Bijlage: Reactie per aanbeveling
Thema 1: Verantwoording en rolvastheid
A. Definiëring van de zorguitgaven: gebruik een methodiek die past bij het doel
De commissie adviseert, in ieder geval voor de verantwoording over de zorguitgaven door de
minister aan de Tweede Kamer, als definitie van de zorguitgaven niet meer de ‘schade’ van de
zorgverzekeraars maar de ‘opbrengsten’ van de zorgverzekeraars te gebruiken.
Het kabinet-Rutte III heeft in zijn regeerakkoord expliciet opgenomen dat de geldende
begrotingsregels worden bestendigd, inclusief de aanpassingen die de 15e Studiegroep
Begrotingsruimte heeft geadviseerd. Het kabinet zal derhalve blijven werken met een vast
uitgavenplafond en lastenkader.
De 15e Studiegroep Begrotingsruimte heeft echter expliciet gekeken naar de samenhang tussen de
beheersing van de zorguitgaven en de beheersing van de zorgpremies. Dit heeft geleid tot een
voorstel om de bestaande werkwijze op hoofdlijnen in stand te houden, maar op enkele kleine
punten te verbeteren ten aanzien van de meting van de zorglasten1.
Het kabinet heeft er bij zijn aantreden voor gekozen om niet over te gaan tot een andere definitie
van de zorguitgaven. Het ligt dan ook niet in de rede om bij de verantwoording aan de Kamer over
de zorguitgaven wel uit te gaan van de lasten (ook al omdat de zorgpremies ook beïnvloed worden
door andere zaken dan de zorguitgaven).
Van belang voor deze keuze is ook de verantwoordelijkheid voor de uitgavenbeheersing. Anders
dan de commissie stelt, is de verantwoordelijkheid daarvoor niet overgedragen aan
zorgverzekeraars. Zij spelen wel een belangrijke rol bij de uitgavenbeheersing, maar de minister
draagt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de uitgavenbeheersing van de zorg.
De commissie pleit onder andere voor verantwoording over zorguitgaven via de opbrengsten van
zorgverzekeraars, omdat in het perspectief van de burgers en bedrijven de ontwikkeling van
hetgeen zij bijdragen aan de zorg van belang is. Dat burgers en bedrijven primair geïnteresseerd
zijn in wat zij bijdragen, erkent het kabinet. De begroting en het jaarverslag bieden hier ook al
informatie over. Het kabinet zal op basis van het advies van de commissie bezien of het mogelijk is
om deze informatie te verbeteren. In het jaarverslag 2017 zal hier aandacht aan besteed worden.
De commissie stelt voor om met de definiëring van de zorguitgaven ook het
overheidsinstrumentarium aan te passen dat kan worden ingezet om een macrobudgettaire
overschrijding te redresseren. Als de overheid niet meer op de schadelast van verzekeraars zou
sturen, is het volgens de commissie ook niet meer aan de overheid om “het probleem van
schadelastoverschrijding te helpen oplossen” door de (dreigende) inzet van het
macrobeheersinstrument (mbi). Als alternatief instrument noemt de commissie, naast de
mogelijkheid om in te grijpen in het basispakket of de hoogte van eigen betalingen, de
mogelijkheid om de nominale premie van de basisverzekering te begrenzen. Dit laatste instrument
past bij de door de commissie voorgestelde overheidssturing op de “opbrengsten” van
zorgverzekeraars.
Omdat, zoals toegelicht, voor de overheid de schadelast leidend zal blijven voor het sturen op de
zorguitgaven, houdt het kabinet ook vast aan het generieke macrobeheersinstrument (mbi),
waarmee – als ultimum remedium – macrobudgettaire overschrijdingen kunnen worden
geredresseerd. Overigens heeft de vorige staatssecretaris van VWS de Tweede Kamer op 19 april
2017 het rapport “Beleidsopties voor het stimuleren van gunstige zorgcontracten onder restrictie
1

Zie pagina 42-44 van het Rapport van de 15e studiegroep Begrotingsruimte

van een macrobudget” aangeboden.2 Dit rapport gaat onder andere in op de vormgeving van het
mbi en op alternatieve manieren van kostenbeheersing, zoals het begrenzen van de nominale
premie.
Thema 2: Administratieve processen
B. Vervroeg de definitieve vereveningsronde en verminder het aantal vereveningsrondes
De commissie adviseert de definitieve vaststelling van de verevening anderhalf jaar eerder te laten
plaatsvinden (in september t+2 in plaats van in maart t+4). Zo kan één vereveningsronde
vervallen en staat de schade anderhalf jaar eerder vast. Met de doorvoering van de andere
voorstellen in het rapport zou in de toekomst verdere vervroeging mogelijk zijn en kan worden
volstaan met één vereveningsronde. In die eindsituatie vindt de definitieve verevening plaats in
september t+1.3
Ik ben het met de commissie eens dat een korter vereveningstraject wenselijk zou zijn. Navraag bij
Zorginstituut Nederland (ZiNL) leidt echter tot de conclusie dat de verkorting die de commissie
voorstelt niet realistisch is. De lange tijd die nodig is om jaar t definitief voor de verevening af te
sluiten (1 april t+4) wordt vooral veroorzaakt door lange doorloop- en declaratietijden: zowel de
schade als de zorginhoudelijke registraties zijn nodig voor de vaststelling. Voor de risicoverevening
zijn niet alleen detailgegevens nodig van de zorgverzekeraars, maar ook van andere partijen: Wlzuitvoerders, de Belastingdienst, het UWV en DUO. Alle partijen dienen de gegevens met de hoogst
mogelijke kwaliteit (volledigheid en juistheid) aan te leveren en zijn daarbij ook weer afhankelijk
van andere partijen.
Daarnaast spelen de formele en materiële controles op rechtmatigheid en het toezicht door de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) als belangrijke factoren die de lange definitieve
vaststellingstermijn bepalen.
Op dit moment zorgen de doorloop- en declaratietijden in de GGZ voor de grootste vertraging,
waardoor een eerdere definitieve vaststelling van een juiste risicoverevening tussen
zorgverzekeraars negatief wordt beïnvloed. In de MSZ heeft de verkorting van de maximale DBCdoorlooptijd voor een aanzienlijke versnelling gezorgd. Naast verbeteringen in de GGZ zijn er ook
verbeteringen noodzakelijk in (het proces van) de gegevensaanlevering van de wijkverpleging en
wellicht zijn ook in andere onderdelen van de curatieve zorg nog operationele efficiëntieslagen in
administratie, aanlevering en controles mogelijk. Dit tezamen zou het proces tot de definitieve
verevening enigszins kunnen verkorten, al zal dit meer in termen van maanden dan jaren zijn
(naar verwachting maximaal een jaar). De mogelijkheden van verkorting van het
vereveningstraject hangen samen met de doorlooptijden van de declarabele prestaties. De
vormgeving van de bekostiging in de GGZ en de doorontwikkeling van de DBC’s in de MSZ kunnen
van groot belang zijn.
De versimpeling en verkorting van het traject naar één jaar, zoals de commissie als uiteindelijke
doel voor ogen heeft, vergt forse en fundamentele aanpassingen die niet binnen het huidige stelsel
kunnen worden gerealiseerd. De mogelijkheden voor verkorting van het vereveningstraject zie ik
daarom alleen in bovengenoemde operationele en administratieve versnellingen. Ik wil met ZiNL
bezien hoe we dit kunnen concretiseren. Daarbij wil ik niet alleen kijken naar de mogelijkheden om
het hele vereveningsproces eerder af te ronden, maar ook naar de tijdwinst die daarbij te behalen
2

TK 31765, nr. 271. Het rapport is opgesteld door iBMG en AKD.
Op bladzijde 41 van het rapport van de commissie staat een schematische weergave van het advies voor het
vervroegen van het vereveningsproces. In deze weergave staat een onjuistheid. De Tweede voorlopige
verevening in de presentatie van de huidige weergave van het vereveningsproces vindt niet in de maand
september t+2 plaats, maar in september t+3, na de definitieve opgave van de schade. In de presentatie van
de vervroeging van de definitieve vereveningsronde zou de definitieve verevening volgens de gebruikelijke
werkwijze overigens niet in de maand september t+2 maar in maart t+3 plaatsvinden. Verdere vervroeging
naar september t+2 heeft nog meer voeten in de aarde.
3

is voor het moment waarop de definitieve schade op totaalniveau bekend is. Bij het voorbereiden
van wijzigingen in het stelsel, zoals momenteel in de GGZ, is het effect op de doorlooptijden van de
declarabele prestaties van groot belang. Bij de GGZ is een van de uitgangspunten bij de nieuwe
bekostiging dan ook om te komen tot kortere doorlooptijden.
C. Pas de contracteringsdeadline ook toe voor prijslijsten
De commissie constateert in haar rapport dat zorgverzekeraars in de praktijk tot 12 november de
tijd hebben om de contractafspraken voor het daaropvolgende jaar rond te maken, maar dat deze
deadline veelal niet wordt gehaald als het gaat om de prijslijsten per prestatie. De commissie
adviseert om deze deadline van toepassing te laten zijn op de prijslijsten en dit te laten opnemen
in de relevante regelgeving.
Ik ben het met de commissie eens dat prijslijsten eerder bekend moeten zijn. Naast het feit dat
daardoor eerder inzicht is in de totale zorguitgaven, vind ik dat patiënten er recht op hebben om te
weten wat de prijs van de behandeling. In dit kader is relevant dat partijen in de MSZ reeds op
landelijk niveau afspraken hebben gemaakt over de contractering, waarbij het streven is
opgenomen om uiterlijk 1 januari afspraken te hebben over prijslijsten van dat betreffende jaar. De
NZa monitort vanuit haar rol als toezichthouder de voortgang van de contractering. In de praktijk
blijkt de deadline voor de prijslijsten nog niet goed gehaald te worden, onder andere door
veranderingen in de regelgeving. Er is echter wel duidelijk een versnelling te zien ten opzichte van
eerdere jaren. Tegen deze achtergrond heb ik er een voorkeur voor dat partijen een verdere
versnelling zelf realiseren, zonder regelgeving van de NZa.
Ik streef ernaar om de afspraken met veldpartijen over het sneller bekend worden van prijslijsten
en de monitoring ervan voort te zetten, bijvoorbeeld in eventuele nieuw af te sluiten
hoofdlijnenakkoorden. Tegelijkertijd zal ik in overleg met de NZa bekijken hoe de bekendmaking
van prijslijsten in de praktijk ook op tijd gaat gebeuren.
D. Verbind consequenties aan declaratieafspraken
De commissie adviseert om de afspraken over tijdig declareren te professionaliseren, zodat
facturen op tijd aan zorgverzekeraars verzonden worden. Afspraken hierover zouden volgens de
commissie vanuit de overheid gestimuleerd kunnen worden in meerjarenakkoorden met
zorgaanbieders en zorgverzekeraars.
Het verder professionaliseren van afspraken over tijdig declareren is, waar nodig, een ‘no-regret’optie. Ik ga er dan ook vanuit dat partijen hier onderling goede afspraken over maken. Zij hebben
immers zelf ook een wezenlijk belang bij het naleven van tijdige declaratietermijnen. Hierin is geen
directe rol weggelegd voor de overheid, naast de wettelijke regels en afspraken die al gelden. Ik
zal in overleg met veldpartijen kijken of aanvullende landelijke afspraken gemaakt kunnen worden.
Thema 3: Werking van het stelsel
E. Benut hoofdlijnenakkoorden voor versnelling en verbetering
De commissie doet de aanbeveling om ook in de komende jaren hoofdlijnenakkoorden af te sluiten.
De commissie stelt dat dit zekerheid geeft over de beschikbare plafonds voor de komende jaren en
daarmee de condities verbetert voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders om samen te werken op
de thema’s kwaliteit, gepast gebruik en doelmatigheid en daarover meerjarige afspraken te maken.
Deze aanbeveling van de commissie ondersteunt het voornemen van het kabinet om nieuwe
hoofdlijnenakkoorden te sluiten, zoals opgenomen in het regeerakkoord.

F. Ondersteun sectorbrede invoering van Horizontaal Toezicht
De commissie adviseert de verdere ontwikkeling van Horizontaal Toezicht te ondersteunen zodat
een sectorbrede toepassing binnen de hele curatieve zorg kan worden gerealiseerd.
Ik ben voorstander van de verdere ontwikkeling van Horizontaal Toezicht. Het initiatief daarvoor
ligt bij zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Zij maken afspraken die er op gericht zijn om de
rechtmatigheid van de gedeclareerde zorg te borgen in de bedrijfsprocessen van zorgaanbieders.
Zorgaanbieder en representerende zorgverzekeraar maken daarbij samen afspraken over gerichte
verbeteringen in de toekomst. Dit leidt tot minder onrechtmatigheid, tot afname van toezichtkosten
en van administratieve lasten en tot meer aandacht van zorgaanbieders voor verbetering van hun
bedrijfsvoering. Partijen benutten Horizontaal Toezicht ook als middel om gepast gebruik in de MSZ
op te gaan pakken. Ik sta achter deze acties en zie de meerwaarde van deze samenwerking. Als
volgende stap zie ik graag een uitbreiding van de toepassing van dit concept naar andere
onderdelen van de curatieve zorg. Zorgverzekeraars en zorgaanbieders (zoals in de GGZ) hebben
deze ambitie ook en hebben al afspraken gemaakt om dit te realiseren Waar nodig kan het kabinet
ondersteunen. Ik zal met partijen bespreken wat zij hiervoor aanvullend nodig hebben.
G. Formaliseer regelruimte
De commissie schrijft dat er in de zorgsector een grote druk wordt ervaren van controles op de
rechtmatigheid van de zorguitgaven en dat door een eenzijdige focus op rechtmatigheid en
uitgavenbeheersing onderwerpen als kwaliteit en gepast gebruik onderbelicht blijven. Naar
aanleiding daarvan adviseert de commissie om zorgverzekeraars en zorgaanbieders meer ruimte te
geven om het begrip ‘rechtmatigheid’ van declaraties samen nader in te vullen waar het gaat om
zorg die voldoet aan de basiscriteria van de Zorgverzekeringswet. De commissie spreekt hier van
het ‘formaliseren van regelruimte’. Volgens de commissie kan dit bijvoorbeeld door het verruimen
of afschaffen van (te) strikte declaratiespelregels en/of door toe te staan dat zorgaanbieders en
zorgverzekeraars, al dan niet met tussenkomst van de NZa, declaratieregels (deels) buiten werking
stellen. Het gaat hierbij dus niet om het gedogen van het niet naleven van regels, maar om het
binnen de regels mogelijk maken dat zorgaanbieders en zorgverzekeraars iets anders afspreken.
De commissie noemt ook de optie om toe te staan dat maximaal 2% van de jaarschade met door
zorgaanbieders en zorgverzekeraars zelf in te vullen prestaties kan worden gedeclareerd.
Ik ben er voorstander van om het mogelijk te maken in goed overleg gedetailleerde regels buiten
werking te stellen als die regels het moeilijker maken goede toegankelijke betaalbare zorg te
leveren. Wel moeten controle en toezicht op de naleving van de Zorgverzekeringswet (Zvw)
mogelijk zijn. De patiënt moet daadwerkelijk de zorg ontvangen waarop deze redelijkerwijs is
aangewezen, in overeenstemming met de stand van wetenschap en praktijk. Verder moet, in het
belang van patiënt en premiebetaler, een correcte uitvoering van eigen betalingen en de
risicoverevening mogelijk blijven.
Op dit moment verkent VWS al samen met de NZa of er meer ruimte voor zorgaanbieders en
zorgverzekeraars kan worden gecreëerd om door die partijen zelf in te vullen declarabele prestaties
af te spreken.
De aanbevelingen van de commissie gaan echter niet alleen over vormgeving van declarabele
prestaties, maar ook over de declaratievoorwaarden en registratievoorschriften. In de
aandachtspuntenbrief voor 2017 is de NZa gevraagd in het kader van de aanpak regeldruk kritisch
te kijken naar de eigen regelgeving en deze af te schaffen en/of te vereenvoudigen en waar
mogelijk te verduidelijken. Ik zal de NZa in aanvulling daarop nog expliciet vragen hoe aan deze
aanbeveling van de commissie invulling kan worden gegeven.
Overigens ben ik er nog niet van overtuigd dat het wenselijk is om de ‘regelruimte’ te koppelen aan
een percentage van de jaarschade, een optie die de commissie noemt. De 2% die de commissie

noemt lijkt arbitrair en het is lastig een dergelijk percentage adequaat te onderbouwen. Aan zo’n
hard afgebakende grens lijkt een risico van nieuwe administratieve en controlelasten te kleven. Ik
zal de NZa vragen ook op nut en noodzaak van deze optie in te gaan.
Thema 4: Bekostiging en eigen risico
H. Koppel het eigen risico los van de DBC-systematiek
De commissie stelt voor het eigen risico los te koppelen van de DBC-systematiek en bijvoorbeeld
voor het eigen risico forfaitaire bedragen te hanteren.
Een belangrijk voordeel van deze loskoppeling is dat mensen minder vaak een onverwacht hoge
rekening zullen krijgen, zeker als ze van te voren weten welke behandeling ze zullen ondergaan.
Zoals de commissie aangeeft, kan dit bijdragen aan het rechtvaardigheidsgevoel van de burger en
de duidelijkheid voor verzekerden vergroten.
Er kleven echter ook ernstige bezwaren aan het voorstel. Het voorstel is niet nader uitgewerkt
terwijl daarbij – zoals de commissie ook aangeeft – juist een reeks van lastige politieke en
praktische keuzes moeten worden gemaakt. Zo pakt de door de commissie voorgestelde
systematiek vooral gunstig uit voor de relatief gezonde verzekerden met weinig behandelingen.
Voor chronisch zieken is het zorggebruik vaak dusdanig hoog dat zij ook onder deze systematiek
het eigen risico zullen volmaken.
Daarnaast heeft het voorstel budgettaire consequenties. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft ter
illustratie in 2015 een aantal alternatieven voor het huidige eigen risico doorgerekend.[1] Daarbij
zijn ook varianten betrokken die vergelijkbaar zijn met de aanbeveling door de commissie. Uit de
doorrekening blijkt dat zonder aanpassing van het maximumbedrag van het verplicht eigen risico
de voorgestelde eigenbijdrageregeling zo’n € 1,0 miljard minder opbrengsten zou opleveren, terwijl
de zorguitgaven met € 0,1 miljard zouden stijgen door een minder groot remmend effect van de
regeling. Deze effecten leiden samen tot een overschrijding van het uitgavenplafond met € 1,1
miljard. Hierbij is geen rekening gehouden met de mogelijk stijgende uitvoeringskosten. Het is
mogelijk om de lagere inkomsten te compenseren door het maximum van het verplicht eigen risico
te verhogen. Daarmee zouden vooral de chronisch zieken geraakt worden. Een andere
mogelijkheid zou zijn om een hoger bedrag uit de premie-inkomsten te dekken. Voor alle
volwassen verzekerden zou dat leiden tot een premieverhoging van rond de € 75.
Het is zeker zo dat de tussen zorgaanbieder en verzekeraar overeengekomen prijzen in de zorg
voor verzekerden vaak nog niet transparant dan wel goed vindbaar zijn. Daardoor weten
verzekerden vaak niet hoeveel eigen risico zij verschuldigd zijn, ook niet ingeval ze van te voren
weten welke behandeling ze zullen ondergaan. Daarom is in het regeerakkoord afgesproken dat
deze prijzen stapsgewijs transparant gemaakt moeten worden en de verschillen tussen prijzen ook
inzichtelijk worden. Dat is een andere route dan de commissie kiest met haar voorstel. Een extra
nadeel daarvan is dat het kostenbewustzijn van verzekerden kan afnemen, omdat de eigen
bijdragen bij alle zorgaanbieders hetzelfde zijn. Het kabinet vindt het echter van belang dat
verzekerden inzicht hebben in kostenverschillen tussen zorgaanbieders en die verschillen naast
andere overwegingen zoals kwaliteit kunnen betrekken in hun keuze.
In het regeerakkoord 2017-2021 is er bewust voor gekozen het huidige systeem van het eigen
risico te handhaven en het verplicht eigen risico tot en met 2021 te bevriezen op € 385.
I. Stimuleer innovatieve resultaatafspraken
De commissie heeft geadviseerd om een nieuwe manier van financieren, met positieve prikkels als
het gaat om gezondheidswinst of uitkomsten van zorg, beter mogelijk te maken. Voor innovatieve
afspraken tussen zorgverzekeraar(s) en aanbieder(s), bijvoorbeeld op basis van uitkomsten van
behandelingen of gezondheidswinst moeten volgens de commissie binnen de contractering

[1]

Zorgkeuzes in Kaart, bijlage bij TK 29689, Nr. 596

afspraken kunnen worden gemaakt. Daar waar regelgeving als belemmerend wordt ervaren, zou
volgens de commissie de NZa deze kunnen aanpassen om deze afspraken te stimuleren.
Ik ben het eens met de commissie dat bekostigen op gezondheidswinst en uitkomsten de toekomst
is. Het is nu al mogelijk voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders om innovatieve
contracteringsafspraken te maken waarbij goede resultaten worden beloond. In de praktijk zien we
soms al dat zorgverzekeraars ruimere volumeafspraken maken met zorgaanbieders bij goede
uitkomsten, of werken met een systeem van belonen waarbij de opbrengsten gedeeld worden
tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar (shared savings). Hierbij wordt onder andere gebruik
gemaakt van kwaliteitsinformatie en uitkomsten (value based health care).
Het kabinet ondersteunt deze beweging. Ik volg de initiatieven met interesse en ga met de
initiatiefnemers in gesprek. Mochten er belemmeringen zijn in wet- of regelgeving, dan kijk ik,
samen met de NZa, of deze opgelost kunnen worden door regels aan te passen of eventueel door
het starten van een experiment.
J. Ontwikkel nieuwe vormen van bekostiging en declaratie
De commissie merkt op dat de NZa momenteel de ontwikkeling van een nieuw bekostigingsysteem
in de GGZ onderzoekt en de doorontwikkeling van het bekostigingsysteem in de MSZ voorbereidt.
De commissie adviseert om daarbij onderscheid te maken tussen het declaratiesysteem, het
bekostigingssysteem en de informatie-uitwisseling. Declaraties betreffen de feitelijke betalingen
voor zorg op basis van (door de overheid voorgeschreven) declaratie-eenheden. De commissie ziet
de bekostiging als de vergoeding voor zorg waarover zorgverzekeraars en zorgaanbieders met
elkaar afspraken maken en waarbij veel vrijheden zijn. De informatie-uitwisseling moet een basis
bieden voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders om hun afspraken beter te kunnen richten op
zorg(vraag)zwaarte, kwaliteit en uitkomsten van de zorg. De commissie adviseert het door de
overheid voorgeschreven declaratiesysteem eenvoudig te houden en te baseren op prestaties die
per dag kunnen worden afgerekend. Dit maakt de financiële afwikkeling eenvoudiger en begrijpelijk
voor de burger.
Ik ondersteun op hoofdlijnen de denkrichting van de commissie, waarbij onderscheid wordt
gemaakt tussen door de overheid voorgeschreven tarieven en declaraties (declaratiesysteem),
inkoop/contractafspraken tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars over prijs, inhoud en volume
van zorg (bekostiging) en de informatievoorziening. Deze benadering biedt aanknopingspunten om
eenvoudiger tarief- en prestatiesystemen voor de curatieve zorg te ontwikkelen en sneller inzicht
te krijgen in de ontwikkeling van de zorguitgaven. De NZa heeft in haar meest recente
voortgangsrapportage over de ontwikkeling van een nieuwe GGZ-bekostiging de hoofdlijn
geschetst van het model dat de komende tijd samen met de GGZ-sector en zorgverzekeraars zal
worden uitgewerkt (Kamerstuk 25424, nr. 371). Belangrijke elementen van de benadering die de
commissie voorstaat zijn hierin te herkennen.
Ik zal de NZa verzoeken de aanbevelingen van de commissie expliciet te (blijven) betrekken bij de
verdere (door)ontwikkeling van de tarief- en prestatiesystemen voor de MSZ en GGZ en hier
expliciet op in te gaan bij hun advisering over deze systemen.
Thema 5: Monitoren en ramen
K. Verplicht de periodieke aanlevering van onderhandenwerkinformatie
De commissie stelt dat de levering van het onderhanden werk (OHW) essentieel is voor de raming
van de jaarschade door de verzekeraars. Daarnaast levert het OHW ook een beeld op van de te
verwachten schade. Op dit moment leveren niet alle zorgaanbieders het OHW volledig, tijdig en
van goede kwaliteit. De commissie doet de suggestie dat zorgverzekeraars als drukmiddel de

bevoorschotting strikter kunnen koppelen aan een goede aanlevering van de OHW-informatie.
Eventueel zou een verplichte aanlevering in de regelgeving kunnen worden opgenomen.
Ik vind dit een belangrijke aanbeveling van de commissie. Ik ben groot voorstander van een
goede, tijdige en volledige aanlevering van gevraagde gegevens op vrijwillige basis om de raming
van de jaarschade te verbeteren. Dit punt speelt al heel erg lang, waarbij op vrijwillige basis nog te
weinig resultaat is geboekt. Partijen krijgen wat mij betreft nog een laatste kans om vrijwillige
levering te realiseren. Lukt dit niet dan zal ik kijken hoe ik een verplichting in de in de regelgeving
kan opnemen.
L. Standaardiseer waar mogelijk de ramingen van zorgverzekeraars
De commissie stelt voor de raming van de jaarschade die zorgverzekeraars aan ZiNL leveren waar
mogelijk verder te standaardiseren. De commissie merkt daarbij op dat de standaard zo moet
worden vastgesteld dat zorgverzekeraars de beschikbare informatie optimaal benutten voor de
raming, maar dat de eigen expertise ook moet worden benut. De commissie is er voorstander van
dat ook het OHW wordt gebruikt voor het verscherpen van de raming.
Ik onderschrijf het belang van een kwalitatief zo goed mogelijke raming van de jaarschade, zonder
systematische onder- of overschatting. Ik wil graag met ZN, Vektis en ZiNL in gesprek hoe we die
kunnen bereiken en welke rol het OHW, standaardisatie van de jaarraming en de inzet van eigen
expertise door zorgverzekeraars daarbij kunnen spelen.
M. Creëer toegang tot aanwezige zorggegevens
De commissie adviseert goede toegang mogelijk te maken tot de aanwezige zorggegevens voor
zover de overheidspartijen die gegevens nodig hebben voor hun wettelijke taak. Daarvoor zou de
overheid volgens de commissie verder moeten gaan op het pad dat is ingeslagen met het
memorandum van overeenstemming dat afspraken bevat tussen VWS, IGZ, NZa, ZiNL en Vektis en
met de eerste stap in de uitvoering van de afspraken, het Zorgdataplatform.
Ook stelt de commissie vast dat voor de minister van VWS geen duidelijke taak in de zorgwetten
terug te vinden is op basis waarvan de minister toegang tot informatie kan krijgen. Daarom
adviseert de commissie om de toegang tot informatie die nodig is om een zorgvuldig en
samenhangend zorgbeleid te voeren en stelselverantwoordelijkheid te kunnen waarborgen op
dezelfde manier in de zorgwetten (Zvw, Wlz, Wmo en Wmg) mogelijk te maken als dat is gebeurd
voor het jeugdbeleid in de Jeugdwet.
Ten slotte pleit de commissie voor een snellere en betere vormgeving van informatie-uitwisseling
op langere termijn met minder administratieve lasten. De commissie adviseert te onderzoeken hoe
met Standard Business Reporting (SBR) stappen gezet kunnen worden naar een
gestandaardiseerde informatie-uitwisseling.
Ik ben het met de commissie eens dat de toegang tot gegevens belangrijk is voor de kwaliteit,
betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg en daarmee in het belang van de burger. De
commissie richt zich daarbij (vanuit haar opdracht) vooral op de toegang die de overheid heeft tot
de gegevens. Dit is zeker een belangrijk aspect van de toegang tot zorginformatie, maar ik wil hier
graag bij opmerken dat het bij de toegang tot zorggegevens om veel meer gaat dan alleen de
toegang van de overheid tot informatie. Voor mij staat de patiënt daarbij centraal; regie kunnen
voeren over de eigen gezondheid is daarbij het doel. Betere transparantie en betere
vergelijkbaarheid maken het voor de burger makkelijk om deze regie te kunnen voeren en samen
met de professional te kunnen beslissen over zijn zorg. Terecht merkt de commissie op dat het
belangrijk is voor de burger dat daarbij ook de bescherming van persoonsgegevens goed is
geregeld over de volle lengte van de zorgketen.

Met het memorandum van overeenstemming en het zorgdataplatform is inderdaad een pad
ingeslagen waarmee het voor (overheids)partijen beter mogelijk wordt om toegang te krijgen tot
zorggegevens die nodig zijn voor de uitvoering van hun wettelijke taak. De bedoeling van de
afspraken in het memorandum is een goede toegang tot gegevens die nodig zijn voor de uitvoering
van wettelijke taken, te combineren met eenduidigheid van cijfers, lagere administratieve lasten en
vooral ook het goed regelen van de toegang tot de cijfers met volle aandacht voor de bescherming
van persoonsgegevens. De aanbeveling van de commissie om op dit pad verder te gaan zie ik als
ondersteuning van het beleid.
De zorgwetten geven de beleidsverantwoordelijke minister geen wettelijke taak op basis waarvan
toegang tot informatie kan worden gekregen. Wel zijn er andere wetten op basis waarvan
informatie kan worden opgevraagd. Het meest concreet wordt dat in de Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen4. Met een passage in de zorgwetten zoals de commissie voorstelt wordt duidelijk
voor welk doel informatie verstrekt kan worden, namelijk om een zorgvuldig en samenhangend
zorgbeleid te voeren en stelselverantwoordelijkheid te kunnen waarborgen. Daarmee is de
beleidsverantwoordelijke minister niet beperkt tot de informatie die ZBO’s beschikbaar hebben. De
Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is met ingang van 25 mei 2018 van toepassing
op de verwerking van persoonsgegevens. Op basis van die Europese verordening voor
privacybescherming geldt voor de verwerking van persoonsgegevens door de verantwoordelijke
minister het vereiste van een wettelijke grondslag voor de verwerking zowel van de niet bijzondere
persoonsgegevens als van gegevens over de gezondheid. Dit betekent dat zowel de wettelijke taak
als de verwerking van persoonsgegevens voor die taak in de zorgwetten wordt vastgelegd.
Vanzelfsprekend is de daadwerkelijke toegang tot de persoonsgegevens en het gebruik ervan wel
gebonden aan de daarvoor op grond van de AVG geldende regels zoals rechtmatige verwerking,
doelbinding, minimale gegevensverwerking en noodzakelijkheid. De eisen van proportionaliteit en
subsidiariteit behoren tot de regels van noodzakelijkheid. De eisen van proportionaliteit houden in
dat de verwerking niet verder gaat dan noodzakelijk is voor de taakuitoefening. De eisen van
subsidiariteit houden in dat er geen verwerking met een minder vergaande inbreuk op de
bescherming van persoonsgegevens bestaat die eenzelfde resultaat voor de taakuitoefening
oplevert. Samen met de minister en staatsecretaris van VWS zal ik onderzoeken of de wijze
waarop in de Jeugdwet de toegang tot informatie is geborgd die nodig is om een zorgvuldig en
samenhangend zorgbeleid te voeren en stelselverantwoordelijkheid te kunnen waarborgen, ook in
de andere zorgwetten kan worden vastgelegd.
Voor informatie-uitwisseling is het uitgangspunt dat wordt aangesloten bij registratie aan de bron,
dat zo veel mogelijk uitgegaan wordt van decentrale dataopslag en data-minimalisatie. Hierover
worden met de veldpartijen afspraken gemaakt via het Informatieberaad. Voor de juistheid van
analyses en verbetering van de zorg zijn data nodig. Nieuwe technologieën en infrastructurele
oplossingen die nu in de praktijk getest worden, zoals de Personal Health Train, Health RI voor
onderzoeksdata en mogelijk ook Block chain, kunnen daarbij helpen. Waar nodig lever ik hier een
bijdrage aan of stimuleer ik deze. Randvoorwaarden daarbij zijn Eenheid van taal, FAIR dataprincipes5 en standaardisatie. Daarover worden via het Informatieberaad afspraken gemaakt. In
het Informatieberaad wordt op deze manier toegewerkt naar een duurzaam Informatiestelsel voor
en van de zorg. Daarnaast lopen er versnellingsprogramma’s6 waarin de implementatie van
standaarden wordt gestimuleerd en de daadwerkelijke uitwisseling van data tussen patiënt en
professional wordt bevorderd. Waar gepast wordt daarbij aangesloten bij internationale
ontwikkelingen en regionale initiatieven. In verschillende initiatieven wordt daarnaast aan de
4
Artikel 20 lid 1 vermeldt: Een zelfstandig bestuursorgaan verstrekt desgevraagd aan Onze Minister alle voor
de uitoefening van diens taak benodigde inlichtingen. Onze Minister kan inzage vorderen van alle zakelijke
gegevens en bescheiden, indien dat voor de vervulling van zijn taak redelijkerwijs nodig is.
5
Zie ondermeer: https://www.zonmw.nl/nl/over-zonmw/toegang-tot-data/fair-data/
6
Onder meer de Versnellingsprogramma’s Informatie-uitwisseling patiënt professional (VIPP 1 en 2). Een
aantal andere wordt voorbereid.

betere ontsluiting van kwaliteitsgegevens in en met het veld gewerkt. Daarbij wordt ook ingezet op
de totstandkoming en betere benutting van internationale uitwisselings- en uitkomststandaarden.
De commissie noemt Standard Business Reporting (SBR) als een mogelijke oplossing voor het
ontsluiten van zorginformatie richting overheid. SBR is een methodiek om de uitvraag van
financiële verantwoordingsgegevens te verbeteren door middel van standaardisatie van gegevens,
processen en techniek. Ik erken dat standaardisatie van deze elementen van groot belang is om tot
beter inzicht te komen. De zorg werkt op verschillende terreinen (declaratieverkeer,
zorginhoudelijke bouwstenen, enz.) met gestandaardiseerde gegevens, processen en techniek,
vaak niet onder de noemer SBR. Er valt ook nog veel te winnen. De administratieve lasten van de
uitvraag van gegevens worden immers als groot ervaren en zoals het rapport laat zien is er
behoefte aan beter inzicht in de zorg. Ik zal onderzoeken op welke wijze SBR, of elementen van
deze methodiek zoals het gebruiken van de taxonomie voor financiële verslaggeving voor de
uitvraag van jaarrekeningen, binnen mijn beleid ingezet kan worden om onder meer
administratieve lasten te verlagen. Waar nodig zal ik daarbij partijen uit de zorg betrekken.