Dierenartsen vinden onbedwelmd slachten onaanvaardbaar
De KNMvD is tegen het onbedwelmd slachten van dieren.
Ondanks de nieuwe regels die voortkomen uit het convenant ‘onbedwelmd slachten volgens
religieuze riten’, vinden dierenartsen dat het welzijn van vooral runderen tijdens het onbedwelmd
slachten nog steeds onaanvaardbaar is aangetast.
Door verbetering van de omstandigheden kan de aantasting van dierenwelzijn bij de
onbedwelmde slacht weliswaar worden beperkt, maar deze aanpassingen zijn onvoldoende om
het welzijnsniveau van een correct uitgevoerde bedwelmde slacht te evenaren.
Dierenartsen die betrokken zijn bij het toezicht op de onbewelmde slacht geven aan dat zij het
welzijn van de dieren onvoldoende kunnen borgen. Zij handelen daardoor noodgedwongen in
strijd met de veterinaire Eed en de Code voor de Dierenarts, die van hen vraagt de belangen van
het dier voorop te stellen.

Bij het onbedwelmd slachten van runderen, schapen en geiten is sprake van onaanvaardbare pijn en
lijden. Dit wordt veroorzaakt door:






De stressvolle fixatie van het dier;
De toegebrachte halssnede waarbij verschillende, van zenuwweefsel voorziene, weefsels worden
gekliefd;
De mogelijkheid tot het inademen van bloed en pensinhoud;
De ademnood die kan optreden door zenuwbeschadiging van de nervus vagus en de nervus
phrenicus, met onder meer het ontbreken van de hoestreflex als gevolg;
De mogelijkheid van stress als gevolg van een plotselinge bloeddrukdaling.

Bij runderen wordt dit versterkt doordat de arteria vertebralis, die deels de bloedvoorziening naar de
hersenen verzorgt, niet wordt doorgesneden.
Nieuwe regels
Sinds januari 2018 zijn er nieuwe regels voor het onbedwelmd slachten, die het welzijn van de dieren
moeten verbeteren. Wanneer dieren na de halssnede niet binnen 40 seconden het bewustzijn
hebben verloren, moeten ze nu alsnog bedwelmd worden. In de praktijk blijkt dat dit bij veel
runderen nodig is. Gedurende deze periode lijden deze dieren onnodig. Bovendien ervaren de dieren
stress door de noodzakelijke fixatie en pijn van de halssnede, die bij bewustzijn wordt toegebracht.
Wanneer dieren binnen 40 seconden alsnog bedwelmd worden, voldoet het vlees niet altijd meer
aan de religieuze eisen en wordt het soms ook verkocht als regulier vlees. Voor consumenten is dit
niet duidelijk.
Alternatieven
Met name de omstandigheden waaronder het onbedwelmd slachten wordt uitgevoerd hebben grote
1
KNMvD statement onbedwelmd slachten
10 september 2019

invloed op het welzijn. Zo zorgen de fixatiemethoden die nodig zijn om een dier onbedwelmd te
slachten zorgen voor veel stress. Er zijn alternatieve methoden van fixatie ontwikkeld waarbij de
dieren niet op hun zij of rug worden gekanteld, maar in staande positie worden geslacht. Te alle
tijden moet het fixatieapparaat passend zijn voor het dier dat wordt geslacht. Verder kunnen dieren
direct na het aanbrengen van de halssnede geschoten worden, in plaats van binnen 40 seconden. Dit
verkort de periode dat de dieren bij bewustzijn zijn. Het aanpassen van de omstandigheden kan de
situatie weliswaar verbeteren, maar daarmee wordt niet hetzelfde niveau van welzijn bereikt als bij
een correct uitgevoerde bedwelmde slacht. Een beter alternatief is het toedienen van reversibele
elektrische bedwelming voorafgaand aan de halssnede. De acceptatie van dergelijke
bedwelmingsmethoden zou bevorderd moet worden.
Rol van de NVWA-dierenarts
Vanaf 1 januari 2018 is permanent veterinair toezicht wettelijk verplicht, tenzij het slachthuis op een
andere manier kan waarborgen dat aan de wettelijke verplichtingen ten aanzien van de
onbedwelmde slacht voldaan wordt. Dierenartsen zijn opgeleid om te waken over de gezondheid en
het welzijn van dieren en hebben de verantwoordelijkheid om deze maatschappelijke belangen te
borgen. NVWA-dierenartsen geven aan dat onder de huidige omstandigheden het welzijn van met
name runderen nog steeds ernstig is aangetast. Dit wordt veroorzaakt door de stressvolle fixatie, de
halssnede die bij bewustzijn wordt toegebracht en de periode van lijden die voorafgaat aan het
bewustzijnsverlies. NVWA-dierenartsen vinden dat hun toezichthoudende rol bij het onbedwelmd
slachten onverenigbaar is met zowel de veterinaire Eed als de Code voor de Dierenarts, die van
dierenartsen vraagt het belang van dieren voorop te stellen. Verder ervaren zij dat er onder de
huidige regels te weinig handelingsperspectief is om het welzijn van deze dieren tijdens het totale
slachtproces te borgen.
Aanbevelingen
Zolang het onbedwelmd slachten als uitzondering wettelijk is toegestaan, moet aantasting van
dierenwelzijn zo veel mogelijk worden beperkt. De KNMvD doet daarvoor volgende aanbevelingen:







Het zo snel mogelijk doorvoeren van alle technische verfijningen van het slachtproces zoals die
door de Wetenschappelijke adviescommissie onbedwelmd ritueel slachten zijn gerapporteerd.
Slachthuizen waar onbedwelmd geslacht wordt, moeten door het opstellen en uitvoeren van
protocollen en verbeterplannen gericht werken aan dierenwelzijn.
De acceptatie van (reversibele) bedwelming binnen de Islamitische en Joodse gemeenschap
moet worden bevorderd, waarbij de overheid een stimulerende rol heeft.
De overheid moet samen met de Islamitische en Joodse gemeenschap blijven streven naar het
terugdringen van het aantal onbedwelmd geslachte dieren, afgestemd op de Nederlandse
behoefte.
Het implementeren van duidelijke etikettering om consumenten duidelijk te maken of zij te
maken hebben met vlees van onbedwelmd geslachte dieren.

2
KNMvD statement onbedwelmd slachten
10 september 2019