Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

708
Vragen van de leden Kerstens en Kuiken (beiden PvdA) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat de administratieve
lasten in de zorg blijven stijgen (ingezonden 25 september 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 13 november 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 489.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de berichtgeving over de toenemende administratieve lasten in de zorg, die maar liefst 10% zijn gestegen sinds 2017?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u uitleggen waar deze stijging vandaan komt, die ertoe leidt dat 30%
van het jeugdzorgbudget en 25% in de Wmo wordt besteed aan het doen van
administratie, ondanks de inspanningen die worden geleverd binnen het
actieprogramma «(Ont)Regel de Zorg»?
Antwoord 2
Er worden hier twee verschillende onderzoeken met elkaar verbonden.
In vraag 1 wordt verwezen naar een onderzoek van Berenschot naar de
administratieve belasting in de langdurige zorg. Uit dit onderzoek kwam naar
voren dat zorgverleners in de langdurige zorg aangeven 35% van hun tijd aan
administratieve taken te besteden. Dat percentage is de afgelopen jaren
gestegen. Zorgmedewerkers geven zelf aan dat deze stijging o.a. veroorzaakt
wordt door nieuwe en/of niet gebruiksvriendelijke ICT-systemen, urenregistratie en evaluaties. Maar ook ontwikkelingen als de toename in het aantal
zelfsturende teams hangen hiermee samen. Dat leidt er immers toe dat
administratieve taken door zorgverleners zelf worden uitgevoerd.

1

SKIPR, «Administratieve belasting in care stijgt stug door», 23 september 2019 (https://
www.skipr.nl/actueel/id39790-administratieve-belasting-in-care-stijgt-stug-door.html)
2
Het Financieele Dagblad, «30% van jeugdzorgbudget gaat op aan «coördinatiekosten»,
24 september 2019 (https://fd.nl/economie-politiek/1317805/30-van-jeugdzorgbudget-gaat-opaan-coordinatiekosten)

ah-tk-20192020-708
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Daarnaast heeft Berenschot een benchmarkanalyse gedaan bij gemeenten die
daarom hebben gevraagd. Uit deze analyse kwam naar voren dat de
coördinatiekosten (= overhead) in het jeugddomein 29 procent zijn en in het
Wmo-domein 25 procent. Administratieve lasten zijn een onderdeel van de
overhead. Anderzijds zitten in de cliëntgebonden kosten ook administratieve
lasten.
Het beeld van de hoogte van de coördinatiekosten, geïnterpreteerd als
administratieve lasten, is herkenbaar en komt overeen met de uitkomsten van
eerdere onderzoeken zoals die van GGZ Nederland3. GGZ Nederland schat
15% van deze lasten in als vermijdbaar. Tegelijkertijd biedt deze analyse van
Berenschot nog onvoldoende inzicht in waar het budget voor jeugdhulp
precies aan uitgegeven wordt. Daarom voeren we op dit moment een
diepteonderzoek «inzicht in besteding jeugdzorgmiddelen» uit.
Vraag 3
Kunt u aangeven wat er additioneel nodig is om het actieprogramma een
succes te maken zodat zorgmedewerkers daadwerkelijk een daling in de
administratieve lasten zullen ervaren?
Antwoord 3
In de afgelopen periode zijn veel van de maatregelen uit het programma
[Ont]Regel de Zorg uitgevoerd. Toch laat de merkbaarheid hiervan op de
werkvloer nog te wensen over. Tegelijkertijd zien we aan de diverse goede
voorbeelden (zorginstellingen die flink hebben gesnoeid in de eigen regels,
zorgverleners die meer ruimte ervaren om het gesprek aan te gaan over waar
zij dagelijks aan tegenaan lopen, regels die zijn afgeschaft met een substantieel effect op de tijd die zorgverleners aan administratieve handelingen
besteden) dat het wél kan. Om de komende periode verdere voortgang te
boeken blijven we vol doorgaan met de uitvoering van het programma
[Ont]Regel de Zorg, maar zetten we daarnaast extra in op de lokale dimensie
van regeldruk, intensiveren we de communicatie en verbreden we het
programma naar sectoren die eerder nog niet in beeld waren. In de voortgangsrapportage bij het programma, die wij u 4 oktober jl. hebben doen
toekomen, gaan wij hier uitgebreider op in.
Vraag 4
Kunt u toelichten waarom taken gerelateerd aan automatisering juist als
meest tijdrovend worden ervaren, in plaats tijd reducerend zoals zij waren
bedoeld? Kunt u een indicatie geven van wanneer automatisering haar
vruchten gaat afwerpen?
Antwoord 4
De afgelopen jaren zijn zorginstellingen in hoge mate ieder voor zich bezig
geweest met automatisering. Het standaardiseren van de registratie van
medische gegevens, zowel qua taal als qua techniek, draagt bij aan het
meervoudige gebruik van deze gegevens. Hierdoor kunnen op termijn de
administratieve lasten dalen. Eenmalig geregistreerde medische gegevens
kunnen dan hergebruikt worden door andere zorgverleners in de zorgketen
ten behoeve van de patiënt, voor het rapporteren over kwaliteit van zorg of
ten behoeve van administratieve doeleinden. Nu vraagt dit vaak nog
meervoudige registratie door zorgverleners en dwingt het patiënten om
steeds opnieuw dezelfde informatie door te geven.
Vraag 5
Bent u van mening dat het actieprogramma «(Ont)Regel de Zorg» effectief is,
nu u leest dat zorgmedewerkers juist een toename van regels en regeltjes
ervaren? Kunt u schetsen hoe dit programma bijdraagt aan het verlagen van
de werkdruk?
Antwoord 5
Ja, maar het zal nog effectiever moeten worden om daadwerkelijk verschil te
maken voor de regeldruk en werkdruk die zorgverleners ervaren. Die is nog
steeds te hoog. Uit onderzoeken die de afgelopen periode zijn gedaan blijkt
3

https://www.ggznederland.nl/themas/hrmo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

dat in sommige sectoren zelfs een lichte toename van de tijd die aan
administratieve handelingen wordt besteed, zichtbaar is. Tegelijkertijd zijn er
ook sectoren waar dat afneemt, en op instellingsniveau zien we een grote
spreiding. De op dit gebied best presterende instellingen laten juist een forse
daling zien. Een van de uitdagingen voor de komende periode is om steeds
meer instellingen naar dat niveau van de best presterende instellingen te
brengen.
Werkdruk kent meer aspecten dan tijdsbesteding aan administratieve taken.
Tegelijkertijd zien we dat die tijdsbesteding nu nog te hoog is en daarmee ten
koste gaat van de tijd die daadwerkelijk aan zorg besteed kan worden.
Bovendien is dit slecht voor het werkplezier. Met het substantieel terugdringen van de ervaren regeldruk lost de hoge werkdruk niet ineens op, maar kan
wel een belangrijke stap in die richting gezet worden.
Vraag 6
Deelt u de mening dat een deel van coördinatiekosten waar de jeugdzorg
mee te maken heeft vermijdbaar is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ja. Een breed gedeeld beeld bij alle betrokken partijen is dat een te groot
deel van het zorgbudget niet naar directe zorg voor de cliënt gaat, maar naar
overheadkosten. De ambitie is om de vermijdbare kosten (met name
overbodige administratieve lasten) terug te dringen. Hieraan wordt in het
kader van het programma [ont]regel de zorg gewerkt. Rita Verdonk is
aangesteld als speciaal adviseur voor het ontregelen in het sociaal domein.
Zij organiseert onder meer de landelijke schrapdagen met als doel om
overbodige regels (binnen aanbieders) te schrappen.
Daarnaast is het belangrijk dat gemeenten en/of regio’s voorafgaand aan de
inkoop, goede afspraken maken over ambitie, geld, in te kopen jeugdhulp,
interpretatie van het berichtenverkeer en verantwoording. Hier vervult
desgevraagd het OZJ een ondersteunende rol alsook het programma inkoop
in het sociaal domein. Om de variantie aan inkoopafspraken te beperken zijn
uitvoeringsvarianten en standaarden voor het berichtenverkeer gedefinieerd
en het gebruik hiervan is in de Jeugdwet vastgelegd.
Ook in de brief over de uitkomsten voorjaarsnotabesluitvorming jeugd en ggz
heb ik laten weten aanvullende bestuurlijke afspraken te willen maken met de
VNG hoe we het jeugdhulpstelsel effectiever, efficiënter en beter kunnen
maken. Een deel van de afspraken zit op het thema «terugdringen van
vermijdbare uitgaven». Onderdeel van deze afspraak is het diepteonderzoek
van KPMG «inzicht in besteding jeugdzorgmiddelen». Daarnaast maakt hier
ook inkoop, aanbesteden en open house en het verminderen van regeldruk
en administratieve lasten hier onderdeel van uit.
Vraag 7
Bent u bereid om de complexe systemen van onderlinge coördinatieprocessen, waarbij allerhande overwegingen op elkaar inspelen, in kaart te laten
brengen door middel van modellen gebaseerd op bijvoorbeeld data-analyse
om dit «web» te versimpelen ter verbetering van de (jeugd)zorg? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
Nee. Een eerdere motie van mevrouw Kuiken over dit onderwerp heb ik
ontraden. De reden is dat er al onderzoek wordt gedaan om meer inzicht te
krijgen in de besteding van jeugdhulpmiddelen. We moeten preciezer inzicht
krijgen om vast te kunnen stellen waar en hoe we (Rijk, gemeenten en
aanbieders) winst kunnen boeken. Omdat dit onderzoek een vergelijkbaar
doel heeft en we daarnaast ook nog de beleidsinformatie willen verbeteren
vind ik dat er op dit terrein nu voldoende activiteiten lopen.
Vraag 8
Bent u van mening dat schrapdagen voldoende verandering voortbrengen,
die naar eigen zeggen van de professionals «heel erg langzaam» gaan? Vindt
u het niet hoogtijd dat er ingrijpendere actie ondernomen wordt wanneer
sommige branches wel 40% van hun tijd besteden aan administratie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Ja. De afgelopen periode is een flink aantal van de maatregelen in het
programma [Ont]Regel de Zorg, die voortkomen uit schrapsessies met
zorgverleners, uitgevoerd. De merkbaarheid daarvan op de werkvloer laat
echter nog te wensen over. Daarom gaan wij niet alleen volop door met de
uitvoering van het programma [Ont]Regel de Zorg, maar intensiveren wij dat
nog verder, onder andere door steviger in te zetten op een lokale aanpak van
regeldruk. Veel van de regeldruk die zorgverleners ervaren is immers niet het
gevolg van landelijke regels, maar speelt op het lokale niveau, in de
zorginstelling waar iemand werkt of in relatie tot de gemeente die zorg
inkoopt. De landelijke schrapdagen in de jeugdzorg zijn een element van deze
aanpak.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Westerveld (GroenLinks), ingezonden 25 september 2019 (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 709)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4