Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1924
Vragen van de leden Ploumen en Kuiken (beiden PvdA) aan de
Minister-President en de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
de gang van zaken rond het naar buiten brengen van het besluit over de
opening van kinderopvang en basisscholen (ingezonden 2 februari 2021).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Minister-President (ontvangen 8 maart 2021).
Vraag 1
Waarom heeft het kabinet bij monde van de Minister van Financiën al naar
buiten gebracht dat de basisscholen zo goed als zeker worden heropend,
voordat het Outbreak Management Team (OMT)-advies er lag?
Antwoord 1
In afwachting van het OMT-advies was er binnen het kabinet, net als bij veel
mensen in het land, de hoop dat het primair onderwijs zo snel mogelijk weer
op een verantwoorde manier open zou kunnen. Fysiek onderwijs is sociaalmaatschappelijk en voor het welzijn van kinderen enorm belangrijk.
Vraag 2
Waarom adviseert het OMT, dat bestaat uit leden met een medische
achtergrond, ook op grond van maatschappelijke redenen in plaats van puur
op basis van medisch wetenschappelijk onderzoek?
Antwoord 2
Het RIVM roept het OMT bij elkaar bij een uitbraak van een infectieziekte.
Specialisten en experts met verschillende achtergronden en kennis over de
desbetreffende ziekte, worden daarvoor uitgenodigd. Zij bespreken op basis
van actuele informatie, hun vakkennis en beschikbare wetenschappelijke
literatuur hoe de uitbraak bestreden kan worden. Ook gaan ze in op de
risico’s en onzekerheden van maatregelen. Het OMT levert een advies op aan
de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het BAO toetst het
inhoudelijke advies op bestuurlijke haalbaarheid en uitvoerbaarheid.
In meerderheid erkent het OMT dat er op grond van diverse maatschappelijke
afwegingen dringend ruimte gewenst is voor perspectief en enige versoepeling, ondanks de risico’s die dat met zich meebrengt op verspreiding van het
virus, mits deze uiteraard niet te groot zijn. Het OMT stemt dan ook in met
een advies om nu als eerste het primair onderwijs en de kinderopvang voor
kinderen van 0 tot 4 jaar al wel te heropenen.

ah-tk-20202021-1924
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Ik ben van mening dat het erkennen van de maatschappelijke afwegingen niet
hetzelfde is als adviseren op basis van maatschappelijke redenen. In de
advisering van het OMT spelen vanzelfsprekend ook andere aspecten dan
strikt epidemiologisch een rol, zoals de te verwachten compliance en de
impact van maatregelen op de gezondheid. Strikt epidemiologisch zou het
immers het beste zijn als iedereen de hele dag thuis bleef. Een mate van
haalbaarheid wordt in de afweging betrokken. Tot slot is het aan het OMT om
te bepalen waar zij in hun advisering al dan niet aandacht aan besteden.
Vraag 3
Welke wetenschappelijke onderzoeken ten aanzien van de mate van besmettelijkheid en verspreiding onder kinderen van die leeftijd bij de verschillende
virusmutaties liggen ten grondslag aan het besluit tot openen van kinderopvang en basisscholen? Welke wetenschappelijke achtergrond heeft het OMT
gebruikt bij het tot stand komen van het advies?
Antwoord 3
De experts van het OMT adviseren op basis van actuele informatie, vakkennis, nationaal en internationaal onderzoek en beschikbare wetenschappelijke
literatuur. Bij het advies t.a.v. de scholen is ook gebruik gemaakt van de
uitkomsten van het onderzoek in Lansingerland en van informatie over de
stand van zaken in het VK en Ierland.
Vraag 4
Wat is in de afgelopen twee weken precies veranderd ten aanzien van het
aantal besmettingen, aantal ziekenhuis- en IC-opnames en de risicokaart? In
hoeverre zijn de grenswaarden voor versoepelingen bereikt? In welke regio’s
geldt het niveau «zeer ernstig» niet meer?
Antwoord 4
Op zowel de website van het RIVM, als op het coronadashboard kunt u zien
wat er de afgelopen twee weken precies veranderd is ten aanzien van het
aantal besmettingen, aantal ziekenhuis- en IC-opnames. Dit wordt ook
meestal nader toegelicht in de technische briefing aan uw Kamer van de heer
Van Dissel.
Vraag 5
Hoe was de verhouding binnen het OMT voor/tegen het nu al heropenen van
de kinderopvang en basisscholen, afgezien van de unanieme wens om tot
heropening over te gaan?
Antwoord 5
Om een open gedachtewisseling in het OMT mogelijk te maken, worden geen
uitspraken gedaan over deze gedachtewisseling en blijft de bespreking
vertrouwelijk.
Het advies van het OMT wordt wel openbaar gemaakt. Indien het OMT niet
unaniem is, wordt uiteengezet hoe de verhouding ligt. In het advies is
daarover opgenomen: «Een aantal OMT-leden geeft aan dat zij de risico’s op
dit moment te groot achten om überhaupt over een versoepeling, zoals
heropenen van de scholen, positief te willen adviseren. Zij zouden de situatie
liefst eerst nog een aantal weken willen volgen, onder voortzetting van de
huidige maatregelen».
Vraag 6
In hoeverre neemt u op basis van het gegeven dat kinderen meestal niet
ernstig ziek worden na een coronabesmetting, bewust het risico op een
toename van het aantal besmettingen, toenemende druk op de zorg en een
kans op het langer moeten laten voortduren van andere coronamaatregelen?
Hoe is dit te rijmen met de strategie van maximaal indammen? Wat wordt
verstaan onder «geen bijzonder risico» voor kinderen?
Antwoord 6
Het besluit om het primair onderwijs en de kinderopvang weer te openen,
heeft inderdaad twee aspecten in zich. Aan de ene kant lopen de kinderen zelf
geen bijzondere risico’s door deze nieuwe variant. Kinderen worden ook van
deze variant over het algemeen niet ernstig ziek. Dat kinderen naar school

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

kunnen, dient een groot maatschappelijk belang. Dat belang is afgewogen
tegen het risico op toename van het aantal besmettingen. Om het risico
daarop te verkleinen, worden er bij het openen van de scholen extra
maatregelen genomen.
Vraag 7
Welke wetenschappelijke studies zijn er die aantonen dat hybride onderwijs
tot schadelijke effecten bij kinderen leidt, anders dan leerachterstanden bij
sommige groepen leerlingen, die met extra inspanningen voor deze groep
zouden kunnen worden opgevangen?
Antwoord 7
Zoals de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media in een brief1
in november 2020 aan uw Kamer heeft geschreven, heeft onderzoek van
Oxford University2 laten zien dat Nederlandse basisschoolleerlingen in de
maanden van de sluiting van de scholen weinig tot geen progressie hebben
geboekt. Onderzoek van Cito3 bevestigt dat de leergroei bij leerlingen tijdens
het afstandsonderwijs minder was dan andere jaren. Daarnaast hebben
meerdere maatschappelijke organisaties recentelijk de noodklok geluid dat de
sluiting van de scholen ook grote effecten heeft op het sociaal-emotionele
welbevinden van kinderen. Zij wijzen hierbij op onderzoek van het NRC.
Onderzoeken bevestigen verder dat jongeren en jongvolwassenen, meer dan
andere leeftijdsgroepen, door de coronamaatregelen mentale gezondheidsproblemen ervaren, zoals eenzaamheid, somberheid en angst.4 Tot slot
waarschuwt een onderzoek uit 2016 (Haluppa5) voor de negatieve impact van
online leren op o.a. de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen.
Vraag 8
Welke maatregelen moeten deze week nog genomen worden om scholen
veilig te kunnen openen? Wat is het draaiboek, op hoeveel scholen moeten
welke maatregelen nog worden genomen?
Antwoord 8
Op basis van het 98e OMT-advies zijn de volgende maatregelen genomen om
scholen veilig te kunnen heropenen:
Het bron- en contactonderzoek wordt stevig aangescherpt. Als een kind
positief wordt getest, gaat in principe de hele klas in thuisquarantaine.
We zetten in op sneller en vaker testen. Op dit moment hebben onderwijsmedewerkers al voorrang bij de teststraten. In aanvulling daarop starten we met
sneltesten van personeel in het primair onderwijs.
Op basis van het generiek kader van het RIVM worden aanvullende maatregelen genomen om het risico op verspreiding van het virus te beperken.
Voorbeelden hiervan zijn gespreide begin- en eindtijden, of gespreide pauzes.
De aanvullende maatregelen zijn in overleg met de vertegenwoordigers in het
onderwijsveld verwerkt in een servicedocument om de scholen te ondersteunen in het uitvoeren van de landelijke maatregelen. Tot slot blijven uiteraard
de algemene maatregelen van kracht, zoals het wassen van handen en het
thuisblijven bij klachten. Zo waarborgen we gezamenlijk de veiligheid van de
leerlingen en het personeel in de scholen.
Vraag 9
Wordt bij besluit tot heropening van scholen nu wel rekening gehouden met
de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)-richtlijn, die zegt dat als anderhalve
meter niet kan, de school niet veilig open kan? Is duidelijk welke scholen
open kunnen volgens deze richtlijn en welke (nog) niet?

1

Kamerstuk 27 020, nr. 118.
Onderzoek van Per Engzell, Arun Frey & Mark Verhagen (oktober 2020), Learning Inequality
During the Covid-19 Pandemic.
3
https://www.cito.nl/-/media/files/kennis-en-innovatie-onderzoek/
201104_cito_onderzoeksrapport-effect-afstandsonderwijs.pdf?la=nl-nl.
4
(Struijs, 2020; I&O Research 2020; Maastricht UMC+, 2020).
5
https://www.researchgate.net/publication/311362980_RISKS_THE_IMPACT_OF_ONLINE_
LEARNING_AND_TECHNOLOGY_ON_STUDENT_PHYSICAL_MENTAL_EMOTIONAL_AND_
SOCIAL_HEALTH.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Het OMT geeft op basis van alle beschikbare informatie, waaronder richtlijnen
van de WHO, wetenschappelijke kennis, nationale data en de situatie in
Nederland, advies. Uit het laatste advies van het OMT blijkt dat het verantwoord is om de basisscholen en de kinderopvang weer volledig te openen,
waarbij het volgen van de maatregelen uit het generiek kader van het RIVM
als voorwaarde geldt. In dit kader, dat door het OMT is bekrachtigd, is
opgenomen dat de anderhalve meter afstand in het primair onderwijs niet
geldt voor leerlingen onderling en tussen leerlingen en onderwijspersoneel.
Uiteraard houden leerkrachten en andere onderwijsmedewerkers deze veilige
afstand onderling wel. Dit advies heeft het kabinet overgenomen. In
samenwerking met de vertegenwoordigers van het onderwijsveld worden
aanvullende maatregelen op basis van het generiek kader uitgewerkt om
gezamenlijk de veiligheid van leerlingen en het personeel in de scholen te
waarborgen.
Vraag 10
Hoe zeker is het dat aan alle voorwaarden voor het openen van kinderopvang
en basisscholen kan worden voldaan?
Antwoord 10
Zie antwoord op vraag 9.
Vraag 11
Hoe wordt zeker gesteld dat de GGD meer testen aankan? Is er voldoende
voorraad van alles, is op alle scholen duidelijk wie er wanneer getest wordt
en kan dat dan ook meteen geregeld worden?
Antwoord 11
De GGD’en zijn verantwoordelijk voor het testen in spoor 1 (de basistestinfrastructuur, gericht op de opsporing en bestrijding van het virus). Tot dit spoor
behoort ook het testen op onderwijsinstellingen wanneer er sprake is van een
uitbraak van het COVID-19-virus. In die situaties kunnen de GGD’en snel
testcapaciteit beschikbaar stellen om zo nodig risicogericht grootschalig te
testen.
Vraag 12
Hoe is het gegeven dat kinderen meestal geen klachten hebben, te rijmen
met uw stelling dat «het heel belangrijk is dat kinderen met klachten
(conform de recent aangepaste handreikingen voor kinderen tot en met
twaalf jaar) niet naar school gaan en zich laten testen»? Hoe kan zo zeker
worden gezegd dat zo wordt voorkomen dat de besmettingen worden
verspreid en te vaak hele klassen in quarantaine moeten?
Antwoord 12
Het hebben van klachten die passen bij corona, is een belangrijke voorspeller
van besmetting en besmettelijkheid. Het dringende advies is daarom om
kinderen met klachten thuis te houden en te laten testen. Zo beperken we
introducties door kinderen met klachten op scholen en zo ook dat de
klasgenoten van deze kinderen naar huis gestuurd moeten worden. Mocht er
toch sprake zijn van een introductie, dan gaat de klas inclusief de leraar in
principe in thuisquarantaine om verdere verspreiding – ook door kinderen die
(nog) geen klachten hebben – zoveel mogelijk te voorkomen.
Vraag 13
Hoe wordt zeker gesteld dat de GGD bron-en contactonderzoek (bco),
voorwaarde voor heropening, aankan? Hoe kan het bco plaatsvinden terwijl
er nog zulke hoge besmettingscijfers zijn, terwijl de hoge besmettingscijfers
nu net de reden waren dat bco werd gestopt?
Antwoord 13
De GGD’en zijn nooit gestopt met het uitvoeren van bron- en contactonderzoek (BCO). Wanneer de aantallen besmettingen hoog oplopen, gaan de
GGD’en over van regulier BCO op risicogestuurd BCO. Risicogestuurd BCO
kan worden uitgevoerd in verschillende fasen. In zijn reguliere vorm kunnen
dagelijks 4.400 BCO’s plaatsvinden; bij risicogestuurd BCO kan dat aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

stijgen tot dagelijks 28.000 BCO’s. Het fasemodel heeft tot doel dat in ieder
geval iedere dag álle mensen met een positieve testuitslag worden gebeld en
van instructies worden voorzien.
Vraag 14
Kunt u deze vragen beantwoorden vóórafgaand aan het plenaire debat over
de ontwikkelingen rondom het coronavirus van 4 februari aanstaande?
Antwoord 14
Het is niet gelukt deze vragen voor 3 februari 2021 te beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5