Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2747
Vragen van de leden Segers (ChristenUnie), Van der Staaij (SGP), Jasper
van Dijk (SP) en Agnes Mulder (CDA) aan de Minister van Buitenlandse
Zaken over de veroordeling van een monnik in Turkije voor het geven van
brood aan Koerdische bezoekers, in aanvulling op vragen van het lid
Kerseboom (FvD) over hetzelfde onderwerp (ingezonden 23 april 2021).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 12 mei 2021).
Vraag 1
Hebt u de Turkse autoriteiten om opheldering gevraagd over het feit dat de
monnik Sefer Aho Biliçen veroordeeld is tot 25 maanden gevangenisstraf
omdat hij vanuit zijn christelijke plicht twee Koerdische bezoekers eten en
drinken heeft gegeven, zonder geweten te hebben dat hier om leden van de
PKK ging? Zo nee, waarom niet? Veroordeelt u de vervolging van Sefer Aho
Biliçen vanwege dit feit? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1
De Nederlandse ambassade volgt net als enkele andere gelijkgestemde
landen de ontwikkelingen in deze kwestie op de voet. In algemene zin dringt
Nederland zowel bilateraal als in multilateraal verband er bij Turkije op aan
om de rechtsstaat en de mensenrechten te respecteren, waaronder een
eerlijke rechtsgang. Er loopt momenteel een hoger beroep procedure bij de
Turkse rechter.
Vraag 2
Bent u overigens van mening dat de rechtspraak in Turkije onafhankelijk is?
Zo ja, waar baseert u dat op?
Antwoord 2
Nederland heeft grote zorgen over de mensenrechten en de rechtsstaat in
Turkije en stelt deze zorgen consequent aan de orde. De Europese Commissie
constateerde in het laatste voortgangsrapport opnieuw dat Turkije zich verder
is blijven verwijderen van de Europese Unie, met serieuze achteruitgang op
het gebied van democratie, rechtsstaat, fundamentele rechten en de
onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Ook in EU-verband worden deze
zorgen consistent aangekaart.

ah-tk-20202021-2747
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u ook op de hoogte van het feit dat de laatste christelijke bewoners van
een dorp in Zuid-Oost Turkije op 11 januari 2020 verdwenen zijn, van wie één
later dood is teruggevonden?1
Antwoord 3
Ja. Het onderzoek van de Turkse autoriteiten naar de toedracht hiervan duurt
nog voort.
Vraag 4, 5 en 6
Hoe verhouden deze incidenten zich volgens u tot de algemene houding en
optreden van de Turkse autoriteiten ten opzichte van de laatste restanten van
de christelijke bevolking in het gebied?
Kunt u deze incidenten ook duiden in het licht van de stijging van Turkije op
de ranglijst christenvervolging naar de 25e plaats, de hoogste notering in de
afgelopen vijf jaar?2 Welke gevolgtrekkingen voor uw beleid ten aanzien van
Turkije maakt u hieruit?
Bent u van mening dat religieuze minderheden in Turkije dezelfde rechten
hebben als andere Turken, of dat hun rechten voldoende beschermd worden?
Zo nee, spreekt u de Turkse overheid hierop aan?
Antwoord 4, 5 en 6
De Europese Commissie constateert in haar laatste landenrapport over Turkije
(2020) dat vrijheid van religie en levensovertuiging in het algemeen wordt
gerespecteerd in Turkije, maar wijst op specifieke problemen en incidenten.
Als voorbeelden noemt de Commissie de moord op een buitenlandse
protestantse pastor in november 2019, de uitzetting van enkele tientallen
buitenlandse protestanten uit Turkije, langlopende claims rondom de
teruggave van land aan de Syrisch-Orthodoxe gemeenschap en het ontbreken
van een rechtspersoonlijke titel voor bepaalde religieuze gemeenschappen.
Het kabinet onderschrijft deze constatering van de Commissie en de
suggestie om de aanbevelingen van de Venetië-Commissie aan Turkije uit
2010 ten aanzien van religieuze minderheden uit te voeren.
Bovendien heeft Nederland ook in Turkije aandacht voor religieuze minderheden, waaronder christenen, onder andere in de vorm van mensenrechtenprojecten met religieuze gemeenschappen. Ook hebben de Nederlandse
ambassade in Ankara en het Nederlandse Consulaat-Generaal in Istanbul met
regelmaat contact met de vertegenwoordigers van de diverse religieuze
gemeenschappen, inclusief vertegenwoordigers van christelijke gemeenschappen in Zuidoost-Turkije.
Vraag 7
Heeft u resultaten gezien van alle keren dat u, uw EU-collega’s of de EU zelf
Turkije op deze situatie en dergelijke schendingen hebben aangesproken? Zo
ja, heeft u aanwijzingen dat de situatie voor religieuze minderheden zoals de
Aramese christenen structureel verbeterd is? Zo ja, welke aanwijzingen heeft
u daarvoor?
Antwoord 7
Enkele concrete resultaten zijn gedeeltelijke teruggave van landerijen van het
Mor Gabrielklooster in Tur Abdin in juni 2018 en de bouw van een nieuwe
Syrisch-Orthodoxe kerk in Istanbul, waarvan de eerste steen in augustus 2019
door president Erdogan is gelegd.
Dat neemt niet weg dat er nog veel ruimte is voor verbetering, zoals door de
Europese Commissie wordt geconstateerd en door het kabinet wordt
onderschreven (zie antwoord op vraag 5 en 6).
Vraag 8
Indien u geen of onvoldoende resultaat heeft gezien, overweegt u een andere
omgang of verhouding met Turkije? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe?

1
2

Open Doors, Turkey: Full Country Dossier – Revised version: March 2021, p. 7.
Idem, p.6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Nederland zal het belang van voortgang op het terrein van mensenrechten en
de rechtsstaat in Turkije, waaronder de vrijheid van religie en levensovertuiging, blijven benadrukken.
Vraag 9, 10 en 11
Wat betekent de vervolging van de monnik voor de kennelijke toenaderingspogingen van de Turkse regering tot de Europese Unie?
Op grond waarvan zou toenadering volgens u plaats kunnen vinden? Is daar
nu volgens u grond voor? Kunt u uw antwoord toelichten? Acht u toenadering in het licht van deze ontwikkelingen wenselijk? Zo ja, waarom?
Bent u het ermee eens dat voor een werkelijke normalisering van de
betrekkingen met Turkije een van de voorwaarden is dat het beleid om
christenen te marginaliseren en onderdrukken tot een einde zal moeten zijn
gekomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9, 10 en 11
Er is sinds kort inderdaad sprake van enige toenadering tussen de Europese
Unie en Turkije. De leden van de Europese Raad (ER) concludeerden in maart
jl. dat, mits de huidige de-escalatie in de Oostelijke Middellandse Zee wordt
voortgezet en Turkije zich constructief opstelt, de Europese Unie bereid is om
de samenwerking met Turkije op een aantal gebieden van gemeenschappelijk
belang op een gefaseerde, proportionele en omkeerbare wijze te intensiveren
en verdere besluiten te nemen tijdens de bijeenkomst van de ER in juni.
Mede op aandringen van Nederland stelden de leden van de ER dat de
rechtsstaat en de grondrechten in Turkije een grote bron van zorg zijn. De
leden van de ER concludeerden dat een dialoog over deze kwesties een
integraal onderdeel van de betrekkingen tussen de EU en Turkije blijft.
In algemene zin geldt dat Nederland verbeteringen op het terrein van de
rechtsstaat en de mensenrechten, inclusief de vrijheid van religie en
levensovertuiging, als integraal onderdeel van EU-Turkijerelatie beschouwt.
Vraag 12
Bent u bereid bij uw Europese collega’s aan te dringen op het beëindigen van
de uitbetaling van de toetredingssteun aan Turkije? Zo nee, waarom niet?
Welke redenen geven andere EU-lidstaten om dit niet te doen?
Antwoord 12
Nederland pleit conform de motie van de leden Roemer en Segers (Kamerstuk 32 824 en 29 279, nr. 158) in Europees kader reeds geruime tijd voor de
opschorting van pretoetredingssteun aan Turkije en zal dit blijven doen.
Hiervoor is echter geen steun binnen de Raad. Een groot aantal lidstaten
vreest dat het opschorten van deze steun de gematigde krachten in Turkije
verder onder druk zal zetten.
Vraag 13
Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 13
Deze vragen zijn zoveel mogelijk afzonderlijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3