MINISTERIE VAN FINANCIEN

CONCEPT
DIRECTORAAT-GENERAAL VOOR FISCALE ZAKEN
DIRECTIE DIRECTE BELASTINGEN
’s-Gravenhage, PM

NR. DB 2013/…

2013

M

ONDERWERP
Wijziging van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994

De Staatssecretaris van Financiën,

Gelet op artikel 5b van de Algemene wet inzake rijksbelastingen;

Besluit:

1

ARTIKEL I

In de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994 wordt artikel 1a als
volgt gewijzigd:

1. In het eerste lid, onderdeel h, wordt “, en” vervangen door een puntkomma.

2. In het eerste lid, onderdeel i, wordt de punt aan het slot vervangen door: , en.

3. Aan het eerste lid wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
j. de instelling via internet op elektronische wijze informatie met betrekking tot
haar functioneren, openbaar maakt.

4. Er wordt een lid toegevoegd, luidende:
7. De informatie, bedoeld in het eerste lid, onderdeel j, bestaat ten minste uit:
a. de naam van de instelling;
b. het nummer, bedoeld in artikel 12, onderdeel a, van de Handelsregisterwet
2007, van de instelling, dan wel ingeval de instelling is gevestigd in een staat als
bedoeld in artikel 1c, het nummer waaronder de instelling is ingeschreven in het
register van die staat, de naam van dat register en de plaats waar dat register
wordt gehouden;
c. het post- of bezoekadres, het telefoonnummer en het e-mailadres van de
instelling;
d. de doelstelling volgens de regelgeving van de instelling;
e. de hoofdlijnen van het actuele beleidsplan, bedoeld in het eerste lid, onderdeel
f, van de instelling;
f. de bestuurssamenstelling en het beloningsbeleid van de instelling;
g. een actueel verslag van de uitgeoefende activiteit of activiteiten van de
instelling;
h. de balans en de staat van baten en lasten, met toelichting, van de instelling
dan wel, indien het een instelling betreft die niet actief geld of goederen werft
onder derden en die het haar ter beschikking staande vermogen of de
opbrengsten daarvan uitsluitend of nagenoeg uitsluitend besteedt ten behoeve
van haar doelstelling (een zuiver vermogensfonds), of indien het een
kerkgenootschap is, een zelfstandig onderdeel daarvan of een lichaam waarin zij
zijn verenigd, de staat van baten en lasten en een overzicht van de voorgenomen
bestedingen, met toelichting.

2

ARTIKEL II
Artikel I is voor het eerst van toepassing met betrekking tot de informatie die
betrekking heeft op het laatste volledige boekjaar voorafgaand aan de datum van
inwerkingtreding van deze regeling.

ARTIKEL III
1. Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2014.
2. In afwijking van het eerste lid in zoverre treedt deze regeling voor instellingen
als bedoeld in artikel 2 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek die op grond van
artikel 5b, zesde lid, derde volzin, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen als
algemeen nut beogende instelling worden aangemerkt, in werking met ingang van
1 januari 2016.

Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.

De Staatssecretaris van Financiën,

3

TOELICHTING
I.

Algemeen

De wijziging van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994
(UR AWR 1994) geeft nadere uitvoering aan het in de Visie op toezicht en verantwoording in de
filantropische sector1 neergelegde voornemen om in de fiscale regelgeving voor algemeen nut
beogende instellingen (ANBI’s) de verplichting op te nemen op toegankelijke wijze informatie te
publiceren via internet. Het gaat om informatie die van belang is voor transparantie en
verantwoording in de filantropische sector. De verstrekking van die informatie via internet wordt
met ingang van 1 januari 2014 een wettelijke voorwaarde voor het behoud of de verkrijging van de
ANBI-status2. Met het stellen van deze voorwaarde wordt mede uitvoering gegeven aan de bij de
behandeling van het Belastingplan 2012 aangenomen motie Omtzigt/Van Vliet3 waarin vanuit
publieksbelang meer (gratis) transparantie wordt geëist van de ANBI’s. Dit publieksbelang kan
worden omschreven als het belang dat belastingbetalers, donateurs en begunstigden hebben bij
inzicht in het functioneren van de filantropische sector. In deze wijzigingsregeling wordt bepaald
welke informatie ten minste op internet ter beschikking moet worden gesteld. In verband met het
nieuwe voorschrift tot publicatie op internet wordt de ANBI-lijst op de site van de Belastingdienst
aangepast. Deze lijst heeft de functie zekerheid te bieden aan een belastingplichtige voor de
rechtmatigheid van zijn beroep op de giftenaftrek door antwoord te geven op de vraag of een
bepaalde instelling de ANBI-status heeft. In verband met de geheimhoudingsplicht die op de
Belastingdienst rust, mogen alleen openbare gegevens bekendgemaakt worden door de
Belastingdienst. Daarom zijn nu alleen de naam en de vestigingsplaats van de ANBI, de datum van
ingang of beëindiging van de ANBI-status en het gegeven dat de ANBI is aangemerkt als een
culturele ANBI opgenomen. Deze gegevens worden aangevuld met een internetadres waar de
informatie over de ANBI kan worden gevonden. Daarnaast zal ten behoeve van de toepassing van
de giftenaftrek in de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting een uniek nummer worden
opgenomen. Hiervoor wordt voor stichtingen en verenigingen het nummer gebruikt dat door de
Kamer van Koophandel wordt toegekend bij de inschrijving in het Handelsregister, het zogenoemde
Rechtspersonen en Samenwerkingsverbanden Informatienummer (RSIN). Omdat
kerkgenootschappen, hun zelfstandige onderdelen en de lichamen waarin zij zijn verenigd slechts
op een door het betreffende genootschap zelf gekozen aggregatieniveau over een uniek nummer
beschikken, wordt voor hen een andere oplossing gezocht. Zoals in de brief van .. mei 20134 is
toegelicht, zullen de door middel van een zogenoemde groepsbeschikking als ANBI aangemerkte
kerkgenootschappen, hun zelfstandige onderdelen en lichamen waarin zij zijn verenigd, via een
ingroeiregeling aan de gewijzigde voorwaarden gaan voldoen.

Publiekrechtelijke lichamen

1

Kamerstukken II 2012/13, 32 740, nr. 13.

2

Artikel 5b, eerste lid, onderdeel a, onder 2°, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen, zoals dat
ingevolge artikel XV van Overige fiscale maatregelen 2013 met ingang van 1 januari 2014 komt te luiden.
3
Kamerstukken II 2011/12, 33 003, nr. 52.
4
Kamerstukken II 2012/13, …………..

4

De ANBI-status van publiekrechtelijke lichamen vloeit rechtstreeks uit de wet voort. Deze
lichamen zijn niet opgenomen op de ANBI-lijst omdat er voor potentiële schenkers geen
onduidelijkheid bestaat over de kwalificatie als ANBI. Voor deze ANBI’s is de transparantie en de
wijze waarop zij verantwoording afleggen aan het publiek elders in de voor deze lichamen geldende
regelgeving, zoals de Gemeentewet of de Provinciewet, neergelegd.

Publicatie op internet
De ANBI kan de vereiste informatie op een eigen website publiceren, maar mag daarvoor
ook gebruikmaken van gemeenschappelijke voorzieningen die aangeboden worden door
bijvoorbeeld de brancheorganisaties. De te publiceren informatie bestaat uit gegevens waarover
een ANBI volgens de civielrechtelijke dan wel fiscale regelgeving ook nu reeds moet beschikken.
Nieuw is dat de ANBI ervoor moet zorgen dat deze informatie via internet voor elke belangstellende
beschikbaar is. Publicatie op internet van de informatie betekent daarom slechts een geringe –
digitale – administratieve last.
De op basis van de fiscale regelgeving te publiceren gegevens vormen vanuit het oogpunt van
transparantie en verantwoording een basaal vertrekpunt; het staat ANBI’s uiteraard vrij meer en
uitgebreidere informatie te geven. Dit geldt met name voor de zuivere vermogensfondsen en de
kerkgenootschappen, die op een enkel onderdeel tot minder verplicht zijn. Het is aan de gebruiker
van de informatie om te beoordelen of hij genoegen neemt met de verstrekte informatie of dat hij
meer informatie wenst. Hij kan zich in het laatste geval tot de ANBI wenden met een verzoek om
informatie en er, ingeval de informatie onbevredigend is of in het geheel niet wordt gegeven, zijn
eigen conclusies aan verbinden. De verantwoordelijkheid voor de juistheid van de gegevens ligt bij
de ANBI’s zelf vanuit het gedeelde streven van overheid en de sector naar meer zelfregulering. In
dit verband wordt opgemerkt dat de in de Stichting Samenwerkende Brancheorganisaties
Filantropie (SBF) verenigde filantropische sector zich heeft verbonden tot het opzetten van een
validatiestelsel, bestaande uit een gedragscode, een keurmerkstelsel voor de fondswervende
instellingen en een internetportaal voor hun leden-ANBI’s, die ook van dat portaal gebruik zullen
kunnen maken om informatie over henzelf te publiceren. Het voldoen aan de voorwaarden op
grond van de fiscale regels kan als een eerste trede in dat stelsel worden beschouwd.

II.

Artikelsgewijs

Artikel I
Artikel I (artikel 1a van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994)
Artikel 1a van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994 (UR AWR
1994) wordt aangepast in verband met de uitwerking van de per 1 januari 2014 in werking
tredende voorwaarde dat ANBI’s op elektronische wijze de bij ministeriële regeling nader te
bepalen informatie moeten verschaffen via internet. Met de eerste drie wijzigingen in het eerste lid
van artikel 1a van de UR AWR 1994 wordt aan de opsomming van de voorwaarden waaraan een
instelling moet voldoen om als ANBI te kunnen kwalificeren een nieuwe voorwaarde toegevoegd.
Deze nieuwe voorwaarde, in het eerste lid, onderdeel j, van genoemd artikel 1a, stelt de eis dat
gegevens op elektronische wijze via internet openbaar worden gemaakt.

5

In het toe te voegen zevende lid van artikel 1a van de UR AWR 1994 is beschreven welke
gegevens ten minste openbaar moeten worden gemaakt. Hierna worden deze per onderdeel nader
toegelicht.
In artikel 1a, zevende lid, onderdeel a, van de UR AWR 1994 is de voorwaarde opgenomen
dat de instelling haar naam opgeeft. De publicatie en de openbaarheid van dit gegeven spreekt
voor zich. Dit gegeven staat ook op de door de Belastingdienst gepubliceerde lijst van
kwalificerende ANBI’s. Het gaat hier in eerste instantie om de officiële naam. Het komt voor dat
instellingen onder een andere, meer populaire naam bij het publiek bekend zijn. Indien die naam
ook bekend is bij de Belastingdienst, kunnen beide namen worden opgenomen op de door de
Belastingdienst bijgehouden ANBI-lijst. Een voorbeeld hiervan is Stichting familieverblijf
kinderziekenhuizen, ook bekend als: Ronald McDonaldhuis AMC Amsterdam.
Op grond van artikel 1a, zevende lid, onderdeel b, van de UR AWR 1994 moet de ANBI
haar RSIN op internet bekendmaken. Dit nummer dat door de Kamer van Koophandel wordt
toegekend bij de verplichte inschrijving van een stichting of vereniging in het Handelsregister, zal
in de toekomst een rol spelen bij de uitvoering van de giftenaftrek in de inkomstenbelasting en de
vennootschapsbelasting in die zin dat bij een beroep op de giftenaftrek in de aangifte dat nummer
moet worden vermeld. Het RSIN wordt daarom ook op de ANBI-lijst van de Belastingdienst
opgenomen.
Ingevolge artikel 1a, zevende lid, onderdeel c, van de UR AWR 1994 zijn ook de
contactgegevens van de ANBI vereist. Dit zijn de gegevens met betrekking tot de bereikbaarheid
van de ANBI. Contact kan op meer manieren worden gelegd: door fysiek bezoek, per post, per
telefoon, per e-mail of via de website. In bepaalde gevallen is het niet wenselijk dat het
vestigingsadres van de instelling openbaar is. Te denken valt aan gevallen waarin een (ANBIinstelling vanuit het ‘eigen’ huis wordt bestuurd. Het is niet de bedoeling dat bijvoorbeeld
aanvragers van een bijdrage voor hun goede doel ongevraagd aanbellen bij de bestuurder van die
ANBI om hun verzoek te doen. Voorts hoeven contactgegevens ingevolge de privacywetgeving voor
kerkgenootschappen en hun zelfstandige onderdelen niet herleidbaar te zijn tot natuurlijke
personen. Daarom kan in dergelijke gevallen ook worden volstaan met een postbusnummer.
Daarnaast kunnen het telefoonnummer en het e-mailadres waaronder de ANBI bereikbaar is, als
contactmogelijkheden worden vermeld op de plek op internet waar de ANBI haar gegevens aan het
publiek ter beschikking stelt.
Artikel 1a, zevende lid, onderdeel d, van de UR AWR 1994 stelt de voorwaarde dat de ANBI
haar doelstelling op internet publiceert. De doelstelling is uiteraard opgenomen in de regelgeving
van de instelling. Regelgeving moet hier, net als in artikel 1a, eerste lid, onderdeel b, van de
UR AWR 1994 worden opgevat als een verzamelbegrip voor onder meer de statuten, de feitelijk en
rechtens met statuten overeenkomende interne regelgeving de statuten en kerkorden van de
verschillende kerkelijke instellingen. Met de voorwaarde de doelstelling te publiceren is bedoeld dat
de instelling kort en begrijpelijk het doel, de missie en de bestaansreden van de instelling
verwoordt, opdat elke belanghebbende op eenvoudige wijze kan constateren of het op grond van

6

artikel 1a, zevende lid, onderdeel e, van de UR AWR 1994 vereiste actuele beleidsplan,
overeenstemt met de doelstelling.
Elke ANBI moet op grond van artikel 1a, eerste lid, onderdeel f, van de UR AWR 1994 over
een actueel beleidsplan beschikken en op grond van het zevende lid, onderdeel e, van genoemd
artikel moet de ANBI dit beleidsplan openbaar maken. In dit beleidsplan maakt de ANBI duidelijk
op welke wijze zij van plan is om op korte termijn (in de komende jaren) haar doelstellingen te
verwezenlijken. Er zijn ANBI’s die hun voorgenomen werkzaamheden zeer gedetailleerd vastleggen
binnen hun organisatie. Het is niet nodig om dit gedetailleerde plan integraal te publiceren. Voor de
publicatie van het beleidsplan op internet kan een ANBI volstaan met een publieksvriendelijke
versie van de hoofdlijnen van het beleidsplan . Instellingen die via een groepsbeschikking zijn
aangemerkt als ANBI, zoals kerkgenootschappen, hebben doorgaans een gemeenschappelijk
beleidsplan op hoofdlijnen. Daar kan naar verwezen worden. Aan de hand van het beleidsplan kan
vervolgens desgewenst door het publiek een oordeel worden geveld of de ANBI werk maakt van
het bereiken van haar doelstellingen en of zij daarbij een goede aanpak kiest.
In artikel 1a, zevende lid, onderdeel f, van de UR AWR 1994 wordt bepaald dat de ANBI bij
de online te publiceren informatie de samenstelling van haar bestuur en het beloningsbeleid
opneemt. Opgemerkt zij dat het hier voor wat betreft de samenstelling van het bestuur vooral gaat
om de functies waaruit het bestuur is samengesteld en de daarbij toegekende bevoegdheden, en
niet om de namen van de bestuurders, hoewel het natuurlijk wel is toegestaan om deze te
vermelden. Tegen verplichte vermelding van namen (en adressen) van het bestuur zijn valide
bezwaren aangevoerd vanuit de kringen van de vermogensfondsen. Zij hebben erop gewezen dat
bestuurders van vermogensfondsen vaak worden vereenzelvigd met de vermogens in de fondsen
en dat zij – of leden van hun familie – aanzienlijke risico’s lopen op bedreigingen en ontvoeringen.
Met de verwijzing naar het beloningsbeleid wordt in artikel 1a, zevende lid, onderdeel f, van de UR
AWR 1994 niet alleen gedoeld op de beloning die op grond van artikel 1a, eerste lid, onderdeel e,
van de UR AWR 1994 aan beperkingen is onderworpen. De laatstgenoemde bepaling ziet op de
beloning van de leden van het orgaan van de instelling dat het beleid bepaalt. Zij mogen ter zake
van de door hen voor de instelling in die hoedanigheid verrichte werkzaamheden geen andere
beloning ontvangen dan een vergoeding voor gemaakte onkosten en een niet-bovenmatig
vacatiegeld. Het beloningsbeleid waarop genoemd zevende lid, onderdeel f, ook betrekking heeft, is
het beloningsbeleid voor het in dienst zijnde personeel van de ANBI. Hierbij kan, indien van
toepassing, worden volstaan met een verwijzing naar een van toepassing zijnde CAO of
salarisregeling. Good governance en het publieksbelang eisen dat met name met betrekking tot het
bestuur en de directie van de ANBI openheid van zaken wordt gegeven met betrekking tot het
beloningsbeleid. Het is vervolgens aan het publiek om zich een oordeel te vormen over het
beloningsbeleid en daar eventueel consequenties aan te verbinden voor hun geefgedrag.
Artikel 1a, zevende lid, onderdeel g, van de UR AWR 1994 bevat het voorschrift een verslag
van de uitgeoefende activiteit of activiteiten op internet te zetten. De gedachte is dat de instelling
ten minste jaarlijks verslag uitbrengt. Bij sommige ANBI’s is het gebruikelijk vaker een update van
hun activiteiten op internet te zetten. In combinatie met het actuele beleidsplan kan met de

7

verslaglegging door de ANBI verantwoording worden afgelegd. Met opzet is hier gekozen voor de
term “verslag” en niet voor “inzage in de bereikte resultaten”. Resultaatmeting is ingewikkeld en in
veel gevallen ook ondoenlijk. Daar komt bij dat veel algemeen nuttige inspanningen niet altijd op
korte termijn tot een positief of meetbaar resultaat leiden. Denk bijvoorbeeld aan wetenschappelijk
onderzoek waarvan de uitkomsten niet vooraf vaststaan, aan ontwikkeling van medicijnen of aan
welzijnswerk in bepaalde wijken. Door middel van een verslag kunnen deze inspanningen adequaat
worden verantwoord.
In artikel 1a, zevende lid, onderdeel h, van de UR AWR 1994 ten slotte gaat het om inzage
in de financiële huishouding van een instelling door publicatie van het jaarverslag of een
samenvatting daarvan. Fondswervende instellingen zijn verplicht tot publicatie van een
(samenvatting van de) balans en de staat van baten en lasten, met een toelichting. Voor zuivere
vermogensfondsen, dat wil zeggen instellingen die geen geld of goederen werven onder derden en
die dat vermogen en de rendementen (nagenoeg) uitsluitend besteden aan haar algemeen nuttige
doelstelling, geldt een andere regeling. Deze kunnen volstaan met een (verkorte) staat van baten
en lasten en een overzicht van de in het kader van de bestedingen gemaakte reserveringen en het
verloop daarvan, met toelichting. Zij hoeven dus geen balans te publiceren. Hetzelfde regime geldt
voor kerkgenootschappen, die hun fondswervende activiteiten hoofdzakelijk op hun leden richten,
en hun zelfstandige onderdelen. Zij geven op dezelfde wijze als de vermogensfondsen inzage in
hun bestedingen.
Een stichting of vereniging is civielrechtelijk verplicht tot het opmaken van een balans en
een staat van baten en lasten. De staat van baten en lasten is te vergelijken met de winst- en
verliesrekening van commerciële rechtspersonen en geeft inzage in – grofweg gezegd - de
inkomsten en de uitgaven van de ANBI. Er is gekozen voor deze terminologie omdat de staat van
baten en lasten met name bij kleinere en minder complexe ANBI’s een (veel) eenvoudigere vorm
kan hebben dan een winst- en verliesrekening zoals die voor commerciële rechtspersonen vereist
is. Onderdeel van een betrouwbare staat van baten en lasten zijn de kosten van beheer en van
fondsenwerving, terwijl een opgave van het totaal aan eventueel ontvangen donaties, of de
ontvangsten uit nalatenschappen ook niet mag ontbreken. Het is ook gebruikelijk dat de
beloningen voor het personeel van de ANBI in de financiële verslaglegging zichtbaar worden
gemaakt en nader worden toegelicht. Met betrekking tot de balans geldt ook dat deze al naar
gelang van de aard en omvang van de ANBI vorm kan worden gegeven.
De instellingen die geen balans hoeven te publiceren zijn wel gehouden een verkorte staat van
baten en lasten te publiceren, alsmede een financieel overzicht van de daadwerkelijke bestedingen
per rubriek of thema. Ook een overzicht van de voorgenomen bestedingen en een toelichting
daarop is vereist. In dit verband wordt ook gewezen op artikel 1b van de UR AWR 1994 op grond
waarvan een algemeen nut beogende instelling niet meer vermogen mag aanhouden dan
redelijkerwijs nodig is voor de continuïteit van de voorziene werkzaamheden ten behoeve van de
doelstelling van de instelling. In de toelichting bij dit artikel is onder meer aangegeven dat het van
belang is dat een ANBI, om de doelstelling te verwezenlijken en op die wijze het algemeen nut te
dienen, daadwerkelijk de daartoe bestemde gelden besteedt conform de algemeen nuttige

8

doelstelling van de instelling en niet nodeloos vermogen oppot. Om dit zeker te stellen is in het
eerste lid van artikel 1b van de UR AWR 1994 een ‘bestedingscriterium’ opgenomen. Het
bestedingscriterium strekt er niet toe dat alle door een instelling ontvangen inkomsten in het jaar
van ontvangst besteed moeten worden. Uitgangspunt is dat een instelling geen vermogen mag
aanhouden zonder dat daar vooraf een bepaalde bestemming aan is gegeven én dat de instelling
niet meer vermogen aanhoudt dan redelijkerwijs nodig is voor de continuïteit van de voorziene
werkzaamheden. De term ‘voorziene’ werkzaamheden beoogt onder meer een tijdsbepaling te
geven. Vermogensvorming voor toekomstige werkzaamheden is mogelijk, maar er moet wel sprake
zijn van voorziene werkzaamheden binnen een redelijk tijdsbestek, waarbij van het type instelling
afhankelijk is wat in dit kader ‘redelijk’ is.

Artikel II
De onderhavige regeling treedt ingevolge artikel III in werking met ingang van 1 januari
2014. De maatregelen zijn van toepassing op het laatste volledige boekjaar vóór de datum van de
inwerkingtreding van deze regeling. Dat houdt in dat de (website van de) ANBI’s op 1 januari 2014
volledig in de lucht moeten zijn en de ANBI’s in elk geval de gevraagde informatie over het laatste
volledige boekjaar op internet moeten hebben geplaatst.

Artikel III
Artikel III (inwerkingtreding)
De regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2014. Bestaande ANBI’s moeten op
die datum in elk geval de informatie publiceren over hun laatste volledige boekjaar. ANBI’s in
oprichting, of pas opgerichte ANBI’s kunnen uiteraard niet per 1 januari 2014 voldoen aan deze eis.
De Belastingdienst kan in het kader van de behandeling van het verzoek om als ANBI aangemerkt
te worden met deze ANBI’s een afspraak maken over de datum waarop zij voor de eerste keer
gegevens online zetten. In het tweede lid is bepaald dat kerkgenootschappen en de daarmee
verbonden instellingen die door middel van een groepsbeschikking als ANBI zijn aangemerkt, pas
met ingang van uiterlijk 1 januari 2016 aan de gewijzigde voorwaarden behoeven te voldoen.

De Staatssecretaris van Financiën,

9