Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1379
Vragen van het lid Mei Li Vos (PvdA) aan de Ministers van Economische
Zaken en van Veiligheid en Justitie over knelpunten voor franchisenemers
(ingezonden 7 februari 2014).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de
Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 4 maart 2014).
Vraag 1
Herinnert u zich de antwoorden op de vragen over de misstanden in
franchiseland en de mogelijke aanpassing van de franchiseovereenkomst1 en
kent u de berichtgeving over het toenemend aantal klagende franchisenemers?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe is de Nederlandse Franchise Vereniging (NFV) georganiseerd? Hoeveel
franchisegevers zijn er per 1 januari 2014 actief in Nederland en hoeveel
daarvan zijn lid van de NFV?
Antwoord 2
De NFV is een vereniging van franchisegevers. Lidmaatschap van de
vereniging is niet verplicht. Op de Nederlandse markt zijn naar schatting
ongeveer 700 franchiseformules actief. Ongeveer 30% van de franchisegevers
is aangesloten bij de NFV. Leden van de NFV worden geacht zich te conformeren aan de Europese Erecode Inzake Franchising. Het is aan de aspirantfranchisenemer om bij de beoordeling van een franchiseformule, waarmee
een contract overwogen wordt, mee te nemen of de franchisegever aangesloten is bij een koepel en welke kwaliteitseisen deze koepel stelt.
Vraag 3
Hoe worden de belangen van de franchisenemers in Nederland behartigd?

1
2

ah-tk-20132014-1379
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr.788
«Ik voel me een bedrijfsleider die voor eigen risico werkt»; Onduidelijke afspraken, machtsmisbruik. Een groeiend aantal ondernemers klaagt over franchisegevers. Tijd voor nieuwe wet- en
regelgeving, vindt de branchevereniging. (FD 30 januari 2014, p. 14)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De vertegenwoordiging van franchisenemers wordt vaak binnen de keten
georganiseerd.
Zo zijn er franchiseorganisaties met een franchiseraad, in deze raad zijn
doorgaans de franchisenemers representatief vertegenwoordigd. De raad
bespreekt, tezamen met de franchisegever, op gezette tijden zaken die in het
belang zijn van de gehele franchiseorganisatie. Een franchiseraad kent in de
regel een adviesbevoegdheid en geen beslisbevoegdheid.
Daarnaast komt het in de praktijk nogal eens voor dat franchisenemers
onderling een franchisevereniging oprichten. Hierbij zijn de franchisenemers
onderling verbonden, teneinde hun belangen te behartigen richting de
franchisegever. Bekende formules waarbij een vereniging van franchisenemers actief is, zijn: Albert Heijn, HEMA, Pearle en Simon Lévelt.
Ook komt het voor dat de belangen van franchisenemers op sector niveau
worden behartigd, bijvoorbeeld door brancheorganisaties, beroepsorganisaties of koepelorganisaties. Een voorbeeld hiervan is het VAKcentrum (zie
vraag 5 en 6), dat actief de belangen van franchisenemers in de levensmiddelendetailhandel vertegenwoordigt.
Vraag 4
Wat zijn de uitkomsten van de gesprekken met franchisenemers en franchisegevers om nadere inlichtingen in te winnen over de ontwikkelingen in de
franchisepraktijk, zoals toegezegd in uw antwoorden op de eerder genoemde
vragen over de misstanden in franchiseland?
Antwoord 4
De gesprekken zijn nog niet afgerond dus er kunnen nog geen definitieve
uitspraken gedaan worden over de uitkomsten. Vooralsnog is met name
gesproken met vertegenwoordigers van franchisenemers. Daaruit is een sterk
signaal ontvangen dat er behoefte is aan betere voorlichting aan aspirantfranchisenemers. Uit de analyse van het VAKcentrum blijkt dat het sluiten van
een succesvolle franchiseovereenkomst staat of valt bij het kritisch vooraf
beoordelen van de franchiseovereenkomst door beide partijen. Ondernemen
neemt immers risico’s met zich mee, zo ook franchisenemerschap. Uit de tot
nu toe gevoerde gesprekken komt het beeld naar voren dat niet alle
aspirant-franchisenemers zich voldoende op de hoogte stellen van hun
rechten en verplichtingen en daardoor in de praktijk voor onaangename
verrassingen kunnen komen te staan.
Vraag 5
Kunt u ingaan op de gesignaleerde knelpunten die het VAKcentrum verwoordt in de publicatie Franchising en de ruimte voor zelfstandig ondernemerschap?3 Ondersteunt u het pleidooi voor de aanpassing van wetgeving?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De door VAKcentrum gesignaleerde knelpunten hebben met name betrekking
op het beperkende effect van contractueel vastgelegde rechten en plichten
van beide partijen op de mogelijkheid voor de franchisenemer om eigen
ondernemerschap te ontplooien. Het beeld wordt geschetst dat de verhouding als onevenwichtig wordt ervaren en dat de franchisenemer veel plichten
heeft terwijl de franchisegever vooral rechten heeft. Dat komt deels door vaak
voorkomende kenmerken in het business model van franchising, zoals
afnameverplichting van producten en diensten en een concurrentiebeding.
Het signaal dat door het VAKcentrum is afgegeven wordt vanzelfsprekend
serieus genomen. Het is evenwel niet aannemelijk dat extra wetgeving de
geschetste problemen zal kunnen oplossen. De beschreven praktijkgevallen
tonen dat de franchisenemers bijvoorbeeld al beginnen met het doen van
investeringen of anderszins verplichtingen aangaan voordat ze de franchiseovereenkomst getekend hebben of deze zelfs maar in handen hebben. De
indruk ontstaat dat franchisenemers zich soms te veel (laten) haasten en
daardoor onvoldoende kritisch zijn op de verdeling van rechten en verplichtingen in de overeenkomst en wat dit voor hun zal betekenen in de praktijk.
3

http://www.vakcentrum.nl/pages/1268/Knelpunten-franchiserelatie-verzameld-in-notitie.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Dit is niet te verhelpen met wetgeving, maar biedt wel perspectief om winst
te behalen door het geven van goede voorlichting.
Vraag 6
Bent u, gezien de aanhoudende onrust en klachten die franchisenemers uiten,
bereid het EIM- onderzoek Franchiseketens: marktaandeel en continuïteit uit
2009 te actualiseren, inclusief een analyse van de knelpunten die het
Vakcentrum signaleert? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Door te luisteren naar de visie van vertegenwoordigers van franchisenemers
op de oorzaak van onrust en klachten in de franchisepraktijk, is een helder
beeld ontstaan van aanwezige knelpunten. Om het beeld aan te vullen wordt
ook gesproken met vertegenwoordigers van franchisegevers. Op deze manier
is bijvoorbeeld geïdentificeerd dat verbetering in de voorlichting van
aspirant-franchisenemers wenselijk is. Overigens geven zowel de vertegenwoordigers van franchisegevers als -nemers aan dat franchising overwegend
een bruikbaar businessmodel is en in de praktijk goede diensten bewijst. De
probleemgevallen betreffen een minderheid in de markt.
Dit correspondeert met de uitkomsten van het vorige EIM-onderzoek. Ik ben
met franchisenemers en -gevers in overleg over te nemen maatregelen, zoals
het verbeteren van de voorlichting (zie antwoord op vraag 5). Het actualiseren
van het EIM-onderzoek leidt naar verwachting niet tot nieuwe inzichten en
heeft daarom op dit moment geen meerwaarde.
Vraag 7
Bent u bereid de portal op het Ondernemersplein zodanig in te richten dat
aspirant- franchisenemers eerlijk en open worden voorgelicht over de vooren nadelen van het aangaan van een franchiseovereenkomst? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
Ondernemersplein.nl is een belangrijke informatiebron voor (aspirant)
ondernemers waaronder ook aspirant-franchisenemers.
De voorlichting aan aspirant-franchisegevers is tot nu toe relatief beperkt. Ik
zal de informatie op ondernemersplein.nl op dit punt uitbreiden. Hierbij zal
ook uitdrukkelijk worden ingegaan in de voor- en nadelen van franchising als
ondernemersvorm en zal meer gedetailleerd dan nu het geval is worden
voorzien in aandachtspunten waarin de franchisenemer zich moet verdiepen
alvorens een overeenkomst aan te gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3