Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2019Z03528
Vragen van de leden Van Haga en Bosman (beiden VVD) aan de Ministers
van Defensie en van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en
de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat over het kabinetsbeleid
ten aanzien van de defensie-industrie (ingezonden 21 februari 2019).
Vraag 1
Herinnert de Minister van Defensie zich de volgende uitspraak: «We moeten
in staat zijn om ons eigen grondgebied te beschermen. Daarvoor heb je ook
een stabiele basis aan kennis nodig, aan technologie en aan industriële
capaciteiten»?1
Vraag 2
Herinnert de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat zixh de
volgende uitspraak: «Ank en ik delen het Oranjegevoel. [...] We mikken op
waar we sterk in zijn, omdat het in het belang is van de nationale veiligheid»?2
Vraag 3
Herinnert u zich de uitspraak van het kabinet in het begeleidend schrijven bij
de Defensie Industrie Strategie dat de Nederlandse defensie-industrie moet
worden «versterkt, beschermd en internationaal gepositioneerd»?3
Vraag 4
Herinnert u zich de oproep van de vorige Commandant der Strijdkrachten aan
de Nederlandse defensie-industrie om te ondersteunen bij innovatie en het
onderhoud van defensiematerieel?4

1

«Eigen industrie eerst», De Telegraaf, 15 november 2018
Idem.
3
https://www.defensie.nl/downloads/beleidsnota-s/2018/11/15/defensie-industrie-strategie
4
https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2018/05/30/staatssecretarissen-maken-kennis-met-harteuropese-f-35-industrie
2

kv-tk-2019Z03528
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

1

Vraag 5
Klopt het dat u zich, samen met de bewindspersonen van Justitie &
Veiligheid en Economische Zaken & Klimaat, «flink heeft ingezet om het
thema «veiligheid» toe te voegen aan het topsectorenbeleid van de overheid»?5
Vraag 6
Klopt het dat het doel van het topsectorenbeleid onder andere is om het
innovatie- en concurrentievermogen van het Nederlandse bedrijfsleven, in het
bijzonder die sectoren waarin Nederland uitblinkt, te versterken? Kan uit de in
de vorige vraag geciteerde inzet worden opgemaakt dat het kabinet ook de
ambitie heeft om het innovatie- en concurrentievermogen van de defensieindustrie en andere bij de veiligheid van Nederland betrokken sectoren te
versterken?
Vraag 7
Is het kabinet, gegeven de bovengenoemde uitspraken en inspanningen, van
mening dat de defensie-industrie niet alleen bijdraagt aan het verdienvermogen van en de werkgelegenheid ín Nederland, maar bovenal bijdraagt aan het
veilig houden van Nederland?
Vraag 8
Herinnert u zich de volgende constatering van de directie Internationaal
Onderzoek en Beleidsevaluatie (IOB), de evaluatiedienst van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken: «Vanaf 2015 is het vooral Nederland geweest dat
vergunningsaanvragen heeft geweigerd: 7 van de 17 denials in 2015 en 11
van de 12 in 2016. Dit kan worden gezien als een indicatie van het strengere
en restrictievere beleid van Nederland ten opzichte van andere
EU-lidstaten»?6
Vraag 9
Kan de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat zich herinneren
dat zij impliceerde geen aanwijzingen te hebben dat Nederland een restrictiever wapenexportbeleid hanteert dan de landen om ons heen, blijkens de
volgende reactie: «Het lastige daarvan is dat dit altijd beweerd wordt maar
dat wanneer je vervolgens vraagt om rugnummers, je die niet krijgt»?7 Is zij,
gegeven de constatering van de IOB, thans van mening dat die «rugnummers» wel degelijk voorhanden zijn?
Vraag 10
Is het kabinet van mening dat de Franse regering zich niet aan de acht criteria
houdt, zoals vermeld in het EU Gemeenschappelijk Standpunt inzake
wapenexport?8
Vraag 11
Is het kabinet van mening dat een andere regering van een EU-lidstaat zich
niet aan de acht criteria houdt, zoals vermeld in het EU Gemeenschappelijk
Standpunt inzake wapenexport? Zo ja, welke regering?
Vraag 12
Deelt het kabinet de analyse dat er op dit moment géén sprake is van een
gelijk speelveld in de Europese defensiemarkt?
Vraag 13
Deelt het kabinet de vrees dat het relatief strenge exportvergunningenbeleid,
zoals geconstateerd door onder andere de IOB, flinke gevolgen kan hebben
voor het concurrentievermogen van de Nederlandse defensie-industrie,
zolang andere EU-lidstaten de acht wapenexportcriteria anders interpreteren

5

https://www.defensie.nl/downloads/toespraken/2018/11/15/toespraak-minister-bijleveld-nidvsymposium
IOB Evaluatie nr. 424: Laveren met een vaste koers – beleidsdoorlichting non-proliferatie,
wapenbeheersing en exportcontrole van strategische goederen, p. 125.
7
Verslag van een notaoverleg over de Defensie Industrie Strategie, 18 februari 2019
8
https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:335:0099:0103:NL:PDF
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

2

en de defensie-industrie zo orders blijft verliezen aan concurrenten uit andere
EU-lidstaten?
Vraag 14
Herinnert de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat zich de
volgende uitspraak: «De door producent Lockheed Martin aangeboden
overdracht is een mijlpaal voor defensie. Tegelijkertijd markeert dit moment
een miljarden impuls voor onze economie en werkgelegenheid. Nederlandse
ondernemers en kennisinstellingen van MKB tot grootbedrijf maken hightech
onderdelen en systemen voor de F-35 of nemen straks het onderhoud op
zich. Dit is een uitstekend voorbeeld van hoe internationale samenwerking
bijdraagt aan onze eigen economie»?9
Vraag 15
Kan uit de in de vorige vraag geciteerde lofzang, maar ook uit andere
uitspraken van de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat10,
worden opgemaakt dat het kabinet niet alleen de F-35, maar ook de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven bij de ontwikkeling van groot
belang vindt?
Vraag 16
Klopt het dat, indien bedrijven die een deel – minimaal 10 procent – van hun
omzet uit defensie-gerelateerde projecten halen op basis van uitsluitingsgrond 8 van de FMO-uitsluitingslijst, zij geen gebruik kunnen maken van het
Dutch Trade and Investment Fund (DTIF)?11
Vraag 17
Kunt u de Kamer een lijst doen toekomen van alle instrumenten die
gebruikmaken van de zogeheten «FMO uitsluitingslijst», die deel uitmaakt van
de voorwaarden van onder andere DTIF? Zijn er daarnaast andere instrumenten met betrekking tot handelsbevordering die bedrijven met defensiegerelateerde activiteiten direct of indirect uitsluiten van toegang tot het
instrumentarium?
Vraag 18
Klopt het dat bedrijven die bijdragen aan de ontwikkeling of bouw van de
F-35 als gevolg van de genoemde uitsluitingsgrond worden uitgesloten van
bijvoorbeeld DTIF?
Vraag 19
Kunt u toelichten waarom het kabinet ervoor kiest om bedrijven die 10
procent of meer van hun omzet uit defensie-gerelateerde activiteiten halen,
niet kunnen rekenen op bijvoorbeeld exportfinanciering?
Vraag 20
Deelt u de analyse dat de voorwaarden van in elk geval een deel van het
handelsbevorderingsinstrumentarium – het instrumentarium dat onder de
verantwoordelijkheid van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking valt – deelname aan het F-35-project, dat bovendien door
verschillende kabinetten, waaronder dit kabinet, is aangemoedigd, in feite
bestraft?
Vraag 21
Kunt een preciezere inschatting geven van wanneer u terug zult komen op de
aangehouden motie-Bosman c.s. terzake?12 Kunt u uw reactie op de motie
per brief aan de Kamer doen toekomen?

9

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2019/01/30/overdracht-f-35-mijlpaal-defensie-levertnederlandse-economie-miljarden-op
https://twitter.com/MonaKeijzer/status/1096363293017624577
11
https://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/dutch-trade-and-investment-fund-dtif/voorwaardenen-aanvragen
12
Kamerstuk 31 125, nr. 100.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

3

Vraag 22
Bent u bereid in het, tijdens het notaoverleg over de Defensie Industrie
Strategie op 18 februari 2019 toegezegde, gesprek te bespreken hoe het
kabinetsbeleid ten aanzien van de defensie-industrie zodanig kan worden
geharmoniseerd dat het kabinet niet langer via het ene departement de
defensie-industrie aanmoedigt, om haar via het andere departement uit te
sluiten en te bestraffen voor het ontplooien van defensie-gerelateerde
activiteiten?
Vraag 23
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

4