Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3116
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de ministers van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en van Financiën over het vakantiewerkonderzoek van FNV
Jong (ingezonden 30 juli 2010).
Antwoord van minister Donner (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), , mede
namens de minister van Financiën (ontvangen 17 augustus 2010).
Vraag 1, 2
Wat is uw oordeel over het onderzoek naar vakantiewerk van FNV Jong?1
Hoe beoordeelt u het feit dat bijna de helft van de jongeren zwart gaat
werken deze zomer of dat overweegt? Vindt u dit een wenselijke situatie?
Antwoord 1, 2
Ik heb met belangstelling kennis genomen van het onderzoek en waardeer
het dat FNV Jong zich inzet om de situatie rondom vakantiewerk van
jongeren inzichtelijk te maken middels dit onderzoek.
Iedere jongere die daadwerkelijk zwart werkt is er één teveel. Ik vind het feit
dat een gedeelte van de jongeren zwart werkt of dit overweegt een onwenselijke situatie. Van het loon van jongeren die vakantiewerk doen, moet – zoals
geldt voor elke werknemer in Nederland – de gebruikelijke belasting en
premies worden ingehouden. Wel behoeft het beeld dat u oproept, mijns
inziens nuancering. Ik kan uit de resultaten van het onderzoek niet afleiden
dat bijna de helft van de jongeren zwart gaat werken of dit overweegt. Ik
maak uit de resultaten wel op dat 14% (2009: 9%) van de jongeren zegt deels
zwart en deels wit te gaan werken, maar daar staat tegenover dat 31% (2009:
17%) van jongeren het laat afhangen van de toekomstige baas ofwel het nog
niet weet. Bovendien geeft slechts 2% (2009: 5%) van de jongeren aan dat zij
(overwegen) alleen zwart te gaan werken.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u het feit dat 29% van de jongeren denkt met zwart werken
meer geld te kunnen verdienen dan met wit werken? Bent u van mening dat
de mogelijkheden voor het aanvragen van een teruggave van de Belastingdienst (via een T-biljet) voldoende bij jongeren bekend is? Zo ja/nee, waarom?

1

ah-tk-20092010-3116
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

http://www.fnvjong.nl/binary/Vakantiewerk_2010_tcm9–27794.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het is natuurlijk niet goed indien bepaalde jongeren denken met zwart
werken beter af te zijn. Daarom wordt via voorlichting gewezen op risico’s
(bijv. letsel bij de uitoefening van vakantiewerk) en de mogelijkheden om
belastingteruggave te vragen. Voor jongeren is internet de belangrijkste
informatiebron. Vandaar dat de Belastingdienst ook dit jaar via een online
jongerencampagne heeft gewezen op de mogelijkheid om de ingehouden
loonbelasting terug te vragen via het inzenden van een T-biljet. In de periode
van 1 tot 30 april 2010 zijn meer dan 700 000 unieke hits gesignaleerd door
de Belastingdienst. Ik ben van oordeel dat de campagne een behoorlijk bereik
heeft (gehad).
Naast deze online jongerencampagne zal de Belastingdienst in oktober van
dit jaar een brief sturen naar jongeren die geen aangifte hebben gedaan over
2009, maar op basis van de beschikbare informatie bij de Belastingdienst
mogelijk wel in aanmerking komen voor een teruggaaf over dat jaar. In deze
brief zal de Belastingdienst de jongeren attenderen op de mogelijkheid van
teruggaaf.
Vraag 4
Erkent u dat het nadeel voor jongeren is als zij bij een zwart bijbaantje letsel,
gerelateerd aan het werk, oplopen? Vindt u dit wenselijk? Zo ja/nee, waarom?
Antwoord 4
Naast het feit dat het onwenselijk is dat jongeren zwart werken, beseffen
jongeren tevens blijkbaar onvoldoende wat het risico is als ze bij de
uitoefening van vakantiewerk letsel oplopen. Dit neemt niet weg, dat de
werkgever, de inlener en/of de onderaannemer – ook ingeval jongeren zwart
werken – op grond van artikel 7:658 BW in beginsel aansprakelijk is voor de
schade die de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt en
daar kan niet ten nadele van de werknemer van worden afgeweken. Mocht
het tot een procedure tegen de werkgever moeten komen, dan verkeert de
zwartwerker veelal wel in een lastiger bewijspositie.
Vraag 5 en 6
Op welke schaal werken jongeren zwart tijdens de vakantieperiode? Welke
maatregelen zet u in om zwartwerken tegen te gaan?
Bent u bereid om de arbeidsinspectie een specifieke opdracht te geven om
zwart werken op te sporen en werkgevers die zich hieraan schuldig maken
fors te beboeten? Zo ja, wanneer kan de Kamer de resultaten hiervan
tegemoet zien? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5 en 6
Het is niet mogelijk om aan te geven op welke schaal jongeren tijdens de
vakantieperiode zwart werken. Uit de aard van de zaak bestaat daarover geen
betrouwbare informatie.
Om zwart werken tegen te gaan worden vooral preventieve maatregelen
genomen. De campagne van de Belastingdienst (zie antwoord op vraag 3) is
hiervan het prominente voorbeeld. Ook wordt in het Handboek Loonaangifte
informatie verstrekt aan werkgevers waarin wordt gewezen op de «studentenen scholierenregeling». Op basis van deze regeling hoeven werkgevers
binnen bepaalde voorwaarden geen of weinig loonbelasting in te houden.
Daarnaast krijgen vakantiewerkers aandacht in de controles van de Belastingdienst en de Arbeidsinspectie. De Belastingdienst heeft de beschikking over
het fiscale sanctiearsenaal wanneer werkgevers worden aangetroffen die
werknemers zwart betalen. Zo is het mogelijk om het anoniementarief toe te
passen wanneer blijkt dat werknemers niet zijn opgenomen in de loonaangifte. Dat is ook van toepassing op zwart betaalde vakantiewerkers.
De Arbeidsinspectie is niet bevoegd zwart werken op te sporen dan wel te
beboeten. Indien de Arbeidsinspectie tijdens haar inspecties een vermoedelijke situatie van zwart werken aantreft, wordt dit doorgegeven aan de
Belastingdienst.
Vraag 7 en 8
Welke verklaring geeft u voor het feit dat de helft van de jongeren het
loonstrookje maar gedeeltelijk begrijpt en dat 6 op de 10 jongeren niet weet
wat het wettelijk minimumloon is? Bent u nog steeds van mening dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

structurele voorlichtingsinformatie van uw ministerie voldoet om jongeren op
hun rechten en plichten te wijzen? Acht u het wenselijk om jongeren
vroegtijdig (bijvoorbeeld op de middelbare school) voor te lichten over hun
rechten en plichten als het gaat om betaalde arbeid?2
Hoe verklaart u dat jongeren zo slecht op de hoogte zijn van hun rechten?
Welke taak ziet u hier weggelegd voor de overheid?
Antwoord 7 en 8
Op grond van artikel 7: 626 BW is de werkgever gehouden om bij elke
voldoening van het in geld vastgestelde loon de werknemer een schriftelijke
opgave te doen van het loonbedrag, van de bedragen waaruit dit is samengesteld en van de bedragen die op het loonbedrag zijn ingehouden. Daarbij is
het primair aan de werkgever om de loonbestanddelen (waarbij vaak ook
sector- of bedrijfsspecifieke regelingen een rol spelen) en de inhoudingen in
voor werknemer begrijpelijke taal toe te lichten. In de praktijk gebeurt dit
meestal door een meegezonden toelichting per onderdeel van het loonstrookje. Als dat niet gebeurt en/of de informatie voor de werknemer
onduidelijk is, dan kan de werknemer de werkgever hierop aanspreken.
Dat een deel van de jongeren niet weet hoe hoog het wettelijk minimumloon
is, wil nog niet direct zeggen dat zij zo slecht op de hoogte zijn van hun
rechten. Ik acht het belangrijker dat jongeren weten dat zij recht hebben op
een wettelijk minimumloon en weten waar zij de hoogte van het wettelijk
minimumloon kunnen vinden indien zij een vakantiebaan hebben of zoeken.
Het onderzoek van FNV Jong geeft geen aanleiding te veronderstellen dat dit
niet het geval is.
Evenals in 2008 en 2009 voert het ministerie dit jaar een campagne om
jongeren te wijzen op hun rechten en plichten bij vakantiewerk en -bijbanen.
Onderwerpen die aan de orde komen zijn onder meer minimumloon,
arbeidstijden en veilig werken. De campagne bestaat uit artikelen en
advertenties in bladen die veel door jongeren worden gelezen. Verder kan
gedacht worden aan banners op sites die jongeren veel bezoeken (zoals
Hyves), posters voor scholen en zoekmachinemarketing. Dit jaar maakt een
game deel uit van de campagne. Met de game kunnen jongeren hun kennis
van het loonstrookje testen en krijgen ze het juiste antwoord. De campagne
loopt dit jaar van mei tot en met september.
Los van de campagnematige aanpak voor extra aandacht, geeft het ministerie
structureel voorlichting over de rechten en plichten voor jongeren bij arbeid,
inclusief de van toepassing zijnde minimumjeugdloonbedragen. Evenals
voorgaande jaren voert de Arbeidsinspectie deze zomer in een aantal
bedrijfstakken ook inspecties uit gericht op de veiligheid, gezondheid en
werktijden van jeugdige vakantiewerkers.
Er staat op www.szw.nl (onder de rubriek «Arbeidsvoorwaarden -> arbeid
door jongeren -> vraag en antwoord, vakantiewerk en bijbanen») onder meer
informatie over de hoogte van het minimumjeugdloon per 1 juli 2010. Deze
bedragen zijn op de SZW-site ook opgenomen in het dossier «Loon en (pre)
pensioen». Alle minimumjeugdloonbedragen worden daar vermeld, met
daaraan toegevoegd een overzicht van de berekende bruto-uurlonen op
minimumloonniveau als de normale arbeidsduur van een fulltimedienstverband resp. 36, 38 en 40 uren per week bedraagt.
Voorts is op www.arboportaal.nl/ een special over werken door jongeren
opgenomen met relevante links.
Daarnaast geeft het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een
brochure uit die te vinden is op www.szw.nl: Vakantiewerk (met minimumloonbedragen). Deze brochure wordt ieder jaar geactualiseerd.
Het bevorderen van de naleving van de regels op het terrein van vakantiewerk is mede een taak van de overheid. Daarnaast acht ik het van belang dat
ook werkgevers- en werkne-mersorganisaties zich blijven inspannen voor
goede voorlichting aan vakantiewerkers en aan werkgevers.

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2008–2009, nr. 3282.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3