3
Aanbieding Prinsjesdagstukken door
de minister van Financiën
Aan de orde is de aanbieding van de Prinsjesdagstukken
door de minister van Financiën.
De voorzitter:
Aan de orde is de aanbieding van de begroting voor het
jaar 2023. Ik heet de minister van Financiën van harte welkom, en ook de Tweede Kamerleden in de zaal, de volle
publieke tribune en de mensen die dit op een andere manier
volgen. Ik geef als eerste het woord aan de minister van
Financiën.
Minister Kaag:
Mevrouw de voorzitter.
"Angst zonder gedachten, de geest
loopt als een pakezel
de verschroeide aarde op — niets
valt er te overpeinzen nu.
Voldongen feiten om ons heen."
Dit zijn de eerste woorden uit het gedicht dat dichter des
vaderlands Lieke Marsman schreef de dag na de Russische
inval in Oekraïne. We werden die ochtend wakker in een
andere wereld. Voldongen feiten die we liever niet hadden
gekend. Angst, voor velen in ons deel van de wereld een
grote onbekende, drong nu toch binnen in de huiskamers.
Zijn we wel zo veilig als we dachten? Wat betekent dit voor
onze vrijheid? 2022 werd niet het jaar waarop we hoopten,
allereerst en bovenal voor de Oekraïners, die nu al meer
dan 200 dagen vechten in een oorlog die niet zij hebben
gekozen. En al lijkt het tij te keren, het einde is nog lang niet
in zicht. De precieze aantallen kennen we niet, maar er zijn
talloze doden te betreuren, mensen uit hun huizen verdreven en steden verwoest. Onze steun aan Oekraïne staat
buiten kijf en die zullen we voortzetten.
Inmiddels weten we ook dat de oorlog gevolgen heeft in
ons land. Dat zijn gevolgen van een andere orde, maar
niettemin met grote impact. Al voor de oorlog nam de
inflatie toe, maar de prijzen lopen nu nog verder op, in het
bijzonder op de energierekening. Daardoor komen veel
Nederlanders in de knel. Het raakt iedereen, maar niet
iedereen even hard. Voor mensen die al moeilijk rondkwamen, is de stijging in hun vaste lasten niet meer te dragen.
Meer dan 1 miljoen huishoudens lopen het risico om niet
meer rond te kunnen komen. Het aantal kinderen in
armoede neemt sterk toe.
Vandaag bied ik u de Miljoenennota voor het komend jaar
aan. Ik doe dat voor het eerst als minister van Financiën in
het kabinet-Rutte IV. Dit is van oudsher een feestelijke dag,
vol traditie, en die traditie beleven we vandaag. Maar voor
veel Nederlanders is het, zoals we weten, geen feestelijke
tijd, verre van dat. Daarom komt het kabinet met een groot
pakket aan maatregelen om met name voor de mensen met
de laagste inkomens en de middeninkomens de gevolgen
van de inflatie te verzachten en op langere termijn de
inkomens van mensen te verbeteren. De Miljoenennota
gaat over onze plannen in 2023. Maar mensen die nu in

Tweede Kamer

Aanbieding Prinsjesdagstukken door de
minister van Financiën

nood zijn, kunnen daar niet op wachten. Daarom kwam het
kabinet eerder dit jaar al met een pakket van 7 miljard euro
voor koopkrachtverbetering en werken we nu aan een
prijsplafond voor gas- en energieprijzen. Door een samenspel tussen overheid, energieleveranciers en besluitvorming
in Brussel is het mogelijk geworden om hier meer te doen
dan we eerder hadden voorzien. Het prijsplafond is een tijdelijk maximum aan de gas- en energieprijzen om zo de
energierekening behapbaar te houden. De energieleveranciers houden daar nu al rekening mee, zodat mensen hier
snel profijt van zullen hebben. Zo bieden we een beetje
meer zekerheid in deze onzekere tijden.
We helpen mensen niet alleen met de acute problemen van
dit moment maar ook voor de langere termijn door het
minimumloon al in 2023 met ruim 10% te verhogen en door
de lasten op arbeid te verlagen, zodat werken meer loont.
Want dit is ook het moment om belasting op arbeid en
vermogen meer met elkaar in balans te brengen.
Het gaat om een pakket van in totaal 17,2 miljard euro. De
doorrekening door het CPB laat gelukkig zien dat dit pakket
de koopkracht van met name de meest kwetsbare groepen
zal versterken. Maar het blijft zoeken naar de balans op een
heel smal koord. We kunnen niet alle gevolgen van de
inflatie wegnemen. We zullen niet alle mensen bereiken en
we moeten ook constateren dat er een grens is aan de
wendbaarheid van onze overheid. Desalniettemin mag u
van het kabinet verwachten dat we alles in het werk stellen
om de weerbaarheid te vergroten en de welvaart eerlijker
te verdelen. Het is onze taak om de gevolgen van onze
besluiten te overzien en uit te leggen, ook of misschien wel
juist wanneer dit moeilijk is. Het is ook onze gezamenlijke
plicht als politiek om te waken voor overmoedige besluiten.
Extra overheidsuitgaven kunnen de inflatie immers aanwakkeren. En ten slotte — maar dat is niet onbelangrijk — kan
geld dat we nu investeren in bestaanszekerheid van mensen, niet naar zorg, onderwijs of de koopkracht van toekomstige generaties gaan.
Mevrouw de voorzitter. Ondanks de nijpende situatie van
een grote groep mensen en de onzekerheden die bestaan
over de economische ontwikkeling, is het fundament van
onze economie nog steeds sterk. De overheidsfinanciën
staan er relatief goed voor en het bedrijfsleven toonde grote
veerkracht na de pandemie. Dat fundament geeft hoop voor
de toekomst en ruimte in het heden. We kunnen dit aan,
want deze uitzonderlijke tijden vragen om uitzonderlijke
maatregelen, om een uitgestoken hand en om solidariteit.
De stijgende prijzen en de problemen van nu staan scherp
op ieders netvlies. Het houdt ons voortdurend bezig. Het
houdt mij voortdurend bezig. Maar de problemen van nu
mogen ons het zicht op de toekomst niet ontnemen. Juist
wij als bestuurders hebben de plicht om ook langetermijnperspectieven voor ogen te houden, om de problemen van
vandaag niet door te schuiven naar volgende generaties
en om te blijven investeren in vraagstukken van morgen.
De droogliggende rivieren, verwoestende bosbranden en
dodelijke overstromingen van deze zomer laten zien dat we
niet af kunnen wachten. Daarom investeren we de komende
tien jaar 35 miljard euro voor een klimaatneutraal Nederland
in 2050.

20 september 2022
TK 1

1-3-1

Ieder kind heeft recht op goed onderwijs, onafhankelijk van
waar je opgroeit of hoeveel je ouders verdienen. Daarom
gaan er miljarden naar onderwijs en gelijke kansen.
Het is de laatste tijd vaak gezegd, maar de oorlog in Oekraïne heeft ons werkelijk doen beseffen dat vrede en veiligheid
niet vanzelfsprekend zijn. Daarom is er 5 miljard euro
beschikbaar gemaakt voor defensie. Ook op het gebied van
wonen en infrastructuur doen we forse investeringen. We
doen er alles aan om de stikstofuitstoot te verminderen en
de agrarische sector perspectief te bieden. De ambities liggen er. Nu hebben we de taak om dit voor de langere termijn in beleid te vertalen en uit te voeren. Het tekort aan
arbeidskrachten in veel sectoren maakt onze opdracht niet
eenvoudig. Toch zijn wij als kabinet aan zet om deze ambities waar te maken.
Mevrouw de voorzitter. Een gecompliceerde tijd vraagt om
scherpe keuzes. Daarom presenteren we vandaag een Miljoenennota waarin we geld uitgeven aan bestaanszekerheid,
onderwijs, klimaat en veiligheid. Dit zal niet alle problemen
van mensen wegnemen. Daartoe is de overheid ook niet
bij machte. De toekomst is nog ongewis. Wat we wel weten,
is dat we het niet alleen kunnen. Nederland is een veerkrachtig land. Als politiek, bedrijfsleven en maatschappij
samenwerken, als sterke schouders de zwaarste lasten
dragen, kunnen we veel bereiken. Dat overstijgt politieke
opvattingen en ideologie en vraagt om vertrouwen in elkaar
en in onze gezamenlijke toekomst.
Mevrouw de voorzitter. Het gedicht van Lieke Marsman
waar ik mee begon, was nog niet af. Het gaat als volgt verder.
"Hoop is een alchemist: de dichtste steen
ontzegelt het. Als uit een ei: klein
verenpakketje, bebloed nog, onooglijk.
Het eerste verzet wordt het luidste protest.
Er is een nieuwe wereld mogelijk."
De problemen van nu maken veel mensen wellicht moedeloos. Ze werpen een schaduw op de hoop op een betere
toekomst voor onze kinderen en kleinkinderen. Het kabinet
wil met de plannen een deel van die onzekerheid wegnemen
en nieuwe zekerheid geven. Hoe moeilijk de situatie voor
mensen nu nog is, er is een nieuwe wereld mogelijk. In de
samenwerking met u kijk ik uit naar een beloftevolle toekomst.
Dan bied ik u nu graag de Miljoenennota voor 2023 aan.
Met dank.
(De Miljoenennota 2023 en het Blauwe Boekje worden door
de bode aan de Voorzitter overhandigd.)
De voorzitter:
Ik dank de minister van Financiën voor het aanbieden van
de begroting voor het jaar 2023.

Tweede Kamer

Aanbieding Prinsjesdagstukken door de
minister van Financiën

20 september 2022
TK 1

1-3-2