Bezoldigingssystematiek
bestuurders publieke mediadomein
Eindrapportage

Onderzoek in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)

Het onderzoek is uitgevoerd door John Boog, Ton Geerts en Inge Harteveld van Panteia in
samenwerking met René van Lieshout en Jan Stolte van AWVN.
Zoetermeer , 30 juni 2020
De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of
teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan
mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke
vorm ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na
schriftelijke toestemming van Panteia. Panteia aanvaardt geen aansprakelijkheid voor
drukfouten en/of andere onvolkomenheden.

The responsibility for the contents of this report lies with Panteia. Quoting numbers or
text in papers, essays and books is permitted only when the source is clearly mentioned.
No part of this publication may be copied and/or published in any form or by a ny means,
or stored in a retrieval system, without the prior written permission of Panteia. Panteia
does not accept responsibility for printing errors and/or other imperfections.

Inhoudsopgave
1

Aanleiding, doel, onderzoeksvragen en aanpak

5

1.1
1.2
1.3
1.4

Aanleiding
Doel van het onderzoek
Onderzoeksvragen
Onderzoeksaanpak

5
5
6
7

2

Indelingscriteria en bezoldigingssystematiek

9

2.1
2.2

9

2.3

Deskresearch kengetallen omroepen
Interviewronde, focusgroep en validatie voorzitters Raden van
Toezicht
Criteria bezoldigingssystematiek en systeem naar klassen

9
12

3

Indeling omroepen en bezoldigingsmaxima

18

3.1
3.2

Indeling omroepen op basis van criteria
Bezoldigingsmaxima

18
19

3

1

1.1

Aanleiding, doel, onderzoeksvragen en
aanpak
Aanleiding
De Wet Normering Topinkomens (WNT) bestaat sinds 2013 en is onder andere van
toepassing op het publieke omroepbestel. Uit jaarverslagen blijkt dat
topfunctionarissen van kleine en grote publieke omroepinstellingen vergelijkbaar
verdienen. In de Kamerbrief van 14 juni 2019 is een met de sector afges temd voorstel
voor lagere maxima topinkomens voor het mediadomein aangekondigd. De Kamerbrief
geeft aan dat de afgelopen jaren stappen zijn gezet om de salarissen van
topfunctionarissen en presentatoren bij de publieke omroep binnen maatschappelijk
verantwoorde grenzen te brengen. Onder andere door de aanscherpingen vanuit de
WNT en het Beloningskader Presentatoren in de Publieke Omroep (BPPO). Desondanks
blijft dit een voortdurende bron van discussie en toenemende irritatie volgens de
Kamerbrief. In de Kamerbrief wordt aangegeven dat het kabinet zal kijken naar de
bezoldigingsnormen van de WNT voor de mediasector en dat gewerkt wordt aan een
met de sector afgestemd voorstel voor lagere maxima voor het mediadomein. Het
Ministerie van OCW heeft enkele bureaus gevraagd een voorstel te doen voor een
onderzoek naar een passende bezoldigingssystematiek voor het vaststellen van
verlaagde bezoldigingsmaxima voor bestuurders van media -instellingen. Op basis van
de ingediende voorstellen is de opdracht gegund aan Panteia in samenwerking met
AWVN.

1.2

Doel van het onderzoek
Doel van het onderzoek is:
Een goed beeld geven van hoe de bestuurlijke complexiteit van publieke media-instellingen
kan worden gemeten en welke bezoldigingssystematiek geschikt is voor het vaststellen van
verlaagde bezoldigingsmaxima voor topfunctionarissen van media-instellingen

Het onderzoek moet leiden tot de “bouwstenen” voor de toekomstige WNT -regeling
voor publieke media-instellingen. De voor het onderzoek relevante media-instellingen
zijn in figuur 1 weergegeven 1.
Figuur 1

Relevante publieke media-instellingen voor het onderzoek

Landelijke omroepen
•AVROTROS
•BNN VARA
•KRO NCRV
•EO
•VPRO
•Omroep MAX
•WNL (aspirant)
•PowNed (aspirant)
•Human (aspirant)

1

Regionale omroepen
•RTV Noord
•Omrop Fryslân
•RTV NH
•RTV Drenthe
•RTV Oost
•Omroep Gelderland
•Omroep Flevoland
•RTV Utrecht
•Omroep West
•Omroep Rijnmond
•Omroep Zeeland
•Omroep Brabant
•Omroep Limburg

Overige publieke mediainstellingen
•NPO
•RPO
•NOS
•NTR
•STER

Lokale publieke omroepen worden niet in het onderzoek betrokken.

5

De in figuur 1 opgenomen publieke media-instellingen kunnen verder als volgt
gekenmerkt worden:
 De landelijke omroepen hebben leden en bestaan uit zes publieke omroepverenigingen
met een erkenning voor de publieke omroep en drie aspirant-omroepen met een
voorlopige erkenning (aspirant).
 De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) is het sturings- en samenwerkingsorgaan voor
de uitvoering van de publieke mediaopdracht op landelijk niveau.
 De dertien regionale publieke omroepen in Nederland hebben geen leden. Ze maken
uitzendingen voor de inwoners van een regio. Ook zijn ze de rampenzender bij rampen.
 De Regionale Publieke Omroep (RPO) is op basis van de Mediawet het samenwerkingsen coördinatieorgaan voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht op regionaal
niveau.
 Verder zijn er twee taakomroepen met een specifieke taak:
 de NOS, met als taak het verzorgen voor de landelijke publieke omroep van mediaaanbod op het gebied van onder meer nieuws, sport en evenementen dat zich bij
uitstek leent voor gezamenlijke verzorging, het verzorgen van teletekst voor de
landelijke publieke omroep en het toegankelijk maken van het media-aanbod via alle
beschikbare media.
 de NTR, heeft tot taak media-aanbod voor de landelijke publieke mediadienst te
verzorgen dat voorziet in de vervulling van in de samenleving levende
maatschappelijke, culturele, godsdienstige of geestelijke behoeften, zodanig dat dit
media-aanbod samen met het media-aanbod van de andere landelijke publieke
media-instellingen een evenwichtig beeld oplevert van de maatschappelijke, culturele,
godsdienstige en geestelijke verscheidenheid in Nederland. De NTR heeft eveneens
tot taak het voor de landelijke publieke mediadienst verzorgen van een breed en
samenhangend educatief media-aanbod op het gebied van onderwijs, scholing en
vorming.
 De Stichting Etherreclame (STER) heeft tot taak het verzorgen van media-aanbod voor
de landelijke publieke mediadienst en, op verzoek, voor de regionale en lokale publieke
mediadiensten dat bestaat uit reclame- en telewinkelboodschappen die zijn aangeboden
door derden, inclusief omlijsting daarvan.
Het Commissariaat voor de Media (CvdM) houdt onder meer toezicht op de naleving van de
Mediawet.

1.3

Onderzoeksvragen
Om een goed beeld te geven hoe de bestuurlijke complexiteit van publieke media instellingen kan worden gemeten en welke bezoldigingssystematiek geschikt is voor
het vaststellen van verlaagde bezoldigingsmaxima voor topfunctionarissen van mediainstellingen zijn de volgende drie onderzoeksvragen geformuleerd (zie figuur 2).
Figuur 2

Onderzoeksvragen

1) Welke bezoldigingssystematiek/model is het meest passend voor het toepassen van
verlaagde bezoldigingsmaxima voor media-instellingen?

2) Welke criteria zijn het meest geschikt om de (bestuurlijke) complexiteit van de mediainstellingen te meten en vervolgens in te delen in bezoldigingsklassen of- categorieën?

3) Wat zijn passende bezoldigingsmaxima voor verschillende type instellingen, gelet op de
diverse (bestuurlijke) complexiteit van de media-instellingen?

6

De eerste en tweede onderzoeksvraag worden beantwoord in hoofdstuk 2
“indelingscriteria en bezoldigingssystematiek” en de derde onderzoeksvraag in
hoofdstuk 3 “indeling omroepen en bezoldigingsmaxima”.

1.4

Onderzoeksaanpak
In figuur 3 is aangegeven welke gefaseerde aanpak van het onderzoek is gevolgd.
Figuur 3

Gefaseerde onderzoeksaanpak

Fase 1:
Startoverleg en
deskresearch

Fase 2:
Ontwikkeling
concept
indelingscriteria

Fase 3:
Focusgroepen
toezichthouders

Fase 4:
Validatie

Fase 5:
Rapportage

In fase 1 van het onderzoek is na het startoverleg met de opdrachtgever deskresearch
verricht naar broninformatie, zoals afkomstig uit jaarverslagen en jaarrekeningen van
omroepen. Daarnaast is gekeken naar:


de bezoldigingsgegevens over 2018 van de topfunctionarissen die behoren tot de
doelgroep van het onderzoek;



de bestuursstructuren, zoals die deels vastliggen in de WNT -verantwoording met
daarbij inzicht in de verdeling van de directieverantwoordelijkheden;



hoe de bestuurders zich qua beloning tot het personeel verhouden dat onder een
CAO valt om zo te komen tot een verantwoorde opbouw. Daarnaast ook de
beloning van topfunctionarissen in relatie tot de voorzitter en leden van de Raad
van Toezicht.

In fase 2 van het onderzoek zijn door Panteia/AWVN conceptindelingscriteria
ontwikkeld op basis van inhoudelijke kennis en broninformatie. Daarnaast is
informatie verzameld daarover door middel van interviews met acht voorzitters van
Raden van Toezicht uit het publieke mediadomein.
Op basis daarvan hebben Panteia/AWVN concepten met indelingscriteria
gepresenteerd waarop de eerder geïnterviewde toezichthouders gelegenheid hebben
gehad via de focusgroep (fase 3 van het onderzoek) en validatie (fase 4 van he t
onderzoek) feedback te geven. Tot slot zijn Panteia/AWVN op basis van voornoemde
inzichten gekomen tot de in deze rapportage gepresenteerde bezoldigingssystematiek,
indelingscriteria, indeling van omroepen en bezoldigingsmaxima.

7

2

Indelingscriteria en bezoldigingssystematiek
Achtereenvolgens komen aan de orde de resultaten van deskresearch, interviews,
feedback via focusgroep en validatie. Tot slot komen de criteria voor
bezoldigingssystematiek aan bod.

2.1

Deskresearch kengetallen omroepen
Op basis van deskresearch is een overzicht gemaakt van omroepen naar type
bestuurders, omvang in baten en medewerkers, verantwoordelijkheid, impact in bereik
en naar rol en eigen inkomsten en ledenaantallen conform de situatie in 2018 (zie
tabel 1).

tabel 1
ORGANISATIE
organisatie 2018

NPO
STER
NOS
KRO-NCRV
BNNVARA
AVRO-TROS
NTR
EO
VPRO
MAX
HUMAN
WNL
PowNed
RPO
Brabant
Gelderland
Noord Holland
Friesland
Rijnmond
Limburg
Utrecht
West
Oost (Overijssel)
RTV Noord/Groningen
RTV Drenthe/Drenthe
Zeeland
Flevoland

2.2

bestuurder

Omroepen naar bestuurders, omvang, verantwoordelijkheid, impact en ondernemerschap 2018
OMVANG
totaal
medebaten
werkers
*€ 1000
(fte)

Voorzitter RvB
Lid RvB
846.989
Lid RvB
Algemeen directeur
191.500
Algemeen directeur
217.371
Zakelijk directeur
Algemeen directeur
123.518
Media directeur
Algemeen directeur
106.581
Media/Content directeur
Algemeen directeur
Zakelijk directeur
141.642
Media directeur
Algemeen directeur
81.998
Voorzitter RvB
55.604
Directeur
54.898
Directeur
44.757
Directeur
8.417
Secretaris
9.478
Penningmeester
Voorzitter RvB
Penningmeester
4.240
Algemeen lid
Directeur
1.082
Directeur
20.141
Directeur
19.424
Directeur
17.005
Algemeen directeur
15.413
Algemeen directeur
14.304
Algemneen directeur
14.234
Bestuurder
12.223
Directeur
12.768
Directeur-Bestuurder
12.295
Directeur/bestuurder
11.432
Directeur/hoofdredacteur
10.676
directeur
9.899
hoofdredacteur
directeur/bestuurder/hoofdredacteur
8.237

VERANTWOORDELIJKHEID

IMPACT

accountability

bereik

rol

Nationaal

378
87
721
410
434

396
353
320
293
97
27
47

11
5
119
125
91
91
119
93
75
97
72
85
65

voorzitter
lid
lid
enig bestuurder
gedeeld
gedeeld
enig bestuurder
(lid)
gedeeld
gedeeld
voorzitter
lid
lid
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
voorzitter
lid
voorzitter
lid
lid
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
enig bestuurder
voorzitter
lid
enig bestuurder

ONDERNEMERSCHAP
eigen
inkomsten
* € 1000

aantal leden
jul-19

S

0

nvt

Nationaal
Nationaal

O
T

191.500
7.774

nvt

Nationaal

F

38.483

500.000

Nationaal

F

15.767

470.000

Nationaal

F

37.986

400.000

Nationaal
Nationaal
Nationaal
Nationaal
Nationaal
Nationaal

T
Z
Z
Z
A
A

5.653
17.935
18.891
11.426
1.431
328

nvt
300.000
300.000
360.000
50.000
50.000

Nationaal

A

158

25.000

Nationaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal
Regionaal

O
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T

274
1.051
3.192
?
5.508
?
2.913
2.782
2.647
1.733
2.156
1.528
1.273

nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt

315

nvt

Interviewronde, focusgroep en validatie voorzitters Raden van
Toezicht
In het onderzoek zijn door Panteia/AWVN conceptindelingscriteria ontwikkeld op basis
van inhoudelijke kennis en broninformatie. Daarnaast is informatie verzameld
daarover door middel van interviews met acht voorzitters van Raden van Toe zicht
(RvT’s) uit het publieke mediadomein.

9

Daarbij zijn vragen aan de orde gekomen als:


In hoeverre bent u bekend met de Wet Normering Topinkomens (WNT) en de
toepassing daarvan?



Welke criteria rechtvaardigen een onderscheid in de beloning tussen bestuurders
in het publieke mediadomein. Welke criteria zijn volgens u van belang om te
komen tot een niveau-onderscheid voor de beloningsverschillen van de
bestuurders in het publieke mediadomein? Waarom? Wat zijn naar uw mening
factoren die het besturen complex maken?



Welke van de door u genoemde criteria zijn volgens u generiek van toepassing en
welke zouden specifiek voor bepaalde omroepen gelden?



Hoe zijn de verantwoordelijkheden en bevoegdheidsverhoudingen tussen de
bestuurders binnen de Raad van Bestuur?



Hoe ziet u vanuit WNT-perspectief het verschil in bestuurlijke complexiteit tussen
de nationale omroepen en de regionale omroepen?



Hoe ziet u vanuit WNT-perspectief het verschil in bestuurlijke complexiteit tussen
de aspirant-omroepen, de enkelvoudige omroepen en de fusie-omroepen?



Welke verschillen ziet u tussen landelijke en regionale omroepen?



Met welke functies van andere publieke organisaties is / zijn de
topfunctionaris(sen) van uw omroeporganisatie vergelijkbaar? En waarom?



Wat is volgens u van belang waar we nog niet over gesproken hebben? Wat wilt u
ons nog meegeven voor dit onderzoek?

Belangrijke bevindingen uit de interviews waren:


Alle voorzitters van RvT’s zijn goed op de hoogte van de WNT.



Er is weinig kennis van interne beloningsverhoudingen (relatie tot cao), dat wil
zeggen hoe de beloning van topfunctionarissen zich verhoudt tot de hogere
beloningsschalen in de cao.



De structuurindeling van de systematiek moet helder en eenduidig zijn. Keep it
simple. Belangrijk uitgangspunt is dat de criteria zo objectief mogelijk vastgesteld
kunnen worden.



Omroepen zijn moeilijk te vergelijken met andere publieke organisaties . Veel
bestuurders zijn afkomstig uit de omroepwereld zelf.



Een enkele voorzitter vindt dat het onderzoek in de Coronacrisis niet op een
gelukkig moment komt.



Er zijn een aantal indelingscriteria veelgenoemd, terwijl er daarnaast een
behoorlijke diversiteit aan indelingscriteria is genoemd (zie tabel 2).

10

tabel 2

In acht interviews genoemde indelingscriteria naar mate van voorkomen en mate van objectiviteit
om de criteria vast te kunnen stellen

Genoemde belangrijkste indelingscriteria door geïnterviewden

Aantal keren genoemd Objectief vast te stellen

C omplexiteit en aantal stakeholders

6

moeilijk

Afbreukrisico, reputatie

5

moeilijk

Budget / baten

4

ja

Omvang organisatie

4

ja

Ondernemerschap/innovatie/eigen inkomsten

4

ja

Samenstelling bestuur

3

ja

Eigen producties

3

ja

Samenwerking

3

moeilijk

Verzorgingsgebied inwoners / bereik

2

ja

Hebben van leden

2

ja

Omvang uitzenduren

2

ja

Verantwoordelijkheid takenpakket

2

ja

Inzet op pluriformiteit

1

moeilijk

Kijkerswaardering (kwalitatief)

1

ja

Kijkcijfers (kwantitatief)

1

ja

Vaste aanstelling/tijdelijke aanstelling

1

ja

Als maatstaf voor objectiveerbaarheid gelden de criteria genoemd in figuur 4.
Figuur 4

Criteria waaraan het nieuwe model moet voldoen

Nastreven
uniform
beleid

Eenvoudig
transparant
toetsbaar

Evenwichtig
en breed
toepasbaar

Voldoende
draagvlak

Niet
manipuleer
baar

Op basis daarvan hebben Panteia/AWVN in een tussenrapportage indelingscriteria naar
voren gebracht met complexiteitspunten per criterium. De indelingscriteria zijn
voorgelegd aan dezelfde acht toezichthouders waarmee eerder interviews zijn
gehouden, via een focusgroep, waarna na aanpassing de gelegenheid voor hen was
om ter validatie nog nadere opmerkingen te maken.
Bevindingen van de focusgroep en feedback van toezichthouders was als volgt:


Mooie inventarisatie en een goede aanpak, complimenten.



Goed en nuttig dat expliciet is gewezen op de verhouding tussen WNT -niveau en
(top) cao-niveau. Dit plaatst de WNT-norm in perspectief in het publieke
mediadomein.

11



Men is eerder voorstander van minder (“3 á 4 robuuste”) dan van meer criteria.
Drie tot vier beloningsklassen met voorgestelde overlap met cao-schalen is
uitlegbaar. Grotere differentiatie (meer klassen) wordt kruidenierswerk .



Een criterium als “eigen inkomsten genereren” of omvang in fte levert perverse
prikkels. Bijzondere prestaties in die sfeer kunnen beloond worden binnen de
WNT. Iemand verdient bijvoorbeeld 80% en kan daar 100% van maken door
vooraf afgesproken resultaten te leveren.



Voorgestelde schaalindelingen nog eens goed tegen het licht houden .



Hanteer geen momentopnamen maar voortschrijdende gemiddelden; bijvoorbeeld
driejaarsgemiddelden.

2.3

Criteria bezoldigingssystematiek en systeem naar klassen
Bezoldigingssystematiek naar klassen en niet naar categorieën
Op grond van de WNT zijn er twee mogelijke modellen om instellingen aan lagere
bezoldigingsmaxima te binden. Dat betreft ten eerste een model met een indeling naar
categorieën en ten tweede een klassensysteem. Bij het categorieënmodel vindt er een
vooraf gedefinieerde indeling van instellingen plaats in categorieën. Bij een
klassensysteem worden instellingen ingedeeld in bezoldigingsklassen op basis van
instellingskenmerken.
Panteia/AWVN stelt voor om een bezoldigingssystematiek naar klassen te hanteren
voor het publieke mediadomein. De reden om uitdrukkelijk niet te kiezen voor een
bezoldigingssystematiek naar categorieën in het publieke mediadomein is dat het
aantal instellingen in het publieke mediadomein beperkt is waardoor een dergelijke
indeling zal leiden tot relatief veel categorieën met soms per categorie maar één of
enkele instellingen. Bovendien is uit het deskresearch gebleken dat er binnen de
mogelijke categorieën soms ook belangrijke verschillen zijn tussen publieke
omroepen. Dat maakt dat een dergelijk systeem daarmee onevenwichtig kan zijn en
niet breed kan worden toegepast. Via een bezoldigingssystematiek naar klassen krijgt
een instelling op basis van een aantal indelingscriteria een aantal complexiteitspunten.
Op basis van deze punten valt een instelling in een bepaalde bezoldigingsklasse die is
gekoppeld aan een bepaald bezoldigingsmaximum. Als de instelling vervolgens
bijvoorbeeld krimpt of groeit en daardoor een ander aantal punten krijgt, kan deze
ook in een andere klasse komen te vallen.

12

Keuze en argumentatie indelingscriteria bezoldigingssystematiek
Eerder zijn in tabel 2 de door geïnterviewden genoemde indelingscriteria
weergegeven. In tabel 3 geven we aan welke van deze criteria wel of niet zijn
opgenomen als indelingscriteria in de door Panteia/AWVN voorgestelde
bezoldigingssystematiek en welke argumentatie we daarvoor hebben.
tabel 3

Keuze en argumentatie wel of niet meenemen als indelingscriteria voor de
bezoldigingssystematiek

Aantal
Genoemde belangrijkste indelingscriteria door
keren
ja/nee
geïnterviewden
genoemd Objectief vast te stellen

Indelingscriteria opgenomen in voorgestelde bezoldigingssystematiek
Argumentatie wel of niet meenemen

6

moeilijk

nee

Is subjectief, omdat elke instelling hier zijn eigen (en onderling nogal wisselende)
beelden bij heeft, waardoor het moeilijk te objectiveren is. Er wordt wel een
verband gezien naar omvang in budget/baten

5

moeilijk

nee

Is moeilijk te objectiveren en wordt door meerdere toezichthouders expliciet
gekoppeld aan de persoon van de bestuurder, terwijl de WNT uitgaat van de
instelling. Ook dit criterium is moeilijk te objectiveren. Wel ligt er een verband naar
omvang in budget/baten en bereik (impact)

4

ja

ja

Is objectief vast te stellen en is een goede maat voor de omvang en complexiteit

4

ja

nee

Maar op zich wordt de omvang van de organisatie al enigermate afgedekt door de
omvang van budget /baten. Daarnaast kan het een perverse prikkel zijn om de
hoogte van de bezoldiging te beïnvloeden.

4

ja

ja

Door in beeld brengen van verworven eigen inkomsten en verworven ledenaantal
objectief invulling aan ondernemerschap te geven

3

ja

ja

Dit geeft mede de mate van accountability/governance aan en is te objectiveren.
De toezichthouder bepaalt op basis daarvan de samenstelling van het bestuur

3

ja

nee

Dit zou een perverse prikkel kunnen zijn om minder voor uitbesteding te kiezen en
zich meer op eigen producties te richten

3

moeilijk

nee

Is subjectief, omdat elke instelling hier zijn eigen beelden bij heeft, waardoor het
moeilijk te objectiveren is

2

ja

ja

Objectiveerbaar en het zegt iets over de potentie van de omvang van het bereik
van burgers

2

ja

ja

Objectiveerbaar en het zegt iets over de betrokkenheid en het draagvlak van
burgers en legitimiteit van het omroepbestel

Omvang uitzenduren

2

ja

nee

Niet als apart criterium maar is al meegenomen in het criterium budget/baten

Verantwoordelijkheid takenpakket

2

ja

nee

Niet als apart criterium maar is al meegenomen in het criterium budget/baten

Inzet op pluriformiteit

1

moeilijk

nee

Is subjectief, omdat elke instelling hier zijn eigen beelden bij heeft, waardoor het
moeilijk te objectiveren is

1

ja

nee

nee, vrijwel niet genoemd, dit leent zich ook eerder voor het maken van
resultaatafspraken met de bestuurder

1

ja

nee

nee, vrijwel niet genoemd, dit leent zich ook eerder voor het maken van
resultaatafspraken met de bestuurder

1

ja

nee

nee, vrijwel niet genoemd

C omplexiteit en aantal stakeholders

Afbreukrisico, reputatie
Budget / baten

Omvang organisatie in medewerkers
Ondernemerschap/innovatie/eigen inkomsten

Samenstelling bestuur
Eigen producties
Samenwerking
Verzorgingsgebied inwoners / bereik
Hebben van leden

Kijkerswaardering (kwalitatief)
Kijkcijfers (kwantitatief)
Vaste aanstelling/tijdelijke aanstelling

Onze keuze voor de verschillende indelingscriteria voor de voorgestelde
bezoldigingssystematiek is enerzijds gebaseerd op de input van de geïnterviewden,
om zodoende zo veel mogelijk aan te sluiten bij hun zienswijze. Anderzijds is gekeken
naar de elementen die in het algemeen een rol spelen bij de bepaling van de hoogte
van de bestuurdersbeloning bij publieke instellingen en objectief vast te stellen zijn.
De volgende indelingscriteria maken deel uit van de door ons voorgestelde
bezoldigingssystematiek:
•

Omvang van de organisatie naar baten.

•

Ondernemerschap naar eigen inkomsten en leden.

•

Bestuurlijke verantwoordelijkheden eenhoofdig of gedeeld.

•

Impact van de organisatie naar bereik en rol.

De omvang van de organisatie naar baten nemen wij als meest belangrijke factor mee
in de door ons voorgestelde bezoldigingssystematiek. De baten zijn te objectiveren en
bovendien geeft dit ook een indicatie ten aanzien van de twee meest genoemde
criteria uit tabel 3, (complexiteit / aantal stakeholders en afbreukrisico / reputatie),

13

die moeilijk te objectiveren zijn. In ons advies hebben wij het aantal medewerkers als
criterium niet meegenomen, omdat dit al tot uitdrukking komt in de omvang van het
budget en omdat het in de omroepsector niet wenselijk is dat de groei van het aantal
medewerkers een beloning opdrijvend effect heeft. Bovendien is het een beleidsmatige
beslissing van de bestuurder (eventueel afgestemd met het toezichthoudend orgaan)
om vooral met medewerkers in loondienst te werken of te kiezen voor veel externe
inhuur zoals onder meer via flexkrachten en zzp’ers.
Andere objectiveerbare criteria die wij meegenomen hebben in ons voorstel voor de
bezoldigingssystematiek zijn ondernemerschap in termen van het genereren van eigen
inkomsten en verwerven van leden, de mate van bestuurlijke verantwoordelijkheid en
de impact in bereik (nationaal/regionaal). Het criterium ‘rol van de omroep’ hebben
wij toegevoegd, omdat uit de interviews duidelijk naar voren kwam dat de sturende
organisaties als meest complex worden gezien en ervaren. Vervolgens hebben wij de
andere rolposities hierop ingedeeld.
De structuurindeling van de systematiek is daarmee helder en eenduidig (keep it
simple), waarbij tevens het uitgangspunt is geweest dat de criteria zo objectief
mogelijk vastgesteld kunnen worden.
Dat betekent ook dat een aantal minder genoemde indelingscriteria niet zijn
meegenomen. Eigen producties zijn niet meegenomen, omdat daar een perverse
prikkel vanuit zou kunnen gaan om minder voor uitbesteding te kiezen en zich meer
op eigen producties te richten. Daarnaast is samenwerking als criterium subjectief,
omdat elke instelling hier zijn eigen beelden bij heeft, waardoor het moeilijk te
objectiveren is. De omvang van uitzenduren en de verantwoordelijkheid voo r het
takenpakket zijn niet als aparte criteria meegenomen, omdat dit al in het criterium
budget/baten is vervat. Bij inzet op pluriformiteit heeft elke instelling zijn eigen
beelden, waardoor het moeilijk te objectiveren is. De kijkerswaardering en kijkcijfers
zijn vrijwel niet genoemd en lenen zich ook eerder voor het maken van
resultaatafspraken met de bestuurder.
Bepalende indelingscriteria naar complexiteitspunten
Het managen van de diversiteit aan belangen/stakeholders geldt voor alle
bestuurders. De mate waarin is afhankelijk van de volgende aspecten en uitmondend
in enkele klassen met bandbreedte in complexiteitspunten:


omvang van de organisatie naar baten (tabel 4).



ondernemerschap naar eigen inkomsten en leden (tabel 5).



bestuurlijke verantwoordelijkheden: eenhoofdig of gedeeld (tabel 6).



impact van de organisatie naar bereik en rol (tabel 7).

Bovenstaande criteria geven in hun onderlinge samenhang een goede indicatie van de
bestuurlijke complexiteit van de publieke omroepinstellingen en daarmee een
onderbouwing van de toe te kennen beloningsverschillen.
Per criterium is een verdeling gemaakt in bandbreedtes, waarbij maximaal vijf
complexiteitspunten zijn te behalen, met uitzondering van het criterium omvang van
de organisatie naar baten. De omvang van het volume weegt in onze ogen zwaarder
bij de klasse-indeling voor de bestuurdersbeloning, omdat de omvang ten opzichte
van de andere criteria een substantieel grotere impact heeft op de complexiteit van de
bestuursrol.

14

Bij de scores die aan de criteria zijn gehangen is uitgegaan van een vijfpuntsschaal.
Alleen bij het criterium ‘Omvang organisatie naar baten’ is, zoals hiervoor
gemotiveerd, gebruik gemaakt van een tienpuntsschaal. Daar is met andere woorden
een gewicht van twee aan toegekend omdat dit criterium niet alleen iets zegt over de
financiële verantwoordelijkheid maar het ook een aantal minder goed te kwantificeren
en te objectiveren criteria dekt die over het algemeen, en ook bij de meeste
toezichthouders, gezien worden als inherent aan omvang van de organisatie in baten.
Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de twee meest genoemde indelingscriteria uit tabel 3
(complexiteit/aantal stakeholders en afbreukrisico/reputatie).
In ons deskresearch hebben wij een inventarisatie gemaakt van de ver schillende
kengetallen van de omroeporganisaties (zie tabel 1). Vervolgens hebben wij per
gekozen criterium gekeken naar de spreiding hiervan. Bij omvang baten, eigen
inkomsten en aantal leden zijn de waarnemingen van laag naar hoog geran gschikt en
is een onderverdeling gemaakt in samenhangende groepen. Hierbij is onder andere
gekeken naar logisch gerangschikte groepen om tot een evenwichtige opbouw van het
aantal waarnemingen per klasse te komen (zie tabellen 4 en 5).

tabel 4

Complexiteitspunten omvang van de organisatie naar baten

Omvang organisatie
Volume Baten * € 1000
> 200.000
100.000-200.000
40.000-100.000
15.000 - 40.000
0-15.000
tabel 5

score
10
8
6
4
2

Complexiteitspunten ondernemerschap naar eigen inkomsten en leden

Ondernemerschap
Eigen inkomsten * € 1000
meer dan 150.000
50.000-150.000
15.000-50.000
5.000 - 15.000
< 5.000
Aantal leden
meer dan 350.000
150.000-350.000
50.000-150.000
tot 50.000
niet-leden

score
5
4
3
2
1
5
4
3
2
1

15

Voor de beloning van bestuurders is naast bovengenoemde criteria het
besturingsmodel in de zin van de (mate van) bestuurlijke verantwoordelijkheid
bepalend. In de context van de omroeporganisaties heeft dit geleid tot een indeling
naar twee klassen (zie tabel 6):
•

de integrale eindverantwoordelijkheid is belegd bij één bestuurder, het
zogenaamde enkelvoudige bestuursmodel;

•

dan wel is verdeeld over meerdere bestuurders, het zogenaamde gedeelde
bestuursmodel.

Uit het deskresearch blijkt dat als er sprake is van meerhoofdig bestuur dit in de regel
gaat om twee of drie bestuurders.

tabel 6

Complexiteitspunten bestuurlijke verantwoordelijkheden

Bestuurlijke verantwoordelijkheden
accountability
eenhoofdig bestuur
gedeeld bestuur

Aard

score

eenhoofdig
gedeeld

5
3

Er is sprake van een grote diversiteit tussen de verschillende omroeporganisaties.
Hierbij is, conform de overheersende opvatting daarover bij toezichthouders, aan
nationaal opererende organisaties een grotere impact toegekend dan aan regionaal
opererende organisaties. Tevens is gekeken naar de specifieke rol van de
omroeporganisatie binnen het bestel waarbij een ranking is toegekend gekoppeld aan
de impact (zie tabel 7):
•

sturend (NPO);

•

ledenomroep, naar omvang fusie, zelfstandig of aspirant;

•

taakomroep (NOS, NTR en regionale omroepen);

•

ondersteunende instellingen (RPO en STER).

tabel 7

16

Complexiteitspunten impact naar bereik en rol

Impact
Bereik
Nationaal
Regionaal

score
N
R

5
3

Rol
Sturend
Fusie-omroep
Taakomroep
Zelfstandige omroep
Ondersteunend
Aspirant omroep

S
F
T
Z
O
A

5
4
4
3
2
1

Het totaal aantal punten op basis van de indelingscriteria (tabellen 4 tot en met 7)
leidt tot een puntentotaal per omroep. Deze eindscores per omroep zijn in verband
met elkaar bekeken en in logische puntenklassen ingedeeld, die bepalend zijn voor de
bezoldigingsklasse, zoals weergegeven is in tabel 8.

tabel 8

Totaal punten op basis van de indelingscriteria naar bezoldigingsklasse

Klasse:

Minimum punten

Maximum punten

WNT-norm A

10

14

WNT-norm B

15

19

WNT-norm C

20

24

WNT-norm D

25 en hoger

Tot slot
In dit rapport bieden wij een richtinggevend model waarmee met behulp van
objectiveerbare criteria de bezoldiging van bestuurders van het publieke
omroepdomein kan worden bepaald. Het model is geijkt op de kengetallen voor het
jaar 2018. Wij adviseren voor de hantering van de criteria een driejarig gemiddelde
toe te passen, waarmee uitschieters worden vermeden. Wij zijn ons er van bewust dat
het publieke bestel de komende jaren in beweging zal zijn. Daarom adviseren wij om
de nu voorgestelde klasse-indelingen van de criteria na een periode van circa vijf jaar
te evalueren en deze eventueel op basis van de situatie die zich dan voor doet bij te
stellen.

17

Indeling omroepen en bezoldigingsmaxima

3
3.1

Indeling omroepen op basis van criteria
Op basis van de in paragraaf 2.4 geschetste indelingscriteria en complexiteitspunten
kan het publieke media-domein ingedeeld worden, zoals in tabel 9 is weergegeven.

tabel 9
ORGANISATIE

Indeling publieke media-domein op basis van situatie 2018

OMVANG

2018

totaal baten

KRO-NCRV

ACCOUNTABILITY

IMPACT

ONDERNEMERSCHAP

score

bestuurder

score

bereik

score

rol

score

123.518

8

eenhoofdig

5

Nationaal

5

F

4

AVRO-TROS

141.642

8

gedeeld

3

Nationaal

5

F

BNNVARA

106.581

8

gedeeld

3

Nationaal

5

EO

55.604

6

eenhoofdig

5

Nationaal

MAX

44.757

6

eenhoofdig

5

STER

191.500

8

eenhoofdig

VPRO

54.898

6

NOS

217.371

NPO

eigen
inkomsten

TOTAAL

INDELING

score

score

klasse

score

leden**

38.483

3

500.000

5

30

D

4

37.986

3

400.000

5

28

D

F

4

15.767

3

470.000

5

28

D

5

Z

3

17.935

3

300.000

4

26

D

Nationaal

5

Z

3

11.426

2

360.000

5

26

D

5

Nationaal

5

O

2

191.500

5

nvt

1

26

D

eenhoofdig

5

Nationaal

5

Z

3

18.891

3

300.000

4

26

D

10

gedeeld

3

Nationaal

5

T

4

7.774

2

nvt

1

25

D

846.989

10

gedeeld

3

Nationaal

5

S

5

0

1

nvt

1

25

D

NTR

81.998

6

eenhoofdig

5

Nationaal

5

T

4

5.653

2

nvt

1

23

C

Friesland

15.413

4

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

5.508

2

nvt

1

19

B

Brabant

20.141

4

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

1.051

1

nvt

1

18

B

Gelderland

19.424

4

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

3.192

1

nvt

1

18

B

Noord Holland

17.005

4

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

??

1

nvt

1

18

B

HUMAN

8.417

2

eenhoofdig

5

Nationaal

5

A

1

1.431

1

50.000

3

17

B

Flevoland

8.237

2

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

315

1

nvt

1

16

B

Limburg

14.234

2

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

2.913

1

nvt

1

16

B

Oost

12.295

2

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

1.733

1

nvt

1

16

B

Rijnmond

14.304

2

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

??

1

nvt

1

16

B

RPO

1.082

2

eenhoofdig

5

Nationaal

5

O

2

274

1

nvt

1

16

B

RTV Drenthe

10.676

2

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

1.528

1

nvt

1

16

B

RTV Noord

11.432

2

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

2.156

1

nvt

1

16

B

Utrecht

12.223

2

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

2.782

1

nvt

1

16

B

West

12.768

2

eenhoofdig

5

Regionaal

3

T

4

2.647

1

nvt

1

16

B

WNL

9.478

2

gedeeld

3

Nationaal

5

A

1

328

1

50.000

3

15

B

PowNed

4.240

2

gedeeld

3

Nationaal

5

A

1

158

1

25.000

2

14

A

Zeeland

9.899

2

gedeeld

3

Regionaal

3

T

4

1.273

1

nvt

1

14

A

*€ 1000

* € 1000

jul-19

Panteia/AWVN adviseren om geen momentopnamen als uitgangspunt te nemen voor
de indeling maar voortschrijdende gemiddelden te hanteren. Bijvoorbeeld
driejaarsgemiddelden.

18

3.2

Bezoldigingsmaxima
In zijn algemeenheid is onze opvatting dat bij publiek gefinancierde organisat ies de
beloning van de topfunctionarissen in een logische verhouding dient te staan ten
opzichte van de medewerkers in die organisatie. Dat is anders dan in de private sector
waar de beloning van topbestuurders in relatie tot (internationale) marktwerking een
rol kan spelen.

Afstand cao-maximum en WNT-norm
Wat is de beloningsruimte voor bestuurders tussen het maximum van de cao en de
WNT-norm? Het hoogste totaal vaste jaarinkomen in schaal M van de Omroep-cao
bedraagt € 143.923 (niveau 2018). Rekening houdend met een opslag van 10% voor
beloning op onkosten/lease en pensioen (uit de gegevens uit de jaarverslagen blijkt
dat de beloning betaalbaar op termijn uitgedrukt in een percentage van de beloning
plus belastbare onkostenvergoeding gemiddeld 8,6% bedraagt) komt dit neer op een
bezoldiging vergelijkbaar in WNT-termen van € 158.315. Uitgegaan is van de WNTnorm 2018 (€ 189.000), omdat de schalen in de Omroep-cao ook gelden per 1 juli
2018 (geen nieuwe cao sindsdien). De afstand van het cao-maximum tot de WNTnorm is daarmee € 30.685 (€ 189.000 minus € 158.315 oftewel circa 19%).
Panteia/AWVN bevelen aan het systeem te enten op de te onderscheiden klassen (zie
tabel 10).

tabel 10

Cao-bereik

Beloningsverhoudingen CAO en WNT-norm

Maximum schaal L (uitloop)
Maximum schaal M (uitloop)

Vast jaarinkomen
(niveau 1 juli 2018)
121.214
143.923
158.000
171.750

WNT-norm A
118,7% WNT-norm B
109,8% WNT-norm C
108,7% WNT-norm D

jaarinkomen
inclusief 10% voor
lease, beloning op WNT-norm
termijn (pensioen)
2018
133.335
158.315
173.800
188.925
189.000

Tabel 10 is gebaseerd op 2018. De door ons voorgestelde bezoldigingsklassen voor
2020 zijn weergegeven in tabel 11. Hiervoor hebben wij de bedragen geïndexeerd
naar niveau van 2020 (2018 +6,35%) conform de ontwikkeling van de WNT -norm.

tabel 11

voorstel bezoldigingsklassen in 2020

Voorstel

Minimum

Maximum

punten

punten

WNT-norm A

10

14

€ 141.802

WNT-norm B

15

19

€ 168.368

WNT-norm C

20

24

€ 184.836

WNT-norm D

25 en hoger

Klasse:

bezoldigingsmaxima
niveau 2020

€ 201.000

De bezoldigingsbedragen bestaan uit het totaal vast jaarinkomen, werkgeversbijdrage
pensioenlasten, plus belastbare onkostenvergoedingen (incl. lease).

19