Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 470 VI

Wĳziging van de begrotingsstaten van het Ministerie
van Justitie en Veiligheid voor het jaar 2023 (Tweede
suppletoire begroting)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWĲZE TOELICHTING BĲ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswĳzer

4

2
2.1

Beleid
Overzicht belangrĳke uitgaven- en ontvangstenmutaties

5
5

3

Beleidsartikelen
Artikel 31 Politie
Artikel 32 Rechtspleging en rechtsbestel
Artikel 33 Veiligheid en criminaliteitsbestrĳding
Artikel 34 Straffen en Beschermen
Artikel 36 Contraterrorisme en
nationaal veiligheidsbeleid
Artikel 37 Migratie

10
10
12
14
18
22
24

4

Niet-beleidsartikelen
Artikel 91 Apparaat kerndepartement
Artikel 92 Nog onverdeeld
Artikel 93 Geheim

27
27
28
29

5
5.1
5.2

Agentschappen
Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)
Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND

30
30
32

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

2

A. ARTIKELSGEWĲZE TOELICHTING BĲ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 2
De begrotingsstaten die onderdeel zĳn van de Rĳksbegroting, worden
op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlĳk bĳ wet vastgesteld en derhalve ook gewĳzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wĳzigingen aan te
brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie
en Veiligheid;
2. de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro­
tingstoelichting).
De Minister van Justitie en Veiligheid,

D. Yeșilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswĳzer
Dit is de tweede suppletoire begroting 2023 van het Ministerie van Justitie
en Veiligheid. Deze suppletoire begroting hangt samen met de Najaarsnota
2023 en de mutaties genoemd in de Vermoedelĳke Uitkomsten (onderdeel
van de Miljoenennota 2024.
In hoofdstuk 2 is een overzicht opgenomen van de belangrĳkste uitgaven- en
ontvangstenmutaties. Het betreft mutaties die groter zĳn dan € 10 mln.
In hoofdstuk 3 is per beleidsartikel de tabel ‘budgettaire gevolgen van
beleid’ opgenomen. In hoofdstuk 4 gebeurt dit voor de niet-beleidsartikelen.
Na de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt een toelichting op de
cĳfers uit de kolom «mutaties 2e suppletoire begroting 2023» gegeven voor
zover deze groter zĳn dan € 5,0 mln. De mutaties kunnen zowel beleids­
matig als financieel-technisch van aard zĳn. Financieel-technische mutaties
worden conform de Rĳksbegrotingsvoorschriften niet nader toegelicht. In
de regel geldt dat uitgavenmutaties en verplichtingenmutaties aan elkaar
gelĳk zĳn. De toelichtingen gelden daarom voor zowel de uitgaven- als
de verplichtingenmutaties. Wanneer dit niet het geval is, wordt voor de
verplichtingmutaties een aparte toelichting opgenomen als er sprake is van
een opmerkelĳk verschil met de uitgavenmutaties.
In hoofdstuk 5 zĳn alleen de exploitatie- en kasstroomoverzichten van
de agentschappen weergegeven waarbĳ de cumulatieve mutaties (in
totaal) groter zĳn dan 5% van de oorspronkelĳk vastgestelde begroting
of cumulatieve mutaties (in totaal) groter zĳn dan € 20 miljoen ten opzichte
van de oorspronkelĳk vastgestelde begroting, voor zover mutaties ten
opzichte van de oorspronkelĳke begroting niet reeds zĳn gemeld bĳ de 1e
suppletoire begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

4

2 Beleid
2.1 Overzicht belangrĳke uitgaven- en ontvangstenmutaties
Tabel 1 Belangrĳkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
Artikel

Uitgaven

Vastgestelde begroting 20231

19.606.887

Stand 1e suppletoire begroting 2023

22.888.842

Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023

22.975.074

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1

Desaldering onbestede bĳzondere bĳdragen

2

Retour middelen Ondermĳnende Criminaliteit

31

25.123

31,32,33,34

69.447

3

Openbaar Ministerie

33

12.500

4

Aanpak ondermĳning

33

‒ 47.000

5

Schadeloosstellingen

33

15.000

6

Slachtoffers jeugdzorg

34

17.200

7

Schadefonds Geweldsmisdrĳven

34

‒ 10.000

8

Werkdrukverlaging Gecertificeerde instellingen

34

10.000

9

Onderbesteding Versterking Jeugdbescherming

34

‒ 33.500

10

Oekraïense ontheemden

37

‒ 10.000

11

Bespoediging afhandeling asielaanvragen

37

‒ 26.880

12

ODA -toerekening

37

10.700

13

Faciliteitenbesluit 2023

37

‒ 12.123

14

Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA)

37

10.461

15

Afrekening COA

37

36.000

16

Nidos

37

‒ 23.427

17

BTW-compensatiefonds

37

‒ 109.208

18

Samenwerkingsverband asiel

37

‒ 10.000

19

Dekking rĳksbrede opgave

91

57.043

20

Nog onverdeeld

92

‒ 63.989

Overige mutaties

‒ 97.702

Stand 2e suppletoire begroting 2023

22.794.719

1 stand inclusief ISB1, ISB2 en ISB3

Toelichting
1. Desaldering onbestede bĳzondere bĳdragen
De niet bestede bĳzondere bĳdrage voor de Nationale Samenwerking
tegen ondermĳnende Criminaliteit (NSOC) wordt teruggestort naar het
departement. Deze ontvangst wordt aangewend voor de inzet van
het digitale forensische samenwerkingsplatform Hansken, de inzet van
de bewakingseenheid en hogere uitvoeringskosten ten behoeve van
Brachium. Daarnaast wordt de verrekening bĳzondere bĳdrage Botoc
(Breed offensief tegen georganiseerde ondermĳnende criminaliteit)
gerealloceerd naar DG Ondermĳning. Hiervoor worden de uitgaven en
de ontvangsten gedesaldeerd met € 25,1 mln.

2. Retour middelen Ondermĳnende Criminaliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

5

In de tweede suppletoire begroting is ruim € 69 mln. euro aan onder­
mĳningsmiddelen geretourneerd. Dit zĳn middelen die eerder aan de
partners zĳn verstrekt in het kader van de strĳd tegen de georganiseerde
ondermĳnende criminaliteit.
Het geretourneerde bedrag heeft betrekking op de onderstaande posten:
• De Nationale politie retourneert een bedrag van € 13,5 mln.
betreffende eerder verstrekte middelen ten behoeve van het Multi­
disciplinair Interventieteam (MIT). Het MIT is in 2022 overgegaan
naar de Nationale Samenwerking tegen Ondermĳnende Criminaliteit
(NSOC), wat een scherpere focus tot gevolg had. De eerder ter
beschikking gestelde middelen (tot en met 2022) zĳn hierdoor niet
volledig benut.
• Het Openbaar Ministerie retourneert een bedrag van € 13 mln.
De onderbesteding heeft betrekking op meerdere deelopgaven en
wordt met name veroorzaakt door een vertraagde instroom van
nieuwe medewerkers.
• De Dienst Justitiële Inrichtingen retourneert een bedrag van € 11,5
mln. met als belangrĳkste oorzaak de krapte op de arbeidsmarkt.
• Het oorspronkelĳke bestedingsplan van de NSOC is naar beneden
bĳgesteld op basis van de realisatiegegevens in de eerste twee
tertalen van 2023. De onderbesteding van € 11 mln. is het gevolg van
de vertraagde instroom van medewerkers en de lagere bĳbehorende
additionele kosten.
• De resterende € 20 mln. is geretourneerd door 12 verschillende
partners, ieder voor een klein deel. Ook hierbĳ geldt dat de krapte
op de arbeidsmarkt, de vertraagde instroom en verhoogde uitstroom
van medewerkers, de belangrĳkste redenen zĳn voor het niet volledig
besteden van de middelen.

3. Openbaar ministerie
In het meerjaren Informatievoorziening-plan was voor 2023 een hoger
bedrag geraamd, dan beschikbaar is gesteld voor dit jaar. Aanvankelĳk
dacht het OM dat door vertraging van het IV-programma Emma en
meevallers elders op de begroting een kasschuif voor het meerjaren
IV-plan niet nodig zou zĳn. Dat blĳkt bĳ nader inzien niet het geval. Om
die reden is alsnog een tegenvaller ontstaan.
4. Aanpak ondermĳning
Op het budget Ondermĳning (DGO) is een meevaller, ad € 47 mln.,
ontstaan die met name samenhangt met een tragere opbouw van de
formatie wegens arbeidsmarktproblematiek. Zie ook post 2.

5. Schadeloosstellingen
De uitgaven voor schadeloosstellingen in de loop van een jaar zĳn
niet voorspelbaar. Het gaat onder meer om toewĳzingen door de
rechter aan burgers wanneer zĳ door overheidshandelen schade hebben
geleden. Dat zĳn posten van zeer uiteenlopende omvang. Er wordt een
overschrĳding verwacht van €15 mln.

6. Slachtoffers jeugdzorg
Een van de maatregelen uit het rapport van cie. de Winter betreft de
tegemoetkomingsregeling voor slachtoffers van geweld in de jeugdzorg.
Gezien de eerder beschikbaar gestelde bedragen t.b.v. 2023, blĳft er nog
een bedrag nodig van €17,2 mln. die bĳ de tweede suppletoire begroting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

6

wordt overgeboekt van VWS naar JenV.

7. Schadefonds Geweldsmisdrĳven
Het uitkeringenbudget wordt niet geheel benut doordat minder
uitkeringen worden verstrekt dan voorzien op basis van het Prognose­
model Justitiële Keten (PMJ).

8. Werkdrukverlaging Gecertificeerde instellingen
Dit betreft uitgaven voor de subsidieregeling verlagen werkdruk Gecer­
tificeerde instellingen (€ 10 mln).

9. Onderbesteding Versterking Jeugdbescherming
Bĳ Voorjaarsnota 2023 heeft het kabinet € 43 mln. in 2023 en € 50
mln. structureel beschikbaar gesteld voor versterking van de jeugdbe­
scherming. Het Rĳk en de VNG hebben in oktober 2023 een akkoord
bereikt over een landelĳk tarief jeugdbescherming; het Rĳk draagt
hieraan vanaf 2024 € 30 mln. per jaar structureel bĳ (Verzamelbrief jeugd­
bescherming d.d. 18 oktober 2023). De minister voor Rechtsbescherming
is voornemens de resterende structurele middelen (€ 20 mln.) aan te
wenden voor o.a. kwaliteitsverbetering bĳ de Raad voor de Kinderbe­
scherming (RvdK) en verbetering van de rechtsbescherming. In 2023 is
bĳ Suppletoire begroting Prinsjesdag € 9,5 mln. naar de RvdK gegaan
voor het terugdringen van de wachtlĳsten. Verdergaande investeringen
zĳn in 2023, bovenop bestaande verbetermaatregelen, zoals de subsi­
dieregeling voor workloadverlaging bĳ de Gecertificeerde Instellingen
(GI’s) en de zĳ-instroomregeling voor de GI’s, niet mogelĳk gebleken. Het
resterende bedrag voor 2023 (€ 33,5 mln.) valt derhalve vrĳ.

10. Oekraïense ontheemden
De kosten voor de werkzaamheden bĳ de Immigratie en Naturalisatie­
dienst (IND) voor Oekraïense ontheemden zĳn lager dan verwacht, dit
betreft met name de kosten voor bezwaar en de extra uit te reiken
Ontheemdendocument (O-documenten)

11. Bespoediging afhandeling asielaanvragen
Voor de projectmatige aanpak van de Bespoediging Afhandeling Asiel­
aanvragen is dit jaar iets meer dan € 78 miljoen aan IND toegekend.
De kosten vallen lager uit dan verwacht waardoor het bedrag dit
jaar niet volledig wordt uitgeput wat resulteert in een meevaller van
€ 26,88 miljoen.

12. ODA -toerekening
Uit de Meerjaren Productie Prognose (MPP) blĳkt dat de bezetting lager
is dan verwacht, maar het aantal alleenstaande minderjarige vreemde­
lingen (AMV's) is fors hoger dan verwacht. Dit leidt bĳ Najaarsnota 2023
tot een verhoging van de ODA-toerekening

13. Faciliteitenbesluit 2023
Aan een gemeente waarin een opvangcentrum is gevestigd, wordt
jaarlĳks door het COA een uitkering verstrekt op basis van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

7

aantal door asielzoekers permanent te bezetten capaciteitsplaatsen
verminderd met het aantal op 1 januari van het uitkeringsjaar in
de Basisregistratie Personen ingeschreven bewoners van het opvang­
centrum. In het Faciliteitenbesluit is geregeld dat de gemeenten die een
opvangcentrum voor asielzoekers hebben, uitkeringen krĳgen vanuit
een decentrale uitkering (DU). Het Faciliteitenbesluit is per wet geregeld
en daarmee is deze DU een juridische verplichting. Voor het jaar 2023
wordt door JenV € 12,1 mln. overgeboekt naar BZK /Gemeenten middels
de decembercirculaire van het gemeentefonds.

14. Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
Op basis van de nieuwe MPP en de 2e tertaalrapportage van COA wordt
het bedrag in de begroting aangepast. De gemiddelde bezetting is lager
dan geraamd, wat resulteert in een meevaller van € 207,5 mln. Ten
aanzien van de meerkosten voor (crisis)noodopvang is het omgekeerde
het geval, deze vallen hoger uit dan geraamd, ad € 218 mln. Per saldo is
er een tegenvaller van € 10,5 mln.
15. Afrekening COA
COA heeft in juli de Jaarrekening 2022 opgeleverd. Daaruit blĳkt dat JenV
€ 36 mln. moet nabetalen over de opdracht 2022.

16. Nidos
Hoewel de instroom van AMV's hoog blĳft zĳn de kosten voor Nidos iets
lager dan de raming. Dit wordt veroorzaakt doordat het Nidos niet lukt
voldoende opvangplekken en personeel aan te trekken.

17. Btw-compensatiefonds
Een aantal taken van gemeenten voor de opvang van Oekraïense
ontheemden is compensabel uit het Btw-compensatiefonds. Als beleids­
verantwoordelĳk departement heeft JenV dat bedrag ter dekking te
storten in het fonds. JenV hevelt hiervoor € 109,2 mln. naar het ministerie
van Financiën.

18. Samenwerkingsverband asiel
Bĳ de middelen voor het bevorderen asielopvang, bedoeld om afspraken
te maken met gemeenten en provincies om meer reguliere opvang te
realiseren is een meevaller van € 10 mln. ontstaan. Dit wordt veroorzaakt
doordat er nog weinig afspraken zĳn die middelen vereisen.

19. Dekking rĳksbrede opgave
Bĳ de eerste suppletoire begroting 2023 is een taakstellende onderuit­
putting op de JenV-begroting ten behoeve van de Rĳksbrede dekkings­
opgave geboekt. Deze was op het apparaatsartikel geboekt. Hiervoor is
dekking gevonden in onderuitputting op andere beleids- en niet-beleids
artikelen. Het betreft een mutatie van € 57 mln.

20. Nog onverdeeld
Op de JenV-begroting is sprake van een onderuitputting van € 64 mln.
die deels wordt ingezet voor de Rĳksbrede dekkingsopgave.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

8

Tabel 2 Belangrĳkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
Artikel
Vastgestelde begroting 2023

ontvangsten
1.605.046

Stand 1e suppletoire begroting 2023

1.562.774

Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023

1.669.072

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1

Desaldering onbestede bĳzondere bĳdragen

31

25.123

2

Afpakken

33

‒ 284.400

3

Boeten en Transacties

33

157.500

Overige mutaties
Stand 2e suppletoire begroting 2023

‒ 3.984
1.563.311

Toelichting
1. Desaldering onbestede bĳzondere bĳdragen
Dit betreft de terugvordering van niet bestede bĳzondere bĳdragen aan
de Nationale Politie voor de Nationale Samenwerking tegen ondermĳ­
nende Criminaliteit (NSOC). Zie ook de toelichting bĳ de uitgaven.

2. Afpakken
De ontvangsten op het gebied van afpakken vallen € 284,4 mln. lager
uit dan geraamd. De lagere afpakopbrengsten worden voornamelĳk
verklaard doordat een grote schikking vooralsnog is uitgebleven.

3. Boeten en Transacties
De ontvangsten boetes en transacties zĳn aanzienlĳk hoger dan begin
van dit jaar geraamd. Dit lĳkt het gevolg van een autonome groei na
afloop van de corona-periode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

9

3 Beleidsartikelen
Artikel 31 Politie
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 31 Politie (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

31.2

31.3

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Verplichtingen

7.527.440

24.059

7.551.499

Uitgaven

7.555.390

21.506

7.576.896

Bekostiging Politie

7.301.588

18.485

7.320.073

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

7.272.352

19.203

7.291.555

Politie

7.269.005

19.203

7.288.208

Politieacademie

3.347

0

3.347

Bĳdrage aan medeoverheden

29.236

‒ 718

28.518

Brandweerkorps en Politiekorps Caribisch Nederland

29.236

‒ 718

28.518

Kwaliteit, arbeidsvoorwaarden en beheer meldkamers

253.802

3.021

256.823

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

231.016

3.161

234.177

Internationale Samenwerkingsoperaties

25.805

0

25.805

Beheer meldkamers

204.254

3.161

207.415

Overige bĳdrage ZBO's/RWT's

957

0

957

Bĳdrage aan medeoverheden

913

0

913

Bĳdrage in het kader van de kwaliteit van de politiezorg

913

0

913

Subsidies (regelingen)

10.571

0

10.571

Opsporing

2.596

0

2.596

Stichting Arbeidsmarkt en Opleidingsfonds Politie

3.872

0

3.872

Overige subsidies

4.103

0

4.103

Opdrachten

11.302

‒ 140

11.162

Providers

8.768

0

8.768

Overige opdrachten

2.534

‒ 140

2.394

Ontvangsten

14.117

25.123

39.240

Budgetflexibiliteit: het juridisch verplichte deel op artikel 31 is 100 %.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

10

Toelichting
Mutaties Uitgaven
31.2 Bekostiging Politie
Politie € 19,2 mln.
Deze post bestaat uit onder ander uit de volgende mutaties:
– De niet bestede bĳzondere bĳdrage voor de Nationale Samenwerking
tegen ondermĳnende Criminaliteit (NSOC) wordt teruggestort naar het
departement. Deze ontvangst wordt aangewend voor de inzet van
het digitale forensische samenwerkingsplatform Hansken, de inzet van
de bewakingseenheid en hogere uitvoeringskosten ten behoeve van
Brachium. Daarnaast wordt de verrekening bĳzondere bĳdrage Botoc
(Breed offensief tegen georganiseerde ondermĳnende criminaliteit)
gerealloceerd naar DG Ondermĳning. Hiervoor worden de uitgaven en
de ontvangsten gedesaldeerd met € 25,1 mln.
– De niet-bestede middelen ad € 21 mln. op het gebied van ondermĳning
zĳn teruggeboekt naar DG-ondermĳning.
– Een bĳdrage vanuit ondermĳning aan FIU-Nederland (Financial Intelli­
gence Unit) van € 6,3 mln.
– Het restant bedrag omvat een aantal kleinere mutaties zoals € 3,5 mln.
voor de ontwikkeling van het Flexibel Reactieconcept (FRC). Met de inzet
van meerdere sensoren kunnen tĳdig verdachte handelingen geautoma­
tiseerd worden opgemerkt.
Mutaties ontvangsten
Dit betreft de terugvordering van ad € 25,1 mln. niet bestede bĳzondere
bĳdragen van Nationale Samenwerking tegen ondermĳnende Criminaliteit
(NSOC). Zie ook de toelichting bĳ de uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

11

Artikel 32 Rechtspleging en rechtsbestel
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 32 Rechtspleging en rechtsbĳstand (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

Verplichtingen

2.106.754

19.129

2.125.883

Uitgaven

2.106.754

‒ 13.041

2.093.713

37.548

702

38.250

Apparaat Hoge Raad

37.548

702

38.250

Personele uitgaven

32.396

702

33.098

Eigen personeel

30.863

702

31.565

Externe inhuur

1.533

0

1.533

Materiële uitgaven

5.152

0

5.152

ICT

2.356

0

2.356

SSO's

583

0

583

2.213

0

2.213

2.069.206

‒ 13.743

2.055.463

Adequate toegang tot het rechtsbestel

679.147

‒ 15.712

663.435

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

40.449

‒ 350

40.099

Raad voor Rechtsbĳstand

30.957

‒ 350

30.607

Bureau Financieel Toezicht (BFT)

9.492

0

9.492

Subsidies (regelingen)

34.289

‒ 1.259

33.030

617

0

617

32.243

0

32.243

Apparaatsuitgaven
32.1

Overig materieel
Programmauitgaven
32.2

Stichting Geschillencommissies Consumentenzaken
Juridisch Loket
Overige subsidies
Opdrachten

32.3

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

1.429

‒ 1.259

170

604.409

‒ 14.103

590.306

Wet Schuldsanering Natuurlĳke Personen

10.822

‒ 7.348

3.474

Toevoegingen rechtsbĳstand

589.607

‒ 6.755

582.852

Mediation in Strafrecht

1.486

0

1.486

Overige opdrachten

2.494

0

2.494

Optimale randvoorwaarden doelmatig en doeltreffend rechtsbestel

1.390.059

1.969

1.392.028

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

56.021

214

56.235

Autoriteit Persoonsgegevens (AP)

36.361

0

36.361

College voor de Rechten van de Mens (CRM)

10.596

64

10.660

Nationaal Register Gerechtelĳke Deskundigen (NRGD)

2.252

50

2.302

Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB)

5.321

100

5.421

Overige bĳdrage ZBO's/RWT's

1.491

0

1.491

Bĳdrage aan medeoverheden

1.324.144

2.305

1.326.449
47

Bĳdragen Rechtspleging

47

0

Caribisch Nederland (BES)

20

‒ 20

0

Raad voor de rechtspraak

1.323.789

2.325

1.326.114

Overige bĳdrage medeoverheden
Subsidies (regelingen)
Rechtspleging

288

0

288

9.383

‒ 550

8.833

609

0

609

Wetgeving

1.404

0

1.404

Overige Subsidies

7.370

‒ 550

6.820

511

0

511

Opdrachten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

12

Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Opdrachten en onderzoeken rechtspleging
Ontvangsten

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

511

0

511

258.219

151

258.370

Budgetflexibiliteit: het juridisch verplichte deel op artikel 32 is 100%
Toelichting
Mutaties Uitgaven
32.2 Adequate toegang tot het rechtsbestel
–

–

Wet Schuldsanering Natuurlĳke Personen
Het voortschrĳdend jaarcĳfer van het aantal schuldsaneringen ligt lager
dan waarmee in de begroting 2023 rekening is gehouden. Dit resulteert
in een onderuitputting van € 7,3 mln.
Toevoegingen rechtsbĳstand
Deze post bestaat grotendeels uit een onderuitputting
van € 40,5 mln. Deze onderuitputting komt voornamelĳk door
een prĳseffect op toevoegingen, door implementatie scenario 1-Van
der Meer en de indexeringssystematiek, en lagere uitgave bĳ het
project intensivering ZSM-rechtsbĳstand. Daartegenover is er ook een
tegenvaller van € 6,7 mln., aangezien er in het kader van het beëindigen
van de richtlĳn tĳdelĳke bescherming voor derdelanders additionele
toevoegingen verstrekt worden, en zal er € 25,6 mln. meer uitgegeven
worden ter uitvoering van de motie-Sneller. Per saldo wordt het budget
met € 8,2 mln. verlaagd.

Mutaties verplichtingen

Het verplichtingenbudget van het Juridisch Loket wordt met € 32,2 mln.
opgehoogd voor 2023 en 2024 om voldoende verplichtingenruimte te
creëren voor de te versturen toekenningsbrieven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

13

Artikel 33 Veiligheid en criminaliteitsbestrĳding
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 33 Veiligheid en criminalititsbestrĳding (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

Verplichtingen

1.240.721

110.153

1.350.874

Uitgaven

1.306.721

‒ 9.847

1.296.874

748.992

‒ 1.428

747.564

Apparaat Openbaar Ministerie

748.992

‒ 1.428

747.564

Personele uitgaven

595.821

‒ 1.501

594.320

Eigen personeel

540.435

‒ 2.001

538.434

Externe inhuur

53.813

500

54.313

Overig personeel

1.573

0

1.573

Materiële uitgaven

153.171

73

153.244

ICT

34.579

119

34.698

SSO's

50.093

0

50.093

Overig materieel

68.499

‒ 46

68.453

Programmauitgaven

557.729

‒ 8.419

549.310

Bestuur, informatie en technologie

Apparaatsuitgaven
33.1

33.2

61.151

‒ 1.001

60.150

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

416

‒ 192

224

Overige bĳdrage ZBO's/RWT's

416

‒ 192

224

Bĳdrage aan medeoverheden

29.980

50

30.030

Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC's)

25.492

0

25.492

Overige Bĳdrage medeoverheden

4.488

50

4.538

Subsidies (regelingen)

26.276

1.226

27.502

Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid

3.727

556

4.283

22

0

22

Overige subsidies

22.527

670

23.197

Opdrachten

4.479

‒ 2.085

2.394

Overige opdrachten

4.479

‒ 2.085

2.394

Opsporing en vervolging

467.870

‒ 993

466.877

Bĳdrage aan agentschappen

154.276

8.571

162.847

NFI

102.001

1.342

103.343

Justid

25.243

7.229

32.472

Justis

27.032

0

27.032

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

5.197

0

5.197

Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM)

5.197

0

5.197

Bĳdrage aan medeoverheden

153.374

‒ 4.824

148.550

Caribisch Nederland (BES)

12.653

‒ 97

12.556

7.507

‒ 6.950

557

127.349

5.180

132.529

Overige bĳdrage medeoverheden

5.865

‒ 2.957

2.908

Subsidies (regelingen)

7.913

‒ 937

6.976

Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid

546

‒ 546

0

Overige subsidies

7.367

‒ 391

6.976

Opdrachten

144.962

‒ 3.803

141.159

Schadeloosstellingen

22.628

15.000

37.628

Veiligheid Kleine Bedrĳven (VKB)

33.3

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

FIU.Nederland
Aanpak ondermĳning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

14

Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Onrechtmatige Detentie

6.987

1.500

Caribisch Nederland (BES)

375

0

375

Gerechtskosten

39.671

‒ 2.500

37.171

Verkeershandhaving OM

26.570

0

26.570

638

0

638

Bewaring, verkoop en vernietiging ibg voorwerpen

14.815

‒ 1.041

13.774

Overige opdrachten

33.278

‒ 16.762

16.516

Garanties

2.148

0

2.148

Faillissementscuratoren

2.148

0

2.148

Vervolging en berechting MH17-verdachten

28.708

‒ 6.425

22.283

Opdrachten

28.708

‒ 6.425

22.283

Vervolging en berechting MH17-verdachten

28.708

‒ 6.425

22.283

1.134.755

‒ 126.900

1.007.855

Afpakken

33.4

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Ontvangsten

8.487

Budgetflexibiliteit: het juridisch verplichte deel op artikel 33 is 100%
Toelichting
Mutaties uitgaven
33.1 Apparaatsuitgaven Openbaar Ministerie
Deze post wordt grotendeels verklaard door een aantal kleinere mutaties en
twee grote mutaties, namelĳk:
– De middelen die het Openbaar Ministerie in het kader van de aanpak van
georganiseerde ondermĳnende criminaliteit heeft ontvangen konden
dit jaar niet volledig worden besteed en € 13 mln. wordt teruggeboekt
naar DGO.
– In het meerjaren Informatievoorziening-plan was voor 2023 een hoger
bedrag geraamd, dan beschikbaar is gesteld voor dit jaar. Aanvankelĳk
dacht het OM dat door vertraging van het IV-programma Emma en
meevallers elders op de begroting een kasschuif voor het meerjaren
IV-plan niet nodig zou zĳn. Dat blĳkt bĳ nader inzien niet het geval.
Daarnaast blĳven de gerechtskosten iets achter op de raming.
– Het restant bedrag omvat een aantal kleinere mutaties.
33.3 Opsporing en vervolging
Justid
Deze post bevat een aantal kleinere mutaties waaronder een tegenvaller van
€ 2,9 mln. vanwege een tekort op de beheerslasten Justid. En € 1,4 mln.
aan kosten voor de implementatie van de Europese verordeningen voor
Grenzen en Veiligheid.
FIU. Nederland
Een bĳdrage aan FIU-Nederland (Financial Intelligence Unit) van € 6,3 mln.
Aanpak ondermĳning
– In de tweede suppletoire begroting is ruim € 69 mln. euro aan onder­
mĳningsmiddelen geretourneerd. Dit zĳn middelen die eerder aan de
partners zĳn verstrekt in het kader van de strĳd tegen de georgani­
seerde ondermĳnende criminaliteit. Het geretourneerde bedrag heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

15

–

–

betrekking op de onderstaande posten:
⬧ De Nationale politie retourneert een bedrag van € 13,5 mln. betreffende
eerder verstrekte middelen ten behoeve van het Multidisciplinair Inter­
ventieteam (MIT). Het MIT is in 2022 overgegaan naar de Nationale
Samenwerking tegen Ondermĳnende Criminaliteit (NSOC), wat een
scherpere focus tot gevolg had. De eerder ter beschikking gestelde
middelen (tot en met 2022) zĳn hierdoor niet volledig benut.
⬧ Het Openbaar Ministerie retourneert een bedrag van € 13
mln. De onderbesteding heeft met name betrekking op meerdere
deelopgaven en wordt veroorzaakt door een vertraagde instroom van
nieuwe medewerkers
⬧ De Dienst Justitiële Inrichtingen retourneert een bedrag van € 11,5 mln.
met als belangrĳkste oorzaak de krapte op de arbeidsmarkt.
⬧Het oorspronkelĳke bestedingsplan van de NSOC is naar beneden
bĳgesteld op basis van de realisatiegegevens in de eerste twee tertalen
van 2023. De onderbesteding van € 11 mln. is het gevolg van de
vertraagde instroom van medewerkers en de lagere bĳbehorende
additionele kosten
⬧ De resterende € 20 mln. is geretourneerd door 12 verschillende
partners, ieder voor een klein deel. Ook hierbĳ geldt dat de krapte
op de arbeidsmarkt, de vertraagde instroom en verhoogde uitstroom
van medewerkers, de belangrĳkste redenen zĳn voor het niet volledig
besteden van de middelen.
Voor de geretourneerde ondermĳningsmiddelen is geen alternatieve
aanwending binnen de aanpak van ondermĳning mogelĳk in 2023. Om
die reden wordt het ondermĳningsbudget met € 47 mln. neerwaarts
bĳgesteld. Met de overige € 22 mln. van deze geretourneerde middelen
was al rekening gehouden bĳ de neerwaartse bĳstelling van het onder­
mĳningsbudget bĳ de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023.
Een technische overboeking van € 9,8 mln. tussen programmakosten
DGO en apparaatsuitgaven DGO. De budgetten voor de projecten SKC en
verwĳsportaal bankgegevens stonden bĳ het programmabudget terwĳl
de kosten vallen bĳ het personeelsbudget.

Schadeloosstellingen
De uitgaven voor schadeloosstellingen in de loop van een jaar zĳn niet
voorspelbaar. Het gaat onder meer om toewĳzingen door de rechter aan
burgers wanneer zĳ door overheidshandelen schade hebben geleden. De
geraamde tegenvaller hiervoor bedraagt € 15 mln.
Overige opdrachten
– Op het budget uitvoering Duurzaam Digitaal Stelsel (DDS) om de keten­
samenwerking verder te ontwikkelen en structureel te borgen is een
meevaller van € 8,8 mln.
– Aangezien de invoering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering
is uitgesteld, zĳn er voor de implementatie minder kosten in 2023
(€ 4 miljoen) gemaakt. De noodzaak van de implementatie blĳft onver­
minderd hoog en derhalve zal het budget voor de komende begro­
tingsjaar/jaren benodigd zĳn. Daarnaast wordt door vertragingen met
uitvoer van ketenprojecten een meevaller van € 1 miljoen verwacht. De
totale meevaller bedraagt € 5 mln.
33.4 Vervolging en berechtiging MH17 -verdachten
Opdrachten vervolging en berechtiging MH-17 verdachten
Vanaf 30 juli 2023 hebben de nabestaanden van de MH17-slachtoffers recht
op een voorschot. Aangezien er sprake is van een geweldsmisdrĳf is er een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

16

ongemaximeerd voorschot aan de nabestaanden uitbetaald. Hier is circa
€ 17 mln. mee gemoeid. De uitvoeringskosten van de voorschotregeling en
de afbouwende werkzaamheden van de verschillende organisaties rondom
MH17 vallen in 2023 naar verwachting lager uit dan eerder geraamd. Dit
zorgt voor een meevaller van € 6,4 mln.
Mutaties verplichtingen
Het verplichtingenbudget voor aanpak ondermĳning wordt verhoogd met
€ 120 mln. Met deze ophoging wordt ruimte gecreëerd om onder andere
de verplichtingen voor preventie en de verplichtingen in het kader van de
mainports aan te gaan.
Mutaties ontvangsten
– Afpakken: De ontvangsten op het gebied van afpakken vallen
€ 284,4 mln. lager uit dan geraamd. De lagere afpakopbrengsten
worden voornamelĳk verklaard doordat een grote schikking vooralsnog
is uitgebleven.
– Boeten en Transacties: De ontvangsten boeten en transacties zĳn € 157,5
mln. hoger dan begin van dit jaar geraamd. Dit lĳkt het gevolg van een
autonome groei na afloop van de corona-periode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

17

Artikel 34 Straffen en Beschermen
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 34 Straffen en Beschermen (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

34.1

Verplichtingen

3.934.531

‒ 44.052

3.890.479

Uitgaven

3.988.049

‒ 44.052

3.943.997

Apparaatsuitgaven

230.874

3.627

234.501

Apparaat Raad voor de Kinderbescherming

230.874

3.627

234.501

Personele uitgaven

187.565

‒ 3.003

184.562

Eigen personeel

181.430

‒ 6.713

174.717

Externe inhuur

4.719

4.110

8.829

Overig personeel

1.416

‒ 400

1.016

Materiële uitgaven

43.309

6.630

49.939

ICT

17.032

6.630

23.662

SSO's

16.787

‒ 1.300

15.487

Overig materieel

9.490

1.300

10.790

3.757.175

‒ 47.679

3.709.496

Preventieve maatregelen

61.191

‒ 6.377

54.814

Bĳdrage aan agentschappen

31.395

123

31.518

Dienst Justis

31.395

123

31.518

Bĳdrage aan medeoverheden

19.157

‒ 5.846

13.311

Aanpak criminaliteitsfenomenen

19.044

‒ 5.846

13.198

Programmauitgaven
34.2

Overige bĳdrage medeoverheden

113

0

113

Subsidies (regelingen)

5.550

‒ 275

5.275

Aanpak criminaliteitsfenomenen

4.375

0

4.375

Overige subsidies

1.175

‒ 275

900

Opdrachten

5.089

‒ 379

4.710

Aanpak criminaliteitsfenomenen

4.178

‒ 130

4.048

911

‒ 249

662

Tenuitvoerlegging strafrechtelĳke sancties

3.218.317

‒ 15.519

3.202.798

Bĳdrage aan agentschappen

2.863.856

‒ 367

2.863.489

DJI - Gevangeniswezen

1.426.734

‒ 9.035

1.417.699

DJI - Forensische zorg

1.253.199

0

1.253.199

CJIB

183.923

8.668

192.591

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

299.034

325

299.359

Reclassering Nederland

181.556

170

181.726

Leger des Heils

27.370

0

27.370

Stichting Verslavingsreclassering GGZ

89.484

155

89.639

Overige opdrachten
34.3

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Overige bĳdrage ZBO's/RWT's

624

0

624

Bĳdrage aan medeoverheden

4.790

2.178

6.968

Intra- en extramurale sanctie uitvoering

4.790

2.178

6.968

Subsidies (regelingen)

7.884

‒ 21

7.863

Intra- en extramurale sanctie uitvoering

5.982

‒ 21

5.961

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (BES)

1.902

0

1.902

Opdrachten

42.753

‒ 17.634

25.119

Intra- en extramurale sanctie uitvoering

42.753

‒ 17.634

25.119

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

18

Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
34.4

Slachtofferzorg

162.097

‒ 523

161.574

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

67.687

2.401

70.088

Commissie Schadefonds Geweldsmisdrĳven (SGM)

18.884

1.200

20.084

Slachtofferhulp Nederland (SHN)

48.803

1.201

50.004

Subsidies (regelingen)

197

0

197

Perspectief Herstelbemiddeling

197

0

197

94.213

‒ 2.924

91.289

Slachtofferzorg

8.924

‒ 8.924

0

Schadefonds Geweldsmisdrĳven (SGM)

83.064

6.000

89.064

Opdrachten

Voorschotregelingen schadevergoedingsregelingen
34.5

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

2.225

0

2.225

Veiligheid jeugd

315.570

‒ 25.260

290.310

Bĳdrage aan agentschappen

195.529

8.052

203.581

DJI - Jeugd

195.529

8.052

203.581

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

19.910

‒ 1.425

18.485

LBIO

6.327

‒ 1.500

4.827

Het Alternatief (HALT)

13.583

75

13.658

Bĳdrage aan medeoverheden

20.344

‒ 2.786

17.558

Jeugdbescherming en jeugdsancties

6.255

‒ 786

5.469

Voogdĳraad Caribisch Nederland

1.315

100

1.415

Overige bĳdrage medeoverheden

12.774

‒ 2.100

10.674

Subsidies (regelingen)

58.760

‒ 27.606

31.154

Jeugdbescherming en jeugdsancties

58.760

‒ 27.606

31.154

Opdrachten

21.027

‒ 1.495

19.532

Taakstraffen/erkende gedragsinterventies

4.382

286

4.668

Jeugdbescherming en jeugdsancties

16.645

‒ 1.781

14.864

Ontvangsten

223.748

‒ 3.800

219.948

Budgetflexibiliteit: het juridisch verplichte deel op artikel 34 is 98%
Toelichting
Mutaties uitgaven
34.1 Apparaatsuitgaven Raad voor de Kinderbescherming (RvdK)
De wĳziging van het apparaatsbudget wordt bepaald door een herschikking
binnen RvdK waarvan totaal € 10,1 mln. vanuit het eigen personeel wordt
doorverdeeld naar de andere instrumenten binnen het apparaatsbudget.
Daarnaast zĳn er een aantal kleinere mutaties zoals een overheveling van € 2
mln. In het kader van Preventie met Gezag.
34.2 Preventieve maatregelen
Aanpak criminaliteitsfenomenen
De uitgaven voor de aanpak van criminaliteitsfenomenen vallen € 5,3 mln.
lager uit dan begroot. Dit komt doordat nieuw aangesloten gemeenten meer
voorbereidingstĳd nodig hebben om een aanvraag te doen.
34.3 Tenuitvoerlegging strafrechtelĳke sancties
Dienst Justitiële Inrichtingen Gevangeniswezen
De niet-bestede middelen ad € 11,5 mln. op het gebied van ondermĳning zĳn
teruggeboekt naar DG-ondermĳning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

19

Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB)
Deze post bestaat uit een aantal kleinere mutaties zoals € 4,7 mln. voor
de gestegen kosten als gevolg van proceskostenvergoedingen en € 3,4
mln. voor werkzaamheden van de implementatie van de Wet straffen
en beschermen.
Intra- en extramurale sanctie uitvoering
Door vertraging in de uitvoering is een meevaller ontstaan van € 8 mln. op
de Wet straffen en beschermen. Daarnaast zĳn aanvullende bĳdragen voor
totaal € 5,1 mln. verstrekt aan de organisaties DJI, Reclassering Nederland,
CJIB en Justid voor werkzaamheden in het kader van de implementatie van
de wet Straffen en Beschermen.
34.4 Slachtofferzorg
Slachtofferzorg
Deze post omvat een aantal kleinere mutaties, zoals een meevaller van € 5
mln. vanwege vertraging bĳ de invoering van de verplichte verschĳning
van de verdachte bĳ de zitting (onderdeel van de Wet uitvoering slacht­
offerrechten (Wus)) en een interne overboeking van € 3 mln. naar het
artikel slachtofferzorg voor het informeren van slachtoffers in de fase van
tenuitvoerlegging van de straf.
Schadefonds Geweldsmisdrĳven
– Een van de maatregelen uit het rapport van cie. de Winter betreft de
tegemoetkomingsregeling voor slachtoffers van geweld in de jeugdzorg.
Deze regeling wordt per 1-1-2021 uitgevoerd door het Schadefonds
Geweldsmisdrĳven (SGM) en liep af op 31-12-2022. In 2023 wordt de
resterende werkvoorraad afgehandeld en uitgekeerd. Volgens de laatste
cĳfers van het SGM is voor de afhandeling van de laatste overgelopen
dossiers in 2023 vanuit VWS een bedrag nodig van in totaal € 48,5 mln.
Gezien de eerder beschikbaar gestelde bedragen t.b.v. 2023, blĳft er nog
een bedrag nodig van € 17,2 mln. die bĳ de tweede suppletoire begroting
wordt overgeboekt van VWS naar JenV.
– Het uitkeringenbudget wordt niet geheel benut doordat minder
uitkeringen worden verstrekt dan voorzien op basis van het Prognose­
model Justitiële Keten (PMJ). Dit zorgt voor een vermoedelĳke onder­
uitputting van € 6 mln. De benodigde bĳdrage van JenV voor de
tegemoetkoming voor slachtoffers van geweld in de jeugdzorg is op
basis van deze laatste cĳfers € 4 mln. lager vastgesteld.
34.5 Veiligheid jeugd
DJI-Jeugd
Een jaarlĳkse verrekening met het ministerie van OCW op de daar
beschikbare middelen voor onderwĳs in JJI’s voor € 8,1 mln.
Subsidies jeugdbescherming en jeugdsancties
– Dit betreft o.a. uitgaven voor de subsidieregeling verlagen werkdruk
Gecertificeerde instellingen (€ 10 mln); hier staan meevallers tegenover
elders op art 34.
– Bĳ Voorjaarsnota 2023 heeft het kabinet € 43 mln. in 2023 en € 50
mln. structureel beschikbaar gesteld voor versterking van de jeugdbe­
scherming. Het Rĳk en de VNG hebben in oktober 2023 een akkoord
bereikt over een landelĳk tarief jeugdbescherming; het Rĳk draagt
hieraan vanaf 2024 € 30 mln. per jaar structureel bĳ (Verzamelbrief jeugd­
bescherming d.d. 18 oktober 2023). De minister voor Rechtsbescherming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

20

is voornemens de resterende structurele middelen (€ 20 mln.) aan te
wenden voor o.a. kwaliteitsverbetering bĳ de Raad voor de Kinderbe­
scherming (RvdK) en verbetering van de rechtsbescherming. In 2023 is
bĳ Suppletoire begroting Prinsjesdag € 9,5 mln. naar de RvdK gegaan
voor het terugdringen van de wachtlĳsten. Verdergaande investeringen
zĳn in 2023, bovenop bestaande verbetermaatregelen, zoals de subsi­
dieregeling voor workloadverlaging bĳ de Gecertificeerde Instellingen
(GI’s) en de zĳ-instroomregeling voor de GI’s, niet mogelĳk gebleken. Het
resterende bedrag voor 2023 (€ 33,5 mln.) valt derhalve vrĳ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

21

Artikel 36 Contraterrorisme en nationaal veiligheidsbeleid
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 36 Contraterrorisme en nationaal veiligheidsbeleid (bedragen x
€ 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

36.2

Verplichtingen

373.156

15.953

389.109

Uitgaven

362.043

5.781

367.824

Nationale veiligheid en terrorismebestrĳding

345.897

6.481

352.378

Bĳdrage aan agentschappen

1.359

8.400

9.759

Overige bĳdragen agentschappen

1.359

8.400

9.759

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

39.816

4.400

44.216

Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV)

39.816

4.400

44.216

Bĳdrage aan medeoverheden

268.423

‒ 20.217

248.206

Brede Doeluitkering Rampenbestrĳding (BDUR)

238.049

‒ 5.060

232.989

Overige bĳdrage medeoverheden

30.374

‒ 15.157

15.217

Subsidies (regelingen)

5.277

3.000

8.277

Nederlands Rode Kruis

1.504

0

1.504

893

0

893

Overige subsidies

2.880

3.000

5.880

Opdrachten

31.022

10.898

41.920

Crisiscommunicatie

5.161

‒ 240

4.921

NCSC

1.519

6.485

8.004
15.650

Nationaal Veiligheids Instituut (NVI)

36.3

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Regeling tegemoetkoming schade 2021

15.000

650

Overige opdrachten

9.342

4.003

13.345

Onderzoeksraad Voor Veiligheid

16.146

‒ 700

15.446

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

16.146

‒ 700

15.446

Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV)

16.146

‒ 700

15.446

Ontvangsten

6.995

265

7.260

Budgetflexibiliteit: het juridisch verplichte deel op artikel 36 is 100%
Toelichting
Mutaties uitgaven
36.2 Nationale veiligheid en terrorismebestrĳding
Overige bĳdragen agentschappen
Dit betreft een generaal dossier ten behoeve van de afhandeling
waterschade Limburg 2021. Het budgettaire kader is op basis van de
meest recente prognose van de te verwachten kosten in 2023 door RVO
bĳgesteld met € 6,4 mln. als gevolg van hogere declaraties dit jaar die
zĳn doorgeschoven vanuit voorgaande jaren, met name in verband met
bĳstandsverlening op basis van de Wet Veiligheidsregio's .
Brede Doeluitkering Rampenbestrĳding (BDUR)
Deze post bestaat uit een tweetal kleinere interne mutaties waarbĳ € 4,6
mln. wordt overgeheveld van de BDUR voor de Veiligheidsregio’s naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

22

het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid voor het instellen van een
hoogwaardig en gegarandeerd informatie-, actie- en coördinatiepunt voor
Rĳk, Regio’s en partners.
Overige bĳdragen medeoverheden
Deze post bestaat uit diverse kleinere mutaties waaronder een technische
interne herschikking van € 4 mln. van bĳdrage medeoverheden naar
opdrachten. Daarnaast € 3,5 mln. voor de ontwikkeling van het Flexibel
Reactieconcept (FRC) zodat met de inzet van meerdere sensoren tĳdig
verdachte handelingen geautomatiseerd kan worden opgemerkt.
Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC)
Deze post bestaat uit een aantal kleinere posten waaronder een interne
herschikking van € 4,7 mln. binnen het NCSC om het budget in overeen­
stemming te brengen met de realisatie en verplichtingen.
Mutaties verplichtingen
– Met de ophoging van € 3,8 mln. van het verplichtingenbudget
voor het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid wordt als gevolg
van de voorgenomen intensivering uit 2022 en op basis van voort­
schrĳdend inzicht een bĳstelling doorgevoerd om de beschikking voor de
Rĳksbĳdrage 2024 aan het NIPV in december 2023 te versturen.
– Voor de versterking van de toekomstige crisisbeheersing en de informa­
tiepositie is een geleidelĳk oplopende structurele toevoeging in de Brede
Doeluitkering Rampenbestrĳding (BDuR) voorzien vanaf 2023. Met deze
ophoging van € 6,4 mln. wordt als gevolg van de voorgenomen intensi­
vering uit 2022 en op basis van voortschrĳdend inzicht een bĳstelling
doorgevoerd om de beschikking voor de Rĳksbĳdrage 2024 in december
2023 te versturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

23

Artikel 37 Migratie
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 37 Migratie (bedrage x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

37.2

Verplichtingen

5.853.163

1.065.329

6.918.492

Uitgaven

7.010.063

‒ 144.631

6.865.432

Toegang, toelating en opvang vreemdelingen

6.839.246

6.981.136

‒ 141.890

Bĳdrage aan agentschappen

886.347

‒ 36.173

850.174

IND

809.389

‒ 36.173

773.216

DJI - Vreemdelingenbewaring en uitzetcentra

76.958

0

76.958

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

2.788.825

21.101

2.809.926

COA

2.520.914

44.528

2.565.442

267.911

‒ 23.427

244.484

Bĳdrage aan medeoverheden

3.002.706

‒ 119.208

2.883.498

Nationaal Programma Oekraïense Vluchtelingen

NIDOS - opvang

2.970.306

‒ 109.208

2.861.098

Samenwerkingsverbanden asielketen

32.400

‒ 10.000

22.400

Subsidies (regelingen)

54.729

5.000

59.729

Vluchtingenwerk Nederland (VWN)

17.394

5.000

22.394

Nationaal Programma Oekraïense Vluchtelingen

33.052

0

33.052

International Organization for Migration (IOM)

2.640

0

2.640

Overige subsidies

1.643

0

1.643

248.529

‒ 12.610

235.919

Opdrachten

37.3

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Programma Keteninformatisering

9.222

0

9.222

Versterking vreemdelingenketen

89.089

‒ 12.610

76.479

Nationaal Programma Oekraïense Vluchtelingen

150.218

0

150.218

Terugkeer en bewaring vreemdelingen

28.927

‒ 2.741

26.186

Bĳdrage aan agentschappen

8.924

‒ 1.693

7.231

DJI - Dienst vervoer en ondersteuning

8.924

‒ 1.693

7.231

Subsidies (regelingen)

9.655

‒ 1.776

7.879

REAN-regeling

6.266

‒ 1.335

4.931

Overige subsidies

3.389

‒ 441

2.948

Opdrachten

10.348

728

11.076

Vreemdelingen vertrek

10.348

728

11.076

Ontvangsten

26.832

0

26.832

Budgetflexibiliteit: het juridisch verplichte deel op artikel 37 is 100%
Toelichting
Mutaties uitgaven
37.2 Toegang, toelating en opvang vreemdelingen
Immigratie -en Naturalisatiedienst (IND)
– De kosten voor de werkzaamheden bĳ de IND voor Oekraïense
ontheemden zĳn lager dan verwacht, dit betreft met name de kosten
voor bezwaar en de extra uit te reiken O-documenten. Dit leidt tot een
meevaller van € 10 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

24

–

Het budget voor de projectmatige aanpak van de Bespoediging
Afhandeling Asielaanvragen wordt dit jaar niet volledig uitgeput, omdat
de kosten lager uitvallen, wat resulteert in een meevaller van € 26,9 mln.

Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA)
– Uit de Meerjaren Productie Prognose (MPP) blĳkt dat de bezetting lager
is dan verwacht, maar het aantal alleenstaande minderjarige vreemde­
lingen (AMV's) is fors hoger dan verwacht. Dit leidt in 2023 tot een
verhoging van de ODA-toerekening van € 10,7 mln.
– Aan een gemeente waarin een opvangcentrum is gevestigd, wordt
jaarlĳks door het COA een uitkering verstrekt op basis van het
aantal door asielzoekers permanent te bezetten capaciteitsplaatsen
verminderd met het aantal op 1 januari van het uitkeringsjaar in
de Basisregistratie Personen ingeschreven bewoners van het opvang­
centrum. In het Faciliteitenbesluit is geregeld dat de gemeenten die een
opvangcentrum voor asielzoekers hebben, uitkeringen krĳgen vanuit
een Decentrale Uitkering (DU). Het Faciliteitenbesluit is per wet geregeld
en daarmee is deze DU een juridische verplichting. Voor het jaar 2023
wordt door JenV € 12,1 mln. overgeboekt naar BZK /Gemeenten via
de decembercirculaire van het gemeentefonds. Daarnaast vindt een
nabetaling voor het jaar 2022 plaats van € 0,5 mln. aan de gemeenten in
het kader van het faciliteitenbesluit.
– Op basis van de nieuwe MPP en ook de 2e tertaalrapportage van COA
wordt het bedrag in de begroting aangepast. De gemiddelde bezetting is
lager dan geraamd, wat resulteert in een meevaller van € 207,5 mln. Ten
aanzien van de meerkosten voor (crisis)noodopvang is het omgekeerde
het geval, deze vallen hoger uit dan geraamd, ad € 218 mln. Per saldo is
er een tegenvaller van € 10,5 mln.
– COA heeft in juli 2023 de Jaarrekening 2022 opgeleverd. Daaruit blĳkt dat
JenV € 36 mln. moet nabetalen over de opdracht 2022.
Nidos -opvang
Hoewel de instroom van AMV's hoog blĳft zĳn de kosten voor Nidos iets
lager dan de raming. Dit wordt veroorzaakt doordat het Nidos niet lukt
voldoende opvangplekken en personeel aan te trekken. Hierdoor is een
meevaller van € 23,4 mln. op het Nidos budget.
Nationaal Programma Oekraïense Vluchtelingen
Een aantal taken van gemeenten voor de opvang van Oekraïense
ontheemden is compensabel uit het Btw-compensatiefonds. Als beleidsver­
antwoordelĳk departement heeft JenV dat bedrag ter dekking te storten
in het fonds. JenV hevelt hiervoor € 109,2 mln. over naar het ministerie
van Financiën.
Samenwerkingsverbanden asielketen
Bĳ de middelen bevorderen opvang, bedoeld om afspraken te maken met
gemeenten en provincies om meer reguliere opvang te realiseren is een
meevaller van € 10 mln. Dit wordt veroorzaakt doordat er nog weinig
afspraken zĳn waarvoor middelen vereist zĳn.
Vluchtingenwerk Nederland (VWN)
Vanwege de hoge bezetting bĳ COA moet Vluchtelingenwerk Nederland
meer werkzaamheden uitvoeren. De subsidie voor 2023 wordt verhoogd
met € 5 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

25

Versterking vreemdelingenketen
Bĳ de middelen die gereserveerd zĳn voor de Procesbeschikbaarheidslo­
catie (PBL) is een meevaller omdat de PBL nu nog een pilot is waarvan de
kosten lager zĳn dan beschikbare bedrag. De middelen ad € 8 mln. vallen vrĳ
ter dekking van COA. Het restant betreft een aantal kleinere mutaties.
Mutaties verplichtingen

Nu er een beter beeld is van de hoogte van de voorschotten die door
gemeenten voor opvang en transitiekosten in 2023 worden aangevraagd
als ook van de afrekening van de opvang en transitiekosten over 2022 met
gemeenten blĳkt dat het verplichtingenbudget bĳdrage medeoverheden te
laag is geraamd bĳ de eerste suppletoire begroting 2023. Hetzelfde geldt
voor het budget opdrachten van het Nationaal Programma Oekraïense
vluchtelingen waar de verplichting voor de zorgkosten hoger uitvalt. Om
overschrĳdingen te voorkomen wordt het verplichtingenbudget opgehoogd
met € 1.210 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

26

4 Niet-beleidsartikelen
Artikel 91 Apparaat kerndepartement
Tabel 9 Apparaat Kerndepartement (Bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

91.1

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Verplichtingen

564.869

77.193

642.062

Uitgaven

566.200

77.193

643.393

Apparaatsuitgaven kerndepartement

566.200

77.193

643.393

Personele uitgaven

341.180

74.735

415.915

Eigen personeel

289.033

56.061

345.094

Externe inhuur

50.937

18.691

69.628

Overig personeel

1.210

‒ 17

1.193

Materiële uitgaven

225.020

2.458

227.478

ICT

42.372

‒ 5.305

37.067

SSO's

103.170

7.894

111.064

Overig materieel

79.478

‒ 131

79.347

Ontvangsten

4.406

‒ 600

3.806

Toelichting
Mutaties uitgaven
91.1 Apparaatsuitgaven kerndepartement
Het apparaatsbudget van het kerndepartement wordt per saldo verhoogd
met € 77,2 mln. Deze verhoging wordt veroorzaakt door een veelheid aan
mutaties. De grootste mutaties worden hierbĳ toegelicht:
– Bĳ de eerste suppletoire begroting 2023 is een taakstellende onderuit­
putting op de JenV-begroting ten behoeve van de Rĳksbrede dekkings­
opgave geboekt. Deze was op het apparaatsartikel geboekt. Hiervoor is
dekking gevonden in onderuitputting op andere beleids- en niet-beleids­
artikelen. Het betreft een mutatie van € 57 mln.
– Op het budget van Dienst Terugkeer en Vertrek is een verwachte onder­
uitputting van € 7,4 mln.
– Een technische overboeking van € 9,8 mln. tussen programmakosten
DGO en apparaatsuitgaven DGO. De budgetten voor een aantal
projecten zĳn onderdeel van het programmabudget terwĳl de kosten
vallen bĳ het personeelsbudget.
– Een verwachte tegenvaller van € 6,3 mln. bĳ het Diensten centrum als
gevolg van de gestegen tarieven van de SSO’s. Deze zĳn harder gestegen
dan de toegekende loon- en prĳsbĳstelling. Daarnaast is er een naheffing
vanuit SSC-ICT.
– Het restant betreft vele mutaties kleiner dan € 5 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

27

Artikel 92 Nog onverdeeld
Tabel 10 Artikel 92 Nog onverdeeld (Bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

92.1

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Verplichtingen

76.390

‒ 73.264

3.126

Uitgaven

76.390

‒ 73.264

3.126

Nog onverdeeld

76.390

‒ 73.264

3.126

Nog te verdelen

76.390

‒ 73.264

3.126

Nog onverdeeld

76.390

‒ 73.264

3.126

0

0

0

Ontvangsten

Toelichting
Artikel 92 is een doorverdeelartikel. Dat houdt in dat bepaalde budgettaire
toevoegingen en taakstellingen in eerste instantie op artikel 92 worden
verwerkt en later doorverdeeld naar de desbetreffende artikelen. Ten laste
van artikel 92 worden geen uitgaven en ontvangsten gedaan, dit gebeurt
alleen op de overige artikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

28

Artikel 93 Geheim
Tabel 11 Artikel 93 Geheim (Bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)
Art.

93.1

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1)
+ (2)

Mutaties 2e
suppletoire
begroting (2)

Verplichtingen

3.464

0

3.464

Uitgaven

3.464

0

3.464

Geheim

3.464

0

3.464

Geheim

3.464

0

3.464

Geheim

3.464

0

3.464

0

0

0

Ontvangsten

Toelichting
Op dit artikel hebben geen mutaties plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

29

5 Agentschappen
5.1 Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)
Tabel 12 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap DJI Suppletoire begroting 2023 (Tweede suppletoire
begroting) (Bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde
begroting 2023
(incl. Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)

(2) Mutaties 2e Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)
suppletoire
begroting

Baten
Omzet

3.021.195

‒ 24.866

2.996.329

waarvan omzet moederdepartement

2.951.195

‒ 24.866

2.926.329

waarvan omzet overige departementen

4000

4.000

66.000

66.000

Rentebaten

0

0

Vrĳval voorzieningen

0

0

Bĳzondere baten

0

waarvan omzet derden

Totaal baten

0

3.021.195

‒ 24.866

2.996.329

Apparaatskosten

1.686.579

‒ 27.181

1.659.398

- Personele kosten

1.502.430

‒ 27.181

1.475.249

waarvan eigen personeel

1.290.742

‒ 28.481

1.262.261

waarvan inhuur externen

126.688

1.300

127.988

waarvan overige personele kosten

85.000

85.000

- Materiële kosten

184.149

184.149

waarvan apparaat ICT

114.149

114.149

waarvan bĳdrage aan SSO's

30.000

30.000

waarvan overige materiële kosten

40.000

Lasten

Materiele programmakosten

1.350.998

40.000
‒ 154

1.350.844

Afschrĳvingskosten

4.000

4.000

- Materieel

3.500

3.500

- Immaterieel

500

500

Rentelasten

0

0

Overige lasten

33.550

33.550

waarvan dotaties voorzieningen

33.550

33.550

waarvan bĳzondere lasten

0

0

Totaal lasten

3.075.127

‒ 27.336

3.047.791

Saldo van baten en lasten

‒ 53.932

2.470

‒ 51.462

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

30

Tabel 13 Kasstroomoverzicht DJI (Bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde
begroting 2023
(incl. Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)
1. Rekening courant RHB 1 januari 2023 + depositorekeningen
Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)
2. Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
3. Totaal investeringskasstroom

(2) Mutaties 2e Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)
suppletoire
begroting

277.087

277.087

3.021.195

‒ 24.866

2.996.329

‒ 3.090.126

27.335

‒ 3.062.791

‒ 15.000

‒ 15.000

‒ 12.000

‒ 12.000

3.000

3.000

‒ 9.000

‒ 9.000

Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)

0

Eenmalige storting door moederdepartement (+)

53.931

0
‒ 2.469

51.462

Aflossingen op leningen (-/-)

0

0

Beroep op leenfaciliteit (+)

0

0

4. Totaal financieringskasstroom

0

5. Rekening courant RHB 31 december 2023 (=1+2+3+4)

253.087

0
0

253.087

Toelichting
Het verschil tussen de begroting en de stand van de tweede suppletoire
begroting wordt grotendeels verklaard door een bĳstelling van de bĳ
Voorjaarsnota uitgekeerde middelen ter compensatie van de loonontwik­
keling die in 2023 niet meer tot besteding komen (€ -29,2 mln). Daarnaast
zĳn aan Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) voor het terugdringen van de
georganiseerde criminaliteit tĳdens detentie extra middelen beschikbaar
gesteld voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit/ondermĳning. Een
deel van de middelen komt naar verwachting niet tot uitputting. Het restant
saldo betreft een aantal kleinere mutaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

31

5.2 Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND
Tabel 14 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap IND Suppletoire begroting 2023 (Tweede suppletoire
begroting)(Bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde
begroting 2023
(incl. Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)

(2) Mutaties 2e Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)
suppletoire
begroting

Baten
Omzet

795.780

17.149

812.929

waarvan omzet moederdepartement

729.780

17.149

746.929

0

0

0

66.000

0

66.000

Rentebaten

0

0

0

Vrĳval voorzieningen

0

0

0

Bĳzondere baten

0

0

0

795.780

17.149

812.929

waarvan omzet overige departementen
waarvan omzet derden

Totaal baten
Lasten
Apparaatskosten

744.230

17.149

761.379

- Personele kosten

622.752

‒ 37.851

584.901

waarvan eigen personeel

493.428

‒ 24.851

468.577

waarvan inhuur externen

123.324

‒ 13.000

110.324

6.000

0

6.000

121.478

55.000

176.478

waarvan apparaat ICT

1.000

0

1.000

waarvan bĳdrage aan SSO's

72.000

0

72.000

waarvan overige materiële kosten

48.478

55.000

103.478

Materiele programmakosten

46.000

0

46.000

Afschrĳvingskosten

5.500

0

5.500

- Materieel

3.000

0

3.000

waarvan overige personele kosten
- Materiële kosten

waarvan apparaat ICT

50

0

50

waarvan overige materiële kosten

2.950

0

2.950

- Immaterieel

2.500

0

2.500

Rentelasten

50

50

Overige lasten

0

0

waarvan dotaties voorzieningen

0

0

waarvan bĳzondere lasten

0

Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

0

795.780

17.149

812.929

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

32

Tabel 15 Kasstroomoverzicht IND (Bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde
begroting 2023
(incl. Suppletoire
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)
1. Rekening courant RHB 1 januari 2023 + depositorekeningen
Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
Totaal uitgaven operationele kasstroom (-/-)
2. Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
3. Totaal investeringskasstroom

(2) Mutaties 2e Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)
suppletoire
begroting

109.932

0

109.932

795.780

‒ 17.149

778.631

‒ 790.280

17.149

‒ 773.131

5.500

0

5.500

‒ 9.550

0

‒ 9.550

0

0

0

‒ 9.550

0

‒ 9.550
‒ 14.000

Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)

‒ 14.000

0

Eenmalige storting door moederdepartement (+)

26.300

55.000

81.300

Aflossingen op leningen (-/-)

‒ 7.000

0

‒ 7.000

Beroep op leenfaciliteit (+)

10.970

0

10.970

4. Totaal financieringskasstroom

16.050

55.000

71.050

5. Rekening courant RHB 31 december 2023 (=1+2+3+4)

121.932

55.000

176.932

Toelichting
Het verschil tussen de begroting en de stand van de tweede suppletoire
begroting wordt grotendeels verklaard door ophoging van het budget
dwangsommen met € 55 mln. voor 2023 en 2024. En een daling van het
budget ambtelĳk personeel en externe inhuur als gevolg van een daling van
het programmabudget Oekraïne en Bespoediging Afdoening Asiel (BAA).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VI, nr. 2

34