Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

25 847

Evaluatie Wet voorzieningen gehandicapten

Nr. 100

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 november 2011
Tijdens de begrotingsbehandeling van VWS op 10 november 2011 zijn
twee moties1 ingediend die betrekking hebben op de in de ontwerpbegroting 2012 van VWS aangekondigde maatregel om de kosten van het
Valysvervoer te beheersen. Met deze brief geef ik desgevraagd in
aansluiting op mijn eerdere mondelinge reactie, een schriftelijke reactie
op beide moties.
Het financiële plafond voor deze voorziening zal eind 2011 worden bereikt.
Dit betekent dat, bij gelijkblijvende standaard persoonlijke kilometerbudgetten (standaard pkb’s), iedere nieuwe instroom leidt tot een
overschrijding van de beschikbare middelen. Geraamd wordt dat er in
2012 ongeveer 50 000 nieuwe pashouders zullen instromen en dat de
daarmee gepaard gaande budgetoverschrijding ongeveer 8 miljoen euro
zal bedragen. Betaalbaarheid van deze voorziening is ook een belangrijk
aandachtspunt in de nieuwe aanbesteding die ik heb aangekondigd in
mijn brief van 7 november (TK 2011–2012, 25 847, nr. 99). Dit pleit er ook
voor om nu in te grijpen om de kosten te beheersen.
Gelet op de oorspronkelijke doelstelling van Valys, het feit dat mensen
met een hoog pkb worden ontzien en de financiële risico’s die het
aannemen van deze moties met zich meebrengen ben ik van mening dat
het verlagen van de standaard pkb’s in 2012 de meest rechtvaardige en
effectieve maatregel is die ik gegeven de omstandigheden kan nemen.
Daarom ontraad ik de Kamer deze moties.
Ik hecht veel belang aan snelle duidelijkheid over de hoogte van het
standaard pkb en de toegang tot Valys in 2012, zodat alle pashouders en
de uitvoerder van deze voorziening weten waar zij aan toe zijn.

1

Motie Wolbert c.s. (33 000 XVI, nr. 33) , Motie
Leijten en De Mos (33 000 XVI, nr. 44).

kst-25847-100
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 847, nr. 100

1

Doelstelling Valys en rol hoog pkb
Ik vind het belangrijk om de oorspronkelijke doelstelling van het Valysvervoer nogmaals onder de aandacht te brengen, evenals de betekenis
van de hoog pkb’s. Deze voorziening was oorspronkelijk bedoeld als
«missing link»: de schakel tussen huis en toegankelijk OV. Gaandeweg is
Valys echter uitgegroeid tot een «van deur tot deur-voorziening», met alle
(stijgende) kosten van dien. Er wordt zeer beperkt gebruik gemaakt van de
mogelijkheid om met de trein te reizen, ondanks het feit dat treinen en
treinstations over het algemeen bezien toegankelijker zijn dan in 2004,
toen Valys startte. Dit geeft mij het signaal dat er pashouders zijn die de
mogelijkheden die de trein biedt onvoldoende benutten.
Als aandachtspunt bij de toekomstverkenning die ik met mijn brief van
7 november naar de Kamer heb verzonden heb ik ook aangegeven dat het
gebruik van het OV steeds belangrijker wordt nu de komende jaren het OV
steeds toegankelijker wordt voor mensen met een mobiliteitsbeperking.
De rol van het OV komt binnen Valys onder meer tot uitdrukking in het
hoog pkb. In de huidige vormgeving van Valys wordt aangenomen dat
pashouders met een standaard pkb in staat zijn om (eventueel met
begeleiding) gebruik te maken van de trein. Voor de mensen die geen
gebruik kunnen maken van de trein vanwege medische en/of ergonomische beperkingen en/of onder begeleiding van derden kent Valys het
hoog pkb. Het hoog pkb is 2 250 kilometer per jaar en wordt in 2012 niet
verlaagd. Hiermee ontzie ik de pashouders die vanwege hun beperkingen
volledig afhankelijk zijn van Valys voor bovenregionale reizen.
Een verlaging van het standaard pkb naar 450 kilometer per jaar betekent,
gegeven de huidige groei, dat in 2012 mogelijk circa 65 000 pashouders
hun reisgedrag moeten beperken of aanpassen. Dit is ongeveer 16% van
het geraamde aantal pashouders eind 2012. Op deze manier worden de
huidige kosten van de voorziening (die al eind dit jaar het financiële
plafond van ruim € 60 mln zullen bereiken) beheerst én blijft het mogelijk
voor bestaande en nieuwe pashouders om gebruik te maken van deze
voorziening.
Reactie motie Leijten en De Mos
In de motie Leijten en De Mos wordt voorgesteld om gedurende één jaar
mensen die alleen op basis van een Wmo-beschikking een aanvraag doen
voor Valys een gereduceerd kilometerbudget te verstrekken. Het op deze
manier uitsluiten van nieuwe instroom laat onverlet dat er mensen zullen
zijn die via de aanvraag van een OV-begeleiderskaart en/of een gehandicaptenparkeerkaart alsnog het gereduceerde kilometerbudget kunnen
vermijden. Hiermee zou de kostenoverschrijding weer vergroot kunnen
worden. Ook kan het er toe leiden dat mensen langs verschillende
loketten moeten gaan om toch met het kilometerbudget van 750 kilometer
te kunnen reizen. Dit lijkt mij onwenselijk.
Daarnaast geldt dat met dit voorstel de kosten niet worden beheerst. Het
financiële plafond voor deze voorziening zal eind 2011 worden bereikt. Dit
betekent dat, bij gelijkblijvende pkb’s voor de huidige pashouders, alle
nieuwe instroom leidt tot een overschrijding van de beschikbare
middelen. Jaarlijks komen er ongeveer 50 000 nieuwe pashouders bij,
waarvan het grootste deel een Valyspas ontvangt op basis van een
Wmo-beschikking.
Ik heb in mijn brief van 7 november jl. aangekondigd dat op 1 april 2013
de privaatrechtelijke overeenkomst eindigt die ik met Connexxion Taxi
Services heb gesloten voor de uitvoering van Valys. Eventuele wijzigingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 847, nr. 100

2

in de voorwaarden dienen zorgvuldig te worden bezien in het licht van de
huidige overeenkomst. Ieder voorstel voor aanvulling of aanpassing van
de huidige overeenkomst vereist instemming van beide contractpartijen.
Daarnaast geldt dat elke wijziging van de overeenkomst getoetst moet
worden aan mededingingswetgeving. Dit betekent dat de uitvoering van
de motie Leijten en De Mos binnen het huidige contract mede afhankelijk
is van medewerking van Connexxion Taxi Services.
Reactie motie Wolbert c.s.
De motie Wolbert c.s. pleit ervoor om de huidige hoogte van de standaard
pkb’s te behouden en in 2012 eenduidige criteria toe te passen voor de
verstrekking van Valyspassen. Uit de toekomstverkenning die ik met mijn
brief van 7 november heb verzonden blijkt dat op dit moment de
Rijksoverheid geen rol1 speelt bij de toewijzing die toegang geeft tot
Valys. De keuze voor en het toepassen van (nieuwe) eenduidige criteria
door de Rijksoverheid betekent een wezenlijke wijziging van de overeenkomst en een omvangrijk herindicatietraject voor ruim 350 000
pashouders. Gelet op de financiële en juridische consequenties om dat
per 2012 te realiseren, ontraad ik deze motie. Bij een nieuwe aanbesteding
heb ik meer mogelijkheden om te bezien of, en zo ja hoe een meer
eenduidige toegang vorm kan krijgen in de nieuwe voorziening.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

1

Uitzondering hierop is de aparte indicatieprocedure voor het hoog pkb. Dit betreft een
groep pashouders met ernstige mobiliteitsbeperkingen. Het gaat om 2,5% van het totaal
aantal pashouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 847, nr. 100

3