Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
Besluit van [datum] tot wijziging van het Besluit basisregistratie personen in verband
met het aanwijzen van een tweetal werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk
belang en het beëindigen van de verstrekkingsbeperking voor verstrekkingen aan
zorginstellingen
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz.
enz. enz.
Op de voordracht van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
[datum], nr. …;
Gelet op artikel 3.3, eerste lid, van de Wet basisregistratie personen;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van [datum], nr. …);
Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van [datum], nr. …;
Hebben goedgevonden en verstaan:
ARTIKEL I
Het Besluit basisregistratie personen wordt als volgt gewijzigd:
A
Bijlage 4 wordt als volgt gewijzigd:
1. In de vierde kolom van de zevende rij wordt “Ja” vervangen door “Nee”.
2. In de tweede kolom van de elfde rij wordt “Stichting Ambulante FIOM” vervangen door
“Stichting Fiom”.
3. Er worden twee rijen toegevoegd, luidende:
Het informeren van
familieleden van een
patiënt bij een
geconstateerde erfelijke
aandoening

Klinisch genetische
centra.

De werkzaamheden worden slechts
verricht na uitdrukkelijke
voorafgaande toestemming van de
patiënt.

Nee

Uit de basisregistratie kunnen geen
andere algemene gegevens worden
verstrekt dan de algemene gegevens,
bedoeld in artikel 2.7, eerste lid,
onderdeel a, onder 1°, 7°, 8° en 10°,
van de wet.

Het honoreren van
aanspraken van
gerechtigden op
opvorderbare gelden of
diensten op de
verzekeraar en het
beëindigen van
periodieke uitkeringen

Levensverzekeraars
en naturauitvaartverzekeraars
als bedoeld in artikel
1:1 van de Wet op
het financieel
toezicht, die zijn
ingeschreven in het
in artikel 1:107 van
die wet bedoelde
register.

1

De verstrekte gegevens uit de
basisregistratie worden niet voor
andere doeleinden verwerkt dan de
uitvoering van de werkzaamheden.
Uit de basisregistratie kunnen geen
andere algemene gegevens worden
verstrekt dan de algemene gegevens,
bedoeld in artikel 2.7, eerste lid,
onderdeel a, onder 1o, 7o en 10o, van
de wet.

Nee

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK

B
In de tweede kolom van de derde rij van bijlage 5 wordt “Stichting Ambulante FIOM” vervangen
door “Stichting Fiom”.

ARTIKEL II
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad
zal worden geplaatst.

De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

2

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK

NOTA VAN TOELICHTING
Algemeen deel
1. Inleiding
Dit besluit wijzigt het Besluit basisregistratie personen (Besluit BRP). Op grond van dit besluit
worden twee nieuwe werkzaamheden aangewezen als werkzaamheden met een gewichtig
maatschappelijk belang ten behoeve waarvan systematisch gegevens uit de basisregistratie
kunnen worden verstrekt. Bij de aanwijzing wordt tevens bepaald welke categorieën van derden
voor de verstrekking in aanmerking komen en worden de werkzaamheden geclausuleerd. De
werkzaamheden betreffen: (1) het informeren van familieleden van een patiënt bij een
geconstateerde erfelijke aandoening (klinisch genetische centra) en (2) het honoreren van
aanspraken van gerechtigden op opvorderbare gelden en diensten op de verzekeraar en het
beëindigen van periodieke uitkeringen (levensverzekeraars en natura-uitvaartverzekeraars).
Het primaire doel van de basisregistratie personen (BRP) is het verstrekken van persoonsgegevens
aan overheidsorganen. Aan niet-overheidsorganen (‘derden’) kunnen slechts systematisch
gegevens worden verstrekt indien deze derden werkzaamheden verrichten met gewichtig
maatschappelijk belang waarvoor BRP-gegevens noodzakelijk zijn. In bijlage 4 bij het Besluit BRP
(hierna: bijlage 4) zijn deze werkzaamheden en derden aangewezen. Op grond van artikel 3.3,
tweede lid, van de Wet basisregistratie personen (Wet BRP) worden enkel werkzaamheden
aangewezen die samenhangen met een overheidstaak, strekken tot het in stand houden van een
voorziening voor burgers die onderwerp is van overheidszorg, of waarbij anderszins gelet op de
overheidsbemoeienis met die werkzaamheden, ondersteuning daarvan door gegevensverstrekking
uit de BRP gerechtvaardigd is.
In het algemeen deel van deze nota van toelichting worden het gewichtig maatschappelijk belang
en de noodzaak voor systematische gegevensverstrekking ten aanzien van de twee nieuw aan te
wijzen werkzaamheden onderbouwd (hoofdstuk 2). Voorts wordt ingegaan op de privacyaspecten
(hoofdstuk 3), de regeldrukgevolgen voor burgers en bedrijven en de administratieve lasten voor
de overheid (hoofdstuk 4) in verband met de aanwijzing van deze werkzaamheden.
2. Inhoud
In dit hoofdstuk worden de twee nieuw aan te wijzen werkzaamheden toegelicht. Daarbij wordt
steeds eerst ingegaan op de achtergrond van de aanwijzing. Vervolgens worden het gewichtig
maatschappelijk belang van de werkzaamheden en de noodzaak voor de (systematische)
gegevensverstrekking onderbouwd. Ten slotte wordt toegelicht met welke waarborgen de
aanwijzing is omkleed. Het gaat daarbij om de clausulering van de aangewezen werkzaamheden
en de beperking van de gegevens die uit de BRP kunnen worden verstrekt.
Bij separaat te nemen besluit van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(hierna: BZK), zal verder ten aanzien van een individuele derde worden bepaald welke gegevens
over welke categorieën van personen aan de betreffende derde worden verstrekt en in welke
gevallen en op welke (technische) wijze deze verstrekking plaatsvindt (hierna: autorisatiebesluit).1
De systematische verstrekking van gegevens houdt in dat binnen de grenzen van de autorisatie de
gevraagde gegevens, in principe voor onbepaalde tijd, op geautomatiseerde wijze uit de BRP
worden verstrekt.
2.1 Het informeren van familieleden van een patiënt bij een geconstateerde erfelijke aandoening
(klinisch genetische centra)
2.1.1 Aanleiding
Alle academische ziekenhuizen en een deel van de algemene en psychiatrische ziekenhuizen
krijgen reeds systematisch gegevens verstrekt uit de BRP. In bijlage 4 is ‘de
gezondheidszorgverlening aan patiënten in de instelling’ aangewezen als werkzaamheid met
gewichtig maatschappelijk belang. In de huidige autorisatiebesluiten voor de academische
ziekenhuizen is bepaald dat voor genealogisch onderzoek in het kader van klinisch genetische zorg
1

Artikel 3.3, derde lid, gelezen in samenhang met artikel 3.2, vierde lid, van de Wet BRP.

3

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
systematisch gegevens uit de BRP kunnen worden verstrekt. Het gaat hierbij om het opsporen en
analyseren van mogelijke erfelijke aspecten van aangeboren afwijkingen, om zo te komen tot een
verantwoorde erfelijkheidsadvisering. Bij het opstellen van een stamboom voor een
erfelijkheidsonderzoek kunnen gegevens uit de BRP over de familieleden van de patiënt
noodzakelijk zijn. De Vereniging van Klinische Genetica Nederland (VKGN) heeft namens de
klinisch genetische centra verzocht om hiernaast ook gegevens te verstrekken ten behoeve van
het informeren van familieleden van patiënten bij wie een erfelijke aandoening is geconstateerd.
Omdat het bij dit informeren in strikte zin niet gaat om zorgverlening aan patiënten, is
gegevensverstrekking op grond van de huidige aanwijzing van zorginstellingen niet mogelijk.
2.1.2 Gewichtig maatschappelijk belang en noodzaak gegevensverstrekking
Het informeren van familieleden van een patiënt bij een geconstateerde erfelijke aandoening wordt
met dit besluit aangewezen als werkzaamheid waarvoor systematisch gegevens uit de BRP kunnen
worden verstrekt. Dit is een uitbreiding van de bestaande mogelijkheden tot gegevensverstrekking
aan klinisch genetische centra. De reden hiervoor is gelegen in het volgende.
Klinisch genetische zorg heeft niet alleen tot doel om patiënten te helpen, maar ook hun
familieleden. Hiertoe is door de VKGN de Richtlijn Informeren van familieleden bij erfelijke
aandoeningen opgesteld.2 De richtlijn geeft de arts een (ethisch) kader en stappenplan3 om te
bepalen of het gezien de uitkomsten van het erfelijkheidsonderzoek nodig is om familieleden te
informeren over een erfelijke aanleg in de familie en zo ja, welke familieleden het betreft. In dat
kader wordt onder meer aandacht besteed aan het ‘recht op niet-weten’ en de internationale en
nationale wetgeving inzake gegevensbescherming. Wanneer deze afweging positief uitvalt, is het
informeren van familieleden een integraal onderdeel van de klinisch genetische zorgverlening en
dient daarmee te worden beschouwd als werkzaamheid met gewichtig maatschappelijk belang.
De arts dient volgens de richtlijn te allen tijde een redelijke inspanning te leveren om de patiënt
ertoe te bewegen om zijn familie zelf te informeren. Soms kan of wil de patiënt dit echter niet zelf
doen. Dan kan de arts dit op zich nemen. Vaak hebben patiënten de beschikking over de gegevens
van hun familie en is raadpleging van de BRP niet nodig. Het kan echter voorkomen dat de patiënt
de gegevens niet kan achterhalen of dat er twijfel bestaat over juistheid van de gegevens.
Hierdoor gaat mogelijke gezondheidswinst verloren. Toegang tot de BRP is dan noodzakelijk.4 Met
behulp van de adresgegevens zoals die zijn opgenomen in de BRP, kan de klinisch geneticus de
betrokken familieleden per brief van de bestaande risico’s op de hoogte stellen.
2.1.3 Clausulering van de werkzaamheden en de beperking van gegevens die kunnen worden
verstrekt
De werkzaamheden van klinisch genetische centra zijn geclausuleerd in de aanwijzing. De
werkzaamheden – en daarmee de raadpleging van de BRP in dat licht – worden slechts verricht na
uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van de patiënt. Hiermee wordt geborgd dat uit de BRP
slechts gegevens van familieleden van de patiënt worden opgevraagd, indien de patiënt zelf heeft
ingestemd met het informeren van zijn familieleden. Naast de clausulering van de werkzaamheden
bevat de aanwijzing ook een beperking van de gegevens die op grond van het autorisatiebesluit
ten hoogste aan klinisch genetische centra kunnen worden verstrekt. Met dit besluit is bepaald dat
uit de basisregistratie geen andere algemene gegevens kunnen worden verstrekt dan de algemene
gegevens, bedoeld in artikel 2.7, eerste lid, onderdeel a, onder 1°, 7°, 8° en 10°, van de Wet BRP.
Het betreft hier de gegevens over de naam, de ouders en kinderen, het adres, het
burgerservicenummer en het naamgebruik van de ingeschrevene. Hiermee wordt op het niveau
van deze algemene maatregel van bestuur mede geborgd dat er niet meer gegevens kunnen
worden verstrekt dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de werkzaamheden.

Richtlijn Informeren van familieleden bij erfelijke aandoeningen. Voor het ontwikkelen van de richtlijn is in
2017 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit juristen, wetenschappers en
vertegenwoordigers van alle relevante specialismen die betrokken zijn bij patiënten en het informeren van
familieleden bij erfelijke aandoeningen.
https://www.vkgn.org/files/5911/Richtlijn%20informeren%20van%20familieleden%20bij%20erfelijke%20aand
oeningen.pdf.
3
Zie pagina 76 van de Richtlijn Informeren van familieleden bij erfelijke aandoeningen.
4
Op grond van de artikelen 3.2 en 3.3 van de Wet BRP worden in het autorisatiebesluit slechts de gegevens
opgenomen waarvan de derde aantoont dat deze noodzakelijk zijn voor een goede uitvoering van haar
werkzaamheden.
2

4

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
2.2 Het honoreren van aanspraken van gerechtigden op opvorderbare gelden of diensten op de
verzekeraar en het beëindigen van periodieke uitkeringen (levensverzekeraars en naturauitvaartverzekeraars)
2.2.1 Aanleiding
Het Verbond van Verzekeraars heeft ten behoeve van levensverzekeraars en naturauitvaartverzekeraars (hierna gezamenlijk: verzekeraars) verzocht om naast de gemeentelijke
verstrekking ook systematische verstrekking uit de BRP mogelijk te maken. Het Verbond geeft aan
dat in de praktijk het overlijden van een verzekerde5 niet of niet tijdig gemeld wordt, waardoor de
onwenselijke situatie ontstaat dat begunstigden6 in voorkomende gevallen niet of niet tijdig de
uitkering ontvangen waar zij recht op hebben. Daarnaast zijn begunstigden van
levensverzekeringen en natura-uitvaartverzekeringen zelf soms onvindbaar, bijvoorbeeld omdat
een adreswijziging niet is doorgegeven. De reeds bestaande mogelijkheid om BRP-gegevens op te
vragen bij het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) biedt hierbij slechts
beperkt uitkomst. Verzekeraars dienen daartoe namelijk een schriftelijk verzoek in te dienen bij de
laatst bekende woonplaats van de begunstigde. Hierbij speelt ook mee dat de verzekeraar geen
kennis heeft van het overlijden van de verzekerde, als de nabestaanden daarvan geen melding
doen bij de verzekeraar. Hij weet dan niet wanneer actie te ondernemen. In de praktijk leidt dit tot
zogenaamde ‘slapende polissen’. Het Verbond van Verzekeraars ontving in 2020 circa 5500
verzoeken van burgers om dergelijke polissen op te sporen. Naar schatting van het Verbond zien
verzekeraars meerdere duizenden keren per jaar aanleiding om via de BRP een overlijden van een
verzekerde of gegevens van mogelijke begunstigden te achterhalen. Vanuit de Tweede Kamer is
bij herhaling gewezen op de problematiek van slapende polissen en aangedrongen op een betere
informatiepositie voor verzekeraars om deze problematiek het hoofd te bieden. In schriftelijke
vragen van het lid Krol aan de staatssecretaris van BZK7 en in mondelinge vragen van het lid
Slootweg aan de minister van Financiën8 is verzocht om middels automatische
gegevensverstrekking uit de BRP de verzekeraar beter in staat te stellen om situaties van
‘slapende polissen’ te voorkomen.
Het Verbond van Verzekeraars heeft eveneens verzocht om BRP-verstrekking ten behoeve van de
afwikkeling van lopende lijfrente-uitkeringen. Net als bij slapende polissen ontstaat er ook hier een
probleem als het overlijden niet tijdig gemeld wordt. Dit zorgt ervoor dat lijfrentes onterecht
uitgekeerd blijven worden en op een later moment teruggevorderd moeten worden. In veel
situaties heeft het niet direct ontvangen van de overlijdensmelding nadelige gevolgen voor
nabestaanden. Hoe sneller de verzekeraar de overlijdensmelding ontvangt, hoe minder de
uitkeringsgerechtigden en nabestaanden te maken krijgen met correcties. In deze gevallen hebben
de verkeerde persoon of de nalatenschap een of meerdere periodieke uitkering(en) gekregen en
dat dient terugbetaald te worden. Ook fiscaal dienen er correcties doorgevoerd worden, waarbij de
klant te maken kan krijgen met herstelaangiftes, mogelijk over meerdere jaren. Zowel de klant,
als de verzekeraar en de Belastingdienst hebben er belang bij dat deze soms complexe
terugbetalingstrajecten worden voorkomen.
2.2.2 Gewichtig maatschappelijk belang en noodzaak gegevensverstrekking
Verzekeraars verrichten een redelijke inspanning om kennis te krijgen van het overlijden van de
verzekerde en (vervolgens) om de persoonsgegevens van begunstigden te achterhalen, zodat de
aanspraken van deze begunstigden (gerechtigden) tijdig gehonoreerd kunnen worden of
periodieke uitkeringen tijdig kunnen worden stopgezet. Verzekeraars kunnen, voor de
werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang genoemd in bijlage 5 bij het Besluit BRP,
reeds bij het college van B&W van de bijhoudingsgemeente gegevens opvragen uit de BRP. Deze
werkzaamheden betreffen het honoreren van aanspraken van gerechtigden op opvorderbare
gelden (jegens de verzekeraar). Gebleken is echter dat de mogelijkheid van gemeentelijke
verstrekkingen in de praktijk geen oplossing biedt voor de problematiek van zogenaamde slapende
De verzekerde is degene op wiens leven of gezondheid de (sommen)verzekering betrekking heeft
(artikel 7:965 BW).
6
De begunstigde is degene die tot het ontvangen van een uitkering is aangewezen (artikel 7:965 BW).
7
Vragen van het lid Krol (50PLUS) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het
bericht dat de uitvaartpolis vaak zoek is (ingezonden 1 mei 2019), Kamerstukken II 2018/19, 2825.
8
Verslag Algemeen Overleg Financiële markten/Financiële dienstverlening en consumentenbelangen 19
november 2020, TK 2020/21, 32545, nr. 127.
5

5

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
polissen, waarbij de verzekeraar geen kennis heeft van het overlijden van de verzekerde. Om die
reden wordt het krachtens dit besluit mogelijk om aan levensverzekeraars en naturauitvaartverzekeraars ook systematisch gegevens uit de BRP te verstrekken, zodat zij beter in staat
zijn om de aanspraken van deze gerechtigden tijdig te honoreren. Hiertoe worden de genoemde
werkzaamheden die thans in bijlage 5 zijn opgenomen, ook opgenomen in bijlage 4 (systematische
verstrekkingen). Omwille van de kenbaarheid is in de aanwijzing geëxpliciteerd dat het bij deze
werkzaamheden naast opvorderbare gelden ook kan gaan om het verlenen van diensten door de
verzekeraar, zoals het geval is bij een natura-uitvaartverzekering.
Bij systematische gegevensverstrekking is het, anders dan bij gemeentelijke verstrekkingen,
mogelijk dat uit de BRP spontaan (automatisch) mutaties in de gegevens van een ingeschrevene
worden verstrekt, zonder dat daarvoor een zoekvraag van de ontvanger (hier: verzekeraar) nodig
is. Wanneer de verzekeraar vanuit de BRP een melding (spontane gegevensverstrekking) krijgt
van het overlijden van de verzekerde is hij in voorkomende gevallen beter in staat om aanspraken
van gerechtigden tijdig te honoreren. Bij levensverzekeringen is er immers sprake van een direct
verband tussen het in leven zijn van de verzekerde en de opeisbaarheid van de vordering. In
artikel 7:975 van het Burgerlijk Wetboek is de levensverzekering dan ook gedefinieerd als de “in
verband met het leven of de dood gesloten sommenverzekering”. De vordering ontstaat bij het
overlijden van de verzekerde, op expiratiedatum als de verzekerde dan in leven is, of het recht op
uitkering vervalt (bij een lijfrente-uitkering) met het overlijden. De begunstigde die op de polis is
opgenomen krijgt als gevolg van het overlijden van de verzekerde een uitkering. De uitkering is
geen verkrijging krachtens erfrecht en valt dan ook niet in de nalatenschap van erflater. De
begunstigde krijgt een eigen recht op de uitkering uit de levensverzekering. De verzekeraar moet
uitkeren aan de betreffende begunstigde die een vordering heeft op de verzekeraar. Dit alles
maakt dat het in voorkomende gevallen noodzakelijk is dat de verzekeraar via een melding vanuit
de BRP kennis krijgt van het overlijden van de verzekerde, zodat hij tot uitkering kan overgaan.
Bij een natura-uitvaartverzekeringen hangt uitkering eveneens samen met het overlijden van de
verzekerde. Gerechtigden bij een natura-uitvaartproduct (de nabestaanden ontvangen geen geld
maar uitvaartdiensten) hebben er baat bij tijdig geïnformeerd te worden over het bestaan en de
nakoming van een dergelijke overeenkomst door de verzekeraar, omdat bij het niet tijdig
informeren de uitvaart al heeft plaatsgevonden. Ook hier kan spontane gegevensverstrekking
uitkomst bieden, omdat de verzekeraar daarmee tijdig op de hoogte geraakt van het overlijden
van de verzekerde.
Gelet op dit belang en de technische mogelijkheid om spontaan gegevens te verstrekken, zullen
onder deze nieuwe grondslag (bijlage 4) dan ook gegevens over een grotere groep personen
worden verstrekt, dan thans het geval is bij de gemeentelijke verstrekkingen (bijlage 5). Voorzien
is immers dat niet alleen actuele gegevens over de begunstigde, maar ook over de verzekerde en
de verzekeringnemer verstrekt worden, voor zover dat noodzakelijk is voor de goede uitvoering
van de werkzaamheden. Beoogd is dat verzekeraars vanuit de BRP spontaan het gegeven van
overlijden van een verzekerde ontvangen. Bij deze overlijdensmelding gaat het om een eenmalige
spontane verstrekking vanuit de BRP. Vervolgens kan – indien deze gegevens niet reeds bij de
verzekeraar bekend zijn of door hem anderszins te achterhalen zijn – de verzekeraar door middel
van een zoekvraag actuele gegevens over de begunstigde opvragen uit de BRP. Deze gegevens
zijn nodig om contact te leggen met de begunstigde om tot uitkering over te kunnen gaan.
Een tweede verschil met de aanwijzing in bijlage 5 (gemeentelijke verstrekkingen) ziet op het
volgende. In het onderhavige besluit zien de aangewezen werkzaamheden ook op het beëindigen
van periodieke uitkeringen. Het voorkomen van onterecht wel uitkeren is net als het voorkomen
van het onterecht niet uitkeren (slapende polissen) een gewichtig maatschappelijk belang. Het
gaat in beide gevallen om levensverzekeringen, waarbij er – wanneer de verzekeraar geen melding
krijgt van een overlijden – onwenselijke gevolgen voor de burger zijn: hij krijgt onterecht wel of
onterecht niet de uitkering. De gevolgen zijn in het ene geval (slapende polissen) niet van een
andere aard dan in het andere geval (onterecht uitkeren). Het zijn beide situaties die zeer
onwenselijk zijn voor een grotere groep betrokkenen (verzekerden, begunstigden en
nabestaanden). Hiermee is sprake van een breder, maatschappelijk belang dat de relatie klant –
verzekeraar overstijgt. Het onverschuldigd betalen heeft, net als het onterecht niet uitkeren,
onwenselijke gevolgen voor de burger die kunnen worden tegengegaan door verstrekking uit de
BRP. De onwenselijke gevolgen ontstaan wanneer een verzekeraar onterecht na een overlijden een
lijfrente-uitkering doet en daarover loonheffing aan de Belastingdienst afdraagt. In deze situatie
6

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
volgt na ‘ontdekking’ van het overlijden een administratief proces van terugvordering van de
uitkeringen die onterecht zijn gedaan aan de reeds overleden persoon. Daarnaast moeten
nabestaanden in overleg met de Belastingdienst in verband met de afgedragen loonheffing. Dit
proces is voor nabestaanden complex en belastend, omdat er meerdere partijen bij betrokken zijn
(Belastingdienst, verzekeraar, eventueel executeur).
Overigens zij erop gewezen dat de gegevensverstrekking aan verzekeraars geenszins afbreuk doet
aan de informatieplichten die de verzekeringnemer heeft jegens de verzekeraar, bijvoorbeeld om
een adreswijziging door te geven.
2.2.3 Categorie van derden
Anders dan in bijlage 5, wordt de categorie van derden aan wie voor deze werkzaamheden
gegevens kunnen worden versterkt in bijlage 4 beperkt tot levensverzekeraars en naturauitvaartverzekeraars. Dit betekent dat andere financiële instellingen, zoals banken en
beleggingsinstellingen, voor deze werkzaamheden enkel gegevens kunnen blijven opvragen bij de
gemeente. Systematische gegevensverstrekking aan al deze instellingen is niet goed uitvoerbaar
en wordt, ten aanzien van deze werkzaamheden, niet proportioneel geacht. Niet is gebleken dat de
beperking tot gemeentelijke verstrekkingen ook voor andere financiële instellingen een
belemmering is om de genoemde werkzaamheden goed uit te voeren. De keuze voor
systematische gegevensverstrekking aan levensverzekeraars en natura-uitvaartverzekeraars houdt
verder verband met het feit dat, gelet op de aard van de verzekeringen, er een groter belang is bij
het tijdig ontvangen van een melding uit de BRP van het overlijden van de verzekerde.
2.2.4 Clausulering van de werkzaamheden en de beperking van gegevens die kunnen worden
verstrekt
De mogelijkheid tot systematische gegevensverstrekking aan levensverzekeraars en naturauitvaartverzekeraars is in de aanwijzing op tweeërlei wijze geclausuleerd. In de eerste plaats
wordt een limitatieve opsomming gegeven van de categorieën gegevens die kunnen worden
verstrekt aan de verzekeraar. Het betreft hier de algemene gegevens over de burgerlijke staat
(waaronder naam en geboortedatum) en adresgegevens. Dit betekent dat ook gegevens over de
echtgenoot of geregistreerd partner over kinderen, zoals die zijn opgenomen op de persoonslijst
van de ingeschrevene, kunnen worden verstrekt. Deze gegevens over familieleden kunnen
noodzakelijk zijn om de adresgegevens te achterhalen van nabestaanden die als rechtsopvolger
aanspraak kunnen maken op de verzekeringsuitkeringen van de overledene. In de tweede plaats
wordt in de aanwijzing geëxpliciteerd dat de verstrekte gegevens uit de basisregistratie niet voor
andere doeleinden verwerkt mogen worden, dan voor de uitvoering van de genoemde
werkzaamheden van gewichtig maatschappelijk belang. Dit betekent dat de verzekeraar de
verstrekte BRP-gegevens niet mag gebruiken voor andere (commerciële) activiteiten, die geen
verband houden met het honoreren van aanspraken van gerechtigden of het beëindigen van
periodieke uitkeringen. Gevolg hiervan is verder dat de BRP alleen bevraagd mag worden om
gerechtigden te benaderen voor aanspraken op gelden of het beëindigen van periodieke
uitkeringen en niet (ook) voor openstaande vorderingen jegens de verzekeraar. Met de
clausulering van de werkzaamheden en de beperking van de gegevensverstrekking wordt op het
niveau van deze algemene maatregel van bestuur geborgd dat de verwerking van
persoonsgegevens toereikend, ter zake dienend en beperkt is tot wat noodzakelijk is voor de
doeleinden van die verwerking.
De verstrekking blijft aldus beperkt tot de gegevens die noodzakelijk zijn voor het honoreren van
aanspraken van gerechtigden op opvorderbare gelden en diensten of het beëindigen van
periodieke uitkeringen. In de autorisatiebesluiten zal per individuele verzekeraar nader worden
bepaald over welke categorieën van personen gegevens worden verstrekt, welke gegevens het
betreft en in welke gevallen verstrekking plaatsvindt. Daarbij wordt ook de wijze van
systematische gegevensverstrekking vastgelegd. Voorzien is dat de spontane verstrekking van
gegevens uit de BRP, als bedoeld in artikel 37, eerste lid, onder a, van het Besluit BRP beperkt
blijft tot het gegeven van overlijden van de verzekerde. Dit betekent dat een verzekeraar slechts
op één moment (overlijden) spontaan gegevens verstrekt krijgt en niet gedurende de looptijd van
de verzekering spontaan mutaties in de andere gegevens van de verzekerde ontvangt (zoals bij
verhuizing of huwelijk). Daarnaast is voorzien dat de verzekeraar op basis van een zoekvraag (ad
hoc), als bedoeld in artikel 37, eerste lid, onder c van het Besluit BRP gegevens uit de BRP
7

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
verstrekt kan krijgen. Van deze mogelijkheid kan gebruik worden gemaakt om actuele gegevens
van potentiële begunstigden te achterhalen, voor zover die nog niet bij de verzekeraar bekend
zijn.
3. Privacyaspecten
3.1 Inleiding
Met het opnemen van nieuwe werkzaamheden met een gewichtig maatschappelijk belang in
bijlage 4 kan de privacy van burgers in het geding zijn. Er worden immers nieuwe derden
toegevoegd die toegang krijgen tot de BRP-gegevens van burgers. Hierna wordt ingegaan op de
verhouding van het onderhavige besluit tot het recht op bescherming van persoonsgegevens en
het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, zoals deze zijn gewaarborgd in onder
andere artikel 10 van de Grondwet, artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de
rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: EVRM) en de Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG). Hierbij wordt ook gereflecteerd op de
gegevensbeschermingseffectbeoordeling (ook wel: Privacy Impact Assessment (PIA)).
Het uitgangspunt van de BRP is het in stand houden van een doelmatige informatievoorziening
met gelijktijdige waarborging van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de
geregistreerde burger. Dit betekent dat de privacybeginselen een integraal onderdeel vormen van
de BRP, waaraan zowel bij het tot stand brengen van regelgeving als in de uitvoering van de wet
voortdurend wordt getoetst. Op de privacyaspecten van de gegevensverwerking in de BRP is
eerder uitvoerig ingegaan bij de totstandkoming van de Wet BRP. 9
3.2 Inbreuk op de persoonlijke levenssfeer
Ingevolge artikel 10, eerste lid, van de Grondwet en artikel 8 EVRM heeft eenieder recht op
eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer. Het recht op eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer kan blijkens artikel 10, eerste lid, van de Grondwet evenwel bij of krachtens de wet
worden beperkt. Artikel 8 EVRM stelt aan deze beperking de eis dat deze beperking bij wet is
voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is in het belang van de nationale
veiligheid, de openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land, het voorkomen van
wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of
voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen. De uitkomst van de toetsing van
dit besluit aan deze vereisten voor een gerechtvaardigde inbreuk op artikel 10 van de Grondwet en
artikel 8 EVRM wordt in het hiernavolgende allereerst toegelicht.
De verstrekking van gegevens uit de BRP vormt een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Een
dergelijke inbreuk is op grond van artikel 10, eerste lid, van de Grondwet alleen toegestaan indien
dit bij of krachtens een wet in formele zin plaatsvindt. De noodzakelijke grondslag voor onderhavig
besluit is gelegen in artikel 3.3, eerste lid, van de Wet BRP. Hiermee wordt voldaan aan de eis van
een inbreuk bij of krachtens de wet in formele zin. Op grond van artikel 8 EVRM dient een
inmenging in de persoonlijke levenssfeer ‘bij de wet’ te zijn voorzien. Hieraan is voldaan. Uit de
jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens blijkt dat een beperking op
verschillende wijze ‘bij de wet’ kan zijn voorzien: dit kan een wet in materiële zin zijn, een
beleidsregel of zelfs een in de jurisprudentie gevormde regel.10 De regeling van de
gegevensverwerking is voor het grootste deel neergelegd in de Wet BRP en het onderhavige
besluit zelf. Daarmee zijn deze gegevensverwerkingen volgens de bovengenoemde jurisprudentie
‘bij de wet’ voorzien. Voor wat betreft de eis van voorzienbaarheid geldt dat dit besluit, in
samenhang bezien met de Wet BRP, een heldere regeling bevat met betrekking tot de doeleinden
van de gegevensverwerking, de persoonsgegevens die kunnen worden verstrekt, de instanties die
verantwoordelijk zijn voor de verstrekking van de gegevens en de rechten van betrokkenen.
De inbreuk die dit besluit maakt op het recht in artikel 8 EVRM, dient noodzakelijk te zijn in een
democratische samenleving in verband met een aantal nader genoemde belangen (legitiem doel).
Kamerstukken II 2011/12, 33219, nrs. 1-3.
Zie bijvoorbeeld EHRM, 26-04-1979, The Sunday Times t. Verenigd Koninkrijk, app. nr. 6538/74, paragraaf
47.
9

10

8

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
In artikel 8, tweede lid, EVRM wordt in dat verband gesproken over het belang van de nationale
veiligheid, de openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land, het voorkomen van
wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden en de
bescherming van de rechten en vrijheden van anderen. In dit besluit wordt een tweetal
werkzaamheden aangewezen. Het legitieme doel dat artikel 8 EVRM vereist, verschilt per
aangewezen werkzaamheid. Voor de toelichting op dit punt wordt daarom verwezen naar
hoofdstuk 2 waarin per aangewezen werkzaamheid wordt toegelicht waarom het gaat om een
werkzaamheid met een gewichtig maatschappelijk belang. De eis uit artikel 8 EVRM dat een
inbreuk slechts toelaatbaar is indien deze noodzakelijk is een democratische samenleving wordt in
de jurisprudentie van het EVRM nader ingevuld met het vereiste van een dringende
maatschappelijke behoefte.11 Of hiervan sprake is, wordt bepaald aan de hand van een aantal
criteria. Zo moet een maatregel om noodzakelijk te zijn, relevant zijn om het beoogde doel te
bereiken en verder moet voldaan zijn aan het proportionaliteits- en het subsidiariteitsvereiste. In
hoofdstuk 2 van deze toelichting is dan ook uitgebreid ingegaan op de noodzaak en de
proportionaliteit van de gegevensverstrekkingen aan de nieuw aan te wijzen derden, met het oog
op het uitvoeren van werkzaamheden van gewichtig maatschappelijk belang. Er is dan ook sprake
van een dringende maatschappelijke behoefte (pressing social need) die de inmenging die het
besluit maakt op het in artikel 8 EVRM genoemde recht van de burger rechtvaardigt. Voor beide
aangewezen werkzaamheden geldt daarnaast dat wordt voldaan aan het subsidiariteitsvereiste.
Zoals in hoofdstuk 2 is toelicht, is het probleem voor zowel de klinisch genetische centra als de
levensverzekeraars en de natura-uitvaartverzekeraars dat zij momenteel de door hen uitgevoerde
werkzaamheden met een gewichtig maatschappelijk belang niet optimaal kunnen uitvoeren omdat
zij geen toegang hebben tot de BRP. De gegevens in de BRP zijn over het algemeen juist en
actueel.12 Nu de aangewezen derden alleen door middel van het verstrekken van gegevens uit de
BRP kunnen worden voorzien in actuele en juiste gegevens is er geen minder ingrijpend middel
voorhanden om hetzelfde doel te bereiken.
3.3 Algemene verordening gegevensbescherming en gegevensbeschermingseffectbeoordeling
De AVG, die rechtstreeks toepasselijk is in Nederland, biedt ruimte om bij nationale wetgeving
bepaalde regels nader in te vullen of daarvan af te wijken. Dat is in algemene zin gebeurd in de
Uitvoeringswet AVG. Die wet geldt echter niet voor gegevensverwerkingen in de BRP. In de Wet
BRP is eigenstandig uitvoering gegeven aan de AVG. Gezien de aard van dit besluit is in de fase
van beleidsontwikkeling een gegevensbeschermingseffectbeoordeling uitgevoerd. Met behulp van
dit instrument is de noodzaak onderzocht van de voorgenomen verwerking van persoonsgegevens
en zijn de gevolgen en risico’s voor gegevensbescherming in kaart gebracht. Hierbij is aandacht
besteed aan de grondslag van de gegevensverwerking, de beginselen van minimale
gegevensverwerking en doelbinding en de rechten van betrokkenen. De belangrijkste conclusies
op deze onderwerpen worden in het onderstaande weergegeven.
Het onderhavige besluit voorziet niet in de juridische grondslagen voor de derde zelf om bij de
uitvoering van haar werkzaamheden persoonsgegevens, al dan niet afkomstig uit de BRP, (verder)
te verwerken. Hiervoor geldt dat deze grondslagen zijn gelegen in de AVG, de Uitvoeringswet AVG
(UAVG) en de sectorale regelgeving die op deze derden van toepassing is. De AVG is immers
rechtstreeks van toepassing op de derden die zijn opgenomen in onderhavig besluit en het is niet
mogelijk om in een besluit hangende onder de Wet BRP, verwerkingsgrondslagen voor derden op
te nemen. De Wet BRP beperkt zich immers tot de (grondslagen voor) bijhouding en verstrekking
van BRP-gegevens, en stelt geen regels (grondslagen) over het verdere gebruik van die gegevens
door bestuursorganen en derden.
3.3.1 Doelbinding en minimale gegevensverwerking
Het doelbindingsbeginsel houdt in dat persoonsgegevens voor welbepaalde, uitdrukkelijk
omschreven en gerechtvaardigde doeleinden moeten worden verzameld en dat zij vervolgens niet
verder op een met die doeleinden onverenigbare wijze mogen worden verwerkt. Het beginsel van
minimale gegevensverwerking vereist dat persoonsgegevens toereikend, ter zake dienend en
beperkt zijn tot wat noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor zij worden verwerkt. Dit houdt in
Zie bijvoorbeeld EHRM, 07/12/1976, Handyside t. Verenigd Koninkrijk, app. nr. 5493/72, para. 48.
Resultaat zelfevaluatie 2019 Basisregistratie personen. Bijlage bij de brief van de staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 21 december 2020 (Kamerstukken II 2020/21, 27 859, nr. 151.
11
12

9

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
dat reeds in het stadium van het verzamelen van de gegevens moet worden vastgesteld voor
welke specifieke doeleinden dat gebeurt. De doelen van de gegevensverstrekking – de
werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang - zijn uitgebreid toegelicht in hoofdstuk 2
van deze toelichting. Daarbij is ook ingegaan op de specifieke waarborgen die daarbij gelden: de
clausulering van de werkzaamheden en de beperking van de gegevens die verstrekt kunnen
worden op het niveau van deze algemene maatregel van bestuur. Hiermee wordt geborgd dat de
verwerking van persoonsgegevens in dit verband toereikend, ter zake dienend en beperkt is tot
wat noodzakelijk is voor de doeleinden van die verwerking. Daarnaast zal per individuele derde in
het autorisatiebesluit worden bepaald over welke categorieën van personen gegevens worden
verstrekt, welke gegevens het verstrekt en in welke gevallen gegevens worden verstrekt. Aan het
autorisatiebesluit kunnen verder voorschriften en beperkingen worden verbonden in het belang
van zorgvuldige en doelmatige gegevensverstrekking.
3.3.2 Risico’s en maatregelen
Het verstrekken van gegevens uit de BRP aan derden, zoals beschreven in dit besluit, kan risico’s
met zich meebrengen. Er krijgen immers nieuwe partijen toegang tot de BRP of de bestaande
toegang wordt uitgebreid. Uit de uitgevoerde gegevensbeschermingseffectbeoordeling blijkt dat er
twee risico’s bestaan. Ten eerste bestaat het risico dat een derde de gegevens die het uit de BRP
heeft verkregen vervolgens (ook) voor andere doeleinden verwerkt. Hierbij moet worden
opgemerkt dat voor iedere individuele derde een autorisatiebesluit dient te worden genomen
waarin door de minister van BZK zal worden bepaald welke gegevens worden verstrekt, in welke
gevallen dit gebeurt en op welke (technische) wijze deze verstrekking plaatsvindt. De individuele
derden zijn uiteraard gehouden aan dit besluit. Tevens zijn zij verplicht te voldoen aan de AVG. De
Autoriteit Persoonsgegevens houdt hier toezicht op en kan in voorkomende gevallen handhaven.
Ten tweede bestaat het risico dat de gegevens die de derden uit dit besluit ontvangen onjuist of
niet volledig zijn. Dit kan tot gevolg hebben dat de derden bij het uitvoeren van hun taken van
gewichtig maatschappelijk belang over onjuiste gegevens beschikken. Dit risico is echter klein en
inherent aan het gebruik van gegevens uit de BRP. De gegevens in de BRP kennen een hoge
nauwkeurigheid. De hier beschreven risico’s en de daarbij behorende mitigerende omstandigheden
worden in samenhang proportioneel geacht in verhouding tot de maatschappelijke meerwaarde die
het gebruik van gegevens uit de BRP door derden met zich meebrengt.
3.3.3 Rechten van betrokkenen
De rechten die de betrokkene heeft op grond van de Wet BRP (Hoofdstuk 3, afdeling 2 van de Wet
BRP) en de AVG zijn van toepassing op de verstrekking van gegevens aan derden. Zo heeft de
betrokkene op grond van artikel 3.22 van de Wet BRP recht op inzage in de verstrekking van diens
eigen gegevens uit de BRP aan een derde.
De betrokkene heeft niet de mogelijkheid de verstrekking tegen te houden. Ten aanzien van de
twee nieuw aan te wijzen werkzaamheden van gewichtig maatschappelijk belang (derden) wordt
de verstrekkingsbeperking (artikel 3.21 van de Wet BRP) niet van toepassing verklaard. Dit
betekent dat een betrokkene de verstrekking van gegevens die op hem betrekking hebben aan
deze derden niet kan verhinderen. Bij de afweging ten aanzien van de verstrekkingsbeperking
speelt de vraag in hoeverre de burger zelf redelijkerwijs kan besluiten dat hem betreffende
gegevens niet aan een derde mogen worden verstrekt, ook als dat primair voor hem negatieve
gevolgen kan hebben, en in hoeverre de goede taakuitoefening van de betreffende derde in het
algemeen in de knel zou komen door mogelijke verstrekkingsbeperkingen. Met name deze laatste
overweging maakt dat ten aanzien van de aan te wijzen werkzaamheden de
verstrekkingsbeperking niet van toepassing is. De reden hiervoor is gelegen in het gewichtig
maatschappelijk belang van de werkzaamheden (hoofdstuk 2 van deze toelichting) en de noodzaak
tot raadpleging van de BRP daarbij. Bij de afweging om de verstrekkingsbeperking niet van
toepassing te verklaren is afgewogen dat de verstrekkingen uit de BRP voor de betrokkene op
zichzelf niet zal leiden tot een (rechts)handeling die niet in zijn belang is. De aangewezen derden
gebruiken de BRP-gegevens enkel om (een eerste) contact te leggen met de betrokkene, in beide
gevallen in het belang van die betrokkene zelf. Vervolgens is het aan de betrokkene om te bepalen
of hij ingaat op dit contact. Met betrekking tot het informeren van familieleden (klinisch genetische
centra) is in dit verband van belang dat de genoemde Richtlijn Informeren van familieleden bij

10

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
erfelijke aandoeningen een stappenplan bevat13, waarin ook het ‘recht op niet-weten’ is verankerd.
Gelet op het bovenstaand, en op het feit dat het in beide gevallen gaat om dienstverlening ten
faveure van de burger, wordt het uitzonderen van de verstrekkingsbeperking ten aanzien van deze
twee derden proportioneel geacht.
4. Regeldrukeffecten
Regeldrukeffecten zijn de investeringen en inspanningen die bedrijven14, burgers of professionals
moeten verrichten om zich aan wet- en regelgeving van de rijksoverheid te houden.
Regeldrukeffecten betreft een overkoepelend begrip.
Met het opnemen van nieuwe werkzaamheden met een gewichtig maatschappelijk belang worden
geen verplichtingen voor burgers gecreëerd. Van een lastenverzwaring voor de burger is derhalve
geen sprake. Een eventuele lastenverlichting voor de burger, als indirect gevolg van de
verstrekking uit de BRP aan een derde, is afhankelijk van de wijze waarop de derde de eigen
werkprocessen vormgeeft. Voor de gegevensverstrekking aan verzekeraars geldt dat deze
gegevens niet in de plaats komen van de informatieplichten die de verzekeringnemer heeft jegens
de verzekeraar, bijvoorbeeld om een adreswijziging door te geven. Voor de verstrekking aan
klinisch genetische centra is in dit verband van belang dat de BRP-raadpleging pas plaatsvindt
indien de gegevens (over familieleden) niet via de betrokkene zelf achterhaald kunnen worden.
Ten aanzien van deze verstrekkingen wordt derhalve geen lastenreductie voor de burger verwacht.
Het onderhavige besluit creëert geen verplichtingen voor bedrijven. De aanwijzing biedt slechts de
mogelijkheid om – op verzoek van de derde zelf – gegevens uit de BRP te verstrekken. Aan
gegevensverstrekking uit de BRP aan een derde zijn kosten verbonden. Hiervoor geldt een
abonnementsstructuur die de minister van BZK jaarlijks vaststelt.15 De abonnementsstructuur
bestaat uit verschillende abonnementsklassen met daarbij behorende bandbreedten van aantallen
berichten (gegevensverstrekkingen) en het daarbij behorende tarief in euro’s. Voor de autorisatie
moet de derde een aanvraag doorlopen. Afhankelijk van de complexiteit kost dit de derde
gemiddeld 20 uur. Bij een gemiddeld uurtarief van 50 euro voor het personeel dat aan de zijde van
de derde bij de aanvraag betrokken is, bedragen de kosten hiervan ongeveer 1000 euro.
Daarnaast maakt de derde kosten voor de technische voorziening voor de autorisatie voor de BRP.
Om de BRP-gegevens te kunnen ontvangen, kan de derde zelf een technische voorziening bouwen
of hiervoor een leverancier inhuren. De kosten hiervan kunnen sterk variëren, maar zullen naar
verwachting enkele duizenden euro’s zijn. Het gaat bij de autorisatieaanvraag en de technische
voorziening om eenmalige kosten.
Op grond van dit besluit kunnen negen klinisch genetische centra verzoeken (alle acht
academische ziekenhuizen en het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis). Voor wat betreft de
verstrekking aan levensverzekeraars en natura-uitvaartverzekeraars gaat het naar verwachting om
ongeveer 35 organisaties die voor autorisatie in aanmerking komen.
Het besluit leidt naar verwachting niet tot een lastenverlichting voor de aangewezen organisaties.
Voor levensverzekeraars en natura-uitvaartverzekeraars is van belang dat de systematische
gegevensverstrekking wezenlijk verschilt van de toegang via de gemeente, en daarmee meer een
aanvulling dan een alternatief is. Bij systematische gegevensverstrekking is het, anders dan bij
gemeentelijke verstrekkingen, mogelijk dat uit de BRP spontaan (automatisch) mutaties in de
gegevens van een ingeschrevene worden verstrekt, zonder dat daarvoor een zoekvraag van de
ontvanger (hier: verzekeraar) nodig is. Wanneer de verzekeraar vanuit de BRP een melding
(spontane gegevensverstrekking) krijgt van het overlijden van de verzekerde is hij in
voorkomende gevallen beter in staat om aanspraken van gerechtigden tijdig te honoreren. Dit
alles maakt dat systematische verstrekkingen niet één op één in de plaats komen van de
gemeentelijke verstrekkingen, waardoor in dit verband naar verwachting geen lastenvermindering
optreedt.

Zie pagina 76 van de Richtlijn Informeren van familieleden bij erfelijke aandoeningen.
Alle beroepsmatige deelnemers aan het economische proces in een bepaalde categorie diensten en/of
producten die in principe een winstoogmerk hebben.
15
https://www.rvig.nl/actueel/nieuws/2020/01/14/abonnementenstructuur-berichtenverkeer-basisregistratiepersonen-2020.
13
14

11

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
5. Consultatie en advies
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de uitkomsten van de openbare (internet)consultatie van het
ontwerpbesluit. De consultatieversie van dit besluit bevatte tevens een voorstel tot aanwijzing van
het Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ) en van banken en notarissen als derde in de zin van
artikel 3.3 Wet BRP. Nu het wetsvoorstel Bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg (Wbsrz)
nog niet tot wet is verheven, wordt de betreffende aanwijzing van het IKZ uitgesteld. De Wbsrz
creëert de juridische grondslagen voor het IKZ om persoonsgegevens te verwerken en is om die
reden een voorwaarde voor het verstrekken van BRP-gegevens aan het IKZ. Voor banken en
notarissen geldt dat het advies van Autoriteit Persoonsgegevens ter zake vraagt om nader
onderzoek naar de meest passende technische wijze van gegevensverstrekking aan banken en
notarissen, in lijn met het beginsel van dataminimalisatie. De reacties die zien op de voorgestelde
aanwijzing van het IKZ en van banken en notarissen worden dan ook niet besproken in het
onderstaande.
In het onderstaande wordt eerst ingegaan op de reacties uit de internetconsultatie en het
Gebruikersoverleg BRP. Vervolgens wordt gereageerd op de adviezen van de Autoriteit
Persoonsgegevens en het Adviescollege Toetsing Regeldruk.
5.1 Internetconsultatie
Een ontwerp van dit besluit is van 27 juli tot en met 7 september 2021 aangeboden voor
internetconsultatie. In dat kader zijn er 84 reacties ontvangen, waarvan 49 openbaar. In deze
paragraaf wordt ingegaan op deze reacties. Voor de overzichtelijkheid zijn de reacties geclusterd
per onderwerp.
5.1.1 De overheid dient de burger beter te informeren over dit soort besluiten. Overheid neemt
haar informatieplicht niet serieus
In enkele reacties werd gesteld dat de overheid haar informatieplicht richting burgers niet serieus
neemt door gebrekkig te informeren over besluiten die de burger raken. Het ontwerpbesluit betreft
een voorstel waarop burgers en andere organisaties die geraakt worden door het ontwerpbesluit
kunnen reageren. Daartoe is het ontwerpbesluit gepubliceerd op www.internetconsultatie.nl. Op
deze website kan eenieder zien welke wet- en regelgeving in voorbereiding is. Via de
(internet)consultatie kan eenieder suggesties doen voor verbetering van wet- en regelgeving die in
voorbereiding is. De reacties op de (internet)consultatie worden behandeld in deze paragraaf. Ook
wordt aangegeven hoe de resultaten van de (internet)consultatie zijn verwerkt.
5.1.2 Geen gerechtvaardigde inbreuk op de persoonlijke levenssfeer
In het grootste gedeelte van de reacties (49) werd gesteld dat het voorstel niet voldoet aan
hogere regelgeving, zoals de Grondwet, het EVRM en de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG). Daarvoor werd veelal aangevoerd dat er sprake is van een
ongerechtvaardigde, niet-noodzakelijke inbreuk op de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer (waaronder het recht op bescherming van persoonsgegevens).
In paragraaf 3 van deze toelichting is uitgebreid ingegaan op de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer. Achtereenvolgens wordt ingegaan op de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer die dit
voorstel teweegbrengt, de rechtvaardiging daarvoor, de noodzakelijkheid, proportionaliteit en
subsidiariteit van de inbreuk. Ten aanzien van de aanwijzing van de werkzaamheden van
verzekeraars is op verzoek van de AP verduidelijkt welke gegevensverstrekking om welke redenen
noodzakelijk is (zie paragraaf 5.3). Tevens is een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (ook
wel: Privacy Impact Assessment (PIA)) uitgevoerd, waarop in paragraaf 3 wordt ingegaan.
Ook werd in deze reacties gesteld dat er geen sprake is van een gewichtig maatschappelijk belang
waarvoor de verstrekking van BRP-gegevens noodzakelijk is. Daarnaast gaven burgers aan dat de
inbreuk op de persoonlijke levenssfeer, die ontstaat als gevolg van de aanwijzing van
werkzaamheden in dit besluit, geen legitiem doel dient als bedoeld in artikel 8, tweede lid, EVRM.
Daarover wordt het volgende opgemerkt. Op grond van artikel 3.3, tweede lid, van de Wet BRP
worden enkel werkzaamheden aangewezen die samenhangen met een overheidstaak, strekken tot
het in stand houden van een voorziening voor burgers die onderwerp is van overheidszorg, of
waarbij anderszins gelet op de overheidsbemoeienis met die werkzaamheden, ondersteuning
daarvan door gegevensverstrekking uit de BRP gerechtvaardigd is. Het legitieme doel dat artikel 8
EVRM vereist ter rechtvaardiging van een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer valt samen met
het vereiste van het gewichtig maatschappelijk belang en verschilt per aangewezen
12

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
werkzaamheid.16 Voor de toelichting op dit punt wordt daarom verwezen naar paragraaf 2 waarin
per aangewezen werkzaamheid wordt onderbouwd waarom het gaat om een werkzaamheid met
een gewichtig maatschappelijk belang.
Met betrekking tot de beginselen van de AVG werd opgemerkt dat het systeem zo zou moeten
werken, dat instanties alleen het minimum aan gegevens kunnen opvragen uit de BRP, en enkel
van personen waarvan zij kunnen aantonen dat het absoluut vereist is dat deze gegevens
beschikbaar zijn. Een aanwijzing van een werkzaamheid in bijlage 4 maakt het mogelijk dat een
niet-overheidsorgaan (derde) die deze werkzaamheden van gewichtig maatschappelijk belang
uitvoert, daarvoor gegevens kan gebruiken uit de BRP. Om de gegevens verstrekt te kunnen
krijgen, is – naast de aanwijzing in bijlage 4 - vereist dat de derde wordt geautoriseerd (artikel
3.3, derde lid, Wet BRP). Daarvoor wordt een zogenoemd autorisatiebesluit opgesteld (artikel 3.2
Wet BRP). In het autorisatiebesluit wordt vastgelegd welke gegevens noodzakelijk zijn voor de
werkzaamheden die de derde uitvoert en hoe de gegevens worden verstrekt. Ook wordt bepaald
over welke categorieën personen gegevens worden verstrekt (artikel 3.2, vierde lid, Wet BRP). Op
die manier wordt geborgd dat de derde enkel toegang heeft tot de gegevens die noodzakelijk zijn
(het minimum aan gegevens) voor de goede vervulling van zijn taak.
Ten slotte werd in de internetconsultatie gewezen op de aanbeveling van de VN
Mensenrechtenraad uit 2017, die is aangenomen door Nederland: “take necessary measures to
ensure that the collection and maintenance of data for criminal purposes does not entail mass
surveillance of innocent persons”17, de VN-resolutie; Privacy in a digital age resolution / adopted
by the human rights council on 26 September 2019,18 en de Guiding principles on business and
human rights (HR/PUB/11/04).19 Allereerst wordt opgemerkt dat de werkzaamheden die worden
aangewezen in het besluit, niet strafrechtelijk van aard zijn. In de VN-resolutie worden lidstaten
onder andere opgeroepen om ervoor te zorgen dat nationale wetgeving voldoet aan de
verplichtingen die gelden op grond van internationale mensenrechtenverdragen en om ervoor te
zorgen dat preventieve maatregelen worden genomen die inbreuken op het recht op privacy
voorkomen. Aan deze voorwaarden voldoet dit voorstel; gewezen wordt op het bovenstaande en
op paragrafen 2 en 3 van deze toelichting. Daarnaast roept de VN-resolutie, evenals de VN guiding
principles for business rights, lidstaten op om preventieve maatregelen te nemen tegen de verkoop
van persoonsgegevens. Het verkopen van persoonsgegevens is een vorm van onrechtmatige
gegevensverwerking. De preventieve maatregelen die worden genomen door de minister van BZK
en de maatregelen die moeten worden genomen door de aangewezen derden, worden besproken
in paragraaf 5.1.3.
5.1.3 Meer risico’s op datalekken en onrechtmatig gebruik van gegevens
In een aantal reacties is opgemerkt dat de kans dat onbevoegden bij BRP-gegevens kunnen
toeneemt en is gevraagd welke maatregelen er worden genomen om misbruik te voorkomen. In
2019 is onderzoek gedaan naar de beveiliging van privacygevoelige informatie in
basisregistraties.20 Daaruit kwam onder andere het volgende naar voren. Het gebruik van de BRP
door geautoriseerde overheidsorganen en derden wordt gelogd en geprotocolleerd door de
Rijksdienst voor identiteitsgegevens, onderdeel van het ministerie van BZK (hierna RvIG). Dit
gebeurt ten behoeve van de veiligheid en het recht van de burger op inzage in het gebruik van de
BRP. Ook overheidsorganen en derden zijn op grond van de AVG verplicht om de
gegevensverstrekking en verwerking te loggen en te protocolleren. De verplichting om bij te
houden wie wanneer welke gegevens heeft geraadpleegd, dient ertoe om oneigenlijk gebruik van
de BRP-gegevens te voorkomen dan wel dit snel te signaleren. Ook voor het overige dienen derden
die gegevens verstrekt krijgen uit de BRP zich te houden aan de verplichtingen die gelden op
grond van de AVG. Gegevens mogen niet voor andere doeleinden worden verwerkt dan waarvoor
ze zijn verzameld en er mogen niet meer gegevens worden verwerkt dan noodzakelijk.

Kamerstukken II 2011/12, 33219, nr. 3, p. 65.
Report of the Working Group on the Universal Periodic Review - Netherlands, UN Doc. A/HRC/36/15 (18 July
2017), para. 131.121. Addendum.
18
https://digitallibrary.un.org/record/3837297.
19
https://www.ohchr.org/Documents/Publications/GuidingPrinciplesBusinessHR_EN.pdf.
20
Kamerstukken II 2020/21, 27859, 148.
16
17

13

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
Naast de toepassing van een strikte autorisatieprocedure, adequate beveiliging van de gegevens in
de BRP en het loggen van het gebruik van gegevens uit de BRP, kunnen door de minister geen
andere maatregelen worden genomen om misbruik van gegevens uit de BRP te voorkomen. De
Wet BRP beperkt zich immers tot de (grondslagen voor) bijhouding en verstrekking van BRPgegevens, en stelt geen regels over het verdere gebruik van die gegevens door bestuursorganen
en derden.
5.1.4 Gegevens mogen alleen worden gedeeld met partijen met publieke taken, niet met private
partijen
In enkele reacties werd gesteld dat de informatie in de BRP niet is verzameld om met derden te
kunnen delen en dat dit dan ook niet mag gebeuren. Het primaire doel van de BRP is het
verstrekken van persoonsgegevens aan overheidsorganen. De BRP heeft mede tot doel derden te
voorzien van de in de BRP opgenomen gegevens, in bij of krachtens de Wet BRP aangewezen
gevallen (artikel 1.3 Wet BRP). De verstrekking van gegevens van derden voorziet in een
duidelijke behoefte en is voor een deel, als gevolg van de overheveling van overheidstaken naar
particuliere instanties, zelfs onvermijdelijk.21 Op grond van artikel 3.3, tweede lid, van de Wet BRP
worden de gegevens uit de BRP enkel verstrekt ten behoeve van werkzaamheden die
samenhangen met een overheidstaak, strekken tot het in stand houden van een voorziening voor
burgers die onderwerp is van overheidszorg, of waarbij anderszins gelet op de
overheidsbemoeienis met die werkzaamheden, ondersteuning daarvan door gegevensverstrekking
uit de BRP gerechtvaardigd is. De gegevens in de BRP worden dus mede verzameld ten behoeve
van de gegevensverstrekking aan derden, binnen de kaders van de Wet BRP en onderliggende
regelgeving.
5.1.5 Zorgen over verrijking van BRP-gegevens met andere (bijzondere) persoonsgegevens
verzameld door de derden die de BRP-gegevens ontvangen
Ook werd in de internetconsultatie een aantal keer opgemerkt dat er zorgen zijn over de verrijking
van BRP-gegevens met andere (bijzondere) persoonsgegevens door de derden die op grond van
dit besluit BRP-gegevens kunnen ontvangen. De Wet BRP en het Besluit BRP bepalen enkel welke
BRP-gegevens onder welke voorwaarden kunnen worden verstrekt aan derden. Het onderhavige
besluit voorziet niet in de juridische grondslagen voor de derde zelf om bij de uitvoering van haar
werkzaamheden persoonsgegevens, al dan niet afkomstig uit de BRP, (verder) te verwerken.
Hiervoor geldt dat deze grondslagen zijn gelegen in de AVG, de UAVG en de sectorale regelgeving
die op deze derden van toepassing is. Derden die BRP-gegevens verwerken in combinatie met
andere persoonsgegevens, zijn gebonden aan de AVG en de UAVG en zullen dat dientengevolge
enkel mogen doen indien daarvoor een verwerkingsgrondslag bestaat en wordt voldaan aan de
overige beginselen van de AVG waaronder het beginsel van minimale gegevensverwerking.
5.1.6 Keuzevrijheid
Ook werd gevraagd of het mogelijk is om je uit te laten schrijven uit de BRP. Eenieder die
(verwacht) vier maanden of langer rechtmatig in Nederland verblijft, dient zich in te laten
schrijven in de BRP bij het college van B&W van de woongemeente. Het is niet mogelijk om je uit
te laten schrijven, tenzij je verwacht gedurende een jaar ten minste twee derde van de tijd (acht
maanden) buiten Nederland te verblijven.
Ten aanzien van de gegevensverstrekking aan klinisch genetische centra is gevraagd of burgers
geen keuze zouden moeten hebben of er met hen contact wordt gelegd over een erfelijke
aandoening. Zoals aangegeven in paragraaf 2.1.2 van deze toelichting is door de VKGN de Richtlijn
Informeren van familieleden bij erfelijke aandoeningen opgesteld.22 De richtlijn geeft de arts een
(ethisch) kader en stappenplan23 om te bepalen of het gezien de uitkomsten van het
erfelijkheidsonderzoek nodig is om familieleden te informeren over een erfelijke aanleg in de
Kamerstukken II 2011/12, 33219, nr. 3, p. 30-31.
Richtlijn Informeren van familieleden bij erfelijke aandoeningen. Voor het ontwikkelen van de richtlijn is in
2017 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit juristen, wetenschappers en
vertegenwoordigers van alle relevante specialismen die betrokken zijn bij patiënten en het informeren van
familieleden bij erfelijke aandoeningen.
https://www.vkgn.org/files/5911/Richtlijn%20informeren%20van%20familieleden%20bij%20erfelijke%20aand
oeningen.pdf.
23
Zie pagina 76 van de Richtlijn Informeren van familieleden bij erfelijke aandoeningen.
21
22

14

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
familie en zo ja, welke familieleden het betreft. In dat kader wordt onder meer aandacht besteed
aan het ‘recht op niet-weten’ en de internationale en nationale wetgeving inzake
gegevensbescherming. Wanneer deze afweging positief uitvalt, is het informeren van familieleden
een integraal onderdeel van de klinisch genetische zorgverlening en dient daarmee te worden
beschouwd als werkzaamheid met gewichtig maatschappelijk belang. Het is daarmee aan de arts
om in een concreet geval een belangenafweging te maken tussen het wel of niet informeren. Zoals
toegelicht in paragraaf 3.3.3 is het voor de burger niet mogelijk de gegevensverstrekking uit de
BRP aan klinisch genetische centra tegen te houden.
5.1.7 Recht op inzage
Aangegeven werd dat de burger moet worden geïnformeerd als een organisatie gegevens verstrekt
krijgt uit de BRP. Burgers hebben op grond van artikel 3.11 in samenhang gelezen met artikel 3.22
Wet BRP het recht op inzage in de verstrekking van BRP-gegevens. Een volledig overzicht van de
verstrekkingen uit de BRP kan worden opgevraagd bij de woongemeente, of, in voorkomend geval,
bij een inschrijfvoorziening van de minister van BZK. Daarnaast kan de burger via MijnOverheid
elektronisch inzien welke organisaties automatisch gegevens ontvangen uit de BRP, als er iets
wijzigt op de persoonslijst van de burger.
5.2 Gebruikersoverleg BRP
Het Gebruikersoverleg BRP is conform artikel 1.15 van de Wet BRP geconsulteerd. Vanuit het
Gebruikersoverleg zijn geen bezwarende reacties gekomen.
5.3. Autoriteit Persoonsgegevens
De Autoriteit Persoonsgegevens (hierna: AP) heeft advies uitgebracht over het ontwerpbesluit. De
adviespunten zien onder andere op de in de consultatieversie voorgestelde aanwijzing van het IKZ
en van banken en notarissen. Nu deze aanwijzingen niet in dit besluit zijn opgenomen, worden
betreffende adviespunten hier verder buiten beschouwing gelaten.
Ten aanzien van de verstrekking aan levens- en natura-uitvaartverzekeraars adviseert de AP om
de toelichting aan te vullen met informatie over de categorieën personen over wie de verzekeraar
spontaan een overlijdensmelding gaat ontvangen uit de BRP. Hier geldt dat dit besluit niet de
doelgroep, de gegevensset of de wijze van verstrekking vastlegt. Dit gebeurt in een
autorisatiebesluit. De AP constateert terecht dat voorzien is dat de spontane verstrekking van het
overlijdensgegeven beperkt blijft tot personen die bij de betreffende verzekeraar verzekerd zijn.
De AP constateert eveneens terecht dat de verzekeraar vervolgens, door het stellen van een
zoekvraag, gegevens over partners en kinderen van de verzekerde kan opvragen, voor zover dat
noodzakelijk is voor het vinden van de begunstigde. Dit is toegelicht in paragraaf 2.2.4 van deze
toelichting.
5.4 Adviescollege Toetsing Regeldruk
Het Adviescollege Toetsing Regeldruk (hierna: ATR) heeft advies uitgebracht over het
ontwerpbesluit. ATR adviseert in de eerste plaats de mogelijkheid te overwegen van systematische
verstrekking van BRP-gegevens ten behoeve van overige verzekeringsproducten en financiële
diensten in geval van overlijden en daarmee de reikwijdte van het voorstel uit te breiden. Het
advies van de ATR ziet op de aanwijzing van levensverzekeraars en natura-uitvaartverzekeraars.
De ATR constateert terecht dat de systematische verstrekking van BRP-gegevens in dit verband
beperkt is tot levensverzekeringen en natura uitvaartverzekeringen. Mede naar aanleiding van het
advies van ATR is deze aanwijzing opnieuw gewogen. Dit heeft geleid tot een uitbreiding van de
aanwijzing doordat daarin nu ook ‘het beëindigen van periodieke uitkeringen’ is opgenomen. Zie
paragraaf 5.6 voor een nadere toelichting op dit punt. De aanwijzing is niet uitgebreid naar andere
verzekeringsproducten en financiële diensten. Zoals aangegeven in paragraaf 2.2.2 wordt een
dergelijke uitbreiding niet proportioneel geacht. De keuze voor systematische (waaronder
spontane) gegevensverstrekking aan levensverzekeraars en natura-uitvaartverzekeraars houdt
verband met het feit dat, gelet op de aard van de verzekeringen, er een groter belang is bij het
tijdig ontvangen van een melding uit de BRP van het overlijden van de verzekerde. Bij deze
verzekeringen is er immers sprake van een direct verband tussen het in leven zijn van de
verzekerde en de opeisbaarheid van de vordering, waaronder een tijdige melding van overlijden
van groot belang is. Niet is gebleken dat de beperking tot gemeentelijke verstrekkingen ook voor

15

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
andere financiële instellingen een belemmering is om de genoemde werkzaamheden goed uit te
voeren.
ATR adviseert voorts om met verzekeraars afspraken te maken om ongewenste situaties voor
nabestaanden te voorkomen als gevolg van het feit dat verzekeraars voor bepaalde diensten wel
en voor andere diensten niet van overheidswege worden geïnformeerd over een overlijden. In het
kader van de aanwijzing is uitvoerig overleg gevoerd met het Verbond van Verzekeraars, de
belangenvereniging van schade- en levensverzekeraars in Nederland. Daarbij is ook stilgestaan bij
de reikwijdte van de aanwijzing, de reactie van het Verbond op de internetconsultatie (hierna
onder 5.6) geeft daar ook blijk van. Ook is in dit verband van belang dat de gegevensverstrekking
aan verzekeraars geenszins afbreuk doet aan de informatieplichten die de verzekeringnemer
jegens de verzekeraar heeft.
ATR adviseert ten slotte om de beschrijving van de regeldrukeffecten in de toelichting compleet te
maken conform de Rijksbrede methodiek. ATR vraagt om de toelichting aan te vullen met (1) het
aantal partijen (derden) dat in aanmerking komt voor systematische gegevensverstrekking en (2)
wat de lastenbesparing kan zijn voor derden die de BRP-gegevens in de toekomst via de
systematische verstrekking kunnen verkrijgen. De tweede vraag ziet enkel op levensverzekeraars
en natura-uitvaartverzekeraars, nu zij op basis van de aanwijzing in bijlage 5 van het Besluit reeds
via de gemeente toegang hebben tot de BRP. Voor de klinisch genetische centra geldt dit niet. De
regeldrukparagraaf is op deze punten aangevuld.
5.5 Reactie van de VSOP
VSOP – patiëntenkoepel voor zeldzame en genetische aandoeningen – heeft gereageerd op het
ontwerpbesluit. Zij pleit ervoor dat klinisch genetische centra in meer gevallen toegang krijgen tot
de BRP, dan mogelijk is op grond van dit besluit. Ook voor zeldzame gevallen waarin de
indexpatiënt zijn of haar familie niet wil informeren, stelt VSOP voor dat klinisch genetische centra
de BRP kunnen bevragen, zodat die familieleden direct vanuit de klinisch genetische centra
geïnformeerd kunnen worden. Aan dit verzoek wordt niet tegemoetgekomen. Het vereiste van
voorafgaande toestemming is een belangrijke waarborg ter bescherming van de privacy van
betrokkenen. Niet is gebleken dat klinisch genetische centra hun werkzaamheden onvoldoende
zouden kunnen uitvoeren nu eerst aan de patiënt toestemming voor BRP-raadpleging dient te
worden gevraagd.
5.6 Reacties van het VvV en de Nationale Nederlanden
Het Verbond van Verzekeraars (VvV) heeft gereageerd op het ontwerpbesluit. In de eerste plaats
vraagt het VvV of de aanwijzing ruimte laat om gegevens te verstrekken over de
verzekeringnemer. De verzekeringnemer is degene die de polis afsluit bij de verzekeraar. Bij
‘begunstiging in kwaliteit’ (kinderen/partner/erven van de verzekerde/
verzekeringnemer/begunstigde) is het niet altijd bij de verzekeraar bekend wie de gerechtigde is.
Als gegevens ontbreken, kan raadpleging van de BRP noodzakelijk zijn om aanspraken van
gerechtigden te honoreren. Ook de verzekeringnemer kan daarbij relevant zijn, bijvoorbeeld als de
uitkering gedaan moet worden aan ‘de erfgenamen van de verzekeringnemer’. Naar aanleiding van
deze vraag van het VvV is in paragraaf 2.2.2 van deze toelichting geëxpliciteerd dat de BRPbevraging ook kan zien op de verzekeringnemer, voor zover diens gegevens noodzakelijk zijn voor
het vinden van de gerechtigde. Bij separaat te nemen besluit van de minister van BZK, zal verder
ten aanzien van een individuele derde worden bepaald welke gegevens over welke categorieën van
personen aan de betreffende derde (hier: verzekeraar) worden verstrekt. Voorts vraagt het VvV of
de aanwijzing ook een oplossing biedt voor bestaande slapende polissen. Dit is het geval; de BRPautorisatie zal niet beperkt worden tot enkel spontane verstrekkingen (signaal van overlijden),
maar ook de mogelijkheid bieden om door middel van een zoekvraag te achterhalen of een
verzekerde of begunstigde overleden is. Ten aanzien van de omschrijving van de werkzaamheden
merkt het VvV op dat het ook gaat over ‘op termijn opvorderbare gelden’. Deze reikwijdte creëert
in de ogen van het VvV mogelijk onduidelijkheid over het raadplegen van de BRP; bijvoorbeeld of
dit ook al is toegestaan gedurende de looptijd van een verzekering, als er nog geen sprake is van
opvorderbare gelden. Om deze onduidelijkheid weg te nemen is de reikwijdte van de
werkzaamheden ingeperkt, zodat deze alleen nog ziet op ‘opvorderbare gelden’. Vervolgens geeft
het VvV aan dat een signaal van overlijden ook meerwaarde heeft bij de afwikkeling van lopende
lijfrente uitkeringen. Het gaat dan om de overgang van rechten als gevolg van het overlijden van
de eerste verzekerde (de lopende uitkering gaat dan over op de tweede verzekerde) dan wel
16

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK
beëindiging van de uitkering na overlijden van de (enige/tweede) verzekerde. Als een spontaan
signaal bij overlijden hiervoor gebruikt kan worden, helpt dat burgers op twee manieren. Ten
eerste ontlast het hen, want ze hoeven niet meer, zoals nu het geval is, periodiek te bewijzen dat
ze in leven zijn (zoals met een bewijs van in leven zijn). Ten tweede kan een einde komen aan de
situatie waarin een verzekeraar onterecht na een overlijden een lijfrente-uitkering doet en
daarover loonheffing afdraagt. Het herstellen van eenmaal afgedragen loonheffing is administratief
complex voor nabestaanden. Naar aanleiding van deze opmerking van het VvV is het besluit
aangepast. Hiermee is geëxpliciteerd dat de aanwijzing ook ziet op het beëindigen van periodieke
uitkeringen. Het voorkomen van onterecht wel uitkeren is net als het voorkomen van het onterecht
niet uitkeren (slapende polissen) een gewichtig maatschappelijk belang. Het gaat in beide gevallen
om levensverzekeringen, waarbij er – wanneer de verzekeraar geen melding krijgt van een
overlijden – onwenselijke gevolgen voor de burger zijn: hij krijgt onterecht wel of onterecht niet
de uitkering. De reikwijdte van de aanwijzing is verder toegelicht in paragraaf 2.2.2.
Ten slotte heeft het VvV nog een aantal tekstuele aanpassingen van deze toelichting voorgesteld,
deze zijn overgenomen.
Nationale Nederlanden heeft eveneens gereageerd op het ontwerpbesluit. Zij merkt in de eerste
plaats op dat de toelichting bij het ontwerpbesluit ingaat op het voorziene gebruik van BRPgegevens door levensverzekeraars. Daarbij wordt ook een zekere volgordelijkheid beschreven:
“vervolgens kan – indien deze gegevens niet reeds bij de verzekeraar bekend zijn of door hem
anderszins te achterhalen zijn – de verzekeraar door middel van een zoekvraag actuele gegevens
over de begunstigde opvragen uit de BRP”. Nationale Nederlanden geeft aan dat het niet wenselijk
is dat verzekeraars eerst op een andere wijze moeten proberen aan de gegevens van een
begunstigde te komen, omdat dat vertragend werkt. Met deze passage is niet beoogd een
bepaalde werkwijze aan verzekeraars voor te schrijven. Het gaat hier om een nadere invulling van
het noodzakelijkheidscriterium: persoonsgegevens mogen pas worden opgevraagd uit de BRP
indien dat noodzakelijk is voor een goede uitvoering van de aangewezen werkzaamheden. In dit
geval gaat het om het honoreren van aanspraken van gerechtigden op opvorderbare gelden op de
verzekeraar. Wanneer een verzekeraars al over de actuele adresgegevens van een begunstigde
beschikt - bijvoorbeeld omdat deze zelf recent contact heeft gezocht – is er geen noodzaak om ook
gegevens uit de BRP op te vragen. De BRP-verstrekking komt niet in de plaats van de
informatieplicht die de verzekeringnemer heeft om zijn actuele gegevens door te geven aan de
verzekeraar.
In de tweede plaats geeft Nationale Nederlanden aan dat de toegang tot de BRP ook behulpzaam
kan zijn wanneer de communicatie met de klant niet meer goed loopt, bijvoorbeeld als post
onbestelbaar retour komt. De toegang tot de BRP is beperkt tot situaties waarin gegevens
noodzakelijk zijn om aanspraken van gerechtigden te honoreren. Het kan daarbij ook gaan om
adresgegevens, die noodzakelijk kunnen zijn om met een nieuwe gerechtigde (begunstigde) in
contact te komen. Dit maakt dat uit de BRP niet de adresgegevens van klanten opgevraagd mogen
worden wanneer er enkel sprake is van verstoord contact en er geen ‘probleem’ is met betrekking
tot het vaststellen van financiële aanspraken of het uitkeren van gelden. In het verlengde daarvan
ligt het meer algemene pleidooi van Nationale Nederlanden om de mogelijkheden tot raadpleging
van de BRP voor levensverzekeringen en pensioenen gelijk te trekken. Het verschil is gelegen in de
juridische grondslagen als het gaat om de toegang tot de BRP. Voor pensioenuitvoerders geldt een
ruimere toegang tot de BRP: zij mogen de BRP raadplegen voor zover dat noodzakelijk is voor de
uitvoering van pensioenregelingen. De te creëren toegang voor levensverzekeraar ziet niet op de
‘uitvoering van levensverzekeringen’ in den brede, maar enkel op de honorering van aanspraken
van gerechtigden op opvorderbare gelden en het beëindigen van periodieke uitkeringen. Dit maakt
dat de BRP-gegevens door de levensverzekeraar niet in al haar processen gebruikt kunnen
worden. De reden hiervoor is dat de uitvoering van pensioenregelingen in het geheel als een
(semi-)publieke taak wordt gezien en dat een levensverzekering primair een private
aangelegenheid betreft. Alleen als het gaat om het kunnen uitkeren van gelden die anders bij de
verzekeraar zouden blijven liggen (de problematiek van zogenaamde ‘slapende polissen’) of het
stopzetten van periodieke uitkeringen waar geen recht meer op bestaat is dit een maatschappelijk
belang, waarvoor BRP-toegang gerechtvaardigd is.

17

Wijziging Besluit BRP t.b.v. aanwijzing werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk belang
(Derdenbesluit) – versie voorhang EK + TK

Artikelsgewijs
Artikel I
Met dit artikel worden drie wijzigingen in bijlage 4 van het Besluit BRP doorgevoerd. Ten eerste
komt de thans in bijlage 4 van toepassing zijnde verstrekkingsbeperking (artikel 3.21 Wet BRP)
voor verstrekkingen aan zorginstellingen te vervallen. Dit betekent dat de betrokkene de
verstrekking van hem betreffende gegevens aan zorginstellingen niet kan verhinderen. Door
zorginstellingen is aangegeven dat wanneer van de mogelijkheid om verstrekkingen te verhinderen
gebuikt gemaakt wordt, dit een risico oplevert voor de goede uitvoering van de aangewezen
werkzaamheden (de verlening van zorg aan patiënten in de zorginstelling). Gegevens uit de BRP
worden door zorginstellingen immers in tal van administratieve processen gebruikt in het kader
van gezondheidszorgverlening. Bij de afweging ten aanzien van de verstrekkingsbeperking speelt
de vraag in hoeverre de burger zelf redelijkerwijs kan besluiten dat hem betreffende gegevens niet
aan een derde mogen worden verstrekt, ook als dat primair voor hem negatieve gevolgen kan
hebben, en in hoeverre de goede taakuitoefening van de betreffende derde in het algemeen in de
knel zou komen door mogelijke verstrekkingsbeperkingen. Met name deze laatste overweging
maakt dat ten aanzien van de reeds aangewezen werkzaamheden van zorginstellingen de
verstrekkingsbeperking komt te vervallen.
Ten tweede wordt van de gelegenheid gebruikgemaakt om in bijlage 4 de naam van Stichting
Ambulante FIOM te wijzigen naar de huidige naam van de stichting; Stichting Fiom. Het gaat hier
om een wetstechnische verbetering zonder inhoudelijke gevolgen. Deze wijziging wordt ook in
bijlage 5 doorgevoerd (onderdeel B).
Ten derde worden twee rijen toegevoegd. De eerste kolom bevat de omschrijving van de
werkzaamheden met gewichtig maatschappelijk. De tweede kolom noemt de categorieën van
derden die, ten behoeve van de betreffende werkzaamheden, voor systematische
gegevensverstrekking in aanmerking komen. De derde kolom bevat de clausulering van de
aangewezen werkzaamheden en de beperking van de gegevens die uit de BRP kunnen worden
verstrekt. In de vierde kolom is vastgelegd of, bij de verstrekking van gegevens ten behoeve van
de aangewezen werkzaamheden, de verstrekkingsbeperking uit artikel 3.21 van de Wet BRP van
toepassing is. Voor een nadere toelichting over het gewichtig maatschappelijk belang van de hier
aangewezen werkzaamheden en de noodzaak tot systematische gegevensverstrekking uit de BRP,
wordt kortheidshalve verwezen naar het algemeen deel van deze toelichting.

18