Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1449
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de voorgenomen fusie tussen de Isala Klinieken in
Zwolle, het St Jansdal Ziekenhuis in Harderwijk en de Noorderboog in Meppel
(ingezonden 14 januari 2013).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 28 februari 2013).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat de Isala Klinieken in Zwolle, het St Jansdal
Ziekenhuis in Harderwijk en de Noorderboog in Meppel binnenkort toestemming vragen aan de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) voor een
fusie?1
Antwoord vraag 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat de kapitaalslasten als gevolg van nieuwbouw zwaar drukken
op de begroting van de Isala Klinieken in Zwolle? Kunt u dit toelichten?
Antwoord vraag 2
De Raad van Bestuur van de Isala Klinieken heeft mij laten weten dat ze in
2009 een financieringsovereenkomst hebben gesloten met een bankenconsortium met betrekking tot de nieuwbouw, op basis van een uitgewerkte
business case. Daarnaast hebben ze met vergunning gebouwd onder het
oude regime van kapitaallastenvergoeding en zijn ze in aanmerking gekomen
voor diverse vigerende overgangsregelingen. Het ziekenhuis laat weten dat
beide zaken ervoor zorgen dat Isala niet alleen nu financieel gezond is en
voldoende kapitaalbuffers heeft opgebouwd, maar ook in de komende jaren
volledig op eigen kracht aan haar financiële verplichtingen kan voldoen.
Vraag 3 en 4
Is het waar dat het St Jansdal Ziekenhuis en de Noorderboog er financieel
solide voor staan? Kunt u dit toelichten?

1

ah-tk-20122013-1449
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Ziekenhuis Zwolle wil fuseren met Meppel en Harderwijk, RTV Oost 9 januari 2013, http://
www.rtvoost.mobi/nieuws/nieuwsItem.aspx?nid=156356

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Deelt u de mening dat het er alle schijn van heeft dat de Isala Klinieken
fuseren met het St Jansdal Ziekenhuis en de Noorderboog om de kapitaalslasten te drukken? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord vraag 3 en 4
De ziekenhuizen hebben mij laten weten dat ze niet willen fuseren om de
kapitaalslasten te drukken. Het St Jansdal geeft aan dat ze er financieel solide
voor staat en in staat is om uit eigen opbrengsten de benodigde investeringen te dekken. Het ziekenhuis in Meppel geeft aan dat het in het kader van
een toekomstbestendige zorginfrastructuur van belang is dat er nieuwbouw
wordt gerealiseerd in de regio Meppel. Het huidige ziekenhuis is sterk
verouderd en voldoet niet meer aan de eisen die patiënten stellen aan een
hoogwaardige ziekenhuisvoorziening. Als gevolg van de nieuwbouw zullen de
exploitatie lasten van Noorderboog stijgen en zullen de financiers eisen
stellen aan de omvang van de benodigde kapitaalbuffers.
Ook om deze reden is een fusie met de Isala Klinieken voor de hand liggend
zodat zorgverlening in de regio Zuidwest Drenthe en Noordwest Overijssel
geborgd blijft en de exploitatie toereikend is om de uit de nieuwbouw
voortvloeiende lasten te dekken. De omvang van de kapitaallasten van de
Isala Klinieken staat hierbuiten, die zijn gedekt uit het exploitatieresultaat van
het Zwolse ziekenhuis.
Vraag 5
Deelt u de vrees dat het St Jansdal en het Noorderboog zullen worden
uitgekleed ten faveure van de Isala Klinieken? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord vraag 5
Nee, deze vrees heb ik niet. De ziekenhuizen hebben mij laten weten dat de
onderzochte fusie tussen Isala en Noorderboog is ingegeven door de
gezamenlijk gevoelde maatschappelijke verantwoordelijkheid om in de regio
Zuidwest Drenthe en Noordwest Overijssel een hoogwaardig ziekenhuiszorgaanbod te kunnen blijven bieden aan de bevolking, ook op het terrein
van de laagvolume/hoogcomplexe zorg. Beide ziekenhuizen constateren dat
op veel fronten al medisch inhoudelijk wordt samengewerkt. Verdergaande
samenwerking in de vorm van een fusie ligt dan ook, volgens beide
ziekenhuizen, voor de hand om zo een zorginfrastructuur te realiseren die
toekomstbestendig is.
Het initiatief van St Jansdal om een gezamenlijke fusie te onderzoeken is
ingegeven door medisch inhoudelijke overwegingen, te weten het handhaven
en verder doorontwikkelen van een hoogwaardig ziekenhuiszorgaanbod in de
regio Noord-Veluwe, met name op het vlak van laagvolume/hoogcomplexe
zorg. Het St Jansdal ziekenhuis taxeert dat samenwerking met een topklinisch
ziekenhuis voor de hand ligt om juist dit deel van het zorgaanbod veilig te
stellen voor inwoners van het eigen verzorgingsgebied. Binnenkort wordt in
uw Kamer het wetsontwerp aangaande zorgspecifieke fusietoets behandeld.
Hierin wordt onder meer geregeld dat de meerwaarde van een fusie voor de
betrokken ziekenhuizen wordt onderbouwd.
Vraag 6
Welke rol heeft Zorgverzekeraar Achmea gespeeld bij deze fusie en welk
verband is er tussen deze fusie en de overstap van de voorzitter van de raad
van bestuur van het St Jansdal naar Achmea?
Antwoord vraag 6
De rol die zorgverzekeraar Achmea heeft gespeeld, is niet bekend. De Raad
van Bestuur van het St Jansdal laat weten dat de overstap van de voorzitter
van de Raad van Bestuur naar zorgverzekeraar Achmea veel later heeft
plaatsgevonden dan de start van het onderzoek naar de mogelijke fusie. Deze
overstap staat geheel buiten dit initiatief.
Vraag 7
Eerder schreef u dat de sluiting van de acute verloskundige hulp in de
Noorderboog in Meppel per 1 januari 2013 vooral te maken heeft met een
tekort aan gynaecologen; blijft u bij die stelling of deelt u de mening dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

er meer de schijn van heeft dat hiermee werd voorgesorteerd op een fusie?
Kunt u uw antwoord toelichten?2
Antwoord vraag 7
De Raad van Bestuur van Noorderboog laat weten dat het besluit om geen
acute verloskunde meer te bieden, los staat van verkenning van een bredere
samenwerking met de Isala Klinieken. Dit besluit is genomen naar aanleiding
van gesprekken die hebben plaatsgevonden met alle betrokkenen van de
gehele geboortezorgketen. Prof. Dr. G. Blijham heeft, mede op advies van het
College Perinatale Zorg en op verzoek van de verloskundigenkring Meppel en
omstreken, de problematiek van de huidige inrichting van de klinische
verloskunde in Meppel met de betrokkenen besproken en alternatieven
onderzocht. De conclusie die in het rapport wordt getrokken is dat, mits de
nodige organisatorische maatregelen worden genomen, concentratie van de
klinische verloskunde in Zwolle de enige oplossing is om in de toekomst
verantwoorde en doelmatige zorg in de regio te kunnen waarborgen.
Vraag 8
Brengt deze voorgenomen fusie het risico met zich mee dat ook de afdeling
acute verloskundige hulp in het St Jansdal Ziekenhuis in Harderwijk sluit? Zo
ja, wat bent u van plan daartegen te ondernemen?
Antwoord vraag 8
Het St Jansdal heeft mij laten weten dat ze niet zullen stoppen met de
klinische verloskunde. Ze hebben op 1 februari 2013 een nieuw moeder en
kind centrum geopend.
Vraag 9
Is deze fusie de voorbode van meer concentratie van zorg? Zijn er meer
afdelingen die dreigen te verdwijnen waardoor de geboden zorg in deze
landelijke gebieden verder dreigt te verschralen? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord vraag 9
Ik heb geen informatie dat er afdelingen dreigen te verdwijnen.
Vraag 10
Uit studies blijkt dat schaalvergroting in ziekenhuizen leidt tot bureaucratisering en schaalnadelen; bent u ermee bekend dat de ideale grootte van
ziekenhuizen 200 tot 300 bedden is? Deelt u de mening dat naar het aantal
van 200 tot 300 bedden zou moeten worden gestreefd?3
Antwoord vraag 10
Optimale omvang is geen absoluut of eenduidig begrip. Omvang is een
afgeleide van de vraag welke (soorten) zorg een ziekenhuis wil en kan
leveren. Het streven moet altijd blijven de beste zorg te leveren voor de
patiënt. Als het kan dichtbij, maar als het uit kwaliteitsoogpunt verstandig is,
geconcentreerd. Het leveren van complexe zorg vraagt omvangrijke infrastructuur, aanzienlijke investeringen en (super)gespecialiseerd personeel.
Sinds enige tijd krijgt ook het minimum aantal verrichtingen bij complexe
zorg steeds meer gewicht. Al deze aspecten hebben consequenties voor de
omvang van een ziekenhuis en dus ook voor de optimale omvang van elk
specifiek, individueel ziekenhuis. Overigens onderschrijf ik uw stelling dat
groter niet per definitie beter of meer kosteneffectief is.
Vraag 11
Tot hoeveel bedden leidt de fusie tussen de Isala klinieken, de Noorderboog
en het St Jansdal Ziekenhuis? Vindt u het in het licht van dat aantal verstandig dat deze drie ziekenhuizen gaan fuseren? Deelt u de mening dat deze
fusie niet door moet gaan en wat gaat u tegen de fusie ondernemen? Kunt u
uw antwoord toelichten?

2
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 572
Naar een optimale schaal van publieke voorzieningen, IPSE Studies, Technische Universiteit
Delft, 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord vraag 11
De ziekenhuizen geven aan dat de Isala klinieken in de nieuwbouw over 844
bedden beschikken. Het St Jansdal heeft 341 bedden en de Noorderboog
heeft er 330.
Het besluit om te gaan fuseren laat ik over aan de Raden van Bestuur van de
betreffende ziekenhuizen. Ik vind fusies en overnames niet per definitie
ongewenst omdat zij leiden tot een omvang die boven de 300 bedden
uitstijgt, fusies en overnames zijn ook niet per definitie gewenst, omdat het
doelmatiger of beter zal worden. Fusies en overnames moeten goed
onderbouwd zijn. Zolang het wetsontwerp dat de zorgspecifieke fusietoets
nog niet is aangenomen schrijf ik alle ziekenhuizen die aangeven te willen
fuseren aan en wijs ik hen op de bepalingen uit dat wetsontwerp. Ik vraag
hen al te handelen alsof het wetsontwerp is aangenomen.
Vraag 12
Om goede zorg in de regio te garanderen is samenwerking een prima
oplossing; waarom is er niet gekozen voor samenwerking in plaats van een
fusie?
Antwoord vraag 12
Samenwerking kan ook een goede oplossing zijn om zorg in een regio op peil
te houden. De aanleiding voor de drie ziekenhuizen om een gezamenlijke
fusie te onderzoeken ligt in het streven van alle drie de organisaties om voor
hun patiënten de beste zorg zo dichtbij mogelijk toegankelijk te maken en te
houden. Zij menen dat gezien de medisch inhoudelijke en maatschappelijke
ontwikkelingen hiervoor intensieve, onomkeerbare samenwerking noodzakelijk is.
Vraag 13
Deelt u de mening dat een fusietoets volstrekt onvoldoende is om het proces
van fusies te stoppen? Waarom kondigt u geen fusiestop af om verdere
fusies tegen te gaan? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord vraag 13
Het gaat mij er niet om om fusies te stoppen. Ik heb daarover ook geen
bevoegdheden. Het is niet aan mij om een oordeel te vellen over fusies op
zich. Het gaat mij erom dat bestuurders goed nadenken voordat zij een
besluit nemen over een fusie en dat ze daarbij de relevante stakeholders (in
ieder geval cliënten en personeel) betrekken. Daar zijn de aanscherpingen uit
het wetsvoorstel dat thans in uw kamer ligt dan ook op gericht.
Vraag 14
Deelt u de mening dat in het publiek belang gewerkt zou moeten worden aan
een Nationaal Ziekenhuis Netwerk gebaseerd op de behoefte per regio? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord vraag 14
De zorgverlening per regio laat ik graag over aan de regio zelf en alle
betrokkenen in de regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4