Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2138
Vragen van het lid Kerstens (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de (on)toegankelijkheid van de zorg (ingezonden 4 maart
2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 2 april 2019).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Ombudsman: Maar niet vooruit
kunnen komen»?1
Vraag 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u de (vaak) besproken signalen van «door de bomen het bos niet
meer zien» van kwetsbare cliënten zoals in het artikel beschreven?
Vraag 2
Ja, die signalen zijn mij bekend.
Vraag 3
Waar kunnen mensen terecht die niet weten langs welke weg en op welke
wijze zij kunnen achterhalen of en zo ja waarop zij recht hebben?
Vraag 3
Mensen moeten op een adequate, gerichte manier worden ondersteund als
zij een beroep doen op zorg en maatschappelijke ondersteuning. Dat begint
bij duidelijkheid over waar mensen zich daarvoor kunnen melden. Het is
primair aan de verantwoordelijke uitvoerders om met elkaar deze duidelijkheid voor mensen te organiseren. Ook andere partijen spelen een rol bij het
«wegwijs maken» en voorlichten, informeren van burgers; eigenlijk iedereen
die werkt in de zorg en ondersteuning draagt een verantwoordelijkheid.
Ik ga daarbij uit van het principe van «no wrong door», dat wil zeggen dat
mensen die zich onverhoopt wenden tot het verkeerde loket, niet te horen
krijgen: «daar zijn wij niet van». Ik verwacht dat de betreffende professional

1

ah-tk-20182019-2138
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.telegraaf.nl/watuzegt/3225840/ombudsman-maar-niet-vooruit-kunnen-komen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

actief hierin verantwoordelijkheid neemt en een oplossing bedenkt voor deze
«verkeerd verbonden» burger en niet «loslaat» voordat die oplossing
gevonden is.
Ik ben van mening dat alleen schriftelijke informatie in de meeste gevallen
niet voldoet. Niet alleen de uiteindelijk te verstrekken voorziening moet
maatwerk zijn, maar ook de informatievoorziening moet passend en
toegankelijk zijn. Mensen moeten zoveel mogelijk in staat worden gesteld om
zelf te bepalen welke zorg en ondersteuning voorziet in hun behoefte. Dat is
niet alleen een taak van de overheid of van aan de overheid verbonden
instanties, maar van iedereen die werkt in de zorg en ondersteuning. Op
basis van onder meer de evaluatie door het SCP van de hervorming van de
langdurige zorg en het rapport «Zorgen voor burgers» van de Nationale
ombudsman (NO) wordt duidelijk dat het vooral voor cliënten met een wat
gecompliceerde en mogelijk ook «domeinoverstijgende zorgvraag» lastig is
om zonder adequate hulp de weg te vinden naar het juiste loket.
Ik zal mij er de komende periode voor inzetten dat het principe van «no
wrong door» ook in de praktijk van de dagelijkse uitvoering de standaard
wordt. Ik zal dit onder andere doen door partijen (organisaties en professionals) die betrokken zijn bij het verlenen van zorg en ondersteuning actief aan
te spreken op hun verantwoordelijkheid om het principe van «no wrong
door» ook in de praktijk van alledag vorm en inhoud te geven. Dit is immers
noodzakelijk voor het verlenen van zorg en ondersteuning waarbij de cliënt
en niet het systeem en de bijhorende verantwoordelijkheidsverdeling centraal
staat. Het voorgaande is voor mij daarnaast aanleiding om in te zetten op
onder andere de versterking van de cliëntondersteuning. Zie hiervoor onder
andere mijn brieven van 12 juli 20182 en van 15 oktober 2018.3
Vraag 4
Welke stappen bent u van plan te nemen om te verzekeren dat bijvoorbeeld
minder mondige personen, of mensen wiens financiële situatie niet toelaat
hulpmiddelen voor te schieten in afwachting tot vergoeding niet meer tussen
wal en schip vallen? Welke rol hebben gemeenten in dezen? En welke rol
zorgverzekeraars?
Vraag 4
Hulpmiddelen kunnen worden verstrekt op basis van de Zvw, Wmo 2015 en
de Wlz; afhankelijk van de individuele situatie van de aanvrager. Daarmee
hebben zorgverzekeraars, gemeenten en zorgkantoren de verantwoordelijkheid om binnen een redelijke termijn en binnen de reikwijdte van hun
zorgplicht aan hun cliënten die daarop aangewezen zijn een passend
hulpmiddel te verstrekken. Het is dan ook niet nodig en ook niet gepast dat
cliënten hun hulpmiddel moeten «voorschieten». Indien niet meteen duidelijk
is wie verantwoordelijk is, verwacht ik, zoals hiervoor al vermeld, dat bij de
beoordeling van de vraag van de cliënt het principe van «no wrong door»,
leidend is, zodat de cliënt niet tussen wal en schip valt. Dit gaat op dit
moment, zoals uit het voorbeeld van de Ombudsman blijkt helaas nog niet
altijd goed.
Voor mensen met een complexe of spoedeisende hulpvraag kan het vinden
van het juiste loket voor de aanvraag van een hulpmiddel ingewikkeld zijn.
Daarom heb ik, na het onderzoek naar de uitvoering binnen het Wmo-domein
in 2018, ook onderzoek laten doen naar «domeinoverstijgende knelpunten» in
de verstrekking van hulpmiddelen. Tevens zet ik stappen om binnen de Wlz
tot een vereenvoudiging te komen. Ik zal de Kamer binnenkort informeren
over de uitkomsten van beide van beide trajecten en de daaruit voortvloeiende verbeteracties.
Vraag 5
Heeft u actie ondernomen na eerdere soortgelijke signalen van de Nationale
ombudsman over de (on)toegankelijkheid van de juiste zorg voor met name
kwetsbare mensen? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?

2
3

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31476-22.html
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31476-23.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 5
De in de uitvoering van de langdurige zorg en ondersteuning gesignaleerde
knelpunten, zoals die onder andere blijken uit de evaluatie van de hervorming
langdurige zorg door het SCP en het rapport «Zorgen voor burgers» van de
Nationale ombudsman (NO), zijn voor mij mede aanleiding geweest om
diverse programma’s te starten. De inhoud van deze programma’s is door mij
met de Tweede Kamer gedeeld. Het gaat daarbij onder andere om de
programma’s «De juiste zorg op de juiste plek», «Langer thuis», «Cliëntondersteuning» en het «Actieprogramma dak- en thuisloze jongeren».
Deze programma’s hebben alle tot doel om de uitvoering, bezien vanuit het
perspectief van de cliënt die op zorg en ondersteuning is aangewezen,
merkbaar te verbeteren. Daarbij staat niet het wettelijk stelsel centraal noch
de verantwoordelijkheidsverdeling of de belangen van diverse organisaties,
maar de vraag hoe we gezamenlijk adequaat tegemoet kunnen komen aan de
gerechtvaardigde behoefte van mensen aan die passende zorg en ondersteuning.
Vraag 6
Wanneer denkt u invulling te hebben gegeven aan de aanbevelingen van de
Nationale ombudsman?4
Vraag 6
Het is mijn ambitie om de zorg en ondersteuning voor mensen merkbaar
beter te maken. Dat gebeurt niet van vandaag op morgen; het is een proces
waar veel mensen en partijen bij betrokken zijn. Ik zal dit proces waar nodig
en mogelijk blijven aanjagen. De aanbevelingen van de Nationale ombudsman zal ik daarbij zeker betrekken.

4

https://www.nationaleombudsman.nl/system/files/bijlage/
Samenvatting%202018090%20Borg%20de%20zorg.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3