Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 215

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 november 2014
Met mijn brief van 2 juli 20141 heb ik u een voortgangsrapportage
toegezonden op het gebied van de Versterking Prestaties Strafrechtketen
(VPS). In de brief constateerde ik dat het programma op koers ligt. De
kwaliteit van de ketenprestaties wordt fors verbeterd, er zijn concrete
stappen gezet in het kader van de digitalisering van de keten, het zicht op
de prestaties van de keten is aanmerkelijk verbeterd en zijn diverse
wetsvoorstellen in ontwikkeling of al aan uw Kamer aangeboden.
Bijgevoegd treft u, mede namens de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie, een nieuwe voortgangsrapportage aan. Zoals u hierin kunt lezen
wordt aan de ingezette koers vastgehouden. Een groot aantal verbeterslagen is gemaakt of gaande.
Tegelijkertijd beseffen wij ons dat het versterken van de ketenprestaties
een langdurig en complex proces met risico’s, onzekerheden en vele
afhankelijkheden is. Ik koers dan ook op een beheerste realisatie van
duurzame prestatieverbeteringen. Waar dat kan, stimuleer en steun ik de
vele door de ketenorganisaties gezamenlijk ingezette verbeterinitiatieven
die in de rapportage worden toegelicht.
Tijdens het Algemeen Overleg Strafrechtelijke onderwerpen op
5 november jongstleden is gesproken over de voortgang van de
versterking van de prestaties van de strafrechtketen. Ik ga hierna, zoals
toegezegd, nog op een aantal zaken in.
• De vraag kwam aan de orde of de strakke planning van het wetgevingsprogramma voor de ketenpartners wel haalbaar is. Ik heb
toegelicht dat de planning van het wetgevingsprogramma in overleg
met de ketenpartners is aangepast. In de voortgangsrapportage is de
doelstelling van het programma op dit punt dan ook aangepast; het
wetgevingsprogramma zal niet in het jaar 2016 maart in 2017 worden
afgerond. Hierna zal de nodige tijd worden genomen om de wetsvoor1

kst-29279-215
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 29 279, nr. 204.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

1

•

•

•

•

stellen te implementeren. Zoals toegezegd, ontvangt u vóór het
zomerreces 2015 een contourennota waarin ik de hoofdlijnen van het
nieuwe wetboek uitvoerig zal toelichten.
Gevraagd werd naar de aanpak van de werkhoeveelheden bij het
Openbaar Ministerie (OM). Het tijdelijk aantrekken van juristen2 en de
vorming van een Centraal Voorraadteam voor de verwerking van
pieken in te beoordelen zaken heeft het beoogde effect. Het aantal te
beoordelen zaken daalt conform verwachting. Hierdoor stijgt –
overigens ook volgens verwachting – de omvang van het onderhanden
werk. Ik volg de ontwikkelingen op het gebied van de werkhoeveelheden nauwgezet. Als er aanleiding toe is dan zal daarvoor incidenteel
een oplossing worden gezocht. Zoals uit het voortgangsrapport blijkt,
blijft het OM de afgesproken doelstellingen realiseren.
Genoemde juristen zijn in 2014 aangetrokken met aanvullend
beschikbaar gestelde middelen. Hiermee is het OM in staat tijdelijk
extra capaciteit aan te trekken voor het afhandelen van te beoordelen
zaken. Er is dus geen sprake van een verdringingseffect met zittende
parketsecretarissen.
Tijdens het AO werd geconstateerd dat in de publicatie «Criminaliteit
en Rechtshandhaving 2013»3 een stijging van de doorlooptijden bij het
OM bij misdrijfzaken wordt gesignaleerd. De vorig jaar opgelopen
werkhoeveelheden zijn een belangrijke verklaring voor deze stijging. In
de voortgangsrapportage wordt dit toegelicht.
De start van het project «Mobiel Effectief Op Straat» (MEOS) heeft op
17 november jongstleden plaatsgevonden. Gefaseerd vindt een eerste
uitrol in een proefsituatie plaats van 1000 smartphones. Bij een
voorspoedig verloop zal binnen enkele maanden de zogenaamde
Digibon-functionaliteit aan MEOS worden toegevoegd, waarmee
veelvoorkomende overtredingen kunnen worden afgehandeld, zoals
verkeersovertredingen en feiten die met een strafbeschikking kunnen
worden afgedaan. Met de smartphone wordt het strafbare feit dan
zonder papieren bon afgehandeld. In maart 2015 zullen nadere
besluiten worden genomen over het verdere tempo van uitrol van
MEOS.

Al met al concludeer ik op basis van bijgevoegde rapportage dat het
programma Versterking Prestaties Strafrechtketen nog steeds op koers ligt
ten aanzien van de ambities en doelstellingen, zoals geformuleerd in mijn
brief van 5 juli 20134.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

2

Kamerstuk 29 279, nr. 182.
Kamerstuk 33 173, nr. 8.
4
Kamerstuk 29 279, nr. 165.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

2

Voortgangsrapport Versterking Prestaties Strafrechtketen
november 2014
Hieronder wordt ingegaan op de ontwikkelingen ten aanzien van de zes
pijlers van VPS:
1. ongewenste uitstroom minimaliseren/kwaliteit vergroten;
2. van het aangifteproces een hoogwaardig dienstverleningsproces
maken;
3. de in-, door- en uitstroom van zaken in de keten inzichtelijk en
transparant maken;
4. digitale informatie-uitwisseling wordt de norm in de keten;
5. doorlooptijden aanzienlijk verkorten;
6. modernisering en herijking Wetboek van Strafvordering en relevante
wetgeving.
Aan de hand van de in de brief van 5 juli 20135 per pijler gestelde
doelstellingen wordt de stand van zaken beschreven. Verder worden de
sinds de vorige voortgangsrapportage VPS bereikte resultaten benoemd.
Zoals is toegezegd tijdens het debat over de taakstellingen bij het
Openbaar Ministerie op 11 september 2013 worden de prestaties van het
OM gemonitord. Deze prestaties worden onder paragraaf 7 toegelicht.
1 Ongewenste uitstroom minimaliseren/kwaliteit vergroten
Doelstellingen:
I. Medio 2014 zijn er tussen politie en OM afspraken gemaakt waardoor
duidelijkheid bestaat over de criteria op basis waarvan de politie zaken
kan «uitscreenen» of vroegtijdig mag beëindigen. Tevens is er
duidelijkheid over de wijze waarop de nakoming van deze afspraken
door beide organisaties is geborgd;
II. In 2016 vindt de overdracht van zaken plaats conform vooraf gemaakte
afspraken en criteria tussen de ketenpartners;
III. In 2016 is bij minimaal 92% van de principale vrijheidsstraffen de
tenuitvoerlegging gaande of afgerond na 24 maanden.
Resultaten sinds vorige rapportage:
• De aanbesteding is gestart voor de plaatsing van minstens 150
zogenaamde «flappenhappers» bij politiebureaus waarmee geldboetes
contant of met pin kunnen worden afgehandeld.
• Gemiddeld 91% van de principale vrijheidsstraffen is inmiddels binnen
24 maanden gaande of afgerond.
Toelichting
I
In het voortgangsrapport van juni 2014 is onder meer gemeld dat de
Aanwijzing voor de opsporing, dat een helder afwegingskader geeft
waarbinnen de keuzes gemaakt worden of in een zaak tot opsporing wordt
overgegaan, is vastgesteld. Het nieuwe sepotbeleid is in de Aanwijzing
opgenomen. Daarnaast is in de vorige rapportage gemeld dat het
«zicht-op-zaken-systeem» BOSZ bij zowel politie als OM landelijk is
uitgerold. Geconcludeerd werd dat doelstelling I hiermee is gerealiseerd.
Daarmee stopt de versterking niet. In de zomer is gewerkt aan het
opstellen van een eenduidige richtlijn voor het opnemen en afhandelen
van de aangifte. In deze richtlijn zijn eenduidige kwaliteitsnormen

5

Kamerstuk 29 279, nr. 165.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

3

vastgelegd waaraan het aangifteproces moet voldoen. Thans is een
concept gereed voor verdere afstemming en consultatie.
II
Kwaliteit opsporing en vervolging
Politie en OM hebben – zoals in de afgelopen rapportage werd vermeld –
het initiatief genomen om gezamenlijk het proces van opsporing en
vervolging van misdrijven te verbeteren.
In het plan van aanpak ligt in eerste instantie de nadruk op het terugdringen van «rework» bij veelvoorkomende criminaliteit. Werk dat extra of
over moet worden gedaan(dit speelt bij de door de politie ingezonden
processen-verbaal die door het OM retour worden gezonden omdat de
kwaliteit niet toereikend is en/of eisen aan het proces-verbaal niet
eenduidig zijn), leggen een fors beslag op politie- en OM capaciteit.
Binnen de scope van het plan ligt ook het tijdig aanleveren van de
strafzaken aan het OM ten behoeve van de afdoening en (daaropvolgend)
het door het OM tijdig afhandelen van strafzaken en de monitoring van –
en sturing op het opsporingsproces.
Het samenwerkingstraject politie-OM wordt vooral door de eenheden en
parketten zelf opgepakt, binnen een landelijk kader. Ook het reguliere
onderwijs krijgt een belangrijke rol. Zo sluit het traject aan op onder
andere de vernieuwde onderwijstrajecten voor hulpofficieren van justitie
(hovj) en medewerkers intake en service.
De eenheden en parketten hebben voor hun eigen eenheid/parket een
(regionaal) plan van aanpak op maat gemaakt met daarin de meest
urgente problematiek en voorgestelde oplossingen. De plannen zullen
jaarlijks verder worden uitgewerkt en de genomen maatregelen zullen
worden gemonitord en geëvalueerd. Het betreft immers een meerjarige
ontwikkelaanpak.
De maatregelen uit de plannen van aanpak hebben (onder meer)
betrekking op:
• Werkprocessen en producten (processen-verbaal) van politie en OM,
screening van aangiften om de kansrijke en betekenisvolle zaken eruit
te halen en werkvoorbereiding (sturing op het opsporingsproces)
Kwaliteitscontrole op de gemaakte producten;
• Tijdelijke en kleinschalige bureaus Ketensamenwerking (BKS), in dit
bureau komen periodiek alle facetten van ketensamenwerking aan de
orde in het proces van opsporing en vervolging (producten, processen,
opleiding van personen en sturing);
• Inzet duo’s politie- OM, een OM-medewerker gaat in een duoschap
werken met een politiemedewerker op de werkvloer bij politie en OM,
zodat van beiden kennis van de organisaties en het werkproces kan
worden geleerd;
• Ontwikkelinterventies: Opleidingen en professionalisering van de
medewerker, aandacht voor opleiding en training op de werkplek voor
zowel politie als OM;
• Sturing en monitoring op kwaliteit en tijdigheid van inzending van het
proces-verbaal, sturing op tijdigheid van het proces casescreening/
werkvoorbereiding en de afdoening van de zaak door het OM.
In het vierde kwartaal 2014 zijn OM en politie van start gegaan. De eerste
resultaten zullen in de loop van 2015 zichtbaar moeten zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

4

Ter zitting brengen van zaken
Zoals is vermeld in de afgelopen rapportage worden logistieke centra
(zogenaamde Verkeerstorens ++) ingericht door OM en ZM per arrondissement. Hierbij is sprake van een kleine gemeenschappelijke administratieve werkeenheid waarin de taken en activiteiten plaatsvinden op het
gebied van logistiek, planning en control ten behoeve van (in eerste
instantie) de zaken op het gebied van de Meervoudige Kamer (MK). Ook
vindt hier de afstemming met procespartijen plaats, worden zaaksdossiers
tijdig door OM en ZM op volledigheid en tijdigheid getoetst, vinden onder
meer voorraadbeheer, appointering en aanhoudingen plaats evenals
afstemming met het tussen OM en ZM gesloten zittingsconvenant.
Begonnen wordt met de werkstroom MK gedetineerden, waarna in de
loop van volgend jaar de andere werkstromen (politierechterzaken/ZSM,
niet gedetineerden MK, jeugd, megazaken, zaken van de Centrale
Verwerking Openbaar Ministerie) worden toegevoegd. Ook wordt een op
maat gesneden managementinformatievoorziening gerealiseerd.
Daarnaast wordt vanuit het deelproject Cultuur en Kwaliteit gewerkt aan
de verbetering van de samenwerkingscultuur tussen OM en ZM waarbij
nadrukkelijk ook de advocatuur en andere partners in de keten worden
betrokken.
Ook wordt gevolg gegeven aan de in het Rapport «Recht doen samenwerken loont» van de Taskforce OM-ZM (zie vorige voortgangsrapportage)
omschreven noodzaak tot flexibilisering, zodat beter gereageerd kan
worden op onverwachte fluctuaties in vraag en aanbod van ter zitting te
behandelen zaken. Gedacht wordt onder meer aan het in die gevallen
kunnen behandelen van strafzaken in een ander dan het eigen arrondissement en het opnemen van een flexibele capaciteit in het zittingsrooster.
De daarvoor benodigde veranderingen in de beide organisaties ten
aanzien van proces, werkwijzen en convenantstructuur worden in kaart
gebracht.
Daarnaast werken het Openbaar Ministerie en de Rechtspraak aan een
landelijk strafprocesreglement, dat regels bevat voor de behandeling van
strafzaken.
Gecoördineerde tenuitvoerlegging
In de vorige rapportage werd gemeld dat het Administratie- en InformatieCentrum voor de Executieketen (AICE) begin dit jaar van start is gegaan.
Het AICE, gepositioneerd bij het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB),
vervult een centrale rol in de executieketen, dat er (mede) voor zorg
draagt dat strafrechtelijke beslissingen sneller, beter en persoonsgerichter
worden geëxecuteerd.
Uitgangspunt daarbij is dat voor executie vatbare beslissingen door het
OM naar het AICE worden gezonden, en vervolgens door het AICE op
maat naar de andere uitvoeringspartners worden gerouteerd voor de
tenuitvoerlegging.
Zoals in de vorige rapportage is vermeld is de bestaande digitale
informatie-uitwisseling tussen het OM en het CJIB (AICE) in dit kader
geherstructureerd en gemoderniseerd en wordt deze in 2015 uitgebreid
met de werkstroom preventief hechtenis en jeugdigen opdat de
informatie-uitwisseling over vonnissen en arresten efficiënter en
effectiever plaatsvindt. Ook is gemeld dat de basisvoorziening Informatieportaal Justitiabelen (Injus) in 2013 is gerealiseerd, waarmee informatie
over volwassen gedetineerden eenduidig wordt ontsloten en hiertoe
slachtoffers en burgemeesters op tijd geïnformeerd worden over
terugkerende gedetineerden in de maatschappij. Het portaal wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

5

gefaseerd doorontwikkeld en in 2015 uitgebreid met informatie over
jeugdigen en tbs-gestelden, alsmede toegankelijk gemaakt voor burgemeesters.
Op dit moment wordt er daarnaast gewerkt aan de verbeterde informatieuitwisseling tussen het AICE en de politie. In de loop van 2015 worden
executieopdrachten met de politie digitaal uitgewisseld tussen CJIB (AICE)
en de politie. Hiervoor worden de bestaande politie-informatiesystemen
Papos en OPS vervangen door Executie & Signalering. Executie &
Signalering is onderdeel van het Aanvalsprogramma Politie. Daarnaast is
het vanaf medio 2015 mogelijk direct op rekening te betalen van het CJIB
door middel van het gebruik van «flappenhappers», apparatuur die het
mogelijk maakt om geldboetes via pin of met contact geld af te handelen.
De verwachting is dat door de inzet van deze flappenhappers meer
geldboetes succesvol zullen worden geëxecuteerd. Er worden minstens
150 van deze flappenhappers op politiebureaus geplaatst. De Europese
Aanbesteding voor de aanschaf van deze flappenhappers is eind oktober
gepubliceerd.
Tot slot is de verwachting dat op korte termijn met de betrokken partijen
afspraken kunnen worden gemaakt voor de jaren 2015 en 2016 over de
optimalisering van de werkprocessen en bijbehorende digitale uitwisseling van gegevens tussen enerzijds het AICE en DJI en anderzijds het
AICE en de reclasseringsorganisaties.
III
Tijdens het Algemeen Overleg Strafrechtelijke onderwerpen op
5 november 2014, heeft de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie de
Tweede Kamer geïnformeerd over de laatste stand van de aanpak
openstaande vrijheidsstraffen.
Op dit moment is gemiddeld 91% van de principale vrijheidsstraffen
binnen 24 maanden gaande of afgerond. Voor de high impact crimes ligt
dit percentage op 94% (zedenzaken) en 96% (geweldszaken).
Er is aldus sprake van een voorzichtig opwaartse trend (eind 2013: 89%,
eind 2014: 91%). Het is zaak de aandacht hiervoor vast te houden en de
inspanningen om de tenuitvoerlegging te verbeteren voort te zetten,
opdat de uiteindelijke doelstelling wordt behaald.
2 Van het aangifteproces een hoogwaardig dienstverleningsproces maken
Doelstelling:
In 2014 ontvangen alle aangevers van high impact crimes binnen
maximaal twee weken na hun aangifte een persoonlijke terugkoppeling.
Toelichting
Bij woninginbraken krijgt nog steeds rond de 95% van de aangevers
binnen twee weken een persoonlijke terugkoppeling. Bij straatroof en
overvallen ligt dit percentage rond de 90%. Hiermee wordt nagenoeg
voldaan aan de doelstelling bij deze vormen van High Impact Crime.
Inmiddels is de politie ook gefaseerd gestart met de terugkoppeling op
aangiften van geweld. Het ambitieniveau voor de terugkoppeling bij
geweldsdelicten zal overigens geen 100% zal zijn, omdat de aard van deze
criminaliteit in veel gevallen een andere aanpak vergt. Zo loopt bijvoorbeeld in het geval van levens- en zedenmisdrijven het contact via
familierechercheurs en wordt hierbij niet systematisch bijgehouden of de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

6

terugkoppeling binnen twee weken heeft plaatsgevonden. In gevallen van
dubbel- of meerzijdig geweld is het vaak niet meteen duidelijk wie
slachtoffer of dader is en kan nog geen terugkoppeling worden gegeven.
Het maximaal haalbare terugkoppelingspercentage ligt bij geweldsdelicten rond de 70%.
Begin 2015 ontvangt de Kamer in een aparte brief nadere informatie over
de voortgang van de maatregelen die in gang zijn gezet om het aangifteproces te verbeteren.
3 De in-, door- en uitstroom van zaken in de keten inzichtelijk en
transparant maken
Doelstelling:
In 2016 is de in- uit-, retour- en doorstroom van zaken volledig te
verantwoorden en te verklaren.
Resultaten sinds vorige rapportage:
• Het WODC heeft een kwantitatief onderzoek naar de uitstroom van
zaken afgerond.
Toelichting
In de afgelopen rapportage werd gemeld dat er inmiddels een strafrechtketenmonitor is ontwikkeld, die inzicht geeft in de zaakstromen binnen de
strafrechtketen. De Tweede Kamer wordt over de uitkomst van de monitor
op jaarbasis geïnformeerd vanaf het jaar 2014. Dit houdt in dat de Tweede
Kamer in de voortgangsrapportage van medio 2015 wordt geïnformeerd
over de zaakstromen in 2014.
Naast de ontwikkeling van de strafrechtketenmonitor heeft het WODC een
kwantitatief onderzoek verricht naar de uitstroom van zaken uit de
strafrechtketen. Hiertoe zijn de zaken gevolgd die in de periode van 2010
en 2011 de strafrechtketen instroomden. Uit het onderzoek bleek dat bijna
driekwart van de zaken na twee jaar is afgehandeld en dat het merendeel
van de overige zaken zich in de executiefase bevindt (bijvoorbeeld zaken
waarbij een gevangenisstraf is opgelegd die nog niet is uitgezeten. Een
klein deel van de zaken bevindt zich na twee jaar 2,3% nog in de vervolgingsfase (2,3%) en de berechtingsfase (3,5%). Omdat het kwantitatieve
onderzoek geen antwoord geeft op de vraag waarom deze zaken zich nog
in deze fasen bevinden wordt een kwalitatief onderzoek verricht door
onderzoeksbureau Significant.
Het onderzoek van Significant is nog niet zodanig vergevorderd dat al iets
kan worden vermeld over de reden dat bepaalde zaken na twee jaar zich
nog in de vervolgings- of berechtingsfase bevinden. Om deze reden kan
hier ook nog niet worden ingegaan op de mogelijkheid om een kwantitatieve doelstelling vast te stellen om ongewenste uitstroom tegen te gaan.
Het WODC start binnenkort met een dossieranalyse in aansluiting op zijn
hiervoor genoemde kwantitatieve onderzoek en in aansluiting op het
kwalitatieve onderzoek van Significant. De analyse moet het inzicht in de
ketenstromen verder vergroten. De uitkomsten van de onderzoeken van
het WODC zullen in één onderzoeksrapport worden verwerkt en in 2015
worden gepubliceerd.
In de voortgangsrapportages van 2015 wordt de Tweede Kamer bericht
over de uitkomsten van de dossieranalyse van het WODC, de uitkomsten
van het onderzoek van Significant en de mogelijkheid om een kwantitatieve doelstelling vast te stellen om ongewenste uitstroom tegen te gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

7

4 Digitale informatieuitwisseling wordt de norm in de keten
Doelstelling:
De norm is dat in 2016 processtukken in de strafrechtketen digitaal
beschikbaar worden gesteld.
Resultaten sinds vorige rapportage:
• Op 8 september jongstleden is het Advocatenportaal van start gegaan,
waarmee strafdossiers voor advocaten digitaal beschikbaar zijn.
Toelichting
Zoals in de vorige rapportage is vermeld worden in 2016 processtukken
op het gebied van standaardzaken en een deel van de maatwerkzaken
gedigitaliseerd verzonden vanaf de politie tot aan het hoger beroep.
Hierbij verlopen de zittingen van zowel enkelvoudige als meervoudige
zaken in eerste aanleg digitaal. De uitwisseling van stukken tussen
ketenorganisaties in de executiefase vindt digitaal plaats. Dit geldt voor
een belangrijk deel ook voor de uitwisseling van stukken met beroepsgroepen als advocaten en burgers en voor de archivering van processtukken in de gehele keten.
Inmiddels zijn proeftuinen in Noord-Nederland (standaardzaken),
Rotterdam (standaard- en maatwerkzaken) en Den Haag (hoger beroep) in
uitvoering. Daarnaast lopen in specifieke delen van de strafrechtketen
landelijke en regionale initiatieven voor het uitwisselen van en werken
met digitale processtukken.
Naast de in de vorige rapportage vermelde Digitaal Loket Verkeer (ofwel
Burgerportaal 1.0) en de basisvoorziening voor het Informatieportaal
Justitiabelen is op 8 september het Advocatenportaal van start gegaan.
Via dit portaal worden strafdossiers van bepaalde standaardzaken digitaal
beschikbaar gesteld voor advocaten. Het portaal wordt op dit moment
landelijk uitgerold.
Volgend op het Digitaal Loket Verkeer, ofwel Burgerportaal 1.0, is begin
2014 gestart met de ontwikkeling en realisatie van Burgerportaal 2.0. Dit
initiatief betreft een samenwerking tussen de Centrale Verwerking
Openbaar Ministerie (CVOM), het CJIB en de Justitiële Informatiedienst
(JustID). De eerste release wordt opgeleverd in het eerste kwartaal van
2015. Deze omvat een centrale opslag van flitsfoto’s uit de digitale
handhavingssystemen (mobiele radarsets, flitspalen en trajectcontrolesystemen) die via het Burgerportaal 2.0 wordt ontsloten naar belanghebbende burgers en ketenpartners. De verwachting is dat in de loop van
2015 de foto’s via het burgerportaal beschikbaar kunnen worden gesteld.
Burgers kunnen met hun Digid toegang krijgen tot hun zaak. Deze
dienstverlening wordt verder uitgebreid – via snel opeenvolgende
releases – met de mogelijkheid tot betaling via Ideal, het opvragen van
informatie in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur en het
eventueel instellen van digitaal beroep via het reeds bestaande digitale
beroepenloket.
Zoals vermeld in paragraaf 1 is ook in de executiefase is sprake van
diverse digitaliseringinitiatieven, zoals de basisvoorziening Informatieportaal Justitiabelen (Injus) en de – in de loop van 2015 – digitale
uitwisseling van executieopdrachten tussen politie en CJIB (AICE).
De start van het project «Mobiel Effectief Op Straat» (MEOS) is op
17 november 2014 begonnen. Met MEOS wordt een generieke mobiele
werkomgeving voor de Nationale Politie gerealiseerd. Gefaseerd vindt een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

8

eerste uitrol in een proefsituatie plaats van 1000 smartphones. Bij een
voorspoedig verloop zal binnen enkele maanden de zogenaamde
Digibon-functionaliteit aan MEOS worden toegevoegd, waarmee
veelvoorkomende overtredingen kunnen worden afgehandeld, zoals
verkeersovertredingen en feiten die met een strafbeschikking kunnen
worden afgedaan. Met de smartphone wordt het strafbare feit dan zonder
papieren bon afgehandeld. In maart 2015 zullen nadere besluiten worden
genomen over het verdere tempo van uitrol van MEOS.
5 Doorlooptijden aanzienlijk verkorten
Doelstelling:
In 2015 wordt twee derde van de standaardzaken binnen een maand
afgehandeld.
Resultaten sinds vorige rapportage:
• In het kader van ZSM zijn pilots op het gebied van rechtsbijstand van
start gegaan.
Toelichting
In de vorige rapportage is de uitkomst van de nulmeting naar de
doorlooptijden van standaardzaken in het jaar 2013 toegelicht. In 2013
werd 40% van de standaardzaken binnen een maand afgedaan. In de
voortgangsrapportage van medio 2015 wordt de uitkomst van de meting
over 2014 opgenomen.
Overigens blijkt uit de publicatie «Criminaliteit en Rechtshandhaving
2013»6 dat de doorlooptijden bij het OM bij misdrijfzaken sinds 2012 zijn
gestegen. Een belangrijke reden hiervoor zijn de toegenomen werkhoeveelheden. Zoals in paragraaf 7 wordt toegelicht wordt gewerkt aan de
vermindering en beheersing van deze werkhoeveelheden. De verwachting
is dat het in paragraaf 3 genoemde onderzoek door Significant aanvullend
inzicht geeft in de redenen van lange doorlooptijden, zodat bezien kan
worden of de in uitvoering en voorbereiding zijnde maatregelen afdoende
zijn.
Een groot aantal maatregelen gekoppeld aan andere doelstellingen,
dragen ook bij aan de verkorting van doorlooptijden.
Voortdurende procesverbetering
In de vorige rapportage zijn de resultaten besproken van enkele succesvolle projecten, waarbij met behulp van de verbetermethodiek Lean Six
Sigma werkprocessen in de keten zijn verbeterd. Die procesverbetering
heeft een continu karakter. Inmiddels zijn er dan ook weer nieuwe
resultaten te melden.
Bij de Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM) worden (bijna)
alle zaken met een invordering van het rijbewijs verwerkt. Dit proces was
verdeeld over verschillende secties binnen de organisatie, waardoor veel
tijd verloren ging door onderlinge afstemming. Het proces is onder de
loep genomen waarbij de focus is gelegd op het verkorten van de
doorlooptijd, door het invoeren van een «one piece flow-principe» en het
elimineren van onnodige processtappen, zoals het kopiëren van rijbewijzen en opstellen van overzichten voor aflopers. Dit heeft ertoe geleid
dat voorraden zijn verdwenen, de instroom dagelijks verwerkt wordt, de

6

Kamerstuk 33 173, nr. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

9

doorlooptijd is verkort van 3,8 dagen tot minder dan 2 dagen en op de
personele inzet is bespaard.
In de regio Noord-Nederland hebben Openbaar Ministerie en politie de
logistieke afwikkeling van het waardebeslag onder de loep genomen.
Daarbij lag de focus met name op het elimineren van verspilling in het
proces en het verhogen van het rendement op waardebeslag. Het project
heeft geleid tot voorstellen voor het schrappen van onnodige transportbewegingen, het komen tot een volwaardige ketenbeslaglocatie, inrichten
van een duidelijke strategische en functionele verantwoordelijkheidslijn
en trechter en poortwachtersfunctie. De implementatie van verbetermaatregelen is inmiddels ter hand genomen.
In de regio Midden-Nederland hebben het Openbaar Ministerie, de
Rechtspraak, het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en
Psychologie (NIFP) en 3RO het volledige proces bij zaken voor de
Meervoudige Kamer (MK) doorgenomen (van voorgeleiding tot en met
vonnis). Daarbij lag de focus op het krijgen van grip en regie op de
MK-zaak van begin tot eind met als leidend kader: focus op eigenaarschap, voorkomen van uitval, werkstromen differentiëren en een uniform
en snel lopend proces. Het optimaliseren van het proces heeft er toe
geleid dat:
• medewerkers in de keten elkaars proces beter hebben leren kennen en
elkaar makkelijker weten te vinden;
• rapportages tijdig worden aangevraagd en geleverd;
• dossiers compleet worden aangeleverd.
Het MK-werkproces is inmiddels geïmplementeerd. Er is een betere
afstemming ketenbreed en minder «rework» in het MK-proces.
In de regio Den Haag hebben Openbaar Ministerie, Slachtofferhulp
Nederland en de politie samen een project gestart om het slachtofferproces binnen ZSM te verbeteren. De doelen die in het project zijn gesteld
betreffen het vergroten van het aantal slachtoffers dat bediend wordt via
ZSM tot 95% (dit was 53%) en het in alle gevallen (100%) voorkomen dat
slachtoffers dubbel worden geïnformeerd (er werd in 49% van de zaken
dubbel geïnformeerd). Het project heeft geleid tot een aantal verbetervoorstellen zoals:
• het registreren van de werkzaamheden van de medewerker van
Slachtofferhulp Nederland bij ZSM zodat dubbel informeren kan
worden voorkomen;
• het ontwikkelen van een duidelijk stroomschema voor ZSM zaken
waarin duidelijk wordt aangegeven wie wat wanneer doet (met
slachtoffers) op ZSM;
• het opnemen van een aantal belangrijke (slachtoffer gerelateerde
handelingen) op het beoordelingsformulier;
• controlefunctie op de gemaakte afspraken door de «ketenprocescoördinator».
Deze week is er gestart met de implementatie van de verbetervoorstellen.
ZSM
In de tweede helft van 2014 is een aanvang gemaakt met het verwerken
via de ZSM werkwijze van de niet- aangehouden verdachten in zaken
waarbij sprake is van veelvoorkomende criminaliteit (VVC). Deze
strafzaken (waarin verdachten voor verhoor worden ontboden en die kort
nadien de beslissing tot afdoening wordt medegedeeld en strafzaken
waarin het gehele onderzoek is afgerond) worden aangeboden aan de
ZSM locatie. De insteek is om per 1 januari 2015 alle VVC-zaken tegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

10

meerderjarige en minderjarige verdachten bij de ZSM-selectietafel aan te
bieden en – zo mogelijk – af te doen.
De in de vorige voortgangsrapportage aangekondigde pilots rechtsbijstand zijn met ingang van 3 november jl. gefaseerd van start gegaan in
drie regio’s (Rotterdam, Midden-Nederland en Oost-Nederland). Daarbij
krijgen aangehouden meerderjarige verdachten standaard een eerste
gesprek met een advocaat voorafgaand aan het eerste verhoor door de
politie. Ook als de officier van justitie besluit een strafbeschikking op te
leggen, kan de verdachte een beroep doen op rechtsbijstand. De pilot is
bedoeld om te onderzoeken wat de gevolgen zijn van deze aanpak voor de
rechtspositie van de verdachte, de inzet van de advocatuur, de impact op
het ZSM-proces en de uitvoerbaarheid voor de betrokken partners. De
pilots hebben een looptijd van 6 maanden en worden in opdracht van het
WODC geëvalueerd door een onafhankelijk onderzoeksbureau. De
evaluatie is voorzien in de zomer van 2015, waarna de Kamer over de
uitkomst zal worden geïnformeerd.
6 Modernisering Wetboek van Strafvordering en relevante
wetgeving
Doelstelling:
Het Wetgevingsprogramma versterking prestaties strafrechtsketen,
waaronder de herziening van het Wetboek van Strafvordering, is in 2017
afgerond.
Resultaten sinds de vorige rapportage:
• Het wetsvoorstel uitbreiding gronden voorlopige hechtenis (33 360)
treedt 1 januari 2015 in werking;
• Het wetsvoorstel digitale handhaving veelvoorkomende overtredingen
is op 1 november 2014 in werking getreden;
• Het wetsvoorstel dadelijke tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen is in consultatie geweest. De resultaten van de consultatieronde
worden nu verwerkt.
• De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 4 september jl.
advies uitgebracht bij het wetsvoorstel herziening tenuitvoerlegging
strafrechtelijke beslissingen (algehele herziening van Boek 5 van het
Wetboek van Strafvordering). Het wetsvoorstel wordt dit jaar ingediend bij de Tweede Kamer.
• Het concept nader rapport t.a.v. het wetsvoorstel digitale processtukken (voorheen: digitaal strafdossier) is in voorbereiding, het wetsvoorstel wordt eerdaags ingediend bij de Tweede Kamer.
• Het Besluit tot wijziging van het Besluit Elektronisch proces-verbaal is
13 september 2014 in werking getreden;
• Eerder dit jaar werd per wetsvoorstel een discussiestuk opgemaakt
waarin richtinggevende vragen aan de orde worden gesteld die van
belang zijn voor de uitwerking van het onderwerp. De notities zijn voor
de zomer gedeeld met de opsporingsdiensten, OM, ZM, de advocatuur
(NOVA) om tijdig te kunnen participeren in het preconsultatie-traject.
Op dit moment vinden er diverse besprekingen plaats met alle
partners uit de strafrechtpraktijk en de wetenschap.
• De Contourennota zal in het voorjaar van 2015 in formele consultatie
gaan en u vóór het zomerreces van 2015 worden aangeboden.
Toelichting
Een van de belangrijkste maatregelen die een positieve bijdrage levert aan
de versterking van de prestaties van de strafrechtketen is de modernisering van het Wetboek van Strafvordering en de andere wetgeving uit
het wetgevingsprogramma VPS. De inzet is om de regels en lasten te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

11

verminderen en een bijdrage te leveren aan de versnelling van de
doorlooptijden, het verbeteren van de kwaliteit van de prestaties in de
keten, het verminderen van uitval, de vereenvoudiging en stroomlijning
van procedures en het digitaliseren van de strafrechtsketen.
Overigens is in overleg met de organisaties in de strafrechtketen de
planning van het programma met een jaar aangepast. In plaats van in het
jaar 2016 zullen in het jaar 2017 alle wetsvoorstellen bij de Tweede Kamer
zijn ingediend. De doelstelling is op dit punt aangepast.
Hieronder wordt de stand van zaken van de wetgevingstrajecten weergegeven.
Het wetsvoorstel uitbreiding gronden voorlopige hechtenis is aanvaard
door de Eerste Kamer en treedt per 1 januari 2015 in werking. De
mogelijkheid een verdachte in voorlopige hechtenis te nemen tot aan de
zitting, mits die zitting binnen 17 dagen wordt gehouden, kan zowel een
positieve bijdrage leveren aan een snelle rechterlijke beslissing, als aan
een snellere tenuitvoerlegging van die rechterlijke beslissing. Het gaat dan
om de groep ergerlijke misdrijfplegers in de openbare ruimte of tegen
personen in de uitoefening van een publieke taak.
Het wetsvoorstel digitale handhaving veelvoorkomende overtredingen is
inmiddels ook door de Eerste Kamer aanvaard en op 1 november 2014 in
werking getreden. De regeling beoogt de administratieve lasten voor de
politie te verminderen.
De onlangs in werking getreden wet tot wijziging van de Paspoortwet is
zal ook een bijdrage leveren aan het verminderen van de uitval in de
keten: op verzoek van het Openbaar Ministerie kan het paspoort van
degene die zich onttrekt aan de tenuitvoerlegging van een vrijheidsbenemende sanctie of geldboete worden geweigerd of vervallen verklaard.
Onttrekking aan de tenuitvoerlegging door naar het buitenland af te reizen
wordt hiermee bemoeilijkt.
Het wetsvoorstel dadelijke tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen,
dat in consultatie is geweest, draagt bij aan het verminderen van de uitval
in de keten doordat vrijheidsbenemende sancties direct na de uitspraak
van de rechter ten uitvoer kunnen worden gelegd. De over het
wetsvoorstel ontvangen adviezen hebben aanleiding gegeven om ook
slachtofferorganisaties in de gelegenheid te stellen over het wetsvoorstel
advies uit te brengen. Die adviezen zijn inmiddels ontvangen.
Dit jaar is in volle vaart gestart met het verder in kaart brengen van de
wetgeving die nodig is voor de modernisering van het Wetboek van
Strafvordering. De eerste wetsvoorstellen die onderdeel uitmaken van de
modernisering van het wetboek zijn in procedure gebracht, te weten, de
wetsvoorstellen herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen
en digitale processtukken. Over deze wetsvoorstellen heeft de Afdeling
Advisering van de Raad van State inmiddels advies uitgebracht en
worden eerdaags bij u ingediend.
Het wetsvoorstel herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen, bevat een algehele herziening van Boek 5 van het Wetboek van
Strafvordering. Het is het eerste wetsvoorstel in de reeks tot modernisering van het Wetboek van Strafvordering. Het wetsvoorstel beoogt
onder meer de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke (vervolgbeslissingen) verder te stroomlijnen en uitval te voorkomen. Het wetsvoorstel
bevat tevens een herziening en modernisering van de betekeningsvoorschriften, waarmee wordt beoogd sneller een voor tenuitvoerlegging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

12

vatbare beslissing te verkrijgen. Onder meer wordt digitale betekening
mogelijk gemaakt.
Het wetsvoorstel digitale processtukken draagt bij aan de digitale
informatie-uitwisseling in de strafrechtketen en faciliteert het digitaal
procederen.
Inmiddels is in werking getreden het besluit tot wijziging van het
Elektronisch proces-verbaal dat het scannen van processen-verbaal
vereenvoudigt, en het mogelijk maakt dat het digitale proces-verbaal aan
het openbaar ministerie ter beschikking kan worden gesteld.
Bij de modernisering staat voorop dat de uitgangspunten en beginselen
van de Nederlandse strafvordering behouden blijven. Er komt dus geen
ingrijpende stelselwijziging, wel een modernisering. Het herziene wetboek
moet bijdragen aan een doelmatige en effectieve bestrijding van de
criminaliteit, met toepassing van procedures die behoorlijk en eerlijk zijn.
Er moet een voor professionals en burgers toegankelijk en in de praktijk
werkbaar wetboek komen, dat toekomstbestendig is. En het wetboek dient
uiteraard te voldoen aan rechtstatelijke beginselen en tot een kwaliteitsverbetering leiden voor diegenen die in de strafrechtspleging werken.
In samenspraak met deskundigen uit de rechtspraktijk, de politie en
andere opsporingsdiensten, het openbaar ministerie, de rechtspraak, de
advocatuur en de wetenschap wordt de modernisering van het wetboek
aangepakt. De discussiestukken, de resultaten van de pre-consultaties
over deze discussiestukken en van het congres leveren de input voor de
Contourennota modernisering van het Wetboek van Strafvordering en de
wetsvoorstellen. De Contourennota wordt vóór het zomerreces van
volgend jaar aan de Tweede Kamer gezonden, nadat de nota eerst in
consultatie zal worden gezonden en voor advies aan de Afdeling
advisering zal zijn voorgelegd.
7 Prestaties OM
Zoals is toegezegd tijdens het debat over de taakstellingen bij het
Openbaar Ministerie op 11 september 2013 aan de Kamer worden de
prestaties van het Openbaar Ministerie als monitor in de
VPS-voortgangsrapportages opgenomen.
In de afgelopen VPS-brieven is de Tweede Kamer conform afspraak
geïnformeerd over de prestaties van het OM. De monitor over de eerste
negen maanden van 2014 is hieronder opgenomen. De monitor is
gebaseerd op de Beleidsagenda in de VenJ-begroting 2014, de reguliere
verantwoordingsrapportages van het OM en de strafrechtketenmonitor.
Het OM hanteert een integrale sturing op een viertal gebieden. Het gaat
om de onderdelen prestaties Beleidsagenda, de transitie, de productie en
de financiën. Deze onderdelen worden steeds in hun onderlinge
samenhang bezien en bijgestuurd. De informatie heeft betrekking op de
periode januari tot en met september 2014.
1. Beleidsagenda
Uit de verantwoording van het OM over het jaar 2014 tot nu toe komt naar
voren dat het OM de afgesproken maatschappelijke doelstellingen blijft
realiseren. Naar verwachting wordt ultimo 2014 een verdubbeling van het
aantal aangepakte criminele samenwerkingsverbanden ten opzichte van
2009 gerealiseerd. OM en politie intensiveren de aanpak door een
kwalitatieve versterking van de strafrechtelijke aanpak, zoals bijvoorbeeld
in de aanpak van de drugscriminaliteit in het Zuiden. Het afpakken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

13

crimineel vermogen is daarbij een speerpunt. Er is tot eind september
voor € 50,8 miljoen geïncasseerd. Dit is conform het doel van 70,1 miljoen
voor dit jaar. Ook zijn er al 14 high tech cybercrime-onderzoeken afgerond,
waarmee het doel van 20 voor dit jaar in bereik ligt. Verder is ook in 2014
geen enkele criminele jeugdgroep ongemoeid gebleven en stijgt het
aantal zaken kinderporno. Bij kinderporno gaat de aandacht in het
bijzonder uit naar slachtoffers en lopen er een aantal grote zaken. Het
aantal overvallen blijft dalen, mede doordat de strafratio (de verhouding
tussen het aantal gestrafte overvallers en het aantal overvallen) verder
stijgt naar 33% (doel 2014: 32%).
2. Transitie
Ten aanzien van de brede transitie van het OM naar het jaar 2020, geldt
dat deze conform planning verloopt. Het OM werkt systematisch en aan
de hand van de randvoorwaarden zoals beschreven in het validatierapport
De Galan toe naar een gedegen voorbereiding op de taakstelling en een
meerjarige aanpak van de implementatie van de transitie. Voor wat betreft
de personele transitie, stuurt het OM op een uitstroom van 250 fte (bij een
instroom van 73 fte). Het OM hanteert een programmatische aanpak ten
aanzien van de gewenste cultuuromslag, waarbij prestatiebesturing en
sturing op concernniveau vorm krijgt.
3. Productie
Het Openbaar Ministerie volgt nauwlettend de ontwikkeling van de
werkhoeveelheden die in verschillende stadia van bewerking zijn. Het
betreft drie categorieën, te weten:
• te beoordelen zaken, waarbij door de officier nog besloten moet
worden of er sprake zal zijn van een OM-afdoening of rechterlijke
afdoening;
• onderhanden zaken, die bij een Officier van Justitie in behandeling
zijn;
• zittingsgerede zaken, die klaar zijn om door een rechter te worden
behandeld. Deze zaken wachten op aanlevering aan en behandeling
door de rechter.
Voor alle categorieën geldt dat er sprake is van fluctuaties. Het Openbaar
Ministerie bewaakt de omvang en treft zo nodig maatregelen als dreigt
dat de werkhoeveelheden in een categorie te sterk oplopen.
Te beoordelen zaken
In de brief aan de Tweede Kamer van 14 november 20137 is aangegeven
dat het OM voor het jaar 2014 financieel in staat zou worden gesteld om
tijdelijk extra capaciteit aan te trekken voor het afhandelen van te
beoordelen zaken. Het Openbaar Ministerie heeft in 2014 tijdelijk juristen
geworven om te beoordelen zaken af te handelen. Zo is een zogeheten
Centrale Voorraadteam gestart. Dankzij deze maatregel blijft het te
beoordelen werk niet te lang liggen.
De inspanningen van het team hebben in de periode januari – september
2014 geleid tot een daling met circa 3.800 te beoordelen misdrijfzaken. De
hoeveelheid te beoordelen overtredingszaken schommelt maar is
inmiddels gelijkgekomen met het niveau van begin 2014 (te weten: 60.000
zaken).

7

Kamerstuk 29 279, nr. 182.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

14

De ontwikkelingen in de werkhoeveelheden worden nauwgezet gevolgd.
Als er aanleiding toe is dan zal daarvoor incidenteel een oplossing worden
gezocht.
Onderhanden werk
Zowel bij de misdrijven als bij de overtredingen is sprake van een stijging
van de werkhoeveelheid ten opzichte van januari 2014. In september 2014
waren er circa 55.000 onderhanden misdrijfzaken (stijging van ca. 1.100
zaken) en circa 48.000 onderhanden overtredingszaken (stijging van ca.
6.500).
Deze stijging kan worden verklaard uit de afhandeling van te beoordelen
zaken door het Centrale Voorraadteam. Deze zaken stroomden door naar
de categorie onderhanden werk. Het Openbaar Ministerie bereidt zich
erop voor dat de versnelde afdoening van te beoordelen werk ook in 2015
kan leiden tot een stijging in de categorie onderhanden werk.
Zittingsgerede zaken
Vanaf januari tot en met september 2014 is de werkhoeveelheid zittingsgerede misdrijfzaken nagenoeg gelijk gebleven (circa 28.000 zaken). De
hoeveelheid zittingsgerede overtredingszaken is gedaald met ca. 600
zaken, doordat deze zaken op zitting zijn gebracht. Deze daling kon
worden bereikt doordat de ZSM-werkwijze steeds beter is geïmplementeerd. De inzet van officieren kan efficiënter worden gepland en verdeeld
over zittingen en ZSM-werkzaamheden. De maatregelen die de Taskforce
OM-ZM neemt, hebben op termijn een positief effect op de hoeveelheden
in deze categorie.
4. Financiën OM
Het OM heeft voor het jaar 2015, evenals voor het jaar 2014, een sluitende
begroting gepresenteerd. Hierbij is het uitgangspunt gehanteerd dat
wordt voldaan aan de randvoorwaarden zoals vermeld in het validatierapport van De Galan Groep, waaronder een succesvolle ketendigitalisering en -informatisering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 279, nr. 215

15