Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

25 834

Problematiek rondom asbest

Nr. 116

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 december 2016
Met deze brief informeer ik u over de Programmatische Aanpak Asbestdaken1. Dit naar aanleiding van mijn brief van 2 juni 20162 en de moties
Smaling, Geurts, en Cegerek3 waarin de regering verzocht wordt om de
regie te nemen in de sanering van asbestdaken en om voor het einde van
het jaar te komen met een landelijk plan van aanpak.
Daarnaast wil ik u informeren over een recent onderzoek (Asbest en
andere minerale vezels in de Nederlandse buitenlucht), in mijn opdracht
uitgevoerd door TNO, naar de concentratie van asbestvezels in de lucht.
Het rapport is bijgevoegd4.
Succesvol bronbeleid
Het asbestbeleid is er op gericht om de risico’s van asbest voor mens en
leefomgeving zoveel mogelijk te beperken. Dit houdt in dat de blootstelling aan asbestvezels in de leefomgeving zoveel mogelijk wordt
beperkt. In 1994 werd het gebruik van asbest verboden. Asbesthoudende
remvoeringen zijn al eerder uitgefaseerd. Ook zijn veel asbestwegen
gesaneerd. Uit het onderzoek van TNO blijkt dat de concentratie van
asbestvezels gemeten in de leefomgeving sinds 1970 drastisch is
afgenomen. Het tot dusverre gevoerde beleid is derhalve succesvol, maar
we zijn er nog niet. De Gezondheidsraad heeft namelijk een Verwaarloosbaar Risico (VR) geadviseerd voor asbestvezels in de lucht5. Uit het
onderzoek van TNO blijkt dat de concentratie asbestvezels in de lucht het
VR nog wel overschrijdt. Het saneren van asbestdaken zal ook bijdragen
aan het verder verlagen van de concentratie van asbestvezels in de lucht.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Kamerstuk 25 834, nr. 112.
3
Kamerstuk 25 834, nrs. 107, 108 en 110.
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
5
Kamerstuk 25 834, nr. 56.
2

kst-25834-116
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25 834, nr. 116

1

Sanering asbestdaken
Zoals bekend, is in de brief van 7 september 20126 aangekondigd om
vanaf 2024 een asbestdakenverbod in te stellen. In de Wet milieubeheer
wordt een wettelijke grondslag gecreëerd, die nu bij de Raad van State
voorligt voor advies. Begin komend jaar zal ik u die doen toekomen.
In 2012 was er nog ca. 120 mln m2 asbestdak in Nederland aanwezig. Tot
2012 was naar schatting de saneringssnelheid 4,5 mln m2 jaarlijks. In
2015, na de aankondiging van het asbestdakenverbod vanaf 2024, is een
versnelling zichtbaar. Vanaf 2016 is er de mogelijkheid voor alle eigenaren
van een asbestdak om subsidie aan te vragen. Dit heeft geleid tot een
verdere versnelling: dit jaar is tot en met september 7,4 mln m2
gesaneerd. Voor 3,3 mln m2 daarvan is subsidie aangevraagd.
Asbestdaken

1e kwartaal
*106m2

2e kwartaal
*106m2

3e kwartaal
*106m2

4e kwartaal
*106m2

Totaal
*106m2

Verwijderd 2014

1,5

1,6

1,7

1,1

5,9

Verwijderd 2015

1,2

2,1

1,9

1,7

6,9

Verwijderd 2016

1,8

2,7

2,9

–

7,4

De aankondiging van het verbod en de stimuleringsregeling hebben
derhalve reeds geleid tot een versnelling van het saneren van asbestdaken. In eerste instantie was voor 2016 € 10 mln beschikbaar. Eind
augustus bleek dit bedrag al te zijn overtekend. Vervolgens heb ik dat
bedrag opgehoogd tot € 15 mln. In oktober bleek ook dit bedrag besteed
te zijn. Voor 2017 is wederom € 15 mln beschikbaar. Uit het onderstaande
overzicht blijkt dat tot november het aantal subsidieaanvragen bleef
toenemen.
Maand (2016)

Aanvragen

januari

44

€ 118.309

februari

170

€ 463.999

maart

355

€ 852.137

april

560

€ 1.622.684

mei

654

€ 1.740.331

juni

800

€ 2.245.530

juli

800

€ 2.340.762

augustus

611

€ 1.954.568

september

864

€ 2.549.351

oktober

974

€ 2.903.835

6

Kamerstuk 25 834, nr. 76.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25 834, nr. 116

2

Programmatische aanpak
Naast het verbod en de subsidieregeling ben ik samen met betrokken
partijen7 gestart met een programmatische aanpak. Geen van de
afzonderlijke partijen kan het saneren van asbestdaken namelijk alleen.
Een groot aantal partijen is bereid gevonden om bij te dragen en samen te
werken aan een integrale, programmatische aanpak.
In mijn brief van 2 juni8 heb ik aangegeven dat er een programmabureau
wordt ingericht om de asbestdakensanering te faciliteren. Dit programmabureau functioneert inmiddels en bestaat uit vier deskundigen. De
Programmatische Aanpak Asbestdaken is tot stand gekomen in goede
samenwerking met verschillende partijen zoals de asbestsaneringsbranche, de provincies Overijssel en Limburg, LTO, gemeentes Lelystad
en Rijssen-Holten, Bouwend Nederland, en andere. Uit de programmatische aanpak spreekt dat veel partijen zich betrokken voelen en zich
inspannen om de asbestdaken zo snel mogelijk te saneren. Daarnaast
hebben verschillende partijen aangegeven graag ambassadeur te willen
zijn voor de programmatische aanpak. Het is nu vooral van belang om
deze initiatieven samen te brengen en de resultaten ervan uit te dragen
naar andere geïnteresseerde partijen.
In het actieprogramma zijn drie sporen onderscheiden, te weten:
• bewustwording en communicatie
• optimalisatie beleid en regelingen
• quick wins en ontwikkeling aanpak in de praktijk die ontzorgt
Deze drie sporen zijn uitgewerkt aan de hand van pilotprojecten die
worden geïnitieerd door de betrokken partijen. De afgelopen jaren heeft
LTO in samenwerking met Achmea en mijn ministerie best practices
ontwikkeld in het kader van AgroAsbestveilig. In dit project is het concept
van de «Asbesttrein» ontwikkeld. Hierbij wordt gezamenlijk (op buurtniveau) gesaneerd en worden eventueel zonnepanelen geplaatst. Dit blijkt
zowel financieel aantrekkelijk als efficiënt. Deze aanpak wordt in meerdere
projecten in het actieprogramma nader uitgewerkt. De resultaten van
zowel AgroAsbestveilig als het pilot project van de regio Achterhoek
zullen worden uitgedragen door het programmabureau als best practices.
Daarnaast worden er door het programmabureau ook initiatieven
ontplooid zoals het onderzoeken van financiële arrangementen met onder
meer banken en verzekeraars. Het programmabureau heeft een platform
ontwikkeld waar deze projecten gedeeld en opgeschaald kunnen worden.
Daarnaast ondersteunt het programmabureau de ambassadeurs. De
ambassadeurs hebben allen een portefeuille waarmee zij zich inzetten
voor de programmatische aanpak.
Naar verwachting leidt deze programmatische aanpak tot een verdere
versnelling en efficiency. Ik zal de voortgang van de asbestdakensanering
blijven volgen en uw Kamer hierover informeren. Samen met alle
betrokkenen zal mijn ministerie investeren in deze aanpak om te komen
tot het gewenste resultaat.

7

Provincies Overijssel en Limburg, Gemeentes Rijssen-Holten, Koggenland en Lelystad, LTO,
Contactgroep Eigenaren Asbestwoningen, Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting
Nederlandse gemeenten, Fenelab, Vereniging voor Aannemers in de Sloop, VOAM-VKBA,
VVTB, VAVB, Verbond van Verzekeraars, Bouwend Nederland, TNO, SGS Search, D-Nature,
PMC, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en de Inspectie SZW.
8
Kamerstuk 25 834, nr. 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25 834, nr. 116

3

Motie Remco Dijkstra
De motie Remco Dijkstra9 verzoekt de regering om te komen met een plan
van aanpak dat leidt tot een substantiële vermindering van de kosten en
een betere afweging van de daadwerkelijke veiligheidsrisico’s die gepaard
gaan met asbest en het saneren daarvan.
Zoals hierboven is aangegeven, is in het kader van het landelijk
programma AgroAsbestVeilig gewerkt met een collectieve aanpak, de
Asbesttrein. Deze aanpak wordt ook gehanteerd in het hierboven
beschreven project van de Regio Achterhoek. De collectieve aanpak is
veelbelovend omdat hij kostenverlagend werkt door groepen eigenaren
van asbestdaken te organiseren. Daarnaast kan het werk efficiënter
worden uitgevoerd door de vele betrokken leveranciers in de keten
effectiever te organiseren. Tevens wordt in het kader van de programmatische aanpak bezien welke verbeteringen er mogelijk zijn rondom de
werkmethoden voor verwijdering van asbestdaken. De uitvoeringssector
is zeer betrokken bij de Programmatische Aanpak Asbestdaken en heeft
aangegeven zich te willen inzetten voor de benodigde uitvoeringscapaciteit en innovatieve en risicogerichte werkmethoden. Met deze beide
sporen verwacht ik de komende jaren een saneringsaanpak en -snelheid
te kunnen realiseren die leidt tot versnelling, kostenvermindering en
effectieve werkmethoden.
Hiermee geef ik invulling aan de motie Remco Dijkstra. Ik zal er tevens bij
gemeenten op aandringen om asbestdaken die reeds een gevaar vormen
voor gezondheid of veiligheid zo snel mogelijk te laten saneren conform
artikel 1a van de Woningwet.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

9

Kamerstuk 34 550 XII, nr. 33.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25 834, nr. 116

4