Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2261
Vragen van het lid Helder (PVV) aan de Minister van Veiligheid en Justitie over
het rapport «Geef integriteit in rechtspraak meer systematisch aandacht» van
de Universiteit Leiden in opdracht van de Raad voor de rechtspraak en het
bericht «financiële belangen van rechters moeten openbaar worden gemaakt»
(ingezonden 1 mei 2014).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 18 juni
2014). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 2170.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Financiële belangen rechters moeten
openbaar gemaakt worden» en van het rapport «Geef integriteit in rechtspraak meer systematisch aandacht»? Klopt wat in het rapport en het bericht
vermeld staat?1 2
Antwoord 1
Ik heb kennisgenomen van het in de vraag bedoelde bericht en rapport.
Enkele onderzoekers van de Universiteit Leiden hebben in opdracht van de
Raad voor de rechtspraak onderzoek gedaan naar systeemwaarborgen ter
bevordering van de onafhankelijkheid, onpartijdigheid en integriteit van de
rechtspraak. Voor mijn reactie verwijs ik u naar mijn antwoorden op de
volgende vragen en mijn antwoorden op de schriftelijke vragen (kenmerk
2014Z08101, ingezonden 2 mei 2014) van het lid Van Nispen van uw Kamer
over dit rapport.
Vraag 2 en 3
Deelt u de conclusie van de onderzoekers dat de financiële belangen van
rechters openbaar geregistreerd zouden moeten worden? Zo nee, waarom
niet?
Als het antwoord op de vorige vraag bevestigend is, gaat u dan in overleg
met de Raad voor de rechtspraak ervoor zorgen dat dit zo spoedig mogelijk
wordt geregeld? Zo nee, waarom niet?

1

http://www.rechtspraak.nl/Actualiteiten/Nieuws/Pages/Rapport-«Geef-integriteit-in-rechtspraakmeer-systematisch-aandacht».aspx
2
http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3644449/2014/04/29/Financielebelangen-rechters-moeten-openbaar-gemaakt.dhtml

ah-tk-20132014-2261
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Antwoord 2 en 3
Op dit moment kunnen de consequenties en de uitvoerbaarheid van een
dergelijke maatregel nog niet worden overzien. Een werkgroep van de
Rechtspraak, die zich sinds juni 2013 buigt over versterking van integriteitsmaatregelen binnen de Rechtspraak, is daarom door de Raad voor de
rechtspraak gevraagd advies te geven over het melden van financiële
belangen van rechters. Tevens is recentelijk – na ontvangst van het rapport –
gevraagd of het raadzaam is deze op te nemen in een openbaar register.
Zodra het advies is afgerond zal de Raad voor de rechtspraak met een
standpunt komen. Het advies en het standpunt van de Raad voor de
rechtspraak zal ik meenemen in mijn overwegingen.
Vraag 4, 6 en 8
Gaat u er in overleg met de Raad voor de rechtspraak ook voor zorgen dat
hoofdfuncties van rechters (vaak rechter-plaatsvervangers) ook zo spoedig
mogelijk openbaar worden geregistreerd? Zo nee, waarom niet?
Bent u het eens dat bijvoorbeeld de hoofdfunctie van de directeur van
Reclassering Nederland, die tevens raadsheer-plaatsvervanger is bij het
Gerechtshof Den Haag, in het daarvoor bestemde register moet worden
vermeld? Zo nee, waarom niet?
Welke maatregelen gaat u nemen indien in het nevenregister van rechters de
nevenbetrekking dan wel de hoofdbetrekking van een rechter niet vermeld
wordt?
Antwoord 4, 6 en 8
Ik ben het met u eens dat de hoofdfuncties van rechter-plaatsvervangers in
het daarvoor bestemde register moeten worden vermeld. Dit is nu ook al
verplicht en dit is in eerste instantie de verantwoording van de betreffende
rechters. De functionele autoriteit moet erop toezien dat vermelding in het
register nevenbetrekkingen daadwerkelijk plaats vindt.
Met rechters en plaatsvervangers die herhaaldelijk weigeren hun nevenbetrekkingen of hoofdfunctie op te geven, zal een gesprek worden gevoerd door
de functionele autoriteit. In uiterste gevallen zouden disciplinaire maatregelen
opgelegd kunnen worden, zoals een schriftelijke waarschuwing. In uw Kamer
is op dit moment aanhangig een wetsvoorstel tot Wijziging van de Wet
rechtspositie rechterlijke ambtenaren en enige andere wetten in verband met
de uitbreiding van de mogelijkheden om ten aanzien van voor het leven
benoemde rechterlijke ambtenaren disciplinaire maatregelen op te leggen en
tevens andere maatregelen te treffen. In dit verband zij ook verwezen naar de
nota naar aanleiding van het verslag bij dit wetsvoorstel, waar ingegaan
wordt op het opleggen van disciplinaire maatregelen in het geval van het
niet-melden van nevenbetrekkingen (Kamerstukken II, 2013/14, 33 861, nr.3.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het combineren van rechterschap met politieke
functies onwenselijk is in verband met de mogelijkheid van belangenverstrengeling? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De werkgroep van de Rechtspraak, die ik eerder heb genoemd in mijn
antwoord op vraag 2 en 3, is tevens gevraagd zich te buigen over de
actualisatie en waar mogelijk integratie van de verschillende gedragscodes en
de Leidraad onpartijdigheid en nevenfuncties in de Rechtspraak. Ook de
wenselijkheid van het combineren van rechterschap en politieke functies
wordt door deze werkgroep onderzocht. Medio 2015 wordt een advies
verwacht.
Mijn standpunt ten aanzien van het combineren van rechterschap en politieke
functies zal ik aan de hand van de nog te ontvangen aanbevelingen en
adviezen bepalen.

3

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3644449/2014/04/29/Financielebelangen-rechters-moeten-openbaar-gemaakt.dhtml

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u bereid maatregelen te nemen om (politieke) belangenverstrengeling
van rechters te voorkomen? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen en per
wanneer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Het is van belang voortdurend aandacht te besteden aan integriteit. De wet
stelt daarom grenzen aan de nevenfuncties die rechters kunnen vervullen;
sommige nevenbetrekkingen zijn uitgesloten. Daarnaast toetst de functionele
autoriteit de nevenfuncties die door rechters worden opgegeven op hun
toelaatbaarheid (artikel 44 van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren).
Of al dan niet sprake is van ongewenste belangenverstrengeling speelt bij de
toetsing en de beoordeling zeker een rol. De registratie van nevenbetrekkingen en de openbaarmaking van het register (www.rechtspraak.nl) zijn
verplicht. De Leidraad onpartijdigheid en nevenfuncties in de Rechtspraak van
de NVvR bevat aanbevelingen voor rechters over onder meer nevenfuncties
en het niet behandelen van zaken waarbij familie, kennissen of voormalige
werkgevers zijn betrokken.
Op basis van diverse internationale rapporten kan overigens geconcludeerd
worden dat de integriteitsborging van de Rechtspraak goed is. GRECO heeft
in 2013 bijvoorbeeld de Nederlandse aanpak om integriteit te borgen binnen
onder meer de Rechtspraak positief gewaardeerd. Transparency International
spreekt in zijn rapport van 2012 van een «zeer sterke integriteitsborging» van
de zittende magistratuur. Ook blijkens de Eurobarometer 385 Justice in the
EU, is het vertrouwen in de onafhankelijkheid van de Nederlandse rechtspraak en van de Nederlandse rechter groot.
Aan de hand van de eerder genoemde adviezen en aanbevelingen, die voor
een deel nog moeten worden uitgebracht, zal de noodzaak van het treffen
van nadere maatregelen worden bezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3