Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3017
Vragen van het lid Vestering (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over de 575.000 kippen die in 2020 dood aankwamen bij
het slachthuis (ingezonden 7 april 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 1 juni 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 2479.
Vraag 1
Wat vindt u er van dat 575.000 kippen zijn gestorven tijdens transport naar
het slachthuis in 2020? Sinds wanneer is dit bij u bekend?1
Antwoord 1
Het aantal van 575.000 dieren is gebaseerd op het percentage dead on arrival
(DOA) in 2020 (0,09%), gerekend op het totaal aantal pluimvee dat is
aangevoerd in slachthuizen in 2020 (606 miljoen dieren).
Ik ben ermee bekend dat het percentage DOA’s voor pluimvee rond dit getal
ligt. Omgerekend naar dit soort absolute getallen per jaar is dit een enorm
aantal dieren dat, door diverse omstandigheden, vroegtijdig sterft en dat vind
ik een pijnlijk gegeven. Ik constateer daarbij wel dat het percentage DOA’s de
afgelopen jaren gelukkig aan het afnemen is. Uit een recente publicatie van
de European Food Safety Authority (EFSA) blijkt dat de Nederlandse
percentages lager zijn dan de in dat rapport genoemde aantallen2.
Vraag 2
Hoeveel kippen zijn er in de periode 2016 tot 2020 jaarlijks dood aangekomen
bij het slachthuis?
Antwoord 2
Het onder vraag 1 genoemde aantal betreft cumulatief alle soorten pluimvee
op Nederlandse slachthuizen. In het onderstaande overzicht zijn, per jaar, de
totalen van alle op grote en middelgrote pluimveeslachthuizen aangevoerde
slachtkuikens en kippen (uitgelegde leghennen) weergegeven; alsmede het

1

NU.nl, 1 april 2021, «575.000 kippen stierven afgelopen jaar onderweg naar het slachthuis»
(https://www.nu.nl/binnenland/6125384/575000-kippen-stierven-afgelopen-jaar-onderweg-naarhet-slachthuis.html)
2
EFSA Scientific Opinion 10.2903/j.efsa.2019.5849

ah-tk-20202021-3017
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

aantal DOA’s. Dit betreft zowel dieren afkomstig van Nederlandse als
buitenlandse pluimveebedrijven.

Overzicht bedrijven met vleeskuikens of kippen, uitgezonderd de kleine bedrijven
Jaar

Totaal aangevoerd

Dood aangevoerd

% Dood aangevoerd

2016
2017
2018
2019
2020

631.813.965
634.952.063
62.5724.436
625.622.210
601.315.015

801.556
680.395
709.171
635.106
567.200

0,13%
0,11%
0,11%
0,10%
0,09%

Vraag 3
Wordt de oorzaak van de sterfte bij kippen tijdens transport onderzocht en
bijgehouden? Zo nee, waarom niet en bent u bereid om dit alsnog verplicht
te stellen? Zo ja, welk deel van de sterfte bij aankomst is toe te schrijven aan
extreme temperaturen, welk deel aan wateronthouding en welk deel aan
verwondingen die zijn veroorzaakt door het op ruwe wijze vangen en in
kratten proppen van de dieren?
Antwoord 3
Er wordt na aankomst op het slachthuis, bij aanvang van het slachtproces,
door de slachterij geregistreerd hoeveel dieren dood zijn. Hierbij kan meestal
geen onderscheid gemaakt worden in welke fase van het voorafgaande
traject (vangen, laden, transport, wachttijd in de aanvoerhal) dieren doodgegaan zijn, noch wat de directe doodsoorzaak is. In de eerdergenoemde
publicatie van de EFSA wordt ook een aantal risicofactoren benoemd, als
gevolg waarvan het DOA-percentage verhoogd kan zijn. Het is volgens de
EU-wetgeving niet verplicht om dit bij te houden en omdat het praktisch
onmogelijk uitvoerbaar is. Dit geldt ook op nationaal niveau.
Vraag 4
Bent u bereid om, zolang er dieren worden gefokt, gebruikt en geslacht,
rustige vangmethoden voor kippen verplicht te stellen, zoals de zogenoemde
«rechtop-vangmethode», om breuken, bloedingen en ernstige kneuzingen te
voorkomen? Zo nee, waarom niet?3
Antwoord 4
Ik vind het van groot belang dat dieren op zodanige wijze worden gevangen
en vervoerd dat het de dieren geen letsel of onnodig lijden berokkent en dat
het verbod daarop wordt nageleefd en gehandhaafd. Ter bevordering van de
naleving van deze algemene voorwaarde uit de transportverordening wordt
door de NVWA actief uitgedragen dat het vangen van pluimvee zodanig moet
gebeuren dat vangletsel voorkomen wordt.
De NVWA heeft recent nog het probleem van vangletsel actief onder de
aandacht gebracht van betrokken bedrijven, brancheorganisaties en dierenartsen4. Kern van de boodschap is dat bedrijven veel vangletsel kunnen
voorkomen als zij hun dieren vangen met een goed ingestelde vangmachine
of als zij een goed getrainde vangploeg inhuren die voldoende tijd krijgt om
te vangen. Daarbij is gesteld dat een goed getrainde vangploeg de dieren kan
vangen volgens de zogenoemde «rechtop vangmethode». Bij deze vangmethode worden de dieren rechtop in de container gestopt in plaats van dat zij
(vaak met 2 tot 5 dieren per hand) aan de poten worden gedragen.
Er zijn daarnaast Europese Guidelines beschikbaar over dit onderwerp
(Animal Transport Guides and Best Practice in Europe).
De NVWA ziet bovendien actief op vangletsel toe via een systematiek van
controle achteraf op het slachthuis op basis waarvan boetes in de keten
kunnen worden opgelegd. Recent heeft het College van Beroep voor het

3

Website Eyes on Animals, geraadpleegd 7 april 2021, https://www.eyesonanimals.com/wpcontent/uploads/2020/11/2020-11-19-brochure-kippen-NL-online.pdf
4
https://www.nvwa.nl/nieuws-en-media/nieuws/2021/03/03/nvwa-neemt-maatregelen-tegenvangletsel-bij-pluimvee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

bedrijfsleven uitspraak over vangletsel gedaan in hoger beroep waarmee is
bevestigd dat deze wijze van toezicht juridisch houdbaar is.
Vraag 5
Hoeveel pluimveetransporten vinden er jaarlijks plaats in vrachtwagens
zonder ventilatie, behalve van de rijwind?
Antwoord 5
Voor zover bekend worden alle pluimveetransporten, met uitzondering van
die van eendagskuikens, uitgevoerd met vrachtwagens zonder geconditioneerde omstandigheden en met gebruikmaking van ventilatie door rijwind.
Vraag 6
Kunt u bevestigen dat er geen (EU-)norm bestaat voor de gemiddelde sterfte
(dood bij aankomst) op het slachthuis?
Antwoord 6
Er bestaat inderdaad geen Europese norm voor het gemiddelde, of maximale,
DOA percentage.
Vraag 7
Wat is voor u de grens waarbij u het aantal kippen dat dood aankomt bij het
slachthuis niet langer acceptabel vindt?
Antwoord 7
Het is uiteraard mijn ambitie om het aantal dieren dat dood aankomt zo laag
mogelijk te houden, ik blijf de sector hierop aanspreken. Slachterijen melden
het percentage DOA’s per koppel aan de NVWA zodat hier inzicht over is.
Vraag 8
Kunt u bevestigen dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
pas ingrijpt op het moment dat de sterfte tijdens transport boven de 1%
uitkomt («dead on arrival»-percentage op koppelniveau), de zogenaamde
interventiegrens?5
Antwoord 8
De NVWA hanteert een interventiegrens van 1%. De dood van de dieren kan
door verschillende oorzaken ontstaan, zoals genoemd in de antwoorden op
de vragen 3 en 6. Voor het op kunnen leggen van sancties door de NVWA is
het noodzakelijk vast te kunnen stellen welke overtreding begaan is (bijvoorbeeld te ruw vangen, vervoer bij extreme temperatuur, te volle kratten, te
lange wachttijd in het slachthuis), wie deze overtreding begaan heeft (de
houder, vangploeg, transporteur, slachthuis) en wat de relatie is met het
DOA-percentage. Het is in de praktijk lastig eenduidig vast te stellen wat de
oorzaak van het verhoogde DOA-percentage is, en wie hiervoor verantwoordelijk gesteld kan worden.
Vraag 9
Waar is deze grens op gebaseerd?
Antwoord 9
Deze grens is bepaald mede op basis van ervaring van toezichthouders en
incidenten. Er is geen wettelijke of wetenschappelijke norm hiervoor.
Vraag 10
Hoe vaak en op welke wijze wordt gecontroleerd of deze interventiegrens
wordt overschreden?
Antwoord 10
Het slachthuis meldt aan het eind van iedere slacht dag aan de NVWA het
DOA-percentage van al de aangevoerde koppels.

5

Kamerstuk 28 286, nr. 1059

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 11
Hoe vaak is deze interventiegrens overschreden in de afgelopen vijf jaar? Hoe
vaak heeft overschrijding van deze grens geleid tot een boete en hoe vaak tot
een waarschuwing?
Antwoord 11
In de periode 2016–2020 zijn er 11 bestuurlijke boetes opgelegd en 6
schriftelijke waarschuwingen gegeven. Hierbij past de kanttekening dat een
bestuurlijke boete en/of een schriftelijke waarschuwing niet op uitsluitend het
constateren van het overschrijden van de interventienorm van 1% DOA
opgelegd kan worden en zoals uitgelegd, is het in de praktijk lastig eenduidig
vast te stellen wat de oorzaak van het verhoogde DOA-percentage is, en wie
hiervoor verantwoordelijk gesteld kan worden.
Vraag 12
Kunt u bevestigen dat 1% van 606 miljoen kippen neerkomt op 6 miljoen
dieren die jaarlijks sterven tijdens transport?
Antwoord 12
Het feit dat de interventiegrens 1% is, betekent niet dat er 6 miljoen dieren
sterven. Het aantal dood aangevoerde dieren is beduidend lager en niet alle
sterfte is te wijten aan transport.
Voor het aantal geregistreerde DOA’s bij aanvoer op het slachthuis verwijs ik
naar mijn antwoord op vraag 2.
Vraag 13
Vindt u sterfte van 6 miljoen kippen tijdens het transport per jaar zelf
acceptabel? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 13
Ik verwijs u naar de geconstateerde aantallen zoals aangegeven in het
antwoord op vraag 2. Ik constateer dat de percentages een dalende trend
vertonen en zal de sector blijven aanzetten tot maatregelen tot verdere
verbetering.
Vraag 14
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?
Antwoord 14
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4