Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1777

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 januari 2014
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij negen
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Wijziging vijf richtlijnen arbeidsrecht zeevarenden (Kamerstuk
22 112, nr. 1770)
Fiche 2: Richtlijn inzake de versterking van het vermoeden van onschuld
(Kamerstuk 22 112, nr. 1771)
Fiche 3: Richtlijn procedurele rechten minderjarigen (Kamerstuk 22 112,
nr. 1772)
Fiche 4: Richtlijn betreffende voorlopige rechtsbijstand voor van hun
vrijheid beroofde personen en rechtsbijstand in Europese aanhoudingsbevelprocedures (Kamerstuk 22 112, nr. 1773)
Fiche 5: Mededeling vrouwelijke genitale verminking uitbannen
(Kamerstuk 22 112, nr. 1774)
Fiche 6: Mededeling herstel vertrouwen EU-VS gegevensstromen
(Kamerstuk 22 112, nr. 1775)
Fiche 7: Mededeling Europees terrorist finance tracking system (EU TFTS)
(Kamerstuk 22 112, nr. 1776)
Fiche 8: Mededeling evaluatie Safe Harbour regime
Fiche 9: Mededeling inzake de Comprehensive approach (geïntegreerde
benadering) gericht op inzet in conflict- en crisisgebieden (Kamerstuk
22 112, nr. 1778)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1777
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1777

1

Fiche: Mededeling evaluatie Safe Harbour regime
1. Algemene gegevens
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad
betreffende de werking van de veiligehavenregeling («Safe Harbour») uit
het oogpunt van EU-burgers en in de EU gevestigde
Datum ontvangst Commissiedocument
29 november 2013
Nr. Commissiedocument
COM (2013) 847
Pre-lex
http://ec.europa.eu/prelex/detail dossier real.cfm?CL=nl&DosId=1041465
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
N.v.t.
Behandelingstraject Raad
Raadsconclusies in de JBZ Raad
Eerstverantwoordelijk Ministerie
Veiligheid en Justitie
2. Essentie voorstel
Op grond van de artikelen 25 en 26 van richtlijn 95/46/EG kunnen
persoonsgegevens slechts naar een land buiten de Europese Unie worden
doorgegeven indien dat land naar het oordeel van de Commissie een
passend niveau van gegevensbescherming waarborgt. De Verenigde
Staten (VS) zijn geen land dat als zodanig is aangemerkt. Vanwege de
fundamentele verschillen tussen het Europees en Amerikaans recht valt
een dergelijk oordeel ook niet op afzienbare termijn te verwachten. Omdat
met de VS bijzonder intensieve economische betrekkingen bestaan is het
gebrek aan een algemeen toereikendheidsoordeel een ernstige belemmering in het van economisch verkeer deel uitmakende gegevensverkeer
gebleken. In 2000 is de Europese Commissie daarom met de VS een
regime overeengekomen dat het gegevensverkeer tussen bedrijven in de
EU en de VS faciliteert. Dit zogenoemde Safe Harbour regime is
neergelegd in beschikking van de Commissie nr. 520/2000 van 26 juli 2000
(PbEG L 215). Bedrijven gevestigd in de VS kunnen vrijwillig verklaren een
aantal algemeen aanvaarde beginselen van gegevensbeschermingsrecht
te accepteren en hun gegevenshuishouding overeenkomstig die beginselen te voeren. Naar een dergelijk bedrijf kunnen dan zonder aanvullende
garanties gegevens worden doorgegeven. Een bedrijf dat een dergelijke
verklaring aflegt, moet zich aanmelden bij het US Department of
Commerce. Hoewel vrijwilligheid het uitgangspunt is, is het geen
vrijblijvendheid. Het nalaten de beginselen na te leven kan in strijd komen
met het verbod op oneerlijke handelspraktijken in de VS. De Federal Trade
Commission fungeert als toezichthouder en kan sancties opleggen of om
strafvervolging verzoeken. Het Safe Harbour regime omvat als uitvloeisel
van de structuur van de Amerikaanse wetgeving niet de gehele private
sector. De telecommunicatie en een deel van de vervoerssector is
uitgezonderd. Het Safe Harbour regime is ook niet van toepassing op de
publieke sector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1777

2

De Commissie stelt voor om de volgende geconstateerde tekortkomingen
op het gebied van de transparantie en de naleving van het Safe Harbourregime aan te pakken:
a. transparantie van het privacybeleid van Safe Harbour deelnemers;
b. effectieve toepassing van de Safe Harbour beginselen door de
deelnemende bedrijven in de VS;
c. effectiviteit van de handhaving.
Verder vraagt de Commissie aandacht voor de gevolgen voor de
continuïteit van de bescherming van de gegevens van EU-burgers die in
de VS worden verwerkt door aan Safe Harbour deelnemende bedrijven in
het licht van de geconstateerde grootschalige gegevensverzameling door
de autoriteiten in de VS.
3. Wat is de Nederlandse grondhouding ten aanzien van de
bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit van
deze mededeling en de eventueel daarin aangekondigde concrete
wet- en regelgeving? Hoe schat Nederland de financiële gevolgen
in, alsmede de gevolgen op het gebied van regeldruk en administratieve lasten?
De Commissie baseert de bevoegdheid op artikel 25, zesde lid, richtlijn
95/46/EG. Nederland acht dit de juiste rechtsbasis.
De gegevensuitwisseling tussen bedrijven in de EU en Europese bedrijven
gevestigd in de VS is het beste gediend bij maatregelen op Europees
niveau. De subsidiariteit van dit voorstel wordt door Nederland daarom
positief beoordeeld.
De voorstellen die de Commissie doet staan in verhouding met het doel
dat de maatregelen beogen. De proportionaliteit wordt door Nederland
daarom positief beoordeeld.
Er zijn geen financiële gevolgen voor het Rijk of de lagere overheden.
Evenmin voor de EU-begroting. Mocht evenwel blijken dat er financiële
gevolgen voor de nationale begroting zijn, dan worden deze ingepast in
de begrotingen van de beleidsverantwoordelijke Ministeries conform de
regels voor de budgetdiscipline.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Het Safe Harbour regime is voor de Nederlandse economie van belangrijke betekenis. Als het Safe Harbour regime niet zou bestaan, zouden
doorgiften van persoonsgegevens naar de VS in veel meer gevallen
gebonden zijn aan een vergunning van de Minister van Veiligheid en
Justitie of op andere, minder mogelijkheden biedende grondslagen
moeten worden gebaseerd. Dat zou uit oogpunt van regeldruk en
terugdringing van administratieve lasten onwenselijk zijn.
De Commissie constateert bij de uitvoering van het Safe Harbour regime
vier categorieën problemen. Zij stelt daarbij oplossingen voor. Bij elk van
de vier categorieën is de Nederlandse positie opgenomen.
1. Transparantieproblemen
–

–

–

De Commissie constateert dat deelnemende bedrijven onvoldoende
uitvoering geven aan de verplichting hun privacybeleid op hun website
in een begrijpelijke vorm en in heldere taal bekend te maken.
De Commissie is van oordeel dat deelnemende bedrijven bij de
uitvoering van het privacybeleid moeten voorzien in een link naar de
Safe Harbour webpagina van het US Department of Commerce waar
alle deelnemende bedrijven kunnen worden gevonden.
Deelnemende bedrijven moeten volgens de Commissie ook de op de
gegevensbescherming betrekking hebbende privacyvoorwaarden in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1777

3

–

overeenkomsten met medewerkers van het US Department of
Commerce meedelen en op hun website bekend maken.
Het US Department of Commerce moet volgens de Commissie een
voorziening op de website treffen om aan te geven welke bedrijven
aan Safe Harbour deelnemen, maar die niet langer aan de voorwaarden voor deelname voldoen. Die bedrijven krijgen dan de status «not
current».

Nederland neemt kennis van deze tekortkomingen. Het lijkt Nederland dat
met een meer actieve rol van het US Department of Commerce het nodige
kan worden bereikt om deze problemen op te lossen. Een eerste begin is
daarmee al gemaakt. Het ligt op de weg van de Commissie een en ander
verder met het US Department of Commerce te bespreken. Wat de laatste
aanbeveling betreft kan Nederland zich voorstellen dat het de toegankelijkheid en de duidelijkheid van de lijst zou bevorderen wanneer organisaties van de lijst worden verwijderd wanneer de status «not current»
langer dan 5 jaar heeft geduurd.
2. Geschillenbeslechting
Het door deelnemende bedrijven bekendgemaakte privacybeleid zou
volgens de Commissie een link naar een instantie voor Alternative Dispute
Resolution1 (ADR) of naar het bestaande EU-geschillenbeslechtingspanel
moeten bevatten.
– Deelname aan een ADR geschillenbeslechting zou volgens de
Commissie direct beschikbaar moeten zijn en geen onevenredig hoge
vergoeding mogen verlangen. Het EU-panel brengt geen kosten in
rekening.
– Het US Department of Commerce moet volgens de Commissie meer
systematisch beoordelen of de ADR aanbieders zelf voldoende
transparante en toegankelijke informatie verschaffen over de geschillenbeslechtingsprocedures en de afhandeling van klachten daarover.
Bekendmaking van «veroordelende» uitspraken zou mogelijk moeten
zijn.
Nederland neemt kennis van deze wensen van de Commissie. Het betreft
hier niet in alle opzichten tekortkomingen. Ook in Nederland komt het wel
voor dat bij behandeling van klachten door geschillencommissies een
redelijke bijdrage in de kosten wordt verlangd. Voor het overige zal nog
moeten worden bezien of de verlangens van de Commissie in alle
opzichten gedekt worden door de tekst van FAQ 7 en FAQ 11 van Annex II
van de Safe Harbour beschikking of dat bijstelling van de tekst daarvoor
nodig is. Dat vergt een nadere vraag aan de Commissie en mogelijk
bijstelling van de tekst na onderhandelingen met de VS. Omdat het hier
primair gaat om rechtsverhoudingen tussen burgers en bedrijven
onderling gaat Nederland ervan uit dat de rechtsbescherming bij de
beslechting van geschillen voor Amerikaanse burgers en bedrijven en
burgers en bedrijven uit de EU dezelfde is.
3. Handhaving
–

1

De Commissie beveelt aan dat steekproefsgewijs ambtshalve door het
US Department of Commerce wordt nagegaan of aangemelde
bedrijven niet alleen voldoen aan de aanmeldingsvoorwaarden, maar
ook daadwerkelijk een inhoudelijk regimeconform privacybeleid
voeren.

Ook wel «Alternatieve Geschilsbeslissing» genoemd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1777

4

–

–

–

Bij geconstateerde niet-naleving zou er volgens de Commissie
standaard na een jaar een herhalingsonderzoek moeten plaatsvinden
naar het betrokken bedrijf.
In gevallen van twijfel over de naleving of aanhangige klachten zou het
US Department of Commerce de bevoegde toezichthouders in de EU
moeten inlichten.
Onjuiste mededelingen over deelname aan en naleving van de Safe
Harbournormen zouden een blijvend aandachtspunt in de handhaving
moeten zijn.

Nederland meent dat over dergelijke praktische kwesties afspraken
moeten kunnen worden gemaakt tussen de EU en de VS. Nederland kan
zich voorstellen dat de steekproefsgewijze (her)controles aan termijnen
gebonden worden. Het is verheugend dat de Federal Trade Commission in
afgelopen jaren de naleving van de Safe Harbournormen tot vast
onderdeel van het toezichts- en handhavingsbeleid heeft gemaakt.
Vanzelfsprekend zullen ook de Europese toezichthouders, waaronder het
College bescherming persoonsgegevens, hun verantwoordelijkheden
terzake blijven nemen.
4. Toegang tot gegevens van EU-burgers door de Amerikaanse
autoriteiten
–

–

In het privacybeleid van deelnemende bedrijven behoort volgens de
Commissie informatie te zijn opgenomen over de mate waarin het
Amerikaanse recht de autoriteiten de mogelijkheid verschaft om
gegevens te verzamelen en verder te verwerken die door de deelnemende bedrijven krachtens onder de Safe Harbour-normen worden
verwerkt. In het bijzonder zouden bedrijven moeten worden aangemoedigd om aan te geven wanneer zij een beroep doen op de
bestaande uitzonderingen in de Safe Harbour-normen voor de
nationale veiligheid, het openbaar belang en de opsporing van
strafbare feiten.
De Commissie wijst op het belang om de uitzondering op de Safe
Harbour-normen uitsluitend toe te passen voor zover daartoe een
dringende noodzaak bestaat en dit overigens proportioneel is.

De Safe Harbour-beschikking is volgens Nederland niet het eerst in
aanmerking komende instrument voor een nadere regulering van de
verzameling van gegevens door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
van de VS. Dat zal moeten gebeuren door de Amerikaanse wetgever. De
uitzondering op de Safe Harbour-normen voor nationale veiligheid en
daarmee verwante doeleinden is op zichzelf genomen gebruikelijk in de
privacywetgeving, ook in de EU en Nederland, en kan ook in het Nederlands belang niet worden gemist. Wel is Nederland met de Commissie
van oordeel dat bedrijven in elk geval over de grondslagen van gegevensverstrekking aan de Amerikaanse autoriteiten meer duidelijk moeten en
ook kunnen verschaffen. Nederland onderschrijft ook de stelling van de
Commissie dat de uitzondering zo restrictief mogelijk moet worden
toegepast. Daarbij verdient het wel aantekening dat bedrijven die
geconfronteerd worden met een naar Amerikaans recht rechtmatig
uitgebrachte vordering om gegevens te verstrekken zich niet steeds in een
positie bevinden die het toelaat die vordering op noodzaak en proportionaliteit te toetsen. Ook is het naar Amerikaans recht in de regel niet
toegestaan aan de vordering enige vorm van openbaarheid te geven. Het
is ook in dit opzicht een zaak voor de Amerikaanse wetgever. Wel dient er
in dit verband aan te worden herinnerd dat het kabinet zich in het kader
van de onderhandelingen over de verordening gegevensbescherming
inzet voor zo veel mogelijk sluitende regels voor grensoverschrijdend
gegevensverkeer, met name ook voor het probleem van conflicterende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1777

5

jurisdicties (zie BNC fiche verordening gegevensbescherming, Kamerstuk
22 112, nr. 1372, punt 9)
Samenvattend kan Nederland zich goed vinden in het door de Commissie
geschetste beeld van de naleving van de Safe Harbour-beschikking en de
daarop betrekking hebbende voorstellen van de Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1777

6