Bijlagenboek
Evaluatie convenanten bevolkingsdaling
Limburg, Zeeland en Groningen 20122014

INHOUD
In dit bijlagenboek zijn de volgende bijlagen opgenomen, steeds uitgesplitst per
partner / provincie:

1. BEGELEIDINGSCOMMISSIE

2. OVERZICHT RESPONDENTEN

3. LITERATUURLIJST

4. OUTCOME-GEGEVENS

5. STOPLICHTENSCHEMA’S

1. BEGELEIDINGSCOMMISSIE








de heer C. Claessens (kennisstrateeg Provincie Limburg)
de heer J. van Dam (senior beleidsadviseur ministerie BZK / programmateam
bevolkingsdaling)
mevrouw P. Dieleman (beleidsmedewerker Provincie Zeeland)
de heer W. Segers (programmaleider ministerie BZK / programmateam
bevolkingsdaling)
mevrouw D. Sibbes (programmacoördinator Bevolkingsdaling Provincie
Groningen)
de heer B. Zanting (beleidsadviseur Provincie Zeeland)

2. RESPONDENTEN
Groningen





de heer B. Droste (secretaris Raad van Bestuur Zonnehuisgroep Noord)
mevrouw H. van Ree (directeur Groninger Huis)
mevrouw D. Sibbes (programmacoördinator Bevolkingsdaling Provincie
Groningen)
de heer S. van der Wal (bestuurder VCPO Noord-Groningen)

Ambtelijk groepsinterview:
 de heer K. Bosker (hoofd Afdeling Maatschappelijke en Ruimtelijke Ontwikkeling
gemeente Loppersum)
 mevrouw H. van Beek (beleidsmedewerker gemeente Eemsmond)
 de heer R. van den Burgh (teamleider programmabureau gemeente Delfzijl)
 de heer H. Hanssen (beleidsmedewerker Bouwen & Wonen Provincie Groningen)
 de heer L. Huis in ’t Veld (senior beleidsmedewerker gemeente Groningen
 mevrouw A. Lootsma (beleidsmedewerker Bouwen & Wonen Provincie
Groningen)
 de heer G. Noordhoff (programmaleider Krimp & Leefbaarheid gemeente Marne)
 mevrouw M. Söllner (beleidsmedewerker Volkshuisvesting & RO gemeente
Vlagtwedde)
 mevrouw W. Udding (programmamanager Interreg A en Grensoverschrijdende
samenwerking Provincie Groningen)
 mevrouw H. van der Wal (beleidsmedewerker gemeente Groningen)
 de heer H. Wessels (beleidsmedewerker Afdeling Beleid en Realisatie gemeente
Appingedam)
Bestuurlijk groepsinterview:
 mevrouw M. Besselink (gedeputeerde Provincie Groningen)
 de heer H. van Gelder (wethouder gemeente De Marne)
 de heer E. Groot (burgemeester gemeente Delfzijl
 de heer S. Lok (wethouder gemeente Vlagtwedde
 de heer J. van Mannekes (wethouder gemeente Pekela)
 mevrouw R. Pot (burgemeester gemeente Appingedam)
 de heer R. van der Schaaf (wethouder gemeente Groningen)
 de heer E. Zuidema (directeur Enno Zuidema Stedebouw)
Zeeland









de heer J. Hageman (wethouder gemeente Hulst)
de heer G. van Heukelom (gedeputeerde Provincie Zeeland)
de heer C. Liefting (wethouder gemeente Terneuzen)
de heer P. Ploegaert (wethouder gemeente Sluis)
de heer G. Rabelink (burgemeester gemeente Schouwen-Duiveland)
de heer R. de Ridder (directeur Stichting Clavis)
de heer R. de Ruijter (senior beleidsadviseur gemeente Terneuzen)
de heer E. de Ruijsscher (voorzitter Bouwend Zeeland)





de heer A. Schelfhout (lid Raad van Bestuur Zorgsaam Zeeuws-Vlaanderen)
de heer H. Schuit (secretaris OnderwijsAutoriteit Zeeland)
de heer B. Zanting (beleidsadviseur Provincie Zeeland)

Limburg







de heer T. Bovens (commissaris van de Koning Provincie Limburg)
mevrouw P. Dassen (burgemeester gemeente Beesel)
de heer P. Depla (burgemeester gemeente Heerlen)
de heer J. Mans (voormalig Topteam Krimp)
de heer K. de Rooij (burgemeester gemeente Horst aan de Maas)
de heer A. Scholten (burgemeester gemeente Venlo)

Verder is er geput uit eerder gehouden interviews met:
 de heer P. Dols (bestuurssecretaris Proteion)
 de heer R. Goffin (lid raad van bestuur Orbis)
 de heer W. Gruisen (manager regioregie CZ)
 de heer T. Hagelstein (programmamanager en secretaris dagelijks bestuur
Keyport 2020)
 de heer P. Huijs (senior adviseur Wonen en Werken gemeente Venray)
 de heer J. Jegers (programmamanager Beleid en Ontwikkeling gemeente
Maastricht / secretaris stuurgroep onderwijs EKV)
 mevrouw Y. Kelders (beleidsmedewerker Wmo gemeente Heerlen / secretaris
platform zorg EKVL)
 de heer J. Kusters (voorzitter CvB ROC Leeuwenborgh / voorzitter stuurgroep
onderwijs EKVL)
 de heer J. Leunissen (manager Strategie en Innovatie Woonwenz)
 mevrouw S. van Mensvoort (planoloog / stedenbouwkundige gemeente Weert)
 de heer J. Monsewije (voorzitter CvB Stichting voortgezet onderwijs Parkstad
Limburg)
 de heer B. Nelissen (voorzitter CvB Innovo / voorzitter tafel PO stuurgroep
onderwijs EKVL)
 de heer R. Postulart (directeur Development Company Greenport Venlo)
 mevrouw Y. Raaijmakers (directeur Stichting primair onderwijs Venray)
 de heer K. van Rosmalen (voorzitter CvB Zuyd Hogeschool / Bestuur LED)
 de heer P. Senster (senior beleidsmedewerker Wonen en Leefomgeving
Provincie Limburg)
 mevrouw M. Severeijns (manager Strategie & Beleid ZO Wonen)
 de heer G. Smeets (directievoorzitter Rabobank Peel, Maas en Leudal)
 de heer H. Smeets (strategisch beleidsadviseur gemeente Venlo)
 de heer H. Smeets (voorzitter stuurgroep wonen Zuid-Limburg)

Rijk







mevrouw A. van Boxtel (manager RijksAdvies RVOB)
de heer R. Doorten (beleidsmedewerker ministerie SZW)
mevrouw C. Flendrie (programmamanager Bevolkingsdaling en Ruimte ministerie
I&M)
mevrouw M. Hink (senior beleidsmedewerker Acute zorg en Ziekenhuiszorg
ministerie VWS)
de heer V. Neevel (senior beleidsadviseur ministerie VWS)
de heer H. Tijl (directeur Directie Ruimtelijke Ontwikkeling ministerie van I&M)

Groepsinterview:
 de heer J. van Dam (senior beleidsadviseur ministerie BZK / programmateam
bevolkingsdaling)
 mevrouw M. Galema (beleidsmedewerker ministerie BZK / regio Groningen
programmateam bevolkingsdaling)
 mevrouw A. Gerbrandy (beleidscoördinator ministerie BZK / regio Zeeland
programmateam bevolkingsdaling)
 de heer G. Janssen (beleidsmedewerker ministerie BZK / regio Limburg
programmateam bevolkingsdaling)
 de heer W. Segers (programmaleider ministerie BZK / programmateam
bevolkingsdaling)

3. LITERATUURLIJST
Groningen





























(04-2013). Bod voor vormgeving Verhuurdersheffing van de G4 en
Krimprovincies.
Berdowski, Z., Berger, J., Eshuis, P. H. & Oploo, van M. (2011). De tering naar de
nering: Financiële gevolgen van demografische krimp in het voortgezet onderwijs.
Bestuurlijk overleg T3 (mei 2014). Conclusies Bestuurlijk overleg Krimp
Groningen, Limburg en Zeeland.
Bestuurlijk overleg MIRT (2014). Gebiedsagenda Noord-Nederland 2040
Bijker, R. & Haartsen, T. (2011). More than Counter-urbanisation: Migration to
Popular and Less-Popular Rural Areas in the Netherlands.
Bijker, R.,Haartsen, T. & Strijker D. (2014). Migration to Less-Popular Rural Areas
in the Netherlands: Exploring the motivations.
Bureau PAU & NWP-ARSU (2014). Intensivering van grensoverschrijdende
samenwerking in de Eems-Dollard regio.
Bureau EZ Eemsdelta (2012), Economische Visie Eemsdelta 2030.
Companen (2011). Gemeente De Marne WLP 2011-2012: Toekomst voor kwaliteit
en ruimte.
Convenant Woon- en leefbaarheidsplan regio Eemsdelta (2012).
Convenant Woon- en leefbaarheidsplan De Marne (2014).
Convenant Groningen op Koers. Bevolkingsontwikkeling Groningen-Rijk (2012).
Dijkstal, H. en J. Mans (2009). Krimp als structureel probleem. Rapportage
Topteam Krimp voor Groningen.
FO Leefbaarheid (3-2012). Aandachtspunten bij de convenanten bevolkingsdaling
Gemeente De Marne (2011). De Marne: blijvend de moeite waard integraal
beleidskader krimp en leefbaarheid.
GS van Groningen (2012). Brief aan Provinciale Staten over Actualisatie
Provinciaal Actieplan Bevolkingsdaling.
In voor Zorg! (2013). Van Regels naar mensen. Experiment Regelarme
Instellingen in de langdurige zorg: de eerste ervaringen.
KAW architecten en adviseurs (2014). Eindrapportage Vervolgonderzoek primair
onderwijs Oost Groningen
KAW architecten en adviseurs (2013). Regionaal Prestatiekader 2013-2018
Woningmarkt Oost-Groningen.
KAW architecten en adviseurs (2013). RWLP Oost-Groningen Resultaten 20122013 Uitvoeringsprogramma 2013-2015.
KAW architecten en adviseurs (2011). Inventarisatierapport voor het Regionaal
Woon en Leefbaarheidsplan Oost-Groningen.
KAW architecten en adviseurs (2011). RWLP Oost-Groningen.
Krimpontbijt 6 juni 2013. Placemat topkrimpgebieden
Koole (3-2012). Convenant Rijk-Regio: stand van zaken en planning.
L&E en VCPO (2014). Toekomstscenario scholenspreiding Noord-Groningen.
Nieuwsbrief ECRU, De aanpak van krimp met krappe budgetten (2013)
Nieuwsbrieven Toekomst Basisscholen Noord Groningen. Nrs. 1 & 2 (2014)
OECD (2013). Demographic change in the Netherlands: Strategies for labour
markets in transition

























Platform31 (2013). Evaluatie Krimpexperimenten. Experimenteren met wonen,
ruimte en voorzieningen.
Programma Krimp & Leefbaarheid De Marne 2012-2021(2012).
Programmabureau Zorg voor de Toekomst (2012). Zorg voor de Toekomst Noorden Oost-Groningen.
Projectgroep MKBA. Verslag 02-2013.
Provincie Groningen (2014). Poster Groningen op koers.
Provincie Groningen (11-2014). Reserve leefbaarheid krimpgebieden (subsidie)
Provincie Groningen (3-2012). Notitie t.b.v. leden FO, Convenant-Rijk-Regio:
stand van zaken en planning.
Provincie Groningen (8-2012). Afdelingsnota RP, Convenant Krimp, “Groningen
op koers”.
Provincie Groningen (1-2012). Notitie t.b.v. leden Stuurgroep Regionaal WLP
Oost- Groningen, Voorbereiding convenant met Rijk.
Provincie Groningen (11-2011). Notitie t.b.v. leden projectgroep Woon- en
Leefbaarheidsplan, Voorbereiding convenant met Rijk.
Provincie Groningen (11-2011). Notitie t.b.v. leden FO, Voorbereiding convenant
Rijk.
Provincie Groningen (9-2010). Uitnodiging: Kijk op krimp in Oost-Groningen:
bijeenkomst aanpak bevolkingsdaling.
Provincie Groningen et al. (2014). Experimenten particuliere woningvoorraad
Groningen
Saitua, R. & Koning, M. (2011). MKBA Herstructurering Eemsdelta; een
maatschappelijke kosten-batenanalyse.
Stichting Oldambt Verbindt (2014). Leidraad realisatie Breedband op het
platteland.
Startdocument Techniekpact Noord-Nederland 2013-2020
Stuurgroep Plus (2014). Werkplan Uitvoering WLP Eemsdelta in 2014.
Stuurgroep Wonen en Voorzieningen (2013). Werkplan voor de uitvoering van het
WLP.
Van Beekveld &Terpstra (2013).Toekomstscenario scholenspreiding NoordGroningen.
Van der Kolk Advies (2014). Invulling experimenteerzone stimulering bio-based
economy Noord-Nederland door vermindering van belemmerende regeldruk
VCPO Noord-Groningen. Jaarverslag 2013/2014.
Werkgroep (11-2014). Projectplan Loket Leefbaarheid (concept).
Woldendorp (2014). Masterplan transitieproces zorg en welzijn DEAL gemeenten
Deel 3.

Zeeland






Atlas voor gemeenten (2013), Atlas van kansen voor de Euregio Scheldemond
Bestuurlijke Verslagen overleg in de kanaalzone
Brief aan Minister voor Wonen en Rijksdienst d.d. 25 april 2013, Onderwerp: Bod
voor vormgeving Verhuurderheffing van de G4 en Krimpprovincies
de Volkskrant, nieuwsbericht d.d. 13 november 2014 ‘Vlaamse school trekt
Zeeuwse juf’
Convenant Koersvast voor Zeeland. Bevolkingsontwikkeling Zeeland-Rijk (2012)



































Dijkstal, H. en J. Mans (2009). Consequenties van demografische ontwikkelingen
in Zeeland. Rapportage Topteam Krimp voor Zeeland.
E’til (2014) Kernopgaven arbeidsmarktbeleid Zeeland 2014
Economisch Instituut voor de Bouw (2013) MKBA Zeeuws- Vlaanderen
Gemeente Hulst, Najaarsnota 2013
Gemeente Schouwen-Duiveland, Talent voor de Toekomst. Visie lokaal
onderwijsbeleid Schouwen-Duiveland 2013-2019
Gemeente Schouwen-Duiveland (2012), Tij voor de Toekomst. Visie SchouwenDuiveland 2011-2040
Gemeente Schouwen-Duiveland (2012), Uitvoeringsprogramma Tij voor de
Toekomst.
Gemeente Schouwen-Duiveland (2013), Woonvisie 2013-2022
Gemeente Sluis, Jaarstukken 2013
Gemeente Sluis, Persbericht d.d. 10 februari 2012 ‘Voortgang in samenwerking
tussen Zeeuws-Vlaamse gemeenten’
Gemeente Tholen, nieuwsbericht d.d. 14-11-2014, Gevolgen gemeente Tholen
sluiting Philip Morris
Gemeenten Hulst, Terneuzen, Oostburg, brief d.d. 6 november 2012 aan
Provinciale Staten van Zeeland, Onderwerp: Krimp en financiën
Gemeenten Hulst, Terneuzen, Oostburg (2014), Woonvisie Regio ZeeuwsVlaanderen 2020
Groeneveld-Verdonk, J., Gemeente Terneuzen, e.a.. 2014. Grenzeloze kansen
voor werk.
Goeij, Hans de, en Versteegen, Frans (2013) Regioplan Goedleven 2013-2022
Handvest Wonen Koersvast voor Zeeland. Regio Zeeuws-Vlaanderen (2012)
Hospitality Consultants/ Scoop (2011) Nu 2021, Masterplan Voorzieningen
Zeeuws-Vlaanderen
HZ University of Applied Sciences, Jaarverslag 2013
J. Meijaard (2014) ‘De Slimme Kracht van Zeeland’
KPMG (2011) De Zeeuwse Uitdaging
KPMG (2013) ‘Een nieuwe realiteit; onderzoek naar de effecten van krimpende
leerlingenaantallen op het Zeeuwse primair onderwijs’
Krimpontbijt 6 juni 2013 ‘Placemat Topkrimpgebieden’
Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2010) Krimp en mobiliteit
Moveo (2014) offerte Gespreksleiding Inspiratiebijeenkomsten demografische
ontwikkelingen Zeeuws-Vlaanderen
OAZ (2014) ‘Vijf van vijf; plan van aanpak 5e pilotjaar 2014-2015’
OECD (2013) Demographic change in the Netherlands: Strategies for labour
markets in transition
Offerte Verkenning SD en GO
Omroep Zeeland, nieuwsbericht 14-11-2014, Imtech trekt zich terug uit Zeeland
Participatiefonds/Vervangingsfonds ‘Brochure Sectorplan PO; Samen aan de slag
voor het onderwijs van morgen’
Persbericht d.d. 26 augustus 2014 ‘Provinciebestuur benoemt zorgverkenner’
Platform31, 2013. Evaluatie Krimpexperimenten. Experimenteren met wonen,
ruimte en voorzieningen.
Projectgroep i.s.m. Stec Groep (2014), Woonvisie regio Zeeuws-Vlaanderen 2020
(concept)
Projectgroep MKBA Zeeuws Vlaanderen, verslag 10 juni 2013



































Projectgroep MKBA Zeeuws Vlaanderen, verslag 12 september 2012
Projectgroep MKBA Zeeuws Vlaanderen, verslag 17 januari 2013
Projectgroep MKBA Zeeuws Vlaanderen, verslag 22 augustus 2013
Projectgroep MKBA Zeeuws Vlaanderen, verslag 26 april 2013
Projectgroep MKBA Zeeuws Vlaanderen, verslag 28 februari 2013
Projectgroep MKBA Zeeuws Vlaanderen, verslag 28 november 2012
Projectgroep MKBA Zeeuws Vlaanderen, verslag 4 april 2013
Provincie Zeeland (2011) Kiezen of verliezen
Provincie Zeeland (2012) Economische agenda 2013-2015
Provincie Zeeland (2012) Ontwerp Omgevingsplan Zeeland 2012-2018 Krachtig
Zeeland
Provincie Zeeland (2014) Nieuwe Wegen. Nota Leefbaarheid & Bevolking 20142018
Provincie Zeeland (2014) Overzicht PIW projecten 2014
Provincie Zeeland (2014) Provinciale Impuls Wonen.
Provincie Zeeland (2014) Toekomstvisie Zeeland 2040
Provincie Zeeland, Brief GS d.d. 11 maart 2014 met afschrift brieven aan
gemeenten Sluis en Hulst over krimpgelden Provincie Zeeland
Provincie Zeeland, Presentatie 11 september 2014 t.b.v. Kavelruilbureau ‘Nieuwe
wegen: Nota Leefbaarheid & Bevolking 2014-2017’
Provincie Zeeland, Presentatie 11 september 2014 ‘Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid’ t.b.v. Kavelruilbureau
PZC, nieuwsbericht d.d. 18 november 2014 Kinderen in grensdorpen ZeeuwsVlaanderen al met drie jaar naar school
PZC, nieuwsbericht d.d. 12 november 2014 Philips sluit vestiging in Terneuzen
PZC, nieuwsbericht d.d. 17 oktober 2014, ZorgSaam schrapt 288 voltijdse banen
PZC, nieuwsbericht d.d. 4 oktober 2014, Kans op miljoenen subsidie voor zeesluis
Terneuzen
PZC, nieuwsbericht d.d. 18 november 2013, Met krimp moet je verstand omgaan
Reformatorisch dagblad, nieuwsbericht d.d. 19-02-2013, Emigratie Belgen
Zeeuws-Vlaanderen neemt spectaculaire vormen aan
Rekenkamer Zeeland (2013) Krimp in beeld: het krimpbeleid van de provincie
Zeeland (2007-2012)
Research voor Beleid (2011) De tering naar de nering; Financiële gevolgen van
demografische krimp in het voortgezet onderwijs
Schrijfgroep Zeeuws-Vlaanderen (2013) ‘Op weg! Op weg naar
toekomstbestendige voorzieningen voor onderwijs en opvang t.b.v. 0-12 jarigen in
Zeeuws-Vlaanderen’
SCOOP (2014) Staat van Zeeland 2013 Zeeland in tijden van crisis
SCP (2014) Burgermacht op eigen Kracht?
Stuurgroep Leefbaarheid/Bevolkingsontwikkeling Zeeuws-Vlaanderen, verslag
maandag 6 januari 2014
Stuurgroep Leefbaarheid/Bevolkingsontwikkeling Zeeuws-Vlaanderen, verslag 29
augustus 2013
Stuurgroep Leefbaarheid/Bevolkingsontwikkeling Zeeuws-Vlaanderen, verslag 16
mei 2013
Stuurgroep Leefbaarheid/Bevolkingsontwikkeling Zeeuws-Vlaanderen, verslag 26
februari 2014






Van Dorst (27 maart 2013) Presentatie: Opfrissen van de Zeeuws-Vlaamse
woningmarkt
Verslag Stuurgroep Leefbaarheid & Bevolking Zeeuws-Vlaanderen (8 september
2014)
Website: Nieuwe sluis Terneuzen
Werkservicepunt ZeeuwsVlaanderen (2014) Subsidieaanvraag Mobiliteitscentrum
& “ontgrenzer ” Euregio Scheldemond

Limburg






























Actiz, 2014, Memo scheiden wonen & zorg t.b.v. overdrachtsdossier colleges
gemeenten
Adviescommissie Deetman, 2011, Ruimte voor waardevermeerdering.
Eindrapportage Bevolkingskrimp Limburg
Agendacommissie Zuid-Limburg, juli 2014, Voortgangsnotitie Domein Economie
Agendacommissie Zuid-Limburg, juli 2014, Voortgangsnotitie Domein Onderwijs
Agendacommissie Zuid-Limburg, juli 2014, Voortgangsnotitie Domein Zorg
Agendacommissie Zuid-Limburg, juli 2014, Voortgangsnotitie Domein Wonen
Agendacommissie Zuid-Limburg, dec. 2013, Voortgangsnotitie Domein Economie
Agendacommissie Zuid-Limburg, dec. 2013, Voortgangsnotitie Domein Onderwijs
Agendacommissie Zuid-Limburg, dec. 2013, Voortgangsnotitie Domein Zorg
Agendacommissie Zuid-Limburg, dec. 2013, Voortgangsnotitie Domein Wonen
Agendacommissie Zuid-Limburg, dec. 2013, Voortgangsnotitie Overall
procesgang
Analyses spreadsheet Zuid-Limburg 2014
Anders Beter, 2013, Regioregie in de Westelijke Mijnstreek
Anders Beter, Inventarisatie van ontwikkelingen en activiteiten
Belangstelling voor studie aan HAS Venlo groeit, 2014
Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Noord-Limburg (short-stay), 2013
Beleidsplan 2014-2015 Alliantie Santé Maastricht-Heuvelland, 2014
Beleidsplan Jeugdhulp 2014-2016
Bestuursovereenkomst Samenwerking Midden-Limburg
Blauwe Zorg, 2012, Regio-experiment voor duurzame zorg in Maastricht en
Heuvelland
Brightlands & Gemeente Maastricht, 2014, Structuurvisie Brightlands Maastricht
Health Campus
Buck Consultants International; Stadt- und Regionalplanung; Euregio, 2013, De
euregio visie 2014-2020+ voor de euregio rijn-maas-noord
Bureon & Roots Beleidsadvies, Economische agenda regio Venlo tot 2022
Convenant Limburg-Rijk. Een Koers voor Limburg (2012).
DaCapo College; SVO PL; LVO; Leeuwenborgh; Arcus, 2013, Herinrichting
Technisch Beroepsonderwijs Zuid-Limburg
Dijkstal, H. en J. Mans (2009). Krimp als structureel probleem. Rapportage
Topteam Krimp voor Parkstad Limburg.
Een stevige basis voor cultuureducatie in Noord-Limburg Beleidskader 2013-2016
Eerste bio-based bedrijf naar oud PLEM-terrein Zevenellen Haelen, 2014
Esther Giesberts, 2013, Impuls Aanpak jeugdwerkloosheid in de
arbeidsmarktregio









































Gemeente Echt-Susteren; gemeente Roerdalen; gemeente Maasgouw; gemeente
Roermond, 2014, Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 regio MiddenLimburg-Oost
Gemeente Sittard-Geleen; gemeente Heerlen; gemeente Maastricht; provincie
Limburg, Agenda en governance Zuid-Limburg
Gemeente sluit huisvesting arbeidsmigranten, 2014
Gemeente Venray, 2014, Programmabegroting 2015
Gemeente Venray, 2014, Raadsinfobrief Regionale Structuurvisie Wonen
Gemeenten zetten directeur Keyport 2020 op non-actief, 2014
GOML, Raadsvoorstel Beëindigen Gebiedsontwikkeling Midden-Limburg en
opstarten Samenwerking Midden-Limburg
H. Smeets & M. Depondt-Olivers, 2014, Brief betreft reactie ontwerp POL
ING Economisch Bureau, 2013, Visie op regio’s in 2014
Inspectie van het Onderwijs (2013) ‘De staat van het onderwijs; onderwijsverslag
2011/2013’
Investeren in Keyport 2020 loont!, 2014
J.H. van Triest & P.J.J. van Osch, 2013, Masterplan Kennis- en Expertisecentrum
Roermond
Kader Transitiefonds Limburgse Woningmarkt, 2014
Mijn zorg, 2013, Meer gezondheid tegen lagere kosten, beschrijving doelstellingen
en randvoorwaarden ‘Mijn zorg’ Oostelijk Zuid Limburg
Mijn zorg, Inventarisatie van ontwikkelingen en activiteiten
Nadine van den Berg, 2014, Natuurkaart Limburg
Nieuw onderzoekscentrum op Brightlands Greenport Campus Venlo, 2014
Nieuwsbrief CDA Weert, 2013
Nieuwsbrief Platform Zorg, augustus 2014
Nieuwsbrief Platform Zorg, april 2014
Nieuwsbrief Platform Zorg, mei 2013
Notulen Agendacommissie Zuid-Limburg, juli 2014
Notulen Agendacommissie Zuid-Limburg, december 2013
Notulen Agendacommissie Zuid-Limburg, september 2013
Notulen overleg voorzitters en secretarissen stuurgroepen, februari 2014
Ontwerp POL 2014
Ontwerpconcessie voor het hoofdrailnet 2015-2015, 2014
Oostwestpoort, 2014, Gemeenschappelijk strategisch actieplan voor
agrovoedingslogistiek
Overzicht uitvoering Regionaal Bereikbaarheidsakkoord, 2007
Parkstad Limburg, 2014, Transformatie opgave extramuralisatie Parkstad Limburg
Parkstad Limburg Ontwikkelingsplan, 2013
Peter Geerts & Geert Claessens, 2014, Structuurvisie Wonen, Zorg en
Woonomgeving
Platform zorg, 2014, Status update ‘Blauwe Zorg’
POM & Greenport Venlo, 2014, Strategisch actieplan voor agrologistiek
Primair Passend Onderwijs Noord-Limburg, 2014, Ondersteuningsplan Primair
Onderwijs
Programmaplan Railinfrastructuur, Spoor- en Busvervoer, 2014
Projectbureau Vrolijks, 2013, Nautische Programma van Eisen Maasplassen
Limburg
Provincie Limburg, 2014, Aken populair bij Limburgse studenten


































Provincie Limburg, 2013, Toeristische Trendrapportage Limburg 2012-2013
Provincie Limburg; Parkstad Limburg; Ministerie BZK, 2013, Financiële
arrangementen voor de demografische transitie van Zuid-Limburg
Provincie Limburg, Presentatie Polfermolen revisited
Provincie Limburg, Presentatie POL Visie Zuid-Limburg 3 april 2014
Provincie Limburg, Uitvoeringsnotitie arbeidsmigratie: Eerste stand van zaken
Provincie Limburg & Etil BV, 2014, Woonmonitor Limburg 2013
Provincie neemt regie in Greenport Venlo, 2014
Rabobank voorspelt groeiende afzet voor MKB, 2014
Regio Noord-Limburg leert arbeidsmigranten Nederlandse taal, 2014
Regionale werkgroep jeugdzorg, 2013, Beleidskader Jeugdzorg Noord-Limburg
2015-2018
Rekenkamercommissie Heerlen, Onderzoek naar inventarisatie en selectie van
exploitant van voormalig CBS complex te Heerlen, 2013
Samenwerkingsarrangement Landsdeel Zuidoost & Platform Bèta Techniek 20142016
Samenwerkingsprogramma hightechindustrie en agrofoodcomplex
Samenwerkingsverband Noord-Limburg vo 51.1, 2013, Zorgplan schooljaar 20132014
Samenwerkingsverband Passend Onderwijs, 2014
Sectorplan Zorg Limburg 2e tranche
Self-assessment update transformatiemonitor 2014
Self-assessment update transformatiemonitor, thema zorg, 2014
Stichting Onderwijs Midden-Limburg, 2014, Jaarverslaglegging 2013
Strategische agenda Buurtaal en internationalisering in Limburg, 2014
Techniekplan Limburg, opmaat naar uitvoering, 2014
Transformatieopgave zorggeschikte woningen bijlagenboek, 2014
Transformatieopgave zorggeschikte woningen kaartmateriaal, 2014
Uitvoeringsprogramma GVVP, 2014
Vergadering stuurgroep wonen, tabellen en managementsamenvatting, juni 2014
Vergadering stuurgroep wonen: Betaalbaarheid in Zuid-Limburg, juni 2014
Vergadering stuurgroep wonen: Duurzaamheid in Limburg, juni 2014
Vergadering stuurgroep wonen: Stedelijke transformatie in Zuid Limburg, juni
2014
Vergadering stuurgroep wonen: Transformatie-opgave a.g.v. extramuralisering in
Zuid-Limburg, juni 2014
Voortgangsrapportage Commissie Werken en Besturen, Venlo Greenpark,
september 2014
Zorg aanzet & Regioplus, Sectorplan Zorg Limburg
Zuyd Hogeschool, 2014, Educatieve Agenda Limburg

Rijk




Bestuurlijke Overleggen MIRT 2014, Uitkomsten november 2014
Boer, W. de, Kort overzicht Stavaza gebiedsontwikkeling Oostflank Brunssum, 22
oktober 2014
Eerste Kamer, vergaderjaar 2013-2014, Nota over de toestand van ’s Rijks
Financiën, 33 750 F


























Juridische Expertpool Planschade, Lijst adviezen JEP, versie 12 november 2014
Ministerie BZK, Brief Voortgang en afronding projecten RVB, 25 november 2014
Ministerie BZK, Brief aan Gedeputeerde Provincie Limburg over Voortgang en
afronding projecten RVOB, 30 juni 2014
Ministerie BZK, Brief aan gemeenten Noord en Oost Groningen over Afronding
verkenning RVOB ,14 februari 2014
Ministerie BZK, Kamerbrief Verzoek werkgroep economische Vitaliteit en
arbeidsmarkt om aandacht voor economische Vitaliteit en arbeidsmarkt in
krimpgebieden, 15 november 2013
Ministerie BZK, Kamerbrief Leefbaarheid, 20 november 2013
Ministerie BZK, Kamerbrief Motie Monasch en de Vries over glasvezelnetwerken
in krimp- en plattelandsgebieden, 8 mei 2013
Ministerie BZK, Kamerbrief Reactie op Initiatiefnota ‘Regionale Verschillen:
omgaan met krimp, 11 juli 2014
Ministerie BZK, Schema Overzicht krimpprojecten RVOB, versie 27 oktober 2014
Ministerie EZ, Kamerbrief Actieplan werkgroep versterking chemiecluster
Eemsdelta, 17 maart 2014
Ministerie EZ, Kamerbrief Voortgang Motie Monasch-de Vries over middelen
aanleg breedband in krimp- en plattelandsgebieden, 8 juli 2014
Ministerie SZW, Kabinetsreactie advies grensoverschrijdende arbeid, 13 juni 2014
Ministerie VWS, Kamerbrief Curatieve Zorg in krimpregio’s, 18 november 2014
Public Result, 2014, Programmaplan Krimp
Rijk, VNG, IPO, Interbestuurlijke voortgangsrapportage Bevolkingsdaling 2012
Rijk, VNG, IPO, Krimpen met kwaliteit; Interbestuurlijk actieplan bevolkingsdaling,
november 2009
SER, 2011, Bevolkingskrimp Benoemen en Benutten;
Sondermeijer, Julia, Pilots duurzame energie en krimpregio’s, oktober 2014
Team Midterm Review Bevolkingsdaling, Grenzen aan de krimp: toespitsing
interbestuurlijk actieplan bevolkingsdaling noodzakelijk’, oktober 2014
Tweede kamer, vergaderjaar 2013-2014, Initiatiefnota van het lid Albert de Vries:
‘Krimp biedt ruimte voor groei’, 33 894, nr. 2
Tweede kamer, vergaderjaar 2012-2013, Beleidsdoelstellingen op het gebied van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 32 620, nr. 85
Tweede kamer, vergaderjaar 2009-2010, Stedenbeleid vanaf 2010, 31 757, nr. 17
Van onderop! - Bottom-up initiatieven in krimpgebieden, oktober 2014

Outcome: kernindicatoren Groningen
Demografie
1.1 Prognose relatieve bevolkingsontwikkeling
Bron: Provincie Groningen, 2013

1.2 Prognose relatieve ontwikkeling van de potentiële beroepsbevolking
Bron: Provincie Groningen, 2013

1.3 Prognose relatieve ontwikkeling van het aantal 75+’ers
Bron: Provincie Groningen, 2013

1.4 Prognose relatieve ontwikkeling van het aantal 0-14 jarigen
Bron: Provincie Groningen, 2013

1.5 Prognose relatieve ontwikkeling huishoudens
Bron: CBS

Economie
2.1 Aantal banen per regio uitgedrukt in indexcijfers
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek
Aantal banen per regio uitgedrukt in
indexcijfers
(2008=100)
115
110
105
100
95
90
85
2008
Eemsdelta

2009

2010

2011

Oost-Groningen

2012
De Marne

2.2 Relatieve ontwikkeling BRP in drie Groningse COROP-regio’s
(2005=100)
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

* Delfzijl en omgeving: Appingedam, Delfzijl, Loppersum
Overig Groningen: Bedum, Ten Boer, Eemsmond, Groningen, Grootegast, Haren, HoogezandSappemeer, Leek, De Marne, Marum, Slochteren, Winsum, Zuidhorn

2.3 Relatieve ontwikkeling beroepsbevolking 2008-2013
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek
Totale beroepsbevolking uitgedrukt in
indexcijfers
Bron: CBS

110
105
100
95
90
85
80

2008

2009

Eemsdelta

2010

2011

De Marne

2012

2013

Oost-Groningen

Wonen
3.1 Verkoopduur verkochte woningen, oktober 2013 en oktober 2014
Bron: Nederlandse Vereniging van Makelaars

* Noordoost Groningen: Bellingwedde, Scheemda, Winschoten, Pekela, Reiderland
Slochteren e.o.: Appingedam, Bedum, TenBoer, Delfzijl, Hoogezand-Sappemeer, Loppersum,
Slochteren, Veendam, Mentorwolde
Zuidoost Groningen: Stadskanaal, Vlagtwedde, Aa en Hunze, Borger-Odoorn
Grootegast e.o.: Grootegast, Leek, Marum, Winsum, Zuidhorn, Eemsmond, De Marne, Noorderveld
(NB: voor Grootegast e.o. gegevens slechts voor twee woningtypen bekend, dit kan een vertekend
beeld opleveren)

3.2 Ontwikkeling gemiddelde woningwaarde (x1000) in krimpregio’s tussen 2008-2014
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

3.3 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in De Marne
Bron: Leefbaarometer

3.4 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in Noordoost
Groningen
Bron: Leefbaarometer

* Noordoost Groningen: Bellingwedde, Scheemda, Winschoten, Pekela, Reiderland

3.5 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in Eemsdelta
Bron: Leefbaarometer

3.6 Woonaantrekkelijkheid in de krimpregio’s
Bron: Elsevier

Zorg
4.1 Levensverwachting in goede ervaren gezondheid
Bron: Zorgatlas, 2012

4.2 Gemiddelde afstand tot huisarts (in km) in krimpregio’s
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

4.3 Gemiddelde afstand tot ziekenhuis (in km) in krimpregio’s
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

Onderwijs
5.1 Aantal geslaagden per opleidingsniveau in de regio De Marne
Bron: DUO

5.2 Aantal geslaagden per opleidingsniveau in de regio Eemsdelta
Bron: DUO

5.3 Aantal geslaagden per opleidingsniveau in de regio Oost-Groningen
Bron: DUO

5.4 Aantal excellente, zwakke en zeer zwakke scholen
Bron: Onderwijsinspectie, 2013

Outcome: kernindicatoren Zeeland
Demografie
1.1 Prognose relatieve bevolkingsontwikkeling
Bron: Provincie Zeeland, 2014

1.2 Prognose relatieve ontwikkeling van de potentiële beroepsbevolking
Bron: Provincie Zeeland, 2014

1.3 Prognose relatieve ontwikkeling van het aantal 75+’ers
Bron: Provincie Zeeland, 2014

1.4 Prognose relatieve ontwikkeling van het aantal 0-14 jarigen
Bron: Provincie Zeeland, 2014

1.5. Prognose relatieve ontwikkeling van het aantal huishoudens
Bron: Provincie Zeeland, 2014

Economie
2.1 Aantal banen per regio uitgedrukt in indexcijfers
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

2.2 Relatieve ontwikkeling BRP in twee Zeeuwse COROP-regio’s
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

* Overig Zeeland: Borsele, Goes, Kapelle, Middelburg, Noord-Beveland, Reimerswaal,
Schouwen-Duiveland, Tholen, Veere, Vlissingen
2.3 Relatieve ontwikkeling beroepsbevolking 2008-2013
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

Wonen
3.1 Verkoopduur verkochte woningen, oktober 2013 en oktober 2014
Bron: Nederlandse Vereniging van Makelaars

* Zeeuwse eilanden: Borsele, Goes, Kapelle, Middelburg, Noord-Beveland, Reimerswaal,
Schouwen-Duiveland, Veere, Vlissingen

3.2 Ontwikkeling gemiddelde woningwaarde (x1000) in krimpregio’s tussen 2008-2014
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

3.3 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in Zeeuws-Vlaanderen
Bron: Leefbaarometer

3.4 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in SchouwenDuiveland
Bron: Leefbaarometer

3.5 Woonaantrekkelijkheid in de krimpregio’s
Bron: Elsevier

Zorg
4.1 Levensverwachting in goede ervaren gezondheid
Bron: Zorgatlas, 2012

4.2 Gemiddelde afstand tot huisarts (in km) in krimpregio’s
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

4.3 Gemiddelde afstand tot ziekenhuis (in km) in krimpregio’s
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

Onderwijs
5.1 Aantal geslaagden per opleidingsniveau in de regio Zeeuws-Vlaanderen
Bron: DUO

5.2 Aantal geslaagden per opleidingsniveau in de regio Schouwen-Duiveland
Bron: DUO

5.3: aantal zwakke, zeer zwakke en excellente scholen in Zeeuws-Vlaanderen en
Schouwen-Duiveland
Er zijn geen zwakke, zeer zwakke of excellente scholen.

Outcome: kernindicatoren Limburg
Demografie
1.1 Prognose relatieve bevolkingsontwikkeling
Bron: E’til, 2014

1.2 Prognose relatieve ontwikkeling van de potentiële beroepsbevolking
Bron: E’til, 2014

1.3 Prognose relatieve ontwikkeling van het aantal 75+’ers
Bron: E’til, 2014

1.4 Prognose relatieve ontwikkeling van het aantal 0-15 jarigen
Bron: E’til, 2014

1.5 Prognose relatieve ontwikkeling aantal huishoudens
Bron: E’til (2014)

Economie
2.1 Aantal banen per regio uitgedrukt in indexcijfers
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

2.2 Relatieve ontwikkeling BRP in Limburg
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

2.3 Relatieve ontwikkeling beroepsbevolking 2008-2013
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

Wonen
3.1 Verkoopduur verkochte woningen, oktober 2013 en oktober 2014
Bron: Nederlandse Vereniging van Makelaars

* Noord-Limburg: Arcen en Velden, Beesel, Helden, Kessel, Maasbree, Meijel, Sevenum, Venlo,
Venray, Meerlo-Wanssum, Horst aan de Maas
Weert e.o.: Haelen, Heythuysen, Hunsel, Nederweert, Thron, Weert, Roggel en Neer, Heel
Zuid-Limburg: Onderbanken, Landgraaf, Beek, Brunssum, Eijsden, Heerlen, Kerkrade, Maastricht,
Margaten, Meerssen, Nuth, Schinnen, Simpelveld, Stein, Vaals, Voerendaal, Valkenburg aan de Geul,
Echt-Susteren, Gulpen-Wittem en Sittard-Geleen
Roermond: Maasbracht, Roermond, Swalmen, Roerdalen, Ambt Montfoort en Echt-Susteren

3.2 Ontwikkeling gemiddelde woningwaarde (x1000) in krimpregio’s tussen 2008-2014
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

3.3 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in Midden-Limburg
Bron: Leefbaarometer

3.4 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in Noord-Limburg
Bron: Leefbaarometer

3.5 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in Parkstad
Bron: Leefbaarometer

* Parkstad: Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Nuth, Landgraaf, Onderbanken, Simpelveld,
Voerendaal
3.6 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in MaastrichtMergelland
Bron: Leefbaarometer

* Maastricht-Mergelland: Meersen, Valkenburg a/d Geul, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem,
Vaals, Maastricht

3.7 Aantal postcodegebieden met positieve en/of matige leefbaarheid in Westelijke
Mijnstreek
Bron: Leefbaarometer

* Westelijke Mijnstreek: Sittard-Geleen, Stein, Beek, Schinen

3.8 Woonaantrekkelijkheid in de krimpregio’s
Bron: Elsevier

* Noord-Limburg: Peel en Maas, Venlo, Horst aan de Maas, Venray, Bergen, Gennep, Mook
en Middelaar
Midden-Limburg: Weert, Nederweert, Echt-Susteren, Maasgouw, Roerdalen, Roermond,
Leudal
Zuid-Limburg: Sittard-Geleen, Stein, Onderbanken, Schinnen, Beek, Brunssum, Landgraaf,
Heerlen, Kerkrade, Meerssen, Nuth, Voerendaal, Maastricht, Valkenburg a/d Geul, EijsdenMargraten, Gulpen-Wittem, Simpelveld, Vaals

Zorg
4.1 Levensverwachting in goede ervaren gezondheid
Bron: Zorgatlas, 2012

4.2 Gemiddelde afstand tot huisarts (in km) in krimpregio’s
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

4.3 Gemiddelde afstand tot ziekenhuis (in km) in krimpregio’s
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

Onderwijs
5.1 Aantal geslaagden per opleidingsniveau in Noord-Limburg
Bron: DUO

5.2 Aantal geslaagden per opleidingsniveau in Midden-Limburg
Bron: DUO

5.3 Aantal geslaagden per opleidingsniveau in Zuid-Limburg
Bron: DUO

5.4 Aantal excellente, zwakke en zeer zwakke scholen
Bron: Onderwijsinspectie, 2013

STOPLICHTEN GRONINGEN OP KOERS
1. ALGEMEEN
Convenant Groningen op Koers
In het convenant is een aantal algemene (proces)afspraken opgenomen. De
voortgang van deze maatregelen wordt als volgt beoordeeld:
1.

Opstellen woon- en leefbaarheidsplan per regio

Toelichting
De in het convenant gemaakte afspraken tussen Rijk, Provincie Groningen, de regio’s
Eemsdelta en Oost-Groningen, de gemeente De Marne en de gemeente Groningen
worden uitgewerkt in de opstelling en uitvoering van de woon- en
leefbaarheidsplannen per regio.
Resultaat
 Voor elke regio is een woon- en leefbaarheidsplan opgesteld en functioneert als
ruggengraat voor de opgaven in de regio’s. Het opstellen van de plannen is goed
verlopen en het proces om tot de plannen te komen hebben de regio’s vaak al
verder gebracht in de samenwerking.
 WLP de Marne is opgeleverd in 2011; gevolgd door het uivoeringsplan in augustus
2013. Op 14 maart 2014 zijn de afspraken in een convenant vastgelegd.
 WLP Eemsdelta is opgesteld in samenwerking met 35 partijen en opgeleverd in
maart 2013, gevolgd door uitvoeringsplannen in de zomer van 2013. De
voortgangsrapportage van het najaar 2014 laat zien dat de regionale projecten
rond wonen en leefbaarheid voor een groot deel niet goed op gang komen, dat de
projecten rond voorzieningen veelal goed lopen en dat de projecten op het thema
sociale cohesie, maatschappelijke voorzieningen, welzijn en zorg over het
algemeen goed op gang zijn gekomen. Tot slot blijven de projeten rond
bereikbaarheid en infrastructuur nog achter.
 WLP Oost-Groningen is opgeleverd in augustus 2013.
 De ambities van de WLP’s zijn gefocust op 2020.

2.

Opstellen handboek subsidies

Toelichting
Na het vaststellen van de subsidiecriteria op Europees niveau, zal het Rijk de
mogelijkheden tot het indienen van projecten in gebieden met bevolkingsdaling
ontsluiten door middel van een ‘handboek’ subsidies. De Provincie ondersteunt de
regio’s bij het in beeld brengen van de mogelijkheden en het indienen van projecten
bij Europese fondsen.
Resultaat
 Provincie en Rijk hebben besloten om het handboek niet op te stellen, omdat er
via andere kanalen als Samenwerkingsverband Noord-Nederland en CMO
Groningen voldoende informatie beschikbaar is.

3.

Krimpregio Groningen als proeftuin voor burgerparticipatie

Toelichting

Omgaan met de gevolgen van demografische veranderingen betekent ook ruimte
bieden aan creativiteit, burgerinitiatieven en ondernemerschap. Rijk en Provincie zien
de krimpregio Groningen als proeftuin voor burgerparticipatie. Andere regio’s die te
maken krijgen met demografische veranderingen kunnen hier lering uit trekken.
Resultaat
 Groningen wordt als proeftuin gezien door het ministerie Binnenlandse Zaken,
maar dit heeft geen officiële status. Er zijn verschillende experimentrondes gestart
sinds het convenant.
 De eerste ronde van experimenten is afgerond in maart 2013 (Bomenbuurt
Winschoten, nieuwe planningsmethodiek Eemsdelta), de nieuwe ronde is gestart
met vier experimenten in Kloosterburen (Sint Jan burgerinitiatief, zorg), GoudOud
in Warffum, in Winschoten (leefbaar centrum) en Lauwersoog (Lauwersoog met
zorg). In totaal zijn 10 experimenten gestart.
 Experimenten vinden plaats onder leiding van Platform 31, die ook voor
kennisdeling zorgt.

Groningen op Koers

2. WONEN EN LEEFBAARHEID
Convenant Groningen op Koers
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Onderzoek mogelijkheden experimenten bij uitvoering woonen leefbaarheidsplannen
Toelichting
De Provincie zal onderzoeken, samen met anderen als de Vereniging Groninger
Dorpen (VGD) en de Vereniging Groninger Gemeenten (VGG), waar
burgerinitiatieven en experimenten op het terrein van wonen, voorzieningen en
economische vitaliteit opgestart en ondersteund kunnen worden tijdens de
uitvoeringsfase van de Woon- en Leefbaarheidplannen. Het Rijk zal hierbij
ondersteuning verlenen.
Resultaat
 Het experiment ‘nieuwe planningsmethodiek’ is aangevraagd door de projectleider
van het Woon- en Leefbaarheidsplan Eemsdelta. Het heeft onder andere geleid tot
de zgn. ‘Eemsdeltaladder’ en bijbehorende publicatie met omschrijving van de
methodiek. Het biedt een methode om duurzaam om te gaan met leegstaand of
leegkomend vastgoed. Het experiment heeft inzicht geboden in het
krimpvraagstuk en zijn gevolgen. Het experiment is afgerond eind 2012.
 In Eemsdelta lopen 7 pilotprojecten in het kader van het WLP, actie ‘experiment
sociale cohesie dorpen en buurten’. Daarnaast lopen er enkele pilotprojecten in
opdracht van gemeenten.
 Het woon- en leefbaarheidsplan Oost-Groningen geeft aan dat experimenten
worden beoogd voor vrijwilligersbeheer bij grotere accommodaties (cultuur),
experimenten met dorpszorgcoöperaties (zorg) en de experimentregeling ‘doe het
zelf’ (nieuw burgerschap).
 Het experiment ‘zorgarrangementen’ zal van start gaan in de Marne i.s.m. de
gemeente Dongeradeel (Noordoost-Fryslân) waarbij het gaat om het aanbieden
van zorgarrangementen nabij het Lauwersmeer.
 In het voorjaar van 2014 zijn nieuwe experimenten gestart: wijkbedrijf in Delfzijl,
Nieuwolda Energiedorp (Eemsdelta) en Winschoten Burgerparticipatie (OostGroningen)

2.

Inzet provinciale reserve leefbaarheid, ISV en stimuleren inzet
andere bestaande financiële middelen bij opstellen woon- en
leefbaareidsplannen.
Toelichting
De Provincie zet t.b.v. het opstellen en uitvoeren van de Woon- en
Leefbaarheidplannen de Provinciale reserve Leefbaarheid en het Investeringsbudget
Stedelijke Vernieuwing (ISV) in. De Provincie bevordert dat zijzelf, gemeenten en
andere regionale partijen (maatschappelijk middenveld) bestaande middelen (b.v.
Leader, Waddenfonds, Loket Levende Dorpen en Interreg) inzetten t.b.v. de doelen
van dit convenant.
Resultaat
 De provinciale reserve leefbaarheid in krimpgebieden is ingezet, van 2011 tot
2020 wordt jaarlijks € 3 mln beschikbaar gesteld voor het voorbereiden en
uitvoeren van acties, maatregelen, projecten en experimenten. Het geld wordt
besteed aan de ontwikkeling en uitvoering van woon- en leefbaarheidsplannen

Groningen op Koers

(elk € 1 mln voor O-Groningen en Eemsdelta, € 300.000 voor De Marne) en
innovatieve projecten van bewonersgroepen (jaarlijks € 500.000). Tot slot is
jaarlijks € 200.000 beschikbaar voor de uitvoering van het provinciaal actieplan
bevolkingsdaling.
 In het woon- en leefbaarheidsplan de Marne wordt aangegeven dat mogelijkheden
voor financiële ondersteuning door provincie, Rijk en Europa worden onderzocht.
Rijk en provincie hebben hier meerdere gesprekken over gevoerd na het afsluiten
van het convenant.
 Vóór het opstellen van het convenant is reeds besloten dat het ISV in zijn
volledigheid naar krimpgebieden zou gaan.

3.

Ondersteuning door het Rijk met dialoogtafels en
deskundigheid
Toelichting
Het Rijk ondersteunt de partijen in de regio met het inzetten van dialoogtafels en
(onafhankelijke) deskundigheid waar nodig om te komen tot een heldere
uitvoeringsagenda in de regio’s en het maken van afspraken daarover. Zij zet
specifieke deskundigheid in waar gewenst en mogelijk voor het opstellen van de
Woon- en Leefbaarheidplannen door deelname aan stuurgroepen, projectgroepen en
begeleidingscommissies en voor het realiseren van de uitvoering daarvan.
Resultaat
 In de regio’s De Marne, Oost-Groningen en Eemsdelta hebben geen dialoogtafels
bevolkingskrimp plaatsgevonden, omdat partijen in de regio’s al veelvuldig waren
geconsulteerd. De financiële middelen zijn ingezet t.b.v. de aanpak van de
particuliere woningvoorraad. Wel zijn in Oost-Groningen en Eemsdelta een aantal
thematische ‘Toogdagen’ georganiseerd door de regio, waarvan de laatste op 31
januari 2014 heeft plaatsgevonden.
 Voor Eemsdelta en De Marne zijn uitvoeringsagenda’s opgesteld aan de hand van
de WLP’s. Bij de totstandkoming hiervan is het Rijk betrokken.

4.

Inzet Ministeries I&M en BZK voor verbetering financiële
haalbaarheid woon- en leefbaarheidsplan Eemsdelta
Toelichting
IenM en BZK onderzoeken met de Provincie en de regio Eemsdelta of de financiële
haalbaarheid van het Woon- en Leefbaarheidplan Eemsdelta kan worden verbeterd
en welke lessen hieruit kunnen worden getrokken voor andere krimpgebieden.
Op basis van een ‘quick scan’ worden de voor de regio Eemsdelta kansrijke opties /
instrumenten geïnventariseerd waarna selectie voor uitwerking en experimentele
toepassing kan plaatsvinden.
Resultaat
 In opdracht van het Ministerie I&M en BZK heeft Ecorys onderzoek verricht naar
financieringsarrangementen voor de regio Eemsdelta. Voorstellen waren o.a.
grootschalige verduurzaming bestaande voorraad, het opzetten van een regio- /
transitiefonds, opzetten van ‘kredietunies’, Eemsdelta-wet, een regionale ‘bad
bank’ en het toepassen van trekkingsrechten bij sloop van de particuliere
voorraad. Het rapport heeft bijgedragen aan het urgentiebesef rond de particuliere
voorraad en het opzetten van het experimentenjaar 2014. Bedoeling was dat er in
juni 2014 een congres zou worden georganiseerd. Dit is niet gebeurd, maar er is
wel op verschillende manieren kennis gedeeld. Het onderzoek is bijna afgerond.
 Het RVOB heeft meegedraaid in de projectgroep.

Groningen op Koers

5.

Onderzoek toepassing brede MKBA voor De Marne en
mogelijke financiële ondersteuning door Rijk en provincie
Toelichting
Onderzoek of het toepassen van een brede MKBA een goede ondersteuning kan
bieden bij het prioriteren en faseren van de concrete maatregelen die voortkomen uit
het Woon- en Leefbaarheidplan in de Marne. Rijk en Provincie bieden, bij een
positieve uitkomst van het onderzoek, financiële ondersteuning bij de opstelling van
deze MKBA. De acties die hier uit voortvloeien zijn niet voor rekening van het Rijk.
Resultaat
 Er is geen brede MKBA uitgevoerd voor De Marne omdat de gemeente de
financiële middelen liever in wilde zetten op meer actiegerichte trajecten.

Groningen op Koers

3. SAMENWERKING GROEI EN KRIMP
Convenant Groningen op Koers
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Bovenregionale samenwerking gemeente Groningen, regio
Groningen-Assen, krimpregio’s en provincie Groningen
Toelichting
Bovengenoemde partijen geven aan de verbinding met elkaar te zoeken. Ze
bevorderen actief de samenwerking rond de thema’s wonen, arbeidsmarkt en
regionale economie en onderwijs en zorg en betrekken daarbij relevante partijen
zoals bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en ziekenhuizen. De relatie met
bereikbaarheid, internationalisering en grensoverschrijdende samenwerking wordt
gezocht.
Resultaat
 Via het Meerjarenplan Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT NoordNederland) worden afspraken gemaakt tussen groei- en krimpregio over
infrastructurele verbindingen en vervoer.
 De gemeente Groningen heeft ambtelijke ondersteuning geboden t.b.v. de
centrumplannen van Delfzijl en Winschoten.
 De Noordelijke provincies stemmen de aanpak van opleiding en werkgelegenheid
af in het kader van o.a. het Techniekpact.

2.

Opnemen van thema Verbinding groei- en krimpregio’s in
Ruimtelijk Economische Visie Noord-Nederland
Toelichting
De drie Noordelijke provines stellen een Ruimtelijke Economische Visie NoordNederland op. Provincie en gemeente Groningen zetten zich in om het thema
‘verbinding groei- en krimpregio’s’ hierin op te nemen.
Resultaat
 Eén van de hoofdstrategieën in de Gebiedsagenda Noord-Nederland 2040 is de
balans tussen krimp en groei. In dit kader wordt ingezet op het verbinden van het
voorzieningenniveau tussen stad en land. Een goede en betaalbare
bereikbaarheid van voorzieningen in de steden is hierbij essentieel.
Krimpgebieden krijgen daarnaast een impuls via de transformatie van vastgoed en
gebruik van de Noorderruimte voor experimenten, b.v. door ruimte te bieden voor
regionale verschillen in wet- en regelgeving.

3.

Gezamenlijke aanpak van corporatieve voorraad:

Gezamenlijke aanpak van particuliere voorraad:

Toelichting
Regionale partijen gaan gezamenlijk op zoek naar de mogelijkheden voor aanpak van
zowel de corporatieve als de particuliere woningvoorraad, inclusief de openbare
ruimte. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de opgebouwde kennis vanuit de
wijkvernieuwing, de krachtwijkenaanpak en bestaande experimenten.
Resultaat

Groningen op Koers

 Zie ook wonen en ruimte, punt 3.
 Onbekend is wat de inzet van de groeigebieden (gemeente Groningen) hierbij is.
 De G4 en corporaties in krimpregio’s hebben een gezamenlijke brief aan Minister
Blok gezonden over de verhuurdersheffing, die relatief zwaarder weegt op de
begroting van corporaties in zowel de grote steden als de krimpregio’s.
 Voor de particuliere voorraad zijn veel experimenten, maar nog geen aanpak. Zie
hiervoor ook wonen en ruimte, punt 3

4.

Taakherschikking en concentratie ziekenhuizen en afstemming
van 1e en 2e lijnszorg
Toelichting
Nadere afspraken rond de zorg tussen groei- en krimpregio's sluiten aan op lopende
ontwikkelingen binnen het zorglandschap van Noord-Nederland. Er wordt op dit
moment hard gewerkt aan zowel taakherschikking als concentratie onder het motto
"spreiding van zorg waar het kan en concentratie van zorg waar het moet".
Uitgangspunt is dat een versterking van de relatie tussen de eerstelijn en de sector
verpleging en verzorging zal leiden tot zorg van kwalitatief voldoende hoog niveau,
met voor alle inwoners de juiste zorg, op het juiste moment, op de juiste plaats.
Resultaat
 De Ommelander Ziekenhuis Groep is een fusie-organisatie van het ziekenhuis in
Winschoten en Delfzijl en bouwt in Scheemda (gemeente Winschoten) een nieuw
ziekenhuis dat vanaf eind 2015 in gebruik zal worden genomen. De twee huidige
locaties sluiten daarmee. De ziekenhuisgroep heeft daarnaast in juli 2014 met het
Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) een overeenkomst getekend
om de ziekenhuisgroep als zelfstandige BV bij het UMCG onder te brengen.
 Ambitie van de OZG is verder het ontwikkelen van een goed systeem van 1,5 e
lijnszorg. Welke activiteiten daarvoor reeds zijn ondernomen, is niet bekend.
 In Noord-Nederland is Stichting Healthy Ageing Network Northern (HANN)
opgericht. Hierin worden krachten rond de ontwikkeling van kennis, opleidingen en
bedrijvigheid op het gebied van gezond ouder worden, gebundeld. NoordNederland werkt intensief samen met onderzoeksclusters in Noordoost Europa. Zo
ontstaat een sterk internationaal netwerk. Belangrijke deelnemers uit Regio
Groningen-Assen zijn: het bedrijfsleven als Mediplis & BioMedCity Groningen,
RUG, Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en de Hanzehogeschool.

5.

Ondersteuning van het Rijk bij de samenwerking tussen groeien krimpgebieden.
Toelichting
Deze actie bestaat uit een aantal deelacties:
 Het Rijk zal actief deelnemen binnen de gezamenlijke zoektocht naar
mogelijkheden en instrumenten voor aanpak van de corporatieve en particuliere
woningvoorraad, inclusief de woonomgeving; zonder inzet van extra financiële
middelen door het Rijk.
 Het Rijk zal Participatie in het bovenregionale en internationale traject van
versterking van de relatie onderwijs en arbeidsmarkt. Een belangrijke rol is
weggelegd voor de bereikbaarheid (grensoverschrijdend OV, weg- en
waterverbindingen, incl. havens)

Groningen op Koers

 Rijk zal indien nodig, procesbegeleiding verzorgen rondom de taakherschikking en
concentratie van zorgvoorzieningen (ziekenhuizen) en de afstemming met de
eerste lijn.
 Het inzetten van dialoogtafels waar dit de samenwerking tussen groei en
krimpregio’s kan versterken.
Resultaat
Voortgang per deelactie:
 Het Rijk heeft met procesgeld vanuit het convenant experimenten rond de
particuliere voorraad gefinancierd. De aanpak van de corporatieve
woningvoorraad heeft vormgekregen in de ontheffing van de verhuurdersheffing,
nadat de drie regio’s dit intensief onder de aandacht van het Rijk hebben gebracht.
 Vanuit het MIRT en het ministerie van I&M is er extra geld beschikbaar gesteld
voor onder andere onderzoek naar het verbeteren van de verbinding met
Duitsland.
 Van het aanbod van de dialoogtafels is geen gebruik gemaakt.

Groningen op Koers

4. GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING
Convenant Groningen op Koers
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Intensivering Grensoverschrijdende Samenwerking door Rijk
en Provincie
Toelichting
Deze actie bestaat uit een aantal deelacties:
 Inzet provincie om het thema demografische veranderingen een plaats te geven in
bestaande en toekomstige Europese programma’s
 Ontwikkelen projecten en netwerkactiviteiten in EDR/InterregA verband door
provincie met Duitse partners: betrokkenheid Duitse partners in de Conferentie
‘100% Ondernemend’, 10 september 2012 en gezamenlijk project rond de digitale
ontsluiting van rurale gebieden.
 Het Rijk onderzoekt mogelijkheid van het opheffen van eventuele knelpunten in
wet- en regelgeving en sluit daarbij aan bij de aanpak van de Taskforce
GrensOverschrijdende Samenwerking (GROS) en bij reeds gemaakte afspraken
Resultaat


Uit een voortgangsrapportage uit 2012 van het ‘Provinciaal Actieplan’ is gebleken
dat de provincie zich al inspant om het thema demografische veranderingen een
plaats te geven in bestaande en toekomstige Europese programma’s, zoals
EFRO, de Europese Digitale Agenda en Interreg. Het is niet duidelijk of de
inspanningen vanuit Groningen tot successen geleid hebben.



Duitse partners (welke precies is onbekend) hebben de Conferentie ‘100%
Ondernemend’ op 10 september 2012 bezocht. Ook is er een gezamenlijk
project rond de digitale ontsluiting van rurale gebieden gestart. Het is niet
duidelijk wat de voortgang van dit project is.



Het Rijk heeft veel acties op dit terrein lopen. Uit een brief van 11 juni 2014 van
minister Asscher blijkt bijvoorbeeld dat het ministerie van OCW samen met
zeven andere ministeries bezig is met het omzetten van de herziene richtlijn voor
internationale diploma herkenning in de wet- en regelgeving. Uit deze actie is af
te leiden dat het Rijk de mogelijkheden onderzoekt om eventuele knelpunten op
te heffen.

2.

Ontwikkelen Atlas van Grensoverschrijdende kansen

Toelichting
Ontwikkeling door het ministerie van BZK van een “Atlas van grensoverschrijdende
kansen” voor de regio Groningen en aangrenzende regio’s in Duitsland voor de
terreinen wonen, voorzieningen en economie. Op basis van deze kansenatlas kan
door Rijk en Provincie gezamenlijk een conferentie worden georganiseerd met als
doel het versterken van de verbindingen over grenzen heen.
Resultaat
 In 2013 is de ‘Atlas van kansen voor Oost-Groningen en Kreis Leer gepubliceerd.
Deze atlas is opgesteld voor de terreinen van wonen, voorzieningen en economie
(werken). Het laat zien dat het opheffen van grensbarrières tot 120.000 nieuwe
banen binnen acceptabele reistijd zou opleveren voor inwoners van de
Nederlandse grensregio’s, ook kan de werkloosheid afnemen. Vanwege het
landelijke karakter van Kreis-Leer en de Groningse regio’s, zijn de effecten echter

Groningen op Koers

minder groot dan in meer stedelijke grensregio’s. Uiteraard zal wel het aantal
winkel- en culturele voorzieningen binnen ‘handbereik’ in beide regio’s toenemen
als de grensbarrières volledig worden opgeheven.
 De ‘Atlas van kansen voor Oost-Groningen en Kreis Leer’ is gepresenteerd op de
Promotiedagen voor het Bedrijfsleven van Noord-Nederland. De Promotiedagen
vonden plaats op 4 en 5 november ’14.

Groningen op Koers

5. WONEN EN RUIMTE
Convenant Groningen op Koers
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Erkenning van partijen dat wonen en kwaliteit van (openbare)
ruimte belangrijke voorwaarden zijn voor leefbaarheid
Toelichting
Alle partijen zullen moeten erkennen dat wonen en ruimte een belangrijke pijler is
voor de leefbaarheid en dat het belangrijk is dat de woningvoorraad kwalitatief en
kwantitatief in balans blijft met de woningbehoefte. Het gaat hierbij om
herstructurering, verbetering en verduurzaming van de bestaande voorraad, in zowel
de huur- als de koopsector. Ook erkennen partijen dat de kwaliteit van de (openbare)
ruimte een voorwaarde is voor leefbaarheid.
Resultaat
 Gegeven de verschillende in de WLP”s geformuleerde acties kan gezegd worden
dat de kwaliteit van de woningvoorraad en de openbare ruimte als belangrijke
voorwaarde wordt erkend.

2.

Noemen van krimp als regionale opgave in MIRT
Gebiedsagenda
Toelichting
Bij de actualisatie van de MIRT Gebiedsagenda wordt krimp in de door de drie
noordelijke provincies op te stellen gebiedsagenda als regionale opgave benoemd,
als het gaat om b.v. wonen, ruimtelijke kwaliteit, voorzieningen en leefbaarheid.
Resultaat
 Krimp wordt als belangrijke opgave genoemd in de Gebiedsagenda NoordNederland 2040. Noord-Nederland wordt gezien als een ‘living lab’ regio, proeftuin
voor toepassing van nieuwe producten, concepten en diensten. In de
gebiedsagenda wordt een aantal strategiëen verwoord waarop wordt ingezet. In
het kader van krimp zijn dat het realiseren van een vitale arbeidsmarkt die aansluit
bij de vraag en bij de nieuwe demografische werkelijkheid, de balans tussen krimp
en groei (verbinden voorzieningenniveau stad en land). De strategiëen zijn
uitgewerkt in een aantal korte termijn, middellange termijn en lange termijnacties.

3.

In beeld brengen en aanpakken van particuliere
woningvoorraad door regio’s, Rijk, banken, corporaties
Toelichting
De drie krimpregio’s brengen problematiek van het goedkope koopsegment in beeld
en betrekken daar ook andere partijen bij (banken, corporaties). Het Rijk onderzoekt
knelpunten rond de aanpak van de particuliere woningvoorraad (bestaande
regelgeving en de verdeelsystematiek van bestaande bekostigingssystemen) en lost
deze zo mogelijk op. Rijk en Provincie bevorderen de bredere toepasbaarheid van de
lessen uit de experimenten.
Resultaat
 De drie regio’s werken samen met de provincie aan ‘Gronings Gereedschap’ voor
de krimpsloop en woningverbetering in de particuliere woningvoorraad. Doel is in
2014 tien pilots te starten in de drie krimpregio’s. Inmiddels zijn er acht
experimenten geformuleerd en deels opgestart: samenvoegen in Delfzijl;
Transformatie in de Marne; functieverandering, opplussen en ruilverkaveling in

Groningen op Koers

Ulrum (deel & Ulrum); slim wonen in Pekela; waardebehoud onroerend goed;
nieuw voor oud in Musselkanaal, verminderen woningvoorraad ’t Zandt.
 Met de experimenten moet zicht ontstaan op een bruikbare set Gronings
Gereedschap, een basis ontstaan over afspraken voor een investeringsfonds en
een grote coalitie van betrokken partijen ontstaan, mede door bewustwording.
 De middelen zoals ingezet voor de experimenten, waren deels oorspronkelijk
bedoeld voor enkele MKBA’s.
 In het woon- en leefbaarheidsplan van de DEAL-gemeenten (Eemsdelta) en van
Oost-Groningen is verbetering en deels sloop van de particuliere woningvoorraad
als belangrijke opgave onderscheiden.
 In het kader van het WLP Oost-Groningen is een instrumentarium ontwikkeld voor
de beperking van ontwaarding van particulier bezit (inventarisatiemethodiek
verpauperde panden, aanpak rotte kiezen); voor de stimulering van particulieren
tot verbetering van de eigen woning (verstrekking goedkope leningen revolverend
fonds, communicatie), in het kader van het project Waardebehoud Onroerend
Goed (WOG).
 In het kader van het WLP Eemsdelta bestaat het plan om een fonds voor aankoop
en renovatie van 40 rotte kiezen en andere slechte woningen op te richten. Het
gewenste startkapitaal is nog niet rond.
 Algemeen beeld is dat de opgave helder is, maar de uitvoering slechts in een paar
gemeenten van de grond is gekomen.

4.

Overaanbod aan plancapaciteit voor woningbouw terugdringen

Toelichting
Bijstellen overaanbod plancapaciteit voor woningbouw danwel faseren in de tijd. Voor
evt planschade kan de JEP (Juridische Expertpool Planschade) door het Rijk worden
ingezet.
Resultaat
 In de lokale prestatieafspraken Oost-Groningen is aangegeven dat er wordt
toegewerkt naar een gelijkblijvend woningaantal in 2018 (saldo 0).
 Voor de herstructureringsopgave in Eemsdelta is voorafgaand aan het convenant
reeds een MKBA opgesteld. Destijds (2011) is geadviseerd beter bij de
woningvraag aan te sluiten in de nieuw te bouwen woningen en nieuwbouw sober
in te vullen, om toekomstige sloopkosten te beperken. Onduidelijk is hoe vervolg is
gegeven aan de resultaten van de MKBA. In het WLP van Eemsdelta is de opgave
tot 2021 berekend.
 In het programma Krimp & Leefbaarheid van De Marne is de afbouw van de
plancapaciteit opgenomen als één van de programmapunten, uitvoering uiterlijk
2013.
 De JEP is ingezet in De Marne en Stadskanaal (2012).
 Gemeenten hebben intenties uitgesproken voor het saneren van het overaanbod
plancapaciteit, maar dit heeft nog niet overal plaatsgevonden.

5.

Lokale prestatieafspraken door corporaties over opgaves zoals
neergelegd in Woon- en Leefbaarheidsplannen
Eemsdelta en De Marne:
Oost-Groningen:

Groningen op Koers

Toelichting
Het maken van harde afspraken over de opgave van de corporaties in de Woon- en
Leefbaarheidplannen met een doorvertaling naar lokale prestatieafspraken.Daarbij
moet ruimte zijn voor matchingsovereenkomsten met andere corporaties. Evt.
financiële steun door Centraal Fonds Volkshuisvesting.
Resultaat
 In het document ‘Regionaal prestatiekader 2013-2018’ zijn kaders voor regionale
afspraken geschetst, corporaties en zorgpartijen rond de woningmarkt in OostGroningen vastgelegd. Het gaat om kwalitatieve afspraken over opvang van
gevolgen van het scheiden van wonen en zorg; passendheid van de sociale
huurwoningvoorraad; duurzaamheid en woonlasten; verkoop van sociale
huurwoningen; participatie en leefbaarheid. Daarnaast staan er een aantal
kwantitatieve afspraken in rond krimp van de particuliere voorraad,
verdunningsopgave en regionale afstemming. Streven voor dat laatste aspect is
een gelijkblijvend woningaantal in 2018. Hierin is ook opgenomen dat er een
woningmarktmonitor voor Oost-Groningen wordt opgesteld, waarin op de
bovenstaande afspraken wordt gemonitord.
 Voor Eemsdelta en De Marne zijn lokale prestatieafspraken vastgelegd.
 Het Rijk ondersteunt de provincie bij de uitwerking naar lokale prestatieafspraken
en zet zo nodig het Centraal Fonds Volkshuisvesting in. Voor de Provincie heeft
het Rijk een Masterclass corporaties georganiseerd samen met CFV.

6.

Verbetering van PRIMOS-model

Toelichting
Aanpassing PRIMOS-model, omdat dit deels is gebaseerd op woningbouwplannen.
Rijk, Provincie en ABFresearch verbeteren daarom dit model voor krimpgebieden..
Resultaat
 De afgelopen jaren is door ABF Research het PRIMOS model jaarlijks bijgesteld
op basis van trends en nieuw beschikbare gegevens. Dat betekent dat de
teruggebrachte plancapaciteit in de krimpregio’s ook is meegenomen in de nieuwe
prognoses.
 De regio is tevreden met deze aanpassing.

7.

Verkenning van inzet RVOB

Toelichting
RVOB verkent in opdracht van Minister BZK hoe zij kan bijdragen aan de aanpak van
gevolgen van bevolkingsdaling, door in kaart brengen Rijksvastgoedposities in de
regio’s. Op basis hiervan kunnen nadere afspraken worden gemaakt. Lessen van
RVOB-pilots in andere regio’s worden gedeeld.
Resultaat
 RVOB heeft gesprekken gevoerd met bestuurders in Noord- en Oost-Groningen
over de mogelijkheden voor het leveren van een bijdrage in de regionale
planontwikkeling in deze twee regio’s. De pilots van het RVOB worden uitgevoerd
in andere krimp- en anticipeerregio’s (Limburg en Achterhoek).

Groningen op Koers

 Het Rijk en de Regio gaan gezamenlijk onderzoeken in hoeverre het mogelijk is
rijksvastgoed en vastgoed van gemeenten en provincies aan te wenden voor het
realiseren van beleidsdoelstellingen. Dit onderzoek zou in het voorjaar 2014 van
start gaan en zal worden gecoördineerd door de provincie Groningen. De inzet
van de RVOB is in goed overleg met de provincie beperkt geweest, o.a. vanwege
het beperkte bezit van de RVOB in de provincie en.

8.

Verkenning van gezamenlijke aanpak
herbestemmingsproblematiek drie noordelijke provincies en
RCE.
Toelichting
Inventarisatie herbestemming van monumentale panden door Rijksdienst Cultureel
Erfgoed en investeringen in kennis over herbestemming van monumentale panden
door het Ministerie van I&M, o.a. via pilots. De drie noordelijke Provincies verkennen
of er een gezamenlijke aanpak van de herbestemmingsproblematiek van de grond
kan komen. Provincie subsidieert verschillende herbestemmingsprojecten en
instellingen die zich daarmee bezig houden.
Resultaat
 De drie Noordelijke provincies hebben het Kenniscentrum Herbestemming Noord
op laten zetten naar aanleiding van de Rijksvisie Ruimte en Erfgoed. Van 2013 tot
2016 wordt hierin samengewerkt met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
(onderdeel van OCW). Het kenniscentrum ondersteunt gemeenten actief in hun
sleutelrol in het herbestemmingsproces, waarbij de prioriteit wordt gegeven aan
herbestemming in krimpgemeenten.
 Via www.herbestemmingnoord.nl kunnen geïnteresseerden zich aanmelden voor
panden die in aanmerking komen voor herbestemming. Subsidieregelingen via
gemeenten, provincies en Rijk zijn inzichtelijk gemaakt en gelden voor (een deel
van) de panden. Via deze weg zijn in de provincies reeds 30 panden herbestemd
en worden nog eens 18 panden aangeboden.

Groningen op Koers

6. VOORZIENINGEN
Convenant Groningen op Koers
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Inzet t.b.v. nieuwe (ruimtelijk) balans tussen bevolkingsomvang
en spreiding van voorzieningen en een flexibele inzet van het
maatschappelijk vastgoed.
Toelichting
Provincie en de regio’s zetten zich in om tot een een nieuwe (ruimtelijke) balans
tussen bevolkingsomvang en spreiding van voorzieningen voor bijvoorbeeld
onderwijs, zorg, cultuur en sport en stimuleren te komen; faciliteren maatschappelijke
organisaties daarbij om de juiste keuzes te maken en zij committeren zich aan een
flexibele inzet van maatschappelijk vastgoed.
Resultaat
 Provincie Groningen en Ministerie BZK stellen een dossier ‘knellende regelgeving’
op, o.a. met betrekking tot dit onderwerp. Het dossier is nog niet afgerond. In het
WLP De Marne is opgenomen dat er wordt geinvesteerd in ontmoetingspunten,
behoud van het huidig OV-aanbod en ontwikkeling van een monitor
sportvoorzieningengebruik.
 Het WLP Oost-Groningen geeft aan dat het opstellen van een regionaal
cultuurplan en het opstarten van experimenten rond vrijwilligersbeheer bij grotere
accommodaties specifieke actiepunten zijn. De inventarisatie van cultuurbeleid bij
de verschillende gemeenten heeft inmiddels plaatsgevonden, maar voorlopig
zullen de partijen in de regio niet tot een regionale afstemming van cultuurbeleid
komen, zo heeft een overleg tussen wethouders cultuur en theaters duidelijk
gemaakt. Voor vrijwilligersbeheer bij grotere accommodaties zijn experimenten
opgestart.


Op gebied van winkelvoorzieningen, onder andere in Delfzijl worden, stappen
gezet, waarbij ook Rijks-, provincie- en gemeentegeld wordt ingezet.

 Andere issues rond voorzieningen worden benoemd, maar geen acties aan
verbonden.
 Het Huis voor de Sport Groningen heeft een onderzoek uitgevoerd naar de
instandhouding en / of samenwerking tussen zwembaden in de regio OostGroningen.

2.

Bredere toepassing concept ‘geïntegreerde kindvoorziening en
schoolschap’ met ondersteuning Rijk en Provincie.
Toelichting
Organisaties voor kinderopvang, peuterspeelzaalwerk en basisonderwijs staan door
demografische veranderingen onder druk. De Provincie zal zich met gemeenten op
basis van positieve evaluatieresultaten inzetten op het op bredere schaal toepassen
van het concept geïntegreerde kindvoorziening en schoolschap (voorheen een pilot).
Het Rijk ondersteunt hierbij op niet-financiële wijze (aanpassing regelgeving waar
nodig). De Provincie ondersteunt de bestuurlijke krachtenbundeling en ondersteunt
het Kenniscentrum ter bevordering van de geïntegreerde kindvoorzieningen.
Resultaat
 Provincie Groningen en Ministerie BZK zijn een dossier ‘knellende regelgeving’,
o.a. met betrekking tot dit onderwerp, gestart.

Groningen op Koers

 Een geïntegreerde kindvoorziening biedt onderdak aan een school, een
peuterspeelzaal en een kinderopvang en is specifiek bedoeld voor kleine
dorpskernen. Een aantal schoolbesturen en organisaties voor kinderopvang werkt
samen om de eerste geïntegreerde kindvoorziening in 2015 te openen.
 De gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum hebben het plan de komende
10 jaar te komen tot 13 integrale kindvoorzieningen. De eerste 3 zijn al
gerealiseerd, voor 2014 stonden er nog 4 op de planning. Tussen 2015 en 2020
volgt de rest.

3.

Vergaande samenwerking onderwijs en bedrijfsleven

Toelichting
Het Rijk beziet of de experimenteerwet ruimte kan bieden voor experimenten als het
gaat om samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven, o.a. op gebied van
doorlopende leerlijnen. Zo kan het onderwijs beter aansluiten bij de regionale
economie en arbeidsmarkt. De experimenten kunnen ook input zijn voor evt
permantente wetswijzigingen.
Resultaat
 Provincie Groningen en Ministerie BZK zijn een dossier ‘knellende regelgeving’,
o.a. met betrekking tot dit onderwerp, gestart.
 Het landelijke project ‘Toptechniek in Bedrijf’ van het Platform BètaTechniek is
actief in Eemsdelta, met het samenwerkingsverband ‘Centrum voor innovatief
vakmanschap Energie – Eemsdelta’, doel is het een toonaangevend technisch
opleidingscentrum te laten zijn met de focus op fossiele energie en windenergie.
Het is een samenwerkingsverband tussen onderwijsinstelling Noorderpoort en
Stichting support AOT (een initiatief van het technisch bedrijfsleven in de regio).
Niet bekend is in hoeverre hierbij tegen knellende regelgeving wordt / is
aangelopen.

4.

Inzet deskundigheid Rijk voor knelpunten in de regelgeving bij
door gemeenten ontwikkelde (grensoverschrijdende)
initiatieven rond onderwijs en bevolkingsdaling
Toelichting
Indien gemeenten (grensoverschrijdende) initiatieven ontwikkelen rond onderwijs en
bevolkingsdaling en hierbij knelpunten in de regelgeving tegenkomen, zal het Rijk
samen met de Provincie oplossingen zoeken door na te gaan in hoeverre deze
initiatieven binnen de bestaande regelgeving mogelijk zijn dan wel binnen de nieuwe
experimenteerruimte kunnen worden opgepakt.
Resultaat
 Provincie Groningen en Ministerie BZK zijn een dossier ‘knellende regelgeving’,
o.a. met betrekking tot dit onderwerp, gestart.
 In 2014 is een vervolgonderzoek uitgevoerd naar bestuurlijke samenwerking in het
primair onderwijs in Oost-Groningen. Advies hierin is te komen tot een veelkleurig
bestuur voor de hele regio. Binnen huidige wet- en regelgeving is dit niet mogelijk;
de schoolbesturen hebben een brief naar het ministerie gestuurd met verzoek voor
experimenteerruimte. In de stukken wordt expliciet aangegeven dat deelname aan
het onderzoek niet betekent dat besturen zich per se aan de uitkomst hebben
gecommitteerd. Onbekend wat de reactie is op de brief van de schoolbesturen.
 Er is regelgeving aangepast, maar volgens de regio nog niet voldoende om met de
problematiek om te kunnen gaan.

Groningen op Koers

5.

Ondersteuning uitvoering van het Masterprogramma ’Zorg
voor de Toekomst Noord- en Oost-Groningen’ d.m.v.
afspraken tussen zorgverzekeraars, zorginstellingen,
gemeenten en provincie en onderzoeken van de verbinding
met de resultaten van het zorgexperiment Oost-drenthe.
Toelichting
Het breed gedragen masterprogramma ‘Zorg voor de Toekomst Noord- en OostGroningen is opgesteld. Er zal worden nagegaan hoe de uitkomsten van het
zorgexperiment in Oost-Drenthe kunnen worden verbonden met programma. Op
basis van het onderzoek van het RIVM naar de relatie tussen gezondheid en krimp
zullen afspraken gemaakt worden tussen zorgverzekeraars, zorginstellingen,
gemeenten en de Provincie om gezamenlijk effectieve interventies te bepalen.
Resultaat
 Het document masterprogramma Zorg voor de Toekomst is opgeleverd.
Momenteel lopen er activiteiten rond eDiabetes (onderzoek naar dagelijkse
omgang met de diabetes door de patiënten, t.b.v. ontwikkeling e-health);
gespreksronde om kansen te verkennen voor innovatie en samenwerking in de
jeugdzorg; inventarisatie van samenwerkingsverbanden binnen Noord- en OostGroningen.
 Onbekend is in hoeverre de resultaten van het zorgexperiment Oost-Drenthe
hierin meegenomen kunnen / zullen worden.

6.

Inzet MKBA voorzieningen in Eemsdelta en Oost-Groningen

Toelichting
In overleg met de Provincie kan de MKBA voorzieningen worden ingezet in twee van
de drie regio’s om in het kader van de Woon- en leefbaarheidplannen het lokale
keuzeproces tussen beleidsopties op het gebied van voorzieningen van een goede
onderbouwing te voorzien. De kosten voor de ontwikkeling van het instrument worden
gedragen door het Rijk (Ministerie van BZK). Voor de eventuele inzet van het
instrument in de regio worden nadere afspraken gemaakt over de kostenverdeling.
Resultaat
 Eind 2014 is besloten voor Oost-Groningen een MBKA uit te gaan voeren.
 De gemeenten in Eemsdelta hebben geen behoefte aan een MKBA. Afgesproken
is dat de financiële middelen, in te zetten op meer actiegerichte trajecten.

7.

Inzet deskundigheid Rijk bij de ontwikkeling van vernieuwingen
op het terrein van zorg en bevolkingsdaling, o.a. in het kader
van het experiment ‘regelarme instellingen in de langdurige
zorg’
Toelichting
In het proces van samenwerken tussen zorgaanbieders worden vaak knelpunten in
de wet– en regelgeving ervaren. Het Rijk wil deze knelpunten zo veel als mogelijk
tegengaan. Als in de Groninger krimpgebieden vernieuwingen op het terrein van zorg
en bevolkingsdaling worden ontwikkeld kan het Rijk deskundigheid ter beschikking
stellen, bijvoorbeeld door na te gaan in hoeverre deze initiatieven binnen nieuwe
experimenteerregelingen kunnen worden ondergebracht.
Resultaat
 De tussenrapportage van het Experiment Regelarme Instellingen laat zien dat de
deelnemende instellingen waarbij het experiment nog loopt, beter presteren en
een deel zelfs aangeeft dat met minder middelen meer bereikt wordt.

Groningen op Koers

Zorginstelling De Hoven (o.a. actief in Eemsdelta) participeert hierin met het
experiment ‘zorg zonder regels’ en de tussenresultaten zijn vooral positief.
 Het ministerie van VWS is betrokken bij zorghervormingen in Eemsdelta via het
programma In voor zorg.
 De rol van het Rijk bij de herstructurering ziekenhuizen wordt door de regio’s als te
klein beschouwd.

Groningen op Koers

7. ECONOMIE EN ARBEIDSMARKT
Convenant Groningen op Koers
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Erkenning dat een vitale regionale economie en een goed
werkende arbeidsmarkt ondanks de demografische
uitdagingen, belangrijk is.
Toelichting
Partijen hechten belang aan het stimuleren van een vitale regionale economie en een
goed werkende arbeidsmarkt. De demografische ontwikkeling kan benut worden voor
transformaties die zorgen voor groei in ruimtelijke, sociale en economische kwaliteit.
Bij de aanpak hiervan onderkennen partijen de bijzondere demografische uitdagingen
voor de Groninger krimpregio’s.
Resultaat
 Een vitale regionale economie wordt samen met behoud van leefbaarheid als
belangrijkste doelstelling gezien van het convenant en achterliggende stukken.

2.

Onderzoek instellen experimenteerzone voor de ontwikkeling
van bio-based economy in de regio Eemsdelta-Veenkoloniën
Toelichting
Het ministerie van EL&I en de KvK Noord-Nederland hebben een Green Deal
ondertekend om te komen tot een experiment voor de ontwikkeling van bio-based
economy met een aantal bedrijven. Zo worden de mogelijkheden onderzocht om
gewassen en reststromen uit de landbouw en voedingsmiddelenindustrie in te zetten
voor niet voedseltoepassingen. Provincie, gemeenten, KvK en bedrijfsleven doen
onderzoek naar hoe invulling kan worden gegeven aan de te maken
experimenteerzone. BZK en EL&I ondersteunen het traject inhoudelijk en financieel.
Resultaat
 Onderzoek 'Invulling experimenteerzone stimulering biobased economy door
vermindering van belemmerende regeldruk’ is uitgevoerd en er zijn vanuit 12
cases 40 belemmeringen geconstateerd. Vervolgens zijn er voorstellen ontwikkeld
om belemmeringen in de regelgeving op te lossen.
 Het trekkerschap van het project is door reorganisatie bij de Kamer van
Koophandel overgedragen naar een andere trekker, de NOM.
 Er is in mei 2014 een evaluatierapport opgesteld. De ontwikkelde voorstellen
blijken nog niet gerealiseerd, al liggen er wel kansen.

3.

Inzet deskundigheid BZK bij het maken van afspraken tussen
partijen als het gaat om zorg en scholing i.r.t. de arbeidsmarkt
Toelichting
Er zal extra aandacht moeten zijn voor arbeidsmarkt- en scholingsprojecten die
bijdragen aan een betere afstemming tussen vraag en aanbod. Het kabinet is in het
sociale domein een aantal omvangrijke hervormingen gestart. Tijdens de Conferentie
‘100% Ondernemend’ is aandacht geweest voor de inhoudelijke afstemming tussen
arbeidsmarkt, scholing en de hervormingen en er wordt gekoerst op afspraken tussen
betrokken partijen. Het Ministerie van BZK kan partijen ondersteunen door inzet van
deskundigheid.
Resultaat
 In Oost-Groningen is de week van de Techniek georganiseerd, vinden gesprekken
plaats tussen gemeenten, zorgpartijen en onderwijsinstellingen en werkt hightech

Groningen op Koers

bedrijf Witec aan een project voor leerbedrijven en werkscholen, met subsidie van
de overheid. Hierbij wordt niet alleen gefocust op techniek, maar ook op zorg.
Onbekend is wat de rol van BZK is geweest bij deze initiatieven.
 Op 13 mei 2013 is het Techniekpact ondertekend (landelijk). Het Techniekpact
Noord-Nederland (november 2013) bevat 8 doelstellingen gerelateerd aan de
landelijke lijnen: kiezen voor techniek, leren in de techniek en werken in de
techniek. Het techniekpact is in uitvoering genomen en jaarlijks zal de stuurgroep
bij elkaar komen, voor het eerst in juni 2014.
 Binnen de sectorplannen van het sociaal akkoord is ruimte voor
scholingstrajecten. Vanuit de arbeidsmarktregio Groningen zijn plannen ingediend,
o.a. voor scholing.

4.

Stimuleren pilots en experimenten voor nieuwe kleinschalige
financiële en organisatorische breedbandexperimenten ter
ontsluiting van de rurale krimpgebieden. De Groningse
krimpregio’s zullen toetreden tot de Digitale Steden Agenda
van de G32.
Toelichting
Tijdens de conferentie in september 2012 is de verbinding gelegd tussen de
economische potentie die op kleinschalige niveaus aanwezig is en de versterking, de
vitalisering en de innovatie van de regionale economie. Breedband internet is voor
kleinschalige bedrijven (‘cottage industries’), voor (verbrede) landbouw en voor o.a.
jonge gezinnen een vestigingsfactor en daarmee hebben de krimpgebieden een
probleem. Rijk en Provincie stimuleren pilots en experimenten voor nieuwe
kleinschalige financiële en organisatorische breedbandexperimenten en spreken af
dat de krimpregio’s toetreden tot de Digitale Steden Agenda van de G32.
Resultaat
 In het woon- en leefbaarheidsplan Oost-Groningen zijn experimenten rond
glasvezelnet opgenomen. De experimenten zijn inmiddels gestart en de trekker
van deze experimenten is de gemeente Oldambt. De stichting ‘Oldambt Verbindt’
is opgericht en werkt aan een proefproejct waarbij bewonersgroepen m.b.v. een
coöperatie zelf de aanleg van snel en betatalbaar internet in hun eigen
woonomgeving vormgeven. Wanneer dit project is voltooid en geëvalueerd zal
onderzocht worden in hoeverre het in de gehele regio kan worden uitgerold.
Bedoeling is de achterstand op breedbandgebied in te lopen met aanleg van een
glasvezelnetwerk. Het project in de gemeente wordt vormgegeven samen met
RUG.
 De Groningse krimpregio’s zijn niet toegetreden tot de Digitale Stedenagenda

5.

Bijdrage en regionale uitwerking OESO-onderzoek “Local
scenarios of demographic change”
Toelichting
De Provincie Groningen participeert en draagt financieel bij aan het onderzoek van de
OESO “Local scenarios of demographic change” met als doel te komen tot een
aanpak van de arbeidsmarktproblematiek in de regio’s die te maken hebben met
bevolkingsdaling. Het Rijk draagt bij aan het algemene deel van dit OESO-onderzoek.
Resultaat
 Het onderzoek van de OESO is afgerond.

Groningen op Koers

8. OVERIGE AFSPRAKEN
Convenant Groningen op Koers
In het convenant is een aantal ‘overige afspraken’ opgenomen. De voortgang van
deze maatregelen wordt als volgt beoordeeld:
1.

Tijdelijke krimpmaatstaf in het gemeentefonds

Toelichting
De tijdelijke krimpmaatstaf in het gemeentefonds is voor de gemeenten in de
krimpgebieden van groot belang voor de cofinanciering van krimpgerelateerde
maatregelen. Gemeenten ervaren het als problematisch dat de bedragen van de
tijdelijke maatstaf van jaar tot jaar fluctueren. Het Rijk zal dit signaal meenemen bij de
evaluatie aan het einde van de vijfjarige looptijd van de krimpmaatstaf.
Resultaat
 De krimpmaatstaf zal in 2015 worden geëvalueerd. Het Ministerie van BZK heeft
na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2014 aan de nieuwe
gemeenteraden van krimpgemeenten aangegeven dat een goede financiële
verslaglegging in het bijzonder van belang is voor een evt vervolg van de
krimpmaatstaf. In de verantwoording speelt causaliteit een belangrijke rol: op
welke posten komen de evt extra kosten van krimp terecht en welke rol speelt de
economische crisis bij de verslechterde financiële situatie, zijn belangrijke
vraagstukken daarbij.
 De gemeenten hebben richting het Rijk helder omschreven waar de extra kosten
als gevolg van krimp zitten in de begroting.

2.

KKNN zal fungeren als een van de regionale partners van het
Kennisplatform demografische transitie.
Toelichting
Het Rijk is mede verantwoordelijk voor het delen van kennis over vernieuwende
oplossingen in relatie tot demografische ontwikkelingen. I.s.m. met de Provincies
Groningen, Limburg en Zeeland wordt gewerkt aan de inrichting van het
Kennisplatform Demografische Transitie. Met bijdragen van de Provincie
Groningen hebben de HanzeHogeschool en de Rijksuniversiteit Groningen het
Kenniscentrum Krimp Noord- Nederland (KKNN) opgericht.
Resultaat
 Het Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland is opgericht, het kennisplatform
demografische transitie is in 2012 opgericht. De website
www.vanmeernaarbeter.nl is daar onderdeel van en wordt beheerd door
Platform31. Onder andere door de krimpcafés is de kennisuitwisseling tussen de
drie provincies goed op gang gekomen.

3.

Onderzoek KKNN naar instroom van sociaal zwakkeren in
krimpgebieden
Toelichting
Het Rijk ondersteunt door inzet van capaciteit en deskundigheid samen met de
Provincie een onderzoek door Kenniscentrum Krimp Noord Nederland (KKNN) naar
instroom van sociaal zwakkeren in de krimpgebieden (omvang, gevolgen,
beleidsaanbevelingen voor gemeenten en corporaties).
Resultaat

Groningen op Koers

 Onderzoek naar migratie naar dunbevolkte gebieden in Noord-Nederland is
opgesteld door Thialda Haartsen (RUG). Het laat zien dat landelijke gebieden met
name de middenklasse aantrekken, maar ook hoog opgeleide mensen. Dit
vanwege de aard van de omgeving (romantiek van het platteland).

4.

Status ‘proeftuin’ krimpregio Groningen

Toelichting
Groningen is samen met de krimpregio’s Limburg en Zeeland ook een proeftuin voor
andere regio’s in Nederland die te maken zullen krijgen met bevolkingsdaling.
Resultaat
 De krimpregio’s worden als voorloper gezien en er vinden experimenten plaats,
maar de regio’s geven aan dat een officiële erkenning als proeftuin veel
veelomvattender gevolgen zou hebben. Het Rijk geeft aan dat door hen de regio
als proeftuin wordt gezien en dat hier geen officiële status aan verbonden hoeft te
zijn.

Groningen op Koers

STOPLICHTEN KOERSVAST VOOR ZEELAND

1. ALGEMEEN
Convenant Koersvast voor Zeeland
In het convenant is een aantal algemene (proces)afspraken opgenomen. De
voortgang van deze maatregelen wordt als volgt beoordeeld:
1.

Uitvoeren MKBA ‘wonen, voorzieningen, economie’ voor
Zeeuws-Vlaanderen
Toelichting
Rijk en Provincie spreken af dat een MKBA wordt uitgevoerd voor ZeeuwsVlaanderen voor de financiële impact van de herstructurerings- en
transformatieopgave, kwantificeren van sloopopgave van particuliere- en
corporatiewoningen, transformatieopgave op het terrein van voorzieningen zoals
onderwijs, welzijn en zorg, cultuur, sport, infrastructuur, winkels en openbare ruimten.
Ook: financiële draagvermogen van partijen als overheden, ondernemers,
corporaties, instellingen. Handvest Wonen Zeeuws-Vlaanderen dient als basis.
De financiering van de MKBA gebeurt door BZK (60%) en provincie en gemeenten
(40%). De MKBA moet leiden tot bestuurlijke besluitvorming en fungeert als leidraad
voor uitvoering en fasering van beleid. Het Rijk zal de MKBA middels een second
opinion laten doorrekenen.
Resultaat
 De MKBA is medio 2013 opgeleverd.
 De resultaten / aanbevelingen zijn procedureel en inhoudelijk afgestemd met de
woningmarktverkenningen (uitgevoerd door STEC).
 De projectgroep MKBA is gefaciliteerd door de RVOB. Er bleek geen behoefte te
zijn aan een second opinion.
 Uit de analyse komen 3 centrale beleidsopgaven: herstructurering woningvoorraad
(dit is financieel gezien de zwaarste opgave voor Zeeuws-Vlaanderen),
concentratie van voorzieningen en herbestemming bestaand vastgoed.
 Belangrijke constatering is dat het dilemma niet kan worden doorbroken door
afspraken over beperking van de nieuwbouwplannen. Een oplossing kan liggen in
een goed herstructureringsfonds (zie Wonen en Ruimte). Verrassende conclusie is
dat de kansen die ontstaan door de Belgen die naar Zeeuws-Vlaanderen komen
behoorlijk groot zijn.
 De herstructurerings- en sloopopgave obv MKBA van EIB wordt niet (geheel)
gedeeld door de corporaties. Actie is deze opgave opnieuw in te vullen in gesprek
met de corporatie.
 In 2013 zijn regionale woningbouwafspraken gemaakt met Woongoed Zeeuws-V,
Clavis en Woonstichting Hulst, uitgaande van de conceptresultaten van de MKBA,
waarin de sloopopgave lager lag dan in de uiteindelijke MKBA.
 De MKBA is in juni 2013 gepresenteerd in de Stuurgroep Samenwerking Zeeuws
Vlaanderen: Colleges onderschreven de uitkomsten. Het draagvlak voor de
MKBA-analyses is vergroot door het delen van de analyse in de brede stuurgroep.
 Het resultaat van de MKBA is aangeboden aan de colleges van Hulst, Sluis en
Terneuzen met een begeleidende brief namens de Minister voor Wonen en
Rijksdienst en de Gedeputeerde Staten van Zeeland. In de brief worden

gemeenten gewezen op de omvangrijke en kostbare opgave en de risico’s voor de
regio wanneer keuzes uitblijven.
 Er heeft een MKBA congres plaatsgevonden voor bestuurders in de regio in
oktober 2013. Dit heeft bijgedragen aan verdere bewustwording ZeeuwsVlaanderen, met name ten aanzien van de opgaven op het gebied van wonen.
 De MKBA heeft bouwstenen opgeleverd voor de regionale woonvisie ZeeuwsVlaanderen zoals in 2014 vastgesteld.
 Er zijn geen tegenberichten gevonden dat financiering MKBA anders is verlopen
dan vastgelegd in het convenant.

2.

Provincie ondersteunt de regio bij het indienen van
projecten bij Europese fondsen.
Toelichting
De Provincie Zeeland zal de regio ondersteunen bij het indienen van projecten bij
Europese fondsen. Waar mogelijk wordt bevorderd dat onderwerpen uit dit convenant
aanhaken in Europees verband. Vanuit het Rijk worden alleen bestaande middelen
ingezet voor cofinancieringsarrangementen.
Resultaat

Provincie Zeeland financiert mee aan het project Met ICT Doe ik Mee. Het
pilotproject heeft een Europese subsidie toegekend gekregen en valt onder het
internationale project DC Noise.


In 2013 is gestart met vormgeven van het project voor grensoverschrijdende
mobiliteit en arbeidsbemiddeling met een opstartsubsidie van BZK: Het
Mobiliteitscentrum. Gestart is als pilot voor onderwijs (gezien urgentie voor deze
sector) met een looptijd van 1 jaar (2014). Al snel is besloten project onder te
brengen bij het Interregproject ‘Tendenzen zonder Grenzen’. Onderzocht wordt
momenteel of het Mobiliteitscentrum in 2015 d.m.v. cofinanciering door Provincie
en Ministerie BZK kan doorgaan.



BZK organiseert in 2014 een bijeenkomst met Duitsland en België om de
mogelijkheden om Europese fondsen te benutten door te spreken.

Koersvast voor Zeeland

2. ECONOMIE EN ARBEIDSMARKT
Convenant Koersvast voor Zeeland
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Cofinanciering OESO-onderzoek en bezoek OESOmissie aan Zeeland
Toelichting
Het Rijk en Provincie spreken af het OESO-project te cofinancieren. Het Rijk zorgt
voor capaciteit ten behoeve van de voorbereiding van het bezoek van OESO-missie
aan Zeeland: een veldbezoek en een bijeenkomst met lokale stakeholders. Het
project wordt door BZK en Provincie gefinancierd:


BZK €50 000 + kosten voor voorbereiding OESO-missie



Provincie €30 000

Resultaat
 Zeeland is opgenomen als case-studie in het OESO onderzoek naar gevolgen van
demografische veranderingen voor arbeidsmarkt en werkgelegenheid.
 In november 2012 heeft de OESO-missie in dit kader Zeeuws-Vlaanderen bezocht
en er heeft het veldbezoek plaatsgevonden met lokale stakeholders. Locatie:
Biobase Europe Training Centrum (Terneuzen).
 Het OESO-rapport is opgeleverd gevolgd door landelijke bijeenkomst en regionale
tour (najaar 2013).
 Uit de analyse van de OESO blijkt dat Zeeland een duidelijke onderbouwing mist
voor het topsectorenbeleid. Het Biobase Training Centrum wordt gezien als good
practice om het aantal mensen dat voor technische beroepen kiest te vergroten en
de aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt te verbeteren. Het verwachte toekomstig
tekort op de arbeidsmarkt zou volgens de OESO deels opgelost kunnen worden
door immigratie, maar daarvoor zijn voldoende en adequete huisvesting en
opleiding voor arbeidskrachten en hun familie, noodzakelijk. Aanbevelingen van
de OESO voor Zeeland zijn onder meer:
o

mogelijk oplossing voor terkort op arbeidsmarkt ligt in een stijging van de
participatiegraad onder de werkende beroepsbevolking

o

inzet op behoud en terugkeer van academici is van belang

o

Hogeschool Zeeland kan gebruikt als motor voor innovatie en nieuwe
business

o

Samenwerking tussen gemeente en zorginstellingen is noodzakelijk voor
kostenefficiente oplossingen in ouderenzorg.

o

Investeringen in innovatie, duurzaamheid en inzet op versterking van
economische positie van ondernemers in de agricultuur is van belang.

2.

Ontwikkeling dynamische onderwijs-arbeidsmarktmonitor
Zeeuws-Vlaanderen
Toelichting
Doel is het in beeld brengen van onderwijs-arbeidsmarkt om daar operationeel beleid
op te kunnen voeren. Rijk en Provincie bevorderen de ontwikkeling van een
dynamische onderwijs-arbeidsmarktmonitor Zeeland. Rijk en Provincie bevorderen de
inzet van een bemiddelaar die de beleidsuitvoering bij partijen organisatorisch
verankert.
Koersvast voor Zeeland

Resultaat
 De opdracht voor de arbeidsmarktmonitor is verleend door de drie O’s
(ondernemers, overheden en onderwijsinstellingen).
 De Zeeuwse arbeidsmarktmonitor is opgeleverd
(www.zeeuwsearbeidsmarktmonitor.nl) en bevat gedetailleerde
arbeidsmarktinformatie. Op basis van deze informatie is het de bedoeling concrete
arbeidsmarktprojecten voor werkgevers en werkzoekenden op te zetten.
 In 2014 is de notitie Zeeuwse Arbeidsmarktmonitor opgeleverd.
 In de Arbeidsmarktmonitor is aangegeven dat de impact van de economische
crisis groot is. De vraag- en aanbodkant is in beeld gebracht met daarbij een
SWOT analyse. Er zijn 10 kernopgaven geformuleerd naar speerpuntsectoren:
o Algemeen / Sectoroverstijgend (vb 2.600 Wajongers aan het werk,
ontwikkeling flexibilisering)
o Agro, food en landbouw (vb verbetering populariteit groene opleidingen)
o Biobased Economy (vb aandacht voor discrepantie vraag en aanbod)
o Zorg en welzijn (vb aandacht voor schoolverlaters op mbo-niveau lager dan 4)
o Vrijetijdseconomie (vb investeren in het toeristich product ‘Zeeland’)
o Maintenance (vb in contact brengen van innovatieve MKB bedrijven)
o Energie (vb uitwerking ‘Energy Water Valley’)
o Water (vb clustervorming en samenwerking met kennisinstelling)
o Seafood, visserij en aquacultuur (vb optimaliseren productieomstandigheden)


De monitor is dynamisch en wordt dus steeds geactualiseerd. Wanneer er nieuwe
cijfers zijn, worden die ingevoerd en de voorspellingen waar nodig aangepast.
Daarnaast doet SCOOP in 2016 opnieuw een scan om te kijken hoe de
arbeidsmarkt ervoor staat.

 BZK heeft het opstellen van deze monitor gesubsidieerd. Subsidievoorwaarde van
BZK voor de monitor was dat er voldoende (financiele) steun was om de monitor
structureel te maken. Het ministerie heeft een half jaar uitstel verleend tot juni
2013: een aantal partijen had extra tijd nodig om aan tonen dat gezamenlijke en
structurele voortzetting na afloop van de subsidieperiode van BZK nodig was.
 De OAZ heeft de ontwikkeling van de onderwijs-arbeidsmarktmonitor begeleid en
heeft de rol van bemiddelaar op zich genomen. Hij heeft een 3O-platform
opgericht (onderwijs, overheid en ondernemers) waarbinnen de beleidsuitvoering
nadrukkelijk op de agenda staat en verankerd is. In september 2014 zijn de
(kwantitatieve en kwalitatieve) arbeidsmarktdiscrepanties vertaald naar
kernopgaven voor beleid (rapportage Kernopgaven Arbeidsmarktbeleid Zeeland
2014).

3.

Kennis- en innovatiecentrum (KI<) in Maintenance Value
Park Terneuzen (MVP)
Toelichting
Initiatiefnemers van het MVP in Terneuzen (DOW-Chemical en Zeeland Seaports)
willen het MVP uit laten groeien tot World Capital of Maintenance. Belangrijk
onderdeel is een kennis- en innovatiecentrum (KI<): gebouwen en tastbare faciliteiten
zijn cruciaal voor het succes van het MVP. De Rijksbouwmeester treedt op als
adviseur bij KI<.
Resultaat
 Het kennis- en innovatiecentrum en Maintenance Value Park als
netwerkorganisatie is opgericht in 2011. Voor de fysieke locatie van het park is

Koersvast voor Zeeland

een bestemmingsplan opgesteld. Dit wordt naar verwacht op 1 januari 2015
geaccordeerd. Men zoekt een projectontwikkelaar/ financier.
 De Rijksbouwmeester is met de betrokken partijen in contact gebracht, maar
uiteindelijk is van de inzet geen gebruik gemaakt.
 Het kennis- en innovatiecentrum (Ki<) concretiseert de gedachte achter
Maintenance Valuepark Terneuzen. Het Ki< wordt in een tijdelijk onderkomen al
zichtbaar vlakbij het toekomstige MVP, zo was het voornemen. Dit lijkt (nog) niet in
een fysieke locatie tot uitdrukking te komen. Wel is het zo met regelmaat
bijeenkomsten worden georganiseerd zoals de organisatie van de Quest for
Solutions workshops.
 Sinds september 2014 is er een website voor het uitwiseelen van kennis,
actualiteit, onderzoek, etc. op het gebied van Zeeuwse logistiek: het Zeeuws
Kenniscentrum Logistiek (ZKL).

4.

Ondersteuning Rijk en Provincie rondom economische
conferentie(s) door inzet expertise en faciliteiten
Toelichting
De organisatie rondom economische conferentie(s) ikhv Zeeuwse Economische
agenda wordt ondersteund door Rijk en Provincie via inzet van expertise en
faciliteiten.
Resultaat
Verschillende (economische) conferenties worden op enige wijze ondersteund door
Rijk en Provincie. De thema’s zijn in lijn met de Economische agenda, maar het is
niet duidelijk of de ondersteuning door Rijk / Provincie voortkomt uit bovenstaande
afspraak:
 In november 2014 heeft de Toeristische Ontmoetingsdag plaatsgevonden in
Kamperland, georganiseerd door het Zeeuws Kenniscentrum Kusttoerisme.
Gedeputeerde Carla Schönknecht blikte tijdens deze bijeenkomst vooruit naar
2018 en de sector vrijetijdseconomie.
 Op 15 oktober 2014 heeft de eindconferentie van het Europese
arbeidsmarktproject Tendenzen zonder Grenzen (INTERREG-project)
plaatsgevonden.
 In september 2014 heeft de derde internationale Zeewier conferentie
plaatsgevonden in het Biobase Europe Training Centre. Onderwerp van gesprek:
de economische kansen die zeewier biedt. Kees van Beveren (Gedeputeerde
Staten Zeeland) was een van de sprekers.
 In juni 2014 heeft NV Economische Impuls Zeeland een bijeenkomst ‘Biobase
meets mkb’ georganiseerd voor Zeeuwse bedrijven die plannen hebben voor
innovatie en daar financiering voor zoeken. Impuls, maar ook Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (voormalig Agentschap) hebben een bijdrage geleverd
aan de bijeenkomst.
 In november 2013 is door de SER-Zeeland een Energieconferentie georganiseerd
in Goes. Ben de Reu (Gedeputeerde Provincie Zeeland) heeft hier het
energiebeleid van provincie toegelicht en zijn visie gegeven op het landelijk
Energieakkoord.

 Eind november 2012 heeft tweedaagse Interregionale Foodcluster Conferentie
plaatsgevonden in een hotel in Vlissingen. De samenwerkende, regionale
economische foodclusters deelden kennis over de succesvolle aanpak van
regionale economische ontwikkeling in de agrofoodsector. Aanwezig waren
ondernemers en bestuurders van diverse Foodports. Provincie en Rijk waren hier
Koersvast voor Zeeland

niet bij betrokken voor zover bekend, ondanks dat de sector Agro, Food &
Landbouw in de Economische Agenda als belangrijke sector wordt gezien .
 Op initiatief van BZK hebben de provincies Zuid-Holland en Zeeland gezamenlijk
opdracht gegeven onderzoek te doen naar bedrijfsbeëindiging in de agrarische
sector op Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee.

Koersvast voor Zeeland

3. GRENSOVERSCHRIJDEND
Convenant Koersvast voor Zeeland
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Onder leiding van BZK het aanpakken actiepunten voor
GROS ism Taskforce GROS
Toelichting
De door de Taskforce GROS en Grensmakelaar geïdentificeerde knelpunten zijn een
goede basis voor vervolgaanpak in de Euregio Scheldemond op het terrein van
wonen, arbeidsmarkt (incl onderwijs) en openbaar vervoer. Rijk en Provincie pakken
actiepunten aan in samenwerking met de Taskforce GROS, onder leiding van BZK.
Resultaat
 De actiepunten zoals die door de Raad voor het Openbaar Bestuur (Rob) zijn
opgesteld voor Zeeland zijn nog niet allen gerealiseerd. De stand van zaken is als
volgt:
o

Gezamenlijk onderzoek naar haalbaarheid standaard voor uitwisseling CV’s:
een standaard is er nog niet, maar werkgevers uit Duitsland en België kunnen
inmiddels op werk.nl Nederlandse cv’s inzien en Nederlandse werkgevers
kunnen gericht naar buitenlandse cv’s zoeken in de EURES-databank.

o

In werking laten treden van verdragsuitbreiding over onder andere de
gelijkstelling van Vlaamse en Nederlandse hogere opleidingen en graden:
deze verdragsuitbreiding is voor zover bekend nog niet in werking getreden.

o

Fondsenwerving voor een rechtstreekse busverbinding op werkdagen tussen
Gent en Terneuzen: deze busverbinding is nog niet gerealiseerd; over de
voortgang in de fondsenwerving is niets bekend.

 In 2014 is het rapport ‘Grenzeloze kansen voor werk’ gepresenteerd waarin de
resultaten van de initiatieven van de afgelopen jaren staan. O.a. van het Interreg
Glastuinbouwproject en ‘Tendenzen Zonder Grenzen’. Het Grensinfopunt
Scheldemond is opgestart met informatie voor het werken over de grens voor de
Euregio; het project ‘Bedrijf + school’ (grensoverschrijdende bedrijfsbezoeken van
scholen); en de eerder genoemde pilot voor het mobiliteitscentrum, gericht op
sector onderwijs. Ook wordt er in dit hoofdstuk aandacht gevraagd voor de
bereikbaarheidsproblematiek ihkv het werken over de grens.
 388 bedrijven zijn aangesloten op het netwerk 'Bedrijf + School' dat samenwerking
rond techniek tussen scholen en bedrijven moet bevorderen.
 De gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen zoeken op verschillende punten
samenwerking met Vlaanderen: bijvoorbeeld Gemeente Hulst werkt samen met
Stekene, Sint-Gillis-Waas en provincie Zeeland en provincie Oost-Vlaanderen
project 26.
 De VDAB in België (vergelijkbaar met UWV) zet zich in om personeel dat moet
verdwijnen bij ZorgSaam, aan de slag te krijgen in België.

2.

Ontwikkeling Atlas van Grensoverschrijdende Kansen

Toelichting
Voor de regio Zeeuws-Vlaanderen-Vlaanderen wordt de ‘Atlas van
grensoverschrijdende kansen’ ontwikkeld, gefinancierd door Rijk (€25.000) en
Koersvast voor Zeeland

Provincie (€10.000). Hoe staat de regio er tov het eigen land voor op de terreinen
wonen, werken en voorzieningen? Ook worden al bestaande grensoverschrijdende
samenwerkingsverbanden in kaart gebracht.
Resultaat
 De ‘Atlas van kansen voor de Euregio Scheldemond’ is opgesteld. Het blijkt dat de
potentie van de Euregio Scheldemond zeer groot is. Grensoverschrijdende
samenwerking en daarmee de afname van grensbarrières kan een positieve
impuls opleveren voor met name de arbeidsmarkt en het vestigingsklimaat. De
arbeidsmarkt van Zeeuws-Vlaanderen zou met 600.000 banen kunnen toenemen
bij integratie van de arbeidsmarkten.
 De Atlas heeft concrete acties voortgebracht, waaronder tv-productie ‘de Zeeuw
van Vlaanderen’ uitgezonden met behulp van een éénmalige subsidie van BZK.

Koersvast voor Zeeland

4. WONEN EN RUIMTE
Convenant Koersvast voor Zeeland
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld :
1.

Inzet Rijk en Provincie voor brede onderschrijving
‘Nationale verklaring huisvesting Europese
arbeidsmigranten’ in Zeeland
Toelichting
Rijk en Provincie willen bevorderen dat de ‘Nationale verklaring huisvesting Europese
arbeidsmigranten’ in Zeeland breed wordt onderschreven.
Resultaat
 Het onderwerp wordt met enige regelmaat geagendeerd in de Stuurgroep
Leefbaarheid&Demografie Zeeuws-Vlaanderen. BZK heeft eenmaal een
toelichting op de nationale verklaring verzorgd voor de gemeenten en provincie.
Dit heeft er nog niet toegeleid dat de verklaring breed onderschreven wordt.
 De gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen hebben afgesproken dat zij de huisvesting
zoveel mogelijk oplossen binnen de bestaande woningvoorraad. De prioriteit voor
dit thema verschilt per gemeente. Terneuzen heeft momenteel aandacht voor het
thema door de komst van de nieuwe zeesluis. Ook Schouwen-Duiveland heeft
interesse aangegeven.

2.

Instelling herstructureringsfonds Zeeuws-Vlaanderen en
Schouwen-Duiveland
Toelichting
Herstructureringsfonds wordt ingesteld, gericht Zeeuws-Vlaanderen en SchouwenDuiveland die overtollige particuliere woningvoorraad moet aanpakken. Middelen zijn
subisidies, goedkope leningen of garantstellingen. Partijen verkennen ook samen wat
de mogelijkheden van nieuwe bekostigingsmodellen tbv herstructureringsopgave zijn.
Resultaat
 Het beoogde herstructureringsfonds gericht op zowel Zeeuws-Vlaanderen en
Schouwen-Duiveland is (nog) niet ingesteld.
 Wel heeft Zeeuws-Vlaanderen heeft in de Woonvisie aangegeven de
mogelijkheden voor een dergelijk fonds in 2014/2015 verder te verkennen, gericht
op Zeeuws-Vlaanderen en naast lopende initiatieven als Upgrade en Klus.
 In de Provincie zijn al wel kleinere initiatieven ontstaan om de particuliere
woningvoorraad aan te pakken. Het gaat om onder andere:
o

Project Upgrade (zie 5)

o

KLUS (KrottenLijstUitvoeringsstrategie Zeeland): woningeigenaren worden
gestimuleerd hun verpauperde vastgoed aan te pakken. Het project is in
september 2012 afgetrapt in Zeeuws-Vlaanderen en heeft van Rijk de
experimentstatus gekregen. Stimulering gebeurt door een combinatie van een
‘warme’ stimuleringsaanpak en de druk van een aanschrijvingsdocument. De
eerste ronde heeft 35 verpauperde gebouwen aangepakt.

o

In Zeeuws-Vlaanderen en Schouwen-Duiveland loopt het project ‘Krot of
Kans’dat erop gericht is mensen te stimuleren een verouderde woning op een
creatieve manier te verbeteren.

o

Het project ‘The Housing Ambassador’ is in de gemeente Sluis opgezet in het
kader van het Europese Interreg IVB project DC Noice: (toekomstige)

Koersvast voor Zeeland

huiseigenaren kunnen gratis een beroep doen op een deskundige die kan
adviseren over de mogelijkheden van opknappen en subsidie van een eigen of
te koop staande woning.
o

De eerste Stimuleringsregeling Duurzame Particuliere Woningverbetering
heeft wegens succes een vervolg gekregen. Eigenaren van goedkope
woningen kunnen een ‘zachte’ lening krijgen om hun woning op te knappen.
Hier is 1 miljoen euro voor beschikbaar.

o

Met de Provinciale Impuls Wonen subsidieert de Provincie projecten die
huiseigenaren stimuleren om te investeren. Dit fonds heeft jaarlijks 3,5 miljoen
euro beschikbaar; in totaal 21 miljoen euro. Voor 2014 zijn 37 projecten
gesubsidieerd.



De MKBA Zeeuws-Vlaanderen heeft de herstructureringsopgave voor de
woningvoorraad (particulier en corporatief) berekend. Dit biedt handvatten voor
het inrichten van een herstructureringsfonds doordat de omvang van de opgave
nu in beeld is.

3.

Onderzoeken en oplossen knelpunten rond aanpak
particuliere woningvoorraad door Rijk
Toelichting
Rijk spant zich in om knelpunten rond aanpak van particuliere woningvoorraad te
onderzoeken en zo mogelijk op te lossen, waar het bestaande regelgeving en
verdeelsystematiek van bestaande bekostigingssystemen betreft.
Resultaat
 De MKBA waarmee de sloopopgave van de particuliere- en corporatiewoningen
gekwantificeerd is deels gefinancierd door het Rijk.
 De Provincie geeft aan dat het Rijk bereidwillig is om mee te helpen. Het Rijk legt
de nadruk op leren van experimenten: De verschillende projecten die in de regio
een experimentstatus hebben gekregen van het Rijk zijn hier een voorbeeld van:
zo heeft het project Upgrade (zie onder) is in 2013 van het Rijk de
experimentstatus gekregen, maar ook het eerder genoemde project KLUS.

4.

Verkenning businesscase regionale werkmaatschappij
Zeeuws-Vlaanderen
Toelichting
Haalbaarheid en toepasbaarheid van idee/initiatief voor een werkmaatschappij belast
met kwaliteitsverbetering van de woningmarkt en woningvoorraad in Z-V. Provincie
en betrokken gemeenten verkennen met lokale partijen business case voor regionale
werkmaatschappij, waarbij het Rijk expertise ter beschikking stelt.
Resultaat
Het intiatief van (markt)partijen om te komen tot een werkmaatschappij is ontwikkeld
onder de naam Upgrade:
 In januari 2013 hebben private en publieke partijen een intentieverklaring
getekend om in de regio het experiment Upgrade Zeeuws-Vlaanderen te starten.
Gemeenten en provincies moeten hier financieel aan bijdragen, maar ook private
partijen worden gevraagd zich hieraan te verbinden. Het experiment is gericht op
het verdunnen van de woningmarkt met 50 tot 70 woningen door samenwerking
tussen private en publieke partijen: ontwikkelaar, aannemer, bank, provincie,
gemeente, zorginstelling, corporatie, school, werkgeversorganisatie. Het project
richt zich op regionale samenwerking en de financiering van woningen die uit de

Koersvast voor Zeeland

markt worden gehaald. Plan is om per jaar 50 businesscases uit te werken.
Streven is om tot 2040 1.500 woningen uit de markt te hebben gehaald.
 Eind 2014 is Upgrade nog steeds in oprichting. De invulling en bevoegdheden van
Upgrade staan onder discussie. Van de partijen die de intentieverklaring hebben
getekend zijn alleen de Provincie en de gemeenten Sluis en Terneuzen
overgebleven.
RVOB zet zich in voor ontwikkelingsprojecten

5.

Toelichting
Om (gebieds)ontwikkeling te laten slagen en rijksdoelen en effectiviteitsverhoging van
rijksinvesteringen te bevorderen zal de Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf
(RVOB) zich inzetten op:
-

drie economische ontwikkelingsprojecten aan Westerschelde en Noordzee (in
Perkpolder, Breskens en Cadzand-Bad);

-

project overige rijksgronden in Zeeuws-Vlaanderen;

-

medewerking verlenen aan MKBA iom BZK en de regio.
Resultaat
 De RVOB is in een adviserende (Cadzand, Perkpolder) of leidinggevende
(Breskens) rol betrokken bij gebiedsontwikkeling met mix van jachthavens, wonen
en voorzieningen in Terneuzen en Sluis. De rol van de RVOB in Perkpolder en
Cadzand-Bad is inmiddels afgerond.
 De inspanningen van de RVOB in Breskens zijn gericht op overdracht van de
haven aan de gemeente Sluis in 2015. Dit is een complex proces; de RVOB blijft
dit proces als eigenaar van de haven tot afronding coördineren.
 De RVOB heeft meegewerkt aan de MKBA.

6.

Samenwerking tussen Zeeuws-Vlaamse en Vlaamse
woningmarkt
Toelichting
Rijk en Provincie zetten zich in voor het aanpakken van knelpunten en uitvoeren van
aanbevelingen, zoeken betrokkenheid van Vlaamse partners, en betrekken waar
mogelijk ondernemers en woningcorporaties.
Resultaat
 Concrete acties van Rijk en Provincie zijn niet bekend.
 De gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen hebben in hun woonvisie aangegeven in
2014/2015 de migratiestroom uit België in kaart te willen brengen.
 In de stichting Zeeuws&Vlaanderen werken Zeeuws-Vlaamse makelaars samen
aan krachtenbundeling op de Vlaamse markt en de promotie van ZeeuwsVlaanderen en Vlaanderen.

7.

Opstellen grensoverschrijdende structuurvisie

Toelichting
Provincie neemt initiatief om ruimtelijke gevolgen van demografische veranderingen
in kaart te brengen, en probeert regio’s te betrekken bij het maken van een
grensoverschrijdende structuurvisie.
Resultaat

Koersvast voor Zeeland

 Er is een strategische ruimtelijke analyse Vlaanderen Nederland opgesteld om de
ruimtelijke gevolgen in beeld te krijgen. Het uitvoeren van de analyse is in de
zomer van 2014 gestrand. De commissie SG Benelux, die verantwoordelijk was
voor de analyse, heeft laten weten deze ook niet meer uit te voeren.

Koersvast voor Zeeland

5. VOORZIENINGEN
Convenant Koersvast voor Zeeland
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Implementeren Masterplan Voorzieningen ZeeuwsVlaanderen
Toelichting
In de gemeenteraden is een procesmodel besproken voor effect van het Masterplan
Voorzieningen Zeeuws-Vlaanderen in het voorzieningenbeleid. Voor het
implementeren en operationaliseren van het Masterplan Voorzieningen ondersteunen
Rijk en Provincie het proces inhoudelijk en procesmatig door inzet van expertise. De
MKBA zal ondersteunend zijn voor uitvoering en fasering van regionaal beleid
Resultaat
Een regionaal voorzieningenbeleid waarin het Masterplan geïmplementeerd wordt in
de gemeenten is niet opgesteld: De beoogde integrale en afgestemde implementatie
is niet van de grond gekomen. Om deze reden is het stoplicht rood.


Voor wat betreft de gemeentelijke plannen is het zo dat Hulst geen verwijzing
heeft opgenomen naar het Masterplan, Sluis verwijst er naar maar benoemt geen
concrete acties, gemeente Terneuzen geeft wel aan besluiten te willen nemen als
het gaat om de spreiding van voorzieningen.

 De Provincie neemt in haar Nota Leefbaarheid en Bevolking op het gebied van
voorzieningen en goede bereikbaarheid de conclusie over van het Masterplan
(behoud van kwaliteit met gering volume en meer inzetten op differentiatie dan
bereikbaarheid). De Provincie wil de planvorming van voorzieningen op hoger
schaalniveau, zoals dus voorgesteld in het Masterplan, agenderen en faciliteren.
Concrete actiepunten zijn niet geformuleerd.
Er vinden wel ontwikkelingen plaats:
 Op het gebied van onderwijs wordt in het Masterplan aangegeven dat
schoolbesturen zelf al de lijn van clustering en centralisatie hebben ingezet,
ondersteund door de OAZ. Ondersteuning van het Rijk wordt wenselijk geacht in
het aanpassen van de kleinescholentoeslag en versoepeling van wet- en
regelgeving op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking tussen
scholen. De kleinescholentoeslag is aangepast. OCW heeft ook ingestemd met
het op pilotbasis verlagen van de leeftijd waarop kinderen naar school kunnen
teneinde "weglek" naar Vlaanderen tegen te gaan.
 Op het gebied van zorg, ouderen en ontmoeting wordt geadviseerd proactief aan
te sluiten bij bestaande welzijn- en ontmoetingsfuncties die op kernniveau worden
aangeboden. Er zijn vernieuwende initiatieven in de regio: een voorbeeld is het
project ‘Duurzaam dorpshuis Noordwelle’ op Schouwen-Duiveland dat in 2013
experimentstatus van het Rijk kreeg en in dat kader wordt ondersteund door
Platform 31. Het krimpteam van het ministerie van BZK en enkele
vertegenwoordigers van het Nationaal Netwerk Bevolkingsdaling hebben in
november 2014 een bezoek gebracht aan het dorpshuis.
 Op het gebied van sport worden gemeenten aangeraden om samenwerking
tussen verenigingen te stimuleren en bij structurele onderbezetting voorzieningen
te sluiten of te downgraden. Verder wordt clustering van sporten in
multifunctionele parken en accommodaties aanbevolen. De MKBA laat echter zien
dat herschikking van sport meer kost dan oplevert. Vanuit de sportclubs zelf wordt
Koersvast voor Zeeland

samenwerking gezocht en er vinden fusies plaats. Er vindt geen ondersteuning
plaats door het Rijk of Provincie op dit punt.
 Op het gebied van culturele en leisure voorzieningen wordt geadviseerd om
regionale afstemming te zoeken voor voorzieningen die een groter
verzorgingsgebied nodig hebben en om in de kernen gebruik te maken van
multifunctionele voorzieningen. Er is geen voortgang geboekt op dit gebied, er
vindt geen actieve inzet plaats vanuit Rijk of Provincie of dit thema.
 Op het gebied van vervoer wordt geadviseerd om verschillende bestaande vormen
van vervoer te combineren in een integraal vervoerssysteem. De Provincie heeft in
het meest recente jaarlijkse actieprogramma Provinciale Verkeer- en Vervoerplan
Mobiliteit op Maat (2013) met gemeenten de samenwerking tussen OV en
doelgroepenvervoer te zoeken.

2.

Verkenning regionaal voorzieningenfonds
maatschappelijk vastgoed
Toelichting
Het Masterplan adviseert opschaling en combineren van bestaande voorzieningen.
Dit vraagt financiële draagkracht, mogelijk bieden Europese (Interreg) fondsen
kansen voor grensoverschrijdende combinaties. Provincie en lokale partijen
verkennen de business case voor een regionaal voorzieningenfonds maatschappelijk
vastgoed, waarbij het Rijk alleen expertise ter beschikking stelt. De resultaten van de
MKBA dienen als input.
Resultaat
 Pas recent is de verkenning voor een regionaal voorzieningenfonds
maatschappelijk vastgoed opnieuw onder de aandacht gebracht bij de stuurgroep
Leefbaarheid. Er is inmiddels draagvlak: de verkenning gaat van start.

Koersvast voor Zeeland

6. ZORG
Convenant Koersvast voor Zeeland
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Toetreding Digitale Steden Agenda

Toelichting
In Schouwen-Duiveland en Zeeuws-Vlaanderen moet het ICT-netwerk
opgewaardeerd worden om goede zorg thuis en in de wijk te kunnen leveren. Ideeën
over toepassing zijn en worden uitgewerkt door partijen olv Stichting Personen
Alarmering Zeeland, Met ICT Doe Ik Mee (MIDIM). Het Rijk en Provincie spreken af
dat Zeeuws-Vlaanderen en Schouwen-Duivenland als prioriteitsgebieden toetreden
tot de Digitale Steden Agenda van de G32.
Resultaat
 Zeeuws-Vlaanderen en Schouwen-Duivenland zijn tot op heden niet als
prioriteitsgebieden toetreden tot de Digitale Steden Agenda van de G32. De
Provincie heeft het thema met gemeenten besproken, maar zij zoeken naar
meerwaarde van aansluiting bij de Digitale Steden Agenda.
 Provincie Zeeland financiert mee aan het project Met ICT Doe ik Mee. Het project
is voorgedragen als pilot voor een Europese subsidie.
 Met regelmaat wordt in het kader Demographic Change: New Opportunities in
Shrinking Europe (DC Noise) overleg gevoerd tussen Zeeland, andere partners in
Nederland, België, Duitsland, Schotland en Noorwegen om resultaten uit te
wisselen.
 Aansluiting van Zeeland bij het programma van EZ om breedband in het
buitengebied te bevorderen lijkt een kostbare aangelegenheid te worden, zo stelt
Rekenkamer (2013).
 In de Toekomstvisie Zeeland 2040 van Provinciale Staten (2014) is aandacht voor
technologie om de zorg betaalbaar te kunnen houden. In het visiedocument staan
nog geen meetbare doelen beschreven.

2.

Stimuleren initiatieven en samenwerking rondom zorg en
bevolkingsdaling
Toelichting
Rijk wil knelpunten in wet- en regelgeving voor samenwerking tussen zorgaanbieders
en met zorgverzekeraar/zorgkantoor wegnemen. Als lokale partijen initiatieven op het
terrein van zorg en bevolkingsdaling ontwikkelen, stelt Rijk deskundigheid ter
beschikking, bijv. door na te gaan of deze bij nieuwe experimenteerregelingen
kunnen worden ondergebracht.
Resultaat
 Partijen in de regio (zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten en
patiëntenorganisaties) hebben in 2013 samen een Regioplan ‘Goed Leven’
opgesteld. Dit initiatief is door VWS in mei 2013 aangemerkt als regionale
proeftuin.
 Initiatiefnemers zijn CZ Zorgverzekeraar, ZorgSaam en Nucleus. Gemeenten en
GGD zijn betrokken geweest bij totstandkoming Regioplan en ondertekenaars van
Intentieverklaring.
 In het Regiolan wordt gesteld dat om een antwoord te kunnen bieden op de
situatie in Zeeuws-Vlaanderen zonder in conflict te komen met regels rond
Koersvast voor Zeeland

mededinging innovatieve financieringsarrangementen nodig zijn; er wordt gedacht
aan co-makership en cocreatie. De uitkomst van de zorg in termen van
gezondheidswinst moet bovengeschikt zijn aan procedures en
financieringsarrangementen. Niet alleen behandelingen moeten vergoed worden
maar ook inspanningen om behandelingen van alternatieven te voorzien, uit te
stellen of zelfs te voorkomen (kijk- en luistergeld).


In het Regioplan zijn 11 ijkpunten zijn geformuleerd met als doel de continuïteit
van de gezondheidszorg en maatschappelijke ondersteuning te waarborgen in
Zeeuws-Vlaanderen.



In het Regioplan zijn geen uitspraken gedaan over terughoudendheid met extra
locaties voor kleinschalige verpleeghuiszorg vanwege hoge (personeels)kosten –
een van de aanbevelingen in de MKBA (EIB 2013).

 Om uitvoering te geven aan het regioplan is een programmaorganisatie ingericht.
De uitvoering van het programma zou volgens planning in het derde kwartaal van
2013 moeten starten, waarbij twee quick win projecten worden opgestart. Deze
stappen zijn tot op heden niet van de grond gekomen.


Experiment ‘Saam&– wonen, zorg en welzijn’ behoort tot 2e tranche
krimpexperimenten 2013-2015 dat in opdracht van BZK begeleid wordt door
Platform31. ZorgSaam en de woningcorporatie Woongoed werken samen om
leefbaarheid en voorzieningen in de dorpen en kernen in Zeeuws-Vlaanderen te
behouden. Daarbij ligt de nadruk op het faciliteren van langer thuis blijven wonen
in samenwerking met lokale organisaties en bewoners. Het experiment vindt in
eerste instantie plaats in Aardenburg en IJzendijke maar is tot op heden niet van
de grond gekomen.



In augustus 2013 is door IZ-Zeeland (Innovatie in Zorg), Impuls en energiebedrijf
Delta een intentieverklaring ondertekend. Doel is in Terneuzen Smarthomes in te
richten: een ‘Zeeuwse Huiskamer’ waar nieuwe technologie voor zorg op afstand,
energiebesparing en veiligheid worden gecombineerd. In het provinciaal
leefbaarheidsbeleid (2014) stelt de Provincie deze en andere experimenten met
(digitale) voorzieningen te faciliteren.

 In Axel wordt in samenwerking met de Provincie geprobeerd om een
gezondheidscentrum in te richten voor de regio.
 Als het gaat om ziekenhuiszorg en het zorgaanbod in Zeeland heeft de provincie
in 2011 een toekomstvisie geformuleerd, rekeninghoudend met de veranderingen
in de bevolkingsomvang en – opbouw. Cliëntenraden, stafbesturen en Raden van
Bestuuur van ARDZ en Zorgsaam hebben eveneens in 2011 een verklaring
ondertekend voor samenwerking In het belang van de Zeeuwse cliënt. In 2014
verloopt de samenwerking tussen de ziekenhuizen in Zeeland zodanig stroef dat
een zorgverkenner (drs J.F. Beer) wordt ingezet om onderzoek uit te voeren hoe
dit komt. Het onderzoek wordt gefinancierd door de Provinciale Staten (€75 000)
en wordt naar verwachting december 2014 / januari 2015 opgeleverd. Het Rijk
heeft voor zover bekend geen inzet gepleegd op dit thema.
 Patiëntenorganisatie Klaverblad heeft zich verzet tegen de inzet van een
zorgverkenner omdat draagvlak voor de functie bij betrokken instanties ontbreekt.

Koersvast voor Zeeland

7. ONDERWIJS
Convenant Koersvast voor Zeeland
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Stimuleren initiatieven en samenwerking rondom
onderwijs en bevolkingsdaling
Toelichting
Rijk stelt deskundigheid ter beschikking bij knelpunten in regelgeving voor initiatieven
(al dan niet grensoverschrijdend) op terrein van onderwijs en bevolkingsdaling.
Samen met de regio worden oplossingen gezocht door na te gaan of het initiatief
binnen bestaande regelgeving mogelijk is of evt. binnen nieuwe experimenteerruimte
kan worden opgepakt (bijv. binnen het project sleutelexperimenten).
Resultaat
 Sectorplan PO is opgesteld: Schoolbesturen kunnen subsidie en advies
aanvragen bij het Ministerie SZW om samen met andere schoolbesturen een
regionaal tranfercentrum op te richten: bemiddelen in het van werk naar werk
helpen van personeel uit dezelfde regio. Ook zijn landelijke mobiliteitstools die het
werk als samenwerkingsverband gemakkelijker maken. Schoolbesturen kunnen
met subsidie de instroom van jonge leerkrachten bevorderen: korting op in dienst
nemen van jonge, werkloze leerkrachten.
 OCW steunt het voorzieningenplan voor Zeeuws-Vlaanderen door dit een
experimentele status toe te kennen. Het betreft een voorstel voor een indicatief en
organisch voorzieningenplan dat uitgaat van een transitie van 63 naar circa 35
basisscholen /Integrale Kind Centra. Schoolbesturen en organisaties willen m.b.t.
kinderopvang een aantrekkelijk pedagogisch aanbod doen door zowel een
pedagogisch medewerker op mbo-niveau als een pedagogisch medewerker op
hbo-niveau in te zetten. Dit zal een positief effect moeten hebben op de
ontwikkeling van kinderen (doorlopende ontwikkelingslijn 2,5-12 jaar). Kinderen
worden vanaf 3 jaar toegelaten op basisscholen. Hiermee moet het weglekken van
kinderen naar goedkope opvang en scholen in België worden voorkomen.
 Nederlands en Vlaamse schoolbesturen, pabo’s en overheidsinstanties hebben
deelgenomen aan de eerder genoemde onderwijspilot Mobiliteitscentrum om
grensverkeer in het onderwijs te stimuleren.

2.

Realisatie aanbevelingen Kerend Tij ondersteund door
Rijk
Toelichting
Aanbevelingen uit rapport Kerend Tij moeten worden gerealiseerd voor duurzaam,
kwalitatief hoogwaardig en financieel gezond onderwijsaanbod. Het Rijk stelt kennis
beschikbaar zodat Provincie en lokale partijen (schoolbesturen, onderwijsinstellingen)
de aanbevelingen kunnen realiseren. Met de instelling van onderwijsautoriteit OAZ is
een aanbeveling al uitgevoerd.
Resultaat
 De OAZ is in 2010 ingesteld voor 5 jaar (pilotperiode), in eerste instantie met een
focus op beroeps- en hoger onderwijs, later ook voor voortgezet onderwijs.

Koersvast voor Zeeland

Gezien de ondertekening van het convenant voor BZK en de steun van OCW is
de verwachting dat in principe alle aanbeveling verder zijn uitgevoerd.
Highlights uit de voortgang:


ROC Westerschelde en ROC Zeeland zijn gefuseerd tot ROC Scalda (1 januari
2012). Dit wordt door de OESO gezien als stap in de goede richting voor
herziening van de onderwijsstructuur.

 Als het gaat om diversicatie van het onderwijsaanbod: Vanaf 2015 biedt
Hogeschool Zeeland (HZ University of Applied Sciences) op Belgisch onderwijs
gerichte modules aan (topografie, geschiedenis, e.d.) aan pabo-studenten.
 De continuïteit en de kwaliteit van het Roosevelt Study Center (RSC) staan op de
tocht. Dit komt het kleinschalige academische klimaat in Zeeland niet ten goede.
Omdat vertegenwoordigers van de 3O’s (onderwijs, overheid en ondernemers)
vinden dat er meer potentie zit in Hoger- en Wetenschappelijk Onderwijs en
Onderzoek (HWOO) op het gebied van inhoud en samenwerking, heeft de OAZ
opdracht gekregen om een Masterplan op te stellen. In dit plan wordt de RSC
meegenomen.
 De Hogeschool Zeeland en de OAZ zoeken samen naar mogelijkheden voor
strategische investeringen in huisvesting en onderwijsinnovatie.
 In september 2014 is het Centrum voor Onderwijsexcellentie geopend waarin
Zeeuwse partijen uit het po, vo, mbo, hbo en wo samenwerken aan onderzoek en
onderwijs op het gebied van onderwijsexcellentie.
 Met betrekking tot financiële situatie van de Hogeschool Zeeland is in het eigen
jaarplan 2013 aangegeven dat in 2014 overleg zal plaatsvinden met het Ministerie
van Financiën over het al dan niet opschorten c.q. kwijtschelden van de HZbetalingen uit hoofde van de Claim Rekenschap. Verdere voortgang is


Voor de regio Zeeuws-Vlaanderen is het vormgeven van een doorgaande leerlijn
VMBO-MBO benoemd als actie, aansluiting van opleidingsprofielen bij de
economische behoeften in de regio, etc. In de praktijk echter worden technische
profielen in het (V)MBO afgestoten wegens gebrek aan belangstelling bij
potentiële leerlingen. Dit is een tegenstrijdige ontwikkeling, zo constateerde de
Rekenkamer in 2013. Er is inmiddels een plan om de instroom in
techniekopleidingen te verbeteren met het project Top Techniek ZeeuwsVlaanderen, waarbij ook de Centrum voor Top Techniek wordt ingericht.



SCOOP geeft in 2014 opnieuw het signaal dat meer mogelijkheden voor hogere
opleidingen in Zeeland de stedelijke aantrekelijkheid kan sterk bevorderen.

3.

Realisatie aanbevelingen ‘Onderwijs ons goed’

Toelichting
Aanbevelingen van rapport Onderwijs ons goed van Platform Primair Onderwijs
Zeeland moeten uitgevoerd worden door onderwijs en overheid:
-

De routekaart ligt klaar voor opstellen kwaliteits- en bereikbaarheidsplannen,

-

Uitvoering van twee proeftrajecten.

Het Rijk stelt haar kennis beschikbaar aan de Provincie voor uitvoering van het
proces rondom de routekaart.
Resultaat
Er zijn belangrijke stappen gezet om het basisonderwijs in Zeeland te versterken.


In het voorjaar 2012 is de OAZ benaderd om zich ook in te zetten voor primair
onderwijs, met zwaartepunt in Zeeuws-Vlaanderen
Koersvast voor Zeeland



De gemeenten Sluis, Hulst en Terneuzen in Zeeuws-Vlaanderen hebben in het
voorjaar 2013 een samenwerkingsverband geformeerd voor onderwijs. Er is een
voorstel opgesteld (ism OAZ) voor toekomstbestendige voorzieningen voor
onderwijs en opvang voor 0-12 jarigen. Voorstel bestaat uit: opstellen en
vaststellen van vlekkenplan voor gehele regio met gezonde bedrijfseconomische
basis voor de eerste 15 tot 20 jaar; uitwerking en implementatie van Integrale
Kindcentra binnen Z-V, implementatie van voorzieningenplan en IKC-concept in
2014-2015.



Onder regie van de Onderwijs Autoriteit Zeeland (OAZ) is gewerkt aan een
regionaal c.q. Zeeuws-Vlaams vlekkenplan voor de kinderopvang en het



basisonderwijs, samenwerkend in Integrale Kindcentra (IKC).
Het sluiten van basisscholen blijft een gecompliceerde kwestie: de dominante
roep vanuit de lokale gemeenschappen in Zeeland is veelal gericht op het
behoud van de eigen kleine dorpsschool. Zo heeft het advies van de
Onderwijsraad over grenzen aan kleine scholen (Onderwijsraad, 2013) om de
opheffingsnorm voor basisscholen van 23 leerlingen op te trekken naar 100
leerlingen voor veel ophef gezorgd bijvoorbeeld.



Zowel de MKBA Zeeuws-Vlaanderen (2013) als onderzoek door KPMG in
opdracht van OAZ stelt echter dat ingrijpende maatregelen nodig zijn. Een
proactieve houding bij schoolbesturen is noodzakelijk; verdere concentratie van
basisscholen met tenminste 80 leerlingen zowel financieel als voor de
onderwijskwaliteit de aangewezen route is. Dit heeft het urgentiebesef opnieuw
doen toenemen.



Er is een schrijfgroep ingesteld om meer ruchtbaarheid te geven aan het
onderwerp (oa door een bijeenkomst najaar van 2014).



In het najaar van 2013 hebben de schoolbesturen, organisaties voor
kinderopvang en de gemeenten ingestemd met het Plan van Aanpak ‘Op Weg!’,
een routekaart om te komen tot een gebiedsplan voor Integrale
Kindvoorzieningen van 0-12 jaar.



De Toolkit IKC – onderdeel van het plan Op Weg! is sinds april 2014
beschikbaar.



Daarnaast zijn diverse scholen gefuseerd (bijvoorbeeld scholengroep LeerTij en
Stichting Kapriom in Terneuzen) danwel schoolgebouwen gesloten (bijv.
Retranchement in Sluis)

Rol Provincie in bovenstaande: mee-financieren, deelname aan stuurgroep routekaart
(ontwikkelen van kwaliteit- en bereikbaarheidsplannen op lokaal niveau in het PO).
Rol van Ministerie in bovenstaande: deelname aan stuurgroep routekaart en actieve
inbreng in de zgn. Pitstops (bijeenkomsten om de stand van zaken te delen met het
brede onderwijsveld en vanuit perspectief van het ministerie van OCW een actieve rol
hierin te spelen en een toelichting te geven op (toekomstig) beleid).

4.

Realisatie aanbevelingen Kerend Tij wordt maximaal
ondersteund door OCW
Toelichting
Ministerie van OCW ondersteunt de realisatie van de Kerend Tij-adviezen maximaal,
houdt korte lijnen met Onderwijs Autoriteit Zeeland (OAZ) in het kader van uitvoering
en stelt deskundigheid, transitiemiddelen en/of regelruimte ter beschukking

Koersvast voor Zeeland

Resultaat
 OCW heeft de OAZ financiële steun gegeven om een deel van het Plan van
Aanpak ‘Op Weg!’ uit te voeren.
 OCW de OAZ toestemming gegeven om in Zeeland een jaar eerder met de
nieuwe programma’s voor het vmbo te starten.
 OCW is betrokken bij gesprekken met de Hogeschool Zeeland voor investeringen
in huisvesting en onderwijsinnovatie. Inmiddels is overeenstemming tussen HZ en
OCW bereikt.
 OCW heeft een structurele bijdrage toegezegd aan het Roosevelt Study Center
om het te behouden als onderzoeksinstituut voor Zeeland.


OCW heeft toegezegd om per september 2014 de bekostigingsregels voor
minderjarige deelnemers uit Vlaanderen te versoepelen.

Koersvast voor Zeeland

8. OVERIGE AFSPRAKEN
Convenant Koersvast voor Zeeland
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Implementatie adviezen SCP-onderzoek ‘Voorhoede
gemeenten actief burgerschap en zelforganisatie’
Toelichting
Schouwen-Duivenland doet mee aan onderzoek van SCP ‘Voorhoede gemeenten
actief burgerschap en zelforganisatie’. Adviezen moeten worden geïmplementeerd,
het Ministerie van BZK ondersteunt Schouwen-Duivenland hierbij.
Resultaat
 SCP onderzoek is in 2014 opgeleverd.
 SCP heeft onderzoek gedaan naar de burgerparticipatie binnen vijf gemeenten die
het ministerie ziet als ‘koplopers’, waaronder Schouwen-Duiveland. Hier zijn
dorpsraden geëvolueerd van instanties waar burgers kunnen meepraten, naar
instanties die de bewoners ondersteunen en over bestedingen besluiten. Ook zijn
dorpsvisies opgesteld in gezamenlijkheid met bewoners.
 Geconstateerd wordt dat men in alle 5 gemeenten overwegend positief is over het
idee inwoners meer zelf te laten doen en beslissen. Spanningen kunnen ontstaan
zodra een gemeente een groter beroep doet op de zelfredzaamheid van haar
inwoners, maar tegelijkertijd de inwoners nauwelijks betrekt bij belangrijke
politieke keuzes.
 Het rapport omvat geen adviezen specifiek voor Schouwen-Duivenland, wel een
aantal algemene leerpunten hoe de overheid participatie kan stimuleren en
faciliteren. Er is geen opvolging/implementatie gevonden n.a.v. het onderzoek; en
daarmee logischerwijs ook geen inzet hierop vanuit Rijk.

2.

Oprichting landelijk Kennisplatform Demografische

Transitie
Toelichting
Kennisplatform Demografische Transitie (KDT) wordt landelijk opgericht en de
informatieportal www.vanmeernaarbeter.nl wordt doorontwikkeld. Het ZKBO (Zeeuws
Kennisnetwerk Bevolkingsontwikkeling) fungeert als regionale partner van het KDT.
Resultaat
 In 2012 is het Kennisplatform Demografische Transitie (KDT) opgericht.
 Het Zeeuws Kennisnetwerk BevolkingsOntwikkeling (ZKBO) wordt op de website
van KDT als partner benoemd.
 Samenwerking komt onder meer tot uitdrukking in de excursie voor bestuurders en
strategen naar Zeeuws-Vlaanderen zoals gepland voor begin 2015, georganiseerd
door KDT en BZK.

3.

Ruimte voor regionaal maatwerk in regionale
woningmarktafspraken en doorvertaling Omgevingsplan
2012-2018 in gemeentelijke structuurvisies
Toelichting
Het Provinciaal Omgevingsplan 2012-2018 gaat uit van duurzame stedelijke
ontwikkeling en biedt mogelijkheden voor plattelandsontwikkeling. Provincie biedt

Koersvast voor Zeeland

binnen het algemene beleid ruimte voor regionaal maatwerk; dit kan doorvertaald
worden in de gemeentelijjke structuurvisies.
Resultaat


In het Omgevingsplan van de provincie Zeeland staat als actie het opstellen van
regionale woningmarktverkenningen. Deze verkenningen zijn de provinciale
bijdrage om te komen tot een integrale aanpak van de woningmarkt en een
handreiking voor het opstellen van regionale afspraken en afstemming tussen
gemeenten onderling.

 De Provincie heeft de regio’s ondersteund bij het opstellen van de
woningmarktafspraken (o.a. financiering inhuur, ambtelijke ondersteuning,
interventie) afhankelijk van de behoefte van de regio.
 Woningmarktafspraken zijn een vereiste om in aanmerking te komen voor de
subsidieregeling Provinciale Impuls Wonen (PIW). Deze subsidieregeling is in lijn
met het Omgevingsplan 2012-2018 door de Provincie in het leven geroepen met
als doel de particuliere woningvoorraad toekomstbestendig te maken.
 Alle gemeenten zijn er in geslaagd tot regionale woningafspraken te komen die
voldoen aan de eisen van de Provincie en de ladder van duurzame verstedelijking.
Voor Tholen, De Bevelanden, Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen zijn deze
afspraken in 2013 vastgelegd. Schouwen-Duivenland heeft in 2013 een stap gezet
met het opstellen van de Woonvisie 2013 – 2022, waarna begin 2014 ook de
woningmarktafspraken zijn vastgelegd voor de regio.
 In het Omgevingsplan van de Provincie wordt aangegeven dat
kernwinkelgebieden de primaire vestigingsplaats is voor detailhandel.
Concentratie wordt van belang geacht voor vitale, aantrekkelijke winkelgebieden.
Dit strookt in de praktijk niet altijd met de wensen van gemeenten in ZeeuwsVlaanderen en Schouwen-Duiveland.

4.

Beschikbaarheid masterclasses demografische transitie voor
gemeenteraden
Toelichting
Het Rijk stelt masterclasses demografische transitie voor gemeenteraden ter
beschikking, in samenspraak met gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen en SchouwenDuivenland.
Resultaat


De optie om masterclasses te organiseren is geopperd in de Stuurgroep
Leefbaarheid/Bevolkingsontwikkeling Zeeuws-Vlaanderen (mei 2013).



In september 2014 heeft de stuurgroep akkoord gegeven voor de opzet van de
Masterclasses voor raadsleden in Zeeuws-Vlaanderen. De eerste masterclass /
inspiratiebijeenkomsten voor nieuwe raadsleden vindt plaats in december 2014.



In oktober 2014 is een Krimpgame voor (nieuwe) gemeentelijk bestuurders
toegepast.



Niet bekend is of ook Schouwen-Duiveland behoefte heeft aan masterclasses.

Koersvast voor Zeeland

STOPLICHTEN EEN KOERS VOOR LIMBURG

1. ALGEMEEN

In het convenant is een aantal algemene (proces)afspraken opgenomen. De
voortgang van deze maatregelen wordt als volgt beoordeeld:
1.

Ondersteuning provincie bij indienen aanvragen Europese
fondsen
Toelichting
De Provincie ondersteunt de regio bij het in beeld brengen van de mogelijkheden en
het indienen van projecten bij Europese fondsen. Daar waar aanknopingspunten in
Europees beleid zitten en mogelijkheden voor synergie liggen bevordert het Rijk dat
onderwerpen uit dit convenant kunnen aanhaken in Europees verband.
Resultaat
 Het gezamenlijke subsidieprogramma Operationeel Programma Zuid-Nederland
(OP-Zuid) van de provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland en de steden
Breda, Tilburg, 's-Hertogenbosch, Eindhoven, Helmond, Venlo, Sittard-Geleen,
Heerlen en Maastricht heeft gelopen tot 2013. Het programma is bedoeld voor
activiteiten die medegefinancierd worden uit het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling (EFRO). Het conceptprogramma voor het vervolg (verwachte start
2015) is klaar en ligt ter goedkeuring bij de Europese Commissie.
 De drie provincies hebben provinciale steunpunten ingericht.
 Het is niet duidelijk wat de rol van het Rijk is geweest hierbij.

Een koers voor Limburg

2. ECONOMIE
Convenant Een Koers voor Limburg
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Afstemmen van landelijke innovatiecontracten met ZuidLimburgse actieprogramma
Toelichting
Het Rijk maakt elk jaar afspraken over het bijdragen aan de realisatie van Brainport
2020 in Innovatiecontracten en Human Capital Agenda’s met de topsectoren. Het Rijk
en Provincie stemmen de landelijke innovatiecontracten af met het Zuid-Limburgse
actieprogramma.
Resultaat
 In de regio Zuid-Limburg geldt LED (Limburg Economic Development) als de
aanjager van Brainport2020-projecten. De activiteiten van LED worden betaald uit
een jaarlijkse bijdrage van de drie centrumgemeenten, het Zuid-Limburgse
bedrijfsleven en de onderzoek- en onderwijsinstellingen. De projecten die
aangejaagd worden door het LED zijn gebundeld in het Actiepogramma economie.
 Begin 2014 is een midterm review uitgevoerd voor het Brainport 2020 programma
in Zuidoost Nederland. Belangrijkste conclusie is dat veranderende economische
omstandigheden ervoor hebben gezorgd dat economische groei en
werkgelegenheid achterblijven bij de doelstellingen in absolute zin. Echter ligt dit
wel boven het Nederlandse gemiddelde.
 Aanbevolen wordt de aanpak door te zetten, maar in het urgentieprogramma voor
de komende periode de veranderde economische omstandigheden te verwerken.
Ook wordt aanbevolen een analyse uit te voeren naar de haalbaarheid van de
Brainport 2020 ambities.
 De Provincie Limburg is vertegenwoordigd in het bestuur van LED, waarmee deze
afstemming dus plaatsvindt. De rol van het Rijk hierin is niet duidelijk.

2.

Realisering grensoverschrijdende samenwerking (GROS), de
daarbij behaalde resultaten en perspectieven
Toelichting
Het bevorderen van de grensoverschrijdende samenwerking tussen Zuid-Limburg,
Nordrhein-Westfalen en Duitstalig België door casussen uit het Actieprogramma uit te
voeren en de Taskforce GROS in te zetten.
Toelichting
 Er is een grensoverschrijdend samenwerkingsverband in de vorm van AG
Charlemagne met daarin de StädteRegion Aachen, Parkstad Limburg, Gemeente
Vaals en de Deutschsprachige Gemeinschaft in België. Er was ingezet op een
grensoverschrijdend publiek lichaam, maar de nieuwe burgemeesters van Aken
en Heerlen hebben dit teruggedraaid en hebben gekozen voor een lichtere
samenwerkingsvorm. AG Charlemagne heeft in 2013 een ontwikkelingsplan
opgesteld dat de richting voor verdere samenwerking aangeeft.
 Bestuurders geven aan dat grensonverschrijdend werken in de praktijk nog erg
lastig wordt gevonden. Er zijn nog te veel bureaucratische hobbels en wettelijke
beperkingen. Het aantrekken van mensen net over de grens verloopt zeer
moeizaam: er zijn te weinig Nederlanders in Aken en te weinig Duitsers in ZuidLimburg. Mensen blijken gebonden te zijn aan hun sociale habitat. Aken staat nog

Een koers voor Limburg

niet op het netvlies van de Limburger. De oorzaak ligt hier mogelijk ook deels aan
de marketing van Aken zelf.
 Ook in de zorg leiden bestuurlijke verschillen van de betrokken landen tot een
moeizame grensoverschrijdende samenwerking. Dit komt met name naar voren in
de verschillende financieringsconstructies voor de zorg. Daarnaast werkt de
Nederlandse overheid niet altijd mee. Een plan om met Aken een kostbaar
medisch stralingsapparaat te financieren met de gehele Euregio als
verzorgingsgebied is stuk gelopen op VWS (moest in Amsterdam of Rotterdam
komen). Toch heeft men de intentie om waar mogelijk samen te werken. Meest
voor de hand liggend is om te beginnen met relaties die er al zijn: UMC met Aken
en Hasselt (Luik in mindere mate vanwege taalbarrière).
 In december 2010 heeft de Raad voor openbaar bestuur geconcludeerd dat in
termen van het aantal opgeloste knelpunten gesteld kan worden dat nog weinig
resultaat is geboekt. De Raad concludeert dat de grensproblematiek weerbarstig
is: de Europese grenzen zijn vervaagd, maar wetgeving, financiering en
besluitvorming zijn nog steeds ingericht op het bestaan van nationale grenzen. Het
openbaar bestuur is in principe gericht op besluitvormingskernen in eigen land.
Ook zal sprake blijven van concurrentie tussen landen.
 In het onderwijs wordt de aansluiting gezocht naar de technische universiteit Aken
(RWTH). Nederlandse partijen (APG, DSM e.a.) hebben deelgenomen aan een
markt om zich te presenteren aan Duitse studenten. Ook de middelbare scholen
zoeken de aansluiting bij de RWTH. Voor het vwo organiseert de technische
universiteit onder meer masterclasses. De RWTH heeft het predicaat excellent
gekregen en is een sterke troef voor de regio Zuid-Limburg. Het vmbo heeft
contacten met bedrijven in en rond Aken, waar de leerlingen snuffelstages kunnen
lopen. Ook wordt een opleiding Duitse taal en cultuur aangeboden.

3.

Opstellen Atlas voor kansen voor grensoverschrijdende
samenwerking.
Toelichting
Het verkennen van de kansen en mogelijkheden om op verschillende terreinen tot
een grensoverschrijdende samenwerking te komen.
Resultaat

 De ‘Atlas van kansen voor Zuid-Limburg, Tongeren, Luik en Aken’ is medio 2013
gepubliceerd.

 Ook zijn er een ‘Atlas van kansen voor Midden-Limburg, Viersen, Heinsbergen en
Maaseik’ en een ‘Atlas van Kansen voor Noord-Limburg, Viersen en Kleve’
opgesteld.

4.

Voortgang MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte
en Transport)
Toelichting
Realiseren verbindingen grensoverschrijdend openbaar vervoer
Resultaat
 Voor verbetering van grensoverschrijdend spoorvervoer zet MIRT primair in op
het handhaven, verbeteren of realiseren van (intercity)verbindingen met HSLstations in Düsseldorf, Luik en Aken. In de concept ontwerpvervoerconcessie voor
het hoofdrailnet 2015-2025 noemt de NS dat de verbinding met Luik, Aken en
Antwerpen verbeterd gaat worden. Voor Aken is dat het geval zodra de
infrastructuur gereed is. In april 2014 is het startschot gegeven voor de

Een koers voor Limburg

elektrificatie van de spoorlijn tussen Landgraaf en Herzogenrath waarmee een
intercityverbinding met Aken een stap dichterbij is gekomen. Verdere voorwaarde
voor de verbinding is de verdubbeling van het spoor tussen Heerlen en Aken.
 Daarnaast is men bezig met de modernisering van de Maasroute en de
uitbreiding van de capaciteit van de sluis bij Ternaaien om een betere doorstroom
van goederenvervoer over de Maas richting België te faciliteren.

5.

Aanpak arbeidsmarktproblematiek o.b.v. OESO rapport ‘local
scenarios of demographic change’
Doelstelling
Advies OESO over Limburgse arbeidsmarktproblematiek
Toelichting
 In 2012 is het rapport door de OESO opgesteld. Een vervolgrapport voor alle
Nederlandse krimpregio’s samen (Strategies for resilient labour markets) is ook
door de OESO opgesteld.
 Op 9 november 2012 heeft een workshop in het kader van ‘Local scenarios of
demographic change: policies and strategies for sustainable development, skills
and employment’ plaatsgevonden. Tijdens focusgroepen werden de volgende
thema’s behandeld:
o

Grensoverschrijdende arbeidsmarkt: mensen kunnen gestimuleerd worden
om over de grens te werken door (1) te investeren in taal- en cultuurles van
het buurland, door (2) het opzetten van informatiepunten en expat centra en
(3) grensoverschrijdend openbaar vervoer. Belangrijkste knelpunten zijn
verschillende financiering(ssystemen) en gebrek aan urgentie bij nationale
overheden.

o

Demografische transitie op de arbeidsmarkt: de belangrijkste uitdagingen die
benoemd zijn, zijn (1) het compenseren voor demografische krimp (mismatch
tussen vraag en aanbod zoveel mogelijk beperken), o.a. door te focussen op
de sterktes van de regio en een numerus fixus in te stellen voor studies die
relatief weinig perspectief op werk bieden, (2) het aantal voortijdig
schoolverlaters tot een minimum te beperken en (3) kwetsbare groepen in
het arbeidsproces integreren.

o

Het ontwikkelen van vaardigheden voor de regionale arbeidsmarkt:
onderscheid wordt gemaakt tussen jongeren, laagopgeleiden en oudere
werknemers. Jongeren kunnen worden gestimuleerd richting de regionale
arbeidsmarkt door opleidingen flexibeler te maken (brede basis, pas later
specialiseren), ouders meer te betrekken bij het studiekeuzeproces en door
betere voorlichting te geven over impopulaire sectoren. Voor laagopgeleiden
is training on the job van belang, daarnaast kunnen functies worden
opgeknipt om meer werkgelegenheid voor laagopgeleiden te creëren. Voor
oudere werknemers is voorlichting over een leven lang leren van belang,
daarnaast dienen zij meer aandacht te krijgen van werkgevers. Momenteel
gaat een groot deel van het beschikbare budget voor training naar
medewerkers onder de 40.

o

Nieuwe bronnen van economische groei: belangrijkste conclusies zijn dat (1)
Limburg moet blijven focussen op topsectoren, maar dat (2) het MKB daarbij
niet vergeten mag worden, dat (3) meer aandacht besteed kan worden aan
het vermarkten van quality of life en zo toeristen en bijvoorbeeld
gepensioneerden naar de regio trekken, en dat (4) er kansen liggen bij crossovers tussen de verschillende aanwezige campussen.

Een koers voor Limburg

3. WONEN
Convenant Een Koers voor Limburg
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Voortgang opstellen intergemeentelijke structuur- en woonvisie,
alsmede uitwerking toetsingskader.
Toelichting
Ontwikkelen van een gezamenlijke, duurzame, ruimtelijk-economische visie in de
Euregionale context. Doel is het ruimtelijk integreren van opgaven rond wonen,
werken, voorzieningen (met bereikbaarheid als drager) via co-creatie tussen
belanghebbenden leidend tot een strategisch akkoord. De gezamenlijke visie is de
basis voor het Zuid-Limburgse deel van het Provinciaal Omgevingsplan Limburg
(POL) in 2013.
Resultaat
 Het POL zal eind 2014 worden vastgesteld. De stuurgroep wonen heeft in een
brief aan GS haar reactie gegeven op het ontwerp-POL, welke enerzijds
inhoudelijk van aard is, anderzijds procesmatig.
 De intergemeentelijke structuur- en woonvisie voor Zuid-Limburg zal naar
verwachting eind 2015 gereed zijn (opgesteld en vastgesteld). De stuurgroep
wonen is hier niet bij betrokken. Ook voor Midden- en Noord-Limburg zijn
intergemeentelijke structuur- en woonvisies in ontwikkeling.

2.

Voortgang nadere uitvoeringsafspraken RVOB, provincie
Limburg en Regio Parkstad over vier projecten (Oostflank
Brunssum, Gebrookerbos, overige rijksgronden in de regio en
financieel instrumentarium). Vervolgens: voortgang opzet en
uitvoering projecten
Toelichting
Inzet van het RVOB namens het Rijk op een aantal (bovengenoemde) projecten.
Resultaat
 Oostflank Brunssum / Rode Beek: aanbesteding heeft plaatsgevonden, oplevering
uiterlijk begin 2016.
 Oostflank Brunssum / verouderde bedrijventerreinen: herstructureringsvisie
vastgesteld, financiering wordt uitgezocht.
 Oostflank Brunssum / NWW: plan van aanpak 2012 is niet meer actueel. Nu zaak
om over te gaan naar fase 3: uitwerking van het plan, door verdiepingsslag op het
voorlopig ontwerp; masterplan light zal in maart 2015 worden opgeleverd.
 Gebrookerbos (Hoensbroek) Verschillende onderzoeken uitgevoerd van o.a.
schetsontwerp Gebrookerbos, ecosysteemdiensten, businessplan, rapportage
mogelijkheden duurzame energie-opwekking. Betrokkenheid RV(O)B is hiermee
afgerond. Uitvoering ligt nu bij lokale partijen.
 Overige Rijksgronden: conclusie onderzoek RVOB was dat naast Eygelshoven
(Kerkrade) en Nato-complex (Brunssum) geen overtollige gronden of vastgoed
kunnen worden ingezet
 Studie financiële instrumenten vastgoedaanpak: Analyse heeft geleid tot herijking
van de financiële opgave; inventarisatie ontwikkeld van kansrijke financiële
arrangementen; principes ontwikkeld voor de vastgoedaanpak. Er lopen vijf pilots
waarin praktische ervaring met deze arrangementen wordt opgedaan. Het project

Een koers voor Limburg

wordt afgerond met een seminar waarin met andere krimpgebieden ervaringen
worden gedeeld.
3.

Ondersteuning Rijk en provincie van Stuurgroep Wonen bij
uitwerken voorstellen op gebied van beheer en leegstand.
Toelichting
Aanvullend op de eerder toegekende € 14,5 mln levert het Rijk op basis van
voorstellen niet-financiële ondersteuning waar nodig en mogelijk.
Resultaat
 Het Rijk participeert met kennis en kunde wanneer nodig, naar wisselende
tevredenheid van de lokale partijen.

4.

Voortgang en resultaten opstellen in notitie over financiële
gevolgen wegvallen bouwmogelijkheden (Juridische Expertpool
Planschade). Idem bijdragen Rijk en provincie aan notitie
Toelichting
Rijk stelt verkennende notitie met mogelijkheden op; provincie levert hiervoor
casussen aan en draagt zorg voor een actueel toetsingskader.
Resultaat
 Verkennende notitie is opgesteld t.b.v. seminar in voorjaar 2013
 De Juridische Expertpool Planschade is ingezet in Simpelveld, Kerkrade, de
provincie en de stadsregio Parkstad (2013); alsmede de gemeente Heerlen (2014)
+ op een aantal momenten ingezet voor kennisdeling.

5.

Participatie Rijksdienst Cultureel Erfgoed in project Frontenpark
Maastricht (onderdeel Belvedère)
Toelichting
Onderdeel van project Belvedère binnen de Singels, Maastricht.
Resultaat
 Opgenomen in brandpuntenbeleid van de Gemeente Maastricht. Het project is in
uitvoering.
 RCE is betrokken geweest in de ideeënfase (M-Lab)

6.

Uitkomsten onderzoek Rijk naar behoud en functieherstel
voormalig CBS gebouw Heerlen
Toelichting
Rijk draagt voormalig CBS-gebouw over aan gemeente en voert studie uit voor
hergebruik van het gebouw.
Resultaat
 Voor het voormalig CBS-complex in Heerlen is in 2011 een businesscase
opgesteld
 Oorspronkelijke planning om in 2012 te starten met bouwen is niet gehaald; het
actieschema geeft aan dat in 2012 kritische prestatie indicatoren en een planning
worden ontwikkeld op basis van het format van de stuurgroep Wonen.
 Opgenomen in prioriteiten op gebied van stedelijke ontwikkeling van gem. Heerlen
 Een deel van het complex (Carbon6) is in mei 2012 ingevuld als gebouw aarin
ondernemers, creatievelingen, onderwijs, bedrijven en bezoekers samenkomen.
 De rekenkamercommissie heeft een onderzoek uitgevoerd naar inventarisatie en
selectie van een exploitant voor het CBS-complex.

Een koers voor Limburg

7.

Ontwikkeling concept en businessplan voor Bisschoppelijk
College e.o. in Sittard-Geleen
Toelichting
Zitterd Revisited Sittard-Geleen: voormalig bisschoppelijk college
Resultaat
 Opgenomen in prioriteiten op gebied van stedelijke ontwikkeling Sittard-Geleen
 Er komen geactualiseerde stadsvernieuwingsplannen voor het gehele plangebied,
onduidelijk is wat de beoogde ontwikkeling van het bisschoppelijk college daarin
is.
 Het nieuwe plan wordt op 17 december 2014 gepresenteerd.

8.

Voortgang en resultaten onderzoek Rijk naar knelpunten
particuliere woningvoorraad en onderzoek provincie en RVOB
naar nieuwe financieringsvormen
Toelichting
Onderzoek en zo mogelijk oplossen knelpunten particuliere woningvoorraad op
gebied van regelgeving en bestaande bekostigingssystematiek.
Resultaat
 Projecten RVOB zijn in september 2012 gegund.
 Partijen hebben daarbij gezamenlijk de Stec Groep ingeschakeld. Allereerst is er
een analyse uitgevoerd die heeft geleid tot een herijking van de financiële opgave.
Vervolgens is een inventarisatie gemaakt van kansrijke financiële arrangementen
en zijn principes ontwikkeld voor de vastgoedaanpak, welke zijn vastgelegd in een
brochure. Inmiddels lopen er vijf pilots waarin praktische ervaring wordt opgedaan
met financiële arrangementen.
 In juli 2014 heeft de Provincie een Transitiefonds Limburgse Woningmarkt
opgericht om plannen die beweging in de woningmarkt stimuleren financieel te
ondersteunen.

9.

Voortgang en resultaten in te stellen Taskforce ‘Verduurzamen
woningvoorraad Zuid-Limburg’
Toelichting
Rijk, provincie en partners in Z-Limburg stellen samen taskforce op: ontwikkelt
aanpak en bereidt Green deal voor.
Resultaat
 Inzet convenant is keten bouwsector; inzet energie en duurzaamheid en inzet IBA
via werkgroep Duurzaamheid. Er wordt een routekaart voor verduurzaming
opgesteld door NEBER.
 Er zijn diverse projecten gestart, o.a. in Parkstad (Vrieheide en project om 10.000
0-energiewoningen te ontwikkelen in parkstad).

10.

Resultaten en eventuele vervolgacties onderzoek Parkstad
Limburg naar IBA als motor voor transformatieopgave.
Toelichting
Internationale Bau-ausstellung als vernieuwend element en stimulance voor de
transformatieopgave.
Resultaat
 IBA vormgegeven en communicatiemiddelen opgesteld, nu in proces officiële
vastlegging en commitment (samenwerkingsovereenkomst voorjaar 2013).
 Inzendingsperiode voor projecten is verlengd t/m 15 december 2014, na
aanstelling van de nieuwe curator / directeur Jo Coenen.

Een koers voor Limburg

 In 2015 vindt de beoordeling van deze eerste oproep en de volgende oproep
plaats.
11.

Resultaten en eventuele vervolgacties inventarisatie onderzoek
naar behoudenswaardige panden buitengebied door
gemeenten, provincie en RCE.
Toelichting
Inventarisatie sluit aan op het streven om meer stedelijkheid en meer
landschappelijkheid in de regio Zuid-Limburg te creëren.
Resultaat
Nog niet gestart.

Een koers voor Limburg

4. ZORG
Convenant Een Koers voor Limburg
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Experiment regelarme instellingen in de Langdurige Zorg.

Toelichting
Aantonen welke regels in de zorg overbodig zijn en kunnen worden geschrapt en zo
professionals meer tijd geven om aan cliënten te kunnen besteden.
Resultaat


De experimenten zijn gestart per 2013. In totaal doen er 28 zorginstellingen mee,
de instelling Allerzorg voert 1 deelexperiment uit in Noord-Limburg.



De tussenrapportage van het Experiment Regelarme Instellingen laat zien dat de
deelnemende instellingen waarbij het experiment nog loopt, beter presteren en
een deel zelfs aangeeft dat met minder middelen meer bereikt wordt.

2.

Ondersteuning Rijk bij initiatieven op het terrein van zorg en
bevolkingsdaling (o.a. experimenteerregelingen).
Toelichting
Deskundigheid Rijk ter beschikking stellen om initiatieven rondom zorg en
bevolkingsdaling sneller te laten landen in het departement.
Resultaat
 Het ministerie van VWS monitort de voortgang van de twee proeftuinen die als
experiment zijn aangewezen: Blauwe Zorg in Maastricht Heuvelland en Mijn Zorg
in Parkstad.

 In de drie proeftuinen Blauwe Zorg (Maastricht-Heuvelland), Mijn Zorg (Parkstad)
en Anders Beter (Westelijke Mijnstreek) wordt gezocht naar manieren om de 0 e, 1e
en 2e lijnszorg beter te laten samenwerken en wat de gevolgen daarvan zijn voor
de geldstromen. Na een uitgebreide voorbereiding zijn in de drie proeftuinen nu
(november 2014) concrete projecten van start gegaan die zich richten op
geïntegreerde zorgarrangementen en de vorming van 0e en 1e lijnszorg. Projecten
die onder deze thema’s vallen zijn bijvoorbeeld de leefstijlcoach en
patiëntgerichtheid. Een beoogd project van de drie proeftuinen gezamenlijk is
wehelpen.nl. De tool wehelpen.nl moet de zelfredzaamheid en mantelzorg van
burgers versterken. Subsidie is aangevraagd bij de Provincie Limburg.

Een koers voor Limburg

5. ONDERWIJS
Convenant Een Koers voor Limburg
De voortgang van de maatregelen uit het convenant wordt als volgt beoordeeld:
1.

Initiatieven en resultaten gericht op behoud diversiteit en
kwaliteit onderwijs door samenwerking tussen onderwijs en
bedrijfsleven, aansluiting onderwijs bij behoeften regionale
topsectoren, doorlopende leerlijnen en vraaggestuurder
inrichten van curricula, onder meer door toepassing
experimenteerruimte.
Toelichting
Met het project ‘Sleutelexperimenten’ wil het Rijk juridische belemmeringen
wegnemen die oplossingen voor de gevolgen van kirmp in de weg kunnen staan.
Resultaat
 Sinds februari 2011 zijn er gesprekken gevoerd met scholen en besturen in de drie
topkrimpregio’s om mogelijke sleutelexperimenten te inventariseren. Er zijn 16
voorstellen gedaan door schoolbesturen, maar deze bevatten niet de informatie
die nodig was om een juridisch traject in te zetten.
o Daarom is een tweede slag gemaakt om de voorstellen te concretiseren
(uitgevoerd door Van Beekveld & Terpstra). Op basis van de uitkomsten is het
ministerie van OCW een vervolgtraject gestart. Voor de volgende voorstellen gaat
het ministerie op zoek naar oplossingen samen met besturen: schooloverstijgende
onderwijsteams, doorlopende leerlijn vmbo-mbo en innovatieve ICT-oplossingen
(met OnderwijsAutoriteit Zeeland / OAZ).
 Vervolgens is ruimte geboden voor het indienen van meer experimenten, maar dat
blijkt toch lastig, omdat een experiment breed gedragen dient te worden in de
regio. Een schoolbestuur kan niet zelfstandig een experiment indienen. Uiteindelijk
zijn er geen sleutelexperimenten aangewezen.
 Het instrument Transitieatlas is / wordt ingezet binnen de schoolbesturen PO met
als doel meer gezamenlijkheid in de regionale transitie-opgave te bewerkstelligen.

2.

Voortgang en resultaten initiatieven gericht op onderwijs en
bevolkingsdaling binnen bestaande regelgeving dan wel door
toepassing experimenteerruimte.
Toelichting
De initiatieven richten zich op het loslaten van de Fusietoets, het ontwikkelen van een
publiek/private organisatievorm voor Integrale Kindcentra en de verticalisering
(doorgaande leerlijnen) vmbo -mbo.
Resultaat
 Ministerie OCW heeft aangegeven dat de fusietoets in krimpgebieden wordt
losgelaten
 Het concept integrale kindcentra is nog niet door Rijksoverheid omarmd (kabinet);
waardoor knelpunten nog niet zijn opgelost.
 Er is ruimte om de verticalisering doorgaande leerlingen VMBO-MBO toe te
passen.

3.

Instellen één aanspreekpunt bij het Rijk (ministerie OCW).

Toelichting

Een koers voor Limburg

Doel is om de lijnen kort te houden tussen regio en Rijk om knelpunten snel op te
lossen.
Resultaat
OCW zet een structuur op van accountmanagers voor verschillende deelgebieden in
Nederland.

Een koers voor Limburg

6. OVERIGE AFSPRAKEN
Convenant ‘Een Koers voor Limburg’
In het convenant is een aantal ‘overige afspraken’ opgenomen. De voortgang van
deze maatregelen wordt als volgt beoordeeld:
1.

Project ‘Burgerschap in krimpregio’s’

Toelichting
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties subsidieert het project
Burgerschap in krimpregio’s. Doel van dit project is de burgers bewust te maken van
de gevolgen van de demografische veranderingen voor hun leefomgeving en hen uit
te dagen actief te participeren in het vormen van een visie op de toekomst van hun
dorp of stad binnen de regio. De vereniging van Kleine Kernen Limburg is een van
vier provinciale verenigingen die participeert in dit project.
Resultaat
 Het eindverslag van het project ‘burgerschap in krimpregio’s is opgeleverd in april
2013.
 Limburgse pilots hebben plaatsgevonden in Lomm (gemeente Venlo), Koningslust
(gemeente Peel en Maas), Vilt (Valkenburg a/d Geul), Ittervoort (gemeente
Leudal) en Obbicht (Sittard-Geleen). Voor alle pilots is het resultaat dat de
samenwerking binnen en tussen kernen verbeterd is, er bewustwording over de
gevolgen van de demografische transitie is bereikt en in een aantal gevallen is een
start gemaakt met dorpsvisies in dorpsontwikkelingsplannen (DOP’s).

2.

Doorontwikkeling instrumenten MKBA, Leefbaarometer, evt
gekoppeld aan Transformatiemonitor
Toelichting
Partijen hebben een bijdrage geleverd aan het ontwikkelen van instrumenten zoals de
Maatschappelijke Kosten Baten Analyse voor Parkstad en de Leefbaarometer. Op
beide instrumenten, evenals andere instrumentaria, zal een doorontwikkeling
plaatsvinden in samenwerking met de regio en waar mogelijk gekoppeld aan de
Transformatiemonitor.
Resultaat
 De Leefbaarometer is verbeterd: in 2014 zijn apps en een mobiele website
opgeleverd.
 Daarnaast is de ‘demowijzer’ ontwikkeld, waarin voor krimp- en
anticipeergebieden relevante indicatoren zijn opgenomen. De 2.0 versie is in 2014
opgeleverd.
 Het is niet bekend in hoeverre de methodiek MBKA nog is doorontwikkeld of wat
de rol van de Zuid-Limburgse regio’s is geweest bij de doorontwikkeling van deze
instrumenten.
 De Leefbaarometer en de Demowijzer hebben als input gediend voor de
Transformatiemonitor, maar een koppeling heeft niet plaatsgevonden.

3.

Oprichting Landelijke Kennisfaciliteit Bevolkingsdaling en
NEIMED als partner
Toelichting
In samenwerking met de provincies Limburg, Groningen en Zeeland werkt het Rijk
aan de inrichting van een Landelijke Kennisfaciliteit Bevolkingsdaling. De

Een koers voor Limburg

doorontwikkeling van de informatieportal vanmeernaarbeter.nl wordt daarin
ondergebracht. Met bijdragen van Parkstad Limburg en Provincie Limburg hebben de
Zuyd Hogeschool en de Open Universiteit (in partnership met de UM) het
expertisecentrum NEIMED opgericht. NEIMED kan gaan fungeren als een van de
pijlers van de Landelijke Kennisfaciliteit.
Resultaat
 Het kennisplatform demografische transitie is in 2012 opgericht en het NEIMED is
daar regionale partner van. De website www.vanmeernaarbeter.nl is onderdeel
van het Kennisplatform en wordt beheerd door Platform31

4.

Status ‘proeftuin’ krimpregio Limburg

Toelichting
Limburg is samen met de krimpregio’s Groningen en Zeeland ook een proeftuin voor
andere regio’s in Nederland die te maken zullen krijgen met bevolkingsdaling.
Resultaat
 De krimpregio’s worden als voorloper gezien en er vinden experimenten plaats,
maar er is niet echt sprake van een proeftuin, al heten verschillende initiatieven op
gebied van zorg wel deze naam.

Een koers voor Limburg

STOPLICHTEN INZET RIJK
In de convenanten bevolkingsdaling is voor het Rijk een aantal acties geformuleerd
op uiteenlopende thema’s. Ten behoeve van de evaluatie zijn vijf clusters
onderscheiden voor de inzet door het Rijk:
1.

2.
3.
4.
5.

Landelijke monitoring en regie, zoals instrumentarium (Leefbaarometer,
Demowijzer, MKBA’s, Atlas voor Grensoverschrijdende kansen,
bestuurskrachtmetingen)
Kennis en Kunde (kennis-uitwisseling, experimenten)
Wet- en regelgeving (oplossen van knelpunten)
Stimuleren slagkracht / samenwerking
Financiën.

Daar waar eenzelfde Rijksactie in meerdere convenanten terug komt (bijvoorbeeld
het uitvoeren van MKBA’s), is dit gebundeld tot één actie. De inzet van het Rijk is
wordt als volgt beoordeeld:
1. LANDELIJKE MONITORING EN REGIE

1.

Uitvoeren MKBA’s

Toelichting
In Zeeland moet de MKBA ‘wonen, voorzieningen en economie’ voor ZeeuwsVlaanderen worden uitgevoerd. Financiering hiervan gebeurt voor 60% door het
ministerie van BZK.
In Groningen wordt een MKBA Voorzieningen in de Eemsdelta en Oost-Groningen
uitgevoerd. Er wordt onderzoek gedaan naar de toepassing van een brede MKBA in
De Marne.
Resultaat
 In Zeeland is de MKBA door EIB uitgevoerd en in 2013 opgeleverd.
 In Groningen is ervoor gekozen om de MKBA’s niet uit te voeren, maar de
financiële middelen die oorspronkelijk bedoeld waren voor de MKBA’s in te zetten
op meer actiegerichte trajecten.

2.

Opstellen Atlas voor Grensoverschrijdende kansen

Toelichting
Het ministerie van BZK laat voor de grensregio’s Zeeuws-Vlaanderen, Zuid-Limburg
en Groningen een Atlas voor Grensoverschrijdende kansen opstellen.
Resultaat
 Voor alle drie de grensregio’s is een Atlas voor Grensoverschrijdende Kansen
opgesteld.
 Kansen die de regio’s hebben zijn onderzocht en toegelicht. In Zeeland zijn er drie
concrete actiepunten uit het onderzoek voortgekomen.

Rijk

3.

Inrichten van Kennisplatform Demografische Transitie

Toelichting
Om kennis te delen over vernieuwende oplossingen rond demografische
ontwikkelingen in de drie provincies wordt een Kennisplatform Demografische
Transitie ingericht, waaronder ook de informatieportal vanmeernaarbeter.nl valt. Het
Rijk heeft hier samen met de drie provincies de verantwoordelijkheid over.
Resultaat


Het Kennisplatform Demografische Transitie is in 2012 opgericht. De website
vanmeernaarbeter.nl is daar onderdeel van en wordt beheerd door Platform31.



Regionale partners van het Kennisplatform zijn Kenniscentrum Krimp NoordNederland (KKNN), Zeeuws Kennisnetwerk Bevolkingsontwikkeling (ZKBO) en
NEIMED voor Limburg.

4.

Bijdrage aan de uitvoering van OESO-onderzoek ‘local
scenarios of demographic change’
Toelichting
De OESO voert het onderzoek ‘local scenarios of demographic change’ uit voor
krimpregio’s in Nederland. Het Rijk draagt inhoudelijk en financieel bij aan het
algemene deel van het onderzoek.
Resultaat


Het OESO-onderzoek is uitgevoerd en in het najaar van 2013 opgeleverd.
Zeeland, Limburg en Groningen zijn als case-studies opgenomen.



BZK heeft de ondersteuning van het veldbezoek en een bijeenkomst met lokale
stakeholders in Zeeland gefinancierd, naast €50.000 voor het algemene deel
van het onderzoek.

5.

Verbetering van PRIMOS-model

Toelichting
Aanpassing PRIMOS-model, omdat dit deels is gebaseerd op woningbouwplannen.
Rijk, Provincie en ABFresearch verbeteren daarom dit model voor krimpgebieden.
Resultaat
 De afgelopen jaren is door ABF Research het PRIMOS model jaarlijks bijgesteld
op basis van trends en nieuw beschikbare gegevens. Dat betekent dat de
teruggebrachte plancapaciteit in de krimpregio’s ook is meegenomen in de nieuwe
prognoses.


6.

De regio is tevreden met deze aanpassing.

Ontwikkeling dynamische onderwijs-arbeidsmarktmonitor
Zeeland
Toelichting
Doel is het in beeld brengen van onderwijs-arbeidsmarkt om daar operationeel beleid
op te kunnen voeren. Rijk en Provincie bevorderen de ontwikkeling van een
dynamische onderwijs-arbeidsmarktmonitor Zeeland. Rijk en Provincie bevorderen de
inzet van een bemiddelaar die de beleidsuitvoering bij partijen organisatorisch
verankerd.
Resultaat
 In 2014 is de notitie Zeeuwse Arbeidsmarktmonitor opgeleverd. Ook is een
website gereed www.zeeuwsearbeidsmarktmonitor.nl en een nieuwsbrief.

Rijk

 In de Arbeidsmarktmonitor is aangegeven dat de impact van de economische crisis
groot is. De vraag- en aanbodkant is in beeld gebracht met daarbij een SWOT
analyse. Er zijn 10 kernopgaven geformuleerd naar speerpuntsectoren:
o Algemeen / Sectoroverstijgend (vb 2600 Wajongers aan het werk, ontwikkeling
flexibilisering)
o Agro, food en landbouw (vb verbetering populariteit groene opleidingen)
o Biobased Economy (vb aandacht voor discrepantie vraag en aanbod)
o Zorg en welzijn (vb aandacht voor schoolverlaters op mbo-niveau lager dan 4)
o Vrijetijdseconomie (vb investeren in het toeristich product ‘Zeeland’)
o Maintenance (vb in contact brengen van innovatieve MKB bedrijven)
o Energie (vb uitwerking ‘Energy Water Valley’)
o Water (vb clustervorming en samenwerking met kennisinstelling)
o Seafood, visserij en aquacultuur (vb optimaliseren productieomstandigheden)


De monitor is dynamisch en wordt steeds geactualiseerd. Wanneer er nieuwe
cijfers zijn, worden die ingevoerd en de voorspellingen waar nodig aangepast.
Daarnaast doet SCOOP in 2016 opnieuw een scan om te kijken hoe de
arbeidsmarkt ervoor staat.

 BZK heeft het opstellen van deze monitor gesubsidieerd. Subsidievoorwaarde van
BZK voor de monitor was dat er voldoende (financiele) steun was om de monitor
structureel te maken. Het ministerie heeft een half jaar uitstel verleend tot juni
2013: een aantal partijen had extra tijd nodig om aan tonen dat gezamenlijke en
structurele voortzetting na afloop van de subsidieperiode van BZK nodig was.
 De OAZ heeft de ontwikkeling van de onderwijs-arbeidsmarktmonitor begeleid en
heeft de rol van bemiddelaar op zich genomen. Hij heeft een 3O-platform opgericht
(onderwijs, overheid en ondernemers) waarbinnen de beleidsuitvoering
nadrukkelijk op de agenda staat en verankerd is.

7.

Afspraken over toetreding Zeeuws-Vlaanderen en
Schouwen-Duiveland tot Digtiale Steden Agenda van de
G32
Toelichting
In Schouwen-duiveland en Zeeuws-Vlaanderen moet het ICT-netwerk opgewaardeerd
worden om goede zorg thuis en in de wijk te kunnen leveren. Ideeën over toepassing
zijn en worden uitgewerkt door partijen olv Stichting Personen Alarmering Zeeland,
Met ICT Doe Ik Mee (MIDIM). Het Rijk en Provincie spreken af dat ZeeuwsVlaanderen en Schouwen-Duivenland als prioriteitsgebieden toetreden tot de Digitale
Steden Agenda van de G32.
Resultaat


Zeeuws-Vlaanderen en Schouwen-Duivenland zijn tot op heden niet als
prioriteitsgebieden toetreden tot de Digitale Steden Agenda van de G32. De
gemeenten zoeken meerwaarde van aansluiting bij de Digitale Agenda. Na
commitment van gemeenten kunnen het Rijk en de Provincie stappen
ondernemen.



Provincie Zeeland financiert mee aan het project Met ICT Doe ik Mee. Het project
is voorgedragen als pilot voor een Europese subsidie.



Met regelmaat wordt in het kader Demographic Change: New Opportunities in
Shrinking Europe (DC Noise ) overleg gevoerd tussen Zeeland, andere partners in
Nederland, België, Duitsland, Schotland en Noorwegen om resultaten uit te
wisselen.

Rijk



Aansluiting van Zeeland bij het programma van EZ om breedband in het
buitengebied te bevorderen lijkt een kostbare aangelegenheid te worden, zo stelt
Rekenkamer (2013).



In de Toekomstvisie Zeeland 2040 van Provinciale Staten (2014) is tegelijkertijd
aandacht voor technologie om de zorg betaalbaar te kunnen houden. In het
visiedocument staan nog geen meetbare doelen beschreven.

Rijk

2. KENNIS EN KUNDE
1.

Inzet JEP

Toelichting
De Juridische Expertpool Planschade ondersteunt gemeenten wanneer de
plancapaciteit moet worden bijgesteld en er sprake is van planschade. In de
convenanten met Groningen en met Limburg biedt het Rijk de inzet van de pool aan.
Daarnaast geeft het Rijk aan JEP opdracht om een verkennende notitie te schrijven
over financiele gevolgen van het wegvallen van bouwmogelijkheden voor
gebiedsontwikkeling in krimpgebieden.
Resultaat


In Limburg is de Juridische Expertpool Planschade ingezet in Simpelveld,
Kerkrade, de provincie en de stadsregio Parkstad (2013); alsmede de gemeente
Heerlen (2014) + op een aantal momenten ingezet voor kennisdeling.

2.



In Groningen is de JEP is ingezet in De Marne en Stadskanaal (2012).



Over de notitie van het JEP is niets bekend.

Inzet Taskforce GROS

Toelichting
De Taskforce GROS heeft in 2012 en 2013 voor grensregio’s actiepunten opgesteld
om knelpunten in grensoverschrijdende samenwerking op te lossen. Het Rijk wil deze
actiepunten volgen en (laten) uitvoeren om grensoverschrijdende samenwerking te
stimuleren.
Resultaat


De actiepunten voor de regio’s hebben hoofdzakelijk betrekking op
grensoverschrijdende arbeidsmarkt en wederzijdse erkenning van diploma’s,
grensoverschrijdend openbaar vervoer en grensoverschrijdende veiligheid.



Sinds 2011 spelen de Speciaal Vertegenwoordiger voor de Buurlanden en de
Commissarissen van de Koning een grote rol in het GROS-proces: zij zoeken
naar regionale verankering van grensoverschrijdende samenwerking.



De meest recente voortgangsrapportage GROS komt uit oktober 2012. Daaruit
blijkt dat het Rijk zich inzet voor grensoverschrijdende samenwerking, maar dat
vooruitgang met kleine stapjes gaat.



Het Rijk heeft veel acties op dit terrein lopen. Uit een brief van 11 juni 2014 van
minister Asscher blijkt bijvoorbeeld dat het ministerie van OCW samen met zeven
andere ministeries bezig is met het omzetten van de herziene richtlijn voor
internationale diploma herkenning in de wet- en regelgeving. Uit deze actie is af te
leiden dat het Rijk de mogelijkheden onderzoekt om eventuele knelpunten op te
heffen. In december 2014 is een verklaring ondertekend door minister Asscher
dat vanaf het voorjaar 2015 de Benelux-landen elkaar diploma’s voor hoger
onderwijs automatisch zullen erkennen.

3.

Participatie RCE in Limburg en Groningen

Toelichting
Participatie door de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) in project Frontenpark
Maastricht (onderdeel Belvedère) en bij het opstellen van het businessplan
Bisschoppelijk College. In Groningen betreft het participatie bij inventarisatie

Rijk

herbestemming van monumentale panden en investeringen in kennis over
herbestemming van monumentale panden (door het Ministerie van I&M, o.a. via
pilots).
Resultaat

Ontwikkeling in voortgang project Frontenpark Maastricht niet bekend


Ontwikkeling in voortgang businessplan voor Bisschoppelijk College e.o. in



Sittard-Geleen niet bekend.
In Groningen zet de RCE zich van 2013 tot 2016 in het Kenniscentrum
Herbestemming Noord. Het kenniscentrum ondersteunt gemeenten actief in hun
sleutelrol in het herbestemmingsproces, waarbij de prioriteit wordt gegeven aan
herbestemming in krimpgemeenten.Via www.herbestemmingnoord.nl kunnen
geïnteresseerden zich aanmelden voor panden die in aanmerking komen voor
herbestemming. Subsidieregelingen via gemeenten, provincies en Rijk zijn
inzichtelijk gemaakt en gelden voor (een deel van) de panden. Via deze weg zijn
in de provincies reeds 30 panden herbestemd en worden nog eens 18 panden
aangeboden.

4.

Inzet RVOB

Toelichting
Het RijksVastgoed- en OntwikkelingsBedrijf draagt in de regio’s bij aan de aanpak van
de gevolgen van bevolkingsdaling. In Groningen worden de Rijksvastgoedposities in
kaart gebracht, in Zeeland en Limburg werkt de RVOB in een adviserende of
leidinggevende rol aan ontwikkelingsprojecten.
Resultaat


De RVOB is in Groningen in gesprek met bestuurders over de mogelijkheden voor
het leveren van een bijdrage in de regionale planontwikkeling in deze twee
regio’s. De pilots van het RVOB worden uitgevoerd in andere krimp- en
anticipeerregio’s (Limburg en Achterhoek).



Het Rijk en de regio Groningen gaan gezamenlijk onderzoeken in hoeverre het
mogelijk is rijksvastgoed en vastgoed van gemeenten en provincies aan te
wenden voor het realiseren van beleidsdoelstellingen. Dit onderzoek zou in het
voorjaar 2014 van start gaan en zal worden gecoördineerd door de provincie
Groningen.



De rol van de RVOB in Limburg en Zeeland is eind 2014 naar tevredenheid (bijna)
afgerond. De verschillende projecten worden overgenomen door plaatselijke of
regionale partijen.

5.

Inzet deskundigheid bij initiatieven op het gebied van
onderwijs en bevolkingsdaling
Toelichting
Indien gemeenten (grensoverschrijdende) initiatieven ontwikkelen rond onderwijs en
bevolkingsdaling en hierbij knelpunten in de regelgeving tegenkomen, zal het Rijk
samen met de Provincies oplossingen zoeken door na te gaan in hoeverre deze
initiatieven binnen de bestaande regelgeving mogelijk zijn dan wel binnen de nieuwe
experimenteerruimte kunnen worden opgepakt. Daarnaast ondersteunt het Rijk in de
Provincie Zeeland bij de realisatie van de onderzoeken Kerend Tij en Onderwijs ons
goed.
Resultaat
 Provincie Groningen en Ministerie BZK zijn een dossier ‘knellende regelgeving’,
o.a. met betrekking tot dit onderwerp, gestart.

Rijk

 Ministerie OCW heeft aangegeven dat de fusietoets in krimpgebieden wordt
losgelaten.
 Het concept integrale kindcentra is nog niet door Rijksoverheid omarmd (kabinet);
waardoor knelpunten nog niet zijn opgelost.
 Aan de staatssecretaris is gevraagd om zich voor 1 september 2014 uit te spreken
of hij bereid is een voorzieningenplan voor Zeeuws-Vlaanderen te ondersteunen
door dit een experimentele status toe te kennen. Het betreft een voorstel voor een
indicatief en organisch voorzieningenplan dat uitgaat van een transitie van 63 naar
circa 35 basisscholen /Integrale Kind Centra. In november 2014 is dit door de
staatssecretaris ondersteund.
 Er is ruimte om de verticalisering doorgaande leerlingen VMBO-MBO toe te
passen.
 Een gemeenschappelijk kader voor de ontwikkeling van doorlopende leerlijnen
vmbo-mbo voor heel Zeeland is ontwikkeld. Medio 2014 formeel ingestemd met de
doorlopende leerlijnen van start te gaan in het schooljaar 2015-2016.
 Onderwijs-arbeidsmarktmonitor Zeeland opgesteld in 2013 om op basis van
objectieve data bestuurlijke keuzes te kunnen maken op het snijvlak onderwijsarbeidsmarkt.
 Het Rijk ondersteunt de realisering van een routekaart in het kader van het
onderzoek Onderwijs ons goed door deel te nemen aan stuurgroep routekaart en
actieve inbreng in de zgn. Pitstops (bijeenkomsten om de stand van zaken te delen
met het brede onderwijsveld en vanuit perspectief van het ministerie van OCW een
actieve rol hierin te spelen en een toelichting te geven op (toekomstig) beleid).
 Het is niet duidelijk wat de directe inzet van het Rijk is geweest bij de realisatie van
het onderzoek Kerend Tij. Via de OnderwijsAutoriteit heeft het Rijk zich wel
beziggehouden met de realisatie.
 In Zuid-Limburg wordt de Transitieatlas primair onderwijs ingezet.

6.

Inzet deskundigheid bij initiatieven op het gebied van
zorg en bevolkingsdaling
Toelichting
In het proces van samenwerken tussen zorgaanbieders worden vaak knelpunten in de
wet– en regelgeving ervaren. Het Rijk wil deze knelpunten zo veel als mogelijk
tegengaan. Als in de krimpgebieden vernieuwingen op het terrein van zorg en
bevolkingsdaling worden ontwikkeld kan het Rijk deskundigheid ter beschikking
stellen, bijvoorbeeld door na te gaan in hoeverre deze initiatieven binnen nieuwe
experimenteerregelingen kunnen worden ondergebracht.
Resultaat
 De tussenrapportage van het Experiment Regelarme Instellingen laat zien dat de
deelnemende instellingen waarbij het experiment nog loopt, beter presteren en een
deel zelfs aangeeft dat met minder middelen meer bereikt wordt.
 Experiment ‘Saam&– wonen, zorg en welzijn’ in Zeeland behoort tot 2e tranche
krimpexperimenten 2013-2015 dat in opdracht van BZK begeleid wordt door
Platform31. ZorgSaam en de woningcorporatie Woongoed werken samen om
leefbaarheid en voorzieningen in de dorpen en kernen in Zeeuws-Vlaanderen te
behouden. Daarbij ligt de nadruk op het faciliteren van langer thuis blijven wonen in
samenwerking met lokale organisaties en bewoners. Het experiment vindt in eerste
instantie plaats in Aardenburg en IJzendijke maar is tot op heden niet van de grond
gekomen.

Rijk

 Zorginstelling De Hoven (o.a. actief in Eemsdelta) participeert met het experiment
‘zorg zonder regels’ en de tussenresultaten zijn vooral positief.
 Het ministerie van VWS monitort de voortgang van de twee proeftuinen die als
experiment zijn aangewezen: Blauwe Zorg en Mijn Zorg. In de drie proeftuinen
Blauwe Zorg (Maastricht-Heuvelland), Mijn Zorg (Parkstad) en Anders Beter
(Westelijke Mijnstreek) wordt gezocht naar manieren om de 0e, 1e en 2e lijnszorg
beter te laten samenwerken en wat de gevolgen daarvan zijn voor de geldstromen.
De Proeftuinen lopen inmiddels goed, rol van het Rijk is nog wat onduidelijk.

7.

Bijeenkomsten/conferenties

Toelichting
Het Rijk ondersteunt de regio’s door deskundigheid en faciliteiten aan te bieden op
bijeenkomsten/conferenties die de regio’s of het Rijk organiseert. In Zeeland gaat het
om economische conferenties en masterclasses voor gemeenteraden en in Groningen
worden dialoogtafels ingezet om tot uitvoeringsagenda’s van de WLP’s te komen.
Resultaat


In de regio’s De Marne, Oost-Groningen en Eemsdelta hebben geen dialoogtafels
bevolkingskrimp plaatsgevonden. Wel zijn in Oost-Groningen een aantal
thematische ‘Toogdagen’ georganiseerd, waarvan de laatste op 31 januari 2014
heeft plaatsgevonden.



In Zeeland zijn verschillende (economische) conferenties op enige wijze
ondersteund door Rijk en Provincie (voornamelijk inzet Provincie, in mindere mate
Rijk).



In december 2014 vindt de eerste masterclass voor raadsleden in ZeeuwsVlaanderen plaats.

8.

Onderzoek

Toelichting
Ter ondersteuning van de regio’s voert het Rijk onderzoek uit of ondersteunt het
onderzoek op verschillende terreinen.
Resultaat


In Groningen zou het Rijk inhoudelijk (en soms financieel) ondersteuning bieden
in drie onderzoeken: 'Invulling experimenteerzone stimulering biobased economy
door vermindering van belemmerende regeldruk’, een onderzoek van KKNN naar
de instroom van sociaal zwakkeren in krimpgebieden en een onderzoek naar de
inzet van burgerinitiatieven en experimenten in de uitvoering van WLP’s. Alle drie
de onderzoeken zijn uitgevoerd, maar het is niet duidelijk wat hierin de rol van het
Rijk is geweest.



In Groningen zouden de Ministeries I&M en BZK daarnaast onderzoeken of de
financiële haalbaarheid van het WLP Eemsdelta zou kunnen worden verbeterd en
welke lessen getrokken kunnen worden. De bij het Rijk beschikbare kennis t.a.v.
financieringsconstructies zou worden betrokken (AgentschapNL). De uitvoering
van het onderzoek is uiteindelijk belegd bij Ecorys onderzoek (MKBA). Voorstellen
waren o.a. grootschalige verduurzaming bestaande voorraad, het opzetten van
een regio- / transitiefonds, opzetten van ‘kredietunies’, Eemsdelta-wet, een
regionale ‘bad bank’ en het toepassen van trekkingsrechten bij sloop van de
particuliere voorraad. Het onderzoek is bijna afgerond.

Rijk



In Zeeland zou het Rijk expertise inzetten bij een verkenning naar een regionaal
voorzieningenfonds. De verkenning zal vast start gaan; de inzet van het Rijk is
nog niet besproken.



Het Ministerie van BZK heeft bureau DTNP opdracht gegeven voor een
inventarisatie en advies naar leegstaand detailhandelsvastgoed in anticipeer- en
krimpgebieden. Het onderzoek en het advies zijn in 2013 opgeleverd.

9.

Procesondersteuning

Toelichting
Het Rijk zet zich in om regionale samenwerkingsprocessen en projecten te
ondersteunen.
Resultaat


In Groningen is de inzet van BZK toegezegd bij het maken van afspraken tussen
partijen als het gaat om zorg en scholing i.r.t. de arbeidsmarkt. Er lopen
verschillende projecten, maar de inzet van BZK is niet duidelijk of bekend.



In Zeeland is de inzet van het Rijk toegezegd bij de implementatie van het
Masterplan Voorzieningen. De inzet van het Rijk lijkt hierin zeer beperkt.



Het Rijk heeft ook haar expertise toegezegd bij het opstellen van een business
case voor een regionale werkmaatschappij Zeeuws-Vlaanderen en heeft in 2013
aan het project de experimentstatus toegekend. De werkmaatschappij is nog in
oprichting en er zijn nog weinig partners over voor het plan.



In Limburg zou het Rijk projecten en experimenten binnen de Internationale Bau
Ausstellung in Parkstad faciliteren. IBA is inmiddels vormgegeven en
communicatiemiddelen ziujn opgesteld, nu in proces officiële vastlegging en
commitment (samenwerkingsovereenkomst voorjaar 2013). Inzendingsperiode
voor projecten is verlengd t/m 15 december 2014, na aanstelling van de nieuwe
curator / directeur Jo Coenen. In 2015 vindt de beoordeling van deze eerste
oproep en de volgende oproep plaats.

Rijk

3. WET- EN REGELGEVING

1.

Onderzoeken en oplossen knelpunten rond aanpak
particuliere woningvoorraad
Toelichting
Het onderzoeken en oplossen van knelpunten van bestaande regelgeving op het
gebied van particuliere woningvoorraad
Resultaat


In Groningen heeft het Rijk bijgedragen aan de totstandkoming van het ‘Gronings
Gereedschap’ voor de krimpsloop en woningverbetering in de particuliere
woningvoorraad. Gekeken is naar reguliere juridische instrumenten die lokale
overheid kan inzetten tegen verpaupering (straffende hand) zoals leegstandstax
en aanschrijving. Ook zijn de mogelijkheden vanuit de helpende hand in kaart
gebracht, zoals subsidie en goedkope leningen. In 2014 zijn 8 pilots of
experimenten geformuleerd en deels opgestart in dit kader. Met de experimenten
moet zicht ontstaan op een bruikbare set Gronings Gereedschap, een basis
ontstaan over afspraken voor een investeringsfonds en een grote coalitie van



betrokken partijen ontstaan, mede door bewustwording.
In Zeeland is de insteek dat partijen een periode van 3 jaar experimenteren met
een gezamenlijke aanpak, om bij succes te komen tot langlopende aanpak (tot
2040) waarbij enerzijds geïnvesteerd wordt in sluitende rendabele businesscases
met particuliere financiering (Upgrade beleggingsfonds) en anderzijds ingezet
wordt op onrendabele businesscases met deel publieke financiering (Upgrade
herstructureringsfonds). Eind 2014 is Upgrade nog steeds in oprichting. De
invulling en bevoegdheden van Upgrade staan onder discussie. Van de partijen die
de intentieverklaring hebben getekend zijn alleen de Provincie en de gemeenten
Sluis en Terneuzen overgebleven.



2.

In Limburg is geen voortgang bekend

Intensivering GROS door aanpassen wet- en regelgeving

Toelichting
Het Rijk onderzoekt mogelijkheid van het opheffen van eventuele knelpunten in wet- en
regelgeving en sluit daarbij aan bij de aanpak van de Taskforce GrensOverschrijdende
Samenwerking (GROS) en bij reeds gemaakte afspraken
Resultaat

Uit een brief van 11 juni 2014 van minister Asscher blijkt dat het ministerie van
OCW samen met zeven andere ministeries bezig is met het omzetten van de
herziene richtlijn voor internationale diploma herkenning in de wet- en regelgeving.
Uit deze actie is af te leiden dat het Rijk de mogelijkheden onderzoekt om
eventuele knelpunten op te heffen.

3.

Tijdelijke krimpmaatstaf in het gemeentefonds

Toelichting
De tijdelijke krimpmaatstaf in het gemeentefonds is voor de gemeenten in de
krimpgebieden van groot belang voor de cofinanciering van krimpgerelateerde
maatregelen. Gemeenten ervaren het als problematisch dat de bedragen van de
tijdelijke maatstaf van jaar tot jaar fluctueren. Het Rijk zal dit signaal meenemen bij de
evaluatie aan het einde van de vijfjarige looptijd van de krimpmaatstaf.

Rijk

Resultaat

De krimpmaatstaf zal in 2015 worden geëvalueerd. Het Ministerie van BZK heeft
na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2014 aan de nieuwe gemeenteraden
van krimpgemeenten aangegeven dat een goede financiële verslaglegging in het
bijzonder van belang is voor een evt vervolg van de krimpmaatstaf. In de
verantwoording speelt causaliteit een belangrijke rol: op welke posten komen de
evt extra kosten van krimp terecht en welke rol speelt de economische crisis bij de
verslechterde financiële situatie, zijn belangrijke vraagstukken daarbij.

4.

Bredere toepassing concept ‘geïntegreerde kindvoorziening
en schoolschap’
Toelichting
Organisaties voor kinderopvang, peuterspeelzaalwerk en basisonderwijs staan door
demografische veranderingen onder druk. De Provincie zal zich met gemeenten op
basis van positieve evaluatieresultaten inzetten op het op bredere schaal toepassen
van het concept geïntegreerde kindvoorziening en schoolschap (voorheen een pilot).
Een geïntegreerde kindvoorziening biedt onderdak aan een school, een
peuterspeelzaal en een kinderopvang en is specifiek bedoeld voor kleine dorpskernen.
Het Rijk ondersteunt hierbij op niet-financiële wijze: aanpassing regelgeving waar
nodig.
Resultaat


Provincie Groningen en Ministerie BZK zijn een dossier ‘knellende regelgeving’,
o.a. met betrekking tot dit onderwerp, gestart.



Het concept integrale kindcentra is nog niet door Rijksoverheid omarmd (kabinet);
waardoor knelpunten nog niet zijn opgelost.



Een aantal schoolbesturen en organisaties voor kinderopvang werkt samen om de
eerste geïntegreerde kindvoorziening in 2015 te openen.



De gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum hebben het plan de komende
10 jaar te komen tot 13 integrale kindvoorzieningen. De eerste 3 zijn al
gerealiseerd, voor 2014 stonden er nog 4 op de planning. Tussen 2015 en 2020
volgt de rest.

5.

Verkenning voor ruimte in experimenteerwet in
samenwerking onderwijs en bedrijfsleven
Toelichting
Het Rijk beziet of de experimenteerwet ruimte kan bieden voor experimenten als het
gaat om samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven, o.a. op gebied van
doorlopende leerlijnen. Zo kan het onderwijs beter aansluiten bij de regionale economie
en arbeidsmarkt. De experimenten kunnen ook input zijn voor evt permanente
wetswijzigingen.
Resultaat (Groningen en Limburg)


Provincie Groningen en Ministerie BZK zijn een dossier ‘knellende regelgeving’,
o.a. met betrekking tot dit onderwerp, gestart.



Ministerie OCW heeft aangegeven dat de fusietoets in krimpgebieden wordt
losgelaten



Er is ruimte om de verticalisering doorgaande leerlingen VMBO-MBO toe te
passen.

6.

Ondersteuning experiment regelarme instellingen in de
Langdurige Zorg

Rijk

Toelichting
Het Rijk ondersteunt/faciliteert experiment regelarme instellingen in de Langdurige Zorg
door tegengaan knelpunten. Doel is aantonen welke regels in de zorg overbodig zijn en
kunnen worden geschrapt en zo professionals meer tijd geven om aan cliënten te
kunnen besteden. Het Rijk biedt ook ondersteuning bij Zorgacademie Parkstad
Limburg op het gebied van personeelsaanbod.
Resultaat

De experimenten zijn gestart per 2013. In totaal doen er 28 zorginstellingen mee,
de instelling Allerzorg voert 1 deelexperiment uit in Noord-Limburg.


Het experiment regelarme instellingen in de Langdurige Zorg liep tot 1 januari



2014.
Geen voortgang bekend als het gaat om (oplossen van) overbodige regels in de
zorg.

Rijk

4. STIMULEREN BESTUURSKRACHT/SAMENWERKING

1.

Opstellen handboek subsidies

Toelichting
Na het vaststellen van de subsidiecriteria op Europees niveau, zal het Rijk de
mogelijkheden tot het indienen van projecten in gebieden met bevolkingsdaling
ontsluiten door middel van een ‘handboek’ subsidies.
Resultaat

Het handboek subsidies is nog niet opgesteld, omdat de betreffende
subsidiecriteria op Europees niveau nog niet zijn vastgesteld.
2.

Ondersteuning bij de samenwerking tussen groei- en
krimpgebieden in Groningen
Toelichting
Deze actie bestaat uit een aantal deelacties:

Actief deelnemen aan de gezamenlijke zoektocht naar mogelijkheden en
instrumenten voor aanpak van de corporatieve en particuliere woningvoorraad,
inclusief de woonomgeving; zonder inzet van extra financiële middelen door het
Rijk.


Het Rijk zal Participatie in het bovenregionale en internationale traject van
versterking van de relatie onderwijs en arbeidsmarkt. Een belangrijke rol is
weggelegd voor de bereikbaarheid (grensoverschrijdend OV, weg- en
waterverbindingen, incl. havens)



Indien nodig, procesbegeleiding verzorgen rondom de taakherschikking en
concentratie van zorgvoorzieningen (ziekenhuizen) en de afstemming met de



eerste lijn.
Het inzetten van dialoogtafels waar dit de samenwerking tussen groei en
krimpregio’s kan versterken.

Resultaat
Voortgang per deelactie:


Het Rijk heeft met procesgeld vanuit het convenant experimenten rond de
particuliere voorraad gefinancierd. De aanpak van de corporatieve
woningvoorraad heeft vormgekregen in de ontheffing van de verhuurdersheffing.



Vanuit het MIRT en het ministerie van I&M is er extra geld beschikbaar gesteld
voor onder andere onderzoek naar het verbeteren van de verbinding met
Duitsland.



3.

Van het aanbod van de dialoogtafels is geen gebruik gemaakt.

Afstemmen van landelijke innovatiecontracten met ZuidLimburgse actieprogramma
Toelichting
Het Rijk maakt elk jaar afspraken over het bijdragen aan de realisatie van Brainport
2020 in Innovatiecontracten en Human Capital Agenda’s met de topsectoren. Het Rijk
en Provincie stemmen de landelijke innovatiecontracten af met het zuid-limburgse
actieprogramma.
Resultaat

Rijk



In de Transformatiemonitor 2013 wordt genoemd dat de agenda’s van de regio’s
goed aansluiten bij de Brainport 2020-agenda en de regio’s tegelijk ruimte hebben
gevonden voor hun couleur locale.



4.

Inzet van het Rijk niet helemaal duidelijk.

Afspraken op het gebied van grensoverschrijdend vervoer
worden gemaakt in het kader van MIRT Limburg
Toelichting
Partijen erkennen het belang van grensoverschrijdend vervoer. Afspraken op dit
gebied worden gemaakt in het kader van MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur,
Ruimte en Transport).
Resultaat

Voor verbetering van grensoverschrijdend spoorvervoer zet MIRT primair in op het
handhaven, verbeteren of realiseren van (intercity)verbindingen met HSL-stations
in Düsseldorf, Luik en Aken. In de concept ontwerpvervoerconcessie voor het
hoofdrailnet 2015-2025 noemt de NS dat de verbinding met Luik, Aken en
Antwerpen verbeterd gaat worden. Voor Aken is dat het geval zodra de
infrastructuur gereed is. In april 2014 is het startschot gegeven voor de
elektrificatie van de spoorlijn tussen Landgraaf en Herzogenrath waarmee een
intercityverbinding met Aken een stap dichterbij is gekomen. Verdere voorwaarde
voor de verbinding is de verdubbeling van het spoor tussen Heerlen en Aken.

5.

Deelname aan de begeleidingscommissie Structuur- en
woonvisie 2013 en bevorderen totstandkoming
toetsingskader voor beoordeling van bestaande en
potentiële plancapaciteit. (Limburg)
Toelichting
Ministeries van BZK en I&M nemen deel aan de begeleidingscommissie van de
intergemeentelijke structuur- en woonvisie 2013. Doel is het ruimtelijk integreren van
opgaven rond wonen, werken, voorzieningen (met bereikbaarheid als drager) in de
Euregionale context via co-creatie tussen belanghebbenden leidend tot een strategisch
akkoord. Het Rijk wil ook bevorderen dat er een helder toetsingskader komt voor de
beoordeling van bestaande en potentiële plancapaciteit.
Resultaat


Buiten het proces van het convenant en het uitgewerkte actieprogramma om, is de
provincie gestart met het herijken van het provinciaal omgevingsplan (POL). Dit
heeft geleid tot verwarring i.r.t. de eveneens op te stellen strucuur- en woonvisie.
De visie is uiteindelijk opgedeeld in een Visie voor Wonen en een Leefbaarheidsen ruimtelijke visie. Dit zal als input dienen voor het POL.



De hoofdlijnen voor het programmaplan ‘Limburgse woningmarkt en Leefbaarheid’
zijn begin 2013 ter informatie verzonden aan de provincie Limburg. Vervolgens
heeft het plan vertraging opgelopen: het POL zal eind 2014 worden vastgesteld.



De stuurgroep wonen heeft in een brief aan GS haar reactie gegeven op het
ontwerp-POL, welke enerzijds inhoudelijk van aard is, anderzijds procesmatig.



De intergemeentelijke structuur- en woonvisie zal naar verwachting eind 2015
gereed zijn (opgesteld en vastgesteld).



6.

Een helder toetsingskader ontbreekt nog.

Ondersteuning bij uitwerken voorstellen op gebied van
beheer en leegstand Limburg.
Toelichting

Rijk

Ondersteuning Rijk en provincie van Stuurgroep Wonen Limburg bij uitwerken
voorstellen op gebied van beheer en leegstand.
Resultaat

De stuurgroep heeft de afgelopen tijd gewerkt aan een herprioritering van het
uitvoeringsprogramma wonen; er is niet meer gestuurd op de uitvoering van
projecten.


Stuurgroep wonen werkt meestal goed samen. Het Rijk participeert met kennis en



Stuurgroep wil graag ruimte voor maatwerk vanuit Provincie en Rijk.

kunde wanneer nodig, naar wisselende tevredenheid van de lokale partijen.

7.

Instellen Taskforce verduurzamen woningvoorraad ZuidLimburg.
Toelichting
Rijk, Provincie en betrokken partners stellen Taskforce verduurzamen woningvoorraad
Zuid-Limburg in.
Resultaat

Inzet convenant is keten bouwsector; inzet energie en duurzaamheid en inzet IBA
via werkgroep Duurzaamheid. Er wordt een routekaart voor verduurzaming
opgesteld door NEBER: precieze status is onbekend.

8.

Korte lijnen en één aanspreekpunt bij ministerie OCW

Toelichting
Instellen één aanspreekpunt bij ministerie OCW zodat vlot gereageerd kan worden op
verzoeken als het gaat om deskundigheid, transitiemiddelen en/of regelruimte.
Resultaat


In Zeeland heeft de OAZ een sterke positie gehad in en er is veel bereikt als het
gaat om de samenwerking in het onderwijsveld. Dit is een duidelijke indicatie
waaruit blijkt dat de connectie met OCW goed is geweest in de praktijk.



OCW zet een structuur op van accountmanagers voor verschillende deelgebieden
in Nederland.

9.

Inzet Rijk en Provincie voor brede onderschrijving ‘Nationale
verklaring huisvesting Europese arbeidsmigranten’ in
Zeeland
Toelichting
Rijk en Provincie willen bevorderen dat de ‘Nationale verklaring huisvesting Europese
arbeidsmigranten’ in Zeeland breed wordt onderschreven.
Resultaat

Het onderwerp wordt met enige regelmaat geagendeerd in de Stuurgroep
Leefbaarheid& Demografie Zeeuws-Vlaanderen. BZK is deelnemer aan deze
stuurgroep.


BZK heeft eenmaal een toelichting op de nationale verklaring verzorgd voor de



gemeenten en provincie.
De gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen hebben afgesproken dat zij de huisvesting
zoveel mogelijk oplossen binnen de bestaande woningvoorraad. De prioriteit voor
dit thema verschilt per gemeente. Terneuzen heeft momenteel aandacht voor het
thema door de komst van de nieuwe zeesluis. Ook Schouwen-Duiveland heeft
interesse aangegeven.

Rijk

10.

Stimuleren samenwerking tussen Zeeuws-Vlaamse en
Vlaamse woningmarkt
Toelichting
Rijk en Provincie zetten zich in voor het aanpakken van knelpunten en uitvoeren van
aanbevelingen, zoeken betrokkenheid van Vlaamse partners, en betrekken waar
mogelijk ondernemers en woningcorporaties.
Resultaat

Er is enige samenwerking tussen de beide woningmarkten: In de stichting
Zeeuws&Vlaanderen werken Zeeuws-Vlaamse makelaars samen aan
krachtenbundeling op de Vlaamse markt en de promotie van Zeeuws-Vlaanderen
en Vlaanderen. De deelname van de corporatie aan deze stichting heeft enige
discussie opgeleverd met het Rijk, maar is inmiddels goed bevonden.


De gemeenten in Zeeuws-Vlaanderen hebben in hun woonvisie aangegeven in
2014/2015 de migratiestroom uit België in kaart te willen brengen.



Inzet van expertise of acties gericht op de betrokkenheid van de Vlaamse partners
vanuit het Rijk zijn niet bekend.

11.

Ondersteuning aan Schouwen-Duiveland bij implementatie
van adviezen SCP-onderzoek
Toelichting
Schouwen-Duivenland doet mee aan onderzoek van SCP ‘Voorhoede gemeenten
actief burgerschap en zelforganisatie’. Adviezen moeten worden geïmplementeerd, het
Ministerie van BZK ondersteunt Schouwen-Duivenland hierbij.
Resultaat


SCP onderzoek is in 2014 opgeleverd. Het omvat geen adviezen specifiek voor
Schouwen-Duivenland, wel een aantal algemene leerpunten hoe de overheid
participatie kan stimuleren en faciliteren.



Er is geen opvolging/implementatie gevonden n.a.v. het onderzoek; en daarmee
logischerwijs ook geen inzet hierop vanuit Rijk.

Rijk

5. FINANCIËN

1.

Inhoudelijke en financiële ondersteuning bij onderzoek naar
experimenteerzone bio-based economy.
Toelichting
Onderzoek instellen experimenteerzone voor de ontwikkeling van bio-based economy
in de regio Eemsdelta-Veenkoloniën
Resultaat

Het ministerie van EL&I en de KvK Noord-Nederland hebben een Green Deal
ondertekend om te komen tot een experiment voor de ontwikkeling van bio-based
economy met een aantal bedrijven. Zo worden de mogelijkheden onderzocht om
gewassen en reststromen uit de landbouw en voedingsmiddelenindustrie in te
zetten voor niet voedseltoepassingen. Provincie, gemeenten, KvK en bedrijfsleven
doen onderzoek naar hoe invulling kan worden gegeven aan de te maken
experimenteerzone. BZK en EL&I ondersteunen het traject inhoudelijk en
financieel.

2.

Subsidiering project Burgerschap in Krimpregio’s

Toelichting
BZK financiert het project Burgerschap in Krimpregio’s dat als doel heeft burgers
bewust te maken van de gevolgen van de demografische veranderingen voor hun
leefomgeving en hen uit te dagen op enige wijze te participaren.
Resultaat


Het project ‘Burgerschap in Krimpregios’ is uitgevoerd door de Landelijke
Vereniging voor Kleine Kernen. Hiertoe zijn in een viertal provincies (Friesland,
Drenthe, Gelderland,



Limburg) in totaal 14 pilots uitgevoerd.



Er is een eindrapportage Burgerschap in Krimpregio’s opgesteld – eveneens in
opdracht en gefinancierd door BZK

3.

Inzet bestaande rijksmiddelen voor
cofinancieringsarrangementen met Europese fondsen.
Toelichting
De Provincie Zeeland ondersteunt de regio Zeeuws-Vlaanderen bij het indienen van
projecten bij Europese fondsen. Waar mogelijk wordt bevorderd dat onderwerpen uit
dit convenant aanhaken in Europees verband. Vanuit het Rijk worden alleen
bestaande middelen ingezet voor cofinancieringsarrangementen :
Resultaat

Verzoek aan zowel Provincie als Ministerie is om te voorzien in een
overbruggingssubsidie voor het jaar 2015 voor het Mobiliteitscentum. Binnen het
plan van aanpak voor vervolg wordt ingezet op de uitvoering van een Interreg Vproject in 2016. In 2013 is gestart met vormgeven van dit project voor
grensoverschrijdende mobiliteit en arbeidsbemiddeling met een opstartsubsidie
van BZK. Al snel is het project ondergebracht bij het Interregproject ‘Tendenzen
zonder Grenzen’.

Rijk