2019D23678

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over haar
brief met de evaluatie van de nationale nucleaire oefening «Shining
Spring» 2018 (Kamerstuk 25 422, nr. 249), haar brief inzake het tweede
rapport van de commissie veiligheidsbenchmark kerncentrale Borssele
(herdruk) (Kamerstuk 32 645, nr. 90), haar brief inzake de brand in de
splijtstoffabriek Advanced Nuclear Fuels GmbH (ANF) in Lingen, Duitsland
(Kamerstuk 25 422, nr. 252), haar brief inzake de toezegging over inspraak
in verband met bevindingen van het Aarhus-nalevingscomité en haar
reactie op de motie van het lid Kröger over de eisen voor het uitvoeren
van een MER rondom kerncentrales (Kamerstuk 25 422, nr. 253), haar brief
met een reactie op het verzoek van de commissie over het bericht dat
Engie uitgaat van een sluiting van Tihange 3 in 2045 (Kamerstuk 25 422,
nr. 254) en haar brief inzake het definitieve rapport van de Integrated
Regulatory Review Service (IRRS) Follow Up missie (Kamerstuk 25 422, nr.
255).
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman

nds-tk-2019D23678

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave
Inleiding
Algemeen
Evaluatie nucleaire oefening Shining Spring
Tweede rapport commissie veiligheidsbenchmark kerncentrale Borssele
De verwachte sluiting van Tihange 3 in 2045
Risico’s nucleaire transporten over Westerschelde
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
stukken ten behoeve van het schriftelijk overleg Nucleaire veiligheid. Zij
hebben over de geagendeerde stukken nog enkele opmerkingen en
vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brieven inzake nucleaire veiligheid. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
agendastukken over nucleaire veiligheid. Naast nog enkele vragen in het
verlengende van de agendapunten leven er bij deze leden een aantal
vragen die niet op de agenda staan.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
agenda voor dit schriftelijk overleg.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de stukken die
geagendeerd staan voor dit schriftelijk overleg. Ze hebben daar nog
enkele vragen over.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben kennisgenomen van de stukken op de agenda.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie staan positief tegenover kernenergie als
onderdeel van de energietransitie. Veiligheid staat daarbij echter altijd op
de eerste plaats en deze moet gegarandeerd kunnen worden. Nucleaire
veiligheid blijft namelijk een onderwerp dat constant onze aandacht
verdient. Bij het algemeen overleg Nucleaire veiligheid van 28 november
2018 zijn er vragen gesteld met betrekking tot de benoeming van een
klankbordgroep. Kan de Staatssecretaris de voortgang wat betreft het
benoemen van deze klankbordgroep aangeven?
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de laatste stand van zaken
over de tritiumverontreiniging bij Petten. Kan de Staatssecretaris een
update geven?
Ook zijn deze leden benieuwd naar de laatste stand van zaken rondom het
proces van ontmanteling van de voormalige kerncentrale Dodewaard. Kan
de Staatssecretaris een update geven? De leden van de D66-fractie zijn
van mening dat een goede Nederlandse kennisinfrastructuur rondom het
onderwerp van straling en nucleaire energie essentieel is voor de
nucleaire veiligheid in Nederland. Steeds meer beroepen krijgen te maken
met nucleaire veiligheid, zoals bij het gebruik van radioactiviteit in
medische toepassingen, in de toepassingen van biotechnologie of bij de
werkzaamheden van begrafenisondernemers. Na het voeren van
gesprekken met kennisinstituten over deze kennisinfrastructuur consta-

2

teren deze leden dat de kennisinfrastructuur in Nederland in een dreigend
tempo aan het afbrokkelen is. Al in 2008 signaleerde de Gezondheidsraad
in zijn onderzoek «Opleiden van deskundigen op het gebied van stralingsbescherming» dat het kennisniveau en de expertise op het gebied van
stralingsbescherming achteruitliepen. Het onderzoek «Inventarisatie van
wetenschappelijk onderzoek
en onderwijs in de stralingsbescherming» van het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) uit 2013 bevestigde dit beeld en in
reactie hierop benadrukte toenmalig Minister van Economische Zaken
Henk Kamp vervolgens het belang van een sterke kennisinfrastructuur.
Ook in 2018 concluderen de TU Delft, het RIVM en het Nederlands
Forensisch Instituut (NFI) in een peiling onder gezaghebbende stakeholders dat deze kennisinfrastructuur er nog niet staat en dat de urgentie
steeds groter wordt. De TU Delft heeft de eerste stappen gezet om een
kennisnetwerk op te zetten, maar het ontbreekt aan momentum en
ondersteuning vanuit de rijksoverheid. Kan de Staatssecretaris toelichten
welke stappen er nu door het kabinet worden gezet om de kennisinfrastructuur te waarborgen in Nederland? Deelt zij de mening dat Nederland
een strategische integrale onderzoeksagenda nodig heeft op het gebied
van straling en nucleaire kennis? Is zij bereid geld vrij te maken voor het
verder ontwikkelen van een dergelijke onderzoeksagenda en kennisinfrastructuur met betrekking tot straling en nucleaire veiligheid?
Evaluatie nucleaire oefening Shining Spring
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het rapport over de nucleaire oefening Shining Spring 2018. Ondanks het
feit dat het risico op een nucleair ongeval in Nederland zeer beperkt is, is
het goed om een dergelijke rampenoefening te doen. Hier hebben deze
leden eerder ook al aandacht voor gevraagd.
Uit de bijgevoegde brief van de Staatssecretaris blijkt dat de huidige
aspecten van crisisbeheersing nog niet altijd genoeg in verbinding staan
met de dynamiek die in een maatschappij kan ontstaan rond een
stralingsincident. De Staatssecretaris stelt dat de nadruk bij de crisisbeheersing daarom zal verschuiven naar het inspelen op de maatschappelijke dynamiek. Deze leden vragen hoe dit vorm gegeven gaat worden.
Hierover vinden inmiddels gesprekken plaats met de Veiligheidsregio’s.
Kan de Staatssecretaris aangeven wat de uitkomsten van deze gesprekken
zijn?
De leden van de CDA-fractie vinden het positief dat na de laatste oefening
in 2011 in 2018 weer een grote oefening Shining Spring heeft plaatsgevonden. Eén van conclusies uit deze oefening is dat regelmatig en in
verschillende vormen gezamenlijk oefenen helpt om beter op elkaar
ingespeeld te raken. Deze leden zouden graag willen weten hoe het zit
met deze oefeningen. Zijn dit oefeningen die, zoals Shining Spring, eens
per zeven jaar plaatsvinden? Of gaat dit om andersoortige oefeningen?
De leden van de D66-fractie lezen in de evaluatie over de nucleaire
oefening Shining Spring dat men meer wil gaan doen met de maatschappelijk dynamiek. Nu hebben deze leden onlangs ook kennisgenomen van
het programma Duurzame Veiligheid 2030 (DV2030) en Safety Delta
Nederland (SDN) (Kamerstuk 28 089, nr. 135), programma’s gericht op het
verbeteren van de veiligheid in de chemische sector. Deze programma’s
lijken overeenkomsten te vertonen met de beschreven plannen in de
eerder genoemde evaluatie. Kan de Staatssecretaris toelichten of er ook
wederzijdse ervaringen worden uitgewisseld door de deelnemende
partijen aan de veiligheidsprogramma’s DV2030, SDN en de nationale
nucleaire oefening (NNO)? Deze leden lezen dat de deelnemende partijen
overwegingen van communicatieve en maatschappelijke aard willen laten

3

meewegen in crisissituaties. Kan de Staatssecretaris toelichten in
hoeverre deze invloed zullen hebben op de feitelijke veiligheid?
De leden van de SP-fractie vragen waarom communicatie een terugkerend
probleem is. Hoe kan het dat in evaluaties dit punt steeds naar voren
komt? Deze leden zijn dankbaar dat het slechts om een nucleaire oefening
ging. Hoewel ze de brand in de fabriek nabij de kerncentrale in Lingen
betreuren, zijn zij opgelucht dat er geen radioactieve stoffen vrij zijn
gekomen. Maar de zorgen van deze leden zijn enorm.
De leden van de SP-fractie vragen wat de Staatssecretaris gaat doen om
de crisiscommunicatie te verbeteren. Welke stappen gaat zij zetten en
wanneer? Kan zij in een tijdlijn uiteenzetten wanneer deze stappen gezet
gaan worden? Hoe worden lokale overheden daarbij betrokken? En de
landen om ons heen?
Ook vragen de leden van de SP-fractie hoe het kan dat niet alle veiligheidsregio’s een noodplan klaar hebben liggen. Kan de Staatssecretaris
een overzicht maken welke veiligheidsregio’s wel een plan hebben en
welke niet? Zijn deze plannen actueel? Voldoen ze aan gestelde criteria?
Zijn die criteria er? Zo ja, welke zijn dit dan?
Tweede rapport commissie veiligheidsbenchmark kerncentrale
Borssele
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd om te lezen dat de Staatssecretaris in haar brief bevestigt dat kerncentrale Borssele voldoet aan de in het
Convenant Kerncentrale Borssele gemaakte afspraak dat de kerncentrale
blijft behoren tot de 25% veiligste, technisch vergelijkbare vermogensreactoren in de Europese Unie, Verenigde Staten en Canada.
De leden van de CDA-fractie vinden het positief dat een commissie van
onafhankelijke internationale deskundigen over de kerncentrale in
Borssele heeft geconcludeerd dat deze centrale tot de groep van 25%
veiligste, watergekoelde en watergemodereerde reactoren van de
Europese Unie, de Verenigde Staten en Canada behoort en daarmee aan
de veiligheidseis uit het Convenant Kerncentrale Borssele voldoet. Het
nieuwe provinciebestuur van de provincie Zeeland heeft uitgesproken dat
het langer openhouden van de kerncentrale in Borssele bespreekbaar
moet zijn. Deze leden staan hier ook positief tegenover. Graag vernemen
zij van de Staatssecretaris welke stappen er nodig zijn om het veilig en
langer openhouden van de kerncentrale in Borssele te verkennen en hoe
lang voor de verschillende stappen nodig is.
De leden van de GroenLinks-fractie blijven zich zorgen maken over de
verlengingsduur van kerncentrale Borssele en vragen wanneer een
publieksconsultatie over de milieu-invloeden met betrekking tot de
kerncentrale Borssele tussen 2013 en 2033, het liefst in de vorm van een
milieueffectrapportage (MER), nu eindelijk gaat plaatsvinden. Is de
Staatssecretaris in overleg met de partijen die zo’n consultatie eisen,
zodat de lopende hogerberoeps-procedure hierover zou kunnen worden
geschikt buiten de rechtbank? Zo nee, waarom doet de Staatssecretaris
daar geen poging toe?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben de veiligheidsbenchmark van
de kerncentrale Borssele gelezen en lezen dat de internationale commissie
die het benchmarkrapport heeft geschreven niet komt tot de expliciete
conclusie dat Borssele voldoet aan het criterium tot de 25% veiligste
kerncentrales in Europa, de VS en Canada te behoren – dat wil zeggen de
60 veiligste centrales in dit gebied – beter dan 180 andere centrales. Deelt
de Staatssecretaris dit inzicht? Dit is wel een criterium voor het
openblijven van de kerncentrale Borssele. Gezien de leeftijd van Borssele,
de oudste kerncentrale in de EU, zou dat verbazingwekkend zijn. Zou de

4

Staatssecretaris op basis van dit gegeven en het voorzorgsprincipe niet
tot de conclusie moeten komen dat Borssele het 25%-criterium
waarschijnlijk niet bereikt en dus zo snel mogelijk moet worden uitgefaseerd?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat bij de «long term operation»vergunning van de kerncentrale Borssele de uitgebreide openbare
voorzieningsprocedure (UOV) is gevolgd. Klopt het dat het Aarhuscomité
de uitgevoerde UOV voor Borssele bij de vergunningswijziging in 2013
onvoldoende vond om aan het Verdrag te voldoen? Klopt het dat in een
UOV niet alle beschikbare informatie betreffende het milieu wordt gedeeld
met het publiek en dat er geen rekening wordt gehouden met publieksinspraak als die over milieuaspecten gaat? Klopt het ook volgens de
Staatssecretaris dat hiermee onvoldoende wordt voldaan aan het Verdrag
van Aarhus? Deelt de Staatssecretaris het inzicht dat er met het uitblijven
van een MER bij de huidige vergunningswijziging of bij de acceptatie van
het benchmarkrapport (ook een beslissing die voldoet aan de definitie van
beslissing onder Aarhus), kansen zijn gemist om een MER uit te voeren?
Deelt u het inzicht dat de Aarhus Convention Compliance Committee
(ACCC) expliciet heeft gesteld dat het niet redelijk is om te vermoeden dat
een verlengde bedrijfsvoering van Borssele geen invloed zou hebben op
het milieu (ACCC/C/2014/104)?
De verwachte sluiting van Tihange 3 in 2045
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zijn teleurgesteld in
de reactie van de Staatssecretaris over het bericht dat Engie uitgaat van
sluiting van Tihange 3 in 2045. Zij vragen de Staatssecretaris inhoudelijk
te reageren op dit bericht. Wat vindt zij ervan dat Engie zich financieel
voorbereidt op een aanzienlijk later sluitingsmoment van de verouderde
kernreactor van Tihange dan nu is vastgelegd in de Belgische wetgeving?
Gaat de Staatssecretaris bij haar Belgische collega aangeven dat wat
Nederland betreft een verlenging van de levensduur van de kerncentrales
onwenselijk is? Zo nee, wat is haar positie tegenover verdere verlenging
van de levensduur van de verouderde Belgische kerncentrales? Kan de
Staatssecretaris aangeven wat de situatie in Nederland is? Houden alle
betrokken partijen in Nederland in hun beleid en boekhouding rekening
met de door het kabinet vastgestelde einddatum? Zo nee, wat is de
Staatssecretaris voornemens daaraan te doen?
Risico’s nucleaire transporten over Westerschelde
De leden van de CDA-fractie merken op dat in het nieuwsbericht «Risico’s
nucleaire transporten over Westerschelde onvoldoende onderzocht»
zorgen werden geuit over nucleair vervoer over de steeds drukkere
Westerschelde.1 Zo’n tien keer per maand vaart er een transport over de
Westerschelde met radioactieve lading. De rivier wordt steeds drukker en
de schepen steeds groter, maar er is geen risicoanalyse gemaakt van de
gevaren van die schaalvergroting, was de boodschap. Daarbij zijn de
lokale autoriteiten niet voorbereid op een calamiteit met dit soort lading.
Graag willen deze leden weten wat de Staatssecretaris gaat doen om
ervoor te zorgen dat lokale autoriteiten goed zijn voorbereid op een
mogelijke calamiteit. Tevens willen deze leden graag weten of de
Staatssecretaris samen met de relevante Nederlandse en Belgische
partijen een oefening kan organiseren.

1

Omroep Zeeland, 31 mei 2019 (https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/113249/Risico-snucleaire-transporten-over-Westerschelde-onvoldoende-onderzocht).

5

De leden van de D66-fractie lezen in het hierboven genoemde nieuwsbericht dat de reders, loodsen en een verzekeraar een noodoproep doen
over de toename van risico’s op een nucleaire calamiteit op de Westerschelde. De risico’s zouden niet goed in beeld zijn en de lokale autoriteiten
onvoldoende voorbereid op dit soort calamiteiten. Kan de Staatssecretaris
toelichten op welke wijze zowel de Minister als de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat deze risico’s op de Westerschelde gaat
ondervangen? Kan zij toelichten of er al gestart is met een risicoanalyse?
Vindt er al overleg plaats met de Belgische atoomwaakhond, de Federale
Autoriteit voor Nucleaire Controle (FANC)? Zo nee, op welke termijn gaat
dit plaatsvinden? Deelt de Staatssecretaris de mening dat een tijdelijk
verbod van het vervoer van nucleaire materiaal op de Westerschelde niet
op zijn plaats is, totdat de risico’s in kaart zijn gebracht en er treffende
maatregelen zijn genomen?

6