worden ingezet zonder rechterlijke tussenkomst wordt op
grond van dit wetsvoorstel de Minister bevoegd. Dit betreft – indien niet
volledig verhaal heeft kunnen plaatsvinden – het innemen van het
rijbewijs (artikelen 28a en 30 Wahv) en het buitengebruikstellen van een
voertuig van de betrokkene (artikelen 28b en 29 Wahv).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

26

Voor de tenuitvoerlegging van de maatregel van ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, de ontnemingsmaatregel, geldt het
volgende. Het openbaar ministerie is verantwoordelijk voor de vordering
en de inhoud van de ontnemingsmaatregel, inclusief het onderzoek naar
het vermogen van de verdachte en het mogelijk leggen van conservatoir
beslag. Indien de strafrechter een ontnemingsmaatregel oplegt wordt de
desbetreffende rechterlijke uitspraak – net als alle andere strafrechtelijke
beslissingen – door het openbaar ministerie aan de Minister verstrekt voor
de tenuitvoerlegging. De Minister is verantwoordelijk voor de feitelijke
ontneming, die wordt uitgevoerd door het CJIB. In de fase van de
tenuitvoerlegging van een ontnemingsmaatregel kan een strafrechtelijk
executie onderzoek (SEO) worden gevorderd door het openbaar ministerie (artikel 577ba Sv, voorgesteld artikel 6:4:10 Sv). Dit onderzoek is erop
gericht inzicht te verkrijgen in het vermogen van de veroordeelde waarop
verhaal kan worden genomen ten behoeve van de tenuitvoerlegging van
de ontnemingsmaatregel. De bevoegdheden die in het SEO kunnen
worden ingezet (artikel 577bb Sv, voorgesteld artikel 6:4:11 Sv) zijn
vergelijkbaar met de bijzondere opsporingsbevoegdheden die worden
ingezet bij een strafrechtelijk onderzoek. Het openbaar ministerie blijft –
zoals hierboven beschreven – met dit wetsvoorstel ongewijzigd verantwoordelijk voor dit onderzoek en de vorderingen die in dit kader worden
ingesteld. Zoals het openbaar ministerie uitdrukkelijk onderschrijft in zijn
advies, vindt tussen het openbaar ministerie en het CJIB afstemming
plaats over de gevallen waarin het openbaar ministerie actief betrokken is
bij de inning van de maatregel. Die afstemming is in elk geval te voorzien
in gevallen waarin mogelijk wordt overgegaan tot het vorderen van een
SEO, maar kan ook aan de orde zijn bij andere gevallen waarin maatwerk
is vereist. Afstemming tussen openbaar ministerie en CJIB is hiermee niet
beperkt tot de relatief grote ontnemingen. Ook bij specifieke zaken kan de
reguliere inning van de opgelegde ontnemingsmaatregel de aandacht van
het openbaar ministerie behoeven (bijvoorbeeld omdat andere zaken die
inmiddels lopen tegen de veroordeelde zouden kunnen worden verstoord
door een plots verschijnende gerechtsdeurwaarder). Zoals het openbaar
ministerie in zijn advies beschrijft strekt de samenwerking op dit punt tot
optimalisering van de beschikbare executie-instrumenten ten dienste van
effectuering van opgelegde ontnemingsmaatregelen.
5.3.2 Invloed openbaar ministerie op procedure en inhoud
tenuitvoerlegging
Opgelegde straffen dienen daadwerkelijk en voortvarend ten uitvoer te
worden gelegd (zie ook paragraaf 4.2.1 over de doelstellingen van de
tenuitvoerlegging). Het algemene beleid voor de tenuitvoerlegging moet
om deze reden zo min mogelijk in individuele gevallen worden doorkruist.
Het openbaar ministerie kan echter goede gronden hebben om ook na de
overdracht van de strafrechtelijke beslissing aan de Minister voor
tenuitvoerlegging in specifieke gevallen invloed uit te willen uitoefenen op
de wijze van tenuitvoerlegging. De mogelijkheden tot ingrijpen in de
tenuitvoerlegging door een officier van justitie volgen in de huidige
situatie uit de wettelijke verantwoordelijkheid van het openbaar ministerie
voor de tenuitvoerlegging en zijn vastgelegd in de Aanwijzing executie
van het openbaar ministerie (Stcrt. 2013, 5107). Onder de nieuwe
verantwoordelijkheidsverdeling zullen sommige van deze mogelijkheden
onder het beleid van de Minister gaan vallen en worden vastgelegd in
departementale beleidsregels (zie ook paragraaf 5.2.1). In dit verband kan
onder meer worden gedacht aan hoe om te gaan met veroordeelden met
medische problemen. In het onderstaande worden kort de mogelijkheden
geschetst die het openbaar ministerie behoudt om in het belang van de
opsporing, het slachtoffer, nabestaanden of de veroordeelde of in het
algemeen belang in individuele gevallen de tenuitvoerlegging dwingend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

27

te beïnvloeden. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt tussen procedureel en inhoudelijk ingrijpen en tussen ingrijpen in beslissingen van
opsporingsambtenaren en officieren van justitie en in rechterlijke
beslissingen.
Procedureel ingrijpen in de tenuitvoerlegging door het openbaar
ministerie kan bijvoorbeeld inhouden dat in een beperkt aantal gevallen
(de start van) de tenuitvoerlegging met enkele weken of maanden wordt
vertraagd of versneld. Aangezien het wettelijk uitgangspunt is dat
strafrechtelijke beslissingen voortvarend ten uitvoer worden gelegd
(voorgesteld artikel 6:1:2, huidig artikel 561, eerste lid, Sv) is voor dit
beïnvloeden van individuele gevallen van tenuitvoerlegging door het
openbaar ministerie een zwaarwegende reden vereist. Ter adstructie volgt
hieronder een beschrijving van enkele voorbeeldsituaties bij vrijheidsbenemende sancties. Indien in een lopend strafrechtelijk onderzoek het
vanuit een zwaarwegend opsporingsbelang onwenselijk is dat een
betrokkene op dat moment wordt aangehouden om een openstaande
straf uit te zitten, kan zijn aanhouding op verzoek van de officier van
justitie of de advocaat-generaal worden uitgesteld. Een dergelijk verzoek
van het openbaar ministerie kan ook volgen uit de persoonlijke omstandigheden van de veroordeelde en zijn omgeving. Een voorbeeld hiervan is
dat iemand met een openstaande gevangenisstraf verblijft in een
afkickkliniek en daar goed werkt aan zijn verslavingsprobleem. Om te
voorkomen dat de politie hem tijdens de behandeling uit de kliniek haalt,
kan de aanhouding en tenuitvoerlegging worden opgeschort tot na
beëindiging van de opname in de kliniek. Het belang van een slachtoffer
of zijn nabestaanden kan meebrengen dat een veroordeelde direct na het
onherroepelijk worden van het vonnis wordt aangehouden om zijn straf te
ondergaan. Met opschorting van de tenuitvoerlegging kan in voorkomende gevallen ook worden vooruitgelopen op een beslissing op een
ingediend gratieverzoek waarvan de verwachting is dat dit zal worden
ingewilligd (bijvoorbeeld vanwege detentieongeschiktheid). Alleen in dit
laatste geval leidt het uitstel van de tenuitvoerlegging ook – indien het
gratieverzoek wordt ingewilligd – tot afstel. Alle overige straffen waarvan
de tenuitvoerlegging op verzoek van het openbaar ministerie tijdelijk
wordt opgeschort, worden vervolgens alsnog ten uitvoer gelegd. Dit
uitstel is uiteraard alleen aan de orde in die gevallen waarin niet reeds uit
de wet opschortende werking van het gratieverzoek voortvloeit (voorgesteld artikel 6:7:2 Sv; huidig artikel 558a Sv).
Een dergelijk ingrijpen in het tempo van de tenuitvoerlegging hoeft niet
op bezwaren te stuiten zolang dit op zichzelf niet leidt tot een verlichting
of verzwaring van de ten uitvoer te leggen sanctie. Het uitgangspunt dat
de straf geheel ten uitvoer wordt gelegd, blijft immers intact. Op het
moment dat het openbaar ministerie het tempo van de tenuitvoerlegging
van een opgelegde sanctie wenst te beïnvloeden, wordt dit schriftelijk en
met redenen omkleed door de betrokken officier van justitie of advocaatgeneraal kenbaar gemaakt aan het CJIB, in zijn rol als het AICE (zie nader
paragraaf 5.2.1). Voordat een besluit wordt genomen over versnelling of
vertraging van de tenuitvoerlegging, vindt overleg plaats tussen het AICE
en het openbaar ministerie. In dit overleg wordt de noodzaak tot ingrijpen
in de desbetreffende zaak bezien in samenhang met de informatie die
beschikbaar is over eerdere zaken en eventuele andere openstaande zaken
van de betrokkene. Dit totaaloverzicht van hetgeen bekend is over de
betrokkene, kan de voorgenomen beslissing tot ingrijpen van de officier
van justitie in het voorliggende geval beïnvloeden. Indien de officier van
justitie na dit overleg bij zijn verzoek blijft, zorgt het AICE voor de
gevraagde vertraging of versnelling van de tenuitvoerlegging van de
sanctie door de instantie aan wie de feitelijke tenuitvoerlegging is
opgedragen. De suggestie van de RSJ deze procedurele mogelijkheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

28

het openbaar ministerie expliciet in de wet te regelen zodat veroordeelden
weten dat zij in voorkomende gevallen het openbaar ministerie om
opschorting kunnen vragen, is niet overgenomen. Een dergelijk ingrijpen
in het tempo van de tenuitvoerlegging kan namelijk worden beschouwd
als een concrete invulling van de in artikel 6:1:10 Sv expliciet geregelde
adviesmogelijkheid van het openbaar ministerie, waarvoor beleidsmatig
is bepaald dat een advies van het openbaar ministerie over het tempo van
tenuitvoerlegging op de hierboven beschreven wijze wordt opgevolgd.
Naast dit procedurele ingrijpen in de tenuitvoerlegging is het in uitzonderlijke situaties denkbaar dat het openbaar ministerie de inhoud van de ten
uitvoer te leggen beslissing zou willen wijzigen. Voor zover het beslissingen betreft die door de officier van justitie of onder het gezag en de
verantwoordelijkheid van het openbaar ministerie zijn genomen, kan het
openbaar ministerie deze tijdens de tenuitvoerlegging wijzigen of
intrekken. Hierbij gaat het om het matigen of het laten vervallen van de
sanctie in een zaak die buitengerechtelijk is afgedaan met een strafbeschikking of administratieve sanctie op grond van de Wahv. De officier van
justitie kan deze door de officier van justitie of de (buitengewoon)
opsporingsambtenaar opgelegde sancties ambtshalve zonder dat er
beroep tegen de Wahv-beschikking of verzet tegen de strafbeschikking is
ingesteld intrekken of wijzigen. Met dit wetsvoorstel wordt dit inhoudelijk ingrijpen door de officier van justitie in de ten uitvoer te leggen
beslissing expliciet geregeld in het vierde lid van artikel 22 van de Wahv
respectievelijk in het achtste lid van artikel 257e Sv. Ook hiervoor geldt dat
het kunnen beschikken over een overzicht van alle executie-informatie van
de betrokkene de beslissing van de officier in het concrete geval kan
beïnvloeden. Het CJIB zal in zijn rol als het AICE op persoonsniveau
volledig zicht hebben op de lopende zaken. Een belangrijke rol van het
AICE bij de tenuitvoerlegging is om alle betrokken partijen, waaronder het
openbaar ministerie, te voorzien van de complete executie-informatie die
nodig is om beslissingen, zoals bovengenoemde, op te kunnen baseren.
Voor rechterlijke beslissingen geldt dat deze niet inhoudelijk door het
openbaar ministerie kunnen worden gewijzigd; het openbaar ministerie
kan niet besluiten de tenuitvoerlegging te beëindigen van (onderdelen
van) een door de rechter opgelegde straf of maatregel. In het stelsel van
de wet ligt namelijk besloten dat onherroepelijk door de rechter
opgelegde sancties ten uitvoer moeten worden gelegd (de zogeheten
«executieplicht»). Voor het kwijtschelden van (een deel van) de door de
rechter opgelegde sanctie staat alleen de weg van gratie open. De
(buitenwettelijke) praktijk waarin het openbaar ministerie bij hoge
uitzondering het CJIB verzocht een straf niet ten uitvoer te leggen, zodat
de executietermijn werd overschreden («opleggen ter verjaring») wordt in
dit verband door wijziging van de hierboven genoemde Aanwijzing
executie beëindigd voor die straffen waarbij gratie mogelijk is. De 3RO
brengt in haar advies onder de aandacht dat het «opleggen ter verjaring»
ook positieve bijdragen heeft geleverd aan de tenuitvoerlegging, namelijk
aan het succes van de invoering van de maatregel van (voorwaardelijke)
ISD; anders dan bij «opleggen ter verjaring» kan bij gratie namelijk niet op
voorhand aan de veroordeelde worden gegarandeerd dat meewerken aan
de maatregel van (voorwaardelijke) ISD tot kwijtschelding van
openstaande straffen zal leiden. In reactie merken wij op dat in die
gevallen dat na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel met de tenuitvoerlegging van eerdere strafrechtelijke beslissingen geen redelijk doel meer
wordt gediend – bijvoorbeeld omdat dreigt dat ingezette zorgtrajecten of
re-integratie van iemand die een (voorwaardelijke) ISD-maatregel
opgelegd heeft gekregen, worden verstoord, verschillende wettelijke
wegen openstaan om de tenuitvoerlegging te kunnen beëindigen. Een en
ander is hierbij afhankelijk van degene die de sanctie heeft opgelegd en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

29

van de aard en omvang van de opgelegde sanctie. Waar het gaat om
rechterlijke beslissingen staat gratie voorop. Wezenlijk onderdeel van de
gratieprocedure is het inwinnen van het advies van de rechter (artikel 122
van de Grondwet). Dat dus – zoals 3RO in haar advies opmerkt – bij gratie
geen sprake kan zijn van garanties is juist, en zo hoort het ook. Voor die
rechterlijke beslissingen waarbij geen gratie mogelijk is, wordt met dit
wetsvoorstel een bevoegdheid van de Minister voorgesteld om in
bepaalde gevallen de tenuitvoerlegging te beëindigen van strafrechtelijke
beslissingen waarvoor op grond van het voorgestelde artikel 6:7:1 Sv
geen gratie kan worden verzocht en verleend. Op deze hardheidsclausule
en de verhouding tot de gratieprocedure is ingegaan in paragraaf 5.2.3. Bij
beslissingen van het openbaar ministerie en opsporingsambtenaren kan
het openbaar ministerie overgaan tot intrekking of wijziging, zoals
hierboven in deze paragraaf is beschreven.
Specifiek voor taakstraffen kent de wet in artikel 22f Sr een aparte
bevoegdheid aan het openbaar ministerie toe om wel – na het onherroepelijk worden van de beslissing – de aard van de te verrichten werkzaamheden te wijzigen indien de veroordeelde de taakstraf niet geheel
overeenkomstig de opgelegde straf kan of heeft kunnen verrichten. Van
deze mogelijkheid om een taakstraf inhoudelijk te wijzigen wordt slechts
sporadisch gebruik gemaakt. Namelijk alleen wanneer vanuit de aard van
het delict een specifieke taakstraf is opgelegd (bijvoorbeeld werken in een
revalidatiecentrum na dronken rijden) en deze taakstraf niet beschikbaar
of anderszins niet haalbaar blijkt (bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid).
Indien dit zich thans voordoet – met name bij jeugdtaakstraffen – wordt
door de reclassering of de raad voor de kinderbescherming naar een
alternatieve taakstraf waarbij de afwijking van de aanvankelijk opgelegde
straf zo beperkt mogelijk blijft. Het openbaar ministerie beslist of de
oorspronkelijk opgelegde taakstraf vanwege de overmacht bij de
betrokkene of het niet (meer) beschikbaar zijn van de specifiek opgelegde
taakstraf kan worden vervangen door het door de reclassering voorgelegde alternatief. De reclassering wordt via het AICE geïnformeerd over
deze nieuwe strafrechtelijke beslissing.
Dit zijn de mogelijkheden die het openbaar ministerie heeft om direct en
dwingend in te grijpen in de wijze van tenuitvoerlegging. Daarnaast kan
het openbaar ministerie op diverse momenten adviseren over de wijze
van tenuitvoerlegging. Hierop ziet de volgende paragraaf.
5.3.3 Advisering door het openbaar ministerie
In het wetsvoorstel wordt een bevoegdheid voor het openbaar ministerie
opgenomen om de Minister te adviseren over tijdens de tenuitvoerlegging
te nemen beslissingen (artikel 6:1:10 Sv). Deze bevoegdheid dient het in
paragraaf 4.2.3 vanuit het perspectief van de tenuitvoerlegging
beschreven belang van een goede informatiedeling in de strafrechtsketen.
Voor een tenuitvoerlegging die naast de persoon van de veroordeelde en
de aard van het gepleegde strafbare feit rekening houdt met de belangen
van slachtoffers, nabestaanden en de samenleving is het nodig dat
degene die namens de Minister besluiten neemt over de wijze van
tenuitvoerlegging van een vrijheidsbenemende straf of maatregel, naast
de justitiële documentatie van de betrokkene, kan beschikken over alle
informatie die relevant is voor het inschatten van mogelijke risico’s van
schending van de belangen van slachtoffers of nabestaanden of het
ontstaan van maatschappelijke onrust die met het te nemen besluit
gepaard gaan. Deze informatiebehoefte gaat verder dan alleen de eigen
ervaringen die de beslissende organisatie met de betrokkene heeft. Ook
de ervaringen en de professionele oordelen van andere partijen binnen en
buiten de strafrechtsketen met en over de persoon van de veroordeelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

30

kunnen tijdens de tenuitvoerlegging van belang zijn bij besluiten over
bijvoorbeeld het verlenen van vrijheden aan een veroordeelde, en de
voorwaarden die hierbij of bij een voorwaardelijke invrijheidstelling
worden gesteld. Concreet kan het gaan over een risicoanalyse van de
reclassering, of een beschrijving van de politie of een gemeentebestuur
over de maatschappelijke onrust die mogelijk als gevolg van de terugkeer
van de pleger van het strafbare feit kan ontstaan. Het opleggen van
gerichte bijzondere voorwaarden zoals een gebieds- of contactverbod
kunnen dan naast gedragsverandering van de veroordeelde bijdragen aan
het voorkómen dat deze verstoring van de openbare orde zich herhaalt
doordat slachtoffers of nabestaanden in hun eigen omgeving worden
geconfronteerd met de betrokkene. Deze informatie kan ook relevant zijn
voor het bepalen van de duur van de proeftijd van de veroordeelde. Ook
het gedrag en de houding van de veroordeelde in de gevangenis zijn
mede bepalend bij het nemen van een besluit over het verlenen van
eventuele vrijheden aan een gedetineerde. Tijdens de detentie kan
bijvoorbeeld blijken dat de gedetineerde zich gewelddadig gedraagt,
psychische problemen heeft of ongewenst contact zoekt met slachtoffers
of nabestaanden. Het streven is dergelijke relevante informatie die elk van
de partijen in de strafrechtsketen verzamelt over de betrokkene,
beschikbaar te stellen aan de functionarissen die op een later moment
belast zijn met het nemen van (vervolg)beslissingen.
Het openbaar ministerie heeft een belangrijke rol bij dit exclusief volgen
van personen door de strafrechtsketen. Dit start bij de leiding die het
openbaar ministerie geeft aan de opsporing door de politie en de
vervolgingsbeslissing die de officier van justitie neemt op basis van de
aangedragen feiten en omstandigheden. Bij het formuleren van de strafeis
op de zitting houdt de officier van justitie rekening met de aard van het
gepleegde strafbare feit, de persoon van de verdachte, zijn strafrechtelijk
verleden, de omstandigheden van het geval en de belangen van het
slachtoffer, nabestaanden en de samenleving. In de strafeis werkt dus de
in het zaaksdossier opgenomen persoonsgebonden informatie door die is
aangeleverd door bijvoorbeeld politie, gemeenten, reclassering, slachtoffers of nabestaanden. Nadat de strafrechter iemand heeft veroordeeld,
geeft het openbaar ministerie de uitspraak vrij voor tenuitvoerlegging. Dit
is tevens een kantelmoment voor de bedoelde informatieverzameling en
informatiedeling rondom de veroordeelde. In de beoogde nieuwe situatie
waarin de Minister van Veiligheid en Justitie belast is met de tenuitvoerlegging, eindigt op dat moment immers de directe betrokkenheid van het
openbaar ministerie (zie nader paragraaf 5.1, en paragraaf 5.3.1). Vanuit
zijn exclusieve rol als verstrekker van voor tenuitvoerlegging vatbare
beslissingen brengt het openbaar ministerie advies uit aan de Minister in
díe gevallen waarin het openbaar ministerie op basis van het verloop van
de opsporing, vervolging en berechting en de persoonsgebonden
informatie uit deze fasen van oordeel is dat er bij de veroordeelde
specifieke risicofactoren aanwezig zijn die tijdens de tenuitvoerlegging
van belang zijn voor de wijze waarop de straf ten uitvoer wordt gelegd. Dit
zal met name aan de orde zijn bij ernstige strafbare feiten met een grote
maatschappelijke impact. In dit advies van het openbaar ministerie komt
de voor de tenuitvoerlegging relevante informatie over de persoon van de
veroordeelde uit eerdere fasen uit de strafrechtsketen tot uitdrukking. Het
advies van het openbaar ministerie stelt hiermee de Minister en de onder
hem ressorterende uitvoeringsorganisaties die als primaire taak de
tenuitvoerlegging hebben, in staat strafrechtelijke beslissingen zo
optimaal mogelijk uit te voeren. Het advies dat het openbaar ministerie op
grond van artikel 6:1:10 Sv uitbrengt vormt hiermee ook de basis voor de
latere beslissing van het openbaar ministerie over het stellen van
bijzondere voorwaarden bij een voorwaardelijke invrijheidstelling en voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

31

de beslissing over het al dan niet toepassen van elektronisch toezicht
(voorgesteld artikel 6:2:11, zesde lid, Sv).
Uitgangspunt is dat het openbaar ministerie zoveel mogelijk een volledig
inhoudelijk advies uitbrengt – met de voor de tenuitvoerlegging relevante
persoonsgebonden informatie en professionele oordelen over de
veroordeelde – op of in aansluiting op het moment dat de strafrechtelijke
beslissing voor tenuitvoerlegging wordt verstrekt aan de Minister. Het
onverwijld uitbrengen van een zo volledig mogelijk inhoudelijk advies
past bij de kwalitatief hoogwaardige beslissingen die het openbaar
ministerie voor de tenuitvoerlegging overdraagt aan de Minister. Indien
daartoe aanleiding is, kan het openbaar ministerie een uitgebracht advies
op een later moment aanvullen of actualiseren. Dit vervolgadvies kan
bijvoorbeeld aan de orde zijn indien de maatschappelijke onrust en de
media-aandacht als gevolg van de zaak op het moment van de
verstrekking van de ten uitvoer te leggen beslissing nog volop in
beweging zijn of bij relevante wijzigingen in de omstandigheden van een
slachtoffer of nabestaanden. Dergelijke signalen kunnen bijvoorbeeld bij
het openbaar ministerie terecht komen via de politie, slachtofferhulp, de
reclassering of de gemeente, tijdens lokale afstemming die het openbaar
ministerie heeft in een Veiligheidshuis of het driehoeksoverleg. Een
dergelijk nader advies van het openbaar ministerie kan ambtshalve
worden uitgebracht of in reactie op een daartoe strekkend verzoek van de
Minister. Dit laatste zal met name spelen op het moment dat de verantwoordelijke uitvoeringsinstantie voor een te nemen vervolgbeslissing wil
kunnen beschikken over de actuele omstandigheden en daaruit voortvloeiende risico’s. Anders dan de RSJ in zijn consultatieadvies aangeeft
verwachten wij dus niet dat dit nadere advies voornamelijk op verzoek
van de Minister of de inrichtingsdirecteur zal volgen.
In het voorgestelde artikel 6:1:10 Sv en de nadere regels die op grond van
het artikel 6:1:15 Sv bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
kunnen worden gesteld, krijgt deze adviesrol van het openbaar ministerie
vorm. Hierbij wordt voortgebouwd op de huidige executie-indicator, in
artikel 1, sub c, van de Penitentiaire maatregel gedefinieerd als «de
aantekening van het openbaar ministerie bij het aanbieden van een
vonnis ter executie aan de Minister van Veiligheid en Justitie waarin
wordt aangegeven dat het openbaar ministerie wil adviseren over te
nemen besluiten inzake de verschillende vormen van te verlenen
vrijheden aan de betreffende justitiabele». Dat op grond van dit voorstel
onverwijld na de behandeling van de zaak een oordeel moet worden
gevormd over mogelijke risico’s op schending van de belangen van
slachtoffers of nabestaanden of het ontstaan van maatschappelijke onrust
tijdens de tenuitvoerlegging komt de kwaliteit van de advisering ten
goede. Ten opzichte van de executie-indicator zorgt de nieuwe werkwijze
ervoor dat niet op een later moment alle relevante informatie opnieuw
moet worden verzameld en beoordeeld. Dit vermindert de administratieve
lasten. Naast dat het streven is dat het openbaar ministerie zo spoedig
mogelijk na de verstrekking van de rechterlijke uitspraak aan de Minister
een compleet inhoudelijk advies uitbrengt, is in deze bepaling ten opzichte
van de executie-indicator aangevuld dat de Minister de officier van justitie
kan verzoeken om alsnog advies uit te brengen of het eerder uitgebrachte
advies aan te vullen (tweede lid). Deze aanvullingen kunnen ook actualiseringen zijn. De aanleiding voor een dergelijk verzoek zal met name
voortvloeien uit informatie over de gedetineerde vanuit de Dienst
Justitiële Inrichtingen of de reclassering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

32

5.3.4 Stellen van bijzondere voorwaarden bij een voorwaardelijke
invrijheidstelling
Sinds juli 2008 is de regeling van vervroegde invrijheidstelling vervangen
door de regeling van voorwaardelijke invrijheidstelling. De bijzondere
voorwaarden die in dit kader worden gesteld maken onderdeel uit van de
wijze waarop een door de rechter opgelegde gevangenisstraf ten uitvoer
wordt gelegd. Gelet op de nieuwe verdeling van taken en bevoegdheden
tussen het openbaar ministerie en de Minister van Veiligheid en Justitie
bij de tenuitvoerlegging is daarom overwogen de beslissing over de
voorwaardelijke invrijheidstelling en de daarbij te stellen bijzondere
voorwaarden bij de Minister te beleggen. Op meerdere gronden is echter
gekozen het vaststellen van bijzondere voorwaarden in het kader van de
voorwaardelijke invrijheidstelling de verantwoordelijkheid van het
openbaar ministerie te laten. Hierbij kan ten eerste worden gedacht aan
de samenhang met het toezicht op de naleving van de bijzondere
voorwaarden door het openbaar ministerie en de ingrijpende gevolgen
voor de veroordeelde op het moment dat de gestelde voorwaarden
worden overtreden. Daarnaast is bij deze keuze van belang dat het
onderdeel van het openbaar ministerie dat het stellen en wijzigen van
deze bijzondere voorwaarden verzorgt, de Centrale Voorziening voorwaardelijke invrijheidstelling (CVvi), goed functioneert. De keuze deze taak bij
het openbaar ministerie te laten wordt in de uitgebrachte adviezen
gesteund door het openbaar ministerie, de Raad voor de rechtspraak, de
NOvA, de 3RO en de RSJ.
De feitelijke tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen geschiedt van oudsher
onder de verantwoordelijkheid en in naam van de Minister, door de Dienst
Justitiële Inrichtingen (DJI). Omdat de regeling van voorwaardelijke
invrijheidstelling pas geldt voor gevangenisstraffen van meer dan een jaar
(huidig artikel 15, eerste lid, Sr; voorgesteld artikel 6:2:10 Sv) heeft de DJI
in alle gevallen dat het stellen van bijzondere voorwaarden aan de orde is
kennis over en ervaring met de individuele gedetineerden en hun
detentiegeschiedenis. Voor de overgang van de gedetineerde naar de vrije
maatschappij is van belang dat met de gestelde bijzondere voorwaarden
nauw wordt aangesloten op het verloop van de detentie van de veroordeelde en de maatregelen en interventies die tijdens die detentie hebben
plaatsgevonden. Dit geldt zeker ook voor de voorwaarden die zijn gesteld
aan elektronisch toezicht op een veroordeelde. Bij het in het kader van de
tenuitvoerlegging stellen van bijzondere voorwaarden moet – net als bij
alle beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging – rekening worden
gehouden met de resocialisatie van de veroordeelde, de belangen van het
slachtoffer of zijn nabestaanden en de veiligheid van de samenleving.
Deze belangenafweging wordt expliciet vastgelegd in het voorgestelde
artikel 6:1:3 Sv. Voor het maken van een goede afweging tussen deze
belangen door het openbaar ministerie zijn naast het advies van de
directeur van de penitentiaire inrichting ook de risicoanalyse en de
adviezen die worden uitgebracht door de reclassering van belang. Om
deze reden wordt voorgesteld dat de reclassering in alle gevallen
adviseert over de te stellen bijzondere voorwaarden (voorgesteld artikel
6:2:11 Sv). Voor de advisering bij het stellen van bijzondere voorwaarden
wordt in het kader van het beter betrekken van slachtoffers in de fase van
tenuitvoerlegging ook bezien hoe – in zeer ernstige zaken – Slachtofferhulp Nederland een bijdrage kan leveren aan de advisering door de
reclassering. De RSJ stelt in zijn advies dat voorwaardelijke invrijheidstelling betrekking heeft op een fase na de tenuitvoerlegging. De
voorwaardelijke invrijheidstelling maakt echter onderdeel uit van de
tenuitvoerlegging van de opgelegde vrijheidsstraf. De titel voor de
vrijheidsbeneming blijft bestaan, op het moment dat een bijzondere
voorwaarde wordt overtreden, wordt deze immers hervat. Op advies van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

33

de 3RO vermelden wij in dit verband dat de gedachte is dat de reclassering bij de genoemde zeer ernstige zaken een actieve rol speelt door
voor haar advies aan het openbaar ministerie contact op te nemen met
het slachtoffer via Slachtofferhulp Nederland. Op deze manier wordt
bewerkstelligd dat slachtoffers en Slachtofferhulp Nederland niet
rechtstreeks adviseren over te stellen voorwaarden, maar dat de belangen
van het slachtoffer via het advies van de reclassering een plaats krijgen in
de beslissing, net als de resocialisatie van de veroordeelde en de
veiligheid van de samenleving.
Het uitgangspunt van de wettelijke regeling van de voorwaardelijke
invrijheidstelling is dat alle veroordeelden met een straf van meer dan een
jaar in aanmerking komen voor voorwaardelijke invrijheidstelling. Er
kunnen zich echter gevallen voordoen waarin de veiligheid van de
samenleving slechts voldoende kan worden gewaarborgd door de
detentie voort te laten duren. In dergelijke gevallen kan de voorwaardelijke invrijheidstelling worden uitgesteld of geheel achterwege blijven
(huidig artikel 15d Sr; voorgesteld artikel 6:2:12 Sv). Van groot belang voor
de effectiviteit en geloofwaardigheid van de regeling van voorwaardelijke
invrijheidstelling is verder dat het overtreden van een gestelde
voorwaarde niet zonder gevolgen blijft. De rechter beslist – ook in de
nieuwe situatie – op vordering van het openbaar ministerie over het
uitstellen of achterwege laten van de voorwaardelijke invrijheidstelling en
over het herroepen van de voorwaardelijke invrijheidstelling. Indien het
openbaar Ministerie van oordeel is dat er reden is de voorwaardelijke
invrijheidstelling met een bepaalde termijn uit te stellen of achterwege te
laten, dient het openbaar ministerie een daartoe strekkende vordering in.
Indien de Minister in het verloop van de tenuitvoerlegging van de
vrijheidsstraf daartoe aanleiding ziet, informeert hij het openbaar
ministerie over de omstandigheden die aanleiding kunnen vormen voor
het indienen van een vordering tot herroeping van de voorwaardelijke
invrijheidstelling. Het openbaar ministerie beslist over het indienen van
een dergelijke vordering bij de rechtbank (voorgesteld artikel 6:6:1, zesde
lid, Sv).
5.3.5 Toezicht op de naleving
Het toezicht op de naleving van vrijheidsbeperkende straffen, maatregelen, gedragsaanwijzingen en voorwaarden is nauw verbonden met de
aanhouding van de veroordeelde (artikel 6:3:15 Sv) en de vordering die
het openbaar ministerie indient bij de rechter op het moment dat het
openbaar Ministerie van oordeel is dat de opgelegde vrijheidsbeperking
niet wordt nageleefd (artikelen 6:6:20 en 6:6:21 Sv). Het openbaar
ministerie blijft om deze reden ook in de nieuwe situatie verantwoordelijk
voor het toezicht op de naleving (artikel 6:3:14 Sv). Dit toezicht betreft ten
eerste de naleving van de verschillende voorwaarden die in verschillende
fases van het strafproces – dus ook buiten de fase van de tenuitvoerlegging – kunnen worden gesteld, zoals voorwaarden bij schorsing van de
voorlopige hechtenis (artikel 80 Sv), bij een voorwaardelijk sepot (artikel
167, tweede lid, Sv), bij een kennisgeving van niet verdere vervolging
(artikel 244, derde lid, Sv), bij een voorwaardelijke veroordeling (artikel
14c, tweede lid, en artikel 77x Sr), bij een voorwaardelijke plaatsing in een
inrichting voor stelselmatige daders (verder: ISD) (artikel 38p Sr), bij
terbeschikkingstelling met voorwaarden (artikel 38 Sr), bij een voorwaardelijke beëindiging van de verpleging (artikel 38j Sr), bij een voorwaardelijke invrijheidstelling (artikel 15a, tweede lid, Sr), en bij voorwaardelijke
gratie (artikel 13 Gratiewet). Daarnaast gaat het om het toezicht op
zelfstandige vrijheidsbeperkende interventies, zoals de door de officier
van justitie opgelegde gedragsaanwijzingen (in een strafbeschikking op
grond van artikel 257a, derde lid, onderdeel e, of op grond van artikel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

34

509hh Sv), de handhaving van het toezicht op de bijkomende straf van
ontzetting van het recht om ambten of bepaalde ambten te bekleden of
het recht om bepaalde beroepen uit te oefenen (artikel 32 Sr) en de door
de rechter opgelegde vrijheidsbeperkende maatregel, waarvoor geldt dat
de politie een belangrijke rol heeft bij het toezicht (artikel 38v Sr).
5.3.6 Informeren van slachtoffers en nabestaanden door het openbaar
ministerie
Op basis van de huidige wet- en regelgeving is het openbaar ministerie
verantwoordelijk voor het informeren van slachtoffers en nabestaanden
over het verloop van de zaak. Daarbij staan het slachtoffer of zijn
eventuele nabestaanden centraal. Het openbaar ministerie informeert
slachtoffers en nabestaanden, indien gewenst in daartoe aangewezen
gevallen en in ieder geval indien sprake is van delicten waarbij zij op de
zitting een verklaring kunnen afleggen over de gevolgen van het strafbare
feit (artikel 51e, vierde lid, Sv), over de invrijheidstelling en eventueel
verlof van de verdachte of de veroordeelde. Slachtoffers worden ook
geïnformeerd over de inning van de aan hen toegewezen schadevergoeding. Dit laatste gebeurt sinds 2006 door het CJIB, in opdracht en in
naam van het openbaar ministerie.
Dit wetsvoorstel wijzigt niets aan de verantwoordelijkheid van het
openbaar ministerie voor het informeren van slachtoffers en
nabestaanden. Vanuit de nieuwe verantwoordelijkheid van de Minister
voor de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen, zou kunnen
worden overwogen de Minister van Veiligheid en Justitie te belasten met
de informatieverschaffing aan het slachtoffer en nabestaanden over het
verloop van de tenuitvoerlegging. Daarmee zou de eerder genoemde
scheiding tussen de totstandkoming van de strafrechtelijke beslissing en
de verstrekking hiervan door het openbaar ministerie enerzijds, en de
uitvoering daarvan door de Minister anderzijds, ook op het punt van het
informeren van slachtoffers en nabestaanden worden doorgevoerd. Voor
het slachtoffer en nabestaanden is het echter van belang dat zij te maken
krijgen met een beperkt aantal contactpersonen; één aanspreekpunt voor
informatie over het verloop van de strafzaak ongeacht de fase waarin deze
zich bevindt, heeft hierbij de voorkeur. Vanuit dit belang van één loket
voor het slachtoffer en de bij het openbaar ministerie opgebouwde
infrastructuur en kennis is er voor gekozen de integrale verantwoordelijkheid voor het informeren van slachtoffers en nabestaanden in alle
fasen van het strafproces, inclusief de tenuitvoerlegging, bij het openbaar
ministerie te laten. Ook van dit onderdeel van de verdeling van taken en
bevoegdheden in het kader van de tenuitvoerlegging heeft het College
van procureurs-generaal met instemming kennisgenomen.
Voorwaarde voor het goed kunnen informeren is dat de benodigde
informatie door de ketenpartners aan het openbaar ministerie wordt
aangeleverd. Het openbaar ministerie kan hierbij gebruik maken van de
verschillende informatiebronnen binnen de strafrechtsketen. Naast het
AICE is in dit verband vermeldenswaardig dat er een Informatieportaal
Justitiabelen (INJUS) is ontwikkeld. Dit portaal, in beheer bij de Justitiële
informatiedienst verschaft degenen die daartoe bevoegd zijn geautomatiseerd toegang tot informatie over justitiabelen. Dit portaal is bestemd
voor organisaties binnen de strafrechtsketen, voor partijen die slachtoffers
of nabestaanden informeren en voor instanties die vanuit hun publieke
functie deze informatie over personen in de strafrechtketen nodig hebben
en op grond van geldende wet- en regelgeving mogen ontvangen. Bij het
laatste kan bijvoorbeeld worden gedacht aan gemeenten, in het kader van
BIJ (zie paragraaf 4.2.3).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

35

5.4 Taken van de politie
De politie heeft in het kader van de tenuitvoerlegging meerdere taken. De
omvang en inhoud van deze taken, in paragraaf 5.4.1 kort beschreven,
wijzigen niet met dit wetsvoorstel. Met de komst van de nationale politie
(Stb. 2012, 315) en de met dit wetsvoorstel beoogde directe verantwoordelijkheid van de Minister voor de tenuitvoerlegging wijzigt wel de wijze
waarop de politie wordt aangestuurd op de executietaak. In dit verband
heeft de politie in haar advies aangegeven dat zij graag krachtig de reeds
ingezette maatregelen ter verbetering van de prestaties in de tenuitvoerlegging wil voortzetten. Middels de in paragraaf 5.2.1 beschreven
departementale regie zal de Minister de regie voeren over de verbetering
van de prestaties in de strafrechtketen en de daarvoor noodzakelijke
verbetermaatregelen. In paragraaf 5.4.2 komen de afspraken aan bod die
in het kader van de uitvoering van de executietaak worden gemaakt
tussen Minister en korpschef.
5.4.1 Taken ten behoeve van de tenuitvoerlegging
De werkzaamheden die de politie verricht ten behoeve van de tenuitvoerlegging vallen onder de basistaak van de politie en zijn thans onder te
verdelen in gerichte executie, ongerichte executie en toezicht op de
naleving.
Bij de gerichte executie gaat het om executieopdrachten voor veroordeelden met een bekende woon- of verblijfplaats in Nederland. Hierbij valt
te denken aan een opdracht tot de inzet van het dwangmiddel gijzeling op
grond van de Wahv of een arrestatiebevel voor de tenuitvoerlegging van
een vrijheidsstraf. Van dergelijke executieopdrachten worden er per jaar
ongeveer 270.000 via het CJIB aan de politie verstrekt. Het grootste deel
hiervan – meer dan 200.000 – ziet op de uitvoering van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften. Daarnaast kan in het
verband van de gerichte executie worden gewezen op de betekeningsopdrachten die de politie uitvoert. Uitgangspunt is dat de politie vanuit de
beoogde centrale coördinatie van betekenen door het AICE geen op
zichzelf staande gerichte opdrachten meer krijgt aangeboden, omdat de
betekening primair gebeurt door de post of een andere door de Minister
aangewezen dienst (zie paragraaf 6.2). Indien echter spoedige betekening
in persoon noodzakelijk is, bijvoorbeeld om een zitting doorgang te
kunnen doen laten vinden, kan de politie worden ingezet om de
dagvaarding of de oproeping tijdig in persoon te betekenen. Dit geldt ook
voor de gevallen waarin de betekening samenloopt met een andere
executieopdracht die de politie al in uitvoering heeft.
De zogeheten ongerichte executie ziet op de afhandeling van zaken van
personen zonder bekende woon- of verblijfplaats in Nederland. Deze
personen worden in het landelijke opsporingsregister van de politie
(verder: OPS) gesignaleerd. Het kan gaan om principale vrijheidsstraffen,
vervangende hechtenis ter zake van omgezette taakstraffen, geldboetevonnissen, schadevergoedingsmaatregelen, lijfsdwang ter zake ontnemingsmaatregelen, gijzeling ter zake strafbeschikkingen, buitengebruikstelling van een voertuig of gijzeling ter zake Wahv-sancties en
aanhouding ter betekening van een rechterlijke beslissing. Voor deze
OPS-zaken is het de verantwoordelijkheid van elke opsporingsambtenaar
om – waar mogelijk – na te gaan of een persoon die op enige wijze in
aanraking komt met de politie, nog openstaande straffen heeft. Dergelijke
toevallige aanhoudingen kunnen ook voortvloeien uit gerichte acties,
zoals gecombineerde controles op alcohol- en drugsgebruik, belastingachterstanden, onderhoud van het voertuig, openstaande straffen, etc. Op
basis van de aard van het delict en de zwaarte van de openstaande straf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

36

wordt een selectie gemaakt van zaken waarvoor intensiever wordt
opgespoord. Dit gebeurt door de inzet van de rechercheteams binnen elke
regio en door het Team Executie Strafvonnissen (TES). Voor de inzet van
het TES geldt dat het AICE namens de Minister zaken voor tenuitvoerlegging overdraagt aan het TES in geval het zaken betreft met
openstaande vrijheidsstraffen van 120 dagen of meer waarbij het
verblijfadres van de veroordeelde onbekend is of het vermoeden bestaat
dat de veroordeelde zich in het buitenland bevindt. Vanaf openstaande
vrijheidsstraffen van driehonderd dagen is er sprake van actieve
opsporing door het TES.
Voor de goede orde merken wij op dat in de toekomst het hierboven
geschetste onderscheid tussen gerichte en ongerichte executie komt te
vervallen. Dit komt doordat de inrichting van de gegevensuitwisseling
tussen het CJIB/AICE en de politie zal gaan wijzigen. Het AICE zal niet
meer èn executieopdrachten registreren in het OPS èn gerichte executieopdrachten verstrekken. In plaats daarvan zal de politie in één systeem
zicht gaan krijgen op alle uitstaande executieopdrachten.
Het derde type taak dat de politie heeft in het kader van de tenuitvoerlegging is bij het houden van toezicht op de naleving van opgelegde
vrijheidsbeperkende straffen en maatregelen. Hierbij moet met name
worden gedacht aan de handhavingsbijdrage die de politie levert bij het
dagelijks toezicht dat de reclassering houdt op de naleving van vrijheidsbeperkende bijzondere voorwaarden gesteld bij een voorwaardelijke
veroordeling of bij een voorwaardelijke invrijheidstelling. Bij signalen van
mogelijke schendingen neemt de politie veelal eerst contact met de
reclassering in die gevallen waarin de reclassering is belast met het
feitelijk toezicht. Daarnaast heeft de politie een rol bij het toezicht op door
de rechter opgelegde vrijheidsbeperkende maatregelen (bedoeld in artikel
38v Sr) en bij door een officier van justitie met een strafbeschikking
(artikel 257a Sv) of in een gedragsaanwijzing ter beëindiging van ernstige
overlast (artikel 509hh Sv) aan de verdachte gegeven gedragsaanwijzingen. Op het moment dat de opsporingsambtenaar – al dan niet op
aangeven van degene die wordt beschermd door de straf of maatregel –
een overtreding van de opgelegde vrijheidsbeperking constateert, kan
vervolgens de betrokkene worden aangehouden en voor de officier van
justitie worden geleid voor een vervolgbeslissing. Voor de afstemming
tussen politie, reclassering en openbaar ministerie zijn door het openbaar
ministerie beleidsregels opgesteld («Aanwijzing voorwaardelijke
vrijheidsstraffen en schorsing van voorlopige hechtenis onder
voorwaarden»; Stcrt. 2013, 5108). Voor de volledigheid merken wij op dat
– net als in de huidige regeling – in het voorgestelde artikel 6:3:15 Sv de
hulpofficier van justitie de aanhouding kan bevelen indien het bevel van
de officier van justitie niet kan worden afgewacht.
5.4.2 Aansturing uitvoering executietaak
De tenuitvoerlegging is op grond van dit wetsvoorstel de directe
verantwoordelijkheid van de Minister van Veiligheid en Justitie. De
Minister kan voor de tenuitvoerlegging algemene en bijzondere lasten
geven aan de politie (voorgesteld artikel 6:1:5 Sv). De algemene lasten,
het te voeren beleid, betreffen de in de vorige paragraaf beschreven taken
van de politie en de verwezenlijking daarvan. Op grond van deze
bevoegdheid worden verder jaarlijks afspraken gemaakt tussen het
Ministerie van Veiligheid en Justitie en de politieorganisatie. Deze
jaarlijkse afspraken over de tenuitvoerlegging zien op de te behalen
concrete resultaten en worden aan de Tweede Kamer gezonden. De politie
heeft geadviseerd niet alleen met de politie, maar met alle ketenpartners
prestatieafspraken te maken. Sturing op resultaten van de keten als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

37

geheel vindt onder meer plaats via de in paragraaf 5.2.1 beschreven
systematiek van kritieke prestatie-indicatoren (kpi’s). Met de kpi’s wordt
structureel inzicht verkregen in de ketenprestaties ten aanzien van de
doelstellingen in de tenuitvoerlegging. Indien het presteren van de keten
achterblijft bij de gezamenlijk vastgestelde streefnormen worden zoveel
mogelijk concrete knelpunten van de met de tenuitvoerlegging belaste
instanties weggenomen om de geambieerde verbetering van het
presteren te realiseren. Vanuit de in dezelfde paragraaf beschreven
departementale regierol worden naast deze verbetermaatregelen
prestatieafspraken gemaakt met de ketenpartners, waaronder de
reclasseringsorganisaties (verticale sturing). Het openbaar ministerie is
betrokken bij het maken van de afspraken met de politie, omdat in de
dagelijkse praktijk de officier van justitie de beperkte recherchecapaciteit
van de politie in de regio verdeelt tussen de opsporings- en de tenuitvoerleggingstaken. Dit zijn allebei taken in het kader van de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde. De behaalde resultaten worden – net als in
de huidige situatie – maandelijks centraal in kaart gebracht zodat binnen
de politieorganisatie (van bovenaf) gericht en tijdig kan worden bijgestuurd op het moment dat behaalde prestaties achterblijven bij de
gestelde normen.
Binnen de politie is de executietaak binnen verschillende onderdelen
belegd. Dit is ook zo opgenomen in het inrichtingsplan van de politie
(Kamerstukken II 2012/13, 29 628, nr. 346). Zoals gezegd is de tenuitvoerlegging geen specialisme binnen de politie, maar een basistaak. De
tactische uitvoering van de executietaak wordt gedaan door de eenheden
die de basis politiezorg bieden, de basisteams, of indien nodig door
zwaardere teams zoals arrestatieteams. Daarnaast zijn er regionale
eenheden die de coördinatie van de executietaken verzorgen en is er – tot
slot – het reeds genoemde TES, dat zich richt op de opsporing van de
meest prioritaire zaken uit het opsporingsregister. De Minister kan voor de
tenuitvoerlegging opdrachten geven aan onder andere politieambtenaren
(6:1:5 Sv; huidig artikel 556, eerste lid, Sv). Ten behoeve van de tenuitvoerlegging kan de ambtenaar die belast is met een tenuitvoerleggingstaak
voor de aanhouding van de persoon iedere plaats betreden en
doorzoeken. Voor de vaststelling van de plaats van de gezochte persoon
kan de opsporingsambtenaar gebruik maken van de bevoegdheden,
benoemd in de voorgestelde bepaling 6:1:7 Sv, het huidige artikel 565 Sv.
Indien toepassing van een bevoegdheid dat vereist, wordt de zaak
voorgelegd aan een officier van justitie die beslist over de inzet van de
bevoegdheid of over het indienen van een daartoe strekkende vordering
bij de rechter-commissaris.
5.5 Taken van de reclassering
De taken van de reclassering op het gebied van de tenuitvoerlegging van
strafrechtelijke beslissingen liggen in het verlengde van haar reclassering
in het strafproces en betreffen het verzorgen van het dagelijks toezicht op
de naleving van vrijheidsbeperkende voorwaardelijke sancties, de
plaatsing naar forensische zorg, de tenuitvoerlegging van taakstraffen en
het aanbieden van gedragsinterventies en het verstrekken van inlichtingen
en adviezen daarover aan de bevoegde autoriteiten. Deze controlerende,
begeleidende en adviserende taken worden door de drie door de Minister
erkende reclasseringsorganisaties uitgevoerd, te weten de Stichting
Reclassering Nederland (RN), de Stichting Verslavingsreclassering GGZ
(SVG) en het Leger des Heils Jeugdzorg en Reclassering (LdH J&R), en
worden hieronder op hoofdlijnen beschreven. Op de rol van de jeugdreclassering wordt ingegaan in paragraaf 5.7 over jeugdsancties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

38

In paragraaf 5.3.5 van deze memorie van toelichting hebben wij toegelicht
dat het openbaar ministerie belast blijft met al het toezicht op de naleving
van vrijheidsbeperkende sancties. Op grond van deze wettelijke verantwoordelijkheid draagt het openbaar ministerie – via het AICE – aan de
reclassering op het feitelijk toezicht te verzorgen op de naleving van
voorwaarden en zelfstandige vrijheidsbeperkende interventies. De
voorwaarden die worden gesteld aan de deelname van de veroordeelde
aan de vrije samenleving – naast de algemene voorwaarde dat niet
opnieuw een strafbaar feiten wordt gepleegd – zijn controlerend of
gedragsbeïnvloedend van aard. Bij het eerste kan worden gedacht aan
een gebiedsverbod, een contactverbod of een verbod op het gebruik van
verdovende middelen, bij het tweede bijvoorbeeld aan verplichte
deelname aan een behandeling of gedragsinterventie. De periode dat de
reclassering opdracht heeft toezicht te houden op de naleving kan
verschillen. Dit is afhankelijk van de wettelijke basis en de aard en inhoud
van de ten uitvoer te leggen voorwaarde of interventie. Bij een veroordeling waarbij een deel van de sanctie voorwaardelijk is opgelegd,
bedraagt de proeftijd bijvoorbeeld in beginsel ten hoogste drie jaar (in
uitzonderingsgevallen ten hoogste tien jaar), bij een voorwaardelijke
invrijheidstelling is de proeftijd primair afhankelijk van de duur van de
opgelegde vrijheidsstraf. Het toezicht kan – ook omdat in voorkomende
gevallen verlenging door de rechter mogelijk is – een relatief lange
periode bestrijken. In dit verband wijzen wij ook op het Wetsvoorstel tot
wijziging van het Wetboek van Strafrecht en Wetboek van Strafvordering
in verband met het laten vervallen van de maximale duur van de
voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege, het
verlengen van de proeftijden van de voorwaardelijke invrijheidstelling en
de invoering van een langdurige gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel voor ter beschikking gestelden en zeden- en
geweldsdelinquenten (Kamerstukken 33 816). Op grond van dat
wetsvoorstel komt de maximale duur van de voorwaardelijke beëindiging
van de verpleging van overheidswege bij de terbeschikkingstelling te
vervallen, waardoor langduriger – en indien noodzakelijk levenslang –
toezicht mogelijk wordt.
Als blijkt dat iemand die onder toezicht is gesteld de bijzondere
voorwaarden niet naleeft of zich niet houdt aan de aanwijzingen van de
reclassering, bericht de reclassering dit – net als nu reeds het geval is –
aan de Minister (AICE) en aan het openbaar ministerie. De melding aan
het AICE dient om de administratie rondom de tenuitvoerlegging
compleet te houden op persoonsniveau. Bij het bericht aan het openbaar
ministerie geeft de reclassering tegelijk advies over de reactie die naar het
oordeel van de reclassering zou moeten volgen op de geconstateerde
schending. Het openbaar ministerie beslist op basis van de schending en
dit advies tot het al dan niet bij de rechter vorderen van tenuitvoerlegging
van het voorwaardelijk deel van de sanctie.
De verantwoordelijkheid van de reclassering voor de tenuitvoerlegging
van taakstraffen houdt zowel het zorgdragen voor voldoende werkprojecten als het zorgdragen voor het toezicht tijdens de uitvoering van de
taakstraf in. Voor de start van de tenuitvoerlegging vindt een intakegesprek plaats tussen de reclassering en degene die de taakstraf moet
uitvoeren. Tijdens dit gesprek worden de regels van de taakstraf uitgelegd
en wordt bekeken wanneer de veroordeelde zijn taakstraf gaat uitvoeren
en op welke werkplek. Er zijn diverse projectplaatsen van de reclassering,
zoals arbeid in het bos of in de groenvoorziening of op bestaande
projectplaatsen, zoals in een ziekenhuis of een verpleeghuis. Op basis van
het intakegesprek wordt een taakstrafovereenkomst getekend. Als de
veroordeelde de hierin gemaakte afspraken niet nakomt, volgt doorgaans
eerst een waarschuwing van de reclassering. Bij herhaalde of ernstiger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

39

overtredingen of bij een anderszins niet of niet naar behoren verrichte
taakstraf wordt – in het geval de taakstraf door de rechter is opgelegd –
door het openbaar ministerie overgegaan tot het bevelen van vervangende hechtenis (voorgesteld artikel 6:3:3 Sv). Indien de taakstraf door de
officier van justitie is opgelegd in een strafbeschikking, wordt de zaak bij
onvolledige uitvoering van de taakstraf geretourneerd naar de officier van
justitie en wordt in beginsel alsnog overgegaan tot dagvaarding.
In het geval dat een rechter – als onderdeel van een straf of maatregel –
aan iemand met een psychische of psychiatrische stoornis (ambulante)
forensische zorg oplegt, zorgt de reclassering voor het namens de
Minister van Veiligheid en Justitie plaatsen naar deze forensische zorg,
alsmede het houden van toezicht daarop en het verschaffen van inlichtingen daarover aan de bevoegde autoriteiten.
In het kader van de tenuitvoerlegging is de reclassering – tot slot –
verantwoordelijk voor het verzorgen van gedragsinterventies. Deze
wetenschappelijk erkende interventies die beogen het gedrag van de
veroordeelde blijvend positief te beïnvloeden kunnen tijdens de detentieperiode of als opgelegde voorwaarde worden uitgevoerd. Het gaat hierbij
bijvoorbeeld om training van cognitieve vaardigheden, agressietraining of
een leefstijltraining.
Tot slot vermelden wij dat doordat de reclassering in alle fasen van het
strafproces betrokken is bij verdachten en veroordeelden, zij over veel
relevante gegevens over de persoon van de betrokkene beschikt. Dit zorgt
ervoor dat de reclassering naast de hierboven beschreven uitvoerende
taken ook een belangrijke adviesfunctie heeft, ook tijdens de tenuitvoerleggingsfase (zie bijvoorbeeld artikel 6:2:11 Sv over het advies van de
reclassering over het stellen van bijzondere voorwaarden bij een
voorwaardelijke invrijheidstelling), waarbij wordt voortgebouwd op de
adviezen van de reclassering over de persoon van de verdachte en de
omstandigheden van het delict tijdens de vervolging en de berechting.
5.6 De rechter
De tenuitvoerlegging hoort wezenlijk bij rechterlijke uitspraken in
strafzaken. De rechter die een straf of maatregel oplegt moet erop kunnen
rekenen dat deze sanctie daadwerkelijk ten uitvoer wordt gelegd. Op de
Minister rust dan ook de plicht om de rechterlijke beslissingen die hij via
het openbaar ministerie ontvangt ten uitvoer te leggen. Voorgesteld wordt
in de wet vast te leggen dat de rechtspraak zorgt dat binnen veertien
dagen na de uitspraak het ondertekende vonnis wordt aangeleverd bij het
openbaar ministerie (artikel 365, zevende lid, Sv). Dit is nader toegelicht in
paragraaf 4.2.1, over het belang van een snelle tenuitvoerlegging.
Tijdens de tenuitvoerlegging kan de rechtspraak op meerdere momenten
en op meerdere manieren in beeld komen. Voorgesteld wordt dat de
rechter in zijn uitspraak een advies kan meegeven over de wijze van
tenuitvoerlegging (voorgesteld artikel 6:1:1, derde lid, Sv). De Raad voor
de rechtspraak vindt dit positief omdat dit aansluit bij de gedachte dat de
rechter zelf in bepaalde gevallen het beste voor ogen heeft wat met de
tenuitvoerlegging van de beslissing wordt beoogd. Zoals de Raad voor de
rechtspraak terecht opmerkt is het een verantwoordelijkheid van de
rechter zich reeds bij het nemen van zijn beslissing rekenschap te geven
van de (wijze van de) tenuitvoerlegging; een genomen beslissing moet
immers niet alleen juridisch juist, maar ook praktisch uitvoerbaar zijn en
een strafdoel dienen. Dit sluit naadloos aan bij de in hoofdstuk 4 van deze
memorie van toelichting beschreven doelstellingen van de tenuitvoerlegging. De RSJ acht het denkbaar dat het openbaar ministerie in zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

40

advies bij de beslissing gaat reageren op het advies van de rechter. Dit
gevaar van «napleiten» – zoals de RSJ het noemt – achten wij zeer klein.
Het advies ziet immers enkel op de wijze van tenuitvoerlegging en raakt
niet aan de hoogte, de zwaarte of het karakter van de opgelegde sanctie.
Na de rechterlijke uitspraak is het de verantwoordelijkheid van de Minister
te zorgen dat de beslissing op een juiste manier – rekening houdend met
een eventueel advies van de rechter of het openbaar ministerie en de in
artikel 6:1:3 Sv genoemde belangen – ten uitvoer wordt gelegd. Bij het
routeren door het AICE van de opdracht tot tenuitvoerlegging naar de
dienst die feitelijk is belast met de uitvoering van de beslissing wordt het
rechterlijk advies mede verstrekt. De voorgestelde adviesmogelijkheid
voor de rechter heeft hiermee uitvoeringsconsequenties voor het
openbaar ministerie, het AICE en de met de feitelijke tenuitvoerlegging
belaste instantie. De routering van het rechterlijk advies zal plaatsvinden
conform de in paragraaf 5.2.2 beschreven algemene routering en
infrastructuur van het AICE. Voorkomen dient te worden dat het advies
leidt tot handmatige invoer bij het AICE; een dergelijke papierstroom zou
nopen tot extra controle op de juistheid van de verwerking en haaks staan
op de doelstellingen de tenuitvoerlegging snel en zeker te laten plaatsvinden. Tot slot is in dit verband van belang op te merken dat – anders
dan bij door de rechter opgelegde sancties die conform die beslissing ten
uitvoer moeten worden gelegd – van het advies van de rechter over de
wijze van tenuitvoerlegging kan worden afgeweken, als opvolging van het
advies tot problemen in de uitvoering leidt. Hiertegen staat geen
rechtsmiddel open.
Meest wezenlijke rechterlijke betrokkenheid in de tenuitvoerlegging is het
nemen van vervolgbeslissingen die de rechter op grond van hoofdstuk 6
van het voorgestelde Boek 6 ambtshalve kan, danwel op vordering van
het openbaar ministerie of op verzoek van een veroordeelde of zijn
raadsman moet nemen. Welke rechter bevoegd is voor deze vervolgbeslissingen tijdens de tenuitvoerlegging is, is in de huidige wetgeving op
diverse plekken geregeld. Zowel in het Wetboek van Strafrecht, als in het
Vierde en Vijfde Boek van het Wetboek van Strafvordering worden de
vervolgbeslissingen van de strafrechter geregeld. In hoofdstuk 6 van Boek
6 worden de procesregels bij de vervolgbeslissingen bij de tenuitvoerlegging samengebracht. De bevoegde rechter kan zijn de rechtercommissaris, de kantonrechter, de raadkamer, de rechtbank, de rechtbank
die in eerste aanleg kennis heeft genomen van de zaak, de rechter die de
sanctie heeft opgelegd, de rechter in hoger beroep; tot het nemen van
sommige beslissingen is exclusief de penitentiaire kamer van het Hof
Arnhem-Leeuwarden bevoegd. Met het voorgestelde nieuwe zesde
hoofdstuk van Boek 6 wordt deze bevoegdheid eenduidiger geregeld in
artikel 6:6:1 Sv. De Raad voor de rechtspraak merkt in dit verband op dat
in het kader van dit wetsvoorstel niet de algemene vraag naar de
wenselijkheid van een executierechter aan de orde behoeft te komen.
Hetzelfde geldt voor de procedurele voorschriften die gelden voor de
behandeling van de zaak. De huidige ruim 45 regelingen voor de
verschillende rechtsgangen voor het verkrijgen van een vervolgbeslissing
van de rechter tijdens de tenuitvoerlegging worden teruggebracht tot
minder dan tien verschillende procedures, geclusterd naar type beslissing.
Tot slot is vermeldenswaardig dat de rechtspraak altijd om advies wordt
gevraagd als een gratieverzoek wordt ingediend (artikel 122 van de
Grondwet).
Volledigheidshalve vermelden wij hier dat in artikel 6:2:8 Sv de
bevoegdheid van de RSJ is geregeld te oordelen over klachten over
(over)plaatsing en terugplaatsing naar respectievelijk een TBS-kliniek en
de gevangenis. Hiervoor is in paragraaf 3.1.1 en 5.3.1 al ingegaan op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

41

hybride systeem van rechtsbescherming bij de tenuitvoerlegging van
vrijheidsbenemende straffen en maatregelen.
5.7 Tenuitvoerlegging jeugdsancties
De huidige algemene verantwoordelijkheid van het openbaar ministerie
voor de tenuitvoerlegging geldt voor alle opgelegde sancties. In het
strafprocesrecht wordt op dit punt geen onderscheid gemaakt tussen het
algemene strafrecht en het jeugdstrafrecht. De hierboven in paragraaf 5.1
beschreven nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling geldt dus eveneens
voor de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen die betrekking
hebben op jeugdigen. Voor zover er niet bij of krachtens de wet een
afwijkende regeling voor jeugdigen of jongvolwassenen geldt, zijn op
grond van het voorgestelde artikel 6:1:14 Sv de algemene bepalingen voor
de tenuitvoerlegging ongewijzigd van toepassing op de tenuitvoerlegging
van jeugdsancties.
De bijzondere bepalingen voor jeugdige personen (Titel VIII A van het
Tweede Boek van het Wetboek van Strafrecht) bepalen welke straffen en
maatregelen aan jeugdigen kunnen worden opgelegd. Ten opzichte van
het algemene strafrecht zijn er specifieke straffen en maatregelen voor
jeugdigen. Te denken valt hierbij aan de jeugddetentie en de maatregel
van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (PIJ) die vrijheidsbeneming
in een justitiële jeugdinrichting met zich brengen. Vrijheidsbenemende
sancties worden net als bij volwassenen door de DJI uitgevoerd.
Jeugdigen worden daarbij in justitiële jeugdinrichtingen geplaatst en niet
in het gevangeniswezen.
De specifieke voorschriften die gelden voor de tenuitvoerlegging van
jeugdsancties en die thans zijn opgenomen in de genoemde Titel VIII A
worden overgenomen in het nieuwe Boek 6 Sv, waarin alle bepalingen
over de tenuitvoerlegging worden samengebracht. Het openbaar
ministerie vindt het verplaatsen van deze bepalingen begrijpelijk vanuit de
wens om bepalingen betreffende de tenuitvoerlegging te concentreren.
Als kanttekening plaatst het openbaar ministerie hierbij dat de formeel- en
materieelrechtelijke bepalingen die specifiek gelden voor jeugdigen thans
bij elkaar staan en met dit wetsvoorstel worden verspreid. De vraag wordt
hierbij opgeworpen of dit niet leidt tot onnodig verlies aan overzichtelijkheid en toegankelijkheid. Naar ons oordeel is dit niet het geval. Zoals in
hoofdstuk 3 over de opzet van het nieuwe Boek 6 is beschreven zorgt de
concentratie voor de tenuitvoerlegging voor een duidelijker scheiding
tussen de regeling van verschillende straffen en maatregen in het
materiële strafrecht en de procedurele regels in het strafprocesrecht, zoals
beoogd met het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering. Hierbij komt dat de tenuitvoerlegging van jeugdsancties in
doorsnee procedureel niet wezenlijk verschilt van de tenuitvoerlegging
van volwassensancties. Daar waar van afwijking sprake is kan dit in de
nieuwe regeling relatief eenvoudig worden geregeld als uitzondering op
de algemene regels. Buiten deze meer systematische overwegingen
ondersteunen twee inhoudelijke ontwikkelingen het niet apart regelen van
de tenuitvoerlegging van jeugdsancties.
De eerste ontwikkeling waarop wij doelen is de invoering van het
adolescentenstrafrecht (Wet van 27 november 2013 tot wijziging van het
Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en enige andere
wetten in verband met de invoering van een adolescentenstrafrecht (Stb.
2013, 485)). Doel van het adolescentenstrafrecht is het bevorderen van
passende sanctionering van jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd
van 15 tot 23 jaar, waarbij rekening wordt gehouden met de ontwikkelingsfase van de jongere of jongvolwassene. De leeftijdsgrens voor de
toepassing van het jeugdstrafrecht bij jongvolwassenen gaat van 21 naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

42

23 jaar. De mogelijkheid om volwassenenstrafrecht toe te passen bij 16en 17-jarigen blijft gehandhaafd. Door het bevorderen van een structurele
afweging of jeugdstrafrecht of volwassenenstrafrecht geëigend is bij deze
doelgroep, wordt meer flexibiliteit gerealiseerd in de sanctietoepassing.
Een toename van de flexibiliteit – en daarmee de variëteit – in de
sanctietoepassing heeft ook consequenties voor de tenuitvoerlegging, die
daarop moet zijn toegesneden. Zo heeft de nieuwe wet bijvoorbeeld tot
gevolg dat niet in alle gevallen de jeugdreclassering het reclasseringstoezicht dient uit te voeren bij de toepassing van jeugdstrafrecht, maar de
rechter ook kan besluiten om aan de volwassenenreclassering de
opdracht te geven de reclasseringswerkzaamheden uit te voeren bij een
16- of 17-jarige. Andersom zal het mogelijk zijn juist ten aanzien van de
jongvolwassenen ten aanzien van wie het jeugdstrafrecht wordt
toegepast, de toezichthoudende en begeleidende taak door de gecertificeerde jeugdreclasseringsinstelling te laten verrichten. Bij deze grotere
flexibiliteit in de tenuitvoerlegging voor jongeren, jongvolwassenen en
volwassenen past dat de verschillende voorschriften bij elkaar worden
geregeld.
Als tweede relevante ontwikkeling noemen wij de ZSM-werkwijze, die
momenteel landelijk wordt uitgerold (Kamerstukken II 2013/14, 29 279, nr.
177). ZSM staat voor Zo Snel, Slim, Selectief, Simpel, Samen en Samenlevingsgericht Mogelijk en is gericht op het snel, selectief en zorgvuldig
routeren en afhandelen van strafzaken bij veel voorkomende criminaliteit
van volwassenen èn jeugdigen. Op ZSM-locaties zijn naast het openbaar
ministerie en de politie ook de reclassering, Slachtofferhulp Nederland en
de Raad voor de Kinderbescherming aanwezig. Doel is na aanhouding van
een verdachte zo spoedig mogelijk te beslissen over het afdoeningstraject.
De officier van justitie zal hierbij zowel over jeugdige als volwassen
verdachten beslissen. Dit kan ook gaan om beslissingen in het kader van
de tenuitvoerlegging. Naast gespecialiseerde jeugdofficieren zullen
andere officieren van justitie dus ook vaker beslissen in zaken over
jeugdigen. Ook hiervoor is dienstig dat de tenuitvoerlegging van
jeugdsancties onderdeel uitmaakt van de algemene regeling.
In de uitvoering van jeugdsancties zijn andere partijen betrokken dan in de
uitvoering van volwassenensancties. Het gaat in het bijzonder om de raad
voor de kinderbescherming en de bureaus jeugdzorg die de jeugdreclasseringstaak uitvoeren.
De raad voor de kinderbescherming coördineert de uitvoering van de
taakstraffen voor jeugdigen – zowel werk- als leerstraffen – en heeft een
bijzondere taak in de tenuitvoerlegging van jeugdsancties, te weten de
zogenaamde casusregie. De casusregie volgt uit de toezichthoudende taak
van de raad voor de kinderbescherming op de uitvoering van jeugdreclasseringswerkzaamheden. Dit toezicht is vastgelegd in het huidige artikel
77hh Sr, dat op basis van het voorliggende wetsvoorstel wordt overgenomen in het nieuwe boek 6 Sv (voorgesteld artikel 6:1:25 Sv). Bij deze
toezichthoudende taak hoort ook een aanwijzingsbevoegdheid van de
raad voor de kinderbescherming jegens de organisaties die de jeugdreclasseringswerkzaamheden uitvoeren (artikel 6:1:25, eerste lid, Sv). Doel
van de genoemde casusregie door de raad voor de kinderbescherming is
het bevorderen van de samenhang tussen de verschillende activiteiten
van de ketenpartners in het jeugdstrafrecht om te komen tot een snelle,
vroegtijdige en consequente reactie op het gedrag van de jeugdige.
Daarbij gaat het zowel om de inhoudelijke samenhang als om het toezien
op de naleving van door de eigen organisatie en door de jeugdreclassering afgesproken termijnen en procedures. De centrale administratie en
informatievoorziening die bij het AICE wordt gerealiseerd draagt hieraan
bij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

43

De Bureaus Jeugdzorg voeren de jeugdreclassering uit. Jeugdreclassering
biedt begeleiding van en toezicht op jeugdige plegers van strafbare feiten
in het kader van verschillende modaliteiten in extramuraal, voorwaardelijk
kader, zoals een (deels) voorwaardelijke jeugddetentie of een schorsing
van de preventieve hechtenis. In het kader van de decentralisatie van de
jeugdzorg vallen de taken van de jeugdreclassering vanaf 2015 onder de
verantwoordelijkheid van de gemeenten. Dit is ingevoerd bij de Wet van
1 maart 2014 tot het stellen van regels over de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor preventie, ondersteuning, hulp en zorg aan jeugdigen en
ouders bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en
stoornissen (Jeugdwet) (Stb. 2014, 105). Feitelijk zal de jeugdreclasseringstaak worden uitgevoerd door daartoe gecertificeerde instellingen.
Het AICE heeft zicht op alle ten uitvoer te leggen beslissingen (paragraaf
5.2.2) en zendt op grond daarvan de beslissing door aan de instantie die
(een deel van) de opgelegde straf ten uitvoer moet leggen. Tijdens de
tenuitvoerlegging bewaakt het AICE namens de Minister de naleving van
uit de wet voortvloeiende termijnen. Bij deze taken wordt door het AICE
vanzelfsprekend waar nodig onderscheid gemaakt tussen de tenuitvoerlegging van jeugd- en volwassenensancties.
6. Betekening
6.1 Rechtsvergelijkend onderzoek naar betekening
Om tot tenuitvoerlegging van een strafrechtelijke beslissing over te
kunnen gaan moet in beginsel of de dagvaarding of de mededeling van de
uitspraak in persoon bekend zijn gemaakt. Duidelijk moge zijn dat hiermee
de regeling van de betekening en de beoogde daadwerkelijke en snelle
tenuitvoerlegging nauw met elkaar samenhangen. Om deze reden wordt
erop gestuurd reeds de dagvaarding zoveel mogelijk in persoon te
betekenen. Dit leidt tot kortere doorlooptijden, minder registraties in het
opsporingsregister, minder belasting van de politie (bijvoorbeeld doordat
minder betekeningen op het laatste moment nog in persoon moeten
gebeuren) en tot minder zaken die door het niet onherroepelijk worden
van de beslissing niet ten uitvoer kunnen worden gelegd. De betekeningsregeling is echter niet alleen van belang voor de tenuitvoerlegging. Voor
personen die zijn betrokken in een strafrechtelijke procedure is het van
belang op de hoogte te kunnen zijn van de voortgang in die procedure, in
het bijzonder om zich tegen de beschuldigingen te kunnen verweren. Het
is een formeel vereiste dat de verdachte of veroordeelde op de hoogte
wordt gesteld van gerechtelijke mededelingen. Omdat gerechtelijke
mededelingen op verschillende momenten in strafzaken moeten worden
betekend, wordt voorgesteld de gewijzigde betekeningsregeling niet –
zoals thans – in het Boek over de tenuitvoerlegging op te nemen, maar in
het Eerste Boek, in een aparte Titel (Titel IIb, artikelen 36a en verder Sv).
Betekening houdt in dat gerechtelijke stukken op de bij de wet voorgeschreven wijze bekend moeten worden gemaakt aan verdachten of
veroordeelden. Het openbaar ministerie is belast met het doen van alle
wettelijk voorgeschreven mededelingen, tenzij bij wet voor specifieke
mededelingen anders is bepaald (huidig artikel 555, voorgesteld artikel
36a Sv). Het openbaar ministerie acht deze argumentatie juist, evenals het
handhaven van de verantwoordelijkheid van het openbaar ministerie voor
de kennisgevingen.
De wettelijke regeling van de betekening en de uitvoering die hieraan
wordt gegeven maken onderdeel uit van de eisen die aan een behoorlijk
strafproces worden gesteld en beïnvloeden direct de efficiëntie van de
strafrechtspleging. Van een wettelijk correcte betekening, een rechtsgeldige betekening, hangt namelijk af of een bepaalde fase in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

44

strafproces kan beginnen of niet. Zo kan een terechtzitting niet plaatsvinden zonder rechtsgeldige betekening van de dagvaarding aan de
verdachte (artikel 278 Sv). Een rechtsgeldige betekening is ook van belang
voor het moment waarop de termijn voor het instellen van rechtsmiddelen gaat lopen. Zo wordt een vonnis in beginsel alleen voor tenuitvoerlegging vatbaar na het verstrijken van de termijn van veertien dagen voor
het instellen van hoger beroep indien de dagvaarding niet alleen
rechtsgeldig is betekend, maar ook op een wijze waaruit blijkt dat de
verdachte van de zitting op de hoogte is (betekening in persoon). In
andere gevallen waarbij het vonnis in afwezigheid van de verdachte is
gewezen, kan het hoger beroep worden ingesteld binnen veertien dagen
nadat zich een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat
de einduitspraak bekend is aan de verdachte (artikel 408 Sv). Concreet
brengt dit mee dat indien de dagvaarding rechtsgeldig, maar niet in
persoon is betekend, na een bij verstek gewezen vonnis de mededeling
van de uitspraak veelal alsnog in persoon aan de veroordeelde moet
worden medegedeeld of betekend om de beroepstermijn te laten
aanvangen.
Tegen deze achtergrond hebben wij door de Erasmus Universiteit
Rotterdam een rechtsvergelijkend onderzoek laten uitvoeren naar de
regeling en de praktijk van de betekening van gerechtelijke stukken in
strafzaken («Modaliteiten van betekening in rechtsvergelijkend
perspectief», P.A.M. Mevis e.a., in opdracht van het Wetenschappelijk
onderzoek- en documentatiecentrum van het Ministerie van Veiligheid en
Justitie (WODC), september 2012). De doelstelling van het onderzoek was
te inventariseren welke regelingen inzake betekening in een aantal andere
landen bestaan en die mogelijkerwijze een bijdrage kunnen leveren aan
verbetering en versnelling van de betekening. En daarmee aan de
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen in Nederland. In het
bijzonder is hierbij onderzocht welke mogelijkheden er elders in Europa
bestaan voor elektronische betekening van stukken in het strafrecht. Dit
past tevens binnen het voornemen van dit kabinet om het contact tussen
overheid en burger zoveel mogelijk digitaal, en dus zo weinig mogelijk op
papier, te laten verlopen (Kamerstukken II 2012/13, 26 643, nr. 280).
Na een eerste beoordeling van welke landen het met name de moeite
waard zou zijn om de wettelijke regeling in kaart te brengen (quick scan),
hebben de onderzoekers zich toegespitst op de regelingen en de praktijk
in België, Duitsland, Engeland, Noorwegen en Zwitserland. In het
onderzoek is ook geïnventariseerd in hoeverre de voorzieningen, mede
gelet op het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (verder:
EVRM) en de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de
Mens (verder: EHRM), in de betreffende landen acceptabel en werkbaar
zijn.
De conclusies van de onderzoekers (idem, blz. 174 e.v.) maken duidelijk
dat alle onderzochte landen een eigen balans hebben gevonden tussen
enerzijds een praktisch werkbare betekeningsregeling en anderzijds
voldoende rechtsbescherming voor de betrokkene. De onderzoekers
merken in dit verband op dat de betekeningsregeling niet los is te zien van
de wetssystematiek en de rechtscultuur van de onderzochte landen. Meer
concreet zijn door de onderzoekers enkele conclusies getrokken die van
belang zijn voor de Nederlandse regeling. In de paragrafen hieronder
wordt ingegaan op het gevolg dat door ons aan deze conclusies is
gegeven. Daarnaast zijn bij de voorgestelde wijzigingen de aanbevelingen
betrokken die volgden uit verschillende onderzoeken van het openbaar
ministerie naar gebreken in de huidige praktijk van de betekening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

45

6.2 Aantal betekeningsopdrachten en centrale coördinatie
Het aantal betekeningsopdrachten in het strafproces neemt de laatste
jaren af. Zo bedroeg in 2011 het aantal betekeningen nog ruim 650.000 en
in 2014 ongeveer 530.000. Deze dalende trend zet naar verwachting in de
komende jaren door tot minder dan 400.000 betekeningsopdrachten per
jaar. Dit volgt enerzijds uit wetswijzigingen en anderzijds uit wijzigingen in
werkprocessen.
Bij de wetswijzigingen die ervoor hebben gezorgd dat in minder gevallen
hoeft te worden betekend is vooral de Wet OM-afdoening (Stb. 2006, 330)
van belang. Omdat – anders dan bij de transactie – bij de strafbeschikking
het procesinitiatief bij de bestrafte ligt en meer strafbare feiten buitengerechtelijk kunnen worden afgedaan, hoeven door de gefaseerde invoer
van de strafbeschikking geleidelijk minder dagvaardingen en oproepingen
te worden betekend. Een andere wetswijziging die voor een significante
daling van het aantal betekeningsopdrachten heeft geleid is de wet die de
Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (Wam) onder het bereik
van de Wahv heeft gebracht (Stb. 2011, 170). Sinds de inwerkingtreding
van die wet wordt overtreding van artikel 30, tweede lid, Wam niet meer
strafrechtelijk afgedaan. Ook het voorliggende wetsvoorstel zal – indien
het tot wet wordt verheven en in werking treedt – zorgen voor een
aanmerkelijke daling van het aantal betekeningsopdrachten. Zoals nader
in het artikelsgewijs deel van deze memorie van toelichting wordt
toegelicht bij de voorgestelde wijziging van artikel 27 Wahv is toegelicht,
wordt voorgesteld de kennisgeving van bij in de inning van Wahv-sancties
genomen verhaal zonder dwangbevel niet te betekenen, maar toe te
zenden aan de betrokkene. Dit zal naar verwachting leiden tot ruim
100.000 minder betekeningsopdrachten per jaar.
De andere reden dat het aantal betekeningsopdrachten de laatste jaren
daalt, is dat het openbaar ministerie zijn processen sneller en efficiënter
heeft ingericht. Door de invoering van de ZSM-werkwijze (zie ook §5.7)
worden bijvoorbeeld in meer gevallen dagvaardingen direct in persoon
aan de verdachte uitgereikt waardoor er geen betekeningsopdracht meer
hoeft te worden verstrekt aan de post (Aanhouden & Uitreiken-procedure).
Daarnaast dragen ook de behandeling van zaken in Veiligheidshuizen, het
Justitieel Casus Overleg en snelrecht- en supersnelrechtprocedures bij
aan doelmatige betekening van gerechtelijke mededelingen. Deze
procesverbeteringen sluiten ook aan bij de conclusies van de onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zij stellen namelijk
voorop dat het voor een adequate betekening van het grootste belang is
dat reeds in het voorbereidend onderzoek «iemand» (een dienst, een
functionaris) het belang van betekening onderkent en de uitvoering ervan
tot zijn verantwoordelijkheid rekent. Voor het opsporen van een adres
waar de verdachte kan worden bereikt, moet deze verantwoordelijke
adequate en voldoende, feitelijke middelen en desnoods dwangmiddelen,
kunnen inzetten. Voor de Nederlandse praktijk is hiervoor geen wetswijziging nodig, maar een investering in de uitvoeringspraktijk. De onderzoekers vatten dit samen in de kop «Betekenen moet je doen» (idem, blz.
178).
Deze aanbeveling van de onderzoekers bevestigt ook de waarde en
relevantie van de voorgenomen ontwikkeling dat het CJIB in de toekomst
zijn rol van het AICE centraal de coördinatie van alle betekeningsopdrachten gaat verzorgen in opdracht van het openbaar ministerie.
Centrale coördinatie van het betekenen zou opleveren dat op een
gestandaardiseerde wijze wordt gewerkt en gericht zou worden gestuurd
op de betekeningsopdrachten. Het AICE richt zich dan op het maken van
kwaliteitsafspraken met uitvoerende partijen (zoals PostNL en de IPKD) en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

46

stuurt gericht op de uitvoering. Hierbij wordt dan – zoals hierboven
genoemd – gestuurd op het zoveel mogelijk in persoon betekenen van
dagvaardingen omdat dit leidt tot kortere doorlooptijden, minder
registraties in het opsporingsregister, minder belasting van de politie en
minder zaken die door het niet onherroepelijk worden van de beslissing
niet ten uitvoer kunnen worden gelegd. De op termijn beoogde centrale
coördinatie zorgt er hiermee ook voor dat – onder meer voor de rechter
die de geldigheid van de betekening moet beoordelen – meer informatie
beschikbaar komt over de wijze waarop betekeningsopdrachten zijn
uitgevoerd. Binnen de algemene beleidsmatige inzet van betekening in
persoon zijn – in lijn met de in paragraaf 6.5 beschreven rechtspraak van
het EHRM – de hierop gerichte inspanningen het grootst bij ernstiger
zaken. Een bijkomend voordeel van de coördinatie van betekenen door
het AICE – dat ook het overzicht heeft over alle beslissingen die ten
uitvoer moeten worden gelegd – is dat contactmomenten met de
verdachte of veroordeelde beter worden benut. Op het moment dat een
betekening in persoon plaatsvindt, kunnen bijvoorbeeld mogelijk ook
openstaande geldsancties worden geïnd. Ook het omgekeerde kan zich
overigens voordoen: op het moment dat een geldelijke of andere sanctie
wordt voldaan, kunnen eventuele gerechtelijke mededelingen worden
uitgereikt. Bij het inplannen en volgen van betekeningsopdrachten zal in
de toekomst vanuit de centrale coördinatie en door de politie en (post)bezorgers gebruik kunnen worden gemaakt van de digitale ondersteuning
van het betekeningsproces dat met dit wetsvoorstel wordt mogelijk
gemaakt. Hierop ziet de volgende paragraaf onder meer.
6.3 Elektronische kennisgeving van gerechtelijke stukken
De kennisgeving van gerechtelijke mededelingen aan natuurlijke personen
geschiedt op grond van de wet door betekening, door toezending of door
mondelinge mededeling (artikel 36b Sv). Met dit wetsvoorstel wordt
voorzien in de mogelijkheid van elektronische betekening en elektronische
ondersteuning van het proces bij fysieke betekening (§ 6.3.1), en van de
mogelijkheid van elektronische toezending (§ 6.3.2).
6.3.1 Elektronische betekening
Elektronische betekening blijkt in alle door de onderzoekers van de
Erasmus Universiteit Rotterdam nader onderzochte landen mogelijk op
basis van hun wettelijke regeling. De onderzoekers constateren echter dat
in deze landen in de regel (nog) geen gebruik wordt gemaakt van deze
mogelijkheid. Het spaarzame gebruik van de geboden mogelijkheden van
elektronische communicatie hangt er voornamelijk mee samen dat
elektronische betekening afhankelijk is van de medewerking van de
verdachte of de veroordeelde. Indien een betrokkene niet wil worden
gevonden en dus niet reageert op de elektronisch verzonden gerechtelijke
mededeling, wordt altijd teruggevallen op de fysieke (papieren)
betekening in persoon. In die zin blijft de registratie van de woon- en
verblijfplaatsen leidend en biedt elektronische betekening geen oplossing
voor de «moeilijke gevallen». Naar verwachting zal elektronische
betekening wel parallel aan de toename van de digitale communicatie
tussen burger en overheid in belang groeien (Kamerstukken II 2012/13,
26 643, nr. 280). Rekening houdend met deze conclusie wordt in dit
wetsvoorstel elektronische mededeling op twee niveaus mogelijk
gemaakt. Deze wijzigingen betreffen zowel het doen van gerechtelijke
mededelingen aan natuurlijke personen als aan rechtspersonen.
Het eerste, meest vergaande niveau is de voorgestelde mogelijkheid van
volledig elektronische betekening (artikel 36b, tweede lid, Sv). Op basis
van instemming van de betrokkene ontvangt hij op het door hem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

47

opgegeven e-mailadres een notificatie dat hij kan inloggen in een
beveiligde omgeving om kennis te nemen van aan hem gerichte stukken.
In dit verband vraagt de Raad voor de rechtspraak of ieder willekeurig
e-mailadres kan worden opgegeven en of dit ook het e-mailadres van een
ander kan zijn. Er is geen centrale overheidsregistratie waarin
e-mailadressen zijn gekoppeld aan specifieke personen, zodat er enkel kan
worden nagegaan of het opgegeven adres een geldig e-mailadres is. Van
belang hierbij is dat de e-mailnotificatie weinig meer bevat dan een
hyperlink naar de genoemde beveiligde omgeving. Om in te kunnen
loggen moet de verdachte of veroordeelde zich digitaal identificeren met
een authenticatiemiddel dat voldoet aan de eisen die binnen de in
Europees verband ontwikkelde standaarden worden gesteld (voorgesteld
artikel 36f Sv). Binnen het huidige Europese raamwerk (STORK) betekent
dit dat zal worden aangesloten bij niveau 3. Dit niveau biedt een hoge
mate van zekerheid voor de verificatie van de geclaimde identiteit van de
gebruiker, zoals de NOvA terecht opmerkt. Hierbij kan worden gedacht
aan het gebruik van DigiD waarbij niet alleen een gebruikersnaam en
wachtwoord worden vereist, maar ook een sms-controle (DigiD midden,
zie www.digid.nl). Bij de afgifte van een DigiD wordt een e-mailadres
gekoppeld aan een burgerservicenummer. Voor online identificatie door
bedrijven en overheden kan worden gedacht aan eHerkenning (zie
www.eherkenning.nl). Beoogd is dat het systeem het moment registreert
waarop de betrokkene inlogt en dus de aangeboden gerechtelijke stukken
kan inzien. Pas na dit inloggen in de beveiligde omgeving is sprake van
(elektronische) betekening in persoon. De betrokkene ontvangt nadat
geautomatiseerd is vastgesteld dat is ingelogd een tweede
e-mailnotificatie. Dit e-mailbericht bevat overeenkomstige gegevens als
de akte van uitreiking die wordt opgemaakt van een fysieke uitreiking
(artikel 36i Sv). De vastlegging van de elektronische overdracht wordt
opgeslagen en waar nodig toegevoegd aan het strafdossier. Elke
elektronische betekening geldt als betekening in persoon. Grootschalige
toepassing van deze volledig elektronische betekening leidt uiteraard tot
een aanzienlijke besparing ten opzichte van de huidige betekening in
persoon van papieren stukken. Betrokkenen zijn niet verplicht tot inloggen
om kennis te nemen van aan hun gerichte gerechtelijke mededelingen.
Door de steeds grotere beschikbaarheid van technologische voorzieningen en de efficiëntievoordelen die volgen uit de plaats- en tijdonafhankelijkheid van elektronische betekening is niettemin de verwachting dat
hiervan in toenemende mate gebruik zal worden gemaakt, zowel door
professionele partijen zoals advocatenkantoren en grote bedrijven, als
door verdachten en veroordeelden die graag op de meest eenvoudige
manier of onopvallend vanachter de computer kennis willen nemen van
gerechtelijke mededelingen. Hierbij kan nog worden opgemerkt dat het
belang van de verdachte om kennis te nemen van gerechtelijke mededelingen kan wijzigen naarmate de procedure verder loopt; zo kan er wel
belang worden gehecht aan kennisneming van het strafdossier, maar
minder aan een veroordeling die ten uitvoer zal worden gelegd. In reactie
op een vraag in het advies van de Raad voor de rechtspraak merken wij
op dat de voorkeur uitgaat naar elektronische in plaats van fysieke
betekening. Iemand die zijn elektronische adres opgeeft is daarmee echter
niet gevrijwaard van fysieke betekening. Als bijvoorbeeld vanuit eerdere
ervaringen met de verdachte of veroordeelde niet wordt verwacht dat
iemand zal inloggen of er om andere redenen – zoals spoed – aanleiding
is om iemand fysiek in persoon op te zoeken, dan wordt de elektronische
betekening overgeslagen om vertraging te voorkomen. De beoordeling
van wat een redelijke termijn is voor het pogen van elektronische
betekening en wanneer wordt overgegaan tot fysieke betekening is ter
beoordeling van de instantie die verantwoordelijk is voor de kennisgeving
van de mededeling. Elektronische betekening is verder niet aan de orde
op het moment dat iemand rechtens zijn vrijheid is ontnomen. De RSJ

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

48

geeft in zijn advies aan ervan uit te gaan de betekening in persoon ten
aanzien van ingeslotenen altijd ook daadwerkelijk aan de veroordeelde is.
Dit is inderdaad het geval. Aan iemand die is ingesloten, worden
gerechtelijke mededelingen fysiek overhandigd aan de geadresseerde zelf.
De in het voorgestelde artikel 36e, eerste lid, onder a (huidig artikel 588
Sv) voor deze gevallen gegeven opdracht van betekening in persoon krijgt
dus ook niet de vorm van elektronische betekening in persoon. Het AICE
dat het overzicht heeft over de lopende tenuitvoerlegging en dat de
betekeningsopdrachten centraal coördineert, draagt hiervoor zorg.
Het tweede niveau is de elektronische ondersteuning van de fysieke
betekening. Dit houdt in dat nog steeds iemand op pad gaat om de
stukken te betekenen, maar dat de akte die wordt opgemaakt van de
uitreiking van de stukken elektronisch geschiedt, inclusief de handtekening die onder de akte van uitreiking wordt geplaatst (artikel 36h Sv).
Door elektronische formulieren in een handcomputer te gebruiken wordt
het maken van fouten bij het opmaken van de akte tot een minimum
beperkt en kunnen de opgemaakte aktes van uitreiking veel sneller dan nu
centraal worden verwerkt. Dit leidt tot een meer betrouwbare en snellere
uitvoering van betekeningsopdrachten.
6.3.2 Elektronische toezending
In beginsel gaat bij de toezending van deze mededelingen de verplichting
vanuit de overheid niet verder dan dat het stuk op de juiste wijze is
verzonden. Er hoeft niet te worden vastgesteld of het stuk ook daadwerkelijk in persoon is ontvangen door de geadresseerde (verzendtheorie). In
het algemeen kan worden gesteld dat aan toe te zenden stukken minder
vergaande rechtsgevolgen zijn verbonden dan aan te betekenen stukken.
Op het moment dat een geadresseerde gebruik wil maken van de
geboden elektronische mogelijkheden, zijn de praktische verschillen
tussen toezending en betekening echter gering. Bij elektronische
toezending van een kennisgeving zal namelijk feitelijk worden uitgegaan
van de ontvangst- in plaats van de verzendtheorie door dezelfde
werkwijze als bij elektronische betekening te volgen; de geadresseerde
ontvangt een e-mailnotificatie, met een hyperlink naar een beveiligde
omgeving met daarin het stuk. Het enig verschil is dat aan het kennisnemen van deze stukken minder hoge eisen hoeven te worden gesteld.
Binnen de systematiek van DigiD betekent dit dat geen sms-verificatie
hoeft te worden vereist voor het inloggen. Verder stelt het systeem ook
hier automatisch vast dat de geadresseerde heeft ingelogd en de
toegezonden stukken heeft kunnen openen. In die zin verschilt – voor
geadresseerden die gebruik maken van de geboden elektronische
voorzieningen – elektronische toezending dus niet wezenlijk van elektronische betekening van gerechtelijke mededelingen. Dit is echter niet van
belang voor de rechtsgevolgen; er hoeft immers niet te worden vastgesteld dat het toe te zenden stuk is ontvangen door de geadresseerde, nu
wordt uitgegaan van de verzendtheorie.
6.4 Overige wijzigingen van de betekeningsregeling
Buiten de in paragraaf 6.3 beschreven voorstellen die verband houden
met de elektronische mogelijkheden bij de uitreiking van gerechtelijke
stukken, worden nog enkele wijzigingen voorgesteld.
Dit betreft ten eerste de plaats van de regeling in het wetboek. Zoals wij
aan het begin van dit hoofdstuk reeds hebben aangestipt wordt voorgesteld de regeling van de kennisgeving van gerechtelijke mededelingen op
te nemen in het Eerste Boek van het Wetboek van Strafvordering, omdat
het doen van dergelijke mededelingen niet beperkt is tot de fase van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

49

tenuitvoerlegging. In een nieuwe titel (artikelen 36a tot en met 36n Sv)
worden de kennisgevingen aan natuurlijke personen en die aan rechtspersonen samengebracht. Dit dient vooral de overzichtelijkheid van de
regeling van de kennisgeving van gerechtelijke mededelingen.
Een tweede wijzigingsvoorstel betreft de diensten die gerechtelijke
mededelingen kunnen uitreiken. De huidige regeling gaat uit van
uitreiking door de post of door ambtenaren die door de Minister van
Veiligheid en Justitie zijn aangewezen. Voorgesteld wordt dat ook andere
door de Minister aangewezen ambtelijke diensten of particuliere
vervoerders kunnen worden belast met de betekening van gerechtelijke
mededelingen. Dit maakt de inzet mogelijk van gespecialiseerde vervoersbedrijven of ambtelijke diensten. Het AICE zal als centrale coördinator van
de betekening (paragraaf 6.2) resultaatgerichte afspraken maken of
contracten sluiten met de vervoerders die de betekeningsopdrachten
zullen uitvoeren. Hierbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om de
vergoeding voor een betekening in persoon hoger te laten zijn dan de
vergoeding voor een andersoortige rechtsgeldige betekening. Dit
prijsverschil kan voor de uitvoerende organisatie(s) een belangrijke
stimulans zijn om extra inspanningen te leveren voor het realiseren van
een uitreiking in persoon, bijvoorbeeld door meerdere malen, ook in de
avonduren of in de weekenden langs te gaan bij het adres van de
geadresseerde.
Ten derde wordt voorgesteld dat degene die de uitreiking doet altijd
vraagt naar het identiteitsbewijs van degene die het gerechtelijk schrijven
in ontvangst neemt. Bij het opmaken van de akte van uitreiking wordt het
nummer van het getoonde identiteitsbewijs genoteerd (artikel 36h, derde
lid, Sv).
Een vierde wijzigingsvoorstel voor de betekening ziet op het geval dat de
geadresseerde niet in persoon bereikbaar is, noch via e-mail, noch op een
adres in de basisadministratie, noch op een bekende feitelijke woon- of
verblijfplaats. Indien de betekening bij geen van de hier genoemde
gelegenheden slaagt, wordt voorgesteld de gerechtelijke mededeling niet
meer aan de griffie uit te reiken, maar aan het openbaar ministerie.
Daarnaast wordt in een dergelijk geval – net als nu – een afschrift
gestuurd aan het adres in de gemeentelijke basisadministratie (indien
bekend). Hiervan wordt aantekening gemaakt op de akte van uitreiking.
Op grond van een dergelijke rechtsgeldige betekening van een
dagvaarding kan de zaak op de terechtzitting worden behandeld. Indien de
verdachte echter niet verschijnt en bij verstek wordt veroordeeld, moet –
zoals reeds enige malen gememoreerd – de mededeling van de uitspraak
alsnog in persoon bekend worden gemaakt aan de veroordeelde.
6.5 Elektronische betekening en het EVRM
In het rechtsvergelijkend onderzoek naar betekening is in beeld gebracht
in hoeverre de voorzieningen die er in de onderzochte landen zijn voor de
kennisgeving van gerechtelijke stukken acceptabel en werkbaar zijn, gelet
op het EVRM en de rechtspraak van het EHRM. Voor geen van de
onderzochte landen blijkt dat de inrichting van de regelgeving en de
praktijk van aspecten van de betekening in strafzaken in strijd zijn met het
EVRM-recht. De algemene conclusie van de onderzoekers is dat er geen al
te grote belemmeringen zijn in de zin dat bepaalde modaliteiten reeds op
voorhand moeten worden uitgesloten omdat zij in het geheel of in het
merendeel van de gevallen in EVRM-context voor het EHRM niet
acceptabel zijn (rapport «Modaliteiten van betekening in rechtsvergelijkend perspectief», P.A.M. Mevis e.a., blz. 169).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

50

Voor een beschouwing van de betekenis van het EVRM voor de kennisgeving van gerechtelijke stukken is van belang dat noch uit het EVRM,
noch uit de jurisprudentie van het EHRM rechtstreeks eisen voortvloeien
over hoe de betekening van gerechtelijke stukken in strafzaken er uit moet
zien. De regeling daarvan is aan de verdragsstaten. De rechten die het
EVRM aan de verdachte toekent zijn op onderdelen wel afhankelijk van de
betekening van gerechtelijke stukken in strafzaken. Hierbij gaat het met
name om de in artikel 6, derde lid, EVRM expliciet opgenomen rechten
van verdachten over bijvoorbeeld het informeren van de verdachte over
de tegen hem ingebrachte beschuldiging, en het in artikel 6, derde lid,
EVRM door het EHRM ingelezen algemene recht op aanwezigheid van de
verdachte bij zijn berechting. Dit aanwezigheidsrecht is niet absoluut;
verstekveroordelingen zijn mogelijk. De overheid is niet verplicht
verdachten op een zitting te doen verschijnen als deze zelf niet voldoende
moeite doen betrokken te zijn in de procedure (EHRM 10 april 2003, Nunes
Dias tegen Portugal, zaaknummer 69829/01). Om het aanwezigheidsrecht
te kunnen uitoefenen, moet de verdachte op de hoogte kunnen zijn van de
terechtzitting. De overheid heeft hiertoe een inspanningsplicht. Die
inspanningsplicht brengt met zich dat de overheid in alle strafzaken
daadwerkelijk, op een actieve wijze, inspanningen dient te leveren ten
einde de verdachte te bereiken over de komende terechtzitting (idem, blz.
175). Het EHRM heeft in de aan hem voorgelegde gevallen aangenomen
dat onder omstandigheden ook op de verdachte een zekere inspanningsplicht rust om kennis te nemen van zijn zaak. Verdachten die zelf geen
moeite doen om bereikbaar te zijn dan wel zich actief onbereikbaar
houden voor de verschillende inspanningen die de overheid zich troost
om de verdachte te informeren, kunnen niet zonder meer succesvol
klagen dat hun aanwezigheidsrecht is geschonden op het moment dat het
de overheid niet gelukt is hem te bereiken (EHRM 23 februari 1999, De
Groot tegen Nederland, zaaknummer 34966/97, NJ 1999, 641; EHRM
16 december 1992, Hennings tegen Duitsland, zaaknummer 68/1991/
320/292; EHRM 2 oktober 2007, Weber tegen Duitsland, zaaknummer
30203/03). Bij de beoordeling van dergelijke zaken door het EHRM hangt
veel af van de omstandigheden van het concrete geval. Indien een
verdachte niet op de terechtzitting aanwezig was en er bovendien
onzekerheid bestond over de vraag of de verdachte zich bewust was van
het feit dat er een procedure tegen hem aanhangig was, neemt het Hof als
beoordelingskader voor het antwoord op de vraag of sprake is van een
eerlijk proces in acht in hoeverre de overheid inspanningen heeft geleverd
om contact met de verdachte te zoeken en op welke wijze die inspanningen in dat geval zijn vormgegeven. Daarbij is van belang dat aan de
verplichting van de overheid om de verdachte op de hoogte te stellen van
het feit dat er een strafzaak tegen hem gaat lopen, een zwaarder belang
wordt toegekend naarmate het delict, waarvan de verdachte wordt
beschuldigd, ernstiger is en de daarop gestelde straf hoger ligt (rapport
«Modaliteiten van betekening in rechtsvergelijkend perspectief», P.A.M.
Mevis e.a., blz. 152). Een bijkomende voorwaarde die het EHRM stelt naast
de inspanningsplicht de verdachte te bereiken, is dat indien de verdachte
niet vrijwillig en ondubbelzinnig afstand heeft gedaan van het recht
aanwezig te zijn bij de behandeling van zijn zaak op de terechtzitting, die
verdachte zijn zaak feitelijk nogmaals, maar dan in zijn aanwezigheid,
moet kunnen laten behandelen in een full re-trial (idem, blz. 187; EHRM
12 februari 1985, Colozza tegen Italië, zaaknummer 9024/80). Bij een
verstekveroordeling is de tijdige kennisgeving van de uitspraak aan de
veroordeelde dus van belang voor het geven van deze mogelijkheid van
een «fresh determination». Ook hiervoor geldt dat dit voor het EHRM niet
een absoluut recht is. Als een verdachte op de juiste wijze op de hoogte
was gesteld van zijn proces en van de datum van de terechtzitting en zijn
afwezigheid duidelijk aan hemzelf te wijten is, kan een mogelijkheid van
een inhoudelijke behandeling in hoger beroep aan de bij verstek veroor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

51

deelde worden onthouden (EHRM 14 juni 2011, Medenica tegen
Zwitserland, zaaknummer 20491/92; rapport «Modaliteiten van betekening
in rechtsvergelijkend perspectief», P.A.M. Mevis e.a., blz. 188).
Het bovenstaande laat zich als volgt samenvatten. Het EVRM stelt geen
materiële eisen aan een betekeningsregeling. Uit de rechtspraak van het
EHRM volgt geen beoordeling van de nationale regeling als zodanig, het
gaat om de inspanningen die de overheid in het concrete geval op basis
van die regeling heeft geleverd om de verdachte juist en tijdig te
informeren, zodat hij zijn aanwezigheidsrecht heeft kunnen uitoefenen in
eerste aanleg of in hoger beroep. Voor de voorgestelde mogelijkheden
van elektronische kennisgeving binnen de Nederlandse betekeningsregeling geldt dat er tot op heden geen uitspraken bekend zijn waarin het
Europese Hof zich heeft gebogen over het gebruik van elektronische
middelen in het kader van kennisgevingen van gerechtelijke mededelingen. Als het gebruik van een e-mailadres dat de verdachte uitdrukkelijk
voor het doel van het doen van gerechtelijke mededelingen ter
beschikking stelt, helpt om de inhoudelijke doelen van adequate
betekening te realiseren, zal het EHRM zich volgens de onderzoekers
daartegen allicht niet verzetten (idem, blz. 169). Voor de thans voorgestelde wijziging die elektronische betekening mogelijk maakt, geldt dat
deze geheel afhankelijk is van de vrijwillige medewerking van de
betrokkene; de verdachte moet zelf een e-mailadres opgeven en kan er
zelf voor kiezen om al dan niet in te loggen na de ontvangst van de
notificatie. Van strijdigheid met het EVRM van de voorgestelde regeling
voor de elektronische kennisgeving van gerechtelijke mededeling zal dus
geen sprake zijn omdat in deze situatie bij niet verschijnen van de
verdachte in de regel mag worden aangenomen dat hij afstand heeft
gedaan van zijn aanwezigheidsrecht.
7. Financiële en administratieve consequenties
Met dit wetsvoorstel gaat de verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging over van het openbaar ministerie naar de Minister van Veiligheid
en Justitie. Zoals hierboven is toegelicht betreft dit vooral een wettelijke
verankering van de bestaande uitoefening van taken en bevoegdheden in
het kader van de uitvoering door uitvoeringsinstanties van het Ministerie
van Veiligheid en Justitie. Omdat de feitelijke taakuitoefening voor het
grootste deel gelijk blijft, zijn de financiële gevolgen van de voorgestelde
wijzigingen voor de uitvoeringspraktijk in die zin beperkt.
Groter zijn de consequenties die voortvloeien uit de in hoofdstuk 4
beschreven optimalisatie van de tenuitvoerlegging en de doelen die
hierbij worden gesteld. Gerelateerd aan dit wetstraject loopt er een
programma binnen het Ministerie van Veiligheid en Justitie, het hierboven
reeds genoemde programma Uitvoeringsketen Strafrechtelijke Beslissingen (USB)(Kamerstukken II 2012/13, 29 279, nr. 156, blz. 6). In dit
programma wordt gewerkt aan de tenuitvoerlegging van de eerder
beschreven verantwoordelijkheidsverschuiving en worden een aantal
verbetertrajecten uitgevoerd. De business case bij het programma laat
zien waar capaciteit vrij zal komen en waar aanvullende capaciteit is
vereist. Veiligheid en Justitie draagt er zorg voor dat het programma USB
zodanig wordt uitgevoerd dat de vrijkomende capaciteit bij deze verantwoordelijkheidsverschuiving toereikend is om benodigde capaciteit elders
beschikbaar te krijgen. Hierbij geldt als randvoorwaarde dat er géén
beroep op aanvullende middelen nodig zal zijn. Doel van het programma
is de snelle en zekere tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen
en het goed informeren van betrokkenen zodat de gehele tenuitvoerleggingsketen wordt versterkt. De activiteiten van het programma richten
zich op de wijze waarop deze doelen worden gerealiseerd in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

52

uitvoering. Dit is voor een groot deel een gescheiden traject van het
wetsvoorstel. De overdracht van administratieve taken van justitiële
uitvoeringsinstanties aan het AICE en het ontwikkelen en aanpassen van
geautomatiseerde systemen bij de politie, het openbaar ministerie, de
rechtspraak, de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), het CJIB en het AICE,
zorgen voor een efficiëntere inrichting van de tenuitvoerlegging. Met
name het centraal beleggen van een aantal administratieve taken zal een
besparing opleveren in de keten. Zo brengt de functie van het AICE mee
dat de administratieve werklast op de tien arrondissementsparketten
substantieel wordt verminderd. Op landelijke schaal betreft het binnen het
openbaar ministerie ongeveer 20 fte’s in 2016. In samenhang met de vrij
vallende fte’s bij het OM zal € 1,8 miljoen worden herschikt binnen het
Ministerie van Veiligheid en Justitie voor de extra taken bij het CJIB /
AICE. De overdracht van de taken ten aanzien van de berekening van
ontslag- en verlofdata van DJI naar het AICE zal bij DJI fte’s besparen.
Daarnaast zorgt de centrale aansturing van het AICE op de ontslag- en
verlofdata dat efficiënter zal worden gewerkt. Ook hier zal herschikking
binnen Veiligheid en Justitie plaatsvinden. De overige voorziene kosten
van € 2 miljoen worden gedekt binnen de begroting van Veiligheid en
Justitie.
Doel van de veranderingen is de politie, de reclasseringsorganisaties, het
CJIB en de DJI in staat te stellen zich te kunnen concentreren op de
feitelijke tenuitvoerlegging van straffen. Met een verbeterd en efficiënter
executieproces waarmee ketenpartners zich meer kunnen richten op hun
kerntaken, kunnen straffen sneller worden ten uitvoer gelegd en zal de
uitval in de keten worden verminderd. Tegen deze achtergrond hebben de
executiepartners in gezamenlijkheid streefnormen vastgesteld waarmee
deze verbetering tastbaar wordt. Voor 2016 is voor principale vrijheidsstraffen als doelstelling vastgelegd dat in minimaal 92 procent de
tenuitvoerlegging binnen 24 maanden is gestart of afgerond. In 2019 moet
dit percentage nog hoger zijn, met als stip op de horizon een percentage
van 95 procent (brief aan de Tweede Kamer van de Minister en de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, Kamerstukken II 2012/13,
29 279, nr. 165, blz. 4).
Met een volledig zicht van het AICE op de ten uitvoer te leggen beslissingen wordt op basis van een zogeheten integraal persoonsbeeld
bewerkstelligd dat sancties volgordelijk en efficiënt worden uitgevoerd. Zo
zal bij het AICE straks bij de aanlevering van een executeerbare beslissing
onmiddellijk zichtbaar zijn of, en zo ja, welke andere straffen jegens een
veroordeelde nog openstaan, waarmee sneller en beter tot executie kan
worden overgegaan. Nu komt het bijvoorbeeld voor dat pas bij ontslag uit
detentie blijkt dat betrokkene nog een geldboete heeft openstaan. Het
openbaar ministerie behoeft niet langer vonnissen in strafcomponenten
op te splitsen en met meer ketenpartners uit te wisselen: alle procesinformatie wordt eenduidig en exclusief via het AICE gerouteerd. Een opdracht
voor een taakstraf vanuit het openbaar ministerie naar de reclassering
wordt centraal via het AICE gerouteerd. De reclassering behoeft niet
langer uit te zoeken met welk parket hierover moet worden gecommuniceerd. De politie beschikt over een landelijk beeld van alle signaleringen
waarmee executie-opdrachten beter kunnen worden uitgevoerd, en
samenloop van opdrachten bij meerledige straffen wordt voorkomen. De
opdracht tot het verrichten van een taakstraf is zinledig zolang een
veroordeelde nog een gevangenisstraf uitzit.
De financiering van de activiteiten in het kader van het programma USB
vindt voor het grootste plaats binnen de voor het programma gereserveerde gelden (artikel 34 van de begroting van Veiligheid en Justitie) en
voor een beperkt deel binnen de afzonderlijke begrotingen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

53

betrokken ketenpartners; alle binnen de totale begroting van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. De vormgeving van de sturing van de
tenuitvoerlegging wordt gefinancierd uit de structurele, ketenbrede
besparing die voortvloeit uit de overdracht van administratieve taken aan
het AICE en door de betere aansluiting van de geautomatiseerde
systemen die voor de tenuitvoerlegging binnen de strafrechtsketen
worden gebruikt. Deze efficiëntiewinsten dragen daarnaast bij aan de
efficiencytaakstelling voor de gehele strafrechtsketen (regeerakkoord
VVD-PvdA; Kamerstukken II 2012/13, 33 410, nr. 15, blz. 49).
De realisatie van de verschillende hierboven genoemde veranderingen in
de uitvoering en de voorbereiding van de gevolgen van de voorgestelde
wetswijzigingen zullen stapsgewijs in de periode tot en met 2016
plaatsvinden. Dit is het gevolg van een iteratieve aanpak. Het betreft een
omvangrijke operatie die van grote invloed is op de informatievoorziening
binnen de strafrechtsketen en gevoelige en specialistische werkprocessen
betreft. Zoals ook het openbaar ministerie in zijn advies aangeeft, zullen
nieuwe IT-voorzieningen voorafgaand aan implementatie ketenbreed
moeten worden getest. Dit vraagt niet alleen om zorgvuldige collectieve
afstemming van IT-planningen, maar ook om het zorgvuldig in ketenverband bewaken van de IT-voortgang. Het AICE is – als onderdeel van het
CJIB – vanaf 1 januari 2014 gestart met het geleidelijk oppakken van zijn
activiteiten. In 2014 en 2015 zal de interface OM-AICE dusdanig worden
geautomatiseerd en geoperationaliseerd dat de uitvoering sterk kan
worden versneld en verbeterd en dat uitval in de tenuitvoerleggingsketen
wordt voorkomen. In de periode 2014–2016 worden de IT-voorzieningen
tussen AICE en de andere uitvoeringsorganisaties in aansluiting op deze
interface aangepakt. De financiering daarvan vindt plaats binnen de voor
het programma gereserveerde gelden en afzonderlijke begrotingen van de
betrokken ketenpartners. Dit kan binnen het bestaande wettelijk kader
waarin de tenuitvoerlegging de verantwoordelijkheid van het openbaar
ministerie is. Vanaf 2014 routeert het AICE de eerste strafrechtelijke
beslissingen, zoals de principale vrijheidsstraffen en andere rechterlijke
beslissingen naar de uitvoerende organisaties. Op termijn zal het AICE alle
ten uitvoer te leggen strafrechtelijke beslissingen routeren.
II. ARTIKELSGEWIJS
ARTIKEL I – WETBOEK VAN STRAFVORDERING
Onderdelen A, D en E
In de titel over de verdachte wordt aan artikel 27a Sv, over het vaststellen
van de identiteit van de verdachte, ten behoeve van de kennisgeving van
gerechtelijke mededelingen toegevoegd dat aan een verdachte wordt
gevraagd naar een elektronisch adres waarop hij gerechtelijke mededelingen wil ontvangen. Een vergelijkbare bepaling wordt voorgesteld voor
het slachtoffer (artikel 51b, zevende lid, Sv). De artikelen 35 en 36 over het
horen van een verdachten en over de verklaring dat een zaak is geëindigd
worden in de titel over de verdachte opgenomen (artikelen 29e en 29f Sv).
Onderdelen B, C, F en G – Kennisneming en kennisgeving
De voorgestelde nieuwe Titel IIa ziet op de regeling van kennisneming van
processtukken en loopt van artikel 30 tot en met artikel 36 Sv. De
wettelijke regeling van de kennisgeving van gerechtelijke mededelingen
wordt verplaatst van het huidige Zesde Boek over de tenuitvoerlegging,
naar een nieuwe Titel in het Eerste Boek van het Wetboek van Strafvordering. Titel IIb – artikelen 36a tot en met 36n.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

54

Reden voor de verplaatsing is dat het betekenen van een gerechtelijke
mededeling in voorkomende gevallen weliswaar randvoorwaardelijk is
om over te kunnen gaan tot de tenuitvoerlegging van een strafrechtelijke
beslissing, maar het kennis geven van gerechtelijke mededelingen zelf
geen tenuitvoerleggingshandeling is. Het openbaar ministerie is en blijft
onder de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling voor de tenuitvoerlegging dan ook belast met deze kennisgevingen (voorgesteld artikel 36a
Sv; huidig artikel 555 Sv). Op de achtergrond van de voorgestelde
wijzigingen in de betekeningsregeling – vooral het mogelijk maken van
elektronische betekening – en de coördinerende rol die het CJIB hierbij
gaat vervullen namens het openbaar ministerie, is nader ingegaan in
hoofdstuk 6 van het algemeen deel van deze memorie van toelichting.
Artikel 36a (artikel 555; nieuw Sv) – openbaar ministerie verantwoordelijk
De eerste volzin van dit artikel komt inhoudelijk overeen met het huidige
artikel 555 Sv. Er zijn enkel enige taalkundige moderniseringen doorgevoerd. Strekking van de bepaling is – kort gezegd – dat alle wettelijk
voorgeschreven mededelingen op last van het openbaar ministerie
worden gedaan. Er is een tweede volzin toegevoegd die ertoe strekt dat
het openbaar ministerie inlichtingen kan vorderen die nodig zijn voor de
kennisgeving van gerechtelijke mededelingen. Dit kan bijvoorbeeld nodig
zijn voor het achterhalen van de feitelijke woon- of verblijfplaats van de
verdachte of veroordeelde. Artikel 96a, derde lid, is van overeenkomstige
toepassing zodat de daar genoemde verschoningsgerechtigden niet
verplicht zijn aan de vordering te voldoen.
Artikel 36b (artikel 585 Sv) – betekening, toezending, mondelinge
mededeling
Dit artikel correspondeert met het huidige artikel 585 Sv. Het eerste lid
wordt niet gewijzigd. Aan het tweede lid wordt toegevoegd dat bij
betekening van een gerechtelijke mededeling de uitreiking ook elektronisch kan geschieden. Bij elektronische overdracht wordt de volgende
werkwijze gevolgd. De betrokkene ontvangt op het door hem opgegeven
e-mailadres (voorgesteld artikel 27a, derde lid, Sv) een notificatie dat hij
kan inloggen in een beveiligde omgeving om kennis te nemen van aan
hem gerichte stukken. Voor de identificatie op de website waarop de
gerechtelijke mededeling worden aangeboden, zal gebruik worden
gemaakt van DigiD (zie www.digid.nl) of een vergelijkbare authenticatiedienst. Hierbij wordt aangesloten bij het Wetsvoorstel digitale processtukken Strafvordering. Voor het inloggen met DigiD zal voor de
betekening naast het standaardgebruik van een gebruikersnaam en
wachtwoord de extra controle van een per sms ontvangen code worden
vereist (STORK 3). In de aldus beveiligde omgeving kan de betrokkene
kennis nemen van de aan hem gerichte gerechtelijke stukken. Het systeem
zal het moment registreren waarop de betrokkene kennis kan nemen van
de aangeboden stukken. De betrokkene ontvangt op dat moment een
tweede e-mailnotificatie. Dit e-mailbericht bevat de gegevens genoemd in
het voorgestelde artikel 36i Sv, onder meer de autoriteit die het gerechtelijke schrijven uitstuurt, het nummer van het schrijven, de persoon aan
wie is uitgereikt en de dag en het uur van de uitreiking. Deze betekening
door elektronische overdracht wordt vastgelegd en waar nodig toegevoegd aan het strafdossier. Elektronische betekening geldt als betekening
in persoon.
De tweede volzin van het tweede lid maakt duidelijk dat in het geval
betekening door elektronische overdracht mogelijk is, dat de voorkeur
heeft. Betekening door elektronische overdracht is onmogelijk in het geval
degene die de mededeling moet ontvangen geen e-mailadres heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

55

opgegeven. Daarnaast kan betekening door elektronische overdracht
onmogelijk blijken doordat niet binnen een redelijke termijn wordt
gereageerd op de aan het opgegeven e-mailadres verzonden notificatie.
Wat een redelijke termijn is, is ter beoordeling aan het openbaar ministerie en kan afhankelijk zijn van de urgentie van de mededeling, maar
bijvoorbeeld ook van eerdere ervaringen met het doen van mededelingen
aan de geadresseerde. Als bij eerdere gelegenheden is gebleken dat de
geadresseerde wel zijn e-mailadres heeft opgegeven, maar daarna nooit
gebruik heeft gemaakt van de elektronische voorziening, kan de termijn
heel kort zijn of elektronische betekening zelfs geheel worden overgeslagen.
Het derde lid ziet op de toezending van gerechtelijke mededelingen. Ten
opzichte van het huidige artikel wordt gewijzigd dat toezending niet alleen
door aflevering door de post, maar door alle postvervoerbedrijven, zoals
bedoeld in de Postwet 2009, en door andere door de Minister bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen diensten kan
gebeuren. Deze wijziging komt overeen met de hieronder toegelichte
wijziging van artikel 36d, eerste lid, Sv, over de uitreiking van gerechtelijke
mededelingen. Aan de bestaande mogelijkheid van aflevering van een
brief is de mogelijkheid toegevoegd van toezending door elektronische
overdracht. Aan toezending worden in de wet lagere eisen gesteld dan
aan betekening van gerechtelijke mededelingen. Voor de elektronische
toezending is niettemin – net als bij de elektronische betekening –
voorzien in gebruik van een omgeving waarop met een authenticatiedienst zoals DigiD moet worden ingelogd. Zoals in het algemeen deel is
toegelicht kan voor het inloggen met DigiD bij toezending echter in
beginsel worden volstaan met inloggen met gebruikersnaam en wachtwoord (geen sms-verificatie). De wettelijke voorschriften verplichten er
daarnaast niet toe dat zeker moet worden gesteld dat de betrokkene de
stukken in persoon heeft ontvangen. De hierboven beschreven eindnotificatie en de vastlegging van de elektronische overdracht (artikel 36i Sv) zijn
om deze reden in beginsel niet noodzakelijk bij de toezending van
gerechtelijke mededelingen. De nadere regels die op grond van artikel 36f,
derde lid, en artikel 36g, vijfde lid, Sv bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur worden gesteld, zien zowel op de toezending langs geautomatiseerde weg als de toezending met een brief.
Het vierde lid is gelijkluidend aan het vierde lid van het huidige artikel 585
Sv.
Artikel 36c (586 Sv) – betekening alleen als de wet dit voorschrijft
Dit betreft het huidige artikel 586 Sv, dat met dit voorstel inhoudelijk
ongewijzigd wordt verplaatst. Geschrapt is dat de wet kan toelaten dat
dagvaardingen en aanzeggingen niet worden betekend. Indien dit het
geval is, wordt dat in de wet bepaald.
Artikel 36d (587 Sv) – uitvoering betekening
Dit betreft het huidige artikel 587 Sv. Ten opzichte van het huidige artikel
wordt in het eerste lid gewijzigd dat gerechtelijke stukken die moeten
worden betekend niet meer uitsluitend kunnen worden uitgereikt door de
post, maar door alle postvervoerbedrijven, zoals bedoeld in de Postwet
2009, en door andere door de Minister bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur aangewezen diensten. Hierbij kan worden gedacht
aan (gespecialiseerde) koeriersdiensten, maar ook aan overheidsdiensten
zoals de Interdepartementale Post- en Koeriersdienst (IPKD) en de Dienst
Vervoer & Ondersteuning van het Ministerie van Veiligheid en Justitie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

56

(DV&O). De elektronische betekening zal namens het openbaar ministerie
worden verzorgd door het CJIB, in zijn rol van het AICE (paragraaf 5.2.2).
Het tweede lid is nieuw en bepaalt dat de Minister van Veiligheid en
Justitie voor de betekening van gerechtelijke mededelingen door
elektronische overdracht bij algemene maatregel van bestuur een
voorziening aanwijst. Vanwege de centrale coördinatie van betekeningsopdrachten voor het openbaar ministerie door het AICE / CJIB is deze
voorziening aldaar in beheer.
Het derde lid correspondeert met het huidige tweede lid van artikel 587 Sv
en bevat de mogelijkheid dat de Minister van Veiligheid en Justitie
ambtenaren of functionarissen kan aanwijzen aan wie het openbaar
ministerie in bijzondere gevallen de uitreiking kan opdragen. Hierbij kan
met name – maar niet uitsluitend – worden gedacht aan spoedeisende
gevallen. De betreffende ambtenaren zijn thans aangewezen in de
Regeling aanwijzing ambtenaren van politie en functionarissen t.b.v.
uitreiking en betekening van gerechtelijke stukken. Met dit derde lid is een
grondslag toegevoegd voor een ministeriële regeling waarin deze
personen worden aangewezen.
Artikel 36e (588 Sv) – betekening door uitreiking
Dit betreft een wijziging van het huidige artikel 588 Sv, over de wijze van
uitreiking van een gerechtelijke schrijven.
Uitgangspunt in de huidige en in de voorgestelde regeling is betekening
in persoon. Dit gebeurt in elk geval als degene op wie de mededeling
betrekking heeft in Nederland rechtens zijn vrijheid is ontnomen in
verband met de strafzaak waarop de uit te reiken gerechtelijke mededeling
betrekking heeft (eerste lid, onder a). In een dergelijk geval wordt de
mededeling fysiek (niet-elektronisch) uitgereikt. Als dat niet het geval is,
wordt het gerechtelijk schrijven eerst aangeboden aan (eerste lid, onder b)
het adres in de basisregistratie personen (BRP; de opvolger van de
gemeentelijke basisadministratie (GBA)). Indien er geen adres in de
basisregistratie personen bekend is, wordt de mededeling aangeboden bij
de feitelijke woon- of verblijfplaats van de geadresseerde.
Het tweede lid (het derde lid van het huidige artikel 588 Sv), onder a, ziet
op de situatie dat van de geadresseerde niet de in het eerste lid achtereenvolgens genoemde adressen bekend zijn. Ten opzichte van de huidige
regeling wordt toegevoegd dat de identiteit van degene aan wie het
schrijven wordt uitgereikt zo mogelijk wordt gecontroleerd en vastgelegd
in de akte van uitreiking.
Het huidige derde lid, onder b, de mogelijkheid van betekening aan een
gemachtigde, komt met de voorgestelde nieuwe bepaling te vervallen. De
suggestie van de Raad voor de rechtspraak deze mogelijkheid te
behouden wordt niet opgevolgd. In de huidige praktijk wordt betekening
aan een persoon die door de geadresseerde schriftelijk is gemachtigd om
gerechtelijke mededelingen in ontvangst te nemen namelijk reeds bij
uitzondering toegepast.
Het tweede lid, onder b, betreft het huidige derde lid, onder c. Hierin
wordt ten eerste gecorrigeerd voor de verwijzing naar het hernummerde
artikel 589 Sv. Daarnaast wordt in deze bepaling niet meer opgenomen
dat de mededeling indien geen uitreiking heeft kunnen geschieden
wordt uitgereikt aan de griffier van de rechtbank van het arrondissement
waar de zaak zal dienen of laatstelijk heeft gediend. In de praktijk is dit
namelijk een overbodige administratieve handeling gebleken. Op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

57

moment dat het openbaar ministerie een zaak aanbrengt bij de rechtbank,
bevat het zaaksdossier immers ook de akte van uitreiking. Ter voorbereiding van de zitting kijkt de griffie naar dit zaaksdossier en niet naar de
(eigen administratie van) uitreikingen aan de griffie. De uitreiking aan de
griffie is dus onnodig dubbel werk. In de gewijzigde bepaling is behouden
dat indien geen uitreiking heeft kunnen plaatsvinden de mededeling
wordt uitgereikt aan het openbaar ministerie en dat een afschrift van de
mededeling onverwijld wordt toegezonden aan het adres waar de
geadresseerde op en na de dag van aanbieding was ingeschreven in de
gemeentelijke basisadministratie. Hiervan wordt een akte van uitreiking
opgemaakt, die aan het zaaksdossier wordt toegevoegd (laatste volzin).
Het voorgestelde derde en vierde lid corresponderen met het tweede en
vierde lid van het huidige artikel 588 Sv. Aan deze huidige bepalingen
wordt inhoudelijk niets gewijzigd. De grondslag voor het stellen van
nadere regels is onder de huidige regeling ingevuld met het Besluit
kennisgeving gerechtelijke mededelingen.
Artikel 36f (nieuw) – betekening door elektronische overdracht
Deze bepaling geeft – analoog aan het bepaalde in artikel 36e Sv over de
wijze van uitreiking van een gerechtelijk schrijven – de wijze waarop
elektronische overdracht gebeurt. De stappen die hierbij worden gevolgd,
zijn toegelicht bij de toelichting op artikel 36b. Betekening via elektronische overdracht geldt als betekening in persoon als de geadresseerde
zich voor de toegang tot de elektronische voorziening op de voorgeschreven wijze heeft geïdentificeerd (tweede lid). Het College van
procureurs-generaal merkt in zijn advies op dat noch door het openbaar
ministerie, noch door de rechter zou kunnen worden gecontroleerd of
degene voor wie de mededeling bestemd is zich daadwerkelijk zelf de
toegang heeft verschaft tot de elektronische voorziening. Toegang tot de
elektronische voorziening kan alleen worden verkregen door gebruik te
maken van aan het burgerservicenummer van de geadresseerde
gekoppelde authenticatiegegevens. Aan die authenticatie, worden bij
algemene maatregel van bestuur eisen gesteld. Zoals in het algemeen
deel van deze memorie van toelichting en bij de toelichting bij artikel 36b
Sv is toegelicht, gaat het om een meervoudige authenticatie met in elk
geval wachtwoord en sms-verificatie. Binnen het huidige Europese kader
voor beveiligingsstandaarden (STORK) komt dit overeen met niveau 3. Wij
wijzen in dit verband ook op het Wetsvoorstel digitale processtukken
Strafvordering. Na de elektronische identificatie («inloggen») treft de
betrokkene de voor hem bestemde stukken aan in de elektronische
voorziening. In het door het College geschetste geval dat een (al dan niet
uitdrukkelijk) gemachtigde zich in de praktijk met de gegevens van een
ander toegang verschaft tot de elektronische voorziening, blijft dat
bovendien niet onopgemerkt voor de betrokkene. De betrokkene ontvangt
immers op het door hem opgegeven elektronisch adres een bevestiging
dat hij heeft ingelogd (zie nader artikel 36i Sv en de bij die bepaling
gegeven toelichting). Als adres wordt het elektronisch adres gebruikt dat
de verdachte op grond van het bepaalde in het derde lid van artikel 27a Sv
heeft opgegeven. Hiermee achten wij de zekerheid dat de geadresseerde
zich zelf toegang verschaft tot de elektronische voorziening voldoende
gegarandeerd. Als door onachtzaam gebruik van de persoonlijke
authenticatiegegevens een ander via de elektronische voorziening
(eveneens) kennis neemt van een gerechtelijke mededeling, is dit de
verantwoordelijkheid van de betrokkene. Het derde lid maakt het mogelijk
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere voorschriften te
geven over de in dit artikel geregelde betekening door elektronische
overdracht. Deze nieuw te stellen nadere regels zullen overeenstemmen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

58

met de nadere voorschriften die zullen worden gesteld bij het
Wetsvoorstel digitale processtukken Strafvordering.
Artikel 36g (588a Sv) – afschrift toezenden
Dit artikel betreft het huidige artikel 588a Sv. De wijzigingen die met dit
nieuwe artikel worden voorgesteld betreffen ten eerste toevoeging van de
mogelijkheid het opgegeven elektronisch adres te wijzigen (tweede lid). In
het derde lid wordt gecorrigeerd voor verwijzingen naar hernummerde en
gewijzigde artikelen en wordt de verwijzing geschrapt naar de persoon die
is gemachtigd namens de geadresseerde de mededeling in ontvangst te
nemen. In het derde lid wordt daarnaast onder c een extra grond
opgenomen voor het niet hoeven toezenden van een afschrift van een
dagvaarding of oproeping; op het moment dat iemand nadat hij tijdens
zijn strafzaak een adres heeft opgegeven zijn adres in de basisregistratie
personen wijzigt, dient van dat officieel geregistreerde adres te kunnen
worden uitgegaan. Net als in het huidige artikel wordt in het laatste, vijfde
lid bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur nadere regels worden
gesteld over de wijze waarop uitvoering aan deze bepaling wordt gegeven
(vijfde lid; Besluit kennisgeving gerechtelijke mededelingen). Bij de
inhoud van deze nadere regels is reeds kort stilgestaan in de toelichting
bij het derde lid van het voorgestelde artikel 36b Sv. In aanvulling daarop
vermelden wij dat deze nadere regels tevens zien op de wijze waarop
verdachten hun adres en hun e-mailadres kunnen wijzigen. Voor het
wijzigen van het verblijfsadres moet de verdachte thans op grond van
artikel 588a Sv een verklaring in persoon afleggen bij het openbaar
ministerie. Dit zal worden vastgelegd in deze nadere regels. Voor het
wijzigen van het elektronisch adres wordt voorzien dat dit enkel kan via de
beoogde elektronische voorziening.
Artikel 36h (589 Sv) – akte van uitreiking
Dit artikel betreft het huidige artikel 589 Sv, over de akte die wordt
opgemaakt van de betekening door uitreiking van een gerechtelijk
schrijven. In de voorgestelde nieuwe bepaling blijven de gegevens die op
grond van het eerste lid in de akte worden vermeld, ongewijzigd.
Aan het derde lid wordt gewijzigd dat voortaan de identiteit van de
persoon waaraan de gerechtelijke mededeling wordt uitgereikt, zo
mogelijk wordt vastgesteld aan de hand van een geldig identiteitsbewijs.
De soort en het nummer van dit identiteitsbewijs worden genoteerd op de
akte van uitreiking. Deze akte wordt ondertekend door degene die de
uitreiking verzorgt. Dit kan ook een elektronische ondertekening zijn (zie
het Wetsvoorstel digitale processtukken Strafvordering). Overwogen is
ook degene die het gerechtelijk schrijven krijgt uitgereikt te verzoeken de
akte te ondertekenen. Hiervan is afgezien omdat voor de akte de
verklaring van degene die de uitreiking verzorgt bepalend is. Onwenselijk
is dat discussie ontstaat over de akte van uitreiking op het moment dat
hierop het tekenen voor ontvangst ontbreekt. Ten opzichte van de tekst
van het huidige derde lid zijn verder de toevoegingen «ter plaatse» en
«terstond» geschrapt. Reden hiervoor is dat door het gebruik van een
handcomputer het formeel opmaken en ondertekenen van de akte van
uitreiking van de ter plaatse en op het moment van de uitreiking
ingevulde gegevens op een later moment en op een andere plaats kan
plaatshebben.
Het vierde lid is nieuw ten opzichte van het huidige artikel 589 Sv.
Voorgesteld wordt dat indien een gerechtelijke mededeling mondeling
wordt gedaan, als bedoeld in artikel 36b, vierde lid, Sv, de vastlegging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

59

hiervan in elk geval de gegevens vermeldt die ook in de akte van
uitreiking staan.
In het vijfde lid (het huidige vierde lid) is gewijzigd dat het model van de
akte in een ministeriële regeling wordt opgenomen, evenals eventuele
nadere voorschriften. Daardoor is ook publicatie in de Staatscourant
verzekerd.
Artikel 36i (nieuw) – elektronische akte
Deze nieuwe bepaling is het elektronisch equivalent van de papieren akte
van uitreiking (artikel 36h Sv). Bij een elektronische overdracht wordt
automatisch vastgelegd de autoriteit van welke het door het openbaar
ministerie betekende schrijven uitgaat, het kenmerknummer en de
geadresseerde. Daarnaast wordt vastgelegd op welk elektronisch adres
(e-mailadres) het schrijven beschikbaar is gesteld, de methode van
identificatie waarmee toegang is verschaft tot de elektronische
voorziening waarop de gerechtelijke mededeling kan worden gevonden
en – wezenlijk voor het kunnen dienen als bewijs van de veronderstelde
betekening in persoon – de door het systeem vastgelegde gegevens over
het inloggen van de geadresseerde op de elektronische voorziening
(eerste lid). Bij ministeriële regeling worden – net als aan de papieren akte
van uitreiking van artikel 36h, zesde lid, Sv – nadere eisen gesteld aan de
elektronische overdracht en de vastlegging daarvan (tweede lid).
Artikelen 36j tot en met 36m (529 tot en met 532 Sv) – kennisgeving aan
rechtspersonen
De voorgestelde artikelen 36j tot en met 36m zien op de kennisgeving van
gerechtelijke mededelingen aan rechtspersonen. De voorschriften
hiervoor staan thans op een afzonderlijke plaats (de huidige artikelen 529
tot en met 532 Sv) en worden met deze wijziging samengebracht met het
doen van gerechtelijke mededelingen aan natuurlijke personen.
Het openbaar ministerie vraagt zich in zijn advies af of het wetsvoorstel de
mogelijkheid biedt om bij rechtspersonen betekening door middel van
elektronische overdracht te laten plaatsvinden. Hierover was twijfel
ontstaan omdat – anders dan bij artikel 36b Sv voor natuurlijke personen –
artikel 36j Sv niet die mogelijkheid voor rechtspersonen noemt. Wij
kunnen bevestigen dat dit wel het geval is door de schakelbepaling van
artikel 36m Sv, die artikel 36b Sv van overeenkomstige toepassing
verklaart op kennisgevingen aan rechtspersonen.
In artikel 36l Sv wordt ten opzichte van het huidige artikel 531 Sv
geschrapt dat indien geen uitreiking heeft kunnen geschieden, de
mededeling wordt uitgereikt aan de griffier van de rechtbank van het
arrondissement waar de zaak zal dienen of laatstelijk heeft gediend. Voor
de toelichting hierop verwijzen wij naar de voorgestelde wijziging van
artikel 36e, tweede lid, onder b, Sv, die dezelfde achtergrond heeft.
Artikel 36n (590 Sv) – nietige betekening
In dit artikel – gebaseerd op het huidige artikel 590 Sv – wordt enkel
gecorrigeerd voor verwijzingen naar verplaatste en hernummerde
artikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

60

Onderdelen F en G
De wijzigingen in deze onderdelen volgen uit de hernummering en
verplaatsing van artikelen binnen het Wetboek van Strafvordering. Er is
geen sprake van inhoudelijke wijzigingen van de desbetreffende
bepalingen. De artikelen 89 e.v. Sv, over schadevergoeding, worden
verplaatst naar artikel 533 e.v. Sv.
Onderdeel H
Met het nieuwe artikel 127a Sv wordt voorgesteld in de algemene termen
vast te leggen dat waar in het Wetboek van Strafvordering wordt
gesproken over «Onze Minister», dit de Minister van Veiligheid en Justitie
betreft. Directe aanleiding is dat door de directe verantwoordelijkheid
voor de tenuitvoerlegging de Minister op meer plaatsen in het Wetboek
van Strafvordering wordt genoemd.
Onderdeel I
Aan artikel 136 Sv is toegevoegd dat binnen het Wetboek van Strafvordering onder een jaar een periode van twaalf maanden wordt verstaan.
Omdat het wetboek zich thans niet uitlaat over wat onder een jaar moet
worden verstaan, wordt in de toepassing van de wet uitgegaan van
kalenderjaren van 365 dagen. Met de voorgestelde wijziging wordt
eenduidig vastgelegd wat binnen het strafrecht onder een jaar moet
worden verstaan. Het belangrijkste effect van deze wijziging is – zoals de
Raad voor de rechtspraak in zijn advies opmerkt – dat het rekenen voor
iedereen eenvoudiger wordt. Voor het Wetboek van Strafrecht wordt een
vergelijkbare standaardisering voorgesteld met een wijziging van artikel
88 Sr. De RSJ acht het definiëren van deze begrippen in de artikelen 88 Sr
en 136 Sv een welkome voorziening.
Wij achten het onwenselijk dat in het geval dit wetsvoorstel wordt
aangenomen en in werking treedt de nieuwe definitie van wat in strafrecht
en strafvordering onder een jaar wordt verstaan direct geldt voor
vrijheidsstraffen in jaren die zijn opgelegd voor het moment van inwerkingtreding. Een nieuwe berekening van de duur en de einddatum van
reeds opgelegde vrijheidsbenemende sancties zou een aanzienlijke extra
werklast betekenen. Daarom wordt in artikel XLIV van dit wetsvoorstel
voorgesteld aan de strafvorderlijke definitiebepaling eerbiedigende
werking toe te kennen, zodat de nieuwe definitie alleen geldt voor
gevallen waarin uitspraak is gedaan na de datum van inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel.
Onderdeel J
In artikel 257a, achtste lid, Sv wordt gecorrigeerd voor een verwijzing naar
een met dit wetsvoorstel verplaatste bepaling.
Onderdeel K
In lijn met de wens van de regering om te komen tot een volledig digitale
handhaving van veelvoorkomende overtredingen – van opsporingsambtenaar tot en met de tenuitvoerlegging – (Kamerstukken 33 697) en de
thans voorgestelde mogelijkheid van elektronische kennisgeving van
gerechtelijke mededelingen (artikel 36a e.v. Sv) wordt met de wijzigingen
van het tweede en vierde lid van artikel 257d Sv voorgesteld ook de
toezending van strafbeschikkingen door elektronische overdracht mogelijk
te maken. Deze wijziging sluit verder aan bij de voorgestelde wijziging van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

61

artikel 4 Wahv die ook elektronische toezending van een «acceptgiro»
mogelijk maakt.
Onderdeel L
Met de voorgestelde toevoeging aan de eerste volzin van het achtste lid
van artikel 257e Sv wordt de onder het huidige recht bestaande
mogelijkheid voor een officier van justitie om een uitgevaardigde
strafbeschikking in te trekken of te wijzigen, ook in die gevallen dat tegen
de strafbeschikking geen verzet is ingesteld en de tenuitvoerlegging reeds
een aanvang heeft genomen, expliciet in de wet vastgelegd. Reden voor
deze toevoeging is te verduidelijken dat het ook in de nieuwe situatie –
waarin de Minister is belast met de tenuitvoerlegging van strafbeschikkingen – een bevoegdheid van de officier van justitie blijft om strafbeschikkingen die door de officier van justitie of – onder zijn toezicht – door
opsporingsambtenaren of bestuursorganen zijn uitgevaardigd, in te
trekken of te wijzigen, ook tijdens de tenuitvoerlegging van de in de
strafbeschikking opgelegde sanctie. Een vergelijkbare bevoegdheid van de
officier van justitie wordt voorgesteld voor de Wahv (artikel 22, vierde lid,
Wahv). Voorbeelden van gevallen waarin dit aan de orde kan zijn, zijn
gegeven in paragraaf 5.3.2 van het algemeen deel van deze memorie van
toelichting.
Onderdeel M
De tenuitvoerlegging van strafbeschikkingen wordt geregeld in het
nieuwe Boek 6 Sv. De zevende afdeling van Boek II, Titel IVA, kan om deze
reden vervallen.
Onderdeel N
In artikel 265, tweede lid, Sv wordt gecorrigeerd voor een verwijzing naar
een verplaatst artikel van de betekeningsregeling.
Onderdeel O
In artikel 361a Sv wordt gecorrigeerd voor een verwijzing naar het naar
het Boek over de tenuitvoerlegging verplaatste artikel 15i Sr.
Onderdeel P
Ten behoeve van de voortvarendheid van de tenuitvoerlegging – zoals als
doel vastgelegd in artikel 6:1:2 Sv – wordt voorgesteld aan artikel 365 Sv
een zevende lid toe te voegen waarin wordt bepaald dat een vonnis
binnen veertien dagen na de uitspraak aan het openbaar ministerie wordt
verstrekt. De Raad voor de rechtspraak geeft in zijn advies aan dat dit een
toegevoegde waarde lijkt te hebben, omdat daarmee de termijn die door
de rechtspraak in het strafprocesreglement van de rechtbanken is bepaald
voor de registratie en verzending van uitspraken (Stcrt. 2010, 20926) een
wettelijke verplichting wordt voor de gerechten. De termijn van veertien
dagen sluit ook aan bij het bepaalde in het tweede lid van artikel 6:1:1 Sv,
over de verstrekking van een ten uitvoer te leggen beslissing door het
openbaar ministerie aan de Minister. Met het vastleggen van deze
termijnen beogen wij dat de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke
beslissingen doorgaans binnen dertig dagen ter hand kan worden
genomen. Dit is toegelicht in paragraaf 4.2.1 van het algemeen deel van
deze memorie van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

62

Onderdelen Q, S, Z
Door in de artikelen 366a, tweede lid, 386, derde lid en 450, vierde lid, Sv
niet meer te spreken over «de post», wordt ook elektronische toezending,
zoals bedoeld in artikel 36b e.v. Sv, mogelijk.
Indien het Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering
en de Wet op de economische delicten in verband met het gebruik van
elektronische processtukken (Wetsvoorstel digitale processtukken
Strafvordering) tot wet wordt verheven en in werking treedt, wordt
voorgesteld in artikel 450 Sv te regelen dat het elektronisch aanwenden
van een rechtsmiddel leidt tot kennisgeving van gerechtelijke mededelingen door elektronische toezending. Zie voor dit voorstel de samenloopbepaling van artikel XLV van dit wetsvoorstel, en de daarbij gegeven
toelichting.
Onderdeel R
Dat een afschrift van een uitspraak kosteloos wordt verstrekt aan een
benadeelde partij die zich in het geding over de strafzaak heeft gevoegd,
zodat deze partij de vordering ten uitvoer kan leggen als een vonnis in
burgerlijke zaken, maakt geen onderdeel uit van de wettelijke regeling van
de strafrechtelijke tenuitvoerlegging. Om deze reden wordt voorgesteld de
bepaling die hierop ziet, het huidige artikel 554 Sv, als artikel 366b Sv te
plaatsen achter de bepaling over de wijze waarop mededeling van een
uitspraak wordt gedaan.
Naast deze verplaatsing worden twee technische wijzigingen van het
huidige artikel 554 Sv voorgesteld.
In het eerste lid wordt verduidelijkt dat aan de benadeelde partij een
afschrift wordt verstrekt van het vonnis of arrest dat onherroepelijk is
geworden. Pas met deze in kracht van gewijsde gegane uitspraak kan de
toegewezen vordering van de benadeelde partij op dezelfde wijze ten
uitvoer worden gelegd als een civielrechtelijk vonnis.
Het tweede lid wordt zo gewijzigd dat er niet ambtshalve een afschrift van
de uitspraak hoeft te worden toegezonden als er ook een schadevergoedingsmaatregel is opgelegd waarvoor gijzeling is toegepast vanwege
onvolledige betaling en de veroordeelde aan zijn betalingsverplichting
heeft voldaan danwel dat de staat het resterende bedrag van de schadevergoeding reeds geheel heeft uitgekeerd aan het slachtoffer (op grond
van de zogeheten voorschotregeling van het huidige artikel 36f, zevende
lid, Sr, voorgesteld artikel 6:4:2, zesde lid, Sv). In die gevallen is immers
het gehele bedrag van de betalingsverplichting van de veroordeelde aan
het slachtoffer door de staat uitgekeerd en heeft de benadeelde partij
geen belang meer bij een afschrift van het vonnis om deze als een
civielrechtelijk vonnis ten uitvoer te kunnen leggen. Zoals de Raad voor de
rechtspraak in zijn advies terecht opmerkt kan een afschrift van het vonnis
op grond van artikel 365, derde lid, Sv al eerder in de procedure aan de
benadeelde partij worden verstrekt. De ambtshalve verstrekking aan de
benadeelde partij op grond van artikel 366b Sv kan daarmee tot gevolg
hebben dat de benadeelde partij een tweede maal dezelfde beslissing
ontvangt. Vanuit het doel van de verstrekking, zorgen dat de benadeelde
partij kan pogen de vordering als civielrechtelijk vonnis ten uitvoer te
leggen op het moment dat het ook na vrijheidsbeneming als pressiemiddel te hebben ingezet, achten wij dit niet bezwaarlijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

63

Onderdelen T, U, V, W, X, AA, CC, DD, EE
In de artikelen 390, eerste lid, 404, derde lid, 408, eerste lid, onder d, 410a,
tweede en vierde lid, 432, eerste lid, onder d, 451a, eerste lid, 482f, derde
lid, 482g, vijfde lid, en 489, tweede lid, Sv wordt gecorrigeerd voor
verplaatsing van artikelen waarnaar in deze bepalingen wordt verwezen.
Onderdeel BB
De bepalingen die zien op schadevergoeding na vernietiging van een
onherroepelijke uitspraak in cassatie (artikelen 480 en 482 Sv) worden
overgenomen in de voorgestelde nieuwe Titel VIA van het Vierde Boek en
kunnen op deze plek komen te vervallen.
Onderdeel FF
De artikelen 501 tot en met 505 Sv – de mogelijkheid van beroep tegen
rechterlijke beslissingen in het kader van een maatregel van plaatsing in
een inrichting voor jeugdigen – kunnen vervallen omdat de mogelijkheid
van beroep tegen rechterlijke beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging wordt geregeld in het nieuwe hoofdstuk 6 van het voorgestelde
Boek 6 Sv, met speciale bepalingen voor jeugdigen.
Onderdelen GG, HH en II
In de artikelen 509d, eerste lid, 509f, 509g, eerste en vierde lid, Sv wordt
gecorrigeerd voor verplaatsing van artikelen waarnaar in deze bepalingen
wordt verwezen.
Onderdeel JJ
Het bevelen van de aanhouding van een veroordeelde omdat deze zich
niet aan gestelde voorwaarden heeft gehouden, wordt voor alle voorwaardelijke modaliteiten gebundeld geregeld in het nieuwe Boek 6. Dit geldt
ook voor de (procedurele) gevolgen voor de veroordeelde van de
aanhouding. Artikel 509i Sv kan om deze reden vervallen.
Onderdeel KK
De Titels en Afdelingen die op grond van dit onderdeel vervallen (artikel
509j tot en met artikel 509gg Sv), zien op enkele rechtsplegingen tijdens
de tenuitvoerlegging van de maatregel van terbeschikkingstelling. Deze
procedures worden overgenomen in hoofdstuk 6 van het nieuwe Boek 6.
Onderdeel LL
De artikelen – 529 tot en met 532 Sv – die op grond van dit onderdeel
vervallen, zien op de betekening van gerechtelijke mededelingen aan
rechtspersonen. Deze worden opgenomen in de nieuw voorgestelde
betekeningsregeling (artikelen 36a e.v. Sv) en zijn aldaar toegelicht.
Onderdeel MM
In artikel 552ff Sv wordt gecorrigeerd voor verplaatsing van artikelen
waarnaar in deze bepalingen wordt verwezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

64

Onderdeel NN
Op de plek waar de regeling van de kennisgeving van gerechtelijke
mededelingen aan rechtspersonen was geregeld (zie toelichting bij het
onderdeel over het vervallen van de artikelen 529 tot en met 532 Sv),
wordt een nieuwe Titel ingevoegd over schadevergoeding en andere
bijzondere kosten. De artikelen in deze titel – de nieuwe artikelen 529 tot
en met 536 (huidige artikelen 591 tot en met 592 en 89 tot en met 93 Sv) –
vormen thans Titel II in Boek V (kosten) en de Tweede Afdeling A van Titel
IV in Boek I (schadevergoeding) van het Wetboek van Strafvordering.
Aangezien deze bepalingen niet enkel zien op de tenuitvoerlegging zijn
deze beter op hun plaats in het Vierde Boek, met rechtsplegingen van
bijzondere aard. Voorgesteld wordt dat de artikelen over kosten in een
nieuwe Titel VIA in dit Vierde Boek worden samengebracht met de
bepalingen over schadevergoeding (artikelen 89 tot en met 93).
In de verplaatste artikelen worden de verwijzingen naar andere
bepalingen gecorrigeerd maar worden geen inhoudelijke wijzigingen
voorgesteld. In artikel 529 (nieuw), vijfde lid, Sv is de verwijzing naar het
met dit wetsvoorstel te vervallen rechtsgeding tot herkenning van
veroordeelden of van andere gevonniste personen (artikelen 579 e.v. Sv)
geschrapt.
In artikel 530 (nieuw) – het huidige artikel 591a Sv – wordt in het vierde lid
gecorrigeerd voor verwijzingen naar artikelen die op grond van dit
wetsvoorstel worden verplaatst.
In artikel 533, eerste lid, Sv is (schade geleden ten gevolge van)
«ondergane inverzekeringstelling» ingevoegd. Dat hiervoor schadevergoeding kan worden toegekend is reeds op grond van artikel 550, eerste
lid, Sv het geval. Beoogd wordt de verschillende gronden voor schadevergoeding in deze nieuwe titel samen te brengen.
De bepalingen die zien op het toekennen van schadevergoeding indien
blijkt dat iemand ten onrechte zijn vrijheid is ontnomen (de artikelen 14l,
15k, 38ij en 77dd, vijfde lid, Sr) worden met artikel 537 Sv toegevoegd aan
de nieuwe titel over schadevergoeding en kosten. Naar aanleiding van het
advies van het openbaar ministerie is in het eerste lid van artikel 537 Sv
verduidelijkt dat de toewijzing van schadevergoeding ziet op schade die is
geleden door vrijheidsbeneming tussen het moment van aanhouding en
het moment van de afwijzing van de vordering of van de
niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie.
Het vervallen of teruggeven van een waarborgsom aan een veroordeelde
is eveneens toegevoegd aan de nieuwe Titel over schadevergoeding en
kosten (artikel 538 Sv). Op een eventuele teruggave is artikel 6:1:13 Sv van
toepassing: voordat wordt overgegaan tot teruggave, wordt het uit te
keren bedrag eerst verrekend met geldsommen die de veroordeelde nog
heeft openstaan bij de staat of bij slachtoffers of diens nabestaanden.
In het voorgestelde artikel 539 Sv zijn de huidige bepalingen die zien op
schadevergoeding na beroep in cassatie gebundeld (480, 482 Sv).
Onderdeel OO – schadevergoeding ten onrechte ondergane inverzekeringstelling
In het huidige artikel 550, eerste lid, Sv worden de bepalingen over
schadevergoeding van overeenkomstige toepassing verklaard voor ten
onrechte ondergane inverzekeringstelling. Deze regeling wordt geplaatst
in de nieuw ingevoegde titel over schadevergoeding (Titel VIA van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

65

Vierde Boek, voorgesteld artikel 553, eerste lid, Sv), zodat het eerste lid
van artikel 550 Sv kan vervallen.
Onderdeel PP – toepasselijkheid Algemene termijnenwet
Voorgesteld wordt het huidige laatste artikel van het Wetboek van
Strafvordering, artikel 593 Sv, over de toepasselijkheid van de Algemene
termijnenwet, te verplaatsen. Aangezien dit artikel – anders dan de andere
bepalingen uit het huidige Vijfde Boek – niet ziet op de tenuitvoerlegging,
noch op schadevergoeding of kosten, wordt voorgesteld dit artikel te
plaatsen in Titel VI van het Eerste Boek. Deze titel bevat de betekenis van
in het wetboek voortkomende uitdrukkingen en geeft onder meer
definities voor termijnen die worden gehanteerd.
Onderdeel QQ – Boek 6 – Tenuitvoerlegging
Het voorgestelde nieuwe Boek 6 geeft een nieuwe regeling voor de
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen. In hoofdstuk 3 van het
algemeen deel van deze memorie van toelichting is de nieuwe opzet en de
nieuwe nummering van dit Boek toegelicht. De bijlage bij deze memorie
van toelichting bevat drie transponeringstabellen. De eerste transponeringstabel geeft per bepaling in het nieuwe Boek 6 Sv aan of deze is
gebaseerd op een huidige bepaling of nieuw is toegevoegd (bijlage 1). De
tweede transponeringstabel geeft per artikel in het huidige Boek VI Sv aan
in welk nieuw artikel dit is overgegaan (bijlage 2). Deze twee transponeringstabellen zijn in zoverre elkaars tegenhanger. De eerste transponeringstabel bevat echter meer informatie aangezien hierin ook is terug te
vinden welke bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging en thans niet in
het Wetboek van Strafvordering zijn opgenomen, zijn verwerkt in het
nieuwe Boek 6. Dit betreft met name bepalingen uit het Wetboek van
Strafrecht. De derde transponeringstabel (bijlage 3) geeft per vervallen
artikel uit het Wetboek van Strafrecht aan in welke bepaling(en) het
bepaalde terugkeert.
In het onderstaande wordt per bepaling een korte toelichting geven. Daar
waar het enkel gaat om een hernummering van een bestaande bepaling
over de tenuitvoerlegging blijft de toelichting hiertoe beperkt.
HOOFDSTUK 1
ALGEMENE BEPALINGEN
EERSTE TITEL
TAKEN EN BEVOEGDHEDEN
Artikel 6:1:1 (77v, derde lid, Sr, 553 en 572, eerste lid Sv; nieuw) –
verantwoordelijkheidsverdeling, verstrekken beslissing door OM,
adviesrecht rechter
Deze bepaling bevat de voorgestelde nieuwe algemene verantwoordelijkheidsverdeling voor de tenuitvoerlegging. Het openbaar ministerie is
ervoor verantwoordelijk dat alle voor tenuitvoerlegging vatbare beslissingen zo spoedig mogelijk – uiterlijk veertien dagen nadat ze ten uitvoer
kunnen worden gelegd – aan de Minister van Veiligheid en Justitie
(tweede lid) worden verstrekt. Dit aanleveren gebeurt – vanaf de
gefaseerde start van het AICE (paragraaf 5.2.2) waar mogelijk, en
uiteindelijk volledig – elektronisch, door het openbaar ministerie of
rechtstreeks door opsporingsinstanties zoals de politie. Deze beslissingen
betreffen alle rechterlijke beslissingen en strafbeschikkingen en dus alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

66

straffen, bijkomende straffen en maatregelen waaraan een uitvoeringscomponent vastzit. De Minister en de onder hem ressorterende diensten
zijn vervolgens verantwoordelijk voor de feitelijke tenuitvoerlegging van
deze beslissingen (eerste lid). Dat de Minister de tenuitvoerlegging tot
taak en bevoegdheid heeft betekent onder meer dat de Minister invulling
geeft aan de in paragraaf 5.2.1 beschreven regie op de tenuitvoerlegging
(regie-, beleids- en beheersfunctie van de Minister).
In die gevallen dat de rechter in zijn uitspraak een advies geeft over de
wijze van de tenuitvoerlegging van zijn beslissing, wordt dit advies
eveneens door het openbaar ministerie aan de Minister verstrekt zodat
deze daarmee in de uitvoering rekening kan houden (derde lid). Dit kan
bijvoorbeeld aan de orde zijn bij uitspraak waarin een jeugdige wordt
veroordeeld tot jeugddetentie of plaatsing in een inrichting voor
jeugdigen (zie huidig artikel 77v, eerste en derde lid, Sr). De achtergrond
en de gevolgen van deze wijziging zijn toegelicht in hoofdstuk 5 van het
algemeen deel van deze toelichting.
Artikel 6:1:2 (561, eerste lid Sv; nieuw) – voortvarende tenuitvoerlegging
Uit de wetssystematiek vloeit voort dat er een plicht bestaat om onherroepelijke beslissingen ten uitvoer te leggen (dr. S. Meijer, Openbaar
ministerie en tenuitvoerlegging, Universiteit Tilburg 2012, blz. 120 e.v.). Dit
artikel brengt tot uitdrukking dat de met tenuitvoerlegging belaste
autoriteiten niet alleen de plicht hebben de door het openbaar ministerie
verstrekte beslissingen uit te voeren, maar hierbij ook de opdracht hebben
hiertoe zo spoedig mogelijk over te gaan. Het openbaar ministerie
verstrekt de ten uitvoer te leggen beslissing binnen twee weken nadat
deze voor tenuitvoerlegging vatbaar is geworden (artikel 6:1:1, tweede lid,
Sv). Voor de rechtspraak geldt op grond van het voorgestelde zevende lid
van artikel 365 Sv een vergelijkbare termijn van twee weken voor het
aanleveren van hun uitspraak aan het openbaar ministerie. Deze voortvarendheid is een bestaand uitgangspunt voor de tenuitvoerlegging (huidig
artikel 561, eerste lid, Sv) en één van de doelen voor de (verbetering van
de) uitvoeringsketen van strafrechtelijke beslissingen. Zie nader paragraaf
4.2.1 van het algemeen deel van deze toelichting.
Artikel 6:1:3 (nieuw) – algemene opdracht, doelen en belangen in de
tenuitvoerlegging
Bij de wijze van tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen moet
rekening worden gehouden met verschillende doelen en belangen. De
wijze waarop een opgelegde vrijheidsstraf wordt voltrokken moet
bijvoorbeeld niet onnodig in de weg staan aan de nieuwe kans die de
veroordeelde krijgt bij zijn terugkeer in de vrije samenleving. Naast de
terugkeer in de samenleving van een gedetineerde moet bij beslissingen
tijdens de tenuitvoerlegging ook rekening worden gehouden met de
veiligheid van de samenleving als geheel en de gerechtvaardigde
belangen van slachtoffers en nabestaanden. Een afweging tussen
resocialisatie, veiligheid en slachtofferbelangen is nadrukkelijk aan de
orde bij het verlenen van vrijheden aan gedetineerden en de voorwaarden
die daarbij worden gesteld. Binnen de uit de wetssystematiek volgende
plicht tot tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen geeft dit (nieuwe)
artikel hiertoe een algemene opdracht aan degenen die zijn belast met de
tenuitvoerlegging. De 3RO is verheugd dat deze algemene opdracht aan
de uitvoerende instanties in de wet wordt opgenomen. Specifiek voor de
vrijheidsstraffen wordt een vergelijkbaar algemeen richtsnoer voorgesteld
voor de drie Beginselenwetten (Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming 201.; Kamerstukken II 2013/14, 33 970).
Naar aanleiding van het advies van de RSJ is in de formulering van artikel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

67

6:1:3 Sv nauwer aangesloten bij hetgeen wordt voorgesteld voor de
Beginselenwetten. Zoals de RSJ met reden opmerkt zijn de beginselenwetten leidend waar het gaat om de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende sancties.
Naar aanleiding van de over deze bepaling ontvangen adviezen merken
wij op dat niet is beoogd een hiërarchie aan te brengen tussen de
genoemde doelen en belangen of een aparte grond voor het opkomen
tegen beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging te creëren; het
betreft nevengeschikte aspecten waarmee tijdens de tenuitvoerlegging
doorlopend rekening moet worden gehouden. De Raad voor de rechtspraak vraagt in dit verband hoe de verklaring omtrent het gedrag (VOG)
zich verhoudt tot het genoemde belang van resocialisatie. In zijn advies
beschrijft de Raad de spanning tussen de oplegging van straffen en de
resocialisatie. Ze noemen de VOG daarbij als voorbeeld van tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen. Weigering een VOG af te geven zou
resocialisatie belemmeren zonder dat een verstrekking afbreuk zou doen
aan de belangen van het slachtoffer of nodig is voor de veiligheid van de
samenleving. Dit is een onjuiste interpretatie van de VOG en daarmee
geen goed voorbeeld in de context van de tenuitvoerlegging. Wij
verwijzen ter adstructie naar een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS, 1 augustus 2012, 2011114789/1/A3).
De Afdeling overweegt hierin dat de weigering een VOG af te geven een
bestuursrechtelijk instrument is dat een preventief doel dient en – anders
dan een vonnis van de strafrechter – geen punitieve sanctie is. Specifiek
voor het door de Raad voor de rechtspraak aangehaalde voorbeeld van de
taxibranche heeft de Afdeling voorts eerder overwogen (ABRvS, 13 juni
2012, 201107663/1/A3), dat de omstandigheid dat door de weigering van
de afgifte van een VOG een verzoeker de gewenste functie van
taxichauffeur niet kan uitoefenen, een bij het vaststellen van de beleidsregels voorzien gevolg van die weigering is. Dit is inherent aan het
beoogde belang van bescherming van de samenleving (Stb. 2011, 314).
Met andere woorden, de VOG levert soms inderdaad een belemmering op
voor het uitoefenen van bepaalde functies. Dit kan aan resocialisatie van
een individuele veroordeelde in de weg staan, maar is noodzakelijk om
het risico te beperken dat de samenleving ongewenst opnieuw met
vormen van criminaliteit wordt geconfronteerd.
Artikel 6:1:4 (nieuw) – opdragen taken door Minister
De Minister, formeel verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van
strafrechtelijke beslissingen, kan de uitoefening van zijn bevoegdheden
opdragen aan ambtenaren die onder zijn verantwoordelijkheid werken. Dit
maakt het bijvoorbeeld mogelijk dat ambtenaren werkzaam bij het CJIB
danwel de DJI in naam van de Minister bevoegdheden inzet ter inning en
incasso van geldsancties danwel de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen. De opdracht van de Minister wordt op schrift gesteld. Bij
algemene maatregel kunnen op grond van artikel 6:1:15, tweede lid, Sv
nadere regels worden gesteld over de toepassing van bevoegdheden van
de Minister door zijn ambtenaren. Deze bepaling is opgesteld naar
analogie van artikel 126 van de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet
RO), op grond waarvan rechterlijke ambtenaren van het openbaar
ministerie bevoegdheden kunnen opdragen aan bij een parket werkzame
ambtenaren, onder meer in het kader van de tenuitvoerlegging. In reactie
op het advies van de RSJ – die deze toebedeling op zich logisch vindt –
merken wij op dat in de gestelde nadere regels onder meer zal worden
bepaald welke beslissingen aan welke functionarissen zijn voorbehouden,
zoals artikel 126 RO dat doet voor de verhoudingen binnen en verantwoordelijkheden van (ambtenaren van) het parket. Daarnaast is in het derde lid
de afdeling van de Awb die ziet op mandaat (artikelen 10:1 tot en met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

68

10:12 Awb) van toepassing verklaard op de uitoefening van bevoegdheden in naam van de Minister door zijn ambtenaren.
Artikel 6:1:5 (556 Sv) – last door Minister
De Minister van Veiligheid en Justitie kan ten behoeve van de hem
opgedragen tenuitvoerlegging een beroep op anderen doen. In dit artikel
wordt opgesomd wie voor de tenuitvoerleggingstaak kan worden ingezet
door de Minister.
Ten opzichte van de huidige bepaling, artikel 556 Sv, waarin voor het met
de tenuitvoerlegging belaste openbaar ministerie wordt bepaald welke
personen kunnen worden ingeschakeld, worden enkele punten gewijzigd.
Ten eerste kan het bepaalde uit het huidige tweede lid komen te vervallen.
Dit lid is reeds in onbruik geraakt sinds iedere officier van justitie
plaatsvervangend officier van justitie is bij de overige arrondissementsparketten en bij het landelijk parket (artikel 136, vijfde lid, Wet op de
rechterlijke organisatie). Daarnaast is gezien de voorgestelde directe
verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van de Minister de
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen niet meer gebonden
aan het arrondissement waar de rechterlijke beslissing is genomen.
Verder wordt ten opzichte van het zesde lid van de huidige bepaling de
beperking geschrapt dat het geven van een dergelijke last alleen kan voor
zover het volkenrecht en het interregionale recht dit toelaten (zie
Kamerstukken II 1964/65, 7979, nr. 3, blz. 13), aangezien deze restrictie in
de uitoefening van rechtsmacht reeds volgt uit het volkenrecht en het
interregionale recht. Tot slot is in het voorgestelde vierde lid de verwijzing
in het huidige derde lid van artikel 556 Sv naar artikel 146, derde lid, Sv
geschrapt, aangezien dit artikellid reeds geruime tijd is vervallen. Wat
ongewijzigd blijft, is dat de personen die met een taak in de tenuitvoerlegging zijn belast het recht hebben de hulp in te roepen van de politie en
de Koninklijke marechaussee.
Artikel 6:1:6 (564, 564a Sv) – inhoud van een last tot aanhouding
Een last op grond waarvan iemand in het kader van een tenuitvoerlegging
van een straf of maatregel wordt aangehouden, vergt bijzondere
zorgvuldigheid vanwege de vrijheidsbeneming die dit tot gevolg heeft.
Om deze reden worden in het eerste lid voorschriften gegeven voor de
inhoud van een dergelijke last. In de aanhef is – ten opzichte van het
huidige artikel 564, eerste lid, Sv – gekozen voor aansluiting bij de
aanhouding in het kader van de tenuitvoerlegging in plaats van bij het
bevel tot vrijheidsbeneming of de veroordeling. Deze grondslag voor de
aanhouding volgt uit onderdeel b van dit eerste lid; de last moet een
opgave van de beslissing of het bevel bevatten waarop de aanhouding
steunt.
In het bepaalde in het derde lid werkt door dat wordt voorgesteld dat niet
het openbaar ministerie maar de Minister van Veiligheid en Justitie de last
tot tenuitvoerlegging geeft. Zodra de aanhouding is verricht, wordt de
Minister hierover direct geïnformeerd. Indien degene die is aangehouden
beweert en blijft beweren dat hij niet degene is die had moeten zijn
aangehouden is de Minister ervoor verantwoordelijk de identiteit van de
aangehoudene eenduidig vast te stellen. Om de identiteit buiten twijfel
vast te stellen kan gebruik worden gemaakt van identiteitsbewijzen, foto’s,
vingerafdrukken en eventuele andere beschikbare biometrische gegevens
zoals DNA-materiaal. Gezien de systematische wijze waarop thans in de
strafrechtspleging de identiteit van verdachten, veroordeelden en
getuigen wordt vastgelegd en gecontroleerd is de verwachting gerecht-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

69

vaardigd dat alleen in uitzonderlijke gevallen twijfel over de identiteit van
de aangehoudene kan ontstaan.
De strekking van het voorgestelde vierde lid is ongewijzigd ten opzichte
van het tweede lid van het huidige artikel 564 Sv, met dien verstande dat
net als in het voorgestelde artikel 6:1:5 (huidig artikel 556 Sv) de beperking
wordt geschrapt dat het geven van een dergelijke last alleen kan voor
zover het volkenrecht en het interregionale recht dit toelaten. Deze
restricties in de uitoefening van rechtsmacht volgen immers uit het
volkenrecht en het interregionale recht en zijn in die zin hier ten
overvloede apart benoemd. Het huidige derde lid van artikel 564 Sv is niet
overgenomen in deze bepaling. De aanhouding van een verdachte,
getuige, deskundige of tolk ten behoeve van de tenuitvoerlegging zal
minder vaak aan de orde zijn dan de aanhouding van een veroordeelde.
Indien echter een last tot een dergelijke aanhouding nodig is voor de
tenuitvoerlegging van een strafrechtelijke beslissing, moet deze ook de
aanhouding buiten het rechtsgebied van de rechtbank kunnen inhouden.
Uiteraard gelden hierbij de grenzen van het hogere recht van het
volkenrecht, het interregionale recht en het Europees recht. Bij
aanhouding buiten het rechtsgebied zijn de artikelen 539n en 539o Sv van
overeenkomstige toepassing. Op dit punt stemt de bepaling overeen met
het huidige vijfde lid. De van overeenkomstige toepassingsverklaring van
de artikelen 539b, tweede, derde en vierde lid, Sv wordt als zodanig niet
overgenomen in de nieuwe bepaling. Reden is dat thans op grond van het
tweede lid voor alle gevallen waarin iemand op basis een last tot
tenuitvoerlegging wordt aangehouden, de wijze van identiteitsvaststelling
en de kennisgeving van de aanhouding aan de Minister vastligt.
De grondslag voor het bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
voorschriften kunnen stellen omtrent het geven van een last (huidige
artikel 564, zesde lid, Sv), wordt gegeven in het laatste artikel van deze
eerste titel.
Artikel 6:1:7 (565 Sv) – bevoegdheden bij de tenuitvoerlegging
Dit artikel ziet op de bevoegdheden die een met de tenuitvoerlegging
belaste ambtenaar kan gebruiken om de te vatten persoon aan te houden.
Ten opzichte van het huidige artikel 565, tweede lid, Sv, wordt artikel 126j
Sv toegevoegd aan de bevoegdheden die kunnen worden ingezet met het
oog op de vaststelling van de verblijfplaats van de aan te houden
persoon. Deze bevoegdheid om stelselmatig informatie in te winnen sluit
bij uitstek aan bij het doel van deze bepaling, te weten het traceren van
aan te houden personen, en is niet meer ingrijpend dan de bevoegdheden
die reeds kunnen worden ingezet. De RSJ stemt in zijn advies in met de
onderbouwing van de toevoeging van deze bevoegdheid. Bij de invoering
van de mogelijkheid bepaalde bevoegdheden in het kader van de
tenuitvoerlegging toe te passen (Kamerstukken II 2004/05, 29 413, nr. 7,
blz. 5 en 6) zijn in de wet waarborgen voor de toepassing opgenomen. Of
de door de Minister met de tenuitvoerlegging belaste ambtenaar een van
de opgesomde bevoegdheden kan inzetten, is afhankelijk van de in het
tweede lid onder a tot en met c genoemde voorwaarden die betrekking
hebben op de ernst van het gepleegde feit en de aard van de
bevoegdheid. Op grond van deze procedurele waarborgen kan de met de
tenuitvoerlegging belaste ambtenaar veelal niet zelfstandig beslissen tot
het gebruik van deze bevoegdheden, maar mag dit enkel op bevel van de
officier van justitie. Gelet op de zware beperkingen die sommige
bevoegdheden mogelijk maken op de grondrechten van betrokkene en
zijn omgeving, is het noodzakelijk dat deze aan een rechterlijke toets
worden onderworpen. De officier van justitie kan het bevel tot de inzet van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

70

bepaalde bevoegdheden daarom pas geven, nadat hij daartoe gemachtigd
is door de rechter-commissaris.
Artikel 6:1:8 (nieuw; 22k, tweede volzin, 38, 38p, vierde lid, laatste volzin,
77h, 77o, tweede lid, Sr) – identiteitsvaststelling
In dit artikel wordt bepaald dat de ambtenaar die belast is met de
aanhouding van een persoon of met de tenuitvoerlegging van een straf of
maatregel altijd de identiteit van degene die een sanctie moet ondergaan
vaststelt op de in artikel 27a Sv vastgelegde wijze. Dit is reeds het geval
bij de tenuitvoerlegging van taakstraffen (huidige artikelen 22k en 77o Sr).
Deze bepaling over bij identiteitsvaststelling bij aanhouding ten behoeve
van de tenuitvoerlegging sluit verder aan bij het bepaalde in artikel 55c
Sv, over het vaststellen van de identiteit van aangehouden verdachten.
Door de uniforme standaardcontrole van de identiteit binnen de strafrechtsketen, van de verdachte tot aan de veroordeelde die een sanctie
ondergaat wordt structureel bijgedragen aan het voorkomen van
identiteitsfraude binnen het strafproces en wordt – bij de tenuitvoerlegging – het risico geminimaliseerd dat de verkeerde persoon wordt
aangehouden. Voor de goede orde merken we op dat de beginselenwetten eigen voorschriften bevatten voor de identiteitsvaststelling (te
weten artikel 28 van de Penitentiaire beginselenwet, artikel 33 van de
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en artikel 22 van de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden).
Artikel 6:1:9 (nieuw, 567, 568, 572a Sv) – vorderen en uitwisselen
inlichtingen; registratie
Eén van de bevoegdheden die de Minister ten behoeve van de tenuitvoerlegging krijgt, is het vorderen van gegevens die redelijkerwijs noodzakelijk
zijn voor de tenuitvoerlegging (eerste lid). Een zelfde bevoegdheid heeft
de officier van justitie onder de huidige verantwoordelijkheidsverdeling
(artikel 572a Sv). Naar aanleiding van het advies van de 3RO is de
formulering van het tweede lid aangepast om te verduidelijken dat de
Minister van Veiligheid en Justitie niet de verantwoordelijke is voor de
verwerking van persoonsgegevens door instanties zoals de reclassering.
Namens de Minister informeert het AICE – als onderdeel van het CJIB –
betrokken ketenpartners ten behoeve van de tenuitvoerlegging en
bewaakt centraal de voortgang en de termijnen (tweede lid). Het AICE
coördineert de informatievoorziening voor alle ketenpartners en is – naast
de registraties zoals die worden gevoerd bij de Justitiële informatiedienst
– een belangrijke bron voor gegevensuitwisseling ten behoeve van de
tenuitvoerlegging (zie uitgebreider paragraaf 5.2.2). In de bij het AICE
bijgehouden registers worden persoonsgegevens verwerkt op basis van
de geldende wet- en regelgeving. Gezien de aard en het doel van de
administratie betreft dit vanzelfsprekend ook strafrechtelijke persoonsgegevens. Op grond van artikel 22 van de Wet bescherming persoonsgegevens mogen deze bijzondere, gevoelige persoonsgegevens onder meer
worden verwerkt door organen die krachtens de wet zijn belast met de
toepassing van het strafrecht. Het gegeven dat – indien dit wetsvoorstel
tot wet wordt verheven en in werking treedt – de Minister wettelijk is
belast met de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen biedt dus
op zichzelf voldoende grondslag voor de verwerking van strafrechtelijke
persoonsgegevens door het AICE, dat onder de verantwoordelijkheid van
de Minister functioneert. Het tweede lid dient dan ook vooral ter verduidelijking dat de Minister deze registratie voert ten behoeve van de tenuitvoerlegging en de organisaties die hierin een taak hebben. In dit verband
is vermeldenswaardig dat de organisaties die een opgelegde sanctie
feitelijk ten uitvoer leggen en die niet direct onder de verantwoorde-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

71

lijkheid van de Minister vallen, op grond van de Wet en het Besluit
justitiële en strafvorderlijke gegevens zelfstandig bevoegd zijn voor dat
doel de justitiële documentatie bij de Justitiële informatiedienst te
raadplegen. Het AICE hoeft de zaaksgegevens dus niet (door) te
verstrekken aan deze organisaties om deze in staat te stellen kennis te
nemen van de voor de ten uitvoer te leggen beslissing. Volstaan kan
worden met een notificatie dat in een specifieke zaak de organisatie een
sanctie moet uitvoeren.
Artikel 6:1:10 (nieuw) – advies door het openbaar ministerie
Een invulling van de tijdens de tenuitvoerlegging verplichte afweging van
belangen op grond van artikel 6:1:3 Sv is het advies dat het openbaar
ministerie kan uitbrengen over tijdens de tenuitvoerlegging te nemen
besluiten (eerste lid), bijvoorbeeld over de wijze waarop een vrijheidsstraf
ten uitvoer wordt gelegd. Als het openbaar ministerie over een veroordeelde wil adviseren, gebeurt dit zoveel mogelijk op of direct volgend op
het moment dat de ten uitvoer te leggen beslissing wordt verstrekt aan de
Minister («onverwijld»). Indien ontwikkelingen tijdens de tenuitvoerlegging daartoe aanleiding geven, kan het openbaar ministerie op een
later moment alsnog advies uitbrengen of het eerder uitgebrachte advies
aanvullen (tweede lid). Deze actualisatie of aanvulling van gegevens door
het openbaar ministerie gebeurt op eigen initiatief dan wel op verzoek van
de Minister. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen
nadere regels worden gesteld over het advies (zie voorgesteld artikel
6:1:15, eerste lid, onder c, Sv). Deze nadere regels betreffen onder meer
de opbouw van het advies en de vervolgbeslissingen tijdens de tenuitvoerlegging waarbij dit advies wordt betrokken in de besluitvorming. De
inhoud en betekenis van deze adviesrol van het openbaar ministerie is
nader toegelicht in paragraaf 5.3.3 van het algemeen deel van deze
toelichting.
Artikel 6:1:11 (nieuw) – hardheidsclausule
De in dit artikel vastgelegde bevoegdheid van de Minister om de
tenuitvoerlegging van geldboetevonnissen waarvoor geen gratie mogelijk
is te beëindigen in het geval met de voortzetting daarvan geen redelijk
doel meer wordt gediend, is toegelicht in paragraaf 5.2.3 van het
algemeen deel van deze memorie van toelichting. Met deze bevoegdheid
kan de Minister om overwegende redenen ten gunste van de belanghebbende afwijken van de uit de wettelijke systematiek voortvloeiende
verplichting rechterlijke beslissingen ten uitvoer te leggen («executieplicht»). Deze bevoegdheid ziet enkel op geldboeten die op grond van
artikel 6:7:1 Sv niet voor gratie in aanmerking komen. Dit betreft onvoorwaardelijke geldboeten tot en met een bedrag van € 340. Andere
wettelijke bepalingen met een dergelijke «hardheidsclausule» zijn
bijvoorbeeld artikel 63 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en
artikel 64 van de Vreemdelingenwet 2000.
Artikel 6:1:12 (35, 36a, 37e, 38o, derde lid, 77ff Sr) – kosten en baten,
vergoedingsregeling
De staat draagt – tenzij bij of krachtens wet anders is bepaald – de kosten
voor de tenuitvoerlegging. Behoudens de baten uit schadevergoedingsmaatregelen komen de baten van de tenuitvoerlegging ten goede van de
staat. In dit artikel worden de bepalingen gebundeld die thans zien op de
kosten en baten van (bepaalde onderdelen van) de tenuitvoerlegging
(artikelen 35, 36a, 37e, 38o, derde lid, 77ff Sr).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

72

Artikel 6:1:13 (nieuw) – algemene bepaling voor verrekening
In gevallen dat een geldbedrag dient te worden uitbetaald aan een
verdachte danwel veroordeelde vindt in de huidige praktijk zoveel
mogelijk verrekening plaats met opeisbare openstaande strafrechtelijke
vorderingen. Dit gebeurt op basis van artikel 6:127 van het Burgerlijk
Wetboek (BW). Het uitkeren van geldbedragen aan (gewezen) verdachten
of veroordeelden speelt onder meer bij toegewezen vergoeding voor
schade geleden ten gevolge van ondergane vrijheidsbeneming, bij
terugstorten van waarborgsommen (beide geregeld in Titel VIA van het
Vierde Boek van het Wetboek van Strafvordering) en bij het geval dat het
openbaar ministerie overgaat tot opheffing van een in het kader van
artikel 94a Sv gelegd beslag. Een dergelijke verrekening is wenselijk om te
voorkomen dat gelden worden terugbetaald aan een veroordeelde die
tegelijkertijd op grond van een (andere) onherroepelijke strafrechtelijke
beslissing geld verschuldigd is aan de staat of slachtoffers en diens
nabestaanden. Met het eerste lid van het voorgestelde artikel wordt deze
verrekening expliciet in strafvordering geregeld zodat niet hoeft te worden
teruggevallen op de genoemde civielrechtelijke regeling, die ook niet voor
alle situaties voldoende basis biedt om tot verrekening over te kunnen
gaan. In de formulering van deze bepaling is aangesloten bij de verrekening die op grond van het huidige artikel 90 Sv bij het toekennen van
schadevergoeding kan plaatsvinden. De beoogde praktische werkwijze is
dat in gevallen waarin uitkering van een geldbedrag aan een verdachte of
veroordeelde aan de orde lijkt, via het AICE wordt nagegaan of er sprake
is van opeisbare vorderingen. Indien dit het geval wordt het uit te keren
bedrag in mindering gebracht op opeisbare vorderingen. Een eventueel
surplus wordt gerestitueerd. De betrokkene wordt door de Minister van de
toegepaste verrekening in kennis gesteld (tweede lid).
Artikel 6:1:14 (nieuw; 77v, vierde lid, Sr) – tenuitvoerlegging jeugdsancties
Op grond van deze bepaling gelden voor de tenuitvoerlegging van
sancties opgelegd op basis van het jeugdstrafrecht dezelfde regels als
voor de tenuitvoerlegging van sancties opgelegd op basis van het
reguliere strafrecht, tenzij er in de wet of gedelegeerde regelgeving
specifieke voorschriften voor de tenuitvoerlegging van jeugdsancties zijn.
Deze speciale regels zijn er bijvoorbeeld voor de tenuitvoerlegging van
taakstraffen door jeugdigen (derde titel van hoofdstuk 3 van het nieuwe
Boek 6 Sv) en voor de specifieke sancties voor jeugdigen zoals de
maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (pij-maatregel;
vijfde titel van hoofdstuk 2 van het nieuwe Boek 6 Sv) en de gedragsbeïnvloedende maatregel (derde titel van hoofdstuk 3 van het nieuwe Boek 6
Sv. Deze bepaling over de tenuitvoerlegging van jeugdsancties is in
algemene zin toegelicht in paragraaf 5.7 van deze memorie van
toelichting.
Artikel 6:1:15 (11, 15b, derde lid, 16, 77ff, tweede lid, Sr, 564, zesde lid,
576a Sv, nieuw) – grondslag nadere regels
Onderdeel van de voorgestelde nieuwe opzet van het boek over de
tenuitvoerlegging is dat grondslagen voor nadere regels per titel worden
geclusterd. Dit maakt snel inzichtelijk waarover nadere regels kunnen
worden gesteld bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.
Vergelijkbare delegatiebepalingen kunnen om deze reden worden
aangetroffen aan het einde van de verschillende titels in het nieuw
voorgestelde Boek 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

73

Voor deze eerste titel van het eerste hoofdstuk, over de uitgangspunten,
verantwoordelijkheden en taken in de tenuitvoerlegging, geldt dat de
nadere regels die bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
worden gesteld in elk geval zien op de last tot aanhouding die de Minister
kan geven (artikel 6:1:5 Sv) en op het advies van de officier van justitie
over tijdens de tenuitvoerlegging te nemen besluiten (artikel 6:1:10 Sv)
(eerste lid).
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen op grond van het tweede lid
van deze bepaling regels worden gesteld over hetgeen in het voorgestelde artikel 6:1:7 Sv is bepaald over het opdragen van bevoegdheden in
de tenuitvoerlegging door de Minister aan voor hem werkzame ambtenaren.
In het derde lid is de grondslag voor voorschriften voor het werk van
reclasseringsinstellingen overgenomen van het huidige artikel 16 Sr. De
3RO meent dat de voor het derde lid voorgestelde tekst zou suggereren
dat in deze nadere regels enkel de werkzaamheden van de reclassering
nader kunnen worden geregeld. Dit is niet het geval. Net als de huidige
uitvoeringsbesluiten kunnen de nadere regels ook voorschriften bevatten
voor het openbaar ministerie en de veroordeelde.
Het vierde lid ziet op de mogelijkheid om bij algemene maatregel van
bestuur te bepalen dat de staat geldbedragen, verkregen uit de tenuitvoerlegging van geldboetes, ten goede laat komen aan bestuursorganen. Dit
lid is naar inhoud en strekking gelijk aan het huidige artikel 576a Sv.
TWEEDE TITEL
AANVANG, SCHORSING, BEËINDIGING EN TENUITVOERLEGGINGSTERMIJN
Artikel 6:1:16 (557 Sv) – schorsende werking rechtsmiddelen
Dit artikel betreft de omzetting van het huidige artikel 557 Sv. Buiten een
modernisering van het taalgebruik en een wijziging in de volgorde van de
artikelleden wordt deze bepaling niet gewijzigd.
Artikel 6:1:17 (257g Sv) – aanvang tenuitvoerlegging strafbeschikking,
schorsing door verzet
Dit artikel correspondeert met het huidige artikel 257g Sv. Ten opzichte
van dat artikel is een derde lid toegevoegd, dat bepaalt dat de proeftijd die
hoort bij een in een strafbeschikking gegeven aanwijzing die het gedrag
van de bestrafte betreft, niet loopt gedurende de tijd dat de bestrafte (op
een andere titel) zijn vrijheid is ontnomen. Indien iemand dus in een
gedragsaanwijzing een gebiedsverbod voor een periode van een maand
opgelegd heeft gekregen en hij of zij brengt veertien dagen van die maand
door in een penitentiaire inrichting, loopt de proeftijd veertien dagen
langer. Het AICE zal – als centraal administratiepunt voor de tenuitvoerlegging – de termijn van de proeftijd eenduidig gaan berekenen.
Artikel 6:1:18 (14b, derde, vierde en vijfde lid, 14f, eerste lid, Sr, artikel 15c
Sr) – aanvang proeftijd voorwaardelijke veroordelingen en voorwaardelijke invrijheidstellingen
Het eerste lid is gebaseerd op het huidige derde lid van artikel 14b Sr. Met
de gewijzigde formulering wordt beoogd het moment waarop de proeftijd
bij een voorwaardelijke veroordeling ingaat inzichtelijker te regelen.
Uitgangspunt is dat de proeftijd bij een veroordeling waaraan bijzondere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

74

voorwaarden zijn verbonden aan het niet ten uitvoer leggen van een deel
van de sanctie ingaat op de dag dat de uitspraak onherroepelijk wordt. Dit
is anders als de rechter in zijn uitspraak een bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid geeft waardoor de proeftijd met de uitspraak meteen ingaat (zie
het huidige artikel 14e, eerste lid, Sr). Van dit uitgangspunt wordt
eveneens afgeweken indien de uitspraak onherroepelijk wordt doordat de
veroordeelde en de officier van justitie – bijvoorbeeld, maar niet noodzakelijkerwijs ter terechtzitting – beiden afzien van aanwending van een
rechtsmiddel. In dat geval gaat de proeftijd in op de vijftiende dag nadat
de uitspraak is gedaan. Deze (her)formulering van de aanvang van de
proeftijd is gebaseerd op de adviezen ter zake van meerdere adviesinstanties (RSJ, 3RO, openbaar ministerie). De termijn van twee weken na
de uitspraak biedt het openbaar ministerie, het AICE en de reclassering
tijd het toezicht te organiseren op basis van de rechterlijke uitspraak. Dit is
met name van belang bij bijzondere voorwaarden die zijn gesteld. Voor de
goede orde merken wij op dat indien de rechter dadelijke uitvoerbaarheid
beveelt, de voorwaarden en de proeftijd uiteraard onmiddellijk ingaan.
Daarover zijn tussen de rechtspraak, het openbaar ministerie en de
reclassering afzonderlijke afspraken gemaakt om op de kortst mogelijke
termijn de voorwaarden en het toezicht daarop te laten starten.
Het tweede lid ziet op de proeftijd van een voorwaarde gesteld bij een
voorwaardelijke invrijheidstelling (vergelijk het huidige artikel 15c Sr).
Deze gaat in op de dag van de voorwaardelijke invrijheidstelling en is qua
duur gelijk aan de periode waarover voorwaardelijke invrijheidstelling
wordt verleend, met een minimum van één jaar. De rechter kan op
vordering van het openbaar ministerie de proeftijd eenmaal met een
periode van maximaal twee jaar verlengen.
Voor zowel de proeftijd bij een voorwaardelijke veroordeling als die bij
een voorwaardelijke invrijheidstelling geldt dat deze niet lopen gedurende
de tijd dat de veroordeelde zijn vrijheid is ontnomen (derde lid). De 3RO
vraagt in haar advies om verduidelijking van de situaties van vrijheidsbeneming waarvoor deze onderbreking geldt. In de artikelsgewijze
toelichting van Tekst & Commentaar bij het in deze bepaling overgenomen artikel 14b, vierde lid, Sr (C.P.M. Cleiren, M.J.M. Verpalen (red.),
Tekst &Commentaar Strafrecht, Deventer: Kluwer 2012) wordt hierover
onder meer het volgende gezegd. Het gaat niet alleen om strafrechtelijke
vrijheidsbeneming maar ook om vrijheidsbeneming op andere titel. Te
denken valt aan bijvoorbeeld civielrechtelijke gijzeling en aan vreemdelingenbewaring. Een proeftijd loopt wel gedurende strafonderbreking (artikel
6:2:4 Sv), maar niet tijdens verlof van een gedetineerde. Bij een terbeschikkingstelling (met dwangverpleging) loopt bij elk verlof de TBS en
daarmee de vrijheidsontneming door. De proeftijd loopt dus niet
gedurende verlof in het kader van de TBS. Voor de specifieke situatie
waarvoor de 3RO aandacht vraagt betekent dit het volgende. Duidelijk is
dat ook een vrijheidsbeneming op grond van de Wet bijzondere
opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet BOPZ) valt onder
«rechtens zijn vrijheid is ontnomen». Een rechterlijke machtiging in het
kader van de Wet BOPZ loopt door bij een verlof of voorwaardelijk ontslag
(Hoofdstuk IV van de Wet BOPZ). Gezien deze parallel met verlof bij een
terbeschikkingstelling lijkt de conclusie in de rede te liggen dat de
proeftijd bedoeld in artikel 6:1:18 Sv niet loopt gedurende de tijd dat de
veroordeelde valt onder een rechterlijke machtiging in het kader van de
Wet BOPZ, ook niet tijdens verlof of voorwaardelijk ontslag. Idealiter
wordt bij de voorwaarden die worden gesteld in het kader van de Wet
BOPZ aansluiting gezocht bij de voorwaarden bij de (strafrechtelijke)
voorwaardelijke veroordeling of de voorwaardelijke invrijheidstelling. De
reclassering, die het toezicht op deze voorwaarden verzorgt, kan een rol
hebben in de afstemming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

75

Artikel 6:1:19 (38f Sr) – onderbreking termijn TBS
Dit betreft een omzetting van het huidige artikel 38f van het Wetboek van
Strafrecht. Het eerste lid, onderdeel e, is naar aanleiding van het advies
van het openbaar ministerie toegevoegd. Het openbaar ministerie wijst op
een uitspraak van het Hof Arnhem (LJN BU7382) waarin is uitgesproken
dat in het huidige artikel 38f Sr – kennelijk bij abuis – niet het geval wordt
benoemd waarin de termijn van de voorwaardelijke beëindiging van een
dwangverpleging wordt onderbroken door een vrijheidsbeneming. Deze
in de jurisprudentie geconstateerde leemte wordt met dit voorstel gevuld.
Artikel 6:1:20 (38t Sr) – onderbreking termijn ISD
Dit betreft een omzetting zonder inhoudelijke wijzigingen van het huidige
artikel 38t van het Wetboek van Strafrecht, over onderbreking van de
termijn van een ISD-maatregel.
Artikelen 6:1:21, 6:1:22 en 6:1:24 (75, 76, 77 Sr) – vervallen recht tot
tenuitvoerlegging
Een straf of maatregel kan niet meer ten uitvoer worden gelegd na de
dood van de veroordeelde, na het verstrijken van de tenuitvoerleggingstermijn en na de overdracht van de strafvervolging aan een vreemde
staat. Thans is dit in respectievelijk artikel 75, 76 en 77, van het Wetboek
van Strafrecht verwoord als het «vervallen van het recht tot tenuitvoerlegging». Het verstrijken van de tenuitvoerleggingstermijn wordt ook wel
de «executieverjaring» genoemd. Voorgesteld wordt deze bepalingen die
zien op de tenuitvoerlegging op te nemen in het hoofdstuk van het nieuwe
Boek 6 met de algemene bepalingen over de start en het einde van de
tenuitvoerlegging.
Artikel 6:1:23 (76a, 77m, negende lid, 77w, elfde lid, Sr) – aanvang
tenuitvoerleggingstermijn
Deze voorgestelde bepaling over de tenuitvoerleggingstermijn betreft de
omzetting van de huidige artikelen 76a, 77m, negende lid, 77w, elfde lid,
Sr over de executieverjaring. Ten opzichte van deze huidige bepaling
wordt in het derde lid een wijziging voorgesteld voor de opschorting van
de tenuitvoerleggingstermijn. Beoogd wordt dat de huidige opschorting
van de tenuitvoerleggingstermijn van vrijheidsstraffen in het geval dat
iemand rechtens zijn vrijheid is ontnomen, gaat gelden voor alle ten
uitvoer te leggen straffen en maatregelen. Indien iemand bijvoorbeeld een
geldboetevonnis of een schadevergoedingsmaatregel heeft openstaan en
daarnaast langdurig in de gevangenis zit, begint de tenuitvoerleggingstermijn op grond van de voorgestelde bepaling dus pas (weer) te lopen op
het moment dat de veroordeelde vrijkomt. Hierbij is niet relevant of de
geldelijke en de vrijheidsbenemende sanctie volgen uit dezelfde of uit
verschillende veroordelingen. Naar aanleiding van het advies van het
openbaar ministerie merken wij hierbij op dat de tenuitvoerlegging en de
activiteiten die in het kader daarvan plaatsvinden, niet hoeven te worden
stopgezet tijdens detentie. Ook op het moment dat iemand rechtens zijn
vrijheid is ontnomen kan inning van financiële sancties plaatsvinden. De
opschorting van de tenuitvoerleggingstermijn heeft dus enkel tot gevolg
dat de termijn waarbinnen deze activiteiten kunnen geschieden wordt
verlengd.
De wetsgeschiedenis laat zien dat met deze wijziging wordt teruggekeerd
naar hetgeen de wetgever eind negentiende eeuw bij de totstandkoming
van de oorspronkelijke bepaling voor ogen stond (Kamerstukken II
1878/79, 110, 2, blz.7). Dit blijkt uit de toelichting die destijds bij artikel 86

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

76

van het Wetboek van Strafregt werd gegeven (de oorspronkelijke bepaling
die vrijwel ongewijzigd tot op heden in het wetboek is blijven staan)
(Kamerstukken II 1878/79, 110, 3, blz. 80): «Gestuit wordt de verjaring door
de uitvoering van de straf, en de termijn begint op nieuw te loopen bij
ontvlugting van den veroordeelde uit de plaats waar hij zijne straf
ondergaat. Wat het derde lid bepaalt over schorsing van deze verjaring, is
ontleend aan art. 51, vierde lid, Tit. XIII ontw. strafv. Waar de wet
schorsing der tenuitvoerlegging van het vonnis mogt bevelen, moet de
termijn der verjaring niet doorloopen, en hetzelfde moet gelden waar de
executie der straf plaats vindt of feitelijk onmogelijk is, omdat de
veroordeelde eene andere straf ondergaat.»
In het vierde lid wordt ten opzichte van het huidige artikel 76a, vierde lid,
Sr verduidelijkt dat in het geval een betalingsregeling wordt getroffen de
verlenging van de tenuitvoerleggingstermijn met twee jaar alleen
betrekking heeft op de opgelegde geldboete. De tenuitvoerleggingstermijn van een in dezelfde strafbeschikking opgelegde taakstraf wijzigt
dus niet door een getroffen betalingsregeling. Het openbaar ministerie
geeft in zijn advies aan dit een verbetering te vinden ten opzichte van de
huidige regeling.
Buiten deze wijzigingen wordt in deze bepaling ten opzichte van het
huidige artikel 76a Sr het taalgebruik gemoderniseerd. Deze bepaling
geldt ook voor jeugdsancties. Daarmee zijn de specifieke bepalingen 77m,
negende lid, en 77w, elfde lid, Sr ook hierin opgenomen.
Artikel 6:1:24 (77 (deels) Sr) – gevolgen overdracht tenuitvoerlegging
Met deze bepaling wordt voorgesteld het deel van het huidige artikel 77 Sr
dat ziet op de gevolgen van overdracht aan een vreemde staat van het
recht tot uitvoering van de straf over te hevelen naar het nieuwe Boek 6.
Zoals wordt toegelicht bij de voorgestelde wijziging van artikel 77 Sr
blijven de gevolgen van de overdracht van de strafvervolging aan een
vreemde staat wel bepaald in het Wetboek van Strafrecht.
DERDE TITEL
TOEZICHT OP DE TENUITVOERLEGGING
Artikel 6:1:25 (77o, eerste lid, 77hh Sr) – toezicht op jeugdreclassering
door raad voor de kinderbescherming
De huidige toezichthoudende taak van de raad voor de kinderbescherming
op de jeugdreclassering (artikel 77hh Sr) is met deze bepaling overgenomen in dit artikel in het nieuwe Boek 6 Sv. In plaats van verwijzingen
naar specifieke bepalingen op grond waarvan reclasseringswerkzaamheden met betrekking tot jeugdigen kunnen plaatshebben – zoals in de
huidige bepaling – is gekozen voor een algemenere omschrijving.
Hiermee is geen inhoudelijke wijziging beoogd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

77

HOOFDSTUK 2
VRIJHEIDSBENEMENDE STRAFFEN EN MAATREGELEN
EERSTE TITEL
OPNEMING, AANVANG, ONDERBREKING EN INVRIJHEIDSTELLING
Artikel 6:2:1 (566 Sv) – grond voor opneming
Dit artikel betreft het huidige artikel 566 Sv. Als gevolg van de directe
verantwoordelijkheid van de Minister voor de tenuitvoerlegging wordt in
het eerste lid en het derde lid het openbaar ministerie vervangen door de
Minister. In het eerste lid wordt de redactie van de bepaling verduidelijkt
door een opsomming te gebruiken. Onder a is toegevoegd dat het ook kan
gaan om een bevel tot aanhouding. Hiermee wordt gedoeld op de
aanhouding die op grond van artikel 6:3:15 Sv kan worden bevolen indien
er ernstige redenen zijn aan te nemen dat de veroordeelde zich niet houdt
aan de sanctie, maar ook bijvoorbeeld op het bevel tot voorlopige
aanhouding op grond van het bepaalde in Afdeling A van Hoofdstuk II van
de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen. Voor de goede orde
merken wij op dat in deze specifieke bepaling de voorlopige hechtenis is
opgenomen als grond voor opneming in een inrichting, maar dat voor het
overige Boek 6 niet ziet op de tenuitvoerlegging van de preventieve
hechtenis.
In de aanhef van het eerste lid en in het derde lid is «op vertoon van»
vervangen door «op grond van». Op vertoon van impliceert namelijk het
overleggen van een schriftelijk stuk, terwijl steeds meer informatieuitwisseling in de strafrechtsketen geautomatiseerd plaatsvindt.
Het vierde lid van het huidige artikel 566 Sv is in dit voorstel komen te
vervallen. Dat ambtenaren die belast zijn met de tenuitvoerlegging de
hulp van politie en Koninklijke marechaussee kunnen inroepen volgt
namelijk al uit de algemene bepalingen (huidig artikel 556 Sv; voorgesteld
artikel 6:1:5, vijfde lid, Sv). Door de feitelijke vernummering van het
huidige vijfde naar het vierde lid wordt direct gecorrigeerd voor de thans
incorrecte interne verwijzing.
Zoals de RSJ met recht in zijn advies opmerkt bij dit artikel en bij artikel
6:2:5 Sv, houdt de Minister alle gegevens van veroordeelden bij en is hij er
in zoverre voor verantwoordelijk dat geen personen (langer) worden
ingesloten dan waarvoor een titel van insluiting beschikbaar is. Het
toezicht dat de rechtbank en het parket thans formeel hebben op de
nakoming van de voorschriften over de opneming in de inrichting, de
invrijheidsstelling en de registratie daarvan, (artikel 571 Sv) komt op
grond van dit wetsvoorstel te vervallen. In de praktijk worden de
verplichte bezoeken door rechters en officier van justitie slechts sporadisch afgelegd, althans de schriftelijke verslagen die van deze bezoeken
zouden moeten worden gemaakt, worden niet uitgebracht aan de Minister
van Veiligheid en Justitie. Toezicht op het gevangeniswezen is eveneens
geregeld bij en krachtens de Beginselenwetten. Beoogd is dat de Inspectie
Veiligheid en Justitie – in 2012 ontstaan door organisatorische samenvoeging van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (IOOV) en de
Inspectie voor de Sanctietoepassing (ISt) – toezicht zal gaan houden op de
rechtmatigheid van de feitelijke tenuitvoerlegging, waaronder de door de
RSJ genoemde controles of de detentie wordt uitgevoerd op een
bestaande en juiste titel en of de registers over de tenuitvoerlegging
betrouwbaar en volgens de geldende voorschriften worden bijgehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

78

Artikel 6:2:2 (26 Sr) – aanvang vrijheidsbeneming
Dit artikel betreft het huidige artikel 26 Sr. Ten opzichte van deze bepaling
is de zinledige tussenzin «voor zover elk van deze straffen betreft»
geschrapt en is «in kracht van gewijsde gegaan» vervangen door de meer
gangbare term «onherroepelijk geworden».
Artikel 6:2:3 (562, 563 Sv) – optreden psychische stoornis en opschorting
Indien een veroordeelde na de uitspraak, maar voor de start van de
tenuitvoerlegging is gaan lijden aan een psychische stoornis, kan de
tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf worden opgeschort. Deze
mogelijkheid voor uitzonderlijke gevallen is thans geregeld in artikel 562
Sv en wordt zonder inhoudelijke wijzigingen in de eerste drie leden van
deze bepaling overgenomen. Het vierde en vijfde lid betreffen het
geldende artikel 563 Sv, waarin de mogelijkheid wordt beschreven van
tenuitvoerlegging van een vervangende straf.
Artikel 6:2:4 (570b, eerste, derde lid, Sv, 77j, eerste, derde lid, Sr) –
onderbreking tenuitvoerlegging vrijheidsstraf
In zeer bijzondere gevallen kan een gedetineerde toestemming van de
Minister krijgen om de inrichting waar hij verblijft tijdelijk te verlaten. Bij
de gronden voor strafonderbreking gaat het om zeer bijzondere gebeurtenissen in de persoonlijke levenssfeer, die dermate ingrijpend dan wel
zodanig van aard zijn dat niet kan worden volstaan met een incidenteel
verlof of gewacht tot een mogelijkheid om de inrichting in een ander
kader tijdelijk te verlaten. Dergelijke strafonderbreking kan worden
toegepast bij gevangenisstraf, (vervangende) hechtenis, militaire detentie
(570b Sv) en (vervangende) jeugddetentie (77j Sr). In deze bepaling over
onderbreking van de tenuitvoerlegging worden de bepalingen ter zake in
het reguliere strafrecht (huidig artikel 570b Sv) en het jeugdstrafrecht
(huidig artikel 77j, eerste tot en met derde lid, Sr) samengevoegd. De
huidige bijzondere regeling dat jeugddetentie gedurende een tijdvak van
ten hoogste drie maanden wordt onderbroken, komt hierbij op het niveau
van de wet te vervallen. Het is wenselijk dat ten aanzien van zowel
volwassenen en jeugdigen de criteria voor de strafonderbreking worden
geconcentreerd in één algemene maatregel van bestuur. De nadere regels
die over het onderbreken van de tenuitvoerlegging kunnen worden
gesteld, kunnen ook criteria voor de duur van de onderbreking bevatten.
De grondslag voor het kunnen stellen van deze nadere regels wordt
voorgesteld in het laatste artikel van deze titel. Op de beslissing van de
Minister worden – evenals in de huidige artikelen 77j Sr en 570b Sv – de in
het tweede lid genoemde hoofdstukken van de Penitentiaire beginselenwet en de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen van toepassing
verklaard.
Artikel 6:2:5 (570 Sv, 15, zesde lid, Sr, nieuw) – invrijheidstelling
Ten opzichte van het huidige artikel dat ziet op de invrijheidstelling, artikel
570 Sv, worden enige taalkundige wijzigingen voorgesteld. Zo wordt
«hoofd van het gesticht» vervangen door directeur van de inrichting.
Daarnaast worden de volgende inhoudelijke wijzigingen voorgesteld.
De huidige afwijkende momenten van invrijheidstelling op het moment
dat de laatste dag van de straftijd een zaterdag, zondag of algemeen
erkende feestdag is (artikel 570, eerste lid, onder b en c, Sv), komen te
vervallen. In de huidige samenleving waarin ook in het weekeinde en op
feestdagen kan worden voorzien in basisbehoeften en zo nodig (digitaal)
kan worden gestart met diensten zoals de gemeentelijke sociale dienst, is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

79

hiertoe geen dwingende reden meer. Dit betekent dat op grond van deze
wijziging in het nieuwe artikel ook het derde lid van het huidige artikel 570
Sv kan komen te vervallen, aangezien invrijheidstelling niet meer op
grond van het eerste lid gebeurt voordat de straftijd geheel is verstreken.
De organisaties met taken in het kader van de invrijheidstelling van
veroordeelden – zoals het gevangeniswezen en het AICE – zullen op grond
van deze wijziging ook in het weekend en op feestdagen hieraan
uitvoering moeten kunnen geven.
In het eerste lid, onder c, wordt niet meer gesproken over een bevel tot
invrijheidstelling van «het bevoegde gezag», maar van Onze Minister. De
Minister van Veiligheid en Justitie – het AICE – ontvangt in de nieuwe
situatie de (door de rechter) genomen beslissing en geeft deze als bevel
tot invrijheidstelling door aan de directeur van de inrichting. Vóórdat het
bevel wordt gegeven iemand op vrije voeten te stellen, zal dus eerst bij
het AICE worden nagegaan of de vrijheid van de betrokkene niet nog op
andere titel ontnomen moet blijven. Als dit het geval is, wordt het bevel
uiteraard niet gegeven, maar verandert enkel de titel waarop iemand
vanaf dat moment vastzit. Hierover wordt de inrichting geïnformeerd.
Deze controle door de Minister past bij de rol van het AICE (paragraaf
5.2.2) en dient ertoe te voorkomen dat iemand die nog een vrijheidsbenemende straf heeft openstaan (tijdelijk) niet beschikbaar is voor verdere
tenuitvoerlegging, zodat er kostbare capaciteit moet worden ingezet om
deze alsnog ten uitvoer te leggen. Dit kan in het bijzonder relevant zijn bij
buiten de reguliere kantoortijden genomen rechterlijke beslissingen tot
onmiddellijke invrijheidstelling. Hierbij kan worden gedacht aan de
beslissing tot invrijheidstelling op een verzoek tot schorsing van de
voorlopige hechtenis, een contraire beëindiging van een terbeschikkingstelling of een beslissing van de rechter-commissaris over de tenuitvoerlegging van vervangende hechtenis bij een vrijheidsbeperkende
maatregel.
Het voorgestelde vierde lid is nieuw ten opzichte van de huidige regeling
en biedt de mogelijkheid om na ontvangst van het bevel tot invrijheidstelling van de Minister de betrokkene nog gedurende enige uren vast te
houden om de administratieve en fysieke afhandeling van het bevel uit te
voeren. Het College van procureurs-generaal onderschrijft in zijn advies
dat in de wet een termijn wordt opgenomen waar de gedetineerde
rechten aan kan ontlenen, maar acht de in de consultatieversie van het
wetsvoorstel voorgestelde termijn van twee uur te kort. Om deze reden
wordt thans als maximale duur drie uur voorgesteld. Als de gedetineerde
op het moment van het bevel tot invrijheidstelling niet in de inrichting is –
bijvoorbeeld omdat hij nog onderweg is van de zitting waar tot zijn
invrijheidstelling is besloten naar de inrichting – begint deze termijn van
drie uur te lopen vanaf het moment dat de gedetineerde terug is bij de
inrichting, waar veelal ook nog persoonlijke bezittingen van de betrokkene
zullen zijn. Dat gedetineerden teruggaan naar de inrichting is staande
praktijk (Aanwijzing onmiddellijke invrijheidstelling (2011A016); Stcrt.
2011, nr. 13873). Het is goed te benadrukken dat het streven in de
uitvoering zal zijn – zoals het openbaar ministerie ook aangeeft in zijn
advies – de daadwerkelijke invrijheidstelling ruim binnen deze maximaal
drie uur te realiseren, ook als deze uren buiten de reguliere kantooruren
vallen. Dit ook in reactie op het advies van de RSJ bij deze mogelijkheid
de (ex-)gedetineerde nog gedurende enige uren ingesloten te houden.
Dit artikel is ook van toepassing op voorwaardelijke invrijheidsstellingen
(vergelijk het huidige artikel 15, zesde lid, Sr).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

80

Artikel 6:2:6 (570a Sv, 15, vijfde en zesde lid, Sr) – invrijheidstelling bij
meerdere straffen
Dit artikel betreft het huidige artikel 570a Sv en artikel 15, vijfde en zesde
lid, Sr, waarin artikel 570a Sv van overeenkomstige toepassing wordt
verklaard op de voorwaardelijke invrijheidstelling. Met deze samenvoeging wordt geen inhoudelijke wijziging van de huidige regeling
beoogd.
Artikel 6:2:7 (15, vierde lid, 27a Sr) – verrekening vrijheidsstraf in het
buitenland
Het eerste lid van dit artikel betreft het huidige artikel 27a Sr, het tweede
lid het huidige vierde lid van artikel 15 Sr. Voorgesteld wordt deze
bepalingen zonder inhoudelijke wijzigingen over te nemen in de nieuwe
regeling.
Artikel 6:2:8 (13, 19 Sr) – plaatsing in TBS-instelling bij gebrekkige
ontwikkeling of psychische stoornis
Dit artikel betreft een samenvoeging van het huidige artikel 13 Sr
(terugkerend in het eerste tot en met het vijfde lid) en de schakelbepaling
artikel 19 Sr, die artikel 13 Sr van overeenkomstige toepassing verklaart
op de hechtenis en vervangende hechtenis (zesde lid). In het eerste lid
wordt de verwijzing naar artikel 37e Sr niet overgenomen vanwege de
voorgestelde algemene bepaling op grond waarvan de tenuitvoerlegging
– behoudens uitzonderingen – ten laste van de Staat komt (artikel 6:1:12
Sv), waarin artikel 37e Sr opgaat.
Artikel 6:2:9 (nieuw, 570b, tweede lid, Sv, 13, tweede en derde lid, 77j,
tweede lid, Sr) – nadere regels bij algemene maatregel van bestuur
Dit laatste artikel van de eerste titel bevat de grondslagen voor nadere
regels die bij het bepaalde in deze titel worden gesteld. De invulling die in
het tweede tot en met het vierde lid wordt gegeven aan de nadere regels
volgen uit de huidige delegatiebepaling die worden overgenomen. Dit
betreft artikel 570b, tweede lid, Sv, artikel 13, tweede en derde lid, Sr en
artikel 77j, tweede lid, Sr.
TWEEDE TITEL
VOORWAARDELIJKE INVRIJHEIDSTELLING
De wijzigingen in de regeling van de voorwaardelijke invrijheidstelling zijn
in algemene zin toegelicht in paragraaf 5.3.4 van het algemeen deel van
deze memorie van toelichting.
Met de artikelen 6:2:10 tot en met 6:2:14 worden – behoudens de
consequenties voor de verschoven verantwoordelijkheid van openbaar
ministerie naar Minister – geen noemenswaardige inhoudelijke wijzigingen van de huidige regeling van de voorwaardelijke invrijheidstelling
voorgesteld. Op advies van 3RO wordt in artikel 6:2:11 Sv voorgesteld
vast te leggen dat onder medewerking aan reclasseringstoezicht mede
wordt begrepen de verplichting van de onder toezicht gestelde zich te
melden bij de reclasseringsinstelling. Dat deze verplichting tot
medewerking in artikel 6:2:11 Sv als verplichte algemene voorwaarde
wordt geformuleerd en in het vergelijkbare gewijzigde artikel 14c Sr en
het nieuw voorgestelde artikel 6:3:14 Sv als onderdeel van het reclasseringstoezicht heeft voor de uitvoering in de praktijk geen consequenties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

81

Artikel 6:2:15 geeft een grondslag voor het stellen van nadere regels over
de voorwaardelijke invrijheidstelling. Voor zover de huidige artikelen over
de voorwaardelijke invrijheidstelling, de artikelen 15 tot en met 15l Sr, zien
op rechterlijke beslissingen tijdens de voorwaardelijke invrijheidstelling,
worden deze onderdeel van hoofdstuk 6 van Boek 6 en op die plaats
toegelicht.
DERDE TITEL
VERPLEGING VAN OVERHEIDSWEGE EN TER BESCHIKKING
STELLING
Artikel 6:2:16 (37d Sr) – instelling TBS-gestelden
Dit artikel betreft het huidige artikel 37d Sr. Voorgesteld wordt dit zonder
inhoudelijke wijzigingen over te nemen in deze titel.
Artikel 6:2:17 (37c, tweede lid Sr) – behandeling en aanwijzingen in het
belang van de veiligheid
Dit artikel betreft – ongewijzigd – het tweede lid van het huidige artikel 37c
Sr.
Artikel 6:2:18 (38j, derde lid, 38l, eerste lid, Sr) – einde terbeschikkingstelling
Deze bepaling over het einde van een terbeschikkingstelling betreft een
samenvoeging van het huidige artikel 38j, derde lid, Sr (eerste lid) en
artikel 38l, eerste lid, Sr (tweede lid).
Artikel 6:2:19 (38la, eerste tot en met vijfde lid, Sr) – TBS en illegale
vreemdelingen
Met deze bepaling worden het eerste tot en met het vierde lid van artikel
38la Sr overgenomen. Op grond van het advies van het openbaar
ministerie wordt in het derde lid verduidelijkt dat als voorwaarde wordt
gesteld dat de vreemdeling Nederland verlaat en niet terugkeert. Het
toevoegen van het verlaten kan problemen voorkomen in gevallen waarin
de uitzetting mislukt na een onherroepelijke beslissing tot beëindiging van
de TBS. De rechtsbescherming voor vreemdelingen die geen rechtmatig
verblijf in Nederland hebben (artikel 38la, vijfde tot en met zevende lid,
Sr), wordt geregeld in hoofdstuk 6 van Boek 6 (artikel 6:6:10 Sv).
VIERDE TITEL
INRICHTING VOOR STELSELMATIGE DADERS
Artikel 6:2:20 (38o, eerste en derde lid, Sr) – ISD-inrichting
Dit artikel betreft het huidige artikel 38o Sr, met dien verstande dat de
grondslag voor het stellen van nadere regels wordt verplaatst naar het
laatste artikel van deze titel.
Artikel 6:2:21 (38u Sr) – Minister kan ISD-maatregel altijd beëindigen
Dit artikel betreft – ongewijzigd – het huidige artikel 38u Sr.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

82

Artikel 6:2:22 (38o, derde lid, Sr, nieuw) – grondslag voor amvb over ISD
Dit slotartikel van de titel bevat de grondslag voor nadere regels die bij
het bepaalde in deze titel kunnen worden gesteld. Deze nadere regels zien
in elk geval op de kosten van de tenuitvoerlegging van de maatregel die
ten laste van de gemeenten komen (thans geregeld in hoofdstuk 9A van
de Penitentiaire maatregel).
VIJFDE TITEL
MAATREGEL VAN PLAATSING IN EEN INRICHTING VOOR
JEUGDIGEN
Deze titel bestaat uit één bepaling met de regels voor de tenuitvoerlegging van maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen
(artikel 6:2:23 Sv). Inhoudelijk stemt dit artikel overeen met het huidige
zevende tot en met negende lid van artikel 77s Sr.
HOOFDSTUK 3
VRIJHEIDSBEPERKENDE STRAFFEN, MAATREGELEN EN
VOORWAARDEN
Het derde hoofdstuk van boek 6 ziet op de tenuitvoerlegging van de
vrijheidsbeperkende sancties en in een strafbeschikking opgelegde
gedragsaanwijzingen. De eveneens vrijheidsbeperkende sancties van door
de officier van justitie gegeven gedragsaanwijzingen ter beëindiging van
ernstige overlast (artikel 509hh Sv) en door de rechter opgelegde
zelfstandige vrijheidsbeperkende maatregelen (artikel 38v Sr) kennen
geen specifieke tenuitvoerleggingsbepalingen. Hetzelfde geldt voor de
bijzondere voorwaarden bij een veroordeling met een voorwaardelijke
straf, een voorwaardelijke invrijheidstelling, een schorsing van de
voorlopige hechtenis en een voorwaardelijk sepot. Wel wordt de reactie
op geconstateerde niet-naleving van die bijzondere voorwaarden
geregeld, zoals de aanhouding van de veroordeelde (dit hoofdstuk, artikel
6:3:15 Sv) en het rechterlijk oordeel dat hierop volgt (hoofdstuk 6, artikel
6:6:20 e.v. Sv).
EERSTE TITEL
TAAKSTRAFFEN
Artikel 6:3:1 (22c, derde en vierde lid, Sr) – termijn tenuitvoerlegging
taakstraf
In deze bepaling wordt ten opzichte van het huidige artikel 22c Sr
voorgesteld de termijn te verlengen waarbinnen een taakstraf moet
worden uitgevoerd. Tegelijkertijd wordt voorgesteld de huidige
mogelijkheid van éénmalige verlenging van deze termijn te laten
vervallen. Met het vervallen van rappelleren en ambtshalve verlengingen
wordt het administratief proces vereenvoudigd en administratieve lasten
weggenomen.
Voor een door de rechter opgelegde taakstraf van maximaal 240 uur geldt
op grond van deze bepaling een termijn van achttien maanden (ten
opzichte van thans twaalf maanden met de mogelijkheid van eenmalige
verlenging met nog twaalf maanden) en voor een door de officier van
justitie in een strafbeschikking opgelegde taakstraf van maximaal 180 uur
een termijn van negen maanden (ten opzichte van thans zes maanden met
de mogelijkheid van eenmalige verlenging met nog zes maanden). De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

83

NVvR vraagt zich of het schrappen van de verlengingsmogelijkheid niet in
meer gevallen leidt tot een automatische omzetting in vervangende
hechtenis en daarmee – vanwege de mogelijkheid van bezwaar tegen de
vervangende hechtenis – tot extra zaken die aan de rechter moeten
worden voorgelegd. Op basis van de huidige praktijk ligt dit niet in de lijn
der verwachting. Bij door de rechter opgelegde taakstraffen wordt onder
de huidige regeling namelijk in minder dan 10 procent van de gevallen
verlenging van de termijn verzocht. Met de voorgestelde standaardtermijn
van 18 maanden ligt het in de rede te verwachten dat in een nog beperkter
percentage omzetting in vervangende hechtenis vanwege termijnoverschrijding aan de orde kan zijn. De uit het schrappen van de verlengingsmogelijkheid voortvloeiende noodzaak van een snellere start van de
tenuitvoerlegging van taakstraffen sluit aan bij de doelstelling straffen
voortvarend ten uitvoer te leggen. Een snellere start vergroot ons inziens
verder de kans dat de taakstraffen daadwerkelijk worden uitgevoerd in
plaats van omgezet. Met de combinatie van een langere standaardtermijn
en de concrete streefnormen die worden vastgesteld voor het voortvarend
starten met de tenuitvoerlegging (zie paragraaf 4.2.1 van het algemeen
deel van deze memorie van toelichting) wordt de uitvoering tegemoetgekomen door de reclassering standaard voldoende tijd te geven voor de
organisatie en uitvoering van de taakstraf. Met de NVvR concluderen wij
dat goede afstemming in de uitvoeringspraktijk hierbij van belang is. Juist
vanuit die afstemming met de praktijk en de uitdrukkelijke steun die de
3RO in hun advies geeft aan dit voorstel zijn wij ervan overtuigd dat de
verlengingsmogelijkheid kan worden gemist. De administratieve lasten
worden hierbij beperkt zonder dat de verwachting is dat er meer zaken
aan de rechter zullen worden voorgelegd.
Voor het moment waarop deze termijn begint te lopen (eerste lid) is
overwogen te kiezen voor het moment waarop het vonnis voor tenuitvoerlegging vatbaar is geworden in plaats van het moment waarop de
beslissing onherroepelijk is geworden. Naar aanleiding van het advies van
de 3RO, de constatering dat in meer gevallen bij het moment van
onherroepelijkheid wordt aangesloten en van een inschatting van de
gevolgen van deze wijziging voor de uitvoeringspraktijk wordt vastgehouden aan het moment van onherroepelijkheid. De samenhang tussen
het onherroepelijk en het voor tenuitvoerlegging vatbaar zijn van een
beslissing volgt uit het bepaalde in de tweede titel van het eerste
hoofdstuk van het voorgestelde Boek 6 (artikel 6:1:16 e.v. Sv).
Artikel 6:3:2 (22f, eerste en tweede lid, 77o, derde en vierde lid, Sr) –
wijzigen taakstraf
Met deze bepaling worden de artikelen 22f, eerste en tweede lid, en 77o,
derde en vierde lid, Sr overgenomen. Genoemde artikelen bevatten een
uitzondering op de regel dat een door de rechter opgelegde sanctie niet
wordt gewijzigd: het openbaar ministerie kan de inhoud van een taakstraf
wijzigen ingeval een veroordeelde deze niet geheel overeenkomstig de
opgelegde straf kan of heeft kunnen verrichten. Een dergelijk inhoudelijk
wijzigen van een door de rechter opgelegde taakstraf is slechts in een
beperkt aantal gevallen aan de orde. Hiervoor is namelijk niet alleen nodig
dat de rechter – anders dan gebruikelijk – vanuit de aard van het delict een
specifieke taakstraf oplegt (bijvoorbeeld werken in een revalidatiecentrum
na dronken rijden), maar ook dat deze specifieke taakstraf niet beschikbaar
of anderszins niet haalbaar blijkt (bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid).
Mede vanuit deze beperkte praktische waarde geeft de RSJ in zijn advies
in overweging deze mogelijkheid te schrappen. In plaats daarvan zou het
aan de rechter moeten zijn om een taakstraf alleen specifiek in te vullen
als hij zich daarvoor ervan heeft vergewist dat de specifieke taakstraf kan
worden gerealiseerd. Dit advies van de RSJ is niet overgenomen omdat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

84

de geschetste situatie zich sporadisch wel voordoet – met name bij
jeugdzaken – en het bepaalde dan een praktische oplossing biedt. In deze
samenloop van uitzonderlijke omstandigheden wordt door de reclassering
gezocht naar het best overeenkomende alternatief van vergelijkbare aard
en zwaarte. Het openbaar ministerie toetst vervolgens zorgvuldig of de
door de reclassering voorgestelde inhoudelijke wijziging nog in de lijn ligt
met wat de rechter met de oorspronkelijke taakstraf heeft bedoeld. Gezien
deze toetsende rol van het openbaar ministerie, dat de oorspronkelijke
beslissing ter tenuitvoerlegging aan de Minister heeft verstrekt, houdt het
openbaar ministerie deze wijzigingsbevoegdheid en wordt deze niet –
zoals de RSJ suggereert – aan de Minister toegekend. Met de wijziging
van de inhoud van de taakstraf verstrekt het openbaar ministerie als het
ware een nieuwe ten uitvoer te leggen beslissing aan de Minister. Ten
opzichte van de huidige regeling wordt voorgesteld de mogelijkheid van
bezwaar tegen de kennisgeving van het openbaar ministerie over de
wijziging van de taakstraf niet over te nemen (huidig derde lid van artikel
22f en vijfde lid van artikel 77o Sr). Belangrijkste redenen hiervoor zijn dat
het zelden voorkomt en dat bij een voorkomende wijziging zorgvuldig
door reclassering en openbaar ministerie wordt gekeken naar een goed
vergelijkbaar alternatief. In reactie op het advies van de RSJ kan hieraan
nog worden toegevoegd dat in het geval de veroordeelde de gewijzigde
taakstraf niet uitvoert omdat hij het niet eens is met die wijziging, de zaak
alsnog bij de rechter komt.
Artikel 6:3:3 (22g, eerste en tweede lid, 22d, vierde lid, Sr) – tenuitvoerlegging vervangende hechtenis bij door rechter opgelegde taakstraf
Indien iemand een door de rechter opgelegde taakstraf niet (naar
behoren) uitvoert, kan op grond van de rechterlijke uitspraak waarin de
taakstraf is opgelegd vervangende hechtenis worden toegepast (artikel
22d, eerste tot en met derde lid, Sr). De toepassing van vervangende
hechtenis geschiedt – net als onder het huidige recht (artikel 22g, eerste
en tweede lid, en artikel 22d, vierde lid, Sr) – door het openbaar ministerie. Het openbaar ministerie geeft hiervan kennis aan de veroordeelde.
Deze beslissing over het aantal dagen vervangende hechtenis wordt
betekend.
Artikel 6:3:4 (22i Sr) – termijn voor nemen beslissing over wijziging of
vervangende hechtenis
Met deze bepaling wordt het huidige artikel 22i Sr overgenomen, met dien
verstande dat in de bepaling alleen nog het laatste moment waarop de
beslissing kan worden genomen wordt benoemd. Dit laat ongewijzigd dat
in de praktijk de beslissing wordt genomen zodra duidelijk is geworden
dat de taakstraf niet of niet naar behoren is uitgevoerd, en dat niet wordt
gewacht tot het laatste moment.
Artikel 6:3:5 (22j, 77q, tweede lid, Sr) – kennisgeving verrichte taakstraf
Met deze bepaling worden artikel 22j en artikel 77q, tweede lid, Sr
overgenomen, met als wijziging dat in de nieuwe regeling de Minister
verantwoordelijk is voor de kennisgeving over de afgeronde tenuitvoerlegging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

85

Artikel 6:3:6 (22k, eerste volzin, Sr) – nadere regels tenuitvoerlegging
taakstraf
Dit laatste artikel van de titel bevat de grondslag voor nadere regels die
kunnen worden gesteld over de inhoud van de taakstraf, de tenuitvoerlegging van de taakstraf en de rechten en plichten van degene die een
taakstraf moet uitvoeren.
TWEEDE TITEL
GEDRAGSAANWIJZINGEN
Artikel 6:3:7 (578, eerste lid (deel), tweede lid, Sv) – aanwijzingen in
strafbeschikking
Dit artikel betreft de voorgestelde omzetting van het deel van artikel 578,
eerste en tweede lid, Sv dat op de tenuitvoerlegging van de door de
officier van justitie in een strafbeschikking gegeven aanwijzingen ziet. Bij
het eerste lid merkt het openbaar ministerie op dat hier niet is vermeld
met welke termijn de proeftijd van een gedragsaanwijzing kan worden
verlengd. Dat klopt en is ongewijzigd overgenomen van het huidige artikel
578, eerste lid, Sv. De achtergrond hiervan is het volgende. In het
algemeen geldt dat de wet niet de termijn maximeert waarbinnen aan de
in de strafbeschikking gegeven aanwijzingen moet worden voldaan. Ook
is in het algemeen niet voorgeschreven dat die termijn in de strafbeschikking zelf wordt bepaald. Dit is alleen anders voor de «andere
aanwijzingen het gedrag van de verdachte betreffend», die een proeftijd
van hoogstens een jaar kunnen hebben (artikel 257a, derde lid, onder e,
Sv). De wet staat dus niet aan een lange termijn in de weg. Bij de
totstandkoming van genoemde bepaling is wel aan de orde gesteld dat
een al te lange termijn onwenselijk is omdat bij het niet voldoen aan de
aanwijzing alsnog moet worden gedagvaard voor het feit waarvoor de
strafbeschikking was uitgevaardigd (Kamerstukken II 2004/05, 29 849, nr.
3, blz. 67). Het is aan het openbaar ministerie om in een concreet geval te
bepalen welke verlenging wenselijk is. Naar aanleiding van het advies van
het openbaar ministerie wordt verder een correctie aangebracht door te
verwijzen naar het derde in plaats van het tweede lid van artikel 257a Sv.
DERDE TITEL
JEUGD – TAAKSTRAF EN GEDRAGSBEÏNVLOEDENDE
MAATREGEL
Met de artikelen 6:3:8 tot en met 6:3:11 Sv worden de bepalingen die
specifiek zien op de tenuitvoerlegging van jeugdtaakstraffen overgenomen (te weten de huidige artikelen 77m, derde en vijfde lid, 77o, eerste
en derde lid, 77n, vierde lid, 77p, eerste, tweede en vierde lid, 77q, en 77ff,
derde en vierde lid Sr).
Bij het voorgestelde artikel 6:3:8 Sv kan ten eerste worden opgemerkt dat
de tenuitvoerleggingstermijn voor taakstraffen bij jeugdigen gelijk is. Deze
bedraagt ten hoogste negen maanden voor taak- en leerstraffen van
honderd uur of minder en ten hoogste achttien maanden voor taak- en
leerstraffen van langere duur, ongeacht of deze is opgelegd in een
rechterlijke uitspraak of strafbeschikking. Daarom kent deze bepaling een
andere formulering dan artikel 6:3:1 Sv. Bij de Wet adolescentenstrafrecht
(Stb. 2013, 485) is de termijn voor leerprojecten verlengd van zes naar
negen maanden. Dit heeft ook zijn doorwerking gehad in dit wetsvoorstel.
Hiermee is ook de zorg van de NVvR of zes maanden voor een leerstraf
niet te kort is ondervangen. Ten tweede is – net als in artikel 6:3:1 Sv, over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

86

de termijn waarbinnen een taakstraf moet worden uitgevoerd – in deze
bepaling voor jeugdtaakstraffen een langere termijn voorgesteld, in
combinatie met het laten vervallen van de huidige mogelijkheid van
éénmalige verlenging van de termijn. Ten derde merken wij op dat het
bepaalde in het geldende artikel 77m, negende lid, Sr niet terugkeert in
artikel 6:3:8 Sv omdat op grond van de algemene bepaling van 6:3:1 Sv
ook voor jeugdigen geldt dat de tenuitvoerleggingstermijn wordt verlengd
met de tijd dat de veroordeelde vastzit of ongeoorloofd afwezig is.
In artikel 6:3:11 Sv keert het tweede lid van artikel 77q Sr niet terug
aangezien het toesturen van het bericht over afronding van een jeugdtaakstraf valt onder de algemene regeling van artikel 6:3:5 Sv.
Met artikel 6:3:12 Sv worden de artikelleden die zien op de tenuitvoerlegging van de maatregel betreffende het gedrag van de jeugdige
overgenomen in deze titel (artikel 77w Sr). Voor de start van de tenuitvoerleggingstermijn van de maatregel wordt – net als in artikel 6:3:1 Sv –
aangesloten bij het moment dat de rechterlijke uitspraak voor tenuitvoerlegging vatbaar is geworden in plaats van het moment van de onherroepelijkheid van de beslissing.
Het laatste artikel van deze titel – artikel 6:3:13 Sv - bevat een grondslag
voor het bij algemene maatregel van bestuur of het bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur stellen van nadere regels over het
bepaalde over de tenuitvoerlegging van jeugdtaakstraffen en de gedragsbeïnvloedende maatregel.
Buiten de gevolgen van de directe verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van de Minister worden met deze verplaatsing naar Boek 6
geen wijzigingen van de bijzondere regelingen voor deze jeugdsancties
beoogd.
VIERDE TITEL
TOEZICHT EN AANHOUDING
Artikel 6:3:14 (nieuw; 14d, eerste, tweede lid, 15b, eerste en tweede lid, 32,
38a, derde lid, 38b, 38c, 38i, 38p, zevende lid, 38q, 77ta, tweede lid, 77aa,
eerste lid, tweede lid, tweede volzin, Sr) – toezicht op de naleving
Zoals in paragraaf 5.3.5 van het algemeen deel van deze memorie van
toelichting is aangegeven, blijft het openbaar ministerie belast met het
toezicht op de naleving van alle in strafrechtelijk kader opgelegde
(vrijheidsbeperkende) voorwaarden, maatregelen, gedragsaanwijzingen –
waaronder die opgelegd in een strafbeschikking – en de bijkomende straf
van ontzetting van bepaalde rechten (eerste lid). Redenen hiervoor zijn dat
het toezicht nauw verbonden is met de aanhouding van een veroordeelde
en dat de vordering die het openbaar ministerie indient bij de rechter
indien de opgelegde vrijheidsbeperking niet is nageleefd.
Het eerste tot en met vierde lid van deze bepaling zijn geënt op de huidige
bepalingen die zien op het toezicht op de naleving door het openbaar
ministerie. Dit betreft de artikelen 14d, 15b, 32 en 38a, derde lid, Sr, die op
grond van dit wetsvoorstel komen te vervallen.
In het eerste lid worden de verschillende vrijheidsbeperkingen opgesomd
waarvoor het openbaar ministerie is belast met het toezicht. Onder a gaat
het om de voorwaarden die zijn gesteld op grond van onder meer de
artikelen 14c, 15a, 38, 38g of 38p Sr en de artikelen 80 en 167 Sv en artikel
13 van de Gratiewet. Op grond van het advies van het openbaar ministerie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

87

is voorwaardelijke beëindiging van een verpleging van overheidswege
toegevoegd aan de opsomming in het eerste lid, onder a, onderdeel 6°.
Specifiek voor dit eerste lid geldt dat – zoals de 3RO met reden opmerkt in
haar advies – deze ondanks de plaatsing in het Boek van het Wetboek van
Strafvordering over de tenuitvoerlegging niet alleen ziet op de tenuitvoerlegging van onherroepelijke strafrechtelijke beslissingen, maar tevens op
het toezicht op bijzondere voorwaarden die zijn gesteld in de preventieve
fase, zoals bij een voorwaardelijk sepot of bij de schorsing van een
voorlopige hechtenis. Het feitelijke, dagelijkse toezicht zal worden
uitgeoefend door de reclassering.
In het voorgestelde tweede lid wordt in de eerste volzin bepaald dat de
Minister van Veiligheid en Justitie deze taak aan de reclassering kan
opdragen. Deze opdrachtverlening aan de reclassering verloopt via het
AICE. Hierbij wordt ook het openbaar ministerie, belast met het toezicht
op de naleving, geïnformeerd over de toezichthoudende reclasseringsinstelling. Het openbaar ministerie en de Minister kunnen vanuit hun
respectieve verantwoordelijkheid voor het toezicht en voor de tenuitvoerlegging ook ambtshalve opdracht geven tot reclasseringstoezicht of –
indien de uitvoering daartoe aanleiding geeft – de reclasseringsinstelling
wijzigen die het dagelijkse toezicht houdt (tweede lid, tweede volzin). Dit
laatste kan bijvoorbeeld aan de orde zijn bij een verhuizing van de
veroordeelde of in het geval een geval een gecertificeerde instelling,
bedoeld in de Jeugdwet, zijn reclasseringsfunctie niet meer kan uitoefenen. Omdat de redenen voor toepassing van de bevoegdheid hiermee
ook puur gelegen kunnen zijn in de uitvoering van het reclasseringstoezicht is het advies van de 3RO om deze bevoegdheid niet tevens aan de
Minister toe te kennen, niet opgevolgd.
De verdachte of veroordeelde die onder toezicht is gesteld, is verplicht
medewerking te verlenen aan de reclassering (derde lid). Hetzelfde geldt
voor jeugdigen en jongvolwassenen, die mee moeten werken met de
reclasseringswerkzaamheden van de gecertificeerde instellingen, bedoeld
in de Jeugdwet. Ten opzichte van de huidige verplichting om mee te
werken aan het reclasseringstoezicht is – op advies van 3RO – toegevoegd
dat de onder toezicht gestelde zich bij de reclassering moet melden zo
vaak en zo lang als de reclassering dit noodzakelijk acht. Hiermee wordt
de reikwijdte van de verplichting medewerking aan het reclasseringstoezicht verduidelijkt. Reclasseringstoezicht is niet mogelijk als de onder
toezicht gestelde weigert zich op het kantoor van de reclassering te
melden voor gesprekken. Het benoemen van de meldplicht als algemene
verplichting die uit het reclasseringstoezicht voortvloeit biedt duidelijkheid
voor de reclassering en de onder toezicht gestelde. Zoals 3RO in haar
advies opmerkt geldt deze verplichting tevens voor degenen die een
beroepsverbod opgelegd hebben gekregen (eerste lid, onder c). Volledigheidshalve is in dit lid – naast artikel 6:1:8 Sv – specifiek voor de reclassering bepaald dat de reclassering ten behoeve van het te houden toezicht
de identiteit van de veroordeelde vaststelt op de in artikel 27a Sv bepaalde
wijze.
De reclassering informeert het openbaar ministerie over het gehouden
toezicht (vergelijk huidig artikel 77ta, tweede lid, Sr). Bij het niet naleven
van de in het eerste lid genoemde voorwaarden en sancties, bij het niet
meewerken aan het toezicht, of als de veiligheid dat vereist, informeert de
reclassering het openbaar ministerie – als opdrachtgever voor het te
houden toezicht en vanuit zijn verantwoordelijkheid vorderingen bij de
rechter in te stellen voor het nemen van een vervolgbeslissing bij
niet-naleving van gestelde bijzondere voorwaarden. Daarnaast wordt in
geval van niet-naleving de Minister geïnformeerd zodat deze, als
verantwoordelijke voor de tenuitvoerlegging, de administratie op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

88

persoonsniveau compleet kan houden (vierde lid). Gezien het belang van
de centrale administratie bij en de algemene routering via het AICE is het
voorstel van de 3RO om de Minister niet in het vierde lid te vermelden,
niet overgenomen.
Op grond van het advies van het openbaar ministerie is aan deze bepaling
een vijfde lid toegevoegd dat het openbaar ministerie bevoegd laat van
een ieder de gegevens te vorderen die nodig zijn voor het houden van
toezicht op de naleving. Dit is een beperktere bevoegdheid voor het
openbaar ministerie dan de huidige op grond van artikel 572a Sv. Die
algemene bepaling over het vorderen van gegevens ten behoeve van de
tenuitvoerlegging is – voor de Minister van Veiligheid en Justitie –
overgenomen in artikel 6:1:9 Sv.
Artikel 6:3:15 (14fa, eerste lid, 15h, eerste lid, 38x, eerste lid, 77wf, eerste
lid, 77cca, eerste lid, Sr, 509h, 509i, eerste en tweede lid, Sv) – aanhouden
na niet naleven
Indien er ernstige redenen zijn dat een persoon zich niet houdt aan een
strafrechtelijk opgelegde vrijheidsbeperking, kan zijn aanhouding worden
bevolen door het openbaar ministerie. Op basis van het advies van het
openbaar ministerie is als aanvullende grond voor aanhouding
opgenomen het belang van de veiligheid van anderen dan wel de
algemene veiligheid van personen of goederen. Op grond van het advies
van de RSJ is als criterium toegevoegd dat aannemelijk moet zijn dat de
rechter die beslist over de gevolgen van het niet naleven, op grond van de
gedragingen van degene die gebonden is door de vrijheidsbeperkende
sanctie, daadwerkelijk vrijheidsbeneming zal bevelen. Hiermee is het
huidige criterium van onder meer artikel 509i, eerste lid, Sv overgenomen
in de algemene regeling. Indien spoed is geboden, kan de hulpofficier van
justitie de aanhouding bevelen. Deze aanhoudingsbevoegdheid geldt op
dit moment uniform voor de verschillende vrijheidsbeperkende sancties,
maar is telkens separaat geregeld. In dit artikel worden deze regelingen
samengevoegd (eerste en tweede lid). Ten opzichte van die huidige
regelingen wordt in het derde lid expliciet toegevoegd dat de Minister het
openbaar ministerie kan informeren over het vermoeden dat de vrijheidsbeperking niet wordt nageleefd. De reden hiervoor is de verantwoordelijkheid van de Minister voor de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke
beslissingen van waaruit hem signalen over niet-naleving kunnen
bereiken. Vanuit de algemene verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging en de specifieke verantwoordelijkheid voor het verlenen van
proefverlof aan ter beschikking gestelden wordt de Minister standaard
geïnformeerd over deze aanhoudingen na het niet naleven van een
opgelegde vrijheidsbeperking. Het openbaar ministerie kan op basis van
deze informatie van de Minister actie ondernemen. Hierbij moet worden
gedacht aan wettelijke bevoegdheden zoals het bevelen van de
aanhouding, het gelasten bij de rechter van de tenuitvoerlegging of
verdere tenuitvoerlegging van de straf of maatregel, het vorderen van de
voorlopige tenuitvoerlegging, de schorsing van de voorwaardelijke
invrijheidstelling, de voorlopige hervatting van de TBS en de voorlopige
verpleging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

89

HOOFDSTUK 4
GELDELIJKE STRAFFEN EN MAATREGELEN
EERSTE TITEL
INNING VAN GELDBOETES EN SCHADEVERGOEDINGSMAATREGELEN
Deze titel ziet op de inning door de Minister van strafrechtelijke
geldboetes – opgelegd in een rechterlijke uitspraak of in een strafbeschikking – en schadevergoedingsmaatregelen. Sommige bepalingen zien
tevens op de inning van de maatregel van ontneming van wederrechtelijk
verkregen voordeel. Dat is dan specifiek bepaald.
Artikel 6:4:1 (561, tweede en derde lid, 572, vierde lid, Sv) – tijdstip
betaling
De Minister wordt op grond van dit wetsvoorstel verantwoordelijk voor de
inning van opgelegde geldsancties en de daarbij horende administratiekosten. Hieruit volgt dat de Minister het moment of de momenten van
betaling bepaalt indien de rechter in zijn uitspraak of de officier van
justitie in zijn strafbeschikking betaling in gedeelten heeft toegestaan
(eerste lid) en dat de Minister in de tenuitvoerlegging uitstel van betaling
kan verlenen (tweede lid). In het huidige artikel ter zake, artikel 561 Sv, is
dit de bevoegdheid van het openbaar ministerie. In praktische zin heeft
deze wijziging weinig consequenties, aangezien de feitelijke uitvoering
thans en op grond van de voorgestelde bepaling door het CJIB gebeurt.
Artikel 6:4:2 (24b, 36f, vierde, vijfde, zesde (deels) lid, Sr) – aanmaning met
verhoging
Indien een geldboete, schadevergoedingsmaatregel of administratiekosten niet tijdig worden voldaan, wordt door de Minister – feitelijk het
CJIB – een aanmaning met de door de wet voorgeschreven verhoging van
het verschuldigde bedrag verstuurd. In de huidige situatie verstuurt het
CJIB deze aanmaning namens het openbaar ministerie (artikel 24b Sr;
thans van overeenkomstige toepassing verklaart voor de schadevergoedingsmaatregel in artikel 36f, vijfde lid, Sr). Met deze bepaling wordt de
wettelijke verhoging in het eerste lid aangepast vanwege de geldontwaarding sinds 2005, het jaar waarin het huidige bedrag is vastgesteld
(Stb. 2006, 11; Wet van 22 december 2005 tot wijziging van het Wetboek
van Strafrecht en de Wegenverkeerswet 1994, in verband met de herijking
van een aantal wettelijke strafmaxima). Voorgesteld wordt deze bedragen
te verhogen van thans € 15 en € 30 naar respectievelijk € 20 en € 40
(eerste en tweede lid). Gezien de beperkte verhoging en het éénmalig
karakter hiervan is het advies van de NVvR deze indexering van de
standaardverhoging te matigen niet opgevolgd.
De ten opzichte van het derde lid van het huidige artikel 24b Sr gewijzigde
formulering van het derde lid volgt uit de wijziging dat artikel 6:4:2 Sv
rechtstreeks ziet op de inning van schadevergoedingsmaatregelen.
Hiermee is geen inhoudelijke wijziging van het bepaalde beoogd.
Het vierde lid bepaalt dat de leden over de gevolgen van het niet betalen
van het verschuldigde geldbedrag niet van toepassing zijn als de Minister
nadat de veroordeelde heeft verzuimd een betalingsregeling heeft
getroffen. Bij deze wijziging is in het vierde lid het woord «afbetaling»
vervangen door de juistere omschrijving van «betaling in termijnen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

90

In het voorgestelde vijfde lid worden het vijfde lid van artikel 36f Sr en het
vijfde lid van artikel 24b Sr samengevoegd. Een betaling die een veroordeelde doet zonder vermelding van een betalingskenmerk, een
zogenaamde ongerichte betaling, strekt allereerst tot voldoening van een
opgelegde schadevergoedingsmaatregel, zodat slachtoffers en
nabestaanden als eerste het aan hun verschuldigde bedrag ontvangen.
Als er geen schadevergoedingsmaatregel is opgelegd of deze volledig is
voldaan, strekt betaling vervolgens achtereenvolgens tot voldoening van
eventuele verhogingen, de in rekening gebracht administratiekosten en –
tot slot – de geldboete.
Het zesde lid ziet specifiek op de schadevergoedingsmaatregel en is geënt
op artikel 36f, vierde en zesde lid, Sr.
Artikel 6:4:3 (572, vierde lid, 573 Sv) – verhaal
Buiten de verschuiving van de verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van openbaar ministerie naar Minister worden ten opzichte van
het huidige artikel 573 Sv geen wijzigingen voorgesteld voor het verhaal
dat kan worden genomen indien een geldboete, een schadevergoedingsmaatregel of de administratiekosten niet volledig zijn betaald. Dat in het
eerste lid is bepaald dat woonplaats kan worden gekozen bij de Minister
van Veiligheid en Justitie hangt samen met het van toepassing zijn van
het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Degene onder wie beslag
wordt genomen en derden-rechthebbenden moeten betekeningen en
exploiten kunnen richten tot degene die executeert, de Minister (vergelijk
Kamerstukken 21 504).
Artikel 6:4:4 (574 Sv) – verhaal in geval van conservatoir beslag
Dit betreft hetgeen thans is bepaald in artikel 574 Sv.
Artikel 6:4:5 (575 Sv) – verhaal krachtens dwangbevel
Dit betreft het huidige artikel 575 Sv, waarin enkele wijzigingen worden
voorgesteld.
In het tweede lid wordt gewijzigd dat niet het openbaar ministerie, maar
de Minister het dwangbevel uitvaardigt in naam van de Koning. Dit is een
direct gevolg van de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling voor de
tenuitvoerlegging.
In het derde lid, tweede en derde volzin, wordt de termijn waarbinnen
verzet kan worden gedaan tegen een inbeslagneming gelijk aan de
regeling van artikel 26, derde lid, Wahv. Achtergrond van dit wijzigingsvoorstel is dat het huidige derde lid van artikel 575 Sv, op het punt van het
moment van het instellen van verzet voor meerdere uitleg vatbaar is. De
huidige zinsnede «Verzet wordt gedaan bij een met redenen omkleed
bezwaarschrift, hetwelk vóór de verkoop en uiterlijk binnen zeven dagen
te rekenen van de dag der inbeslagneming, wordt ingediend bij het
gerecht» is in de loop der jaren op verschillende manieren uitgelegd. Ten
eerste als dat verzet pas kan worden ingesteld nadat beslaglegging heeft
plaatsgevonden en ten tweede dat verzet kan worden ingesteld tot en met
zeven dagen na beslaglegging. Het CJIB hanteert de ruimere, tweede
termijn. Dit is ook de meest gangbare uitleg in de huidige rechtspraktijk.
De engere, eerste variant is minder wenselijk omdat niet in alle zaken door
een deurwaarder daadwerkelijk wordt overgegaan tot het leggen van
beslag. Indien feitelijk geen beslag wordt gelegd, bestaat er binnen de
eerste uitleg geen mogelijkheid om verzet in te stellen. Dit heeft in
voorkomende gevallen geresulteerd in niet-ontvankelijk-verklaringen door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

91

de rechter (onder meer: rechtbank Arnhem, d.d. 20 juni 2012, rechtbanknummer 12/534; rechtbank Amsterdam, d.d. 22 juli 2011, zaaknummer VD
11–01; rechtbank Noord-Nederland, d.d. 21 januari 2013, zaaknummer
546030/VM VERZ 12–10). Om deze reden wordt ter verduidelijking van
deze termijn voorgesteld in het derde lid aan te sluiten bij de regeling van
de Wahv. Voorgesteld wordt net als in de Wahv de termijn voor het doen
van verzet te bepalen op twee weken, gerekend vanaf de dag dat het
dwangbevel is betekend. Dit is een niet voor meerdere uitleg vatbare
termijn. De tekst van het dwangbevel zal worden aangepast om de
geldende termijn duidelijk weer te geven.
Artikel 6:4:6 (576 Sv) – verhaal zonder dwangbevel
Dit betreft het huidige artikel 576 Sv. Met de ten opzichte van de huidige
regeling voorgestelde wijzigingen voor het nemen van verhaal zonder
dwangbevel wordt aangesloten bij de op dit punt voorgestelde wijzigingen van artikel 27 van de Wahv. Daarnaast is ter verduidelijking aan het
tweede lid toegevoegd dat de kennisgeving ook kan zien op verhaal dat
plaatsvindt in verband met de inning van een opgelegde schadevergoedingsmaatregel.
Beoogd wordt de regeling van verhaal zonder dwangbevel gelijk te
houden voor het strafrecht en de Wahv. Om deze reden worden met het
eerste lid, onder c, en het (nieuwe) achtste lid, dezelfde wijzigingen
voorgesteld als die thans bij de Eerste Kamer aanhangig zijn voor de
Wahv (Verzamelwetsvoorstel Veiligheid en Justitie 2013; Kamerstukken 33
771). Zoals in dit verband is toegelicht houden deze wijzigingen verband
met de implementatie van richtlijn nr. 2007/64/EG van het Europees
parlement en de Raad betreffende onder meer betalingsdiensten in de
interne markt (Stb. 2009, 436) en de in Europees verband gemaakte
afspraken over standaarden met betrekking tot de infrastructuur tussen
banken. Ingevolge hiervan wordt de Nederlandse automatische incasso
vervangen door het Europese betaalproduct van «direct debit». Het
reguliere betalingsverkeer waarin de automatische incasso thans wordt
gebruikt, wordt hierdoor niet geraakt. Dit ligt anders voor de toepassing
van verhaal zonder dwangbevel waarvoor de banken thans een van de
automatische incasso afgeleide systematiek hanteren. «Direct debit» gaat
namelijk uit van een machtiging van de rekeninghouder en kent het
stornorecht en de mogelijkheid van blokkering. Dit verhoudt zich slecht tot
het vereenvoudigd derdenbeslag van verhaal zonder dwangbevel.
Vanwege het vervallen van de automatische incasso is door het Ministerie
van Financiën een nieuw ondersteunend automatiseringssysteem
ontwikkeld. Om hiervan voor verhaal zonder dwangbevel gebruik te
kunnen maken, stelt het Ministerie van Financiën als voorwaarde dat de
wettelijke regeling zodanig wordt gewijzigd dat ook verhaal kan worden
genomen op de kredietruimte van de betaalrekening van degene aan wie
de sanctie is opgelegd. In het voorgestelde achtste lid wordt het nemen
van verhaal zonder dwangbevel uitgesloten indien de schuldsaneringsregeling voor natuurlijke personen van toepassing is. De Invorderingswet
1990 kent in artikel 19 een soortgelijke bepaling.
Voor de achtergrond van de wijzigingen ten opzichte van de huidige
regeling in het tweede lid, strekkende tot het niet betekenen maar
toezenden van de kennisgeving, en in het zesde lid, strekkende tot het
verlengen van de termijn voor het indienen van een bezwaarschrift, zij op
deze plek verwezen naar de artikelsgewijze toelichting die wordt gegeven
bij de wijziging van artikel 27 Wahv op dit punt. Aangezien in de huidige
praktijk bij de inning van strafrechtelijke geldsancties geen gebruik wordt
gemaakt van de mogelijkheid van verhaal zonder dwangbevel, ligt het
praktisch belang primair bij de wijziging van de Wahv.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

92

In het derde lid van het huidige artikel 576 Sv staat ten onrechte
«betekening», want de kennisgeving wordt verstrekt aan degene onder
wie verhaal wordt genomen. Dit wordt gecorrigeerd in deze nieuwe
bepaling.
Artikel 6:4:7 (24c, vierde, vijfde en zesde lid, 36f, achtste lid (deels), Sr) –
verrekening betaalde geldboete met vervangende hechtenis en gijzeling
Dit betreft het huidige artikel 24c, vierde tot en met zesde lid, Sr, over de
samenhang tussen het deel van een geldboetevonnis dat is betaald en de
ten uitvoer te leggen vervangende hechtenis. Deze leden zijn ongewijzigd
overgenomen in deze bepaling.
Artikel 6:4:8 (572, tweede, derde lid, Sv, 36f, zevende lid Sr) – nadere
regels inning geldsancties, vergoeding aan slachtoffers
De laatste bepaling van de titel bevat net als bij de andere titels de
grondslagen voor het stellen van nadere regels omtrent hetgeen in deze
titel is geregeld over de tenuitvoerlegging van geldelijke sancties.
TWEEDE TITEL
ONTNEMING VAN WEDERRECHTELIJK VERKREGEN VOORDEEL
Voor de huidige bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging van een
ontnemingsmaatregel (artikel 577b tot en met 577bg Sv) wordt voorgesteld deze inhoudelijk ongewijzigd over te nemen in deze titel (6:4:9 tot en
met 6:4:16 Sv). Het openbaar ministerie heeft in zijn advies verzocht om
enkele inhoudelijke wijzigingen van de regeling van het strafrechtelijk
executie-onderzoek (SEO). Omdat – zoals het openbaar ministerie ook
opmerkt – de regeling pas kort van kracht is en omdat het wijzigingsvoorstellen betreft die een nadere inhoudelijke onderbouwing zouden vergen,
zijn de gedane suggesties niet overgenomen in dit wetsvoorstel. In de
voorgestelde omzetting wordt enkel gecorrigeerd voor de hernummeringen van artikelen waarnaar in deze regeling wordt verwezen.
Voor de bepalingen die zien op de rechtsbescherming van de veroordeelde tijdens de tenuitvoerlegging geldt dat deze onderdeel uitmaken
van het voorgestelde hoofdstuk 6 van dit boek. Deze bepalingen,
gebaseerd op de huidige artikelen 577b, tweede tot en met achtste lid, Sv
worden aldaar toegelicht.
Artikel 6:4:17 (578a, eerste, tweede, zevende lid, Sv) – termijn schriftelijke
schikking wederrechtelijk verkregen voordeel
Met deze bepaling worden van het huidige artikel 578a, Sv het eerste,
tweede, zevende lid, ongewijzigd overgenomen. De overige leden van
artikel 578a krijgen hun plaats in hoofdstuk 6 van de voorgestelde nieuwe
regeling.
Artikel 6:4:18 (nieuw) – grondslag voor nadere regels
Dit slotartikel van de titel bepaalt dat in een algemene maatregel van
bestuur of ministeriële regeling nadere regels kunnen worden gesteld
over de tenuitvoerlegging van de maatregel van ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

93

DERDE TITEL
BEVEL GIJZELING
Artikel 6:4:19 (36f, zevende lid, Sr; nieuw) – toepassing gijzeling door
openbaar ministerie bij schadevergoedingsmaatregel
Met dit wetsvoorstel wordt een wijziging van artikel 36f Sr voorgesteld die
ertoe strekt dat de rechter bij de oplegging van een schadevergoedingsmaatregel bepaalt dat gijzeling kan worden toegepast indien een
dergelijke maatregel niet volledig wordt voldaan. De maximale duur van
deze gijzeling is één jaar. Als tijdens de tenuitvoerlegging van de
schadevergoedingsmaatregel blijkt dat niet (volledig) wordt betaald en er
geen verhaal kan worden genomen, kan het openbaar ministerie
toepassing bevelen van de door de rechter in zijn uitspraak bepaalde
gijzeling. Hierop ziet deze bepaling, die mede op grond van het advies van
het openbaar ministerie over de tenuitvoerlegging van de schadevergoedingsmaatregel wordt voorgesteld. Het is op deze plaats goed op te
merken dat voor de ontnemingsmaatregel geldt dat in artikel 36e Sr (en
ten opzichte van het huidige artikel 577c Sv) eveneens wordt gekozen
voor het gebruik van de term gijzeling. Dit vervangt bij de ontnemingsmaatregel de huidige, meer civielrechtelijke term lijfsdwang. Voor deze
gijzeling bij het niet volledig voldoen van een ontnemingsmaatregel is op
grond van het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State
voorgesteld dat het openbaar ministerie niet zelfstandig hiertoe kan
overgaan maar een vordering bij de rechter moet instellen. Dit is bepaald
in het voorgestelde artikel 6:6:25 Sv en wordt bij die bepaling toegelicht.
Met deze voorstellen voor gijzeling wordt beoogd te komen tot een
uniformere regeling en toepassing van vrijheidsbeneming als dwangmiddel bij de inning van geldelijke sancties door in alle gevallen te
spreken over gijzeling (d.w.z. bij de inning van de ontnemingsmaatregel,
van de schadevergoedingsmaatregel, van in een strafbeschikking
opgelegde geldboeten en van beschikkingen in het kader van de Wahv).
Hierbij is beoogd de bij de uitvoering betrokken instanties niet méér te
belasten dan onder de huidige regeling, door het openbaar ministerie de
gijzeling zonder rechterlijke tussenkomst te kunnen laten bevelen (net als
bij de huidige vervangende hechtenis bij de schadevergoedingsmaatregel). Uitgaande van de cijfers van de afgelopen jaren betreft het bij de
schadevergoedingsmaatregel maximaal 1.900 gijzelingszaken per jaar,
waardoor de uitvoeringsconsequenties relatief beperkt zullen zijn. De
verwachting is dat de effectiviteit van de inning van de schadevergoedingsmaatregel wordt vergroot doordat – anders dan de vervangende
hechtenis – de gijzeling in gedeelten kan worden toegepast. Door deze
flexibiliteit in de toepassing kan ook beter rekening worden gehouden met
het vermogen van de veroordeelde op het moment dat het ertoe doet,
namelijk het moment van de (stokkende) tenuitvoerlegging. Hieronder
wordt deze bepaling verder toegelicht.
De rechter bepaalt – zoals vermeld – in zijn uitspraak dat gijzeling voor een
bepaalde duur kan worden toegepast. Dit geldt thans ook voor de
toepassing van vervangende hechtenis bij de schadevergoedingsmaatregel. Omdat de toepassing van gijzeling volgt uit de rechterlijke
beslissing waarin de schadevergoedingsmaatregel is opgelegd, hoeft op
het moment dat het nemen van verhaal ter inning niet slaagt, geen rechter
te worden aangezocht; het openbaar ministerie beslist (eerste lid). Dit is
eveneens thans reeds het geval bij de vervangende hechtenis bij de
schadevergoedingsmaatregel. Het openbaar ministerie is bij het bepalen
van de duur van de toepassing van gijzeling gebonden aan dezelfde
criteria als de rechter die op vordering van het openbaar ministerie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

94

bepaalt of en hoe lang gijzeling kan worden toegepast bij een niet geïnde
geldboete opgelegd in een strafbeschikking (vergelijk artikel 6:6:25 Sv
voor gijzeling bij de geldboete in de strafbeschikking en bij de ontnemingsmaatregel). Voor de duur houdt dit in dat er minimaal één dag
gijzeling ten uitvoer wordt gelegd en maximaal één dag per openstaande
€ 25, met een totale maximumduur zoals door de rechter bepaald in zijn
uitspraak. Voor de feitelijke duur van de gijzeling wordt verder rekening
gehouden met wat al wel is voldaan of verhaald (tweede lid). Dit betekent
overigens niet dat in alle gevallen de duur van de gijzeling recht evenredig
zal worden verminderd met het bedrag dat reeds is voldaan. Onder
omstandigheden, met name wanneer grotere bedragen verschuldigd zijn,
is het wenselijk de duur van de gijzeling langer dan dit te laten zijn om
hiervan voldoende dreiging te laten uitgaan. Gijzeling wordt niet
toegepast als de veroordeelde aannemelijk maakt dat hij wel wil, maar
niet kan betalen (derde lid). De bewijslast ligt hierbij primair bij de
veroordeelde. Op het moment dat de veroordeelde tijdens de gijzeling
alsnog het verschuldigde bedrag geheel voldoet eindigt de gijzeling –
vanzelfsprekend – direct. Daarnaast kan de Minister van Veiligheid en
Justitie te allen tijde de gijzeling beëindigen (vierde lid). Dit laatste kan
bijvoorbeeld aan de orde zijn als tijdens het verblijf in het huis van
bewaring alsnog een bevredigende betalingsregeling is getroffen, maar
ook als tijdens de gijzeling blijkt dat iemand daadwerkelijk niet in staat is
te betalen. Tevens kan worden gedacht aan gevallen waarin de gegijzelde
ziek wordt in het huis van bewaring. Voordat een dergelijk bevel tot
invrijheidsstelling wordt gegeven door de Minister vindt afstemming
plaats met het openbaar ministerie, dat de gijzeling heeft bevolen. (Een
beëindigde) Gijzeling kan op een later moment opnieuw worden bevolen
door het openbaar ministerie. Gijzeling is immers een dwangmiddel dat
de verschuldigdheid niet opheft (vijfde lid). Zoals bij de wijziging van
artikel 36f Sr wordt toegelicht is de constatering dat toepassing van de
huidige vervangende hechtenis de verplichting tot betaling van schadevergoeding aan het slachtoffer niet opheft een belangrijke aanleiding om
de vervangende hechtenis bij de schadevergoedingsmaatregel te
vervangen door gijzeling. Voor de goede orde merken wij verder in dit
verband op dat – net als bij de huidige vervangende hechtenis – ook nadat
de door de rechter bepaalde maximale duur van de gijzeling (vervangende hechtenis) is toegepast, de veroordeelde het openstaande bedrag
verschuldigd blijft. Er resteren alleen geen wettelijke dwangmiddelen om
de veroordeelde tot betaling te bewegen. Tegen de toepassing van
gijzeling staat – evenals tegen de tenuitvoerlegging van de huidige
vervangende hechtenis bij de schadevergoedingsmaatregel – geen
rechtsmiddel voor de veroordeelde open.
VIERDE TITEL
STORTING WAARBORGSOM
Artikel 6:4:20 – storting waarborgsom (577d Sv)
Dit betreft de verplaatsing van het huidige artikel 577d Sv. Hierbij wordt
gecorrigeerd voor de hernummering van de bepalingen waarnaar wordt
verwezen. Daarnaast worden de bij de Wet OM-afdoening (Stb. 2006, 330)
ingevoegde verwijzingen naar de strafbeschikking geschrapt, aangezien
een strafbeschikking op grond van artikel 257a Sv niet de aanwijzing kan
bevatten dat een waarborgsom moet worden gestort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

95

HOOFDSTUK 5
BIJKOMENDE STRAFFEN
Dit hoofdstuk bevat de – beperkte – regeling van de tenuitvoerlegging van
de drie bijkomende straffen die op grond van artikel 9, eerste lid, onder b,
Sr kunnen worden opgelegd, te weten ontzetting van bepaalde rechten,
verbeurdverklaring en openbaarmaking van de rechterlijke uitspraak.
Artikel 6:5:1 (577, 577a Sv) – verbeurdverklaring en verbeurdverklaarde
vorderingen
Dit betreft een samenvoeging van de huidige artikelen 577 en 577a Sv,
zonder inhoudelijke wijzigingen.
Artikel 6:5:2 (36, derde lid, Sr) – kosten openbaarmaking rechterlijke
uitspraak
Dit betreft het huidige artikel 36, derde lid, van het Wetboek van Strafrecht. Kosten voor de openbaarmaking van een uitspraak worden op
dezelfde wijze geïnd als geldelijke sancties (hoofdstuk 4). In de bepaling is
gecorrigeerd voor de abusievelijke verwijzing naar het vervallen artikel 25
Sr.
Artikel 6:5:3 (nieuw) – nadere regels bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur
Met dit artikel wordt een (nieuwe) grondslag gecreëerd voor het kunnen
stellen van nadere regels over de tenuitvoerlegging van door de rechter
opgelegde bijkomende straffen.
HOOFDSTUK 6
RECHTERLIJKE BESLISSINGEN INZAKE DE TENUITVOERLEGGING
Het zesde hoofdstuk ziet op beslissingen die tijdens de tenuitvoerlegging
van een straf of maatregel door een rechter moeten worden genomen.
Behoudens hetgeen in de Beginselenwetten is bepaald over beslissingen
over vrijheidsbenemende sanctie, en behoudens het doen van verzet bij
verhaal met of zonder dwangbevel, wordt beoogd al deze rechterlijke
vervolgbeslissingen bijeen te brengen in één hoofdstuk. De eerste titel
van hoofdstuk 6 bevat de algemene regeling die van toepassing is op elk
van die rechterlijke beslissingen, tenzij hiervan in een andere titel van dit
hoofdstuk wordt afgeweken. Met de andere titels wordt de opbouw van
Boek 6 gevolgd; per hoofdstuk in Boek 6 is er een titel over de rechterlijke
vervolgbeslissingen die in het kader van de tenuitvoerlegging van de
verschillende sancties aan de orde kunnen zijn.
EERSTE TITEL – ALGEMEEN
Artikel 6:6:1 (nieuw; 14g, derde lid, 14h, tweede lid, 15d, vierde lid, 15i,
vierde, vijfde lid, Sr, 509j, 509p, 509z, tweede, derde lid, 580 Sv) –
bevoegde rechter
Deze bepaling wijst de rechters aan die bevoegd zijn beslissingen te
nemen in het kader van de tenuitvoerlegging. In beginsel is dat het
gerecht dat in eerste aanleg kennis heeft genomen van het strafbare feit
waarvoor de sanctie is opgelegd waarop de vervolgbeslissing ziet (eerste
lid, eerste volzin). Dit kan de politierechter, de kantonrechter of de
rechtbank zijn. Voor de goede orde merken wij op dat de rechter die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

96

kennisneemt van de zaak in het kader van de tenuitvoerlegging niet
dezelfde persoon hoeft te zijn als degene die de zaak in eerste aanleg
heeft behandeld. In de consultatie gegeven versie van dit wetsvoorstel
was voorgesteld het gerecht in het arrondissement waar de veroordeelde
ten gevolge van een vrijheidsbenemende sanctie verblijft gelijkelijk
bevoegd te verklaren om beslissingen te nemen inzake de tenuitvoerlegging. Leidende gedachte hierachter was het waar mogelijk beperken
van de lengte van de vervoersbewegingen van de justitiële inrichting naar
het gerecht. Het College van procureurs-generaal achtte dit in zijn advies
om meerdere redenen onwenselijk. Ten eerste zou het in voorkomende
gevallen leiden tot extra administratieve lasten doordat – thans veelal nog
fysieke – dossiers en aanvullende informatie, inclusief de bij het lokale
parket aanwezige gegevens over (het contact met) slachtoffers, zouden
moeten worden overgedragen van het ene naar het andere gerecht.
Daarnaast zou met enige regelmaat discussie te verwachten zijn over het
bevoegde gerecht. Tot slot benoemt de openbaar ministerie dat de
detentielocatie kan wijzigen, zodat de vraag naar het bevoegde gerecht
opnieuw zou kunnen spelen. Hierbij komt dat in toenemende mate
gebruik zal kunnen worden gemaakt van telehoren, wat eveneens de
vervoersbewegingen beperkt. Op grond van deze overwegingen is het
wetsontwerp zo aangepast dat enkel het gerecht dat in eerste aanleg
kennis heeft genomen van het strafbare feit waarvoor de sanctie is
opgelegd, bevoegd is tot het nemen van de bedoelde vervolgbeslissingen.
Indien het aangezochte gerecht bij het kennisnemen van de zaak oordeelt
dat de beslissing beter door een ander gerecht kan worden genomen –
bijvoorbeeld het gerecht dat in tweede feitelijke instantie de straf heeft
opgelegd – kan het gerecht de zaak doorverwijzen (vierde lid). Door het
toenemend gebruik van elektronische processtukken hoeft een dergelijke
verwijzing in een afnemend aantal gevallen gepaard te gaan met het
versturen van grote papieren dossiers.
Op grond van het advies van de RSJ is het eerste lid gesplitst in twee
volzinnen, waarbij de tweede volzin duidelijker dan het ontwerpwetsvoorstel dat in consultatie is gegeven bepaald dat de rechter – tenzij in dit
hoofdstuk expliciet anders is bepaald – beslissingen in het kader van de
tenuitvoerlegging ambtshalve kan nemen, of op verzoek van het openbaar
ministerie of de veroordeelde.
Ter bevordering van de proceseconomie is in het tweede lid opgenomen
dat indien de veroordeelde wordt vervolgd voor een ander strafbaar feit
en de vordering in het kader van de tenuitvoerlegging gelijktijdig wordt
behandeld, de rechter bevoegd is die kennisneemt van het nieuwe
strafbare feit. Dit is overgenomen uit de huidige artikelen 14h, tweede lid,
en 15i, vijfde lid, Sr.
Het derde lid bevat een specifieke bevoegdheidsregeling voor de gevallen
waarin de vervolgbeslissing wordt gevraagd in het kader van de tenuitvoerlegging van een beslissing van een buitenlandse rechter die op grond
van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen is overgedragen
in Nederland. In dat geval is – bij gebreke van een Nederlandse rechter die
de sanctie heeft opgelegd – de rechter bevoegd die het verlof tot
tenuitvoerlegging in Nederland heeft verleend. In de huidige regeling is
dit bepaald voor de regeling van de voorwaardelijke invrijheidstelling (zie
artikelen 15d, vijfde lid, en 15i, vierde lid Sr).
Het gerecht kan – op grond van het eerste lid – ambtshalve, op vordering
van het openbaar ministerie of op verzoek van de veroordeelde komen tot
een beslissing als bedoeld in dit hoofdstuk. Indien de aanleiding een
verzoek van de veroordeelde is, neemt het openbaar ministerie hierop
onverwijld een conclusie (vijfde lid).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

97

De tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen gebeurt onder
verantwoordelijkheid van de Minister en door zijn uitvoeringsinstanties.
Dit heeft tot gevolg dat de Minister de eerste kan zijn die kennisneemt van
omstandigheden die aanleiding kunnen geven tot het vragen van een
vervolgbeslissing. In het zesde lid wordt voor deze gevallen bepaald dat
de Minister, in de praktijk zijn uitvoeringsorganisaties, het openbaar
ministerie kan informeren over die omstandigheden. Het is daarna aan het
openbaar ministerie om te oordelen of die informatie aanleiding geeft tot
het indienen van een vordering. Deze beslissing wordt aan de Minister
(AICE) gemeld zodat de centrale administratie van het verloop van de
executie volledig en sluitend blijft.
Uitgangspunt is dat zaken in het kader van vervolgbeslissingen in de
tenuitvoerlegging worden behandeld door een enkelvoudige kamer
(zevende lid, onder a). Dit is – net als thans op grond van artikel 14g,
derde lid, Sr – anders indien de vordering van het openbaar ministerie
strekt tot de tenuitvoerlegging van een vrijheidsbenemende straf of
maatregel van één jaar of meer; de behandeling geschiedt dan altijd door
een meervoudige kamer (zevende lid, onder b, onderdeel 1°). De
enkelvoudige kamer die kennisneemt van de zaak kan deze op grond van
het zevende lid (onder b, onderdeel 2°) ook verwijzen naar een
meervoudige kamer als de rechter direct na kennisneming van de stukken
oordeelt dat dit voor een goede rechtsbedeling aangewezen is. Hierbij kan
zowel aan de juridische complexiteit van de gevraagde beslissing als aan
de omvang van de in het geding zijnde belangen worden gedacht. Bij
verzoeken tot kwijtschelding van een maatregel tot ontneming van
wederrechtelijk verkregen voordeel kan het bijvoorbeeld om vele
miljoenen gaan. Het is van belang dat deze verwijzing aanstonds gebeurt
om te voorkomen dat behandeling van een zaak wordt vertraagd in
gevallen waarin verwijzing voorzienbaar is. Vanzelfsprekend is behandeling door een enkelvoudige kamer ook niet noodzakelijkerwijs het geval
als op grond van het tweede lid behandeling van de vordering plaatsvindt
bij de behandeling van een nieuw strafbaar feit; dan is leidend welke
rechter bevoegd is van dat nieuwe strafbare feit kennis te nemen (onder b,
onderdeel 3°). In dit laatste lid van het artikel over de bevoegde rechter is
onder c opgenomen dat de rechter-commissaris bevoegd is voor het
nemen van spoedeisende, tijdelijke en voorlopige beslissingen. De
praktische toepassing hiervan is geregeld in artikel 6:6:20 Sv.
Artikel 6:6:2 (nieuw; 509bb Sv) – bevoegdheid raadsman
Naar analogie van artikel 241b Sv is hier bepaald dat voor de rechterlijke
beslissingen inzake de tenuitvoerlegging de raadsman dezelfde bevoegdheden heeft als de veroordeelde. Waar in dit hoofdstuk dus wordt
gesproken over de veroordeelde, wordt hieronder mede zijn raadsman
verstaan.
Artikel 6:6:3 (nieuw; 14g, derde en vijfde lid, 14h, 15h, 15i, derde, vierde,
vijfde, zesde lid, 38x, 77ee, tweede lid, 77wf, 77cca Sr, 509j, zevende lid,
509l, 509o, zesde lid, 509r, eerste lid, 509s, 509z, vierde, vijfde lid, 509aa,
eerste lid, 509bb, 509cc, 580 Sv) – procedure vóór de terechtzitting
Dit artikel regelt hetgeen procedureel gebeurt voor de terechtzitting bij het
gerecht dat op grond van artikel 6:6:1 Sv bevoegd is. Deze procedurele
voorschriften zien dus niet op de beslissingen die door de rechtercommissaris worden genomen. Deze bepaling is geënt op de bepalingen
ter zake in het Wetboek van Strafrecht en Wetboek van Strafvordering, die
veelal aansluitend op de materiële bepalingen over de straffen en
maatregelen zijn opgenomen. Dit betreft onder meer de artikelen 14g,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

98

derde en vijfde lid, 14h, 15h, 15i, derde, vierde, vijfde en zesde lid, 38x,
77wf, 77cca en 77ee, tweede lid, Sr, en de artikelen 509r, eerste lid, 580 Sv.
Het openbaar ministerie stuurt alle relevante stukken aan een op grond
van artikel 6:6:1 Sv bevoegd gerecht toe. De rechter die kennisneemt van
deze stukken bepaalt of de zaak in behandeling wordt genomen of dat het
openbaar ministerie of de veroordeelde niet ontvankelijk wordt verklaard
(eerste lid). Dit geeft de rechter ten opzichte van de huidige regeling een
ruimere mogelijkheid om zaken snel te sluiten indien een veroordeelde
bijvoorbeeld met grote regelmaat niet ter zake doende verzoeken indient.
Indien de zaak in behandeling wordt genomen, wordt onverwijld een dag
voor het onderzoek bepaald en wordt de veroordeelde opgeroepen om
aanwezig te zijn. De vordering of conclusie wordt betekend. Op grond van
dit wetsvoorstel kan deze gerechtelijke mededeling ook elektronisch
worden betekend. Als er sprake is van reclasseringstoezicht, wordt ook de
reclasseringsmedewerker opgeroepen (tweede lid). Zo nodig wordt een
raadsman toegevoegd (derde lid). De procesdeelnemers kunnen kennisnemen van de processtukken (vierde lid) en getuigen en deskundigen
laten oproepen (vijfde lid). Op het oproepen van getuigen en deskundigen
tijdens de tenuitvoerlegging zijn dezelfde voorschriften van toepassing als
bij de strafoplegging (artikelen 260, 263 en 264 Sv). Indien de veroordeelde nog minderjarig is op het moment dat de zaak dient, gelden de
specifieke strafvorderlijke bepalingen voor zaken betreffende jeugdige
personen (zesde lid). Dit betreft onder meer de behandeling achter
gesloten deuren (artikel 495b Sv), de verplichting tot bijwoning van de
zitting door ouders of voogd (artikel 496 Sv) en de mogelijkheid van het
vragen van nadere inlichtingen bij de raad voor de kinderbescherming
(artikel 498 Sv). De van overeenkomstige toepassingsverklaring van artikel
503 Sv – over aanvullende bevoegdheden van de raadsman voor
veroordeelden die de leeftijd van 16 jaar nog niet hebben bereikt – is niet
overgenomen aangezien deze bevoegdheid algemeen voor de tenuitvoerlegging is geregeld in artikel 6:6:2 Sv. Er is voor het overige voor gekozen
om de artikelen voor jeugdige personen op deze plek van overeenkomstige toepassing te verklaren, ook al zien zij deels op het onderzoek ter
terechtzitting, het onderwerp van het volgende artikel.
Voor de goede orde merken wij op dat waar in deze en andere bepalingen
wordt gesproken over betekening, toezending en kennisneming van
stukken, hieronder ook de elektronische varianten worden verstaan. Zo
wordt de mogelijkheid van digitale betekening van gerechtelijke stukken
voorgesteld in dit wetsvoorstel en maakt het Wetsvoorstel tot wijziging
van het Wetboek van Strafvordering in verband met het gebruik van
elektronische processtukken (Wetsvoorstel digitale processtukken
Strafvordering) de elektronische uitwisseling en toepassing van processtukken mogelijk.
Artikel 6:6:4 (nieuw; 14fa, 14i, 15e, 38x, 77wf, 77cca Sr, 509dd, 580, 581 Sv)
– onderzoek ter terechtzitting
Deze bepaling ziet op het onderzoek ter terechtzitting en is samengesteld
uit de diverse artikelen ter zake in het huidige Wetboek van Strafrecht en
Wetboek van Strafvordering (o.m. de artikelen 14fa, 14i, 15e, 38x, 77wf,
77cca Sr en de artikelen 509dd, 580, 581 Sv).
Uitgangspunt is behandeling in een openbare terechtzitting (eerste lid).
Voor jeugdige personen geldt op grond van artikel 6:6:2, zesde lid, Sv de
uitzondering van behandeling achter gesloten deuren (artikel 495b Sv).
Het openbaar ministerie moet bij het onderzoek aanwezig zijn en worden
gehoord (tweede lid); de veroordeelde en de reclasseringsmedewerkers
kunnen aanwezig zijn en worden gehoord (derde lid). Hierbij kan ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

99

gebruik worden gemaakt van «telehoren» (Besluit videoconferentie). Zoals
toegelicht bij artikel 6:6:2, zesde lid, Sv gelden voor jeugdige personen
specifieke regels voor de aanwezigheid ter terechtzitting. Voor de
behandeling van de zaak in het kader van de tenuitvoerlegging gelden
veel van dezelfde bepaling als bij de behandeling van een strafbaar feit
waarvoor iemand wordt vervolgd (vierde lid). De opsomming van deze
bepalingen die van overeenkomstige toepassing zijn verklaard en de
uitzondering voor getuigen wiens identiteit niet (geheel) bekend is (de
anonieme, bedreigde getuige van artikel 226a Sv)(vijfde lid), zijn
gebaseerd op de artikelen 14i, vierde lid, en 15e, zesde lid, Sr en artikel
581, eerste lid, Sv. Het zesde lid geeft het openbaar ministerie, de
veroordeelde en diens raadsman de mogelijkheid om gedurende het
onderzoek ter terechtzitting wijzigingen aan te brengen in de vordering, de
conclusie of het verzoek.
Artikel 6:6:5 (nieuw; 14j Sr, 509n, derde, vierde lid, 509t, vierde lid, 509u,
509u bis, 509ee Sv) – beslissing
Dit artikel over de beslissing is eveneens een samenvoeging van de
verschillende bepalingen ter zake in het Wetboek van Strafrecht en het
Wetboek van Strafvordering.
Een uitspraak in het kader van de tenuitvoerlegging wordt net als een
uitspraak waarbij een sanctie wordt opgelegd in het openbaar gedaan
(eerste lid). Dit geldt evenzeer voor beslissingen die worden genomen in
het kader van de tenuitvoerlegging van jeugdsancties; artikel 495b Sv ziet
enkel op het uitgangspunt van een besloten behandeling van de zaak, niet
op de uitspraak.
De inhoud van de beslissing wordt schriftelijk medegedeeld aan de
veroordeelde. Indien het gaat om een beslissing waarbij voorwaarden zijn
gewijzigd, bevat de schriftelijke mededeling de details van deze wijziging
(tweede lid). Onder de huidige regeling moeten deze wijzigingen in
voorkomende gevallen (in persoon) worden betekend (artikel 14j, tweede
lid, Sr, artikel 509n, vierde lid, Sv). Aangezien het gaat om beslissingen in
het kader van de tenuitvoerlegging – en de veroordeelde dus in alle
gevallen op de hoogte is van de zaak – wordt voorgesteld te volstaan met
schriftelijk mededelen. Indien de veroordeelde rechtens zijn vrijheid is
ontnomen, komt de schriftelijke mededeling ook bij hem in persoon
terecht.
Indien er voor de veroordeelde een rechtsmiddel tegen de genomen
beslissing openstaat, is het van belang de veroordeelde zo mogelijk in
persoon te bereiken. Daarom wordt in het derde lid geregeld dat in deze
gevallen – zoals beslissingen in het kader van de ter beschikking stelling
en in het kader van de rechterlijke reactie op het niet-naleven van een
opgelegde vrijheidsbeperking – de beslissing wordt betekend. Dit
garandeert dat in een akte van uitreiking wordt vastgelegd of en zo ja hoe
de gerechtelijke mededeling de persoon heeft bereikt. Uitgangspunt bij
betekening is dat de betrokkene de gerechtelijke mededeling in persoon
krijgt uitgereikt (voorgesteld artikel 36e, eerste lid, onder a en b, Sv).
Artikel 6:6:6 (14e, tweede lid, 38, achtste lid, 38v, vijfde lid, 77za, tweede
lid Sr) – opheffen dadelijke uitvoerbaarheid
De rechter die in beroep kennisneemt van een straf of maatregel waarvoor
dadelijke uitvoerbaarheid is bevolen, kan op grond van dit artikel dat
bevel opheffen of schorsen. De rechter kan deze beslissing ambtshalve,
op verzoek van de veroordeelde of op vordering van het openbaar
ministerie nemen. Met deze bepaling wordt aangesloten bij de huidige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

100

artikelen 14e, tweede lid, 38, achtste lid, 38v, vijfde lid, en 77za, tweede lid
Sr, waarin telkens de mogelijkheid van opheffen van de dadelijke
uitvoerbaarheid van een specifieke straf of maatregel is bepaald. De
mogelijkheid van bij kennisneming van het beroep opheffen van de
dadelijke uitvoerbaarheid ziet ook op de dadelijk uitvoerbare beslissingen
in het kader van de tenuitvoerlegging (zoals de dadelijk uitvoerbare
tijdelijke opname van het huidige artikel 509j bis Sv). Dat de beroepsrechter de uitvoerbaarheid niet alleen kan opheffen, maar ook kan
schorsen is nieuw ingevoegd ten opzichte van de genoemde bepalingen.
Reden hiervoor is de rechter meer mogelijkheden te geven rekening te
houden met de specifieke omstandigheden van het geval. Deze bepaling
loopt samen met het Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Strafvordering in verband met de dadelijke tenuitvoerlegging van
gevangenisstraffen (consultatie), waarin eveneens wordt voorzien in een
mogelijkheid voor het gerechtshof dat kennisneemt van het hoger beroep
om de dadelijke uitvoerbaarheid te schorsen. Een eventuele schorsing
eindigt uiteraard op het moment dat in beroep over de zaak is beslist.
Artikel 6:6:7 (nieuw; 14j Sr, 509n, tweede lid, 509ee, 583 Sv) – geen
rechtsmiddel
Uitgangspunt is dat tegen een rechterlijke beslissing die in het kader van
de tenuitvoerlegging wordt genomen géén rechtsmiddel openstaat. Op
deze hoofdregel worden in de overige titels van het zesde hoofdstuk van
Boek 6 bepaalde uitzonderingen gemaakt. Mede naar aanleiding van het
advies van de 3RO noemen wij gevallen waarin wel beroep kan worden
gesteld. Dit betreft bepaalde beslissingen in het kader van de ter
beschikking stelling (artikel 6:6:15 Sv) en in het kader van de rechterlijke
reactie op het niet-naleven van een (in bijzondere voorwaarden)
opgelegde vrijheidsbeperking (artikel 6:6:22 Sv). De hoofdregel van dit
artikel geldt wel weer voor deze beslissingen in beroep, hiertegen staat
geen rechtsmiddel (cassatie) open.
Het uitgangspunt dat er geen rechtsmiddel kan worden ingesteld bij
beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging van een strafrechtelijke
beslissing is niet anders als de beslissing deel uitmaakt van een uitspraak
ter zake van een ander strafbaar feit. Een eventueel ingesteld beroep
tegen die uitspraak kan dus alleen zien op de beslissing over het (nieuwe)
strafbare feit waarvoor iemand is vervolgd. Hiermee wordt voorkomen dat
in gevallen waarin de rechter zich niet alleen uitspreekt over een nieuw
feit maar tevens over de tenuitvoerlegging van een eerder voorwaardelijk
opgelegde sanctie, (standaard) hoger beroep wordt ingesteld in de hoop
dat de tenuitvoerlegging van de eerste sanctie wordt verrekend in de
beroepsbeslissing over het nieuwe strafbare feit. Voor de uitvoeringspraktijk betekent dit dat uit één uitspraak twee data van onherroepelijkheid kunnen komen te staan. De tenuitvoerleggingsbeslissing is direct
onherroepelijk, terwijl voor de beslissing over het nieuwe strafbare feit
veelal schorsende werking geldt bij het instellen van een rechtsmiddel
(artikel 6:1:16 Sv). Praktisch kan dit vorm krijgen door aan de afzonderlijke
beslissingen een eigen parketnummer toe te kennen.
TWEEDE TITEL – VRIJHEIDSBENEMENDE STRAFFEN EN MAATREGELEN
Voor de duidelijkheid herhalen wij op deze plek dat uit de structuur van
het voorgestelde nieuwe Boek 6 volgt dat de rechter die bevoegd is tot het
nemen van de beslissingen uit deze tweede titel, in beginsel wordt
bepaald in de eerste titel van dit hoofdstuk. De algemene bepalingen uit
de eerste titel geven ook de procedure die wordt gevolgd om te komen tot
de beslissing. Daar waar bij de vrijheidsbenemende straffen en maatre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

101

gelen wordt afgeweken van de algemene regeling, wordt dit specifiek
bepaald.
Artikelen 6:6:8 (15d, derde tot en met zevende lid, 15e, tweede lid, Sr) en
6:6:9 (15f Sr) – uitstel of afstel voorwaardelijke invrijheidstelling, gevolgen
van toewijzing
Deze artikelen zien op de mogelijkheid van het uit- of afstellen van een
voorwaardelijke invrijheidstelling. Ten opzichte van de huidige bepalingen
(artikelen 15d, derde tot en met zevende lid, 15e, tweede lid, en 15f Sr) is
gewijzigd dat de rechter bij toewijzing van het uitstel van de voorwaardelijke invrijheidstelling niet het tijdstip van invrijheidstelling bepaalt, maar
de periode waarvoor uitstel wordt verleend (eerste lid). Hiermee wordt
onder meer voorkomen dat de veroordeelde er op rekent die dag vrij te
komen, maar doordat er nog andere vrijheidsstraffen openstaan toch nog
langer vast dient te blijven zitten. Onverminderd blijft geleden dat de
veroordeelde hangende de beslissing over uitstel of afstel niet in vrijheid
wordt gesteld (vijfde lid).
Artikel 6:6:10 (nieuw; 38c, 38g, 38h, 38la, zesde, zevende lid, 38lb Sr, 509q,
509s, 509j, vijfde, zesde en zevende lid, 509m Sv) – TBS: beslissingen bij
niet-naleving, in het belang van de veiligheid
In dit artikel worden alle huidige beslissingen gebundeld die in het kader
van de terbeschikkingstelling kunnen worden genomen indien de ter
beschikking gestelde een gestelde voorwaarde niet heeft nageleefd of
indien de veiligheid van anderen of de algemene veiligheid van personen
of goederen dat op een andere manier vereist (vergelijk artikel 6:3:14 Sv).
Deze beslissingen zijn thans verspreid over het Wetboek van Strafrecht en
het Wetboek van Strafvordering te vinden (artikelen 38b, 38c, 38h Sr,
509q, 509s, 509j, vijfde, zesde en zevende lid, 509m Sv). Zoals in de aanhef
van het eerste lid wordt, aangegeven moet de rechter bij het nemen van
deze beslissingen rekening houden met de materiële bepalingen over de
terbeschikkingstelling. Dit betreft bijvoorbeeld de inhoud van de
voorwaarden die kunnen worden gesteld (artikel 38a Sr) of de totale duur
van de maatregel van terbeschikkingstelling, al dan niet met bevel tot
verpleging van overheidswege (artikel 38e Sr).
De bevoegde rechter volgt uit het bepaalde in de eerste titel van dit
hoofdstuk. Opmerkenswaardig is dat de beslissingen van het eerste lid,
onder a tot en met c, van artikel 6:6:10 Sv standaard zullen worden
afgedaan door de meervoudige kamer, aangezien deze altijd strekken tot
vrijheidsbeneming van minimaal één jaar (artikel 6:6:1, zevende lid, Sv).
Uit de algemene systematiek volgt verder dat de rechter ambtshalve, op
verzoek van de veroordeelde of diens raadsman of op vordering van het
openbaar ministerie kan komen tot deze beslissingen. Gezien de aard van
de beslissingen zal de beslissing in de praktijk doorgaans enkel op
vordering van het openbaar ministerie worden genomen.
Het tweede lid ziet op de beslissing tot voorwaardelijke beëindiging van
de verpleging van overheidswege. Voor de voorwaarden die aan deze
beëindiging kunnen worden verbonden, wordt in dit artikel verwezen naar
de materiële bepalingen over het stellen van voorwaarden.
Het derde lid bevat hetgeen thans in artikel 38lb Sr is bepaald over de
speciale voorwaarde die kan worden verbonden aan de beëindiging van
een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege van een
vreemdeling zonder rechtmatig verblijf in Nederland; deze vreemdeling
kan als bijzondere voorwaarde gesteld krijgen dat hij of zij niet terugkeert
naar Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

102

Het vierde en vijfde lid zien op de situatie dat een vreemdeling zich niet
houdt aan de voorwaarde niet naar Nederland terug te keren (huidig
artikel 38la, zesde en zevende lid, Sr).
Artikel 6:6:11 (nieuw; 38k Sr, 509j bis, 509o, eerste lid, 509oa, 509q, eerste
lid, Sv) – termijnen voor indiening vordering, beslissingen rechtercommissaris
Het eerste tot en met derde lid geven de termijnen die zijn verbonden aan
het instellen van een vordering als bedoeld in artikel 6:6:10 Sv. Hiermee
worden – inhoudelijk ongewijzigd – de huidige bepalingen ter zake
overgenomen (artikelen 509oa, 509q, eerste lid, Sv). Van belang is dat
hangende de beslissing van de rechter de ter beschikking gestelde niet in
vrijheid wordt gesteld. Hierop ziet het vierde lid van dit artikel. Het vijfde
tot en met zevende lid zien op de beslissingen die de rechter-commissaris
kan nemen om in het kader van de terbeschikkingstelling op korte termijn
te komen tot een voorlopige of tijdelijke reactie. Zoals de RSJ in zijn
advies opmerkt is thans niet de rechter-commissaris maar de rechtbank
bevoegd tot het bevelen van een tijdelijke opname voor de duur van
maximaal zeven weken en tot het eenmalig verlengen van deze tijdelijke
opname met maximaal zeven weken (artikel 509j bis Sv). Deze keuze vloeit
voort uit de algemene keuze om in het kader van de tenuitvoerlegging de
rechter-commissaris spoedeisende, tijdelijke en voorlopige beslissingen te
laten nemen (voorgesteld artikel 6:6:1, zevende lid, onder c, Sv). Conform
het advies van de RSJ is in het negende lid ter versterking van de
rechtspositie van de ter beschikking gestelde in deze procedure bepaald
dat de ter beschikking gestelde zo mogelijk vóór het nemen van de
beslissing, maar in elk geval achteraf door de rechter-commissaris wordt
gehoord. Het achtste tot en met tiende lid stellen enkele procedurele
vereisten aan de beslissing van de rechter-commissaris. De korte termijn
waarbinnen moet worden beslist en de dadelijke uitvoerbaarheid,
stemmen overeen met de huidige regeling en volgen uit het spoedeisende
karakter van deze beslissingen.
Artikel 6:6:12 (nieuw; artikel 509o Sv) – te overleggen stukken
Bij beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging van een terbeschikkingstelling moeten op grond van deze bepaling enkele specifieke
documenten worden overlegd, die inzicht geven in het gedrag van de ter
beschikking gestelde en zijn of haar lichamelijke en geestelijke
gesteldheid. Met dit artikel worden de huidige bepaling ter zake gevolgd
(artikel 509o Sv). Dit artikel betreft een aanvulling op de algemene
bepalingen uit artikel 6:6:3 Sv.
Artikel 6:6:13 (509j, zesde lid, 509k, 509l, 509r, tweede lid, 509t, eerste,
vijfde lid, Sv) – onderzoek rechter, horen ter beschikking gestelde
Dit artikel bevat in aanvulling op het algemene artikel 6:6:4 Sv nadere
voorschriften voor het onderzoek voor de in artikel 6:6:10 genoemde
beslissingen in het kader van de terbeschikkingstelling. Met deze regeling
worden de huidige artikelen die hierop zien gebundeld (artikelen 509k,
509l, 509r, tweede lid, 509t, vijfde lid, Sv). Conform het advies van de RSJ
is in het eerste lid het huidige artikel 509j, zesde lid, Sv overgenomen.
Hierin wordt bepaald dat het onderzoek in elk geval binnen één maand
plaatsvindt indien deze volgt op een bevel van de rechter-commissaris tot
voorlopige verpleging dan wel een bevel tot voorlopige hervatting van de
verpleging. In het derde lid is opgenomen dat niet alleen de ter
beschikking gestelde, maar ook diens raadsman wordt gehoord alvorens
wordt beslist.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

103

Artikel 6:6:14 (38s Sr, 509ee Sv) – tussentijdse beoordeling noodzaak
voortzetting tenuitvoerlegging ISD
Dit artikel ziet op de mogelijkheid tussentijds – tijdens de tenuitvoerlegging – de noodzaak te beoordelen om de tenuitvoerlegging van de
maatregel van plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders (ISD)
voort te zetten. Het eerste lid is een aanvulling op artikel 38s, derde lid, Sr,
waarin wordt bepaald dat de rechter bij het opleggen van de maatregel
kan beslissen tot een tussentijdse beoordeling. Op grond van artikel 6:6:1
Sv kan de rechter ambtshalve, op vordering van de officier van justitie,
dan wel op verzoek van de verdachte of diens raadsman tot een tussentijdse beoordeling komen. Voor de situatie dat de rechter bij het opleggen
van de maatregel beslist tot een tussentijdse beoordeling, wordt dit
voorgesteld in het nieuwe artikel 38n, derde lid, Sr. Tijdens de tenuitvoerlegging is het gerecht bevoegd dat in eerste aanleg kennis heeft genomen
van het strafbare feit waarvoor de ISD is opgelegd; dit kan dus – indien
het gerechtshof voor het eerst de maatregel heeft opgelegd – een andere
rechter zijn dan die op grond van artikel 38s, derde lid, Sr heeft besloten
tot de tussentijdse beoordeling. Op dit punt stemt de bevoegdheidsregel
van 6:6:1 Sv overeen met de rechtspraak waarop het openbaar ministerie
in zijn advies wijst (HR 18 november 2008, NJ 2009/292), waaruit volgt dat
redelijke wetsuitleg meebrengt dat ten aanzien van een in hoger beroep
opgelegde ISD-maatregel heeft te gelden dat de rechtbank die in eerste
aanleg kennis heeft genomen van het misdrijf ter zake waarvan de
ISD-maatregel is opgelegd, bevoegd is tot een tussentijdse beoordeling
van de noodzaak van de voortzetting van de tenuitvoerlegging van de
maatregel. Het hof is zelf niet bevoegd tot die tussentijdse beoordeling,
maar is wel bevoegd om gelijktijdig met het opleggen van de maatregel te
beslissen tot zo’n tussentijdse beoordeling. Dat een andere rechter dan de
rechter die de maatregel heeft opgelegd oordeelt over de noodzaak van
de voortzetting van de tenuitvoerlegging is overigens ook het geval als de
opleggende rechter niet beslist tot een tussentijdse beoordeling van de
ISD en zes maanden na de start van de tenuitvoerlegging wordt verzocht
om een tussentijdse beoordeling (tweede lid). Het derde en vierde lid
bevatten enkele specifieke voorschriften voor deze tussentijdse beoordeling. Deze zijn gebaseerd op het huidige artikel 38s, eerste en derde lid,
Sr.
Artikel 6:6:15 (509v, 509ff Sv) – instellen beroep
Dit artikel voorziet in een uitzondering op de in artikel 6:6:7 Sv vastgelegde hoofdregel door voor de in het eerste lid genoemde beslissingen
het instellen van beroep mogelijk te maken. Reden voor deze uitzondering
is dat het bij deze beslissingen kan gaan om meerjarige vrijheidsbeneming (zoals verlenging of hervatting van een terbeschikkingstelling).
Onder het huidige recht staat tegen deze beslissingen ook beroep open
(zie bijvoorbeeld artikel 509v Sv). De termijn van veertien dagen voor het
instellen van het beroep start na de beslissing van de rechter. Hierin wordt
aangesloten bij de formulering van artikel 408, eerste lid, Sv. De beslissing
waartegen beroep kan worden ingesteld wordt op grond van artikel 6:6:5,
derde lid, Sv betekend. Deze betekening zal veelal in persoon geschieden
omdat de ter beschikking gestelde op grond van de beslissing van de
rechter zijn vrijheid zal zijn ontnomen.
Artikel 6:6:16 (509w Sv) – onderzoek gerechtshof
Voor het onderzoek door het gerechtshof gelden voor een groot deel
dezelfde regels als voor het onderzoek dat leidt tot de beslissing die in
beroep wordt aangevochten (eerste lid). Het tweede lid geeft het
gerechtshof de mogelijkheid om direct na eerste kennisneming van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

104

stukken te beslissen indien deze kennisneming tot het oordeel leidt dat het
beroep kennelijk ongegrond of niet ontvankelijk is. Met het derde lid
wordt het derde lid van het huidige artikel 509w Sv ongewijzigd overgenomen.
Artikel 6:6:17 (509x, eerste lid, 509gg Sv) – beslissing gerechtshof
Het gerechtshof beslist zo spoedig mogelijk en kan of een nieuwe
beslissing nemen of de beslissing van de rechter bekrachtigen. Dit artikel
is inhoudelijk gelijk aan het huidige eerste lid van artikel 509x Sv. Het
openbaar ministerie wijst er zijn advies op dat het tweede lid van artikel
509x Sv niet is overgenomen. Dit is bewust gedaan. De uitsluiting van
hoger beroep valt onder de nieuwe bepaling van artikel 6:6:7 Sv en de
motiveringsplicht volgt uit het eerste lid van artikel 6:6:5, waarin is
bepaald dat rechterlijke beslissingen binnen de tenuitvoerlegging met
redenen zijn omkleed.
Artikel 6:6:18 (nieuw, 38g, derde lid, Sr, 509o, eerste lid, Sv) – nadere
regels bij algemene maatregel van bestuur
Dit laatste artikel van deze titel over rechterlijke beslissingen in het kader
van de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende sancties geeft een
grondslag voor het stellen van nadere regels hierover. Voortbouwend op
de huidige artikelen 38g Sr en 509o, eerste lid, Sv zien deze nadere regels
in elk geval op de procedures van verlenging van de terbeschikkingstelling en van de voorwaardelijke beëindiging van het bevel tot
verpleging.
DERDE TITEL – VRIJHEIDSBEPERKENDE STRAFFEN, MAATREGELEN EN VOORWAARDEN
Artikel 6:6:19 (14f, 38b, 38i, 38j, 38q, 77cc Sr; 509z, eerste lid, Sv) –
wijzigen proeftijd en voorwaarden door de rechter
Met dit artikel worden de verschillende bepalingen over het wijzigen van
een proeftijd – de artikelen 14f, 38b, 38i, 38j, 38q, 77cc Sr – samengebracht
in één artikel. Voor al deze proeftijden kan de rechter op vordering van het
openbaar ministerie of op verzoek van de veroordeelde wijzigingen
aanbrengen in de termijn van de proeftijd, in de voorwaarden die aan de
proeftijd zijn verbonden en in de toezichtsopdracht van de reclassering
(eerste lid). In reactie op het advies van de RSJ bevestigen wij dat is
beoogd in artikel 6:6:1 Sv in algemene zin te regelen dat – tenzij anders is
bepaald – beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging ambtshalve,
op vordering van het openbaar ministerie, danwel op verzoek van de
veroordeelde kunnen worden genomen. Op grond van het advies van de
RSJ is – zoals op de bestemde plek is toegelicht – de tekst van artikel 6:6:1
Sv in deze richting aangepast.
Ten opzichte van de huidige regeling wordt met het tweede lid de
mogelijkheid voor de rechter om de proeftijd te verlengen uitgebreid door
meermalen verlenging mogelijk te maken en door de verlenging niet te
beperken tot twee jaar maar tot de maximale termijn die kan worden
gesteld door de rechter die de eerste proeftijd bepaalt.
Het derde lid is naar aanleiding van het advies van het openbaar
ministerie toegevoegd. Dit artikel geldt ook terbeschikkingstellingen. De
looptijd van een TBS onder voorwaarden of van een TBS waarvan het
bevel tot verpleging voorwaardelijk is beëindigd, is niet aan te merken als
een proeftijd. Met het derde lid wordt geregeld dat ook bij deze looptijden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

105

de rechter voorwaarden kan stellen, wijzigen of opheffen of opdrachten
over toezicht door de reclassering kan geven.
Artikel 6:6:20 (14fa, tweede tot en met zesde en achtste lid, 15h, tweede tot
en met zesde en achtste lid, 38x, tweede lid, 77wf, 77cca, 77dd, eerste tot
en met vierde lid, Sr) – bevoegdheid rechter-commissaris
In artikel 6:6:1, zevende lid, onder c, Sv wordt benoemd dat de rechtercommissaris bevoegd is tot het nemen van spoedeisende, tijdelijke en
voorlopige beslissingen in het kader van de tenuitvoerlegging. Dit artikel
somt in het eerste lid deze beslissingen op. Het betreft beslissingen die
onder het huidige recht ook worden genomen door de rechtercommissaris (artikelen 14fa, 15h, 38x, 77wf Sr). Met het tweede tot en met
het zevende lid worden de procedurele voorschriften uit de genoemde
huidige artikelen samengevoegd overgenomen. Ten opzichte van die
artikelen zijn twee wijzigingen vermeldenswaardig. Ten eerste wordt
voorgesteld dat de veroordeelde zo mogelijk wordt gehoord. Dit horen is
dus geen absolute verplichting. Voorop staat de spoed voor het nemen
van deze beslissingen in reactie op het niet-naleven van vrijheidsbeperkende voorwaarden of maatregelen. Ten tweede keren de huidige
artikelen 14fa, zevende lid, en 15h, zevende lid, Sr niet terug in de nieuwe
regeling. Dat een veroordeelde in het kader van een voorlopige tenuitvoerlegging of een schorsing van een voorwaardelijke invrijheidstelling
niet langer kan worden vastgehouden dan de duur van de ten uitvoer te
leggen straf of van de periode waarover voorwaardelijke invrijheidstelling
is verleend, volgt namelijk uit de algemene bepaling over invrijheidstelling (artikel 6:2:5 Sv). De rechter-commissaris is bij het nemen van zijn
beslissing gebonden aan de opgelegde straf waarvoor een vervolgbeslissing wordt gevraagd. Als de veroordeeld wordt aangehouden, wordt
op grond van het tweede lid parallel aan de vordering bij de rechtercommissaris een vordering bij de rechtbank ingediend. Hierop ziet het
volgende artikel.
Artikel 6:6:21 (14g, eerste, tweede, vierde lid, 15i, tweede lid, 15j, 38c, 38x,
38r, 77v, tweede lid, laatste volzin, 77wf, 77cca, tweede tot en met achtste
lid, 77dd Sr, eerste tot en met vierde lid, 509i, derde tot en met zesde lid,
509z, eerste lid, Sv) – bevoegdheid rechtbank
Dit artikel ziet – kort gezegd – op de beslissing van de rechter om bij een
onder voorwaarden opgelegde straf of maatregel, of bij een voorwaardelijke invrijheidstelling te besluiten alsnog over te gaan tot tenuitvoerlegging van (een deel van) het strafrestant (eerste lid). In de consultatieversie van dit wetsvoorstel was dit eerste lid bij abuis beperkt tot enkel
vrijheidsbenemende straffen en maatregelen. Naar aanleiding van het
advies van het openbaar ministerie is dit gecorrigeerd. Het betreft een
bevoegdheid tot tenuitvoerlegging van alle voorwaardelijk opgelegde
straffen, dus ook bijvoorbeeld taakstraffen en geldboeten. Een hiertoe
strekkende vordering kan – net als op basis van de huidige regeling –
worden ingediend als het openbaar ministerie oordeelt dat de veroordeelde de voorwaarde of maatregel niet naleeft en er niet met een
waarschuwing kan worden volstaan (derde lid). Bij het alsnog ten uitvoer
leggen van een straf of maatregel waarvan de rechter onder het stellen
van voorwaarden had bepaald dat dit deels niet zou gebeuren, kan de
rechter er ook voor kiezen in plaats daarvan de tenuitvoerlegging van een
taakstraf te gelasten (tweede lid). Dit stemt overeen met de huidige
regeling (artikel 14g, tweede lid, Sr), met dien verstande dat in de
bepaling wordt gecorrigeerd voor verwijzingen naar verplaatste artikelen.
Het onderzoek door de rechter dient binnen een zo kort mogelijke termijn
plaats te vinden. Op advies van het openbaar ministerie is hiervoor in het
vierde lid een termijn van ten hoogste één maand gegeven in die gevallen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

106

dat de beslissing van de rechter volgt op een beslissing van de rechtercommissaris als bedoeld in artikel 6:6:20, eerste lid, Sv. Indien de
veroordeelde is aangehouden, verplicht het vijfde lid de rechter de
veroordeelde te horen alvorens te beslissen. Op grond van artikel 6:6:3,
tweede lid, Sv doet het openbaar ministerie de veroordeelde en – indien
daarvan sprake is – degene die met het reclasseringstoezicht is belast, tot
bijwoning van de zitting oproepen. Conform het advies van het openbaar
ministerie stemt de voorgestelde regeling hiermee op dit punt overeen
met het huidige artikel 14fa, vierde lid, Sr. Indien de rechter-commissaris
voorlopige tenuitvoerlegging van een onder voorwaarden niet ten uitvoer
gelegde straf heeft bevolen of de schorsing van de voorwaardelijke
invrijheidstelling heeft bevolen, kan de rechter dit bevel opheffen (zesde
lid; huidige artikelen 14f, achtste lid, 77cca, achtste lid, Sr).
Artikel 6:6:22 (14g, derde en vijfde lid, 14h, 15h, 15i, derde, vierde, vijfde,
zesde lid, 38x, 77wf, derde lid, 77cca, achtste lid, Sr) – instellen beroep
Tegen de rechterlijke beslissingen bedoeld in artikel 6:6:20, eerste lid,
onder c en d, en in artikel 6:6:21, eerste lid, onder b, Sv staat de
mogelijkheid van beroep open (eerste lid). Dit betreft de tenuitvoerlegging
van vervangende hechtenis in het kader van de vrijheidsbeperkende
maatregel (artikel 38v Sr), de tenuitvoerlegging van vervangende
jeugddetentie of hechtenis in het kader van de maatregel betreffende het
gedrag van de jeugdige en de tenuitvoerlegging van het gedeelte van de
vrijheidsstraf dat als gevolg van de toepassing van de regeling van
voorwaardelijke invrijheidstelling niet ten uitvoer is gelegd. In de
consultatieversie van het wetsvoorstel was in dit eerste lid een uitbreiding
van de rechtsbescherming voorgesteld door – anders dan in de huidige
regeling (artikel 14j, eerste lid, Sr) – beroep open te stellen tegen
beslissingen die worden genomen na geconstateerde niet-naleving van
een bij een voorwaardelijke veroordeling gestelde bijzondere voorwaarde.
Het openbaar ministerie heeft in zijn advies met kracht van argumenten
betoogd dat deze beroepsmogelijkheid onnodig en onwenselijk is. De
door het openbaar ministerie aangedragen argumenten overtuigen. Het
gaat om relatief eenvoudige beslissingen van de rechter tot het vaststellen
of de voorwaarden al dan niet zijn overtreden en of onder de gegeven
omstandigheden gehele of gedeeltelijke tenuitvoerlegging is gerechtvaardigd. De gevolgen van niet-naleving van de voorwaarden zijn door de
rechter, die het veroordelend vonnis heeft uitgesproken, bij de straftoemeting meegewogen, terwijl de gevolgen voor de veroordeelde duidelijk
zijn. Tegen de beslissing waarin een deel van de straf voorwaardelijk is
opgelegd, is hoger beroep mogelijk. Daarmee zijn de belangen van de
veroordeelde met voldoende waarborgen omkleed. Een mogelijkheid van
beroep tegen deze beslissing tot tenuitvoerlegging van het voorwaardelijk
opgelegd gedeelte van de straf leidt tot ongewenste verlenging van de
procedure en tot uitstel van tenuitvoerlegging, waar juist een snelle
justitiële reactie op zijn plaats is. Voorts heeft het College van procureursgeneraal bij het eerste lid geadviseerd tegen concentratie van de
behandeling van die beroepszaken bij één gerechtshof, te weten het
gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. De beslissingen in de onderliggende
strafzaken worden op grond van de gewone bevoegdheidsregels
afgedaan. De beslissing tot tenuitvoerlegging bouwt voort op de eerder
genomen beslissing tot voorwaardelijke veroordeling. Ook op dit punt is
het advies van het College gevolgd.
Het tweede lid is vergelijkbaar met het bepaalde in artikel 6:6:6 Sv; de
rechter die kennisneemt van het beroep kan reeds voordat hij beslist in de
zaak de tenuitvoerlegging staken, zodat de veroordeelde weer in vrijheid
wordt gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

107

In het derde lid worden de relevante, algemene bepalingen van de
beroepsmogelijkheid in het kader van de terbeschikkingstelling van
overeenkomstige toepassing verklaard.
Artikel 6:6:23 (22g, derde lid, 22h, 77p, derde lid, Sr) – beslissing op
bezwaar tegen vervangende hechtenis of vervangende jeugddetentie bij
niet uitvoeren taakstraf
Met dit artikel wordt de huidige mogelijkheid van bezwaar tegen de
beslissing van de rechter om vervangende hechtenis of vervangende
jeugddetentie toe te passen in het geval een taakstraf niet of niet naar
behoren is uitgevoerd (artikelen 22g, derde lid, 22h, 77p, derde lid, Sr),
overgenomen, met dien verstande dat dit bezwaar niet meer wordt
ingediend bij de rechter die de taakstraf oplegde, maar bij de rechter die
op grond van artikel 6:6:1 Sv bevoegd is (eerste lid). Het tweede lid
verschilt niet van de huidige regeling.
Artikel 6:6:24 (578, derde tot en met vijfde lid, Sv) – aanwijzingen in
OM-strafbeschikking
Dit artikel bevat hetgeen thans in artikel 578, derde tot en met vijfde lid, Sv
is geregeld over het beklag dat een bestrafte kan doen tegen een
beslissing van de Minister over teruggave van een geldbedrag indien
blijkt dat het op grond van een in een strafbeschikking gegeven
aanwijzing overgedragen voorwerp een hogere waarde vertegenwoordigt
dan de som van het wederrechtelijk verkregen voordeel (artikel 6:3:7 Sv).
In het voorgestelde artikel wordt – ter harmonisering van de gehanteerde
begrippen – niet meer gesproken over het doen van beklag, maar over het
indienen van een bezwaarschrift. Ten opzichte van het vijfde lid van artikel
578 is in het derde lid van artikel 6:6:24 Sv de van overeenkomstige
toepassingsverklaring van artikel 577b Sv uitgeschreven.
VIERDE TITEL – GELDELIJKE STRAFFEN EN MAATREGELEN
Artikel 6:6:25 (577c, 578b Sv; nieuw) – vorderen inzet gijzeling bij niet
volledig verhaal geldboete in strafbeschikking of ontnemingsmaatregel
Dit artikel betreft het huidige artikel 578b Sv over de toepassing van het
dwangmiddel gijzeling indien niet of niet volledig verhaal kan worden
genomen ter voldoening van een in een strafbeschikking opgelegde
geldboete en het huidige artikel 577c Sv over de tenuitvoerlegging van
lijfsdwang bij het niet nakomen van een door de rechter opgelegde
ontnemingsmaatregel. Zoals in het artikelsgewijs deel bij artikel 6:4:19 Sv
is toegelicht wordt de meer civielrechtelijke term lijfsdwang vervangen
door gijzeling.
De in dit artikel voorgestelde regeling komt overeen met de voorgestelde
toepassing van gijzeling bij de inning van de schadevergoedingsmaatregel (artikel 6:4:19 Sv), met dien verstande dat voor de strafbeschikking
en de ontnemingsmaatregel geldt dat het openbaar ministerie een
vordering dient in te stellen om te worden gemachtigd gijzeling toe te
passen (eerste lid). Daarnaast kent deze bepaling in het tweede lid een
aparte regeling voor het bepalen van de bevoegde rechter bij gijzeling in
het kader van een in een strafbeschikking opgelegde geldboete. Voor de
bevoegde rechter bij een gijzelingsvordering in het kader van de tenuitvoerlegging van een ontnemingsmaatregel geldt de hoofdregel van artikel
6:6:1 Sv.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

108

In het derde lid wordt de bekendmaking van de oproeping geregeld.
Hierin wordt de Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en enige andere wetten in verband met bekendmakingen aan
personen zonder bekende woon- of verblijfplaats gevolgd, dat thans
aanhangig is (Kamerstukken 33 956). Reden hiervoor is dat bij dat
wetsvoorstel enkel de oproeping voor de behandeling van een gijzelingsvordering bij een strafbeschikking voorgesteld, terwijl met dit artikel de
procedure voor de zitting algemeen wordt geregeld (vgl. artikel 6:6:3 Sv).
Het vierde lid ziet op de duur van de gijzeling, die verschillend in duur kan
zijn bij de strafbeschikking en bij de ontnemingsmaatregel, maar waarbij
steeds geldt dat per € 25 maximaal sprake kan zijn van één dag gijzeling.
Het vijfde tot en met achtste lid zijn inhoudelijk gelijk aan het tweede tot
en met vijfde lid van artikel 6:4:19 Sv.
Ten opzichte van het huidige artikel 578b Sv is nog vermeldenswaardig
dat is toegevoegd dat de gijzeling te allen tijden kan worden beëindigd
door de Minister van Veiligheid en Justitie (zevende lid). Zoals ook bij de
toelichting bij artikel 6:4:19 is aangegeven kan hierbij worden gedacht aan
gevallen dat er tijdens de gijzeling alsnog een bevredigende betalingsregeling getroffen of er tijdens de gijzeling blijkt dat de gegijzelde daadwerkelijk niet in staat is te betalen. Ook kan worden gedacht aan gevallen
waarin de gegijzelde ziek wordt in het huis van bewaring en de gijzeling
om deze reden moet worden gestaakt.
Artikel 6:6:26 (577b, tweede, derde, vierde, zesde, zevende lid, Sv) –
verminderen of kwijtschelden bedrag ontneming van wederrechtelijk
verkregen voordeel
Dit betreft het huidige artikel 577b Sv, waarvan het tweede tot en met het
vierde, het zesde en het zevende lid worden overgenomen in het eerste
tot en met vijfde lid van deze nieuwe bepaling over het verminderen of
kwijtschelden van het bedrag dat is vastgesteld bij het opleggen van de
maatregel van ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. Het
tweede lid bevat een voorbeeld van een geval waarin teruggave van een
geldsom aan een veroordeelde aan de orde kan zijn. Hierop is de in artikel
6:1:13 Sv voorgestelde mogelijkheid van verrekening van toepassing.
Het vijfde lid van het huidige artikel 577b Sv wordt niet overgenomen
omdat de openbaarheid van de behandeling algemeen wordt geregeld in
het voorgestelde artikel 6:6:4 Sv. Het achtste lid van het huidige artikel
577b Sv vervalt eveneens. Hierin is bepaald dat een krachtens artikel 24b
van het Wetboek van Strafrecht ingetreden verhoging vervalt. Dit is echter
een zinledige bepaling aangezien artikel 24b Sr niet van (overeenkomstige) toepassing is op de ontneming van wederrechtelijk verkregen
voordeel.
Artikel 6:6:27 (578a, derde tot en met zesde lid Sv) – bezwaar bij termijn
schikking wederrechtelijk verkregen voordeel
Dit betreft het huidige artikel 578a Sv, waarvan het derde tot en met zesde
lid ongewijzigd worden overgenomen in deze nieuwe bepaling over het
bezwaar dat door de veroordeelde kan worden gemaakt tegen de
beslissing van de officier van justitie op het verzoek om teruggave van
geld of goederen (artikel 6:4:17, tweede lid, Sv).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

109

VIJFDE TITEL – JEUGD
Voor de voorgestelde artikelen 6:6:28 tot en met 6:6:37 geldt dat deze
zonder inhoudelijke wijzigingen zijn overgenomen uit de huidige regeling.
Wel is gecorrigeerd voor verwijzingen naar met dit wetsvoorstel
verplaatste en gewijzigde artikelen.
Op advies van de Raad voor de rechtspraak is bij de beslissing tot
verlenging van de maatregel van plaatsing in een inrichting voor
jeugdigen de rechterlijke adviesmogelijkheid van artikel 6:1:1, derde lid,
Sv expliciet van overeenkomstige toepassing verklaard (artikel 6:6:31,
zevende lid, Sv).
Naar aanleiding van het advies van de RSJ is artikel 6:6:31, derde lid, Sv
gewijzigd om te verduidelijken dat hoger beroep tegen een beslissing tot
verlenging van de maatregel van plaatsing in een inrichting voor
jeugdigen mogelijk is. In het vierde en vijfde lid zijn enkele bepalingen
overgenomen die specifiek zien op beslissingen over minderjarige
verdachten.
HOOFDSTUK 7
GRATIE
De Gratiewet bevat de regeling van de procedure van een gratieverzoek.
In het Wetboek van Strafvordering wordt geregeld welke vonnissen in
aanmerking kunnen komen voor gratie en wat het effect van een
gratieverzoek is op de tenuitvoerlegging.
Artikel 6:7:1 Sv (558 Sv) – mogelijkheden tot gratie
Dit artikel betreft de strafrechtelijke gratieregeling die thans in artikel 558
Sv is opgenomen. In dit artikel zijn enkele technische wijzigingen
voorgesteld. Zo is het huidige derde lid, toegevoegd aan het eerste lid,
onder b, en zijn de gevallen waarvoor geen gratie kan worden verleend
verplaatst van het eerste lid naar het derde lid. Deze wijzigingen zijn niet
louter cosmetisch. Praktisch wordt bereikt dat de in het derde lid
benoemde ondergrens van € 340 – indien dit wetsvoorstel wordt
aangenomen en in werking treedt – ook geldt voor het eerste lid en
daarmee anders dan thans ook voor de in het tweede lid genoemde
straffen die zijn opgelegd door het Internationaal Strafhof of door een
rechter in een ander land.
Artikel 6:7:2 (558a Sv) – opschortende werking gratie
In dit artikel wordt uitgewerkt in welke gevallen een verzoekschrift om
gratie de tenuitvoerlegging van de straf opschort. Ten opzichte van de
huidige regeling wordt voorgesteld de opschorting te schrappen bij
geldboetes. Bij kortdurende vrijheidsstraffen en taakstraffen heeft een
gratieverzoek opschortende werking aangezien een vrijheidsbeneming en
een taakstraf niet kunnen worden teruggedraaid als het gratieverzoek
wordt gehonoreerd. Dit is anders bij geldboetes die nog niet in de fase
van vervangende hechtenis zitten. Omdat een geldbedrag eenvoudig kan
worden geretourneerd in het geval dat gratie wordt verleend, is in de
rechtswetenschap wel beargumenteerd dat opschortende werking kan
worden onthouden aan een gratieverzoek dat ziet op een geldboete (F. W.
Bleichrodt, Een voortvarende tenuitvoerlegging van straffen, Sancties,
aflevering. 5, 2010, blz. 221 e.v.). Precies dat wordt voorgesteld in deze
bepaling. Voor het overige is de voorgestelde bepaling gelijk aan het
huidige artikel 558a Sv, met dien verstande dat de grondslag om nadere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

110

regels te kunnen stellen (artikel 558a, derde lid, Sv) is verplaatst naar het
laatste artikel van dit hoofdstuk over gratie.
Artikel 6:7:3 Sv (559 Sv) – geen opschortende werking gratie
Dit artikel stelt beperkingen aan de opschortende werking van gratieverzoeken. Hierin zijn geen inhoudelijke wijzigingen voorgesteld ten opzichte
van het huidige artikel 559 Sv.
Artikel 6:7:4 (559a Sv) – mededeling aanvang opschorting
Vanuit de voorgestelde verantwoordelijkheid van de Minister voor de
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen, is in deze bepaling
(gebaseerd op het huidige 559a Sv) de mededeling van de Minister aan
het openbaar ministerie over het ingaan van de opschorting, geschrapt.
Om dezelfde reden is het ingaan van de opschorting (derde lid) niet meer
gekoppeld aan de kennisneming van deze mededeling door het openbaar
ministerie, maar aan de kennisneming door de veroordeelde. Tot slot is
het – vanwege de algemene verantwoordelijkheid van de Minister voor de
tenuitvoerlegging – de Minister die er zorg voor draagt dat de tenuitvoerlegging overeenkomstig de geldende wettelijke voorschriften wordt
opgeschort of geschorst.
Artikel 6:7:5 (560 Sv; nieuw) – gratieverzoek van openbaar ministerie of
derde
Conform het huidige artikel ter zake, artikel 560 Sv, wordt voorgesteld een
verzoekschrift om gratie dat niet afkomstig is van degene aan wie de straf
of maatregel is opgelegd, niet in behandeling te nemen indien degene
niet met het verzoek instemt. In het voorgestelde artikel wordt hieraan
toegevoegd dat deze instemming niet vereist is bij een ambtshalve door
het openbaar ministerie ingediend verzoekschrift om gratie. Hierbij moet
met name worden gedacht aan de gratieverzoeken die het openbaar
ministerie ambtshalve, in het kader van een persoonsgerichte aanpak
indient. De gedachte is hierbij niet zozeer dat verwacht wordt dat de
veroordeelden niet zouden instemmen met een dergelijk gratieverzoek,
als wel dat dit een administratieve stap scheelt.
Artikel 6:7:6 (560a Sv) – doorzending gratieformulier
Met dit artikel wordt het huidige artikel 560a Sv – over de afwikkeling van
gratieverzoeken op niet-gratieerbare maatregelen – ongewijzigd overgenomen.
Artikel 6:7:7 (560b Sv) – teruggave na gratie
Dit artikel betreft het voorstel tot wijziging en vernummering van het
huidige artikel 560b Sv. Inhoudelijk zijn geen wijzigingen in deze bepaling
voorgesteld.
Artikel 6:7:8 (nieuw; 558a, derde lid, Sv) – nadere regel bij algemene
maatregel van bestuur
Dit artikel bevat een grondslag voor het bij algemene maatregel van
bestuur stellen van nadere regels gesteld over de gratieregeling uit dit
hoofdstuk. De nadere regels zien – net als het op artikel 558a, derde lid, Sv
gebaseerde Besluit aanvang tenuitvoerlegging straffen en maatregelen –
in elk geval op het tijdstip van de aanvang van de tenuitvoerlegging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

111

ARTIKEL II – WETBOEK VAN STRAFRECHT
Onderdeel A
Artikel 11 Sr
Bij de vaststelling van de Penitentiaire beginselenwet (Stb. 1998, 430) is in
artikel 11Sr voorzien in een grondslag voor het bij of krachtens wet stellen
van regels over de wijze van tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf. Zoals
in de memorie van toelichting bij dat wetsvoorstel met reden is
opgemerkt, behoren regels aangaande de executie van de straf te worden
ondergebracht in het Wetboek van Strafvordering dan wel in een aparte
wet aangaande de tenuitvoerlegging (Kamerstukken II 1994/95, 24 263, nr.
3, blz. 4). Dit wetsvoorstel beoogt hetzelfde te bereiken door waar
mogelijk de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging van sancties bij
elkaar te brengen in het nieuwe boek 6 Sv. Gezien de omvang, de
complexiteit en het specifieke karakter van de tenuitvoerlegging van de
vrijheidsbeneming is voor de bepalingen dienaangaande gekozen voor
concentratie in de Penitentiaire beginselenwet. Een dergelijke eigenstandige wettelijke regeling behoeft geen grondslag in een regeling van
hetzelfde niveau. Om deze reden wordt voorgesteld artikel 11 van het
Wetboek van Strafrecht te schrappen. De RSJ kan bovenstaande
redenering volgen, maar vreest voor een lacune omdat dit artikel niet
alleen bepaalt dat een en ander bij wet moet worden geregeld, maar ook
wat er in elk geval bij wet moet worden geregeld. Gezien het evidente
belang van de in artikel 11 Sr onder a tot en met f genoemde onderwerpen (o.m. de bestemming van inrichtingen, de selectie van personen,
het beheer van en toezicht op de inrichtingen, het regime in de inrichtingen, beperkingen op de grondrechten in de inrichtingen en de
rechtsgang bij bepaalde beslissingen over de gedetineerde) en de
uitgebreide wettelijke regeling hiervan in de Beginselenwetten zien wij –
anders dan de RSJ – geen bezwaar in het schrappen van deze bepaling.
Artikel 13 Sr
Dit artikel over de plaatsing in een justitiële inrichting voor terbeschikkingstelling bij gebrekkige ontwikkeling of psychische stoornis wordt
overgenomen in de artikelen 6:2:9 en 6:2:10 van het nieuwe Boek 6 –
Tenuitvoerlegging.
Onderdeel B
Het vierde en vijfde lid van artikel 14b kunnen komen te vervallen, zo
merkte het openbaar ministerie in zijn advies op. Het vierde lid ziet op de
tenuitvoerlegging en is overgenomen in het voorgesteld artikel 6:1:18 Sv.
Het huidige vijfde lid, waarin wordt bepaald dat de proeftijd niet loopt op
het moment dat de veroordeelde rechtens zijn vrijheid is ontnomen, kan
komen te vervallen aangezien deze stuiting van de proeftijd als onderdeel
van de tenuitvoerlegging wordt geregeld in het voorgestelde artikel 6:1:17
Sv.
Onderdeel C
In het eerste lid van artikel 14c Sr wordt ten eerste gecorrigeerd voor de
verwijzing naar artikel 14d Sr. Ten tweede wordt in dit eerste lid – op
grond van het advies 3RO en net als in het voorgestelde artikel 6:3:14,
derde lid, Sv – voorgesteld dat onder medewerking verlenen aan
reclasseringstoezicht mede melding bij de reclasseringsinstelling moet
worden begrepen. Verder worden aan artikel 14c Sr worden twee leden
toegevoegd die thans onderdeel uitmaken van de artikelen 14d en 14f.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

112

Het vijfde lid is gebaseerd op artikel 14d, tweede lid, eerste volzin. Wat
met dit wijzigingsvoorstel vervalt, is dat de rechter een specifieke
reclasseringsinstelling kan aanwijzen. Deze beslissing betreft de wijze van
tenuitvoerlegging van de opgelegde straf en wordt – net als het overige
deel van het huidige artikel 14d – geregeld in het nieuwe Boek 6. De 3RO
is het eens met deze wijziging aangezien deze formulering recht doet aan
zowel de huidige als de beoogde praktijk. In de praktijk worden reclasseringsopdrachten door het AICE verzonden aan een gezamenlijk
«instroompunt» van de drie reclasseringsorganisaties. Daar wordt aan de
hand van de cliëntkenmerken en volumeafspraken bepaald welke
reclasseringsorganisatie de opdracht gaat uitvoeren.
Het zesde lid is het huidige tweede lid van artikel 14f Sr.
Onderdeel D
Het toezicht op de naleving van voorwaarden wordt geregeld in het
voorgestelde Boek 6 Sv (onder meer in 6:3:14 Sv). Artikel 14d Sr kan om
deze reden komen te vervallen.
Onderdeel E
De mogelijkheid van de rechter om in eerste aanleg bevolen dadelijke
uitvoerbaarheid van een straf op te heffen wordt algemeen geregeld in
het voorgestelde artikel 6:6:6 Sv. Het huidige tweede van artikel 14e kan
om deze reden komen te vervallen. In het restant van de bepaling – het
huidige eerste lid – wordt met deze wijziging gecorrigeerd voor de
verwijzing naar artikel 14d Sr, dat op grond van dit voorstel vervalt.
Onderdeel F
Op grond van dit onderdeel vervallen de artikelen 14f tot en met 16, 19 en
22a Sr. Hieronder wordt per cluster van samenhangende bepalingen een
toelichting gegeven.
Artikel 14f Sr
De mogelijkheid van verlenging door de rechter van de proeftijd van een
bijzondere voorwaarde die is gesteld bij een voorwaardelijke straf (artikel
14f, eerste lid, Sr) is overgenomen in het vierde lid van artikel 14b Sr, en in
de artikelen 6:1:18 en 6:6:19 Sv. In het eerstgenoemde artikel is in het
tweede lid materieel bepaald dat verlenging door de rechter mogelijk is,
het als tweede genoemde artikel maakt onderdeel uit van de procedure
waarin tot deze beslissing wordt gekomen.
Artikelen 14fa tot en met 14l Sr
De reactie die volgt op de constatering dat de veroordeelde een
bijzondere voorwaarde niet naleeft, wordt geregeld in het nieuwe Boek 6
over de tenuitvoerlegging. De aanhouding (huidig artikel 14fa, eerste en
tweede lid, Sr) wordt geregeld in artikel 6:3:15 Sv. De rechterlijke reactie
op niet-naleving (huidige artikelen 14g tot en met 14l Sr) wordt geregeld
in hoofdstuk 6 van het nieuwe Boek 6.
Artikelen 15 tot en met 15l Sr
De regeling van de voorwaardelijke invrijheidstelling (artikelen 15 tot en
met 15l Sr) wordt – als onderdeel van de tenuitvoerlegging van een
gevangenisstraf – in haar geheel verplaatst naar het voorgestelde Boek 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

113

Wij verwijzen ook naar paragraaf 5.3.4 van het algemeen deel van deze
toelichting.
Artikel 16 Sr
Deze delegatiebepaling voor het nader regelen van reclasseringswerkzaamheden wordt overgenomen in artikel 6:1:15 Sv.
Artikel 19 Sr
Voor de toelichting bij het schrappen van deze schakelbepaling verwijzen
wij naar de toelichting in dit artikelsgewijs deel bij het schrappen van
artikel 13 Sr.
Artikel 22a Sr
In artikel 22a Sr is bepaald dat het hoofd van het departement van
Veiligheid en Justitie – gedoeld wordt op de Minister – onder abnormale
omstandigheden, zoals oorlogsdreiging, kan bepalen dat vrijheidsstraffen
buiten Nederland ten uitvoer kunnen worden gelegd. Deze bepaling wordt
met dit wetsvoorstel geschrapt en keert niet terug in Boek 6 Sv. Dat door
de rechter gewezen vonnissen binnen het gehele Koninkrijk ten uitvoer
kunnen worden gelegd, is namelijk reeds expliciet geregeld in artikel 40
van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden.
Onderdeel G
In artikel 22b Sr wordt gecorrigeerd voor de verwijzing naar artikel 22g Sr,
dat wordt vervangen door artikel 6:3:3 Sv.
Onderdeel H
Zoals in het artikelsgewijs deel van deze memorie van toelichting is
toegelicht bij het voorgestelde artikel 6:3:1 Sv wordt beoogd de
mogelijkheid te schrappen om de termijn waarbinnen een taakstraf moet
worden uitgevoerd te verlengen. In plaats daarvan wordt voorzien in een
langere standaardtermijn. Dit heeft tot gevolg dat van artikel 22c het derde
en vierde lid kunnen komen te vervallen.
Onderdeel I
De vermindering van de vervangende hechtenis naar rato van het deel
van de taakstraf dat wel is verricht wordt – als onderdeel van de tenuitvoerlegging – geregeld in artikel 6:3:3. Het vierde lid van artikel 22d kan
om deze reden komen te vervallen.
Onderdeel J
Deze bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging van taakstraffen
(artikelen 22e tot en met 22k Sr) worden overgenomen in het voorgestelde
nieuwe Boek 6 en kunnen vervallen uit het Wetboek van Strafrecht. Voor
de inhoudelijke wijzigingen bij deze bepalingen verwijzen wij graag naar
de toelichting bij de artikelen 6:3:2 tot en met 6:3:6 en 6:6:31 Sv.
Onderdeel K
In artikel 23, eerste lid, Sr wordt gewijzigd dat de Minister van Veiligheid
en Justitie de termijn stelt waarbinnen het geldboetevonnis moet zijn
voldaan. Dat de rechterlijke uitspraak verplicht tot betaling van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

114

opgelegde geldboete behoeft geen expliciete regeling in deze bepaling
over de termijn van betaling en komt met deze wijziging te vervallen.
Onderdeel L
Artikel 24b Sr kan komen te vervallen omdat het bepaalde over de
gevolgen van het in verzuim blijven bij de betaling wordt overgenomen in
het voorgestelde artikel 6:4:2 Sv. Wij verwijzen naar de toelichting op die
bepaling.
Onderdeel M
Hetgeen in het vierde tot en met zesde lid van artikel 24c Sr is bepaald
over de vervangende hechtenis wordt op grond van dit wetsvoorstel
overgenomen in artikel 6:4:7 Sv. Deze leden kunnen om deze reden komen
te vervallen.
Onderdeel N
De aanvang van een vrijheidsstraf wordt bepaald in het voorgestelde
artikel 6:2:2 Sv. Artikel 26 Sr kan komen te vervallen.
Onderdeel O
De voorgestelde wijziging van artikel 27 Sr houdt verband met de
vernummering van het huidige artikel 578b Sv. Buiten deze correctie van
de verwijzing is de bepaling ongewijzigd.
Onderdeel P
De aftrek van buitenlandse detentie wordt geregeld in het voorgestelde
artikel 6:2:7 Sv. Artikel 27a Sr kan komen te vervallen.
Onderdelen Q en R
Het toezicht op de naleving door de veroordeelde van de ontzetting van
het recht om een bepaald ambt te bekleden of een bepaald beroep uit te
oefenen wordt onderdeel van de algemene toezichtsbepaling voorgesteld
in artikel 6:3:14 Sv. Het huidige artikel 32 Sr kan om deze reden komen te
vervallen, met dien verstande dat de mogelijkheid voor de rechter om een
reclasseringsinstelling aan te wijzen als vierde lid aan artikel 28 Sr wordt
toegevoegd.
Onderdeel S
In het derde lid van artikel 34 Sr wordt gecorrigeerd voor verwijzingen
naar verplaatste bepalingen.
Onderdelen T en V
De kosten en baten van de tenuitvoerlegging worden algemeen geregeld
in het voorgestelde artikel 6:1:12 Sv. De artikel 35 en 36a Sr kunnen op
grond hiervan komen te vervallen.
Onderdeel U
De inning van de kosten van openbaarmaking is tenuitvoerlegging en
wordt geregeld in het voorgestelde artikel 6:5:2 Sv. Het derde lid van
artikel 36 Sr kan hiermee komen te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

115

Onderdeel W
Deze wijziging van artikel 36e, tiende lid, Sr volgt uit de vervanging van
«lijfsdwang» door «gijzeling» als pressiemiddel om veroordeelden tot
betaling van een ontnemingsmaatregel te bewegen. Thans kan – na
rechterlijk verlof – tot drie jaar lijfsdwang worden toegepast indien een
veroordeelde na pogingen verhaal te nemen niet aan de betalingsverplichting voldoet. Op grond van de voorgestelde bepaling bepaalt de
rechter voor een dergelijk geval dat tot drie jaar gijzeling kan worden
gevorderd. De vordering tot toepassing van gijzeling wordt geregeld in
artikel 6:6:25 Sv en nader toegelicht in de bij dat artikel gegeven
toelichting.
Onderdeel X
De inning van opgelegde schadevergoedingsmaatregelen, thans geregeld
in het vierde tot en met achtste lid van 36f Sr, wordt – als onderdeel van
de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen – geregeld in het
vierde hoofdstuk van Boek 6. Door in het vierde lid artikel 24a Sr van
overeenkomstige toepassing te verklaren, blijft behouden dat de rechter in
zijn uitspraak kan bepalen dat de schadevergoedingsmaatregel in
termijnen kan worden betaald.
Het voorgestelde vijfde lid vervangt materieel het huidige zevende lid. In
het huidige artikel 36f, zevende lid, Sr wordt de regeling van toepassing
van vervangende hechtenis (of vervangende jeugddetentie) bij niet
volledig verhaal van geldboetevonnissen van overeenkomstige
toepassing verklaard voor de inning van schadevergoedingsmaatregelen.
Hierbij is bepaald dat toepassing van vervangende hechtenis de
verplichting tot betaling van schadevergoeding aan het slachtoffer niet
opheft. Vervangende hechtenis is in deze zin geen logische term en geeft
ten onrechte associaties met bestraffing. Om deze reden en op grond van
het advies van het openbaar ministerie het stelsel van de inning van de
schadevergoedings- en de ontnemingsmaatregel te vereenvoudigen
wordt voorgesteld de vervangende hechtenis bij de schadevergoedingsmaatregel te vervangen door gijzeling. In combinatie met de vervanging
van de term lijfsdwang door gijzeling bij de ontnemingsmaatregel (zie de
voorgestelde wijziging van artikel 36e Sr en de daarbij gegeven
toelichting) wordt bereikt dat in alle gevallen dat vrijheidsbeneming als
pressiemiddel tot betaling kan worden ingezet, uniform wordt gesproken
over gijzeling. Dit is het geval bij de inning van de ontnemingsmaatregel,
van de schadevergoedingsmaatregel, van in een strafbeschikking
opgelegde geldboeten en van beschikkingen in het kader van de Wahv.
Hierbij geldt telkens dat bij het bepalen van de duur voor elke volle € 25
van het opgelegde bedrag niet meer dan één dag wordt gerekend. Voor
de schadevergoedingsmaatregel wordt de totale duur van de gijzeling
begrensd op één jaar. Op dit punt wordt dus geen wijziging voorgesteld
ten opzichte van de maximale duur van de huidige vervangende
hechtenis. De bevoegdheid tot het bevelen of vorderen van gijzeling bij
respectievelijk de schadevergoedings- en de ontnemingsmaatregel wordt
geregeld in de artikelen 6:4:19 Sv en 6:6:25 Sv, en aldaar toegelicht.
Onderdeel Y
Voor het bepaalde in het eerste lid van artikel 37c Sr geldt hetzelfde als
voor het bepaalde in artikel 11 Sr: de eigenstandige wettelijke regeling
van de verpleging van overheidswege en de rechtspositie van ter
beschikking gestelden in de Beginselenwet verpleging ter beschikking
gestelden behoeft geen grondslag in een regeling van hetzelfde niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

116

Het tweede lid van artikel 37c wordt overgenomen in artikel 6:2:17 Sv. Op
deze gronden wordt voorgesteld artikel 37c Sr te schrappen.
De procedurele bepalingen van artikel 37d en 37e Sr worden inhoudelijk
overgenomen in de artikelen 6:2:16 en 6:1:12 Sv en kunnen worden
geschrapt uit het Wetboek van Strafrecht.
Onderdeel Z
In de artikelen 6:1:8 en 6:3:14 Sv wordt voor ambtenaren en instellingen
die zijn belast met de tenuitvoerlegging of met het toezicht op de naleving
en de begeleiding van de verdachte of de veroordeelde, algemeen
bepaald dat de identiteit van de betrokkene wordt vastgesteld op de wijze
bedoeld in artikel 27a Sv. De specifieke bepaling in artikel 38, tweede lid,
tweede volzin, Sv kan om deze reden komen te vervallen.
Als gevolg van samenlopende wijzigingen heeft artikel 38 Sr thans twee
vijfde leden (Stb. 2010, 270). Het vijfde lid dat begint met «In het geval als
bedoeld» ziet op een rechterlijke procedure tijdens de tenuitvoerlegging,
te regelen in hoofdstuk 6 van Boek 6 Sv, en kan hier komen te vervallen.
De bevoegdheid van de rechter die kennisneemt van het hoger beroep om
de dadelijke uitvoerbaarheid die in eerste aanleg wordt bevolen op te
heffen wordt in artikel 6:6:6 Sv algemeen geregeld. Om deze reden kan
het achtste lid van artikel 38 Sr komen te vervallen.
Onderdelen AA
Het toezicht op de naleving van vrijheidsbeperkende voorwaarden wordt
algemeen geregeld in artikel 6:3:14 Sv. Hieruit volgt dat artikel 38a, derde
lid, Sr kan vervallen.
Onderdeel BB
De artikelen 38b, 38c, 38f, 38g, 38h, 38i, 38k, 38l, 38la en 38lb Sr, zien op
de tenuitvoerlegging van de ter beschikking stelling en op de (rechterlijke)
beslissingen die in dat verband kunnen worden genomen. Deze
bepalingen keren materieel terug in de artikelen 6:1:8, 6:1:23, 6:2:19,
6:2:20, 6:6:3, 6:6:6, 6:6:7, 6:6:9, 6:6:10 en 6:6:22 Sv, en kunnen hier
vervallen.
De artikelen 38o, 38q, 38r, 38s, 38t en 38u Sr zien op de tenuitvoerlegging
van de maatregel van plaatsing in een inrichting voor stelselmatige
daders en op de (rechterlijke) beslissingen die in dat verband kunnen
worden genomen. Deze bepalingen keren materieel terug in de artikelen
6:1:6, 6:1:8, 6:1:10, 6:1:23, 6:2:21, 6:6:9 en 6:6:22 Sv en kunnen hier
vervallen.
De artikelen 38x en 38ij Sr zien op het niet-naleven van een rechterlijke
vrijheidsbeperkende maatregel en de schadevergoeding die in dat kader
kan worden uitgekeerd in het geval dat er schade is geleden vanwege een
in dat verband ten onrechte ondergane vrijheidsbeneming. Deze
bepalingen zijn overgenomen in de algemene regeling van het toezicht op
de naleving en van het uitkeren van schadevergoeding. Om deze reden
kunnen deze bepalingen op deze plaats vervallen.
Onderdeel CC
In artikel 38e Sr wordt gecorrigeerd voor de verwijzing naar het vervallen
artikel 38c Sr.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

117

Onderdeel DD
In artikel 38j Sr kan het derde lid vervallen omdat in artikel 6:2:18, tweede
lid, Sv wordt bepaald dat een terbeschikkingstelling vervalt bij het
onherroepelijk worden van een rechterlijke uitspraak waarbij dezelfde
persoon wederom ter beschikking wordt gesteld.
Onderdeel EE
Aan artikel 38n Sr wordt een derde lid toegevoegd. Hierin wordt het eerste
lid van artikel 38s Sr overgenomen, voor zover dit ziet op de materiële
mogelijkheid van de rechter om te beslissen tot een tussentijdse beoordeling van de noodzaak van de voortzetting van de tenuitvoerlegging van
de maatregel van plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders.
Onderdeel FF
Het toezicht op de naleving van vrijheidsbeperkende voorwaarden en de
identiteitsvaststelling daarbij worden algemeen geregeld in artikel 6:3:14
Sv. De grondslag voor nadere regels wordt overgenomen in artikel 6:2:22
Sv. Hieruit volgt dat van artikel 38p het vierde en zevende lid, Sr kunnen
vervallen.
Onderdeel GG
De bevoegdheid van de rechter om een bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid op te heffen op het moment dat de rechter in hoger beroep
kennisneemt van de zaak, wordt algemeen geregeld in artikel 6:6:6 Sv. In
artikel 38v kan daarom het vijfde lid vervallen.
Onderdeel HH
De transactie is inmiddels voor het grootste deel omgezet in de strafbeschikking. De gefaseerde invoering van de strafbeschikking wordt naar
verwachting uiterlijk in 2015 afgerond. Zoals aangekondigd bij de
behandeling van de Wet OM-afdoening blijft de transactiebevoegdheid
van de officier van justitie in elk geval tot na de evaluatie van de Wet
OM-afdoening naast de strafbeschikkingsbevoegdheid bestaan (Kamerstukken I 2005/06, 29 849, C, blz. 22, 23). Het blijft om deze reden relevant
de tenuitvoerlegging van transacties te regelen. Deze voorschriften zijn
voornamelijk vastgelegd in algemene maatregelen van bestuur en
ministeriële regelingen. Voor de uitvoering van in een transactie overeengekomen taakstraffen wordt de wettelijke regeling van de uitvoering van
bij rechterlijke uitspraak opgelegde taakstraffen van overeenkomstige
toepassing verklaard. Met de voorgestelde wijziging van het vierde lid van
artikel 74 Sr wordt gecorrigeerd voor de verplaatsing van de betreffende
bepalingen naar Boek 6 Sv.
Onderdeel II
Met de voorgestelde wijziging van het vierde lid van artikel 74b Sr wordt
gecorrigeerd voor verwijzingen naar verplaatste artikelen.
Onderdeel JJ
Artikelen 75, 76 en 76a Sr
Dit wetsvoorstel beoogt de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging
van sancties te concentreren in het Wetboek van Strafvordering. Vanuit
deze gedachte zijn de bepalingen over het vervallen van het recht tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

118

uitvoering van een straf of maatregel door de dood van de veroordeelde
(artikel 75) of door executieverjaring (artikel 76) opgenomen in het nieuwe
boek 6 Sv, zodat deze bepalingen in het Wetboek van Strafrecht kunnen
komen te vervallen. Ditzelfde geldt voor de gevolgen van overdracht aan
een vreemde staat van het recht tot uitvoering van de straf (artikel 77).
Met de voorgestelde wijziging van artikel 77 blijven de gevolgen van de
overdracht van de strafvervolging aan een vreemde staat wel bepaald in
het Wetboek van Strafrecht.
Onderdeel KK
Zoals hierboven toegelicht wordt het vervallen van het recht tot tenuitvoerlegging geregeld in het nieuwe Boek 6. Met deze wijziging van artikel
77 Sr blijft het vervallen van het recht tot strafvordering wel geregeld in
het Wetboek van Strafrecht.
Onderdeel LL
Met de voorgestelde wijziging van artikel 77a Sr wordt gecorrigeerd voor
verwijzingen naar verplaatste artikelen.
Onderdeel MM
Met de voorgestelde wijziging van het eerste en tweede lid van artikel 77f
Sr wordt gecorrigeerd voor verwijzingen naar verplaatste artikelen. Het
derde lid van artikel 77f Sr kan vervallen aangezien de verplichting de
identiteit tijdens de tenuitvoerlegging vast te stellen op de hier
beschreven wijze volgt uit de algemene bepalingen in Boek 6 Sv.
Onderdeel NN
In artikel 77i Sr kan de verwijzing naar artikel 26 Sr worden geschrapt. De
ingangsdatum van gevangenisstraf en hechtenis wordt in artikel 6:2:2 Sv
namelijk algemeen bepaald, ook voor jeugdigen.
Onderdeel OO
Het bepaalde in artikel 77j Sr keert terug in het voorstel voor Boek 6 Sv.
Het eerste en derde lid – over onderbreking van de tenuitvoerlegging van
een vrijheidsstraf – worden overgenomen in artikel 6:2:4 Sv. De delegatiebepaling uit het tweede lid van artikel 77j Sr staat in artikel 6:2:9 Sv. Het
vierde en vijfde lid – over voorwaardelijke invrijheidstelling door de
rechter bij jeugddetentie – van artikel 77j Sr worden overgenomen in
artikel 6:6:28 Sv.
Het bepaalde in artikel 77k Sr wordt overgenomen in hoofdstuk 6 van
Boek 6 Sv (artikel 6:6:29 Sv). Dit betreft namelijk een rechterlijke beslissing
inzake de tenuitvoerlegging van een opgelegde straf.
Gezien deze verschuiving naar het strafprocesrecht kunnen de artikelen
77j en 77k Sr komen te vervallen.
Onderdeel PP
Het derde tot en met zevende lid van artikel 77l Sr worden overgenomen
in artikel 6:6:30 Sv.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

119

Onderdeel QQ
De onderdelen van artikel 77m Sr die zien op de tenuitvoerlegging van
jeugdtaakstraffen keren terug in het nieuwe Boek 6 Sv (artikel 6:1:23,
tweede lid, en artikel 6:3:8 Sv), met uitzondering van de mogelijkheid van
verlenging van de uitvoeringstermijn van de taakstraf (artikel 77m, achtste
lid, Sr). Zoals toegelicht in de artikelsgewijze toelichting van het voorgestelde artikel 6:3:1 Sv vervalt deze verlengingsmogelijkheid ten gunste van
een langere standaardtermijn.
Onderdeel RR
Artikel 77n, vierde lid, Sr vervalt, omdat het aldaar bepaalde over
vermindering van de vervangende jeugddetentie terugkeert in artikel
6:3:10 Sv.
Onderdeel SS
De artikelen 77o, 77p, 77q, 77t, 77tb en 77u Sr kunnen vervallen omdat het
aldaar bepaalde terugkeert in het voorgestelde Boek 6 Sv:
– artikel 77o in de artikelen 6:1:8, 6:3:2 en 6:3:9 Sv;
– artikel 77p in de artikelen 6:3:10 en 6:6:23 Sv;
– artikel 77q in artikel 6:3:11 Sv;
– artikel 77t in artikel 6:6:31 Sv;
– artikel 77tb in artikel 6:6:32 Sv;
– artikel 77u in artikel 6:6:37 Sv.
Onderdeel TT
De leden van artikel 77s Sr die zien op de voorwaardelijke beëindiging van
de maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen worden
overgenomen in artikel 6:2:23 Sv en kunnen vervallen uit het Wetboek van
Strafrecht.
Onderdeel UU
Het toezicht op de naleving wordt in artikel 6:3:14 Sv algemeen geregeld,
het tweede lid van artikel 77ta kan vervallen. In het eerste lid en het derde
lid (oud) wordt gecorrigeerd voor verwijzingen naar verplaatste artikelen.
Onderdeel VV
Met de voorgestelde wijziging van het eerste en vierde lid van artikel 77tc
Sr wordt gecorrigeerd voor verwijzingen naar met dit wetsvoorstel
verplaatste artikelen.
Onderdeel WW
Het huidige artikel 77v Sr kan komen te vervallen aangezien deze
bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging van de maatregel van
plaatsing in een inrichting voor jeugdigen met dit wetsvoorstel
verschuiven naar Boek 6 Sv. Naar aanleiding van het advies van de Raad
voor de rechtspraak merken wij specifiek voor de rechterlijke adviesbevoegdheid van artikel 77v, eerste lid, Sr, op dat deze terugkeert in het
derde lid van artikel 6:1:1 Sv.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

120

Onderdeel XX
Het huidige artikel 77w Sr wordt teruggebracht tot die onderdelen die niet
zien op de tenuitvoerlegging. Die onderdelen verschuiven met dit
wetsvoorstel naar Boek 6 Sv.
Onderdeel YY
De artikelen 77wb, 77wd en 77wf Sr vervallen omdat deze zien op de
tenuitvoerlegging van de maatregel betreffende het gedrag van de
jeugdige (artikel 77w Sr) en om deze reden worden verplaatst naar Boek 6
Sv.
Onderdeel ZZ
Voor het derde tot en met zevende lid van artikel 77wc Sr geldt dat deze
uit het Wetboek van Strafrecht kunnen vervallen omdat deze tenuitvoerleggingsbepalingen worden overgenomen in Boek 6 Sv – Tenuitvoerlegging.
Onderdeel AAA
In artikel 77x Sr wordt gecorrigeerd voor verwijzingen naar met dit
wetsvoorstel verplaatste artikelen.
Onderdeel BBB
Dat de proeftijd niet loopt gedurende de tijd dat iemand rechtens zijn
vrijheid is ontnomen, wordt algemeen geregeld in artikel 6:1:18 Sv. Het
derde lid van artikel 77y Sr kan om deze reden komen te vervallen.
Onderdeel CCC
De mogelijkheid voor de rechter die in hoger beroep kennisneemt van een
zaak om het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid op te heffen wordt in
artikel 6:6:6 Sv algemeen geregeld. Het tweede lid van artikel 77za Sr kan
om deze reden vervallen.
Onderdeel DDD
Het toezicht op de naleving door het openbaar ministerie wordt in artikel
6:3:14 Sv algemeen geregeld, dus ook voor voorwaarden bij een
voorwaardelijke beëindiging van de maatregel van plaatsing in een
inrichting voor jeugdigen en bij een voorwaardelijke maatregel betreffende het gedrag van een jeugdige. Dit heeft tot gevolg dat in de artikel
77aa Sr de toezichtbepalingen kunnen worden geschrapt. In het tweede
lid is de wijziging van het Burgerlijk Wetboek die met de Wet van 12 maart
2014 tot aanpassing van wetgeving en vaststelling van overgangsrecht in
verband met de herziening van de maatregelen van kinderbescherming
(Stb. 2014, 131) is geregeld, reeds betrokken.
Onderdeel EEE
Zoals toegelicht bij het vorige onderdeel wordt het toezicht op de naleving
in het voorgestelde Boek 6 Sv algemeen geregeld. In samenhang daarmee
worden ook de beslissingen die tijdens de tenuitvoerlegging van een
(voorwaardelijke) straf of maatregel worden genomen bepaald in dat
Boek. Hetzelfde geldt voor het toezicht op de tenuitvoerlegging van
jeugdsancties door de raad voor de kinderbescherming. De artikelen 77cc,
77cca, 77dd, 77ee, 77ff en 77hh Sr kunnen daarmee komen te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

121

Onderdeel FFF
Met de wijziging van artikel 88 Sr wordt toegevoegd dat binnen het
Wetboek van Strafrecht onder een jaar een periode van twaalf maanden
wordt verstaan. Voor de tenuitvoerlegging heeft deze standaardisering
bijvoorbeeld tot gevolg dat iemand die wordt veroordeeld tot 3 jaar
gevangenisstraf net zolang zal vastzitten als iemand die wordt veroordeeld tot 36 maanden. In de huidige praktijk kan dit 15 dagen schelen
(1.095 dagen bij drie kalenderjaren van elk 365 dagen; 1.080 dagen bij 36
maanden van elk 30 dagen). Wij verwijzen voor het overige naar de
toelichting die is gegeven bij de wijziging van artikel 136 Sv, waarmee
voor het Wetboek van Strafvordering een zelfde definitie wordt voorgesteld.
Onderdeel GGG
In artikel 90quinquies, eerste en tweede lid, Sr wordt gecorrigeerd voor
verwijzingen naar verplaatste artikelen.
Onderdeel HHH
De rechters en officieren van justitie die op grond van het huidige artikel
571 Sv zijn belast met het toezicht op de registratievoorschriften van
gevangenissen kunnen van het hoofd van een inrichting vorderen iemand
die is opgesloten, of de op schrift gestelde grond voor de vrijheidsbeneming, te tonen. De RSJ wees er in haar advies op dat het niet opvolgen
van deze wettige vordering strafbaar is gesteld in artikel 369 Sr. Nu het
toezicht door de genoemde functionarissen komt te vervallen (toegelicht
bij de artikelsgewijze toelichting bij artikel 6:2:1 Sv), is de strafbaarstelling
obsoleet.
ARTIKEL III – WET ADMINISTRATIEFRECHTELIJKE HANDHAVING
VERKEERSVOORSCHRIFTEN
In het algemeen deel van deze toelichting is ingegaan op de gewijzigde
verdeling tussen het openbaar ministerie en de Minister van taken en
bevoegdheden bij de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties. De
voorgestelde wijzigingen van de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften (verder: Wahv) volgen met name uit het toepassen
van deze nieuwe verdeling op de inning van op grond van de Wahv
opgelegde sancties (zie nader paragraaf 5.2.4). Daarnaast worden enkele
voorstellen gedaan die verband houden met andere ontwikkelingen, zoals
het in de toekomst niet meer gebruiken van een papieren acceptgiro en de
verdergaande centrale behandeling door het openbaar Ministerie van op
grond van de Wahv opgelegde administratieve sancties.
Onderdeel A
Artikel 4, vijfde lid, Wahv
De papieren acceptgirokaart zal naar verwachting in de komende jaren
verdwijnen uit het inningsproces. Dit is een gevolg van de realisatie van
de Single Euro Payments Area (SEPA), wat staat voor een gebied
waarbinnen het in de toekomst mogelijk moet zijn om met één rekening
en één set betaalmiddelen te kunnen betalen naar rekeningen in eigen
land en naar rekeningen in andere landen. Ingevolge de implementatie
van richtlijn nr. 2007/64/EG van het Europees parlement en de Raad
betreffende onder meer betalingsdiensten in de interne markt (Stb. 2009,
436) en de in Europees verband gemaakte afspraken over standaarden
met betrekking tot de infrastructuur tussen banken onderling ten aanzien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

122

van overschrijvingen, automatische incasso en kaartbetalingen heeft (op
termijn) tot gevolg dat de Nederlandse acceptgiro en automatische
incasso worden vervangen door Europese betaalproducten. Daarnaast
biedt de huidige informatietechnologie nieuwe mogelijkheden, zoals het
gebruik van een digitale nota. Om deze redenen wordt thans voorgesteld
in dit lid te schrappen dat de administratieve sancties (en eventuele
verhogingen) dienen te worden voldaan door middel van een toegezonden acceptgiro. In plaats daarvan wordt bepaald dat de Minister op de
beschikking de wijze vermeldt waarop de sanctie moet worden voldaan.
De in de beschikking vermelde betalingswijze kan – net als op grond van
de huidige bepaling – ook inhouden dat een specifieke plaats van betaling
wordt aangeduid.
In de bepaling is daarnaast ingevoegd dat de beschikking een beschikkingsnummer vermeldt. Dit beschikkingsnummer is van belang voor de
verwerking en registratie van beroepschriften gericht tegen een
opgelegde administratieve sanctie. De achtergrond van deze wijziging
wordt nader toegelicht bij de toelichting bij de wijziging van artikel 6
Wahv.
Naar aanleiding van het advies van de Raad voor de rechtspraak is in de
onderdelen A, D, F en H, betreffende wijzigingen in de artikelen 4, 22, 25
en 26a ter verduidelijking opgenomen dat de inning ook ziet op de
administratiekosten.
Onderdeel B
Artikel 6 Wahv
Administratief beroep tegen administratieve sancties op grond van de
Wahv wordt binnen het openbaar ministerie in de praktijk niet meer
behandeld door de officier van justitie in het arrondissement waar de
gedraging is verricht, maar centraal door de Centrale Verwerking
Openbaar Ministerie (verder: CVOM; zie over dit onderdeel van het
openbaar ministerie ook de Wet van 19 juni 2014 tot wijziging van de Wet
op de rechterlijke organisatie en enige andere wetten in verband met de
wettelijke regeling van de centrale verwerking openbaar ministerie (Stb.
2014, 225)). De wijziging van het eerste lid strekt ertoe dat op de
beschikking wordt vermeld bij welke officier van justitie beroep kan
worden ingesteld, zodat dit altijd zonder meer duidelijk is voor de
betrokkene. Bij het instellen van beroep bij de officier van justitie moeten
enkele identificerende gegevens verplicht worden vermeld. Met de
wijziging van het tweede lid wordt voorgesteld ook het door het CJIB op
de beschikking vermelde nummer te verplichten. Indien betrokkene dit
beschikkingsnummer – in de huidige praktijk bekend als het CJIB-nummer
– niet vermeldt, is het voor de CVOM niet (altijd) mogelijk te achterhalen
tegen welke administratieve sanctie het beroep is gericht. Door het
vermelden van het door het CJIB op de beschikking aangegeven nummer
kan op eenvoudige wijze het beroep worden geregistreerd, kunnen de
juiste zaaksgegevens bij het CJIB worden opgevraagd en kan vervolgens
het beroep (sneller) worden beoordeeld. Dit verkort de doorlooptijd van
de behandeling van het beroep. Gezien de grote aantallen administratieve
sancties en beroepschriften is dit beschikkingsnummer van wezenlijk
belang voor de verwerking en registratie. Voor de goede orde merken wij
op dat het ontbreken van een van de verplichte gegevens niet automatisch tot niet-ontvankelijkheid leidt. Pas als het niet eenvoudig mogelijk
blijkt op grond van de wel aangeleverde gegevens te bepalen op welke
beschikking het beroep betrekking heeft kan dit de consequentie zijn.
Thans moet de CVOM in ruim zes procent van de beroepschriften terug
naar een betrokkene met het verzoek om het beschikkingsnummer van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

123

CJIB alsnog te vermelden. Op een totaal van circa 400.000 beroepschriften
op jaarbasis betekent dit dat met de voorgestelde wettelijke verplichting
het beschikkingsnummer te vermelden op het beroepschrift, de CVOM in
tot ongeveer 24.000 zaken eventueel verzuim niet hoeft op te vragen.
Naast de genoemde bijdrage aan de doorlooptijden wordt met de
voorgestelde wijziging onmogelijk gemaakt dat bewust beroepschriften
zonder beschikkingsnummer worden ingediend om de registratie en
besluitvorming te bemoeilijken.
Onderdeel C
Artikel 10 Wahv
De wijziging hangt samen met de hierboven toegelichte wijziging van
artikel 6 Wahv. Doordat de woonplaats van de betrokkene in geen geval
meer betekenis heeft voor welke officier bevoegd is, geldt dit ook voor de
bevoegde rechtbank.
Onderdeel D
Artikel 11, derde lid, Wahv
Deze wijziging hangt samen met de hierboven bij de wijziging van artikel
4 Wahv beschreven ontwikkeling dat de acceptgiro naar verwachting in de
komende jaren zal verdwijnen. De verouderde term storting wordt met de
voorgestelde wijziging vervangen door overboeking.
Onderdeel E
Artikel 22 Wahv
Op grond van dit artikel is het openbaar ministerie thans formeel belast
met de inning van Wahv-sancties (eerste lid). Ten behoeve van die inning
is een ieder verplicht de hiervoor noodzakelijke gegevens te verstrekken
aan degene die met de inning is belast (derde lid). In lijn met de in
paragraaf 5.1 van het algemeen deel van deze memorie van toelichting
beschreven nieuwe verdeling van taken en bevoegdheden in de tenuitvoerleggingsfase wordt in deze bepaling de officier van justitie vervangen
door de Minister van Veiligheid en Justitie. Het CJIB, dat thans reeds
feitelijk de inning verzorgt voor het openbaar ministerie, doet dit – indien
dit wetsvoorstel tot wet wordt verheven en in werking treedt – voortaan
namens de Minister. Qua strekking is het derde lid van deze bepaling
gelijk aan de strafvorderlijke bevoegdheid van de Minister om inlichtingen
te vorderen (voorgesteld artikel 6:1:9, eerste lid, Sv).
Er wordt een nieuw vierde lid voorgesteld, waarmee de huidige praktijk
dat een officier van justitie de inning van een opgelegde administratieve
sanctie ook buiten een door de betrokkene ingesteld bezwaar of beroep
kan beëindigen indien hij van oordeel is dat met die inning geen redelijk
doel meer wordt gediend, expliciet in de wet wordt vastgelegd. Reden
voor deze bepaling is te verduidelijken dat het ook in de nieuwe situatie –
waarin de Minister is belast met de inning van de administratieve sancties
– een bevoegdheid van de officier van justitie blijft om de administratieve
sancties die onder zijn toezicht worden opgelegd te vernietigen of te
wijzigen, ook tijdens de innings- en incassofase. Voorbeelden van
gevallen waarin dit aan de orde kan zijn, zijn gegeven in paragraaf 5.3.2
van het algemeen deel van deze memorie van toelichting. Er is voor
gekozen dezelfde bevoegdheid niet voor te stellen voor de Minister van
Veiligheid en Justitie. De instanties en ambtenaren die een administratieve sanctie in het kader van de Wahv opleggen moeten er op kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

124

vertrouwen dat deze sanctie wordt geïnd. Indien naar het oordeel van het
CJIB, de met de inning belaste uitvoeringsdienst van de Minister, met de
voortzetting van de administratieve sanctie geen redelijk doel wordt
gediend, kan het openbaar ministerie worden verzocht gebruik te maken
van de in artikel 22, vierde lid, Wahv aan de officier van justitie toegekende bevoegdheid van beëindiging van de inning.
Onderdeel F
Met de voorgestelde wijziging van artikel 23, tweede lid, wordt verduidelijkt dat de wettelijke verhogingen volgen als of de sanctie of de administratiekosten niet tijdig geheel zijn voldaan.
Onderdeel G
Artikel 24 Wahv
Onderdeel van de inning van de administratieve sanctie is het versturen
van een aanmaning tot betaling van het (verhoogde) bedrag indien de
betrokkene niet tijdig het gehele bedrag heeft voldaan. Met deze wijziging
wordt de Minister belast met het versturen van deze aanmaning.
Onderdelen H, I, J en K
Artikelen 25, 26, 26a en 27 Wahv
Deze wijzigingen volgen uit de voorgestelde directe verantwoordelijkheid
van de Minister voor de inning van Wahv-sancties en zien op het verhaal
met dwangbevel (artikelen 25, 26 en 26a Wahv) en het verhaal zonder
dwangbevel (artikel 27 Wahv). In de toekomstige situatie zal verhaal niet
door de officier van justitie, maar door de Minister worden genomen
(artikel 25). Hieruit vloeit voort dat de Minister wordt belast met de
beoordeling van verzetschriften tegen het genomen verhaal (artikel 27
Wahv). Dit sluit aan bij de huidige praktijk waarin verzet reeds volledig
wordt afgehandeld door het CJIB.
De termijn voor het inzetten van de genoemde dwangmiddelen is en blijft
vijf jaar. Hierbinnen is de termijn voor het nemen van verhaal (artikel 25,
tweede lid, Wahv) thans bepaald op twee jaar nadat ten aanzien van de
administratieve sanctie een onherroepelijke beslissing is genomen. In de
praktijk blijkt deze termijn van twee jaar met regelmaat te kort. Gemiddeld
genomen wordt zes maanden na onherroepelijkheid van de administratieve sanctie een dwangbevel uitgevaardigd en ter betekening en
tenuitvoerlegging overgedragen aan een gerechtsdeurwaarder. De
gerechtsdeurwaarder moet zijn dossier sluiten na het verstrijken van de
termijn van twee jaar. De gerechtsdeurwaarder heeft dus ongeveer
anderhalf jaar de tijd om tot volledige inning te komen. Met regelmaat
heeft de gerechtsdeurwaarder op dat moment wel een deel van de
vordering weten te innen, maar nog niet het totaal. Door wat extra tijd lukt
het de gerechtsdeurwaarder in meer gevallen volledige betaling te
verkrijgen, bijvoorbeeld door middel van maandelijkse inhoudingen op
loon of uitkering. Dit voorkomt dat zaken doorstromen naar de dwangmiddelenfase, waarin de betrokkene kan worden gegijzeld (artikel 28 Wahv),
het rijbewijs kan worden ingenomen (artikel 28a Wahv) en het voertuig
buiten gebruik kan worden gesteld (artikel 28b Wahv). Om deze reden
wordt met de wijziging van het tweede lid van artikel 25 Wahv voorgesteld
de termijn waarin verhaal kan worden genomen van twee jaar te
verlengen naar drie jaar. Met de voorgestelde wijziging tot verlenging van
de termijn voor het nemen van verhaal wijzigt – zoals vermeld – niet de
totale termijn van vijf jaar voor de inning en incasso van de administra-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

125

tieve sanctie. In haar advies ondersteunt de politie dit voorstel van harte.
In de praktijk constateert de politie dat deurwaarders te weinig tijd hebben
om verhaal te halen, met als gevolg dat de politie wordt belast met het
toepassen van gijzeling of de handhaving van buitengebruikstelling van
voertuigen. Door het verlengen van de afhandeltermijn is de verwachting
dat deze werklast voor de politie zal afnemen omdat de deurwaarder meer
tijd krijgt voor deze taken.
Voor artikel 26a Wahv wordt – net als in artikel 11, derde lid, Wahv –
voorgesteld de term «storting» in het tweede lid vervangen door de
modernere term overboeking. Daarnaast wordt voorgesteld dat bij de
behandeling van een tegen de beschikking van de kantonrechter ingesteld
hoger beroep niet de officier van justitie maar een gevolmachtigde
namens de Minister aanwezig is (vijfde lid). Dit volgt uit de huidige
praktijk waarin slechts incidenteel een zittingsvertegenwoordiger van het
openbaar ministerie aanwezig is bij de behandeling van een verzetszaak
bij de kantonrechter. De gevolmachtigde namens de Minister zullen
ambtenaren van het CJIB zijn. Conform de nieuwe gerechtelijke kaart is in
het eerste lid opgenomen dat hoger beroep kan worden ingesteld bij het
gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.
De wijziging van het tweede lid van artikel 27 Wahv ziet naast de
verschuiving van de verantwoordelijkheid voor de inning van openbaar
ministerie naar Minister op de wijze waarop de kennisgeving van het
verhaal zonder dwangbevel wordt gedaan. Deze kennisgeving wordt
gedaan nadat het verhaal is genomen (bijvoorbeeld op een bij het CJIB
bekend bankrekeningnummer van de betrokkene). Dit is om te voorkomen
dat de betrokkene tegoeden op zijn bankrekening weghaalt. Voorgesteld
wordt deze kennisgeving achteraf niet meer te betekenen, maar via de
post te versturen. De termijn waarbinnen verzet kan worden ingesteld
tegen het genomen verhaal wordt in dit verband verlengd van één week
naar zes weken (zesde lid). Dit is de in het bestuursrecht gebruikelijke
termijn voor het indienen van een bezwaar- of beroepschrift (artikel 6:7
van de Algemene wet bestuursrecht). Betekening is niet noodzakelijk
aangezien de betrokkene in deze zes weken ook al via andere weg, te
weten de afboeking op zijn bankrekening, kennis neemt van het genomen
verhaal. Het niet langer betekenen van deze kennisgeving kan ook
getalsmatig worden onderbouwd. Bij de circa 120.000 kennisgevingen van
verhaal zonder dwangbevel die in 2011 zijn betekend, is in minder dan 400
gevallen verzet ingediend (ongeveer 0,3 procent van de gevallen). In 2012
heeft de kantonrechter in 6,2 procent van de in dat jaar aan hem voorgelegde gevallen het ingestelde verzet gegrond geoordeeld. Omdat de
beslissingen van de kantonrechter in het ene jaar ook deels betrekking
hebben op verhaal genomen in het daaraan voorafgaande jaar, kan dit
percentage niet zonder meer worden toegepast op het totale aantal
kennisgevingen in het ene jaar om te bepalen in hoeveel gevallen ten
onrechte verhaal zonder dwangbevel blijkt te zijn genomen. Wel kan dit
een indicatie geven van de orde van grootte; toegepast voor 2011 op de
circa 120.000 betekende kennisgevingen van verhaal zonder dwangbevel,
waartegen 400 keer verzet is ingesteld, kan worden opgemaakt dat het in
absolute zin gaat om ongeveer 25 gevallen per jaar. Het toesturen van de
kennisgeving leidt dus tot een aanzienlijke besparing in het aantal
betekeningsopdrachten, zonder dat de rechtsbescherming van de
betrokkenen afneemt. Doordat de betrokkene via de post en via zijn
bankgegevens kennis kan nemen van het genomen verhaal, en de periode
waarin verzet kan worden ingesteld, wordt verlengd van één naar zes
weken, heeft de betrokkene immers ruime mogelijkheden om in verzet te
komen tegen het genomen verhaal. Dezelfde wijziging – het schrappen
van de betekening van de kennisgeving van genomen verhaal zonder
dwangbevel – wordt voorgesteld voor verhaal zonder dwangbevel in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

126

strafrecht (zie artikel 6:4:6 Sv), waarvoor overigens geldt dat dit in de
praktijk (nog) niet wordt toegepast.
Onderdelen L, M, N, O en P
Artikel 28, 28a, 28b, 29 en 30 Wahv
Voorgesteld wordt niet langer in artikel 28 Wahv het parket te specificeren
waarvan de officier van justitie bevoegd is de inzet van dwangmiddelen te
vorderen op het moment dat geen volledig verhaal heeft kunnen
plaatsvinden. Dit sluit aan bij de ontwikkeling binnen het openbaar
ministerie dat beslissingen in het kader van de Wahv zoveel mogelijk
centraal worden voorbereid en genomen (Wet van 19 juni 2014 tot
wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en enige andere wetten
in verband met de wettelijke regeling van de centrale verwerking
openbaar ministerie; Stb. 2014, 225).
Zoals is toegelicht in paragraaf 5.3.1 blijft de officier van justitie verantwoordelijk voor beslissingen over het vorderen van vrijheidsbenemende
dwangmiddelen zoals gijzeling. De Minister beslist over de inzet van de
overige dwangmiddelen. Vanwege de beoogde directe verantwoordelijkheid van de Minister voor de inning van Wahv-sancties is ook in de
artikelen 28a, 28b, 29 en 30 Wahv, de officier van justitie vervangen door
de Minister. Het is op grond hiervan formeel de Minister die – indien niet
volledig verhaal heeft kunnen plaatsvinden – het rijbewijs kan innemen
(artikelen 28a en 30 Wahv) en een voertuig van de betrokkene buiten
gebruik kan stellen (artikelen 28b en 29 Wahv). In de praktijk worden deze
dwangmiddelen uitgeoefend door het CJIB, thans in opdracht van het
openbaar ministerie en in de beoogde nieuwe situatie namens de Minister
van Veiligheid en Justitie. Buiten deze vervanging van de officier van
justitie door de Minister zijn deze bepalingen niet inhoudelijk gewijzigd.
Onderdeel Q
Artikel 36 Wahv
Deze wijziging hangt samen met de voorgestelde wijzigingen van de
artikelen 26 en 27 Wahv op grond waarvan de Minister van Veiligheid en
Justitie wordt belast met de beoordeling van verzetschriften. Het is
hiermee de Minister die aan de indiener van het verzetschrift tegemoet
kan komen en die in voorkomende gevallen het betaalde griffierecht kan
vergoeden aan de betrokkene. Dit sluit aan bij de bestaande praktijk
waarin het CJIB overgaat tot deze uitbetaling, zonder dat daarvoor nadere
afstemming met het openbaar ministerie plaatsheeft.
ARTIKEL IV – ADVOCATENWET
Deze wijziging volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL V – ALGEMENE DOUANEWET
Deze wijziging van de Algemene douanewet volgt uit de verplaatsing van
een bepaling die ziet op de tenuitvoerlegging van strafbeschikkingen.
Artikel 10:15, vierde lid, is voor het overige ongewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

127

ARTIKEL VI – ALGEMENE WET INZAKE RIJKSBELASTINGEN
Deze wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen volgt uit de
verplaatsing van een bepaling die ziet op de tenuitvoerlegging van
strafbeschikkingen. Artikel 76 is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL VII – BEGINSELENWET JUSTITIËLE JEUGDINRICHTINGEN
Deze wijzigingen volgen uit de hernummering van de bepalingen die zien
op de tenuitvoerlegging van jeugdsancties. De bepalingen zijn voor het
overige ongewijzigd.
ARTIKEL VIII – BEGINSELENWET VERPLEGING TER BESCHIKKING
GESTELDEN
De voorgestelde wijzigingen van de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden volgen uit de hernummering van de bepalingen die
zien op de tenuitvoerlegging. De bepalingen zijn voor het overige
ongewijzigd.
ARTIKEL IX – GERECHTSDEURWAARDERSWET
Deze wijziging volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL X – GRATIEWET
Onderdeel A
Deze wijziging van artikel 1 van de Gratiewet volgt uit het voornemen het
openbaar ministerie niet langer te belasten met de tenuitvoerlegging van
rechterlijke beslissingen. In de nieuwe situatie verstrekt het openbaar
ministerie deze beslissingen aan de Minister van Veiligheid en Justitie ter
tenuitvoerlegging (hoofdstuk 5 algemeen deel).
Onderdeel B
Deze wijziging van artikel 3 van de Gratiewet volgt uit de hernummering
van de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor
het overige ongewijzigd.
Onderdeel C
Met de invoeging van dit lid in artikel 4 van de Gratiewet wordt voorgesteld dat in het geval er op hetzelfde moment meerdere verzoekschriften
worden ingediend die allemaal betrekking hebben op dezelfde veroordeelde, er kan worden volstaan met het vragen van advies aan het gerecht
dat de zwaarste straf heeft opgelegd. De hieruit voortvloeiende vermindering van administratieve lasten bij het openbaar ministerie en de dienst
van het ministerie die namens de Minister advies bij het gerecht inwint, is
met name relevant in die gevallen dat het openbaar ministerie vanuit een
persoonsgerichte benadering ambtshalve gratie aanvraagt voor
meerdere, vaak relatief lichte veroordelingen. Het gerecht dat op grond
van de veroordelingen waarop de verzoekschriften betrekking hebben om
advies wordt gevraagd, kan indien het daartoe aanleiding ziet een gerecht
dat een van de andere sancties heeft opgelegd om advies vragen,
alvorens het advies uitbrengt over alle ingediende verzoekschriften.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

128

Onderdeel D
Artikel 5 Gratiewet
Voor de beoordeling van een verzoekschrift om gratie kan de Minister van
Veiligheid en Justitie inlichtingen inwinnen bij daarvoor in aanmerking
komende autoriteiten. Dit gebeurt in elk geval in die gevallen waarin het
openbaar ministerie bij de verstrekking van de beslissing aan de Minister
heeft geadviseerd over tijdens de tenuitvoerlegging te nemen besluiten
inzake de verschillende vormen van te verlenen vrijheden. Deze adviesfunctie van het openbaar ministerie is in paragraaf 5.3.3 van het algemeen
deel van deze toelichting toegelicht.
Onderdeel E
Artikel 6, eerste lid, en artikel 9 Gratiewet
De verwijzing naar «het verslag van het openbaar ministerie», de term uit
het huidige artikel 5, vierde lid, wordt met deze bepaling in artikel 6 en
artikel 9 van de Gratiewet gewijzigd in het advies dat het openbaar
ministerie kan uitbrengen (zie nader de toelichting op de wijziging van
artikel 5 Gratiewet).
Onderdeel F
Artikel 19 Gratiewet
Deze wijziging volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XI – JEUGDWET
Deze wijziging van de Jeugdwet volgt uit de hernummering van
bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het
overige ongewijzigd.
ARTIKEL XII – LOODSENWET
Deze wijziging volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XIII – NOODWET RECHTSPLEGING
Deze wijziging volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XIV – OPIUMWET
Deze wijziging volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XV – OVERLEVERINGSWET
De voorgestelde wijzigingen van de artikelen 60, 65 en 67 van de
Overleveringswet volgen uit de hernummering van de bepalingen die zien
op de tenuitvoerlegging. De voorgestelde wijziging van artikel 68 van de
Overleveringswet volgt uit de verplaatsing van de betekeningsregeling
naar het algemeen deel van het Wetboek van Strafvordering. De
bepalingen zijn voor het overige ongewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

129

ARTIKEL XVI – PENITENTIAIRE BEGINSELENWET
De voorgestelde wijzigingen van de artikelen 9, tweede lid, 10, tweede lid,
76, eerste lid, 77, tweede lid, van de Penitentiaire beginselenwet volgen
uit de vervanging van lijfsdwang door gijzeling bij de (inning van de)
ontnemingsmaatregel en uit de hernummering van de bepalingen die zien
op de tenuitvoerlegging. De inhoudelijke wijziging met betrekking tot de
gijzeling is toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij de voorgestelde
artikelen 6:4:19 en 6:6:25 Sv.
ARTIKEL XVII – POSTWET 2009
De voorgestelde wijziging van artikel 16, derde lid, onder c, volgt uit de
verplaatsing van de betekeningsregeling naar het algemeen deel van het
Wetboek van Strafvordering. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XVIII – SCHEEPVAARTVERKEERSWET
De voorgestelde wijziging van artikel 35b, vierde lid, van de Scheepvaartverkeerswet volgt uit de verplaatsing van de regeling van schadevergoeding en kosten. De voorgestelde wijziging van artikel 35b, vierde lid,
van de Scheepvaartverkeerswet volgt uit de verplaatsing van de betekeningsregeling naar het algemeen deel van het Wetboek van Strafvordering. De artikelen zijn voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XIX – TELECOMMUNICATIEWET
De voorgestelde wijziging volgt uit de hernummering en herindeling van
de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. Artikel 3.10, eerste lid,
onder b, van de Telecommunicatiewet is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XX – UITLEVERINGSWET
De voorgestelde wijzigingen van de artikelen 53, 57 en 59 van de
Uitleveringswet volgen uit de hernummering van de bepalingen die zien
op de tenuitvoerlegging en schadevergoeding. De voorgestelde wijziging
van artikel 60 van de Uitleveringswet volgt uit de verplaatsing van de
betekeningsregeling naar het algemeen deel van het Wetboek van
Strafvordering en de toevoeging van de mogelijkheden van elektronische
betekening en elektronische toezending. De bepalingen zijn voor het
overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXI – UITVOERINGSWET INTERNATIONAAL STRAFHOF
De voorgestelde wijzigingen van de artikelen 9 en 56 van de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof volgen uit de verplaatsing van de
betekeningsregeling naar het algemeen deel van het Wetboek van
Strafvordering. De voorgestelde wijziging van artikel 44 volgt uit de
hernummering van de bepalingen die zien op schadevergoeding en
kosten. De voorgestelde wijzigingen van de artikelen 64 en 82 van de
Uitvoeringswet Internationaal Strafhof volgen uit de hernummering van
de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. De genoemde bepalingen
zijn voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXII – UITVOERINGSWET VERDRAG BIOLOGISCHE
WAPENS
Deze wijziging volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

130

ARTIKEL XXIII – VREEMDELINGENWET 2000
De voorgestelde wijziging van artikel 105 van de Vreemdelingenwet 2000
volgt uit de verplaatsing van de betekeningsregeling naar het algemeen
deel van het Wetboek van Strafvordering. De bepaling is voor het overige
ongewijzigd.
ARTIKEL XXIV – WEGENVERKEERSWET 1994
De voorgestelde wijziging van artikel 164 volgt uit de hernummering van
de bepalingen die zien op schadevergoeding en kosten.
De voorgestelde wijzigingen van artikel 180 van de Wegenverkeerswet
volgen uit de hernummering van de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging.
De bepalingen zijn voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXV – WET AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERING
MOTORRIJTUIGEN
De voorgestelde wijziging van artikel 30, achtste lid, van de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen volgen uit de hernummering van de
bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het
overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXVI – WET BIJZONDERE OPNEMINGEN IN PSYCHIATRISCHE ZIEKENHUIZEN
Deze wijziging van artikel 53, tweede lid, van de Wet bijzondere
opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen volgt uit de hernummering
van de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor
het overige inhoudelijk ongewijzigd.
ARTIKEL XXVII – WET DIEREN
Deze wijziging van artikel 8.27 van de Wet dieren volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. De bepaling is
voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXVIII – WET DNA-ONDERZOEK BIJ VEROORDEELDEN
Deze wijziging van de Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden volgt uit de
hernummering van de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging en op
de kennisgeving van gerechtelijke mededelingen. De bepalingen zijn
inhoudelijk ongewijzigd.
ARTIKEL XXIX – WET INTERNATIONALE MISDRIJVEN
Deze wijziging van de Wet internationale misdrijven volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. De bepaling is
voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXX – WET LUCHTVAART
De voorgestelde wijzigingen van de artikelen 11.7, zesde lid, en 11.13,
derde lid, van de Wet luchtvaart volgen uit de hernummering van de
bepalingen die zien op schadevergoeding en kosten en op de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

131

ARTIKEL XXXI – WET MILITAIRE STRAFRECHTSPRAAK
De voorgestelde wijzigingen van artikel 39, eerste lid, van de Wet militaire
strafrechtspraak volgt uit de hernummering van bepalingen over de
tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXXII – WET OP DE BEROEPEN IN DE INDIVIDUELE
GEZONDHEIDSZORG
De voorgestelde wijziging van artikel 68, derde lid, tweede zin, van de Wet
op de beroepen in de individuele gezondheidszorg volgt uit de hernummering van de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging. De bepaling is
voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXXIII – WET OP DE ECONOMISCHE DELICTEN
De voorgestelde wijziging van de artikelen 10, tweede lid, tweede zin, en
32, tweede lid, van de Wet op de economische delicten volgen uit de
hernummering van de bepalingen die zien op de tenuitvoerlegging en op
schadevergoedingen en kosten. De bepaling zijn voor het overige
ongewijzigd.
ARTIKEL XXXIV – WET OP DE JEUGDZORG
Met de voorgestelde wijzigingen van de Wet op de jeugdzorg wordt
gecorrigeerd voor verplaatste bepalingen. Inhoudelijk worden geen
wijzigingen voorgesteld.
ARTIKEL XXXV – WET OP DE RECHTERLIJKE ORGANISATIE
De voorgestelde wijziging van artikel 67 corrigeert voor verwijzingen naar
verplaatste artikelen.
Op grond van artikel 127 van de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet
RO) kan de Minister algemene en bijzondere aanwijzingen geven
betreffende de uitoefening van de taken en bevoegdheden van het
openbaar ministerie. In artikel 128 Wet RO wordt de procedure
beschreven die moet worden gevolgd als de Minister in een concreet
geval een aanwijzing wil geven inzake de opsporing en vervolging van
strafbare feiten. De taken en bevoegdheden die het openbaar ministerie
heeft tijdens de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen
worden in het eerste lid van artikel 128 Wet RO niet genoemd. Hieruit
wordt in een recent proefschrift (dr. S. Meijer, Openbaar ministerie en
tenuitvoerlegging, Universiteit Tilburg 2012, blz. 61) opgemaakt dat de
aanwijzingsbevoegdheid van artikel 127 Wet RO zich ook uitstrekt tot de
taken en bevoegdheden die het openbaar ministerie uitoefent in het kader
van de tenuitvoerlegging, maar dat de procedurele waarborgen van artikel
128 Wet RO niet gelden voor de aanwijzingen betreffende het optreden
van het openbaar ministerie tijdens de tenuitvoerlegging. Met de directe
verantwoordelijkheid van de Minister voor de tenuitvoerlegging – zoals
voorgesteld met dit wetsvoorstel – krijgt het openbaar ministerie een
andere rol en andere taken in de fase van de tenuitvoerlegging. Dit laat
echter onverlet dat het wenselijk is de waarborgen uit artikel 128 Wet RO
ook van toepassing te laten zijn op aanwijzingen die de Minister aan het
openbaar ministerie in een concreet geval geeft over de taken en
bevoegdheden die het openbaar ministerie uitoefent ten behoeve van de
tenuitvoerlegging. Net als in de vervolgingsfase zal het openbaar
ministerie na het indienen van een vordering ten behoeve van de
tenuitvoerlegging ten overstaan van de rechter verantwoording moeten
afleggen over de afwegingen die aan de vordering ten grondslag hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

132

gelegen. Cruciaal is in die context het vertrouwen dat de rechter moet
kunnen stellen in de objectiviteit en integriteit van het openbaar ministerie. Dit impliceert dat de officier van justitie in de praktijk de bedoelde
bevoegdheden in grote zelfstandigheid moet kunnen uitoefenen. De
Minister is indien dit wetsvoorstel tot wet wordt verheven en in werking
treedt direct verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging. De in artikel 124
Wet RO vastgelegde taak van openbaar Ministerie van de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde kent waar het de tenuitvoerlegging betreft
in de nieuwe situatie een beperktere invulling dan thans (zie paragraaf 5.3
van het algemeen deel van de memorie van toelichting). De Minister zal
vanuit zijn directe verantwoordelijkheid directer betrokken zijn bij de
tenuitvoerlegging en de sturing daarop (zoals beschreven in paragraaf 5.2
van het algemeen deel van de memorie van toelichting). Niettemin zal de
Minister in zijn bemoeienis bij het ten behoeve van de tenuitvoerlegging
aanbrengen van zaken door de officier van justitie bij de rechter grote
terughoudendheid moeten betrachten. In het incidentele geval dat de
Minister op aan het algemeen belang ontleende gronden toch een
aanwijzing ter zake wenst te geven, dient de zorgvuldigheid van de
besluitvorming te worden gewaarborgd. Om die reden wordt voorgesteld
het eerste lid van artikel 128 Wet RO te laten zien op de uitoefening van
alle aanwijzingen die de Minister op grond van artikel 127 Wet RO in een
concreet geval geeft aan het openbaar ministerie.
ARTIKEL XXXVI – WET OP DE RECHTSBIJSTAND
De voorgestelde wijziging van artikel 44a, eerste lid, van de Wet op de
rechtsbijstand volgt uit de hernummering van de bepaling die ziet op de
kostenvergoeding bij het ontbreken van een straf (huidig artikel 591a Sv).
De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXXVII – WET OP HET NOTARISAMBT
De voorgestelde wijziging van artikel 102, tweede zin, derde zin, van de
Wet op het notarisambt volgt uit de hernummering van de bepalingen die
zien op de tenuitvoerlegging. De bepaling is voor het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XXXVIII – WET OVERGANG BIJZONDERE RECHTSPLEGING
Met de wijzigingen van artikel 21, tweede lid, en artikel 27 van de Wet
overgang bijzondere rechtspleging wordt gecorrigeerd voor de verwijzing
naar de verplaatste regelingen van schadevergoeding en kosten en van de
voorwaardelijke invrijheidstelling.
ARTIKEL XXXIX – WET OVERDRACHT TENUITVOERLEGGING
STRAFVONNISSEN
De voorgestelde wijzigingen van de artikelen 13d, tweede lid, 31a, vierde
lid, 36, tweede lid, 62 en 66 van de Wet overdracht tenuitvoerlegging
strafvonnissen volgen uit de hernummering van de bepalingen die zien op
de tenuitvoerlegging. De wijziging van artikel 67 van deze wet volgt uit de
verplaatsing en hernummering van de huidige artikelen 591 en 591a Sv.
De wijziging van artikel 68 van de Wet overdracht tenuitvoerlegging
strafvonnissen houdt verband met de herziening en verplaatsing van de
regeling van de wijze van kennisgeving van gerechtelijke mededelingen.
De bepalingen zijn voor het overige ongewijzigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

133

ARTIKEL XL – WET TARIEVEN IN STRAFZAKEN
De voorgestelde wijziging van artikel 16, derde lid, van de Wet tarieven in
strafzaken volgt uit de hernummering van de bepaling die ziet op de
vergoeding van proceskosten (huidig artikel 591 Sv). De bepaling is voor
het overige ongewijzigd.
ARTIKEL XLI – WET WEDERZIJDSE ERKENNING EN TENUITVOERLEGGING GELDELIJKE SANCTIES EN BESLISSINGEN TOT
CONFISCATIE
De Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en
beslissingen tot confiscatie bevat regels over de strafrechtelijke samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie op het terrein van de
tenuitvoerlegging. Ontvangt een lidstaat een vonnis uit een andere
lidstaat, dan is deze in beginsel gehouden het vonnis te erkennen en de
opgelegde sanctie ten uitvoer te leggen. De wijze van tenuitvoerlegging
geschiedt volgens het recht van de lidstaat waar de tenuitvoerlegging
plaatsvindt. Met de voorgestelde wijzigingen wordt beoogd de nieuwe
verdeling van taken en bevoegdheden tussen openbaar ministerie en de
Minister van Veiligheid en Justitie in deze wet door te voeren. Voor de
tenuitvoerlegging van beslissingen afkomstig uit een andere lidstaat ligt
de scheiding hierbij tussen enerzijds de erkenning van sancties opgelegd
in een andere lidstaat van de Europese Unie door het openbaar ministerie,
en anderzijds de verantwoordelijkheid voor die tenuitvoerlegging door de
Minister.
Onderdeel A
In artikel 1 van de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging
geldelijke sancties en beslissingen tot confiscatie wordt gedefinieerd dat
in deze wet met Onze Minister wordt gedoeld op de Minister van
Veiligheid en Justitie (nieuw onderdeel o). In onderdeel n wordt «tenzij in
deze wet uitdrukkelijk anders is bepaald» geschrapt, omdat er in de wet
geen andere officier van justitie voorkomt dan de officier van justitie die
bevoegd is op grond van artikel 4 en 5 van de Wet wederzijdse erkenning
en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en beslissingen tot confiscatie. De
wijziging van onderdeel f is puur redactioneel.
Onderdelen B, C, D en G
De voorgestelde directe verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging
van de Minister geldt ook voor de tenuitvoerlegging van sancties uit
andere lidstaten die door het openbaar ministerie zijn erkend. Dit wordt
met de in deze onderdelen gewijzigde artikelen vastgelegd. Met de
wijziging van artikel 5 van de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en beslissingen tot confiscatie worden zowel
de Minister als de officier van justitie bevoegd tot verzending van een in
Nederland opgelegde beslissing aan de bevoegde autoriteiten in een
andere lidstaat van de Europese Unie. Ter voorkoming van onduidelijkheid zal in de uitvoeringspraktijk worden vastgelegd wie die
bevoegdheid in welk geval uitoefent.
Tevens wordt in de artikelen 4 en 5 de «officier van justitie van het
arrondissementsparket te Leeuwarden» vervangen door «de officier van
justitie bij het arrondissement Noord-Nederland». Dit was verzuimd bij de
Wet herziening gerechtelijke kaart (Stb. 2012, 313).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

134

Onderdeel E
Met de wijzigingen van onderdelen a en b van het eerste lid van artikel 10
van de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties
en beslissingen tot confiscatie wordt verduidelijkt dat ook strafbeschikkingen voor erkenning en tenuitvoerlegging in een andere lidstaat vatbaar
zijn. De wijzigingen van het tweede lid van artikel 10 vloeien voort uit de
nieuwe verdeling van verantwoordelijkheden in de tenuitvoerlegging
tussen openbaar ministerie en Minister.
Onderdeel F
De wijziging van het eerste lid van artikel 11 van de Wet wederzijdse
erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en beslissingen tot
confiscatie corrigeert de verwijzingen naar bepalingen in Boek 6 Sv.
Het ingevoegde tweede lid bepaalt dat in het geval de erkende beslissing
ziet op een verkeersovertreding bij de inning dezelfde dwangmiddelen
kunnen worden ingezet als bij de inning van sancties die zijn opgelegd op
grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften. De mogelijkheid om betaling af te dwingen door uiteindelijk een
rijbewijs in te kunnen nemen, een voertuig buiten gebruik te kunnen
stellen of degene aan wie de beschikking is opgelegd te kunnen gijzelen,
draagt sterk bij aan het realiseren van een hoog inningspercentage.
Aangezien de inzet van deze dwangmiddelen de opgelegde sanctie niet
wijzigt, is toepassing hiervan niet afhankelijk van toestemming van de
uitvaardigende lidstaat. Met dit voorstel wordt aangesloten bij de
systematiek van de erkenning en tenuitvoerlegging van confiscatiebeslissingen, waarvoor in artikel 22 reeds is bepaald dat het bij sancties uit
andere lidstaten die overeenkomen met de Nederlandse ontnemingsmaatregel mogelijk is het niet-vervangende dwangmiddel van gijzeling
(lijfsdwang) toe te passen. Behandeling van de vordering tot het verlenen
van de machtiging tot het toepassen van gijzeling bij deze verkeersovertredingen is – net als bij de overige artikelen waarin een rechtbank
bevoegd wordt verklaard – de exclusieve bevoegdheid van de kantonrechter van de rechtbank van het arrondissement Noord-Nederland.
Het derde lid (het huidige tweede lid) ziet op de uitzonderlijke omstandigheid dat vertaling van de beslissing nodig is. Zowel de officier van
justitie – in het kader van de erkenningsbeslissing – als de Minister – in het
kader van de tenuitvoerlegging – kunnen voor dat doel de tenuitvoerlegging opschorten. Uitgangspunt is dat vertaling niet nodig is aangezien
alle benodigde informatie voor zowel de toetsing ten behoeve van de
erkenning als voor de tenuitvoerlegging op het certificaat behoort te zijn
vermeld.
Onderdeel H
Dit betreft een kleine tekstuele verduidelijking in het tweede lid van de
artikelen 13a en 24a van de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en beslissingen tot confiscatie. De in het
tweede lid genoemde weigeringsgrond slaat terug op het eerste lid van
deze bepalingen.
Onderdeel I
Deze wijziging corrigeert de verwijzingen naar een bepaling in Boek 6 Sv.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

135

Onderdeel J
De wijzigingen van artikel 16 van de Wet wederzijdse erkenning en
tenuitvoerlegging geldelijke sancties en beslissingen tot confiscatie
corrigeren voor de verwijzingen naar bepalingen in Boek 6 Sv (eerste,
vijfde en zevende lid) en voor de verantwoordelijkheid van de Minister
voor de tenuitvoerlegging (negende lid).
Onderdeel K
Tot het beëindigen van de tenuitvoerlegging van een Nederlandse
beslissing in een andere lidstaat kan op grond van het gewijzigde artikel
21 worden besloten door de officier van justitie en de Minister. De
uitvoerende lidstaat wordt hierover onverwijld bericht. Net als bij de
bevoegdheid tot verzending aan een andere lidstaat zal voor helderheid in
de uitvoering worden gezorgd over de uitoefening van deze bevoegdheid
door openbaar ministerie of Minister.
Onderdeel L
Deze wijziging corrigeert de verwijzingen naar bepalingen in Boek 6 Sv.
Daarnaast wordt ook in deze wet de vervanging van lijfsdwang door
gijzeling bij de inning van een opgelegde maatregel tot ontneming van
wederrechtelijk verkregen voordeel doorgevoerd.
Onderdeel M
Bij de implementatie van Kaderbesluit 2009/299/JBZ (Stb. 2011, 232) is
deze verplichte weigeringsgrond onbedoeld weggevallen. Dit wordt met
deze wijziging gecorrigeerd.
Onderdeel N
De voorgestelde tekstuele aanpassingen van artikel 26 van de Wet
wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en
beslissingen tot confiscatie vloeien voort uit de omstandigheid dat zowel
de officier van justitie als de Minister sommige van de genoemde opties
tot opschorting kunnen toepassen.
In artikel 27, eerste lid, van deze wet is bepaald dat een ingesteld beroep
schorsende werking heeft. Omdat dit een verplichtende opschorting
betreft kan artikel 26, eerste lid, onderdeel b, op grond waarvan de officier
van justitie op deze grond de tenuitvoerlegging kan opschorten, vervallen.
Onderdeel O
In artikel 28 van de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging
geldelijke sancties en beslissingen tot confiscatie wordt verduidelijkt dat
als het bedrag dat uit de tenuitvoerlegging van de beslissing tot confiscatie exact € 10.000 is, het bedrag toevalt aan de tenuitvoerleggingsstaat.
Dat dit zo is vloeit voort uit artikel 16, eerste lid, onder a, van het kaderbesluit 2006/783/JBZ.
De overige wijzigingen in artikel 28 van deze wet vloeien voort uit de
directe verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van de Minister en
uit de nieuwe wettelijke regeling van de tenuitvoerlegging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

136

Onderdeel P
De wijzigingen van artikel 34, tweede en derde lid en artikel 35, tweede lid,
van de Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties
en beslissingen tot confiscatie vloeien voort uit de directe verantwoordelijkheid voor de tenuitvoerlegging van de Minister.
Onderdeel Q
Met dit onderdeel wordt gecorrigeerd voor de voorgestelde verplaatsing
van de regeling van de kennisgeving van gerechtelijke mededelingen naar
het eerste boek van het Wetboek van Strafvordering.
Onderdeel R
In artikel 37 wordt gecorrigeerd voor de verplaatsing van een artikel over
de tenuitvoerlegging dat opnieuw wordt vastgesteld.
ARTIKEL XLII – WET WEDERZIJDSE ERKENNING EN TENUITVOERLEGGING VRIJHEIDSBENEMENDE EN VOORWAARDELIJKE
SANCTIES
Met de voorgestelde wijzigingen in de Wet wederzijdse erkenning en
tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en voorwaardelijke sancties wordt
enkel gecorrigeerd voor verwijzingen naar verplaatste artikelen. Inhoudelijk zijn geen wijzigingen beoogd.
ARTIKEL XLIII – WET ZEEVAART
Deze wijzigingen van de artikelen 55n en 55o van de Wet zeevaart
corrigeren voor de voorgestelde verplaatsing en hernummering van het
huidige artikel 556 Sv.
ARTIKEL XLIV – OVERGANGSRECHT
Uitgangspunt bij de (gefaseerde) inwerkingtreding is onmiddellijke
werking van de nieuwe regeling. Dit betekent dat de nieuwe regeling niet
slechts van toepassing is op hetgeen na haar inwerkingtreding voorvalt,
doch ook op hetgeen bij haar inwerkingtreding bestaat, zoals bestaande
rechtsposities en verhoudingen. Op één punt wordt voorgesteld hiervan
af te wijken. De nieuw ingevoerde definitie van een jaar zal op grond van
de voorgestelde bepaling van overgangsrecht niet gelden voor vrijheidsstraffen die zijn uitgesproken voor het moment dat deze wet in werking
treedt. Voor deze veroordelingen blijft de huidige berekening van de
detentieduur gelden, waarbij voor een jaar een termijn van 365 dagen
wordt gehanteerd. De achtergrond van dit overgangsrecht is toegelicht bij
de artikelsgewijze toelichting bij de wijziging van artikel 136 Sv.
ARTIKEL XLV – SAMENLOOP
Dit artikel voorziet in het regelen van de samenloop met het voorstel van
wet tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de
economische delicten in verband met het gebruik van elektronische
processtukken (Wetsvoorstel digitale processtukken Strafvordering).
De samenloop betreft ten eerste de voorgestelde wijziging van artikel I,
onderdeel C, die afhankelijk is van een voorgestelde wijziging in artikel I,
onderdeel B, van het Wetsvoorstel digitale processtukken Strafvordering.
Indien dat onderdeel B eerder in werking is getreden of treedt dan,
onderscheidenlijk op dezelfde datum in werking treedt als het voorlig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

137

gende wetsvoorstel, wordt in dit wetsvoorstel aan artikel 36a (nieuw) een
tweede lid toegevoegd overeenkomstig de voorgestelde wijziging in
artikel I, onderdeel B, van het Wetsvoorstel digitale processtukken
Strafvordering.
Ten tweede wordt in het Wetsvoorstel digitale processtukken Strafvordering in artikel 450 Sv het langs elektronische weg kunnen aanwenden
van gewone rechtsmiddelen voorgesteld. Zoals onder meer door prof.mr.
B.F. Keulen is betoogd in een recente publicatie over de voorgestelde
nieuwe betekeningsregeling (Trema, februari 2014, blz. 42 e.v.) biedt dit de
mogelijkheid een koppeling aan te brengen tussen het elektronisch
instellen van een rechtsmiddel en het elektronisch toezenden van
gerechtelijke mededelingen in die zaak. Dit verdient aanbeveling omdat
intensiever gebruik wordt gemaakt van de ingevoerde elektronische
voorzieningen en de contactmogelijkheden die deze bieden. Omdat
regeling van deze verplichte koppeling afhankelijk is van het tot wet
worden verheven en inwerkingtreden van het Wetsvoorstel digitale
processtukken Strafvordering wordt deze koppeling voorgesteld in een
samenloopbepaling. De met deze wijzigingsbepaling voorgestelde
toevoeging van een zevende lid aan artikel 450 Sv houdt het volgende in.
Op het moment dat iemand met gebruikmaking van de daartoe bestemde
elektronische voorziening beroep instelt (voorgesteld artikel 450, vierde
lid, Sv; wetsvoorstel digitale processtukken Strafvordering), worden op
grond van de voorgestelde bepaling gerechtelijke mededelingen in de
betreffende zaak niet meer fysiek betekend of toegezonden. Kennisgeving
gebeurt vanaf dan in beginsel door toezending door elektronische
overdracht (de wijze waarop toezending door elektronische overdracht
plaatsvindt is toegelicht bij de artikelsgewijze toelichting bij artikel 36b
Sv). In de bevestiging van de ontvangst van de elektronische volmacht
een rechtsmiddel aan te wenden (artikel 450, vierde lid, Sv; wetsvoorstel
digitale processtukken Strafvordering) wordt opgenomen dat degene
altijd binnen drie dagen (72 uur) een e-mailbericht van justitie zal
ontvangen. Dit nadere bericht is ofwel de notificatie van de oproeping van
de veroordeelde om tegen een bepaalde datum ter terechtzitting te
verschijnen – waarmee de koppeling tussen elektronische rechtsmiddel en
elektronische kennisgeving definitief wordt (zevende lid, tweede volzin) –
ofwel het bericht dat de kennisneming van gerechtelijke mededelingen in
die zaak niet meer verplicht via de elektronische voorziening verloopt. In
het laatstgenoemde geval zullen in die zaak kennisgevingen van gerechtelijke mededelingen in beginsel weer op de reguliere, fysieke wijze
geschieden. Hiermee wordt voorkomen dat de voorgestelde verplichting
voor degene die langs elektronische weg een rechtsmiddel aanwendt om
met elektronische beschikbaarstelling van de dagvaarding of oproeping
genoegen te nemen, tot gevolg heeft dat diegene gedurende langere tijd
zijn e-mailadres regelmatig moet controleren om te zien of er een nieuwe
mededeling voor hem beschikbaar is. Dit kan tot onnodige onzekerheid
leiden over of niet een bericht is gemist. Indien het in de ontvangstbevestiging van het aangewende rechtsmiddel aangekondigde nadere bericht
binnen 72 uur uitblijft (of lijkt uit te blijven), kan contact worden gezocht
met het openbaar ministerie. Dat oproeping binnen een dergelijke korte
termijn mogelijk is, blijkt uit artikel 408a Sv, waarin is bepaald dat als
hoger beroep in persoon wordt ingesteld, de oproeping aanstonds kan
worden uitgereikt.
Met dit voorstel wordt de efficiëntere wijze van elektronische kennisgeving in meer gevallen standaard gebruikt, zonder dat de betrokkene –
die er door het elektronisch aanwenden van een rechtsmiddel blijk van
heeft gegeven voldoende vaardig te zijn om gebruik te maken van de
beschikbare elektronische voorzieningen – langer dan 72 uur in onduide-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

138

lijkheid blijft over de vraag of kennisgevingen hem in de rest van zijn zaak
langs elektronische weg zullen bereiken.
Overige samenloop
Doordat met het voorliggende wetsvoorstel de regeling van de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen integraal wordt herzien en het
Boek in het Wetboek van Strafvordering dat ziet op de tenuitvoerlegging
in zijn geheel opnieuw wordt vastgesteld, raakt dit aan meerdere lopende
wetgevingstrajecten. Deze samenloop betreft in elk geval de volgende
wetten en wetsvoorstellen:
– Aanpassing van wetgeving en vaststelling van overgangsrecht in
verband met de herziening van de maatregelen van kinderbescherming (Kamerstukken 33 061);
– Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering in
verband met de dadelijke tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen;
– Wetsvoorstel bronbescherming in strafzaken (verschoningsrecht
journalisten) (Kamerstukken 34 032);
– Wetsvoorstel forensische zorg (Kamerstukken 32 398);
– Wetsvoorstel ter Implementatie van richtlijn 2011/99/EU van het
Europees parlement en de Raad van de Europese Unie van 13 december 2011 betreffende het Europees beschermingsbevel (PbEU L 338);
– Wetsvoorstel tot implementatie van kaderbesluit 2009/829/JBZ van de
Raad van de Europese Unie van 23 oktober 2009 inzake de toepassing
tussen de lidstaten van de Europese Unie, van het beginsel van
wederzijdse erkenning op beslissingen inzake toezichtmaatregelen als
alternatief voor voorlopige hechtenis (PbEU L 294)(Kamerstukken
33 422);
– Wetsvoorstel tot wijziging van de Postwet 2009 tot modernisering en
flexibilisering van de universele postdienstverlening (modernisering
UPD) (Kamerstukken 34 024);
– Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en enige andere wetten in verband met bekendmakingen aan
personen zonder bekende woon- of verblijfplaats (Kamerstukken
33 956);
– Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het
Wetboek van Strafvordering in verband met de verbetering en
versterking van de opsporing en vervolging van computercriminaliteit
(computercriminaliteit III);
– Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht en Wetboek
van Strafvordering in verband met het laten vervallen van de maximale duur van de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van
overheidswege, het verlengen van de proeftijden van de voorwaardelijke invrijheidstelling en de invoering van een langdurige gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel voor ter beschikking
gestelden en zeden- en geweldsdelinquenten (Wet langdurig toezicht,
gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking) (Kamerstukken 33 816);
– Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de
Wet op de economische delicten in verband met het gebruik van
elektronische processtukken (digitale processtukken Strafvordering);
– Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering in
verband met de eigen bijdrage van veroordeelden aan de kosten van
de strafvordering en de slachtofferzorg;
– Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering in
verband met de eigen bijdrage van veroordeelden aan de kosten van
het strafproces;
– Wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het
Wetboek van Strafrecht, de Penitentiaire beginselenwet en de
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen in verband met het opheffen
van de samenloop van regelingen inzake het tijdelijk verlaten van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

139

–

inrichting tijdens de voorlopige hechtenis en enige wijzigingen van het
Wetboek van Strafvordering in verband met de schorsing en de
beëindiging van de voorlopige hechtenis van een ongewenst verklaarde vreemdeling uit te sluiten en een wijziging van het Wetboek
van Strafvordering met betrekking tot de beëindiging van de voorlopige hechtenis (Kamerstukken 32 882);
Wetsvoorstel verplichte GGZ (Kamerstukken 32 399).

Gelet op de omvang van deze samenloop wordt er – net als bijvoorbeeld
bij de modernisering van de rechterlijke organisatie (Kamerstukken II
2000/01, 27 878, nr. 3) – voor gekozen de aanpassingen die hieruit
voortvloeien niet in dit wetsvoorstel te regelen in meerdere samenloopbepalingen maar bij een aparte wet door te voeren. Beoogd is dat met die
wet enkel technische correcties worden doorgevoerd.
ARTIKEL XLVI – GEFASEERDE INWERKINGTREDING
Uit de inwerkingtredingsbepaling vloeit voort, dat het tijdstip van
inwerkingtreding van de verschillende artikelen of onderdelen daarvan
verschillend kan worden vastgesteld. Deze gefaseerde inwerkingtreding
kan tot gevolg hebben dat wordt afgeweken van de zogeheten vaste
verandermomenten (inwerkingtreding in beginsel per 1 januari of 1 juli)
indien dit nodig is om de invoering van de wijzigingen in de uitvoeringspraktijk gecontroleerd te laten plaatsvinden.
ARTIKEL XLVII – CITEERTITEL
Het komt, gelet op het belang van dit wetsvoorstel, wenselijk voor in een
citeertitel te voorzien. Deze wet wordt aangehaald als de «Wet herziening
tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen».
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

140

Bijlage 1:

Transponeringstabel nieuw Boek 6 van het Wetboek van Strafvordering
Nieuwe
bepaling

Oorsprong

Inhoud

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen
Eerste titel – Taken en bevoegdheden
6:1:1
77v, derde lid, Sr, 553,
Verantwoordelijkheidsverdeling Minister – OM,
572, eerste lid, Sv, nieuw
termijn aanleveren vonnis, advies rechter
6:1:2
561, eerste lid, Sv, nieuw
Voortvarende tenuitvoerlegging
6:1:3
nieuw
Algemene opdracht (belangen)
6:1:4
nieuw
Minister kan opdrachten geven aan ondergeschikten
6:1:5
556 Sv
Last door Minister voor tenuitvoerlegging
6:1:6
564, 564a Sv
Inhoud last
6:1:7
565 Sv
Bevoegdheden bij tenuitvoerlegging
6:1:8
22k, tweede volzin, 38,
Identiteitsvaststelling
38p, vierde lid, 77h, 77o,
tweede lid, Sr, nieuw
6:1:9
567, 568, 572a Sv, nieuw
Registratie van de tul (AICE), gegevensverstrekking
6:1:10
nieuw
Advies van het openbaar ministerie
6:1:11
nieuw
Hardheidsclausule Minister
6:1:12
35, 36a, 37e, 38o, derde
Kosten en baten tenuitvoerlegging, vergoedingsrelid, 77ff, eerste en vierde
geling
lid, Sr
6:1:13
nieuw
Verrekening
6:1:14
Nieuw, 77v, vierde lid, Sr
Tenuitvoerlegging jeugdsancties
6:1:15
11, 15b, derde lid, 77ff,
Grondslag voor nadere regels voor het bepaalde in
tweede lid, Sr, 564,
deze titel
zesde lid, 576a, Sv,
nieuw
Tweede titel – Aanvang, schorsing, beëindiging en tenuitvoerleggingstermijn
6:1:16
557 Sv
Schorsende werking rechtsmiddelen
6:1:17
257g Sv
Aanvang tenuitvoerlegging strafbeschikking,
opschorting door verzet
6:1:18
14b, vierde en vijfde lid,
Aanvang proeftijd vi en vv
14f, eerste lid, 15c Sr
6:1:19
38f Sr
Onderbreking termijn TBS
6:1:20
38t Sr
Onderbreking termijn ISD
6:1:21
75 Sr
Dood veroordeelde
6:1:22
76 Sr
Tenuitvoerleggingstermijn
6:1:23
76a, 77m, negende lid,
Aanvang tenuitvoerleggingstermijn
77w, elfde lid, Sr
6:1:24
77 Sr
Gevolgen overdracht tenuitvoerlegging
Derde titel – Toezicht op de tenuitvoerlegging
6:1:25
77o, 77hh Sr
Raad voor de Kinderbescherming houdt toezicht op
jeugdreclassering
Hoofdstuk 2 Vrijheidsbenemende straffen en maatregelen
Eerste titel – Opneming, aanvang, onderbreking en invrijheidstelling
6:2:1
566 Sv
Grond voor opneming in inrichting
6:2:2
26 Sr
Aanvang vrijheidsbeneming
6:2:3
562, 563 Sv
Opschorting tenuitvoerlegging vrijheidsstraf
vanwege psychische stoornis
6:2:4
77j, eerste en derde lid,
Onderbreken tenuitvoerlegging vrijheidsstraf
Sr, 570b, eerste en derde
lid, Sv
6:2:5
570 Sv, 15, zesde lid, Sr,
Invrijheidstelling
nieuw
6:2:6
570a Sv, 15, vijfde en
Invrijheidstelling bij meerdere straffen
zesde lid, Sr
6:2:7
15, vierde lid, 27a Sr
Verrekening vrijheidsstraf in het buitenland
6:2:8
13, 19 Sr
Plaatsing in TBS-inrichting bij gebrekkige ontwikkeling of psychische stoornis
6:2:9
nieuw, 570b, tweede lid,
Grondslag voor nadere regels voor het bepaalde in
Sv, 13, tweede en derde
deze titel
lid, 77j, tweede lid, Sr
Tweede titel – Voorwaardelijke invrijheidstelling
6:2:10
15, eerste, tweede, derde
Voorwaardelijke invrijheidstelling
en zevende lid, Sr
6:2:11
15a, eerste tot en met
Voorwaarden bij voorwaardelijke invrijheidstelling
zevende lid, Sr
6:2:12
15d, eerste en tweede
Uitstel of afstel voorwaardelijke invrijheidstelling
lid, Sr

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

141

Nieuwe
bepaling

Oorsprong

6:2:13

15g Sr

Inhoud

Herroepen voorwaardelijke invrijheidstelling
mogelijk
6:2:14
15l Sr
Voorwaardelijke invrijheidstelling bij tekort aan
plaatsen
6:2:15
nieuw, 15a, achtste lid,
Grondslag voor nadere regels voor het bepaalde in
Sr
deze titel
Derde titel – Verpleging van overheidswege en ter beschikking stelling
6:2:16
37d Sr
Inrichting TBS-gestelden
6:2:17
37c, tweede lid, Sr
Behandeling en aanwijzingen in het belang van de
veiligheid
6:2:18
38j, derde lid, 38l, eerste
Einde terbeschikkingstelling
lid, Sr
6:2:19
38la, eerste tot en met
TBS en illegale vreemdelingen
vijfde lid, Sr
Vierde titel – Inrichting voor stelselmatige daders
6:2:20
38o, eerste en derde lid,
ISD-inrichting
Sr
6:2:21
38u Sr
Minister kan ISD-maatregel altijd beëindigen
6:2:22
Nieuw, 38o, derde lid, Sr
Grondslag voor nadere regels voor het bepaalde in
deze titel
Vijfde titel – Maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen
6:2:23
77s, zevende tot en met
Voorwaardelijk einde maatregel
negende lid, Sr
Hoofdstuk 3 Vrijheidsbeperkende straffen, maatregelen en voorwaarden
Eerste titel – Taakstraffen
6:3:1
22c, derde en vierde lid,
Termijn tenuitvoerlegging taakstraf
Sr
6:3:2
22f, eerste en tweede lid,
Wijzigen taakstraf door OM
77o, derde en vierde lid,
Sr
6:3:3
22g, eerste en tweede
Bevel tenuitvoerlegging vervangende hechtenis
lid, 22d, vierde lid, Sr
6:3:4
22i Sr
Termijn voor nemen beslissing over vervangende
hechtenis
6:3:5
22j, 77q, tweede lid, Sr
Kennisgeving verrichte taakstraf
6:3:6
22k, eerste volzin, Sr
Grondslag nadere regels tenuitvoerlegging taakstraf
Tweede titel – Gedragsaanwijzingen
6:3:7
578, eerste lid (deel),
Aanwijzingen in OM-strafbeschikking
tweede lid, Sv
Derde titel – Jeugd (Taakstraf en gedragsbeïnvloedende maatregel)
6:3:8
77m, derde, vijfde, lid Sr
Termijn jeugdtaakstraf en leerproject
6:3:9
77o, eerste en derde lid,
Tenuitvoerlegging jeugdtaakstraf
Sr
6:3:10
77n, vierde lid, 77p,
Bevel tenuitvoerlegging vervangende jeugddetentie
eerste, tweede en vierde
lid, Sr
6:3:11
77q, eerste lid, Sr
Termijn beslissing wijziging opgelegde sanctie
6:3:12
77w Sr
Termijn gedragsbeïnvloedende maatregel
6:3:13
77w, 77ff, derde en
Nadere regels tenuitvoerlegging maatregel
vierde lid, Sr
betreffende het gedrag van de jeugdige, bijdragen
voor en tenuitvoerlegging van taakstraffen
Vierde titel – Toezicht en aanhouding
6:3:14
nieuw; 14d, eerste en
Openbaar ministerie zorgt voor toezicht op de
tweede lid, 15b, eerste
naleving en zet daartoe reclassering in (en instelling
en tweede lid, 32, 38a,
wijzigen)
derde lid, 38b, 38c, 38i,
38p, 38q, 77ta, tweede
lid, 77aa, eerste lid,
tweede lid, tweede
volzin, Sr
6:3:15
14fa, eerste lid, 15h,
Aanhouding na niet-naleving van een vrijheidsbepereerste lid, 38x, eerste lid,
kende straf of maatregel
77wf, eerste lid, 77cca,
eerste lid, Sr, 509h, 509i,
eerste en tweede lid, Sv
Hoofdstuk 4 Geldelijke straffen en maatregelen
Eerste titel – Inning van geldboetes en schadevergoedingsmaatregelen
6:4:1
561, tweede en derde lid,
Moment betaling geldboetes
Sv
6:4:2
24b, 36f, vierde, vijfde,
Versturen aanmaning met verhoging
zesde lid (deels) Sr

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

142

Nieuwe
bepaling

Oorsprong

Inhoud

6:4:3
6:4:4
6:4:5
6:4:6
6:4:7

572, vierde lid, 573 Sv
Verhaal
574 Sv
Verhaal in geval van conservatoir beslag
575 Sv
Verhaal krachtens dwangbevel
576 Sv
Verhaal zonder dwangbevel
24c, vierde, vijfde en
Verrekening betaalde boete met vervangende
zesde lid, 36f, achtste lid
hechtenis en gijzeling
(deels), Sr
6:4:8
572, tweede, derde lid,
Grondslag voor nadere regels voor het bepaalde in
Sv, 36f, zevende lid, Sr
deze titel
Tweede titel – Ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel
6:4:9
577b, eerste lid Sv
Voordeelontneming
6:4:10
577ba Sv
Instellen onderzoek naar vermogen
6:4:11
577bb Sv
Bevel inzet opsporingsbevoegdheden onderzoek
voordeelontneming
6:4:12
577bc Sv
Schriftelijk bevel
6:4:13
577bd Sv
Vorderen gegevens
6:4:14
577be Sv
Gegevens gebruiker communicatiedienst
6:4:15
577bf Sv
Opnemen communicatie
6:4:16
577bg Sv
Einde onderzoek naar vermogen veroordeelde
6:4:17
578a, eerste, tweede en
Termijn schriftelijke schikking wederrechtelijk
zevende lid, Sv
verkregen voordeel
6:4:18
nieuw
Grondslag nadere regels
Derde titel – Bevel gijzeling
6:4:19
Nieuw; 36f, zevende lid,
Bevel gijzeling
Sr, 577c Sv
Vierde titel – Storting waarborgsom
6:4:20
577d Sv
Storting waarborgsom
Hoofdstuk 5 Bijkomende straffen
6:5:1
577, 577a Sv
Verbeurdverklaring en verbeurdverklaarde vorderingen
6:5:2
36, derde lid, Sr
Kosten openbaarmaking rechterlijke uitspraak
6:5:3
nieuw
Grondslag voor nadere regels voor het bepaalde in
deze titel
Hoofdstuk 6 Rechterlijke beslissingen tijdens de tenuitvoerlegging
Eerste titel – Algemeen
6:6:1
nieuw; 14g, derde lid,
Bevoegde rechter
14h, tweede lid, 15,
vierde lid, 15i, vierde,
vijfde lid, Sr, 509j, 509p,
509z, tweede, derde lid,
580 Sv
6:6:2
Nieuw; 503, 509bb Sv
Bevoegdheid raadsman
6:6:3
nieuw; 14g, derde en
Procedure vóór de terechtzitting
vijfde lid, 14h, 15h, 15i,
derde, vierde, vijfde,
zesde lid, 38x, 77ee,
tweede lid, 77wf, 77cca
Sr, 509j, zevende lid,
509l, 509o, zesde lid,
509r, eerste lid, 509s,
509z, vierde, vijfde lid,
509aa, eerste lid, 509bb,
509cc, 580 Sv
6:6:4
14fa, 14i, 15e, 38x, 77wf,
Onderzoek ter terechtzitting
77cca, Sr,509dd, 580, 581
Sv
6:6:5
14j Sr, 509n, derde,
Beslissing
vierde lid, 509t, vierde
lid, 509u, 509u bis,
509ee, Sv
6:6:6
14e, tweede lid, 38,
Opheffen dadelijke uitvoerbaarheid
achtste lid, 38v, vijfde
lid, 77za, tweede lid, Sr
6:6:7
nieuw; 14j Sr, 509n,
Geen rechtsmiddel
tweede lid, 509ee, 583
Sv
Tweede titel – Vrijheidsbenemende straffen en maatregelen
6:6:8
15d, derde tot en met
Uitstel of afstel voorwaardelijke invrijheidstelling
zevende lid, 15e, tweede
lid, Sr
6:6:9
15f Sr
Gevolg toewijzing vordering uitstel of afstel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

143

Nieuwe
bepaling

Oorsprong

Inhoud

6:6:10

nieuw; 38c, 38h, 38la,
zesde, zevende lid, Sr,
509q, 509s, 509j, vijfde,
zesde en zevende lid,
509m Sv
nieuw; 38k Sr, 509j bis,
509o, eerste lid, 509oa,
509q, eerste lid, Sv
nieuw; 509o Sv
509j, zesde lid, 509k,
509l, 509r, tweede lid,
509t, eerste, vijfde lid, Sv
38s Sr, 509ee Sv

Bevoegde rechter

6:6:11

6:6:12
6:6:13

6:6:14
6:6:15
6:6:16
6:6:17

Termijnen voor indiening vordering, beslissingen
rechter-commissaris
Te overleggen stukken
Onderzoek rechter, horen ter beschikking gestelde

Tussentijdse beoordeling noodzaak voortzetting
tenuitvoerlegging ISD
Instellen beroep
Onderzoek gerechtshof
Beslissing gerechtshof

509v, 509ff Sv
509w Sv
509x, eerste lid, 509gg,
Sv
6:6:18
nieuw, 38g, derde lid, Sr,
Nadere regels bij amvb
509o, eerste lid, Sv
Derde titel -Vrijheidsbeperkende straffen, maatregelen en voorwaarden
6:6:19
14f, 38b, 38i, 38j, 38q,
Wijzigen proeftijd en voorwaarden door rechter
77cc Sr, 509z, eerste lid,
Sv
6:6:20
14fa, tweede tot en met
Bevoegdheid rechter-commissaris
zesde en achtste lid, 15h,
tweede tot en met zesde
en achtste lid, 38x,
tweede lid, 77cca, 77dd,
eerste tot en met vierde
lid, 77wf, Sr
6:6:21
14g, eerste, tweede en
Bevoegdheid rechtbank
vierde lid, 15i, tweede
lid, 15j, 38c, 38r, 38x,
77v, tweede lid, laatste
volzin, 77wf, 77cca,
tweede tot en met
achtste lid, 77dd, eerste
tot en met vierde lid, Sr
509i, derde tot en met
zesde lid, 509z, eerste
lid, Sv
6:6:22
14g, derde en vijfde lid,
Instellen beroep
14h, 15h, 15i, derde,
vierde, vijfde, zesde lid,
38x, 77wf, derde lid,
77cca, achtste lid, Sr
6:6:23
22g, derde lid, 22h, 77p,
Bezwaarschrift tegen vervangende hechtenis /
derde lid, Sr
jeugddetentie
6:6:24
578, derde tot en met
Aanwijzingen in OM-strafbeschikking
vijfde lid, Sv
Vierde titel – Geldelijke straffen en maatregelen
6:6:25
577c, 578b Sv, nieuw
Gijzeling
6:6:26
577b, tweede tot en met
Verminderen of kwijtschelden voordeelontneming
achtste lid, Sv
6:6:27
578a, derde tot en met
Bezwaar bij termijn schikking wederrechtelijk
zesde lid Sv
verkregen voordeel
Vijfde titel – Jeugd
6:6:28
77j, vierde en vijfde lid
Voorwaardelijke invrijheidstelling jeugddetentie
Sr
6:6:29
77k Sr
Omzetting jeugddetentie naar straffen o.g.v. artikel 9
Sr
6:6:30
77l, derde tot en met
Jeugddetentie of taakstraf bij onvolledige betaling
zevende lid, Sr
6:6:31
77t, 77v, eerste lid,
Verlenging PIJ-maatregel
laatste volzin, Sr
6:6:32
77tb, 77cc, derde lid, Sr
Verlenging voorwaardelijke beëindiging door rechter
6:6:33
77tc Sr
Omzetting PIJ-maatregel
6:6:34
77wb Sr
Wijziging invulling gedragsbeïnvloedende maatregel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

144

Nieuwe
bepaling

Oorsprong

Inhoud

6:6:35

77wc, derde, vierde,
vijfde, zesde, zevende
lid, Sr
77wd Sr

Vervangende jeugddetentie bij niet-meewerken
gedragsbeïnvloedende maatregel

6:6:36

6:6:37
77u Sr, 502 Sv
Hoofdstuk 7 Gratie
6:7:1
558 Sv
6:7:2
558a Sv
6:7:3
559 Sv
6:7:4
559a Sv
6:7:5
560 Sv; nieuw
6:7:6
560a Sv
6:7:7
560b Sv
6:7:8
Nieuw; 558a, derde lid,
Sv

Eenmalige verlenging gedragsbeïnvloedende
maatregel
Horen veroordeelde bij verlenging PIJ-maatregel
Gevallen waarin gratie mogelijk is
Opschortende werking gratie
Geen opschortende werking gratie
Mededeling aanvang opschorting
Gratieverzoek van OM of derde
Doorzending gratieformulier
Teruggave na gratie
Nadere regels bij amvb

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

145

Bijlage 2:

Transponeringstabel bepalingen uit het Wetboek van Strafvordering
Huidige bepaling

Na wijziging (boek: hoofdstuk: artikel)

89
90
91
93
257g
366b
480
482
501
502
503
504
505
509i,
eerste en tweede lid
derde tot en met zesde lid
509j
eerste lid
tweede lid
derde lid
vierde lid
vijfde lid, zesde lid, zevende lid
–
achtste lid
509k
509jbis
eerste, tweede, derde lid
vierde lid
509k
509l
509m
509n
509o
eerste lid, eerste zin
eerste lid, tweede zin
tweede lid
derde lid
vierde lid
vijfde lid
zesde lid
zevende lid
509oa
509p
509q
509r
509s
(tweede lid vervalt)
509t,
eerste lid
tweede lid
derde lid
vierde lid
vijfde lid
509u, eerste, tweede lid
509u bis
509v
509w
509x,
eerste lid,
tweede lid
509y
509z,
eerste lid
tweede lid
derde lid
vierde lid
vijfde lid
509aa

533 Sv
534 Sv
535 Sv
536 Sv
6:1:17 Sv
554 Sv
539 Sv
539 Sv
6:6:37, derde lid, Sv
6:6:37 Sv
6:6:2 Sv
6:6:37, vierde lid, Sv
6:6:37, vijfde lid, Sv
6:3:15 Sv
6:6:21 Sv
6:6:1, vijfde lid, Sv
6:6:1,
eerste lid,
vierde lid, Sv
6:6:10, 6:6:3, eerste lid, 6:6:13, eerste lid, 6:6:3, tweede lid,
Sv
–
6:6:13 Sv
6:6:11 Sv
Vervalt
6:6:3
6:6:3, 6:6:13 Sv
6:6:10 Sv
6:6:5, 6:6:7 Sv
6:6:11, eerste lid, Sv
6:6:18 Sv
6:6:12, eerste lid,
tweede lid,
derde lid,
vierde lid, Sv
6:6:3, tweede lid, Sv
6:6:12, zesde lid, Sv
6:6:11 Sv
6:6:1 Sv
6:6:10, 6:6:11 Sv
6:6:3, 6:6:13 Sv
6:6:3, 6:6:10 Sv

6:6:13, eerste lid, Sv
6:6:10, vierde lid, Sv
6:6:13, vierde lid, Sv
6:6:5, eerste lid, Sv
6:6:13, vijfde lid, Sv
6:6:5 Sv
6:6:5 Sv
6:6:15 Sv
6:6:16 Sv
6:6:17 Sv
vervalt
vervalt
6:6:19, 6:6:21 Sv
6:6:1, eerste lid,
vierde lid, Sv
6:6:3, eerste lid,
tweede lid, Sv
6:6:3 Sv

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

146

Huidige bepaling

Na wijziging (boek: hoofdstuk: artikel)

509bb
509cc
509dd
509ee
509ff
509gg
529
530
531
532
550, eerste lid
553
554
555
556
557
558
558a
559
559a
560
560a
560b
561, eerste lid
561, tweede en derde lid
562
563
564
zesde lid
564a
565
566
567
568
569
570
570a
570b
eerste en derde lid
tweede lid
571
572, eerste lid
572, tweede, derde en vierde lid
572a
573
574
575
576
576a
577
577a
577b,
eerste lid,
tweede tot en met achtste lid
577ba
577bb
577bc
577bd
577be
577bf
577bg
577c
577d
578
eerste lid (deel), tweede lid
derde tot en met vijfde lid
578a,
eerste, tweede en zevende lid
derde tot en met zesde lid
578b
579
580

6:6:2, 6:6:3 Sv
6:6:3, vierde en vijfde lid, Sv
6:6:4, eerste, vierde en zesde lid, Sv
6:6:5, 6:6:7, 6:6:14 Sv
6:6:15 Sv
6:6:17 Sv
36j Sv
36k Sv
36l Sv
36m Sv
533 Sv
6:1:1 Sv
366b Sv
36a Sv
6:1:5 Sv
6:1:16 Sv
6:7:1 Sv
6:7:2 Sv
6:7:3 Sv
6:7:4 Sv
6:7:5 Sv
6:7:6 Sv
6:7:7 Sv
6:1:2 Sv
6:4:1 Sv
6:2:3 Sv
6:2:3 Sv
6:1:6 Sv
6:1:15 Sv
6:1:6 Sv
6:1:7 Sv
6:2:1 Sv
6:1:9 Sv
6:1:9 Sv
vervallen
6:2:5 Sv
6:2:6 Sv
6:2:4 Sv
6:2:9 Sv
vervallen
6:1:1 Sv
6:4:3, 6:4:8 Sv
6:1:9 Sv
6:4:3 Sv
6:4:4 Sv
6:4:5 Sv
6:4:6 Sv
6:1:15 Sv
6:5:1 Sv
6:5:1 Sv
6:4:9 Sv
6:6:26 Sv
6:4:10 Sv
6:4:11 Sv
6:4:12 Sv
6:4:13 Sv
6:4:14 Sv
6:4:15 Sv
6:4:16 Sv
6:4:19, 6:6:25 Sv
6:4:20 Sv
6:3:7 Sv
6:6:24 Sv
6:4:17 Sv
6:6:27
6:6:25 Sv
vervalt
vervalt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

147

Huidige bepaling

Na wijziging (boek: hoofdstuk: artikel)

581
582
583
584
585
586
587
588
588a
589
590
591
591a
592
592a
593

vervalt
vervalt
vervalt
vervalt
36b Sv
36c Sv
36d Sv
36e Sv
36g Sv
36h Sv
36n Sv
529 Sv
530 Sv
531 Sv
532 Sv
135a Sv

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

148

Bijlage 3:

Transponeringstabel bepalingen uit het Wetboek van Strafrecht
Huidige bepaling

Na wijziging (boek: titel: artikel)

11
13
14b, vierde en vijfde lid
14d,
eerste lid
tweede lid
14e, tweede lid
14f
–
tweede lid
14fa
(zevende lid vervalt)
14g,
eerste, tweede en vierde lid
derde en vijfde lid
(zesde lid vervalt)
14h
14i
14j
14k
14l
15
15a
eerste tot en met zevende lid
achtste lid
15b
eerste en tweede lid
derde lid
15c
15d
eerste en tweede lid
derde tot en met zevende lid
15e
15f
15g
15h
(eerste en zevende lid vervallen)
15i
(eerste en zevende lid vervallen)
15j
15k
15l
16
19
22a
22c, derde en vierde lid
22d, vierde lid
22e
22f, eerste en tweede lid (derde lid
vervalt)
22g,
eerste en tweede lid
derde lid
22h
22i
22j
22k,
eerste zin
tweede zin
24b
24c, vierde, vijfde, zesde lid
26
27a
32
35
36, derde lid
36a
36f, vierde, vijfde, zesde lid
37c,

vervallen, 6:1:15 Sv
6:2:8, 6:2:9 Sv
6:1:18 Sv
6:3:14 Sv
14c, vijfde lid, Sr
6:6:6 Sv
6:1:18, 6:6:19 Sv
14b, vierde lid Sr 14c, zesde lid Sr
6:3:15, 6:6:4, 6:6:20 Sv

6:6:21, 6:6:22, 538 Sv
6:6:1, 6:6:3, 6:6:22 Sv
6:6:1, 6:6:3, 6:6:22 Sv
6:6:4 Sv
6:6:5, 6:6:7 Sv
538 Sv
537 Sv
6:2:5, 6:2:6, 6:2:7, 6:2:10 Sv
6:2:11 Sv
6:2:15 Sv
6:3:14 Sv
6:1:15 Sv
6:1:18 Sv
6:2:12 Sv
6:6:1, 6:6:8 Sv
6:6:4, 6:6:8 Sv
6:6:9 Sv
6:2:13 Sv
6:3:15, 6:6:3, 6:6:20, 6:6:22 Sv
6:6:1, 6:6:3, 6:6:21, 6:6:22 Sv
6:6:21 Sv
537 Sv
6:2:14 Sv
6:1:15 Sv
6:2:8 Sv
vervalt
6:3:1 Sv
6:3:3 Sv
6:1:8, 6:1:15, 6:3:14, vierde lid, Sv
6:3:2 Sv

6:3:3 Sv
6:6:23 Sv
6:6:23 Sv
6:3:4 Sv
6:3:5 Sv
6:3:6 Sv
6:1:8 Sv
6:4:2 Sv
6:4:7 Sv
6:2:2 Sv
6:2:7 Sv
6:3:14 Sv
6:1:12 Sv
6:5:2 Sv
6:1:12 Sv
6:4:2 Sv

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

149

Huidige bepaling

Na wijziging (boek: titel: artikel)

eerste lid 1
tweede lid
37d
37e
38,
tweede lid, vijfde lid, achtste lid

vervalt
6:2:17 Sv
6:2:16 Sv
6:1:12 Sv

38a, derde lid
38b (deels, onder 2)
38c
38f
38g
38h
(derde lid vervalt)
38i
38j
38k
38l, eerste lid
38la,
eerste tot en met vijfde lid
zesde en zevende lid
38lb
38o
eerste lid
tweede lid
derde lid
38p,
vierde lid, laatste zin
zevende lid
38q (deels, onder 2)
38r
38s
38t
38u
38v, vijfde lid
38x
38ij
75
76
76a
77
77j
eerste en derde lid
tweede lid
vierde en vijfde lid
77k
77l
derde tot en met zevende lid
77m,
derde lid
vijfde lid
zevende, achtste lid
negende lid
77n, vierde lid
77o,
eerste lid
tweede lid
derde en vierde lid
vijfde lid
77p,
eerste lid
tweede lid
derde lid
vierde lid
77q,
eerste lid
tweede lid
77s, zevende tot en met negende
lid
77t

6:1:8 Sv
6:6:6 Sv
6:3:14 Sv
6:3:14 Sv
6:6:19 Sv
6:3:14, 6:6:10, 6:6:21, Sv
6:1:19 Sv
6:6:10, 6:6:18 Sv
6:6:10 Sv
6:3:14 Sv
6:6:19 Sv
6:2:18, 6:6:19 Sv
6:6:11 Sv
6:2:18 Sv
6:2:19 Sv
6:6:10, vijfde en zesde, Sv
6:6:10, derde lid, Sv
6:1:12, 6:2:20 Sv
vervalt
6:1:12 Sv
6:1:8 Sv
6:3:14 Sv
6:3:14, 6:6:19 Sv
6:6:21 Sv
38n, derde lid, Sr, 6:6:14 Sv
6:1:20 Sv
6:2:21 Sv
6:6:6 Sv
6:3:15, 6:6:3, 6:6:4, 6:6:20, 6:6:21, 6:6:22 Sv
537 Sv
6:1:21 Sv
6:1:22 Sv
6:1:23 Sv
6:1:23 Sv
6:2:4 Sv
6:2:9 Sv
6:6:28 Sv
6:6:29 Sv
6:6:30 Sv
eerste tot en met vijfde lid
6:3:8, eerste lid, Sv (tweede volzin geschrapt)
6:3:8, tweede lid, Sv
vervallen
6:1:23, derde lid, Sv
6:3:10, tweede lid, Sv
6:1:25 Sv
6:1:8 Sv
6:3:2, eerste lid, en 6:3:9 Sv
vervalt
6:3:10, eerste lid, Sv
6:3:10, vierde lid, Sv
6:6:23, eerste en tweede lid, Sv
6:3:10, derde lid, Sv
6:3:11 Sv
6:3:5 Sv
6:2:23 Sv
6:6:31 Sv

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

150

Huidige bepaling
77ta,
tweede lid
77tb
77tc
77u
77v,
eerste lid, laatste volzin,
derde lid
vierde lid
77w,
derde lid, tweede volzin,
negende lid, tweede volzin,
tiende lid
elfde lid
77wb
77wc,
derde tot en met zevende lid
77wd
77wf
77y, derde lid
77za, tweede lid
77aa, eerste lid, tweede lid, eerste
volzin
77cc,
eerste, tweede lid
derde lid
77cca
77dd,
eerste tot en met vierde lid
vijfde lid
77ee
77ff
eerste lid
tweede lid
derde lid
vierde lid
77hh

Na wijziging (boek: titel: artikel)

6:3:14 Sv
6:6:32 Sv
6:6:33 Sv
6:6:37 Sv
6:6:21, 6:6:31 Sv
6:1:1, derde lid, Sv
6:1:14, tweede lid, Sv
vervalt
vervalt
6:3:12, 6:3:13 Sv
6:1:23 Sv
6:6:34 Sv
6:6:35 Sv
6:6:36 Sv
6:3:15, eerste en tweede lid, 6:6:3, 6:6:4, 6:6:20, 6:6:21,
6:6:22 Sv
6:1:18, derde lid, Sv
6:6:6 Sv
6:3:14 Sv

6:6:19 Sv
6:6:32 Sv
6:3:15, 6:6:3, 6:6:4, 6:6:20, 6:6:21, 6:6:22 Sv
6:6:20, 6:6:21 Sv
537 Sv
6:6:3, zesde lid, Sv
6:1:12 Sv
6:1:15 Sv
6:3:13, eerste lid, Sv
6:3:13, tweede lid, Sv
6:1:25 Sv

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 086, nr. 3

151