Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

469
Vragen van het lid Van Dam (CDA) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over de uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland inzake de e-screener
(ingezonden 4 september 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
14 oktober 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021,
nr. 84.
Vraag 1
Bent u bekend met de uitspraak van de Voorzieningenrechter van de
Rechtbank Noord-Nederland d.d. 13 augustus 2020 inzake de toepassing van
de e-screener?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u duiden wat het voorlopige oordeel van de Voorzieningenrechter –
namelijk dat niet zonder meer vaststaat dat de e-screener een voldoende
geschikt, objectief instrument is ter beoordeling van de psychische gesteldheid van een persoon – voor betekenis heeft voor het huidige, landelijke
gebruik van de e-screener? Is daarmee niet de volledige bodem onder de
toepasbaarheid van de e-screener weggevallen?
Antwoord 2
Allereerst acht ik het van belang te benadrukken dat dit een uitspraak is over
een individuele casus. Hieraan kunnen geen algemene uitspraken over de
werking van de e-screener worden ontleend.
De voorzieningenrechter heeft geen oordeel kunnen vormen over de wijze
waarop de testresultaten in dit specifieke geval zijn verkregen, omdat
onvoldoende inzicht is verkregen in de werking van het instrument. Dat zegt
dus primair iets over de (niet) aan voorzieningenrechter geleverde informatie.
Om belanghebbenden meer inzicht te verschaffen in de werking van de
e-screener heb ik TNO reeds in een eerder stadium gevraagd, een rapport op
te stellen over de wijze waarop de e-screener werkt en waar het toe dient. Het

1

ah-tk-20202021-469
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

ECLI:NL:RBNNE:2020:2792-Rechtbank Noord-Nederland, 13-08-2020 / LEE 20/2157

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

betreffende rapport – dat in deze zaak helaas niet aan de voorzieningenrechter is vertrekt – voeg ik als bijlage2 bij deze antwoorden.
Om omissies, zoals in voornoemd kort geding in de toekomst te voorkomen
heb ik de te betrachten zorgvuldigheid andermaal onder de aandacht van de
korpschef gebracht en hem gevraagd om het hiervoor bedoelde TNO rapport
voortaan in juridische procedures aangaande de e-screener in te brengen.
Nu de voorzieningenrechter, in de door u aangehaalde casus, de e-screener
niet inhoudelijk heeft beoordeeld en het een voorlopig oordeel betreft, heeft
de uitspraak geen gevolgen voor de toepassing van de e-screener bij andere
aanvragers van een wapenverlof of jachtakte.
Overigens wordt de e-screener, zoals voorzien was, dit najaar geëvalueerd
met de politie en TNO. Hierbij betrek ik ook de KNSA en KNJV, waarmee
medewerkers van mijn departement doorlopend overleg hebben. Indien de
evaluatie aanleiding geeft tot aanpassing van het instrument informeer ik uw
Kamer hier uiterlijk in het voorjaar van 2021 over.
Vraag 3, 4
Kunt u de Kamer informeren over de plaats en de betekenis van de contraexpertise in de meest recente procedure rond het aanvragen van een
jachtakte of -verlof?
Kunt u – zo nodig als bijlage – de geldende regeling op dit punt aan de
Kamer bekend maken?
Antwoord 3, 4
Behalve het TNO-rapport voeg ik ook de door mij gegeven instructie aan de
politie inzake de beoordeling van e-screener uitslagen als bijlage3 bij deze
antwoorden. Waar het de contra-expertise betreft bepaalt de instructie dat –
indien aan de voorwaarden is voldaan waaraan de contra-expertise dient te
voldoen – de e-screener uitslag van betreffende aanvrager terzijde wordt
geschoven en doorslaggevende waarde wordt toegekend aan de contraexpertise (i.c. een psychologisch rapport). Indien de opsteller van het
contra-expertiserapport tot een negatief oordeel ten aanzien van de aanvrager
komt, dan weegt dit, mogelijk met andere factoren waardoor twijfel is
ontstaan, mee in het voornemen tot weigering van de aanvraag. Indien het
rapport niet aan eisen van de contra-expertise voldoet, wordt de uitslag van
de e-screener geacht leidend voor de beoordeling te zijn.
Vraag 5
Klopt het dat er maar één instituut in Nederland is dat deze contra-expertise
kan verzorgen en bent u bereid een lijst te publiceren waarop meerdere
instituten worden genoemd waar mensen een contra-expertise kunnen
aanvragen?
Antwoord 5
Nee, dat klopt niet. Als voorwaarde geldt dat het psychologisch rapport
opgesteld en ondertekend moet zijn door een BIG-geregistreerd psycholoog
dan wel psychiater. Het is aan de aanvrager om zelf een deskundige aan te
zoeken.
Vraag 6
Kunt u bevestigen dat een contra-expertise ongeveer € 1.500 kost en bent u
van mening dat dit bedrag in verhouding staat tot de draagkracht van
aanvragers van een jachtakte of -verlof?
Antwoord 6
Ik heb geen zicht op de precieze kosten van een contra-expertise rapport. Ik
heb ook geen zicht op de financiële draagkracht van aanvragers van een
jachtakte of wapenverlof. Maar er van uitgaande dat zij een redelijke
dwarsdoorsnede van de Nederlandse samenleving vormen, zal de financiering van de contra-expertise voor een deel van de aanvragers een behoorlijke
last betekenen, waarbij door hen zelf de afweging moet worden gemaakt of
deze last opweegt tegen het mogelijke resultaat.

2
3

Raadpleegbaar via tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 7
Deelt u de mening dat de onvolkomenheid van het functioneren van de
e-screener niet rechtvaardigt dat individuele burgers € 1.500 kosten moeten
maken om zich tegen dit instrument te verweren?
Antwoord 7
Ik deel het oordeel dat de e-screener niet naar behoren functioneert niet en
derhalve ook niet uw gevolgtrekking daaruit.
Vraag 8
Wie draagt de kosten van de contra-expertise indien deze in het voordeel van
de verzoeker/aanvrager uitvalt?
Antwoord 8
De kosten voor het laten uitvoeren van de contra-expertise zijn voor degene
die deze aanvraagt.
Vraag 9
In hoeverre is de e-screener geschikt voor mensen met dyslexie en is dit
wetenschappelijk onderzocht? Kunt u bij de beantwoording van deze vraag
onderscheid maken tussen aanvragen vóór en aanvragen na aanpassingen
die verricht zijn naar aanleiding van implementatieproblemen rond de
e-screener?
Antwoord 9
Er is geen onderzoek gedaan naar de mate waarin de e-screener door
mensen met dyslexie een belemmering vormt. Maar om de groep van
dyslectische aanvragers beter van dienst te zijn is een voorleesfunctie in het
systeem gebouwd. Ook kan lettergrootte worden aangepast. Bovendien wordt
in de informatievoorziening voorafgaand aan de afname van de e-screener,
richting de aanvrager, aandacht aan mogelijke belemmeringen, zoals
dyslexie, belemmeringen besteed.
Vraag 10
Welke mogelijkheden zijn er voor mensen met dyslexie om een tweede kans
te krijgen om de e-screener af te leggen en is het wettelijk verboden om de
e-screener twee keer af te leggen?
Antwoord 10
Ik heb in mijn instructie aan de politie bepaald dat na weigering of intrekking
te allen tijde een nieuwe aanvraag kan worden ingediend. Als tijdelijke
maatregel heb ik tevens bepaald dat als het resultaat van de e-screener laat
zien dat deze onbetrouwbaar is ingevuld – voorafgaand aan besluitvorming –
een aanvrager ook gebruik kan maken van een herkansing. Hierbij wordt aan
de aanvrager wel medegedeeld dat, in verband met de betrouwbaarheid van
de uitslag van de tweede poging, tussen twee testen een periode van ten
minste één maand dient te liggen.
Vraag 11
In welke mate is de e-screener geschikt voor met name bestaande aktehouders met een (relatief) hogere leeftijd die binnenkort aan de beurt komen om
hun verlof te verlengen en in dat kader de e-screener moeten afleggen?
Antwoord 11
Ik ben mij er van bewust dat oudere aanvragers mogelijk minder vaardig zijn
met computers, het middel waarmee de e-screener wordt afgenomen. Om
daaraan tegemoet te komen zijn verschillende maatregelen genomen, zoals
duidelijke voorlichting vooraf, de voorleesoptie en de mogelijkheid het
lettertype te vergroten. Overigens zie ik ook een kans voor belangenorganisaties om de achterban op de afname van de e-screener voor te bereiden.
Hier ben ik ook met ze over in gesprek.
Vraag 12
Kunt u zich voorstellen dat een groot deel van deze groep met angst en
beven deze test tegemoet ziet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 12
Ik ben mij er terdege van bewust dat een deel van aanvragers opziet tegen
het vooruitzicht de e-screener te moeten afleggen. De brochure die voorafgaand aan de afname van de e-screener aan aanvragers wordt uitgereikt
heeft mede tot doel (een deel van) de angst weg te nemen. Ook belangenorganisaties zouden hier een rol in spelen door de eigen achterban bijvoorbeeld te informeren over ervaringen met de afname van de e-screener, en
aanvragers, voor zover mogelijk op de afname zelf voor te bereiden.
Vraag 13
Deelt u de mening dat ook voor mensen met een afstand tot digitale
vaardigheden, maar ook laaggeletterden de e-screener een relatief zwaardere
test is?
Antwoord 13
Ja, daar ben ik mij van bewust. Het taalgebruik in de informatiebrochure, die
voorafgaand aan de afname van de e-screenertest aan de aanvrager wordt
uitgereikt, is hierop afgestemd. Om interpretatieproblemen te voorkomen zijn
de vragen van de e-screener zo zorgvuldig, eenvoudig en eenduidig mogelijk
geformuleerd.
Vraag 14
Is het een doel van het beleid om door middel van de inzet van de e-screener
het aantal verlofhouders in Nederland fors te decimeren?
Antwoord 14
Nee, er bestaat geen specifieke beleidsdoelstelling ten aanzien van het aantal
verlof- of jachtaktehouders. Uitgangspunt van de wet en doel van beleid is –
mede aangespoord door uw Kamer, de Inspectie van Justitie en Veiligheid en
Europese regelgeving – de samenleving zo goed mogelijk te beschermen
tegen mogelijk misbruik van vuurwapens.
Vraag 15
Bent u bekend met het informatieblad van het Ministerie van Justitie en
Veiligheid en de Politie inzake de e-screener en met het tekstvak waarin te
lezen staat: «Heeft u wel eens gelogen? Het lijkt dan niet handig om ja te
antwoorden als u wilt overkomen als een betrouwbaar persoon. Algemeen
bekend is dat iedereen wel eens een leugentje om bestwil vertelt of dit als
kind wel een heeft gedaan. Dus op deze vraag is het verwachte antwoord
«ja»?»
Antwoord 15
Ja.
Vraag 16
Kunt u zich voorstellen dat er een grote groep Nederlanders is – zeker onder
verlofhouders – die daadwerkelijk nooit liegt en zonder de geringste twijfel
«nee» antwoordt op bovenstaande vraag?
Antwoord 16
Iedereen met enige zelfkennis weet dat hij of zij op enig moment in zijn of
haar leven weleens een leugen (om bestwil) verteld heeft. Ik kan mij wel de
gedachtegang voorstellen dat de aanvrager meent de betreffende vraag met
«nee» te moeten beantwoorden om een positieve uitslag van de e-screener te
krijgen. Het doel van het door u aangehaalde informatieblad (brochure) is
onder andere om deze misvatting te corrigeren. Dit informatieblad is
afgestemd met alle belanghebbenden, inclusief verenigingen als KNSA en
KNJV, om zo goed mogelijk aan te sluiten op de belevingswereld van de
aanvrager.
Vraag 17
Is het niet vreemd dat mensen bij het invullen van de e-screener tactisch in
plaats van naar waarheid moeten gaan antwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Antwoord 17
De e-screener moet louter naar waarheid worden ingevuld. Hier wordt
voorafgaand aan de afname van de e-screener ook op gewezen. Tevens is
hier bij het opstellen van de vragen in de e-screener, die toetsen op sociaal
wenselijke beantwoording, rekening mee gehouden.
Vraag 18
In welke mate zijn de door de Corona-maatregelen opgelopen achterstanden
– bij het behandelen van aanvragen en verzoeken die door de bureau
Korpschefstaken worden verricht in het kader van de Wet Wapens en Munitie
– per 1 september 2020 ingelopen en is het mogelijk hier per politie-eenheid
op de verschillende soorten aanvragen een overzicht van te verstrekken?
Antwoord 18
De politie is met ingang van 28 mei jl. begonnen met het in behandeling
nemen van nieuwe aanvragen en daarmee ook de mogelijkheid voor de
aanvragers om deel te nemen aan de e-screener. Rekening houdende met
ook de verminderde beschikbare capaciteit tijdens de zomervakantieperiode is
de verwachting dat de achterstand voor het eind van het jaar is ingelopen.
Het is technisch mogelijk om per politie-eenheid de verschillende soorten
aanvragen in een overzicht te laten zetten. Dat kost echter politiecapaciteit die
effectiever ingezet kan worden op het inlopen van de achterstand.
Vraag 19
Worden verlof-aanvragers al weer op het politiebureau ontvangen, of
verlopen alle contacten nog op afstand?
Antwoord 19
De bureaus zijn op beperkte schaal aangepast om zoveel mogelijk Covid-19proof te kunnen werken. Vanwege de beperkte hoeveelheid beschikbare
loketten worden tot nader order in principe alleen nieuwe aanvragers en
bestaande verlofhouders die tussentijds een nieuw wapen willen aanschaffen
op de bureaus ontvangen. Bestaande verlof- en jachtaktehouders ontvangen –
gegeven de uitzonderlijke situatie – voorafgaand aan het verlopen van hun
wapenvergunning en na controle in de politiesystemen of geen bezwaar
tegen afgifte bestaat – eenmalig een schriftelijk verlengingsbesluit en hoeven
zich om die reden niet op het bureau te melden.
Vraag 20
Wat is de voortgang van het onderzoek van de Inspectie Justitie en Veiligheid
inzake het takenpakket van de bureaus Korpscheftaken en worden ook andere
belanghebbenden dan de Politie betrokken bij dit onderzoek?
Antwoord 20
De Inspectie van Justitie en Veiligheid (IJenV) heeft zowel betrokkenen bij de
politie als bij het departement gesproken. Op basis van gesprekken heeft de
IJenV besloten meer tijd te nemen voor het onderzoek.
Vraag 21
Ziet u mogelijkheden om de verlening van vergunningen en verloven van de
Politie over te dragen naar de dienst Justis en op welke termijn kunt u hier
een beslissing over nemen?
Antwoord 21
Momenteel verkennen de politie en dienst Justis onder welke voorwaarden
een dergelijke taakoverdracht mogelijk is. Verdere besluitvorming op dit
vraagstuk vindt plaats zodra de businesscase – waar naast de Wet wapens en
munitie, ook de eventuele overdracht van de bestuursrechtelijke taken van de
politie ten aanzien van de Wet natuurbeheer, de Wet explosieven civiel
gebruik en de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus
in worden meegenomen – gereed is. Dit zal aan het einde van 2020 zijn of
aan het begin van 2021.
Vraag 22
Wat is de voortgang van het deactiveren van vuurwapens?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

Antwoord 22
In Nederland dienen vuurwapens conform de technische specificaties van de
EU-uitvoeringsverordening gedeactiveerd te worden. De politie is in
Nederland, conform artikel 43 van de Wet wapen en munitie, aangewezen als
controlerende en certificerende instantie. Als de vraag is of vuurwapens
conform de EU-uitvoeringsverordening gedeactiveerd en in Nederland
gecontroleerd en gecertificeerd kunnen worden, is het antwoord ja.
Vraag 23
In hoeverre is er na mijn werkbezoek begin juli 2020 voortgang geboekt in het
laten groeien van het innemen en het controleren van gedeactiveerde
vuurwapens?
Antwoord 23
Momenteel zijn 146 wapens aangeboden en behandeld (t.o.v. de 106 medio
juli).
Er zijn daarnaast nog 25 wapens aangeboden waarvan de behandeling
ingepland wordt. Om belanghebbenden beter van dienst te zijn heeft de
politie op zijn website informatie over de procedure van de keuring van
onklaargemaakte wapens opgenomen. De politie heeft mij voorts gemeld dat,
zodra de verbouwing en inrichting van de beoogde werkplaats zijn afgerond,
alle erkenninghouders zullen worden uitgenodigd voor een informatieve
bijeenkomst, waarbij nog bekeken moet worden of dat pas op een moment
zal zijn als de Coronacrisis voorbij is. Gezocht wordt naar een tijdschrift
waarin een artikel kan worden geplaatst over het functioneren van de bij de
politie ondergebrachte controlerende autoriteit van onklaargemaakte wapens.
Vraag 24
Deelt u de mening dat de stand toen (106 aangeleverde gedeactiveerde
vuurwapens, afkeuringspercentage 40%) niet zal leiden tot een jaarlijkse
productie van minstens 2.500 wapens en op welke wijze bent u voornemens
actief te zorgen voor het op gang krijgen van het deactiverings-proces in
Nederland?
Antwoord 24
Er is geen kwantitatieve doelstelling geformuleerd voor de controle op en
certificering van gedeactiveerde vuurwapens, anders dan dat dat van het
aanbod afhangt. Voor de berekening van het legesbedrag is van de, door de
politie en enkele erkenninghouders (=wapenhandelaren) bevestigde, aanname
uitgegaan dat jaarlijks 2400 van dergelijke voorwerpen aan de controlerende
autoriteit voor onklaargemaakte wapens zouden worden voorgelegd. Ik stel
nu vast dat die inschatting die ten tijde van het opstellen van het wetsvoorstel ter implementatie van de EU vuurwapenrichtlijn gemaakt is, sterk afwijkt
van het huidige, werkelijke aanbod.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6