Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2058
Vragen van de leden Van Raan en Wassenberg (beiden PvdD) aan de
Ministers van Infrastructuur en Waterstaat en van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over de gevolgen van Lelystad Airport voor vogels
(ingezonden 22 januari 2019).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat), mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (ontvangen 27 maart 2019)Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 1561
Vraag 1
Kent u het opiniestuk van Kees de Pater van de Vogelbescherming «Gevolgen
van Lelystad Airport zijn voor vogels niet te overzien»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op de analyse van de heer De Pater van de Vogelbescherming? Bent u het eens met zijn analyses? Zo nee, waarom niet en op welke
punten?
Antwoord 2
Nee, de analyses deel ik niet. De gevolgen van Luchthaven Lelystad voor
vogels en vliegveiligheid zijn uitgebreid en zorgvuldig onderzocht.
Om een volledig beeld te krijgen van de vogelaantallen, vogelbewegingen en
het risico op vogelaanvaringen in de omgeving van de luchthaven is in eerste
instantie onderzoek ten behoeve van de MER 2014 uitgevoerd. Mede ten
behoeve van de aansluitroutes is er aanvullend een tweetal onderzoeken
verricht waarin specifiek naar vogels op verschillende hoogtebanden is
gekeken. Tot slot is ten behoeve van de meerjarige monitoring een nulmeting
van vogelaantallen en bewegingen in de directe omgeving van de luchthaven
gehouden.
Hieronder volgt een korte beschrijving van de onderzoeken en de resultaten:
• In het Milieueffectrapport (MER) uit 2014 zijn vogelbewegingen van en
naar Natura 2000-gebieden en de kans dat de betrokken vogels daarbij

1

ah-tk-20182019-2058
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

De Stentor, 19 januari 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

•

•

•

luchtlagen gebruiken waarin ook vliegverkeer van en naar Lelystad vliegt,
onderzocht. Het onderzoek naar het risico spitste zich met name toe op de
luchtlaag tussen 0 en 300 m omdat de kans op een vogelaanvaring daar
verreweg het grootst is. Om het mogelijke risico in perspectief te plaatsen
is een vergelijking gemaakt met de situatie rond Schiphol en Eindhoven
Airport. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat het risico op
aanvaringen met vogels in de omgeving van Lelystad Airport beheersbaar
is, mits de vogelbewegingen goed worden gemonitord, dat wil zeggen dat
de ontwikkeling gedurende meerdere jaren wordt onderzocht.
Inmiddels is van september 2017 tot september 2018 door de provincie
Flevoland samen met de exploitant van Lelystad Airport een nulmeting
uitgevoerd op en in de directe nabijheid van de luchthaven. Het resultaat
van de nulmeting heeft geen bijzonderheden opgeleverd, en bevestigt het
beeld dat in de MER is bepaald.
Om sluitende kennis te verkrijgen over de risico’s van aanvaringen met
trekvogels op de aansluitroutes (in de hoogteband tussen 1.800 en 3.200
m) is hier in het kader van de actualisatie MER 2018 aanvullend onderzoek
naar gedaan. Voor dit onderzoek is gebruik gemaakt van de continu
gemeten en verzamelde vogeltrekdata van de Koninklijke Luchtmacht. Uit
een analyse van de radargegevens (van KNMI/Defensie) is geconcludeerd
dat op deze vlieghoogtes geen sprake is van een duidelijk verhoogd risico
op vogelaanvaringen met trekvogels.
Een tweede aanvullend onderzoek, dat na de actualisatie van de MER is
uitgevoerd, richtte zich op het risico van vogelaanvaringen in de
hoogteband tussen 0 en 1.800 meter. Uit het rapport van mei 2018 komt
naar voren dat er geen extra aandacht noodzakelijk is voor de vliegbewegingen van trekkende vogels in de luchtlagen boven 600 meter.

Vraag 3 en 4
Hoe vaak hebben u en uw voorgangers in de afgelopen jaren gesproken met
vertegenwoordigers van natuur- en milieuorganisaties over Lelystad Airport?
Op welke manier heeft u de inhoud uit deze gesprekken meegenomen naar
uw luchtvaartbeleid?
Antwoord 3 en 4
De Natuur- en milieufederatie Flevoland maakte onderdeel uit van de
Alderstafel Lelystad en heeft ook zitting in de huidige Commissie Regionaal
Overleg Luchthaven Lelystad (CROLL). Conform het Aldersadvies uit 2014 is
de vlieghoogte boven Natura 2000-gebieden minimaal 3000 voet. Daar is bij
het ontwerp van de routes rekening mee gehouden. Op deze wijze wordt
voorkomen dat er verstoring van beschermde vogels door groot luchtverkeer
aan de randen van de Flevopolder en in de aangrenzende Natura 2000gebieden zal plaatsvinden. Conform deze afspraak zijn de routes zo ontworpen dat niet over de Oostvaardersplassen wordt gevlogen.
De kritiek in het artikel richt zich op de inhoud van de onderzoeken die zijn
uitgevoerd in het kader van Luchthaven Lelystad. Het doel van die onderzoeken is om de effecten van de uitbreiding van de luchthaven voor vogels
inzichtelijk te maken en te bezien of er beheersmaatregelen nodig zijn. Daar is
uitgebreid en zorgvuldig onderzoek naar gedaan. Zie hiertoe het antwoord op
vraag 2.
Vraag 5
Kent u het opiniestuk van Kees de Pater (Vogelbescherming) en Marius
Bouscholte (Vogel- en Natuurwacht Zuid Flevoland) uit 2015: «Eerst deugdelijk onderzoek, dan pas besluit uitbreiding vliegveld Lelystad»?2
Antwoord 5
Ja.

2

Website Geen vliegroutes Biddinghuizen, 15 maart 2015 (http://
geenvliegroutesbhz.blogspot.com/2015/03/opinie-eerst-deugdelijk-onderzoek-dan.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 6
Kent u de oproep van de Vogelbescherming uit 2017 om pas op de plaats te
maken in het dossier Lelystad Airport en eerst alle aspecten rondom de
aanwezigheid en het natuurlijke gedrag van vogels op correcte wijze te
onderzoeken? Waarom is er geen gehoor gegeven aan die oproep?
Antwoord 6
Ja. Ik ben van mening dat het onderzoek naar vogelaantallen en vogelbewegingen in relatie tot de geplande vliegroutes uitgebreid en zorgvuldig in beeld
is gebracht. Zie hiervoor het antwoord op de vragen 2, 3 en 4.
Vraag 7
Kent u het opiniestuk van Kees de Pater (Vogelbescherming) uit 2017:
«Vergeet de vogels niet in het gebakkelei over Lelystad Airport»?3 Zo ja, in
hoeverre heeft u rekening gehouden met de oproep «Het zou verstandig van
de bewindslieden zijn er rekening mee te houden dat er straks niet, of veel
minder, gevlogen kan worden»? Waaruit blijkt dat?
Antwoord 7
Ja, ik ken bedoeld opiniestuk. Naar aanleiding van dit artikel verwijs ik naar
de antwoorden op de vragen 2, 3 en 4.
Vraag 8
Deelt u de mening dat, in de context van het openen van een vliegveld pal
naast een natuurgebied waar o.a. vele vogels leven, de visies van natuur- en
milieuorganisaties zeer ter zake doen?
Antwoord 8
Ja.
Vraag 9 en 10
Erkent u dat het u kennelijk nog niet gelukt is om de zorgen bij deze
organisaties weg te nemen? Zo nee, waaruit blijkt dat deze zorgen verdwenen
zijn?
Bent u bereid om de Vogelbescherming en andere natuur- en milieuorganisaties op korte termijn uit te nodigen bij u op het ministerie om u te laten
bijpraten over de gevolgen van Lelystad Airport voor vogels? Zo nee,
waarom kan de topman van Air France-KLM zomaar bij u binnenwandelen4,
terwijl u de Vogelbescherming in de kou laat staan?
Antwoord 9 en 10
Uit de brief begrijp ik dat er nog zorgen leven. Het project Lelystad binnen
mijn ministerie is bereid om de Vogelbescherming te ontvangen voor een
aanvullend gesprek. Daartoe was de Vogelbescherming Nederland vorig jaar
reeds uitgenodigd. Er zal contact worden opgenomen met de Vogelbescherming Nederland.
Vraag 11
Deelt u het inzicht dat er nog steeds geen goed beeld bestaat van de
vliegbewegingen van vogels rondom het vliegveld? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, waarom zijn niet alle typen volgens u onderzocht, is er geen gebruik
gemaakt van de beste opsporingstechnieken en bleef het onderzoek slechts
beperkt in duur en omvang?
Antwoord 11
Nee. Ik ben van mening dat er wel degelijk een goed beeld is van de
aantallen en vliegbewegingen van de in relatie met de luchthaven relevante
vogels rondom de luchthaven en op de aansluitroutes. Zie hiertoe het
antwoord op vraag 2.

3

Website Trouw, 8 december 2017 (https://www.trouw.nl/opinie/vergeet-de-vogels-niet-in-hetgebakkelei-over-lelystad-airport-~ab87feb1/)
4
Website Up in the Sky, 17 januari 2019 (https://www.upinthesky.nl/2019/01/17/ceo-air-franceklm-komt-langs-in-den-haag/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 12
Vindt u het belangrijk dat er geen massaslachting zal plaatsvinden onder
gierzwaluwen boven het IJsselmeer en Markermeer? Zo ja, waarom is er
geen aandacht voor deze specifieke groep vogels in de plannen voor Lelystad
Airport?
Antwoord 12
In het artikel wordt verondersteld dat vliegtuigen boven het IJsselmeer en het
Markermeer veel gierzwaluwen zouden kunnen aanvliegen. Zoals in het
artikel wordt aangegeven doet het risico zich ’s nachts voor tijdens de slaap.
Gedurende de nacht is Luchthaven Lelystad gesloten. Hierdoor is de kans op
vogelaanvaring ’s nachts uitgesloten.
Vraag 13 en 14
Bent u bereid om de natuur- en milieuorganisaties opdracht en budget te
geven om met extra onderzoek te komen naar de aanwezigheid en het
natuurlijke gedrag van alle typen vogels die leven in de buurt van vliegvelden
en vliegroutes? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid om uw luchtvaartbeleid aan te passen aan de inzichten die uit
een dergelijk onderzoek zouden komen?
Antwoord 13 en 14
Ik ben van mening dat het risico op vogelaanvaringen uitgebreid en
zorgvuldig is onderzocht. Verder aanvullend onderzoek is naar mijn mening
niet noodzakelijk. Zie verder het antwoord op vraag 2.
Vraag 15
Erkent u dat het niet-openen van Lelystad Airport, wat vanwege een logische
krimp van de luchtvaart prima mogelijk is, gunstig zou zijn voor de natuur?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 15
Natuur is één van de aspecten is meegewogen in de integrale afweging zoals
bij Luchthaven Lelystad aan de orde is. Bij het ontwerp van de vliegroute is
rekening gehouden met Natura 2000-gebieden. Conform het Aldersadvies uit
2014 is de vlieghoogte boven Natura 2000-gebieden minimaal 3000 voet. Op
deze wijze wordt voorkomen dat er verstoring van beschermde vogels door
groot luchtverkeer aan de randen van de Flevopolder en in de aangrenzende
Natura 2000-gebieden zal plaatsvinden. Daarnaast zijn de routes zo gekozen
dat niet over de Oostvaardersplassen wordt gevlogen.
In de MER zijn de mogelijke effecten op de natuur in beeld gebracht, net
zoals dat voor de andere milieuaspecten is gebeurd. Er is zowel naar Natura
2000-gebieden als naar de Ecologische Hoofdstructuur en stiltegebieden
gekeken. De algemene conclusie is dat er geen vernietiging van natuur- of
leefgebied plaatsvindt als gevolg van ruimtebeslag, dat er geen verdroging of
vernatting plaatsvindt en dat de uitbreiding geen barrière-werking veroorzaakt
(zie hoofdstuk 7 actualisatie MER).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4