Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3149
Vragen van het lid De Hoop (PvdA) aan de Minister voor Primair en Voortgezet
Onderwijs over het bericht dat bovenbouwleerlingen lesgeven aan
onderbouwleerlingen (ingezonden 22 april 2022).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs)
(ontvangen 15 juni 2022).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Minder les en onvoldoendes:
lerarentekort raakt leerlingen in hele land»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het bewonderenswaardig is hoe hard scholen werken
om nieuwe leraren te werven?
Antwoord 2
Ja. Het is mooi om te zien hoe scholen samen in de regio plannen maken en
met creatieve oplossingen komen om het lerarentekort tegen te gaan.
Vraag 3
Bent u geschrokken van het nieuws dat scholen nu zo ver gaan om het
lerarentekort op te vullen dat er zelfs bovenbouwleerlingen voor klassen
onderbouwleerlingen worden gezet? Deelt u de mening dat dit absoluut niet
acceptabel is?
Antwoord 3
Ik heb kennis genomen van het nieuwsbericht, dat uiteindelijk niet bleek te
kloppen, en er is hierover contact opgenomen met de school in kwestie. Het
bestuur van de school heeft toegelicht dat het nieuwsbericht geen recht doet
aan de werkelijkheid; bovenbouwleerlingen staan op de school niet zelfstandig voor de klas, maar begeleiden onderbouwleerlingen die behoefte hebben
aan extra bijlessen in specifieke vakken. Deze vorm van begeleiding maakt
dus geen deel uit van het vaste onderwijsprogramma. Uiteraard deel ik de

1

ah-tk-20212022-3149
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

NOS, 21 april 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

mening dat het onacceptabel zou zijn wanneer zelfstandige lessen van
leerlingen onderdeel van het curriculum zouden uitmaken.
Vraag 4
Heeft u contact gehad met de school in kwestie over het feit dat zij leerlingen
uit de bovenbouw voor de klas zetten? Zo ja, kunt u een verslag geven van
dat gesprek? Zo nee, wanneer spreekt u met deze school?
Antwoord 4
Er is inderdaad contact geweest met de school in kwestie. In dit gesprek heeft
het bestuur van de school de situatie nader geduid, zoals bovenstaand
toegelicht.
Vraag 5
Wordt naar uw mening de veiligheid van leerlingen goed gewaarborgd
wanneer leerlingen moeten lesgeven aan elkaar? Deelt u de mening dat het
onverantwoord is om dergelijke verantwoordelijkheid bij leerlingen te leggen?
Antwoord 5
Ik wil nogmaals benadrukken dat het niet klopt dat leerlingen in deze situatie
zelfstandig voor de klas stonden. Het gaat hier alleen om onderbouwleerlingen die zelf behoefte hebben aan bijles van een bovenbouwleerling. Afgezien
daarvan is het bevoegd gezag (het bestuur van de school), ook in het geval
van bijles georganiseerd door de school, verantwoordelijk voor de veiligheid
op school. Die verantwoordelijkheid kan niet bij leerlingen worden neergelegd. Juist in situaties waarbij leerlingen les aan elkaar geven, is het van
belang dat een bestuur oog heeft voor de veiligheid van alle leerlingen.
Vraag 6
Hoe gaat u waarborgen dat zulke praktijken nimmer meer voorkomen?
Antwoord 6
Uiteraard is het niet de bedoeling dat leerlingen zelfstandig voor de klas
staan, maar is, zoals bovenstaand toegelicht, hier ook niet het geval. Indien er
signalen zijn dat dit wel gebeurt kan de Inspectie van het Onderwijs
onderzoek uitvoeren.
Vraag 7
Hoe gaat u ervoor zorgen dat ook de andere groepen die worden ingezet om
klassen te bemensen (intern begeleiders, studenten, onderwijsassistenten en
conciërges) ook niet langer andere taken dan hun eigen hoeven te vervullen
om te voorkomen dat de schoolontwikkeling en leerlingenzorg onder druk
staat, zoals de Onderwijsraad concludeert?2
Antwoord 7
Besturen en scholen zijn verantwoordelijk voor het aanstellen en de inzet van
voldoende en goed personeel en voor de inrichting van het onderwijs.
Wanneer er vanwege de tekorten (tijdelijk) voor wordt gekozen om bijvoorbeeld de intern begeleider breder voor de klas in te zetten dan moeten zij ook
afspraken maken over wat dat betekent voor de andere taken van de intern
begeleider.
Vraag 8
Deelt u de zorg dat er momenteel veel effecten van het lerarentekort zijn die
verborgen blijven, zoals het tijdelijk uitvallen van vakken of vermindering van
lesuren? Hoe gaat u deze effecten betrekken bij de monitoring opdat de volle
impact van het lerarentekort duidelijk wordt?
Antwoord 8
De vermindering van lesuren wordt gemonitord via het IPTO (Integrale
PersoneelsTelling Onderwijs), waarover ik uw Kamer jaarlijks informeer.3 De
effecten uit dit onderzoek worden in de trendrapportage arbeidsmarkt leraren

2
3

De Staat van het Onderwijs 2022, Kamerstuk 35 925 VIII, nr. 161.
Kamerstuk 27 923, nr. 436.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

meegenomen. Ook in de afgelopen rapportage zijn hierover cijfers met uw
Kamer gedeeld.
Vraag 9
Gaat u uw aanpak van het lerarentekort intensiveren naar aanleiding van de
wijdverbreidheid van het lerarentekort? Zo ja, hoe? Zo nee, is het feit dat het
lerarentekort nu niet langer een overwegend randstedelijk probleem is, geen
nieuws?
Antwoord 9
Voor het lerarentekort in het voortgezet onderwijs is er al eerder geconstateerd dat het niet iets is wat zich slechts overwegend in de Randstad afspeelt,
maar juist een breder probleem is. Mede hierom is er al eerder gekozen voor
een regionale aanpak van het tekort. Op korte termijn zal ik uw Kamer
informeren over een intensivering van de aanpak tekorten voor de komende
jaren. Het kabinet wil hier in ieder geval zeker wel op inzetten.
Vraag 10
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het structureel maken van de
arbeidsmarkttoelage?
Antwoord 10
Zoals uw Kamer reeds gemeld is in mijn brief van 22 april over het Onderwijsakkoord4, ontvangt onderwijspersoneel op scholen met veel kwetsbare
leerlingen een arbeidsmarkttoelage bovenop het salaris. Hiermee is met het
Nationaal Programma Onderwijs al ervaring opgedaan en krijgt dit vanaf
2023 een structureel karakter.
Vraag 11
Maakt u zich zorgen over het feit dat dit jaar minder hbo-studenten zich
inschrijven vanwege het feit dat de studiefinanciering pas in 2023/2024
ingaat, en de gevolgen die dit kan hebben met betrekking tot de uitstroom
van pabo-studenten vier jaar later?5 Zo ja, welke maatregelen gaat u met uw
collega treffen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Uit recente vooraanmeldingscijfers blijkt dat studenten er over het algemeen
niet voor kiezen om later te gaan studeren door het terugkomen van de
basisbeurs. Er lijkt zich geen boeggolf voor te doen. Wel moet gezegd
worden dat we nu nog spreken over vooraanmeldingscijfers, welke fluctueren. Definitieve instroom en inschrijfcijfers worden begin februari 2023
bekend gemaakt.
Overigens blijft het Ministerie van OCW in gesprekken met aankomend
studenten benadrukken dat als je dit jaar begint met studeren, je (conform
het wetsvoorstel dat nu in voorbereiding is) vanaf studiejaar 2023–2024 wél
een basisbeurs zult ontvangen en tevens een tegemoetkoming voor het feit
dat je in het eerste jaar nog geen basisbeurs kreeg.
Daarnaast zetten de Minister van OCW, ikzelf en onze voorgangers ons al
langer in voor het aantrekkelijk maken van het lerarenberoep en het verhogen
van de instroom in de lerarenopleidingen. Naar aanleiding van de aanmeldcijfers voor de pabo in 2021–2022 hebben we extra maatregelen genomen, die
u kunt vinden in de Kamerbrief Versterken Toegankelijkheid Pabo van
12 november 2021.6 Op 22 april is het onderwijsakkoord gesloten en ook hier
verwacht ik positieve gevolgen van voor het instromen en behouden van
leraren.
Vraag 12
Kunt u deze vragen een voor een beantwoorden?
Antwoord 12
Ja.

4

Kamerstuk 31 293, nr. 615.
Hbo: hoger beroepsonderwijs; pabo: pedagogische academie basisonderwijs.
6
Kamerstuk 2016/2017, 34 550, nr. 125.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3