Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1235

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 juni 2020
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de
informele videoconferentie voor landbouwministers die op 8 juni 2020
plaatsvond. De gedachtewisseling vond plaats langs drie hoofdlijnen. De
Ministers wisselden ten eerste van gedachten over de uitdagingen en
kansen bij het bereiken van de doelstellingen van de Van-boer-tot-bordstrategie en de Europese Biodiversiteitsstrategie. Ten tweede bespraken
de Ministers hoe het GLB de ambitie van beide strategieën kan ondersteunen. Ten slotte spraken de Ministers over het nieuwe MFK-voorstel en
het nieuwe Europese herstelinstrument, in relatie tot de ambities van de
Van-boer-tot-bordstrategie en de Europese Biodiversiteitsstrategie. De
videoconferentie was van informele aard en heeft derhalve niet geleid tot
besluiten van de Raad.
De Commissie lichtte beide strategieën toe en benadrukte daarbij het
belang om de juiste instrumenten in te zetten om uit de huidige COVID-19crisis te komen. De Van-boer-tot-bordstrategie en de Europese Biodiversiteitsstrategie zijn door de Commissie gepubliceerd op 20 mei jl. Het doel
van beide strategieën is om een duurzaam Europees voedselsysteem te
creëren en om de biodiversiteit van Europa te beschermen en te
herstellen.
Uitdagingen, kansen en doelstellingen
Tijdens de videoconferentie werden beide strategieën door de meeste
Ministers enthousiast verwelkomd. Enkelen merkten daarbij wel op dat er
een balans moet zijn tussen de economische, sociale en ecologische
aspecten van duurzaamheid. Ten aanzien van de doelstellingen hadden de
Ministers vragen over hoe de huidige stand van zaken in de lidstaten
wordt vastgesteld en welke kaders worden gebruikt voor de voortgangsbewaking. Ze benadrukten daarbij de noodzaak om uniforme, actuele en
eenduidige gegevens te gebruiken. In dit kader deed een aantal lidstaten

kst-21501-32-1235
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-32, nr. 1235

1

een oproep aan de Commissie om in voorbereiding op de wetgevingsvoorstellen een impactanalyse te maken voor beide strategieën.
Ten aanzien van de doelstellingen op het gebied van onder andere
gewasbescherming, kunstmest en biologische landbouw benadrukten
enkele lidstaten dat er tussen de uitgangsposities van de lidstaten
aanzienlijke verschillen zijn. Ze vroegen de Commissie daarom om
rekening te houden met reeds genomen nationale maatregelen en om
uniforme benaderingen te vermijden. Daarnaast ziet een aantal Ministers
het hoge ambitieniveau als bedreiging voor onder andere de voedselveiligheid, het concurrentievermogen van de sector en het inkomen van de
boer. Deze Ministers zijn van mening dat de inspanningen voor de
reductie van het gebruik van pesticiden en antibiotica, het concurrentievermogen van de boeren uit de EU ten opzichte van boeren uit derde
landen zou kunnen verminderen. Sommigen gaven aan dat hiermee
rekening moet worden gehouden in het handelsbeleid. Wat betreft de
doelstelling voor een minimumpercentage biologische landbouw,
benadrukken een paar lidstaten dat er ook goed naar de vraagzijde van
Europese consumenten zal moeten worden gekeken. Tijdens hun
bespreking ondersteunde een aantal Ministers de ambitie om gemeenschappelijke etiketteringsregels voor levensmiddelen in te voeren.
Daardoor zouden consumenten bewustere keuzes kunnen maken met
betrekking tot hun voeding.
Door enkele lidstaten werd er gewezen op het belang van de bosbouwsector om de doelstellingen van de Van-boer-tot-bordstrategie en de
Europese Biodiversiteitsstrategie te realiseren. In de toekomstige EU
Bossenstrategie zou er meer aandacht moeten zijn voor duurzaamheid.
Daarbij werd wel nog benadrukt dat bosbouw een nationale competentie
van de lidstaten is.
Tijdens de videoconferentie heb ik kenbaar gemaakt dat de Van-boer-totbordstrategie op hoofdlijnen goed aansluit op het Nederlands beleid.
Daarnaast heb ik aandacht gevraagd voor de inzet van de Commissie op
het behalen van een aantal kwantitatieve doelstellingen, waarvan is het
nog onduidelijk op basis van welke uitgangspunten het bereiken hiervan
zal worden gemeten.
De huidige COVID-19-crisis laat nog duidelijker zien hoe belangrijk het is
om een duurzaam en weerbaar voedselsysteem te hebben, met een
gemeenschappelijke benadering en een goede werking van de interne
markt. Boeren die mee willen gaan in de transitie naar een duurzaam
voedselsysteem moeten worden gesteund en consumenten moeten in
staat worden gesteld om gezonde voedingskeuzes te maken.
Tijdens de videoconferentie is ook de Europese Biodiversiteitsstrategie
aan de orde geweest. Ik heb de ambitie om de natuur wereldwijd te
beschermen en te herstellen verwelkomd. Ik ben het eens met de
Commissie dat aantasting van onze ecosystemen en verlies van biodiversiteit een grote uitdaging is voor de mensheid, omdat voedselzekerheid,
toegang tot water, energie, grondstoffen en onze weerbaarheid tegen
klimaatverandering hierdoor in het gedrang komen. Een toekomstbestendig voedselsysteem en gezonde ecosystemen moeten immers
beschikbaar blijven voor toekomstige generaties. Ook hier heb ik mijn
zorgen geuit en opheldering gevraagd over de kwantitatieve meetmethode van de Commissie.
De rol van het GLB
De Ministers wisselden van gedachten over de verenigbaarheid van het
voorstel voor het toekomstig GLB met de eisen van de Van-boer-tot-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-32, nr. 1235

2

bordstrategie en de Europese Biodiversiteitsstrategie. De Commissie heeft
voorgesteld om – aanvullend op de juridische vereisten in de GLB-verordeningen – per lidstaat en op basis van haar eigen analyse, aanbevelingen te doen voor elk van de negen subdoelen van het GLB, waarmee zij
rekening zal houden bij de goedkeuring van de Nationale Strategische
Plannen. Deze aanbevelingen kunnen ook betrekking hebben op de
GLB-bijdrage aan het realiseren van de doelen van de Van-boer-totbordstrategie en Europese Biodiversiteitsstrategie, zoals reductie van
pesticidegebruik of uitbreiding van de arealen biologische landbouw en
landschapselementen.
Een aantal lidstaten heeft zorgen uitgesproken over deze aanbevelingen.
Daarbij gaven zij aan dat integratie van de ambities van de Van-boer-totbordstrategie en de Europese Biodiversiteitsstrategie in het GLB, een
risico op verdere vertraging van het GLB met zich mee kan brengen.
Sommige lidstaten vonden de timing van de strategieën ongelukkig,
omdat ze al bezig zijn met het opstellen van het Nationaal Strategische
Plan in hun land. En enkele lidstaten hebben kenbaar gemaakt mogelijk in
tijdnood te komen voor het verwerken van de nieuwe aanbevelingen in de
Nationaal Strategische Plannen. Daarom verzocht een aantal lidstaten aan
de Commissie om op korte termijn met de aanbevelingen te komen.
Verder waren enkele lidstaten van mening dat dat alleen het GLB als
toetsingskader voor de Nationaal Strategische Plannen kan dienen.
Tijdens de videoconferentie heb ik mijn steun uitgesproken voor de
ambities voor klimaat, milieu en dierenwelzijn en het nieuwe prestatiemodel van het GLB, waarbij lidstaten hun eigen doelen en maatregelen
kunnen voorstellen. Lidstaten kunnen dat doen op basis van een nationale
SWOT-analyse, waarbij rekening wordt gehouden met de diverse
regionale omstandigheden en wordt afgeweken van de one-size-fits-allbenadering. Daarnaast heb ik aan de Commissie gevraagd hoe de beide
strategieën het prestatiemodel van het GLB zullen beïnvloeden bij het
vaststellen van de Nationaal Strategische Plannen. Ik heb ook gevraagd
hoe de Commissie de beoordeling vervolgens wil vormgeven ten aanzien
van de Nationaal Strategische Plannen, die zijn gebaseerd op de nationale
SWOT-analyses. Daarbij heb ik aangegeven dat het van belang is dat er
aandacht is voor consistentie en effectiviteit, waarbij rekening wordt
gehouden met een gedegen voortgangsbewaking en beperking van
administratieve lasten.
Financiële ondersteuning
De meeste Ministers benadrukten dat de ambitieuze doelstellingen van de
Van-boer-tot-bordstrategie en de Europese Biodiversiteitsstrategie
gepaard moeten gaan met een ambitieus budget. Hoewel veel lidstaten
positief zijn over vergroting van het door de Commissie voorgestelde
budget van het toekomstig GLB ten opzichte van het voorstel van 2018,
waren veel delegaties bezorgd of er wel voldoende middelen zouden zijn
voor de Europese boeren. Ten aanzien van de extra 15 miljard euro die in
het voorstel wordt toegewezen aan landbouw, had een aantal Ministers
vragen over de manier van verdelen over de lidstaten en de wijze van
besteding. Daarnaast sprak een aantal lidstaten de voorkeur uit om het
herstelfonds in te zetten tijdens de transitieperiode tussen het huidige en
het toekomstige GLB en niet erna. Zij zijn van mening dat, gezien de
huidige COVID-19-crisis, structurele investeringen niet kunnen wachten.
Tijdens de videoconferentie heb ik kenbaar gemaakt dat Nederland vindt
dat de vraag over de ambities en doelstellingen van beide strategieën los
moet staan van de uitkomst van de onderhandelingen over het MFK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-32, nr. 1235

3

In reactie op de drie hoofdlijnen van de gedachtewisseling tijdens de
videoconferentie heeft de Commissie kenbaar gemaakt dat de doelen van
de strategieën weliswaar ambitieus zijn, maar zeker ook haalbaar. De
Commissie erkende wel dat de uitgangsposities van de lidstaten onderling
verschillen. De doelstellingen van de strategieën zullen onderdeel uit gaan
maken van de op te stellen Nationale Strategische Plannen en in dat kader
zal er aandacht zijn voor een zorgvuldige bewaking van de voortgang met
behulp van nauwkeurige en uniforme data. De Commissie heeft verder
laten weten dat er impactanalyses zullen worden opgesteld ten behoeve
van de wetgevingsvoorstellen. Daarnaast benadrukte de Commissie het
belang van voedselzekerheid. De Commissie ziet echter geen reden om
aan te nemen dat een hoger percentage aan biologische landbouw binnen
de lidstaten het concurrentievermogen en de voedselzekerheid nadelig
kan beïnvloeden. Biologische landbouw kan juist een bijdrage leveren aan
het behalen van de andere doelen, zoals gesteld voor gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest. De Commissie wees daarbij op de
verhoging van steun aan het toekomstig GLB door middel van het nieuwe
MFK-voorstel en het Europese herstelfonds, voor het verder stimuleren
van biologische landbouw.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-32, nr. 1235

4