Veiligheid van diepe
sedatie/anesthesie
bij kinderen
Evaluatie van de literatuur
Nr. 2018/02A, Den Haag 13 februari 2018

Achtergronddocument bij:
Protonentherapie voor kinderen alleen bij een ziekenhuis
Nr. 2018/02, Den Haag 13 februari 2018

Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen | pagina 2 van 10

inhoud
01 Inleiding

3

Tabel 1. Overzicht van studies naar de veiligheid van anesthesie
bij kinderen die radiotherapie of protonentherapie ontvingen

3

Tabel 2. Overzicht van studies naar veiligheid van anesthesia
bij kinderen die een procedure ondergingen buiten de operatiekamer
(inclusief diagnostische beeldvorming)

5

Literatuur7

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A

Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen | pagina 3 van 10

01 inleiding

Protonentherapie bij kinderen heeft ter beantwoording hiervan onder meer
literatuuronderzoek gedaan. In dit achtergronddocument beschrijft de

De minister van VWS heeft de Gezondheidsraad gevraagd of de hospital

commissie de uitkomsten daarvan. Deze zijn geordend in twee tabellen:

based eis voor protonenbehandeling van kinderen nog noodzakelijk is,

• overzicht van studies naar de veiligheid van anesthesie bij kinderen die

gelet op de huidige stand van de wetenschap en recente publicaties.
Daarbij wil de minister weten in hoeverre die eis gebaseerd is op de nood-

radiotherapie of protonentherapie ontvangen
• overzicht van studies naar veiligheid van anesthesie bij kinderen die

zaak van anesthesie, en wat de randvoorwaarden voor de protonenbe-

een procedure ondergingen buiten de operatiekamer (inclusief diagnos-

handeling van kinderen in een stand alone locatie zijn. De Commissie

tische beeldvorming).

Tabel 1. Overzicht van studies naar de veiligheid van anesthesie bij kinderen die radiotherapie of protonentherapie ontvingen
auteurs

jaartal

setting

methode

resultaten / conclusie

Anghelescu
e.a.1

2008

kinderziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen die met
propofol werden gesedeerd voor radiotherapie in
de periode juli 2004-juni 2006.

Het onderzoek betrof 3.833 procedures (3.611 bestralingssessies en 222 simulatiesessies) in 177
patiënten (leeftijd 0,4-21,7 jaar). In 49 (1,3%) van de procedures bij 30 patiënten traden complicaties
op. Niet-ernstige complicaties aan de luchtwegen kwamen het meeste voor. Risicofactoren waren: duur
van de procedure, totale dosis van propofol, het gebruik van aanvullende sedatieven en of het simulatiesessies betrof.

Ares e.a.2

2016

non-hospital based
protonencentrum 50 km
van kinderziekenhuis
(Paul Scherrer Institute)

Follow-up onderzoek onder kinderen met intracranieel ependymoom die protonentherapie
ontvingen in de periode juli 2004-maart 2013.

Het onderzoek betrof 50 patiënten (leeftijd 1,1-15,2 jaar). Herhaalde algehele anesthesie werd zonder
complicaties toegepast bij 44 (88%) kinderen onder de vijf jaar.

Buchsbaum
e.a.3

2013

non-hospital based
protonencentrum 2 mijl
van ziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
werden gesedeerd voor protonentherapie in de
periode juni 2008-april 2012.

Het onderzoek betrof 4.045 procedures (3.907 bestralingssessies en 138 simulatiesessies) bij 138
kinderen (leeftijd 1-16 jaar). Er traden drie (0,07%) complicaties op: een val van een brancard tijdens
herstel van de anesthesie en twee kinderen die vanwege aspiratie in het ziekenhuis opgenomen
moesten worden. De auteurs concluderen dat de noodzaak tot spoedinterventie altijd aanwezig is en
dat daarom protocollen beschikbaar moeten zijn om de zorg snel te kunnen opschalen.

Frei-Welte
e.a.4

2012

non-hospital based
protonencentrum 50 km
van kinderziekenhuis
(Paul Scherrer Institute)

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
werden gesedeerd voor protonentherapie in de
periode 2004-2012.

Het onderzoek betrof 160 kinderen (leeftijd 1-8 jaar). Eén kind moest voor iedere bestraling geïntubeerd
worden; twee kinderen hadden al voor de protonentherapie een tracheotomie gekregen en één kind
moest tijdens de behandeling vanwege toenemende ademhalingsproblemen geïntubeerd worden en
kreeg vervolgens een tracheotomie.

Khurmi
e.a.5

2017

ziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
anesthesie kregen voor radiotherapie in de
periode januari 2014-juli 2016.

Het onderzoek betrof 997 procedures (917 bestralingssessies en 80 simulatiesessies) in 58 patiënten
(leeftijd 7 maanden-14 jaar). In het merendeel (94%) ging het om diepe sedatie met enkel propofol. Er
traden 7 (0,7%) complicaties op. Het percentage complicaties was hoger in het geval van bestraling op
het gehele lichaam (5,7%). De auteurs concluderen dat anesthesie met propofol veilig en efficient is.

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A

Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen | pagina 4 van 10

Oh e.a.6

2016

Nationaal kankercentrum

Retrospectief onderzoek onder kinderen die met
propofol werden gesedeerd voor protonentherapie in de periode april 2007-november 2013.

Het onderzoek betrof 1.296 procedures in 54 kinderen (interquartile range leeftijd 2-5 jaar). Er traden
geen levensbedreigende complicaties. De volgende complicaties werden gerapporteerd: in 10 (18,5%)
patiënten daalde de hartslag met meer dan 25%; 6 hiervan kregen anticholinergica toegediend. Bij
1 (1,9%) patiënt daalde de bloeddruk met meer dan 25%. Er waren 6 (11,1%) gevallen van desaturatie
en 2 (3,7%) patiënten hadden sinusaritmie die vanzelf herstelde na de verdoving. De auteurs concludeerden dat het een uitdaging blijft om veilige en adequate verdoving toe te passen bij protonentherapie.

OwusuAgyemang
e.a.7

2014

non-hospital based
protonencentrum 1 mijl
van ziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
anesthesie kregen voor protonentherapie in de
periode januari 2006-april 2013.

Het onderzoek betrof 9.328 procedures in 340 kinderen (leeftijd 0,4-14,2 jaar). In het merendeel
(97.9%) ging het om diepe sedatie met enkel propofol. Er werden 5 (0,05%) ernstige complicaties
gerapporteerd: 2 gevallen van bradycardie, 1 beroerte, 1 laryngospasme en 1 bronchospasme. Het
kind met een beroerte is met een ambulance naar het ziekenhuis vervoerd. De auteurs concludeerden
dat propofol veilig toegediend kan worden in een stand-alone locatie. Een voorwaarde is dat er een
dedicated anesthesie team is.

Verma e.a.8

2016

Systematische review van studies naar complicaties en bijwerkingen van anesthesie/diepe sedatie
in kinderen (jonger dan 18 jaar) die werden
gesedeerd voor radiotherapie. Alle studies
gepubliceerd in het Engels tot aan juni 2015
werden geïncludeerd. Studies op basis van
minder dan 20 kinderen werden geëxcludeerd.

Negen studies voldeden aan de criteria. Algehele narcose bleek beter te zijn dan conscious sedatie wat
betreft het bereiken van het juiste sedatieniveau bij een laag percentage complicaties. Propofol en
vluchtige anesthesie gingen gepaard met minder complicaties dan ketamine (0,01-3,5% vs 23-24%).
De meest voorkomende complicaties hadden betrekking op de ademhaling, gevolgd door cardiovasculaire complicaties en misselijkheid/overgeven. Risicofactoren waren: duur van de procedure en anesthesie dosis.

Vigneron
e.a.9

2013

academisch ziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
onder algehele narcose radiotherapie ondergingen in een periode van vier jaar.

Het onderzoek betrof 386 procedures in 15 kinderen (leeftijd 13-56 maanden). In 0,5% van de procedures trad er een complicatie op.

Weiss e.a.10

2007

non-hospital based
protonencentrum 50 km
van kinderziekenhuis
(Paul Scherrer Institute)

Retrospectief onderzoek onder kinderen die met
propofol werden gesedeerd voor protonentherapie. Het ging om kinderen met een hersentumor
waarbij een vacuum-assisted bite-block
immobilization vereist was.

Het onderzoek betrof 267 procedures in 10 kinderen (kleuters; gemiddelde leeftijd 2,6 jaar; SD = 0,8
jaar). In geen van de gevallen was een kunstmatige luchtweg nodig of moest de procedure gestopt
worden. De auteurs concludeerden dat dergelijke procedures vragen om een kinderanesthesioloog die
veel ervaring heeft met de luchtwegen van kinderen, klinische alertheid en continue monitoring.

Wojcieszek
e.a.11

2010

mobiele anasthesie
werkstation om anesthesie
toe te kunnen passen
buiten de anesthesieafdeling.

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
werden gesedeerd voor radiotherapie in de
periode januari 2000-september 2005.

Het onderzoek betrof 267 procedures in 16 kinderen (leeftijd 2-8 jaar). Er traden geen ernstige complicaties op.

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A

Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen | pagina 5 van 10

Tabel 2. Overzicht van studies naar veiligheid van anesthesia bij kinderen die een procedure ondergingen buiten de operatiekamer (inclusief diagnostische beeldvorming)
auteurs

jaartal

setting

methode

resultaten / conclusie

Couloures
e.a.12

2011

38 centra van het Pediatric
Sedation Research
Consortium

Retrospectief onderzoek onder kinderen (0-18
jaar) die werden gesedeerd buiten de operatiekamer in de periode juli 2004-december 2008.

Het onderzoek betrof 131.751 procedures (leeftijd kinderen 0-18 jaar). De meerderheid (62,4%) betrof
radiologie procedures en in de meerderheid ging het om sedatie met propofol (59,7%). Er traden 122
(0,09%) ernstige comlicaties op. Er werden geen sterfgevallen gerapporteerd. Het percentage ernstige
complicaties verschilde niet significant tussen soorten zorgverleners (allen lid van een sedatie-service).

Cravero13

2009

Review van studies naar de veiligheid van
sedatie/anesthesie van kinderen buiten de
operatiekamer. Vooral gebaseerd op Cravero
e.a. (2006) en Cravero e.a. (2009).

De meest recente publicaties laten zien dat verdoving van kinderen relatief weinig risico’s met zich
meebrengt, maar waarschuwen ook voor de potentiële complicaties die kunnen optreden. Ernstige
complicaties zijn zeldzaam, maar minder ernstige complicaties komen geregeld voor.

Cravero
e.a.14

2009

37 centra van het Pediatric
Sedation Research
Consortium

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
werden gesedeerd met propofol voor het ondergaan van een diagnostische procedure of
behandeling buiten de operatiekamer in de
periode juli 2004-augustus 2007.

Het onderzoek betrof 49.836 procedures. Hierbij traden de volgende ernstige complicaties op: cardiopulmonale reanimatie (0,004%) en aspiratie (0,01%). Er werden geen sterfgevallen gerapporteerd. Minder
ernstige complicaties kwamen vaker voor. Dit betrof desaturatie (1,5% van de procedures), apneu of
luchtwegblokkade (5,8%) en laryngospasme (1,0%). In 0,07% van de procedures was er sprake van
een onverwachte ziekenhuisopname. Het optreden van complicaties was afhankelijk van de leeftijd van
het kind. De auteurs concludeerden dat het niet waarschijnlijk is dat sedatie met propofol resulteert in
ernstige complicaties.

Crego15

2014

35 centra van het Pediatric
Sedation Research
Consortium

Retrospectief onderzoek onder kinderen (1-14
jaar) die werden gesedeerd voor het ondergaan
van diagnostische radiologie procedures en
alleen werden gemonitored door gespecialiseerde verpleegkundigen in de periode januari
2005-september 2007.

Het onderzoek betrof 12.584 procedures (leeftijd 0-14 jaar). In bijna de helft van de procedures (49,7%)
betrof het een kind jonger dan 25 maanden en de meerderheid (70,1%) onderging een MRI. Er traden
727 (5,8%) complicaties op. Er werden geen sterfgevallen, hartstilstanden, intubaties of aspiraties
gerapporteerd. De meest voorkomende complicaties waren inadequate sedatie/agitatie/delirium (1,6%)
en desaturatie (1,4%).

Emrath e.a.16 2014

non-hospital based
diagnostisch centrum; 20
minuten met de ambulance
van het dichtstbijzijnde
kinderziekenhuis

Retrospectief onderzoek bij kinderen die werden
gesedeerd voor MRI of CT-scan in de periode
januari 2012-december 2012. Exclusiecriteria:
jonger dan 6 maanden, hartaandoening, aangeboren metabole ziekten.

Het onderzoek betrof 654 patiënten (0,5-20 jaar). Het merendeel (95,7%) onderging een MRI en het
merendeel (98%) werd gesedeerd met propofol. In 267 (25,1%) procedures traden complicaties op. Dit
betrof: desaturatie (11,5% van de procedures), apneu (1,7%), bradycardie (0,2%) en hypotensie (2,3%).
Er traden geen ernstige complicaties op.

Grunwell
e.a.17

2017

44 centra van Pediatric
Sedation Research
Consortium

Prospectief onderzoek onder kinderen (21 jaar
en jonger) die intraveneus ketamine en propofol
ontvingen voor procedurele sedatie buiten de
operatiekamer en spoedafdeling in de periode
september 2007-november 2015.

Het onderzoek betrof 7.313 procedures (leeftijd patiënten 0-21 jaar). 76,1% van de sedaties vond plaats
in een sedatie- of radiologiekamer; in 80,6% ging het om patiënten met ASA status I of II. In 9,8%
procedures traden één of meer complicaties op en in 3,5% waren dit ernstige complicaties. Drie (0,04%)
patiënten hadden last van aspiratie en twee (0,03%) patiënten kregen een hartstilstand. Er werden geen
sterfgevallen gerapporteerd. Risicofactoren waren: ASA status III of IV en lokatie (groter risico in hartcatheterisatie laboratorium of radiologie/sedatie kamer), primaire diagnose van gastrointestinale
aandoening, toediening van anticholinergische middelen.

Grunwell
e.a.18,19

2016

44 centra van Pediatric
Sedation Research
Consortium

Retrospectief onderzoek onder kinderen (21 jaar
en jonger) die met ketamine werden gesedeerd
voor procedurele sedatie buiten de operatiekamer in de periode september 2007-november
2015 .

Het onderzoek betrof 22,645 procedures (leeftijd patiënten interquartile range 31-120 maanden). 64,6%
van de sedaties vond plaats in een sedatie- of radiologiekamer; in 72,0% ging het om patiënten met
ASA status I of II. In 7,3% procedures traden complicaties op en in 1,8% waren dit ernstige complicaties.
Er werden geen sterfgevallen gerapporteerd en drie patiënten kregen een hartstilstand. Risicofactoren:
gebruik van propofol, anticholinergische middelen en barbituraten, lokatie.

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A

Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen | pagina 6 van 10

Kamat
e.a.20,21

2014

37 centra van Pediatric
Sedation Research
Consortium

Kiringoda
e.a.22

2010

klinisch onderzoekscentrum Retrospectief onderzoek onder kinderen die
meededen aan klinisch onderzoek en werden
gesedeerd met propofol voor diagnostische
procedures in de periode januari
2000-september 2008.

Het onderzoek betrof 1.480 procedures in 607 kinderen (leeftijd 0,2-17,5 jaar). In 70% ging het om een
kind met ASA status III. Er traden 98 complicaties op bij 79 (5,3%) procedures. Twee kinderen moesten
worden overgebracht naar de intensive care. Er werden geen sterfgevallen of blijvende morbiditeit
gerapporteerd. Risicofactoren waren: ASA status, duur van de anesthesie en aanwezigheid van afwijkingen in de luchtwegen. De auteurs concluderen dat anesthesie gepaard gaat met weinig complicaties
en dat een pre-anesthesie evaluatie belangrijk is om de risicofactoren in kaart te brengen.

Larsen e.a.23 2009

ziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen (18 jaar
en jonger) die werden gesedeerd met propofol
voor een poliklinische procedure in de periode
2001-2007. Anesthesie werd uitgevoerd door
kinderintensivisten.

Het onderzoek betrof 4.716 procedures (leeftijd kinderen: 5% was jonger dan 1 jaar; 59% was 1-10 jaar
en 36% was ouder dan 10 jaar), waarvan 17% radiologie procedures. Er traden 702 (15%) niet-ernstige
complicaties op en 5 (0,1%) ernstige complicaties. Bij kinderen onder de 1 jaar was het percentage
niet-ernstige complicaties hoger. De ernstige complicaties vonden plaats in de groep 1-10 jarigen. De
auteurs concludeerden dat propofol toegediend door een kinderintensivist een veilige techniek is in de
poliklinische setting.

Machata
e.a.24

ziekenhuis

Prospectief onderzoek onder kinderen met ASA
status I of II die werden gesedeerd voor ambulant MRI onderzoek in de periode september
2006-januari 2008.

Het onderzoek betrof 53 kinderen onder de 1 jaar en 447 kinderen tussen de 1-19 jaar.Bij 5 (1%)
patiënten trad desaturatie op. Bij drie kinderen ging het om gedeeltelijke obstructie van de luchtweg. De
andere twee hadden kortdurend hulp nodig bij de ademhaling. De auteurs concludeerden dat het
propofol-protocol dat zij hanteerden een effectieve manier is voor MRI onderzoek bij kinderen.

Mallory e.a.25 2011

37 centra van de Pediatric
Sedation Research
Consortium

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
werden gesedeerd met propofol in de periode juli
2004-september 2008. Anesthesie werd uitgevoerd door SEH-artsen.

Het onderzoek betrof 25.433 procedures (leeftijd patiënten 1-240 maanden). 76% van de procedures
vond plaats op de radiologie afdeling. In 1.483 (5,8%) procedures traden één of meer complicaties op.
In 581 (2,3%) procedures betrof dit ernstige compliciaties, waaronder twee gevallen van aspiratie, één
ongeplande intubatie en één hartstilstand. Risicofactoren van ernstige complicaties waren: gewicht, ASA
status III of IV, aanvullende medicatie, niet-pijnlijke procedures en problemen aan de bovenste luchtwegen.

Mason e.a.26

2012

polikliniek van streekziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
gesedeerd werden met dexmedetomidene voor
een MRI in de periode april 2009-juli 2010.

Het onderzoek betrof 279 kinderen (leeftijd 0,2-17,2 jaar). In 14 (5%) patiënten week de hartslag met
meer dan 20% af van baseline en in 29 (33%) patiënten week de bloeddruk meer dan 20% af. Er
werden geen complicaties gerapporteerd. De auteurs concludeerden dat dexmedetomidine een veilige
en effectieve sedatietechniek is. Ze bevelen aan dat een reanimatieteam aanwezig is op de locatie.

Patel e.a.27

2009

ziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
langdurig (30 minuten of langer) verdoofd
werden met propofol voor een MRI, CT scan,
nucleaire scans en korte procedures in de
periode november 2005-maart 2006. De anesthesie werd uitgevoerd door niet-anesthesiologen.

Het onderzoek betrof 210 patiënten (leeftijd 1 maand-20,8 jaar). Er traden geen niet-ernstige complicaties op en één (0,5%) ernstige complicatie (beroerte).

2008

Retrospectief onderzoek onder kinderen die zijn
gesedeerd met propofol in de periode september
2007-december 2012. Anesthesie werd uitgevoerd door critical care kinderartsen.

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A

Het onderzoek betrof 91.189 procedures (leeftijd patiënten 0-22 jaar). 80,9% van de sedaties vond
plaats in een sedatie- of radiologiekamer; in 81,9% ging het om patiënten met ASA status I of II. In 5,0%
traden complicaties op. Dit betrof luchtwegobstructie (1,6%), desaturatie (1,5%), hoesten (1,0%) en
spoedinterventie aan de luchtwegen (0,7%). Er werden geen sterfgevallen gerapporteerd en 1 hartstilstand. Risicofactoren waren: locatie, aantal aanvullende medicaties, bekend met problemen aan de
luchtwegen, ASA status, gewicht, prematuur, ondergaan van pijnlijke procedure.

Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen | pagina 7 van 10

Srinivasan
e.a.28

2012

kinderziekenhuis

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
werden gesedeerd met propofol in de periode
januari 2005-september 2009. De anesthesie
werd uitgevoerd door een kinderarts.

Het onderzoek betrof 1.649 procedures (leeftijd patiënten 4 maanden-28 jaar). Het merendeel van de
kinderen (96,6%) werd verdoofd voor een MRI. De volgende complicaties werden gerapporteerd:
obstructie van de luchtwegen (3,0% van de procedures), desaturatie (3,5%), apneu (0,3%), stridor
(0,06%), hypotensie (0,2%) en afname in hartslag (0,06%). Bij drie (0,2%) patiënten was er sprake van
een ernstige complicatie; twee patiënten met aspiratie en één patiënt moest geïntubeerd worden door
de anesthesioloog. Risicofactoren voor problemen met de ademhaling waren: bekend met snurken, ASA
status III, ouder dan 12 jaar, premedicatie met midazolam en het gebruik van adjuvant glycopyrrolate.

Subramanyam e.a.29

2016

ambulant

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
anesthesie kregen voor een electieve, ambulante
operatie of radiologieprocedure in de periode
2007-2012.

Het onderzoek betrok 19.059 patiënten (gemiddelde leeftijd 5,6 jaar; SD = 4,6). In 2,8% van de gevallen
was er sprake van complicaties gerelateerd aan de ademhaling. Risicofactoren waren: 3 jaar en jonger,
ASA status II of III, overgewicht, longaandoening en het ondergaan van een operatie (vs radiologieprocedure).

Sulton e.a.30

2016

42 centra van Pediatric
Sedation Research
Consortium

Retrospectief onderzoek onder kinderen die
werden gesedeerd met dexmedetomidine voor
electieve procedurele sedatie in de periode
september 2007-mei 2014.

Het onderzoek betrof 13.072 procedures (leeftijd: interquartile range 19-60 maanden; 57% was jonger
dan 3 jaar). 90,9% van de sedaties vond plaats in een sedatie- of radiologiekamer; in 73% ging het om
patiënten met ASA status I of II. De meerderheid (83%) van de patiënten werd gesedeerd voor radiologische procedures. In 3,6% traden er complicaties op en in 0,3% ging het om ernstige complicaties. De
meest voorkomende ernstige complicatie was obstructie van de luchtwegen (0,3%). Er werden geen
sterfgevallen of hartstilstanden gerapporteerd. Het percentage complicaties was vergelijkbaar tussen
verschillende typen zorgverleners.

literatuur

4

Frei-Welte M, Weiss M, Neuhaus D, Ares C, Mauch J. [Pediatric anesthesia for proton radiotherapy : medicine remote from the medical

1

PA, e.a. Safe anesthesia for radiotherapy in pediatric oncology: St.

2

3

centre]. Anaesthesist 2012; 61(10): 906-14.

Anghelescu DL, Burgoyne LL, Liu W, Hankins GM, Cheng C, Beckham
5

Khurmi N, Patel P, Koushik S, Daniels T, Kraus M. Anesthesia Practice

Jude Children’s Research Hospital Experience, 2004-2006. Int J Radiat

in Pediatric Radiation Oncology: Mayo Clinic Arizona’s Experience

Oncol Biol Phys 2008; 71(2): 491-7.

2014-2016. Paediatr Drugs 2017.

Ares C, Albertini F, Frei-Welte M, Bolsi A, Grotzer MA, Goitein G, e.a.

6

Oh TK, Lee SJ, Kim JH, Park B, Eom W. The administration of high-

Pencil beam scanning proton therapy for pediatric intracranial ependy-

dose propofol sedation with manual and target-controlled infusion in

moma. J Neurooncol 2016; 128(1): 137-45.

children undergoing radiation therapy: a 7-year clinical investigation.

Buchsbaum JC, McMullen KP, Douglas JG, Jackson JL, Simoneaux

Springerplus 2016; 5: 376.

RV, Hines M, e.a. Repetitive pediatric anesthesia in a non-hospital
setting. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2013; 85(5): 1296-300.

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A

7

Owusu-Agyemang P, Grosshans D, Arunkumar R, Rebello E, Popovich
S, Zavala A, e.a. Non-invasive anesthesia for children undergoing

Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen | pagina 8 van 10

Research Consortium. Anesth Analg 2009; 108(3): 795-804.

proton radiation therapy. Radiother Oncol 2014; 111(1): 30-4.
8

Verma V, Beethe AB, LeRiger M, Kulkarni RR, Zhang M, Lin C. Anes-

15

thesia complications of pediatric radiation therapy. Pract Radiat Oncol
2016; 6(3): 143-54.
9

11

12

14

16

Emrath ET, Stockwell JA, McCracken CE, Simon HK, Kamat PP. Provision of deep procedural sedation by a pediatric sedation team at a

[General anesthesia in pediatric radiotherapy]. Cancer Radiother 2013;

freestanding imaging center. Pediatr Radiol 2014; 44(8): 1020-5.
17

Grunwell JR, Travers C, Stormorken AG, Scherrer PD, Chumpitazi CE,

Weiss M, Frei M, Buehrer S, Feurer R, Goitein G, Timmermann B.

Stockwell JA, e.a. Pediatric Procedural Sedation Using the Combina-

Deep propofol sedation for vacuum-assisted bite-block immobilization

tion of Ketamine and Propofol Outside of the Emergency Department: A

in children undergoing proton radiation therapy of cranial tumors.

Report From the Pediatric Sedation Research Consortium. Pediatr Crit

Paediatr Anaesth 2007; 17(9): 867-73.

Care Med 2017; 18(8): e356-e63.

Wojcieszek E, Rembielak A, Bialas B, Wojcieszek A. Anaesthesia for

18

Grunwell JR, Marupudi NK, Gupta RV, Travers CD, McCracken CE,

radiation therapy – Gliwice experience. Neoplasma 2010; 57(2):

Williamson JL, e.a. Outcomes following implementation of a pediatric

156-60.

procedural sedation guide for referral to general anesthesia for

Couloures KG, Beach M, Cravero JP, Monroe KK, Hertzog JH. Impact

magnetic resonance imaging studies. Paediatr Anaesth 2016; 26(6):

of provider specialty on pediatric procedural sedation complication

628-36.

rates. Pediatrics 2011; 127(5): e1154-60.
13

tered Nurse Practice in Radiology. J Radiol Nurs 2014; 33(4): 166-80.

Vigneron C, Schwartz E, Troje C, Niederst C, Meyer P, Lutz P, e.a.
17(5-6): 534-7.

10

Crego N. Pediatric Sedation: Using Secondary Data to Describe Regis-

19

Grunwell JR, Travers C, McCracken CE, Scherrer PD, Stormorken AG,

Cravero JP. Risk and safety of pediatric sedation/anesthesia for proce-

Chumpitazi CE, e.a. Procedural Sedation Outside of the Operating

dures outside the operating room. Curr Opin Anaesthesiol 2009; 22(4):

Room Using Ketamine in 22,645 Children: A Report From the Pediatric

509-13.

Sedation Research Consortium. Pediatr Crit Care Med 2016; 17(12):

Cravero JP, Beach ML, Blike GT, Gallagher SM, Hertzog JH, Pediatric

1109-16.

Sedation Research C. The incidence and nature of adverse events

20

Kamat PP, McCracken CE, Gillespie SE, Fortenberry JD, Stockwell JA,

during pediatric sedation/anesthesia with propofol for procedures

Cravero JP, e.a. Pediatric critical care physician-administered proce-

outside the operating room: a report from the Pediatric Sedation

dural sedation using propofol: a report from the Pediatric Sedation

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A

Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen | pagina 9 van 10

21

Research Consortium Database. Pediatr Crit Care Med 2015; 16(1):

Roerig PL, e.a. Pediatric procedural sedation by a dedicated nonanes-

11-20.

thesiology pediatric sedation service using propofol. Pediatr Emerg

Kamat PP, Ayestaran FW, Gillespie SE, Sanders RD, Greenbaum LA,

Care 2009; 25(3): 133-8.

Simon HK, e.a. Deep procedural sedation by a sedationist team for

22

dural sedation for diagnostic imaging in children by pediatric hospita-

372-7.

lists using propofol: analysis of the nature, frequency, and predictors of

Kiringoda R, Thurm AE, Hirschtritt ME, Koziol D, Wesley R, Swedo SE,

adverse events and interventions. J Pediatr 2012; 160(5): 801-6 e1.

Arch Pediatr Adolesc Med 2010; 164(6): 554-60.

latory Anesthesia: Development and Validation of a Risk Prediction

Larsen R, Galloway D, Wadera S, Kjar D, Hardy D, Mirkes C, e.a.

Tool. Anesth Analg 2016; 122(5): 1578-85.
Sulton C, McCracken C, Simon HK, Hebbar K, Reynolds J, Cravero J,
e.a. Pediatric Procedural Sedation Using Dexmedetomidine: A Report

Machata AM, Willschke H, Kabon B, Kettner SC, Marhofer P. Propofol-

From the Pediatric Sedation Research Consortium. Hosp Pediatr 2016;

based sedation regimen for infants and children undergoing ambulatory

6(9): 536-44.

Mallory MD, Baxter AL, Yanosky DJ, Cravero JP, Pediatric Sedation
report on 25,433 sedations from the pediatric sedation research
consortium. Ann Emerg Med 2011; 57(5): 462-8 e1.
Mason KP, Fontaine PJ, Robinson F, Zgleszewski S. Pediatric sedation
in a community hospital-based outpatient MRI center. AJR Am J Roentgenol 2012; 198(2): 448-52.

27

30

Pediatr (Phila) 2009; 48(8): 819-23.

Research C. Emergency physician-administered propofol sedation: a

26

Subramanyam R, Yeramaneni S, Hossain MM, Anneken AM, Varughese AM. Perioperative Respiratory Adverse Events in Pediatric Ambu-

magnetic resonance imaging. Br J Anaesth 2008; 101(2): 239-43.
25

29

tric research: eight years of experience in a clinical research center.

Safety of propofol sedation for pediatric outpatient procedures. Clin
24

Srinivasan M, Turmelle M, Depalma LM, Mao J, Carlson DW. Proce-

outpatient pediatric renal biopsies. Pediatr Transplant 2016; 20(3):

e.a. Risks of propofol sedation/anesthesia for imaging studies in pedia-

23

28

Patel KN, Simon HK, Stockwell CA, Stockwell JA, DeGuzman MA,

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A

De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap
ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet).
De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Waterstaat;
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen, en ontwikkelingen of trends ­signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid.
De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel
benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.

U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl.
Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald:
Gezondheidsraad. Veiligheid van diepe sedatie/anesthesie bij kinderen.
Achtergronddocument bij het advies Protonentherapie voor kinderen alleen bij
een ziekenhuis. Den Haag: Gezondheidsraad, 2018; publicatienr. 2018/02A.
Auteursrecht voorbehouden

Gezondheidsraad | Achtergronddocument Nr. 2018/02A