Datum
10 mei 2010

Aan

Dhr. dr. A. Klink, Minister van VWS

Van
Kopie
Onderwerp

Handhavingbeleid IGZ Veiligheidsnormen Ziekenhuizen

Doel van deze nota
1. In deze nota treft u het voorgenomen handhavingbeleid van de Inspectie
voor de Gezondheidszorg aan, ten aanzien van Veiligheidsnormen
Ziekenhuizen.
Aanleiding
2. U bent met de Tweede Kamer overeengekomen om t.b.v. het vergroten
van de veiligheid van de ziekenhuiszorg een set veiligheidsnormen vast te
stellen vanuit de gedachte dat hiermee de ondergrens van veilige zorg
geborgd zal zijn.
3. In aanvulling op het voorstel van de veldpartijen voor de
veiligheidsnormen ziekenhuizen, vindt u in deze nota het voorgenomen
handhavingbeleid van de IGZ.
4. De inspectie wil voorspelbaar en transparant zijn in haar optreden en
hecht er daarom aan om de set normen, voorzien van dit
handhavingbeleid, aan derden (de Tweede Kamer en veld) kenbaar te
maken.
Status van veiligheidsnormen
5. De IGZ ziet veiligheidsnormen als veldnormen met een specifiek karakter.
6. Veiligheidsnormen zijn daarbij een onderdeel van het reguliere
veiligheidsbeleid van professionals en ziekenhuizen en dus ook van het
totale toezicht op veiligheid.
7. De verdere ontwikkeling en het onderhoud van veiligheidsnormen
ziekenhuizen vergen een aparte procedure. De IGZ adviseert u daarom
hiervoor beleid vast te stellen.

Uitgangspunten handhavingbeleid veiligheidsnormen ziekenhuizen
Pagina 1 van 3

8. De inspectie hanteert als uitgangspunt voor de handhaving het
Handhavingskader van de IGZ1.
9. De inspectie hanteert de volgende uitgangspunten voor de
toezichtsmethodiek voor veiligheidsnormen:
- de risico’s waarop de veiligheidsnormen zijn gebaseerd, moeten
herkend en erkend zijn;
- de bijbehorende acties ter voorkoming van schade moeten gedragen
zijn;
- de omgeving of omgevingsfactoren moeten (zo mogelijk) worden
aangepast om de risico’s te reduceren dan wel gewenst gedrag te
bevorderen;
- naleving zal nooit 100% zijn, er kunnen altijd redenen zijn om af te
wijken;
- handhaving is een sluitstuk.
10. Voor veiligheidsnormen geldt dat het risico herkend en erkend is en dat de
bijbehorende actie gedragen is.

Datum
10 mei 2010

HANDHAVINGBELEID VEILIGHEIDSNORMEN ZIEKENHUIZEN
Een handhavingbeleid bestaat uit een beschrijving van de normering, wijze van
onderzoek en het zo nodig handhaven door de IGZ.
Ingangstermijn van dit handhavingsbeleid is in principe direct na het
verschijnen/publiceren van de normen door het veld. Immers, veiligheidsnormen
zijn al langer bestaande normen die breed gedragen en geïmplementeerd zijn.
A. Normering
Zie de normen zoals deze door Orde, NVZ en NFU aan u zijn aangeboden.
B. Wijze van onderzoek
De IGZ kent drie vormen van onderzoek:
Incidentenonderzoek
- Bij het onderzoek van meldingen, waaronder calamiteiten zal het nietnaleven van veiligheidsnormen zwaar wegen in de beoordeling.
Zorgaanbieders dienen de veiligheidsnormen te kennen en na te leven
(tenzij gemotiveerd afwijken gerechtvaardigd is).
Thematisch onderzoek
- De IGZ zal vooralsnog geen thematisch onderzoek ‘naleving van
veiligheidsnormen’ gaan uitvoeren. Immers, veiligheidsnormen worden
verondersteld ingebed te zijn in bestaande richtlijnen en praktijken. Indien
voor een onderwerp van thematisch onderzoek naast andere veldnormen
ook veiligheidsnormen bestaan, worden veiligheidsnormen uiteraard wel
meegenomen in het onderzoek.
Wanneer mocht blijken dat veiligheidsnormen toch een breder probleem
vormen mbt naleving kan de IGZ alsnog overwegen hiernaar een TT te
doen.
Risicogestuurd onderzoek

1

IGZ-handhavingskader. Richtlijn voor transparante handhaving. december 2008
Pagina 2 van 3

-

Na beoordeling van de aangeleverde veiligheidsnormen zal de IGZ samen
met haar Basissetpartners (Orde, NVZ, NFU) beoordelen of het
nodig/wenselijk is om veiligheidsnormen op te nemen in de basisset
kwaliteitsindicatoren ziekenhuizen, om daarmee naleving te bevorderen en
te controleren.

Datum
10 mei 2010

C. Handhaving
- De IGZ gaat ervan uit dat de zorgprofessionals er alles aan doen om in
gedrag/werkwijze veiligheidsnormen na te leven en/of de omgeving
zodanig aan te passen dat niet-naleven van veiligheidsnormen leidt tot
onhandige of onwerkbare situaties (zoals een diesel pompslang niet past
in een benzine autotank).
- Het niet naleven van een veiligheidsnorm zal zwaarder worden
meegewogen in de handhavingsconsequenties dan andere veldnormen. De
IGZ gaat immers uit van vertrouwen dat de zorgaanbieders zich aan
veiligheidsnormen houden. Wanneer dit vertrouwen beschaamd wordt zal
de IGZ ingrijpen.
Het IGZ handhavingskader start bij stimuleren en motiveren. Om
hierboven geschetste redenen zijn deze soort maatregelen voor
veiligheidsnormen niet meer nodig (ze zijn immers herkend en gedragen
als absolute ondergrens). Het IGZ handhavingskader voorziet verder in
corrigerende, bestuursrechtelijke, tuchtrechtelijke of strafrechtelijke
maatregelen. Deze zullen worden ingezet bij het niet naleven van
veiligheidsnormen. Met andere woorden, de IGZ biedt geen ruimte meer
voor verbetermaatregelen maar zal direct overgaan tot het nemen van
passende, handhavende maatregelen. Deze maatregelen zet de IGZ
proportioneel in. Dit houdt in dat ernst van het risico, herhaald optreden,
inzicht in eigen handelen, bereidheid tot verandering en herhaalkans
meegewogen worden bij de bepaling van de maatregelen.
- De inspectie is van mening dat het huidig handhavingsarsenaal voldoende
handvatten biedt voor het toezicht op veiligheidsnormen.

Pagina 3 van 3