Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 400 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2013

Nr. 137

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 20 februari 2013
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de brief van 30 oktober 2012 inzake de Voortgangsrapportage najaar 2012 «geweld in afhankelijkheidsrelaties» (Kamerstuk
33 400 XVI, nr. 14).
De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 19 februari
2013. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Neppérus
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

kst-33400-XVI-137
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

1

Vraag 1
In de zorg is sprake van meerdere meldpunten, hulplijnen, meldcodes en
meldplichten. Niet alleen ten aanzien van (seksueel) misbruik, maar ook
voor andere eventuele misstanden. Kan een overzicht gegeven worden
van alle bestaande meldpunten, hulplijnen, meldcodes en meldplichten in
de zorg in den brede? Kan daarbij ook worden aangegeven sinds wanneer
deze zaken bestaan en hoe vaak er gebruik van wordt gemaakt? Kan tot
slot worden aangegeven welke meldpunten, hulplijnen, meldcodes en
meldplichten reeds toegezegd zijn, maar nog tot stand moeten komen?
Antwoord 1
Op het gebied van GIA zijn landelijk de volgende meldpunten en
hulplijnen actief:
– Sinds eind jaren negentig bestaan de Advies- en Meldpunten
Kindermishandeling (AMK). Deze zijn voor burgers en professionals
met vragen, zorgen of meldingen over kindermishandeling. In 2011 is
ruim 65.000 keer met een AMK contact opgenomen.
– Er is sinds 2007 een landelijk dekkend netwerk van Steunpunten
Huiselijk Geweld (SHG). Hier kunnen burgers en professionals die
huiselijk geweld vermoeden of mensen die zelf slachtoffer zijn van
huiselijk geweld. De Steunpunten hebben in 2011 bijna 50.000
meldingen en contacten ontvangen.
– De SHG’s hebben naast hun eigen telefoonnummer ook een gezamenlijk landelijk telefoonnummer dat bellers doorschakelt naar een SHG in
hun regio. In 2012 is dit nummer ruim 22.000 keer gebeld.
– Indien sprake is van seksueel misbruik door zorgmedewerkers of
andere vormen van geweld in een afhankelijkheidsrelatie door
zorgmedewerkers zijn instellingen verplicht om die bij de Inspectie
voor de Gezondheidszorg (IGZ) te melden. In 2011 ontving de IGZ in
totaal circa 8.800 meldingen. Hiervan hadden circa 100 betrekking op
seksueel misbruik of mishandeling door een zorgmedewerker.
– Meldplicht voor zover het slachtoffers betreft binnen de Jeugdzorg.
Jeugdzorginstellingen zijn verplicht om een vermoeden van kindermishandeling door een persoon die werkzaam is bij de betreffende
zorgaanbieder dit te melden bij het Advies en meldpunt Kindermishandeling. Op basis van de richtlijn «Melden van calamiteiten» zijn
jeugdzorginstellingen verplicht om calamiteiten, waaronder óók
seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt verstaan, te melden bij de
Inspectie Jeugdzorg. De Inspectie Jeugdzorg registreert naar type
calamiteit per zorgaanbieder maar niet of een melding geweld in
afhankelijkheidsrelaties betreft, daarom is er geen inzicht in dat aantal.
– Sinds 1 oktober 2012 is de Hulplijn Seksueel Misbruik operationeel.
Deze Hulplijn is bedoeld voor slachtoffers die melding willen maken
van seksueel misbruik dan wel seksueel geweld en niet weten bij welke
instantie zij het beste terecht kunnen. De Hulplijn wordt uitgevoerd
door Slachtofferhulp Nederland. Deze hulplijn is tussen 1 oktober en
31 december 2012 ruim 500 keer gebeld. Naar schatting één kwart van
de gesprekken had betrekking op huiselijk geweld.
– Diverse provinciale, gemeentelijke en particuliere initiatieven.
In het kader van de stelselwijziging jeugd zullen de functies van het SHG
en het AMK worden gebundeld in één organisatie: het AMHK. Deze zal
met de inwerkingtreding van de nieuwe Jeugdwet van start gaan.
De Hulplijn Seksueel Misbruik is in elk geval tot 1 oktober 2015 operationeel. In de voorbereiding voor de vorming van het AMHK zal ook
gekeken worden of en in hoeverre de Hulplijn Seksueel Misbruik hierin
zou kunnen integreren.
Door middel van het wetsvoorstel verplichte meldcode huiselijk geweld
en kindermishandeling (33 062) zal het gebruik van een meldcode worden
verplicht in de sectoren gezondheidszorg, jeugdzorg, onderwijs, kinder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

2

opvang, maatschappelijke ondersteuning en justitie. Een meldcode is een
stappenplan dat professionals duidelijk maakt wat zij moeten doen bij
signalen van geweld in huiselijke kring. Nu al wordt door een deel van de
organisaties gewerkt met een meldcode. Deze meldcodes zijn op maat
gemaakt voor de eigen organisaties, branche en/of regio.
De meldcode geldt dus voor geweld in huiselijke kring. Wanneer het
geweld echter wordt gepleegd door een professional, geldt in bepaalde
sectoren een meldplicht. In de Wet op de Jeugdzorg bestaat een
meldplicht voor kindermishandeling door een persoon die werkzaam is bij
een aanbieder van jeugdzorg. Op grond van de huidige Kwaliteitswet
zorginstellingen bestaat er een meldplicht voor instellingen om bij de IGZ
melding te doen van «calamiteiten» en van «seksueel misbruik.» In het
wetsvoorstel Cliëntenrechten zorg (33 234) zijn de volgende meldplichten
voor de zorgaanbieder bij de IGZ opgenomen: calamiteit, geweld in de
zorgrelatie (omvat ook seksueel misbruik) en opzegging, ontbinding of
niet-voortzetting van een overeenkomst met een zorgverlener vanwege
disfunctioneren.
Op grond van het wetsvoorstel Beginselenwet AWBZ-zorg (33 109) kan
melding bij de IGZ worden gemaakt door cliënt of zorgverlener van een
inbreuk op het zorgplan, voor zover deze schending fysieke of psychische
schade bij de cliënt heeft toegebracht. Ook bestaat op grond van dat
wetsvoorstel de verplichting voor de zorgaanbieder om bij de IGZ
onverwijld melding te doen van geweld in de zorgrelatie. In het onderwijs
bestaat een meldplicht voor zedenmisdrijven gepleegd door professionals
(leerkrachten).
Vraag 2
Is de regering bereid apart te rapporteren over de aanpak van verwaarlozing bij kinderen, aangezien dit de meest voorkomende vorm van
kindermishandeling is?
Antwoord 2
Met de voortgangsrapportage geweld in afhankelijkheidsrelaties wil ik de
samenhang tussen de aanpak van verschillende vormen van geweld en
mishandeling versterken. Ik ben daarom geen voorstander van een aparte
rapportage over verwaarlozing bij kinderen. Waar nodig, wordt in de
voortgangsrapportage ingegaan op specifieke thema’s of doelgroepen.
Vraag 3
Hoeveel procent van de kinderen, van wie door het Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling (AMK) is vastgesteld dat zij mishandeld zijn, krijgen
hulp? Waar bestaat deze hulp uit?
Antwoord 3
Het AMK sluit geen zaak af zonder dat duidelijk is wat het vervolg is. Het
AMK checkt na enkele maanden hoe het met het kind gaat. Door het AMK
wordt niet geregistreerd welke vorm van hulp er wordt ingezet naar
aanleiding van een melding en onderzoek.
Een vorm van hulp waaraan kan worden gedacht is hulp in de vorm van
begeleiding door en gesprekken bij jeugdzorg.
Vraag 4
Hoe wordt de veiligheid van kinderen tijdens de transitie en in het nieuwe
stelsel gewaarborgd? Hoe controleert de rijksoverheid of de lokale
overheden hun verantwoordelijkheden nemen voor een goede aanpak
van kindermishandeling (keten breed: van preventie tot en met nazorg)?
Hoe houdt de rijksoverheid hierover het overzicht? Op welk moment en op
welke manier wordt ingegrepen als een lokale overheid dit beleid niet op
orde heeft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

3

Antwoord 4
De veiligheid van kinderen is een kernelement in het conceptwetsvoorstel.
Hier ligt primair een rol voor de ouders, maar als ouders dit niet of
ontoereikend doen, moet de overheid ingrijpen.
Met het nieuwe jeugdstelsel worden verantwoordelijkheden overgedragen aan de gemeenten. Voor een effectieve aanpak van kindermishandeling is een sluitende aanpak nodig. De decentralisatie biedt daar alle
kansen voor omdat alle zorg, hulp en ondersteuning rond kinderen
samengebracht wordt op lokaal niveau. Verder krijgen gemeenten de
opdracht een advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling in te stellen dat, zoals de naam al zegt, advies geeft aan
omstanders en professionals en onderzoek doet naar vermoedens van
kindermishandeling. Er worden in de nieuwe wet kwaliteitswaarborgen
opgenomen, die ook voor de aanpak van kindermishandeling belangrijk
zijn.
Ik vind het belangrijk dat gemeenten adequaat ondersteund worden, zodat
zij hun verantwoordelijkheid voor de aanpak kindermishandeling goed
kunnen invullen. Daarom wordt de aanpak kindermishandeling in de
transitie nadrukkelijk ter hand genomen. In overleg met gemeenten wordt
het ondersteuningsaanbod bepaald, wat ze nodig hebben en op welke
wijze dit het best kan gebeuren. Samen met VNG en de staatssecretaris
van VenJ heb ik de website www.voordejeugd.nl ingericht waarop
informatie over het nieuwe stelsel geplaatst wordt, waaronder de aanpak
van kindermishandeling.
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel overleg ik graag met uw
Kamer over deze thema’s.
Vraag 5
Hoe vaak is er een melding gedaan bij het meldpunt ouderenmishandeling van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)? Door wie werden
deze meldingen gedaan? Wat is de aard van deze meldingen? Bij hoeveel
meldingen is een nader onderzoek ingesteld? Wat zijn de resultaten van
deze onderzoeken?
Antwoord 5
Vanaf 15 juni 2011 tot en met 31 december 2012 zijn er 54 meldingen van
mogelijke ouderenmishandeling1 bij het meldpunt binnengekomen. De
groep melders varieert. Ruim driekwart van de melders is bestuurder,
leidinggevende of professional van een zorginstelling. De overige melders
zijn kinderen of andere familieleden van het mogelijke slachtoffer.
Er zijn inmiddels 44 meldingen onderzocht. Nog 10 meldingen zijn in
onderzoek. Van de 44 meldingen die door de instellingen onderzocht zijn,
blijkt er in 12 situaties sprake te zijn van ouderenmishandeling. In 23
situaties kan mogelijke ouderenmishandeling niet worden bewezen en in
de overige 9 situaties blijkt na onderzoek geen sprake te zijn van ouderenmishandeling.
Het overgrote deel van de meldingen gaat over mogelijke lichamelijke
en/of psychische mishandeling in een zorgsetting voor ouderen. Hoewel
iedere melding op zichzelf staat, valt op dat het vaak om ontspoorde zorg
gaat. Het niet kunnen omgaan met probleemgedrag van cliënten is in een
groot deel van de meldingen een aanleiding om cliënten hardhandig vast
te pakken of een klap te geven al dan niet in combinatie met een onjuiste
bejegening. Daarnaast gaat ongeveer 10% van de meldingen over diefstal
en 10% over mogelijk seksueel grensoverschrijdend gedrag. Na onderzoek
blijkt dat bij geen van de meldingen seksuele mishandeling kon worden
aangetoond.

1

Het betreft hier alleen meldingen die na triage door meldpunt en inspecteur passen binnen de
gestelde uitgangspunten voor ouderenmishandeling en ontspoorde zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

4

Van de 12 meldingen waarbij daadwerkelijk ouderenmishandeling is
geconstateerd, is in een deel van de situaties de pleger ontslagen of heeft
de pleger zelf ontslag genomen. In de overige situaties nam de zorginstelling maatregelen in de vorm van een waarschuwing en een aantekening in het personeelsdossier, overplaatsing naar een andere afdeling al
dan niet in combinatie met een extra begeleidingstraject. Naast deze
individuele maatregelen werden ook afdelingsmaatregelen getroffen,
zoals het instellen van een verbetertraject gericht op onderlinge communicatie en vertrouwen, het geven van specifieke scholing over bejegening of
over omgaan met moeilijk gedrag. De inspectie heeft gesprekken gevoerd
met ontslagen medewerkers waarbij het accent lag op het voorkomen van
herhaling van hun ontspoorde gedrag.
Vraag 6
Hoeveel meldingen van geweld in afhankelijkheidsrelaties zijn er in de
afgelopen jaren geweest? Kan dit worden uitgesplitst naar jaar en naar
minderjarig, meerderjarig, bejaarden, mensen met een lichamelijke
beperking en mensen met een verstandelijke beperking?
Antwoord 6
Geweld in afhankelijkheidsrelaties wordt gekenmerkt door de afhankelijke
positie van het slachtoffer tegenover de dader. Het betreft allerlei vormen
van geweld in huiselijke kring, onder meer partnergeweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling, én geweld binnen professionele relaties
in de zorg en ondersteuning. Slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties kunnen zich bij verschillende meldpunten en hulplijnen melden.
Voor een overzicht hiervan verwijs ik u naar het antwoord op vraag 1.
Overzicht contacten Advies- en Meldpunten Kindermishandeling
2010

2011

% stijging 2011 tov
2010

Advies en consult
Onderzoek

43.925
18.076

46.739
19.254

6%
6%

Totaal contacten

62.001

65.993

6%

Het grootste deel van de adviesvragen en onderzoeksmeldingen is
afkomstig van beroepskrachten: 73,7 procent van de meldingen voor
onderzoek en 56,4 procent van de adviesaanvragen (cijfers 2011).
Overzicht contacten en meldingen bij de Steunpunten Huiselijk Geweld
2010

2011

2011 tov 2010

Civiel
Dit betreft alle zaken niet afkomstig van
politie, dus afkomstig van andere professionals of vanuit de sociale omgeving
(buren, familie) of betrokkenen zelf
(waarvan door professionals)
Meldingen door politie bij de SHG’s
Aantal huisverboden die door SHG’s zijn
gecoördineerd

11.756
(2.609)

12.146
(2.795)

3,3%
(7,1%)

21.876
2.355

32.477
2.628

43,9%
11,6%

Totaal aantal contacten en meldingen

35.987

47.251

31,3%

Niet alle Steunpunten Huiselijk Geweld registreren of de melding een
oudere en/of iemand met een lichamelijke dan wel verstandelijke
handicap betreft. Een landelijk overzicht van meldingen met daarin een
uitsplitsing naar deze categorieën is daarom niet beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

5

In 2011 hadden circa 100 meldingen bij de IGZ betrekking op seksueel
misbruik of mishandeling door een zorgmedewerker. Het totale aantal
meldingen bij de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) waarbij sprake
is van enigerlei vorm van geweld in een afhankelijkheidsrelatie, is niet
bekend. Dat geldt ook voor de Inspectie Jeugdzorg. Het is dus niet
mogelijk om hier inzicht in te geven. Wel is er inzicht in het aantal
meldingen bij de IGZ voor zover het ouderenmishandeling betreft.
Hiervoor wordt verwezen naar het antwoord op vraag 5.
De Hulplijn Seksueel Misbruik is vanaf 1 oktober 2012 operationeel. Deze
hulplijn is tussen 1 oktober en 31 december 2012 ruim 500 keer gebeld.
Naar schatting een kwart van de gesprekken had betrekking op huiselijk
geweld.
Vraag 7
Hoeveel aangiften worden er gedaan per jaar, bezien over de afgelopen 5
jaar?
Antwoord 7
Aantal aangiften huiselijk geweld:
2008

2009

2010

2011

2012

22.219

24.133

24.401

24.333

25.081

Bron: GIDS-kubus, huiselijk geweld

Vraag 8
Wat zijn de concrete cijfers (dus geen percentages) als het gaat om de
inventarisatie van politiecijfers over slachtoffers van ouderenmishandeling?
Antwoord 8
Registraties waarbij sprake is van huiselijk geweld krijgen de projectcode
«huiselijk geweld». Het is niet mogelijk concrete cijfers over «ouderenmishandeling» uit de politiesystemen te genereren. Dit wordt niet specifiek
door de politie geregistreerd.
Vraag 9
Hoeveel opsporingsonderzoeken worden er gedaan door de politie en het
Openbaar Ministerie (OM) per jaar, bezien over de afgelopen 5 jaar?
Antwoord 9
De politie registreert niet specifiek op het aantal ingestelde opsporingsonderzoeken van huiselijk geweld. Conform de aanwijzingen van het college
van Procureurs-Generaal hanteert de politie bij huiselijk geweld een actief
opsporingsbeleid. Dat betekent dat er indien er voldoende opsporingsindicatie is bij elke aangifte een nader onderzoek wordt ingesteld. Ook in
situaties waarin het slachtoffer geen aangifte doet, wordt in beginsel door
de politie bewijs verzameld, zodat het Openbaar Ministerie bij voldoende
bewijs ambtshalve tot vervolging kan overgaan.
Vraag 10
Hoeveel zaken zijn geseponeerd per jaar, bezien over de afgelopen 5 jaar?
Antwoord 10
Het aantal sepots van geweld in afhankelijkheidsrelaties wordt niet
bijgehouden; sepots worden geregistreerd op artikel uit het Wetboek van
Strafrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

6

Vraag 11
Heeft de IGZ voldoende capaciteit om adequaat te kunnen reageren op
(vermoedens van) geweld? Graag een toelichting van de regering op dit
punt.
Antwoord 11
Bij (vermoedens van) geweld gaat het om ernstige gebeurtenissen die
prioritair aandacht behoeven van de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ). De IGZ heeft hiervoor voldoende capaciteit. De IGZ behandelt alleen
die meldingen van (vermoedens van) geweld die een relatie met de
geleverde gezondheidszorg hebben. Bij alle overige situaties van
(vermoedens van) geweld die bekend worden in de gezondheidszorg,
moet de zorgverlener handelen conform de sectorspecifieke meldcode
huiselijk geweld en kindermishandeling.
Vraag 12
Welke mogelijkheden heeft de IGZ om adequaat te kunnen reageren op
(vermoedens van) geweld en is dit voldoende? Graag een toelichting van
de regering op dit punt.
Antwoord 12
De IGZ behandelt meldingen van (vermoedens van) geweld die een relatie
met de geleverde gezondheidszorg hebben. Wanneer de inspectie een
melding ontvangt betreffende een (vermoeden van) geweld, hanteert de
IGZ een beoordelingsschema aan de hand waarvan besloten wordt welke
stappen worden gezet. Deze stappen zijn afhankelijk van de specifieke
omstandigheden van de melding, in het bijzonder de ernst en aard van
het (vermoeden van) geweld en de rol van de zorgverlener in het
voorkomen, optreden of voortduren van het geweld.
Vaak zullen dergelijke gevallen, al dan niet door de IGZ, onder de
aandacht van justitiële autoriteiten worden gebracht. Ook de instelling of
het slachtoffer kan zelf aangifte doen bij de politie en/of tot een civielrechtelijk traject overgaan. In voorkomende gevallen kan daarnaast ook voor
een tuchtrechtelijk traject gekozen worden. Ook de IGZ weegt deze
mogelijkheid af. Een tuchtrechtelijk traject is alleen van toepassing
wanneer het geweld door een zorgverlener is gepleegd die op dat
moment BIG-geregistreerd is. Een tuchtklacht kan door elke betrokkene
(het slachtoffer, zijn of haar advocaat of belangenbehartiger, de instelling
en/of de inspectie) ingezet worden.
Vraag 13
Heeft de Inspectie Jeugdzorg (IJZ) voldoende mogelijkheden en capaciteit
om adequaat te kunnen reageren op (vermoedens van) geweld? Graag
een toelichting van de regering op dit punt.
Antwoord 13
Als een jongere uit de jeugdzorg (hetzij als dader, hetzij als slachtoffer)
betrokken is geweest bij geweld met een ernstig schadelijk gevolg voor
een of meer personen, is de betreffende jeugdzorginstelling verplicht dit
als een calamiteit te melden bij de inspectie. De inspectie verzoekt de
instelling dan een feitenrelaas op te stellen en zij doet vervolgens een
onderzoek naar de zorgverlening voorafgaand aan, tijdens en na de
calamiteit. Dit onderzoek kan bestaan uit het stellen van aanvullende
vragen, het vragen om een onafhankelijk intern onderzoek en/of het
uitvoeren van een eigenstandig onderzoek, al naar gelang de aard en de
ernst van de calamiteit.
Verder kan het voorkomen dat een burger of een individuele professional
bij de inspectie meldt dat zich binnen de jeugdzorg een ernstige geweldssituatie heeft voorgedaan. Als deze nog niet als een calamiteit bij de
inspectie is gemeld, zal de inspectie het signaal van de burger of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

7

professional verifiëren en vervolgens de hiervoor aangehaalde calamiteitenprocedure starten. Geweldssituaties die niet vallen onder de definitie
van calamiteit (kort gezegd: zonder ernstig schadelijk gevolg voor een of
meer personen), behoeft de betreffende instelling niet direct te melden bij
de inspectie. Zij dient het incident dan op te nemen in haar incidentenregistratie en -analyse. Een maal per jaar beoordeelt de inspectie de
incidentenregistratie, de analyse en de door de instelling geformuleerde
verbeterpunten.
Naast het calamiteitentoezicht besteedt de inspectie in haar thematisch
toezicht veel aandacht aan (het voorkomen van) geweld binnen de
jeugdzorg. «Veiligheid» is een belangrijk thema voor de inspectie en dat
onderwerp komt elk jaar in een of meerdere onderzoeken terug. Daarbij
besteedt ze zowel aandacht aan de fysieke veiligheidswaarborgen binnen
een instelling als aan het veiligheidsklimaat binnen een instelling.
De inspectie beschikt op dit moment over de benodigde capaciteit om
haar werkzaamheden op de hiervoor beschreven wijze uit te voeren.
Vraag 14
Hoe vaak komt financiële uitbuiting door familieleden of naasten en door
instellingen voor? Graag een overzicht per jaar, van de afgelopen jaren.
Antwoord 14
Er is geen uitputtend overzicht van de omvang van financiële uitbuiting bij
ouderen. Voor de gegevens van de IGZ zij verwezen naar het antwoord op
vraag 5.
Daarnaast houdt het Landelijk Platform Bestrijding Ouderenmishandeling
(LPBO) samen met MOVISIE sinds 2006 gegevens bij van het aantal
meldingen van ouderenmishandeling in huiselijke kring bij een (beperkt)
aantal steunpunten huiselijk geweld en consultatienetwerken ouderenmishandeling:
– 2006: 368 meldingen, waarvan 45% financiële uitbuiting
– 2007: 366 meldingen, waarvan 27% financiële uitbuiting
– 2008: 662 meldingen, waarvan 32% financiële uitbuiting
– 2009: 656 meldingen, waarvan 21% financiële uitbuiting
– 2010: 855 meldingen, waarvan 26% financiële uitbuiting
– 2011: 994 meldingen, waarvan 23% financiële uitbuiting.
Vraag 15
Wat is de gemiddelde doorlooptijd van een melding of een signaal van
geweld, misbruik of grensoverschrijdend gedrag tot aan de actie of
consequentie die eraan wordt verbonden zodat het geweld stopt?
Bijvoorbeeld in het geval een hulpverlener ziet dat een oudere is
mishandeld in een instelling, hoe lang duurt het dan voordat het
slachtoffer hulp krijgt en hoe lang duurt het voordat de dader is gepakt?
Antwoord 15
Er zijn geen landelijke gegevens beschikbaar over de gemiddelde
doorlooptijd van een melding of een signaal van geweld. In het algemeen
kan worden gesteld dat de doorlooptijd mede afhankelijk is van de ernst,
complexiteit en benodigde bewijsvoering. De hulpverlening zal uiteraard
sneller op gang komen, ongeacht of een dader al is gepakt.
Vraag 16
Op welk manieren worden zorgverleners getraind, nageschoold en
bijgeschoold als het gaat om het voorkomen, signaleren, bespreekbaar
maken en stoppen van geweld en grensoverschrijdend gedrag, bij zowel
hun collega’s als bij bewoners van instellingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

8

Antwoord 16
Scholing van professionals is van groot belang voor de aanpak van
geweld in afhankelijkheidsrelaties. De verantwoordelijkheid voor het
scholen van de professionals ligt bij de organisaties waar de professionals
werkzaam zijn. Zij worden op grond van de voorgenomen wet verplichte
meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling (33 062) verplicht om
de kennis over en het gebruik van de meldcode te bevorderen. Vanwege
het belang van scholing heb ik ervoor gekozen om organisaties hierbij te
ondersteunen. Ik heb daarom een basistraining «Werken met een
meldcode» en e-learning modulen voor de verschillende beroepsgroepen
laten ontwikkelen. Deze zijn opgenomen in de zogeheten Toolkit
meldcode. In de e-learning modulen wordt specifiek ingegaan op
signaleren van en op het communiceren over geweld in de thuissituatie.
MOVISIE en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) hebben daarnaast een
opleidingsmodule «Geweld leren signaleren en (be)handelen» ontwikkeld.
Deze en meer trainingen zijn te vinden in de Databank bij- en nascholing
meldcode. Deze databank is ook onderdeel van de toolkit.
Ook de aankomende professionals moeten bekwaam zijn in het werken
met een meldcode. Opleidingen zijn zelf verantwoordelijk voor het
scholingsaanbod. Zij worden geacht studenten op te leiden tot professionals die beantwoorden aan de eisen van het veld en de geldende wet- en
regelgeving. Ik heb een plan van aanpak opgesteld om de aandacht voor
kindermishandeling en huiselijk geweld in de curricula van de initiële
opleidingen beter te verankeren. De komende weken ga ik in overleg met
collega-departementen en de Taskforce Kindermishandeling om dit plan
van aanpak verder aan te scherpen.
Ik richt mij bij het plan van aanpak zowel op het bestuurlijke niveau (top
down) als op de docenten (bottom up). Ik begin op de werkvloer en
ontwikkel voor gemotiveerde docenten werkvormen waarmee zij direct
aan de slag kunnen. Op die manier kunnen studenten nu al worden
opgeleid in de competenties die nodig zijn om te signaleren en handelen
bij huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarnaast verwacht ik een
positieve invloed van de voorgenomen wet verplichte meldcode huiselijk
geweld en kindermishandeling. Immers moeten professionals (ook als zij
net van school komen) kunnen werken met de meldcode. Hiermee creëert
de wet meldcode naar verwachting vraag naar meer aandacht voor
huiselijk geweld en kindermishandeling in de initiële opleidingen,
bijvoorbeeld via de werkgevers. In het genoemde plan van aanpak
formuleer ik verdere acties die bevorderen dat de thema’s huiselijk geweld
en kindermishandeling in alle relevante opleidingen een structurele plek
krijgen in het curriculum. Zoals ik u tijdens de plenaire behandeling van
het wetsvoorstel meldcode heb toegezegd zal ik u hierover eind maart
nader informeren.
Vraag 17
Hoe worden mantelzorgers en andere vrijwilligers geschoold in het
voorkomen, herkennen, bespreekbaar maken en stoppen van geweld en
grensoverschrijdend gedrag?
Antwoord 17
Mantelzorgers worden bij de zorg die zij verlenen aan hun naaste op
zichzelf niet geschoold in het voorkomen, herkennen, stoppen en
bespreekbaar maken van geweld en grensoverschrijdend gedrag. Van
belang is dat betrokken professionals het onderwerp zo nodig
bespreekbaar maken met mantelzorgers, en in staat zijn om overbelasting
te signaleren.
Daarnaast worden mantelzorgers uiteraard bereikt met de publiekscampagne «Geweld in huiselijke kring».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

9

Gemeenten zijn in het kader van de Wmo verantwoordelijk voor de
ondersteuning van mantelzorgers. In het ondersteuningsaanbod van
gemeenten is ook aandacht voor het herkennen en tegengaan van
overbelasting van mantelzorgers.
MOVISIE heeft, met subsidie van VWS, voor vrijwilligers een brochure
ontwikkeld over de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, die
begin dit jaar zal worden opgenomen in de Toolkit meldcode. De brochure
bevat o.a. een beslisboom waarin wordt aangegeven wat vrijwilligers
kunnen doen bij signalen van geweld in huiselijke kring, en wat hun
verantwoordelijkheid is binnen de organisatie waarvoor zij werken. Ook in
de overige, nog uit te voeren communicatieactiviteiten rondom de wet
meldcode zal een brede doelgroep worden aangesproken, waaronder
vrijwilligers.
Daarnaast is in het kader van het Actieplan «Ouderen in veilige handen»,
dat voortbouwt op het in 2011 gestopte project «Stop ouderenmishandeling», de handreiking «vrijwilligers tegen ouderenmishandeling»
ontwikkeld en verspreid. Deze handreiking biedt vrijwilligers en organisaties die met vrijwilligers werken ondersteuning bij het bespreekbaar
maken, herkennen en signaleren van ouderenmishandeling.
Tot slot is vanuit de ministeries van VenJ en VWS aan de Nederlandse
Organisatie Vrijwilligerswerk (NOV) een subsidie verstrekt voor het project
«In veilige handen», een samenhangend pakket aan maatregelen gericht
op het voorkomen van seksueel misbruik door vrijwilligers die met
kinderen/jongeren werken, met onder andere een gedragscode, omgangsregels en een meldprotocol.
Vraag 18
Hoe worden jongeren en volwassen in een zorginstelling gewezen op hun
rechten en mogelijkheden om hulp te vragen en krijgen als ze te maken
hebben met geweld of grensoverschrijdend gedrag?
Antwoord 18
Op zorgverleners in een instelling rust de verplichting tot het leveren van
verantwoorde zorg. Informatieverstrekking over de zorgvraag en de in te
stellen zorgbehandeling zijn in dat kader vanzelfsprekend en als
verplichting specifiek opgenomen in de wet op de geneeskundige
behandelovereenkomst (WGBO). Verstrekken van informatie over (en ook
doorverwijzing naar) hulpverleners binnen de zorg is daarbij inbegrepen.
Jongeren en volwassenen die zorg ontvangen van een zorgaanbieder in
de zin van de Wet klachtrecht cliënten zorgsector (Wkcz) horen door de
zorgaanbieder ook op passende wijze geïnformeerd te worden over hun
mogelijkheden tot klagen over de geleverde zorg. Elke zorgaanbieder
moet namelijk een klachtenregeling hebben. Daarin moet zijn beschreven
hoe zij een klacht kunnen indienen en wat er verder mee gebeurt.
Zorgaanbieder is in deze een instelling, maar ook een individueel
werkende beroepsbeoefenaar als een huisarts.
Het kabinet wil de positie van de cliënt in de zorg verder versterken, door
onder meer zorgaanbieders ertoe te verplichten om er voor te zorgen dat
cliënten altijd terecht kunnen bij een onafhankelijke persoon voor advies,
informatie en bemiddeling (klachtenfunctionaris/ cliëntenvertrouwenspersoon). Deze mag niet handelen zonder instemming van de cliënt. Dit
voornemen is onderdeel van het wetsvoorstel cliëntenrechten zorg
(33 243). In de GGZ kunnen mensen zich altijd wenden tot de patiëntenvertrouwenspersoon als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van de Wet bijzondere
opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen.
Vraag 19
Kunnen alle mensen die werken met kinderen of met mensen met een
(verstandelijke of lichamelijke) beperking een Verklaring omtrent Gedrag
(VOG) voorleggen? Graag een toelichting van de regering op dit punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

10

Antwoord 19
Professionals die gaan werken in de sectoren onderwijs, kinderopvang en
justitie zijn al verplicht om een VOG te overleggen.
Momenteel vragen werkgevers in de jeugdzorg van werknemers een VOG,
op basis van onderlinge afspraken. De Wet op de jeugdzorg zal naar
verwachting medio 2013 worden aangepast, waarmee het overleggen van
een VOG wettelijk verplicht wordt. In de nieuwe jeugdwet zal eveneens
een dergelijke verplichting worden opgenomen.
Zowel in het voorstel voor de Beginselenwet AWBZ-zorg (Baz, 33109) als
van de Wet cliëntenrechten zorg (Wcz, 33243) is opgenomen dat de
zorgaanbieder moet beschikken over een VOG van de zorgverleners, en
dat de zorgaanbieder een vergewisplicht heeft ten aanzien van het
functioneren van zorgverleners in het verleden. Recent bent u erover
geïnformeerd dat het kabinet (de behandeling van) de wetsvoorstellen Baz
en de Wcz wil doorzetten.
Voor de gehandicaptenzorg hebben cliëntorganisaties, MEE Nederland,
werknemersorganisaties en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland
een convenant gesloten over de preventie van seksueel misbruik van
cliënten door medewerkers van de zorgaanbieders in de gehandicaptenzorg. Hierin is een aantal maatregelen opgenomen, dat betrekking
heeft op het voorkomen en signaleren van seksueel misbruik. Het vragen
van een VOG van alle sollicitanten in de gehandicaptenzorg is één van de
maatregelen.
Vraag 20
Wat is de stand van zaken van de implementatie van de verplichte
meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling?
Antwoord 20
In november 2012 is de campagne «Zet de meldcode nu in!» van start
gegaan. Voorafgaand aan de campagne is de stand van zaken van de
invoering geïnventariseerd. Uit de inventarisatie blijkt dat 51% van de
professionals in onderwijs, zorg, welzijn, jeugdzorg, kinderopvang en
justitie bekend zijn met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. 36% van deze professionals beschikt in hun dagelijkse werk over
een meldcode. Het draagvlak voor werken met de meldcode onder de
ondervraagde professionals is breed. 81% vindt dat een meldcode nodig
is om huiselijk geweld en kindermishandeling terug te dringen. Ruim 65%
vindt het goed dat de meldcode verplicht wordt.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) is in 2012 gestart met een
onderzoek in de hele zorgsector. Met behulp van een digitale vragenlijst
wordt geïnventariseerd of zorgorganisaties en zorgmedewerkers een
meldcode voor kindermishandeling en/of huiselijk geweld hebben die
voor hun sector geldt. Begin 2013 wordt als laatste sector de GGZ
onderzocht, waarbij wordt nagegaan of instellingen over een meldcode
beschikken. Uit de deelrapportages van verschillende zorgsectoren die al
bevraagd zijn blijkt tot nog toe dat nog (te) weinig instellingen beschikken
over een meldcode. Wel lijkt een positieve ontwikkeling gaande. Het
merendeel van de organisaties is van plan de meldcode in 2012 of 2013 te
implementeren. Naar verwachting verschijnt half 2013 het eindrapport
van de IGZ over dit project. De IGZ heeft aangegeven dat alle instellingen
in 2013 de meldcode moeten hebben geïmplementeerd. In 2014 zal de IGZ
hierop handhaven.
De Inspectie Jeugdzorg inventariseert in 2013 de aanwezigheid van
meldcodes in de sector Jeugdzorg. De onderwijsinspectie en Inspectie
VenJ wachten af tot de wet meldcode in werking treedt.
Zodra het wetsvoorstel is aanvaard, start een nieuwe publiciteitscampagne.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

11

Vraag 21
Nu de verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling ook
geldt voor asielzoekerscentra (COA) zijn er plannen om de meldcode
verder uit te rollen, bijvoorbeeld in de ouderenzorg? Graag een toelichting
van de regering op dit punt.
Antwoord 21
Er zijn geen voornemens om het aantal sectoren waar de meldcode voor
geldt uit te breiden. In het wetsvoorstel is de ouderenzorg reeds
opgenomen.
Vraag 22
Welke lessen kunnen worden getrokken uit de rapporten van de
commissies Deetman en Samson en op welke manier worden die
conclusies betrokken in het verdere beleid?
Antwoord 22
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de kabinetsreacties op
de rapporten van de commissies Deetman (Kamerstukken II, vergaderjaar
2011–2012, 33 000-VI, nr. 76) en Samson (Kamerstukken II, vergaderjaar
2012–2013, 33 435, nr. 1 en 3).
Vraag 23
Is het waar dat er meer seksueel geweld is in de GGZ-sector dan in de
gehandicaptensector en wat zijn daarvan de oorzaken?
Antwoord 23
Zorginstellingen zijn op grond van de Kwaliteitswet zorginstellingen
verplicht om seksueel grensoverschrijdend gedrag bij de IGZ te melden.
De Kwaliteitswet zorginstellingen hanteert een ruime definitie: grensoverschrijdend seksueel gedrag, is gedrag waarbij sprake is van lichamelijk,
relationeel of geestelijk overwicht en waarbij een patiënt of cliënt dan wel
een hulpverlener is betrokken, uitgezonderd hulpverleners onderling.
Seksueel geweld is conform deze definitie deel van seksueel grensoverschrijdend gedrag. De IGZ houdt het aantal meldingen van seksueel
grensoverschrijdend gedrag geaggregeerd bij. Op grond van deze
informatie (aantal meldingen seksueel grensoverschrijdend gedrag) zoals
bekend bij de inspectie, kan niet geconcludeerd worden dat er sprake is
van meer seksueel grensoverschrijdend gedrag in de GGZ-sector dan in
de gehandicaptensector.
Vraag 24
Op welke manier wordt er nazorg geboden aan slachtoffers?
Antwoord 24
Elk slachtoffer zal een eigen hulpvraag hebben. Het kan daarbij gaan om
bijvoorbeeld medische, juridische en psychologische hulp aan slachtoffers
van seksueel geweld, afhankelijk van wat iemand wil of nodig heeft. Aan
de hand van bijvoorbeeld een regionale verwijsgids voor seksueel geweld
is te bepalen welke instanties welke hulp kunnen bieden en waar zij zich
bevinden. Zowel in de somatische als in de geestelijke gezondheidszorg
zijn er poliklinieken die zich gespecialiseerd hebben in (onder andere) de
opvang van deze slachtoffers.
Vraag 25
Op welke wijze zullen in de toekomst de conclusies van de Commissie
Samson worden verwerkt in de rijksbrede aanpak?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

12

Antwoord 25
In de brief van 21 december 2012 (Kamerstukken II, vergaderjaar
2012–2013, 33 435, nr. 3) en in antwoorden op vragen van uw Commissie
(Kamerstukken II, vergaderjaar 2012–2013, 33 435, nr. 4) is aangegeven
hoe het kabinet omgaat met de aanbevelingen die de Commissie Samson
heeft gedaan om de kwaliteit van de jeugdzorg te verbeteren. Hierbij
wordt zoveel mogelijk aangesloten bij al bestaande trajecten voor
kwaliteitsverbetering. Door elk half jaar in samenhang te rapporteren over
de voortgang van het beleid inzake geweld in afhankelijkheidsrelaties
wordt beoogd eraan bij te dragen de rijksbrede kennis van de verschillende beleidsterreinen te bundelen en samenhang tussen acties te
bevorderen.
Vraag 26
«Sinds 2005 stijgt bijvoorbeeld het aantal adviezen van en het aantal
onderzoeken door het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK). In
2011 heeft het bijna 47 duizend keer advies uitgebracht en ruim 19
duizend onderzoeken. Deze cijfers maken duidelijk dat mishandeling
sneller en beter wordt gesignaleerd.» Kan worden aangegeven wat dit
zegt over een stijging respectievelijk daling van het huiselijk geweld sinds
2005 en de aard ervan?
Antwoord 26
Uit de stijging van het aantal adviezen en aantal onderzoeken door het
AMK kan niet worden geconcludeerd dat kindermishandeling of huiselijk
geweld in objectieve zin is toegenomen. De stijging van het aantal
meldingen betekent in ieder geval dat burgers en professionals de weg
naar één van de meldpunten beter weten te vinden en dat de bereidheid
om te melden is toegenomen.
Vraag 27
«Op 27 augustus jongstleden hebben de minister van V&J en ik de nieuwe
campagne Geweld in huiselijke kring -of het nu om slachtoffers, plegers of
omstanders gaat- op te roepen om hulp of advies te zoeken». Kan worden
aangegeven of uit onderzoek bekend is wat het effect is van publiekscampagnes op het gebied van huiselijk geweld?
Antwoord 27
Uit het effectonderzoek naar de campagne «Nu is het genoeg» over
huiselijk geweld, die in de periode 2007 – 2011 is uitgevoerd, kwam naar
voren dat de bekendheid van de steunpunten huiselijk geweld (SHG’s)
toenam (tot 20%). Ook werd er gedurende de campagneperiode
aanzienlijk meer gebeld met deze steunpunten (zie ook de jaarevaluaties
van de Postbus 51-campagnes die jaarlijks naar uw Kamer worden
verzonden).
In 2009 en 2010 lag de focus van de campagne «Wat kan ik doen» over
kindermishandeling op het vergroten van het bewustzijn van omstanders
over het bestaan van kindermishandeling. Uit de evaluatie en een
effectmeting blijkt dat de waardering van deze campagne hoog is (7.1) en
de boodschap goed overkomt. Kennis en houding zijn verbeterd. Tijdens
de looptijd van de campagne ligt er een duidelijke piek in het aantal
telefoontjes naar het AMK (zie ook de genoemde jaarevaluaties).
Zie ook antwoord 31.
Vraag 28
De staatssecretaris is blij met de stijging van het aantal meldingen bij het
AMK en ziet het als een eerste stap om handelingsverlegenheid op te
heffen. Kan de staatssecretaris uiteenzetten wat hij gaat doen met de
kritiek die geuit wordt door professionals dat het AMK nauwelijks
terugkoppelt wat er met de meldingen wordt gedaan? Bestaat in deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

13

ontwikkeling niet het gevaar dat professionals in de toekomst ontmoedigd
zullen worden om verder te melden als ze niet weten wat hiermee wordt
gedaan?
Antwoord 28
Een terugkoppeling naar de melder is belangrijk voor de bereidheid van
professionals om een melding te doen. In het protocol van handelen van
het AMK staat opgenomen dat terugkoppeling altijd plaatsvindt bij een in
ontvangst genomen melding. Bij een advies of consult is feedback vaak
niet nodig en in die gevallen wordt terugkoppeling ook niet afgesproken.
Jeugdzorg Nederland heeft vorig jaar de terugkoppeling naar een
professional die een melding heeft gedaan, zoals opgenomen in het
handelingsprotocol, nog eens expliciet onder de aandacht gebracht bij de
AMK’s.
Vraag 29
Hoe wordt de forensisch-medische pediatrische expertise in de keten
verankerd (anders dan vermeld in bijlage 1, blz. 29 tot en met 33)? Wat is
de bekendheid van diverse professionals in de zorg, het onderwijs etc.
met deze expertise en wat kan dit betekenen voor kinderen, ouders en
henzelf als adviesvrager of melder? Wat is de inzet van forensischmedische pediatrische expertise tot dusver en tot welke resultaten heeft
dit tot op heden geleid?
Antwoord 29
Zowel de forensisch-medische expertise als de forensisch-medische
pediatrische expertise worden in de keten verankerd, door de toeleiding
ernaar beter te ontsluiten. Met een stroomschema en sociale kaart binnen
de betrokken beroepsgroepen wordt de toeleiding verbeterd en gestimuleerd. Dit moet leiden tot een meer dan nu vanzelfsprekende verankering
in de keten.
Een forensisch-medisch onderzoek kan een impact hebben op een kind en
ouders en is kostbaar. Een afgewogen inzet ervan is dus opportuun.
Daarom is het in geval van een vermoeden van kindermishandeling
verstandig om eerst de reguliere bekende instanties in te schakelen. Deze
instanties kunnen een afweging maken en bijvoorbeeld telefonisch
consult vragen aan forensisch-medische experts. Variërend in expertise
(kindergeneeskunde, forensisch, of een combinatie van beide) en vormen
van onderzoek, bestaan er diverse experts waar professionals terecht
kunnen om letsel te duiden: de teams kindermishandeling in alle
ziekenhuizen en de meer gespecialiseerde expertisecentra in academische
ziekenhuizen, forensisch artsen bij de GGD, vertrouwensartsen bij de
AMK’s, de Forensische Polikliniek Kindermishandeling (FPKM) in Utrecht
en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Escalatie naar een fysiek
onderzoek door de experts is in enkele gevallen nodig. De inzet van de
expertise is voor kinderen en ouders van belang, omdat deze kindermishandeling kan aantonen maar ook kan uitsluiten.
De FPKM heeft in 2012 bijna 400 onderzoeksvragen, zowel vanuit
medische (70%) als strafrechtelijke (30%) hoek, beantwoord. Het gaat
hierbij om letseldiagnostiek, forensisch-pediatrisch onderzoek bij
vermoedens van kindermishandeling bij kinderen van 0 tot 18 jaar,
dossieronderzoek en (telefonisch) advies en consultatie aan professionals.
Wat betreft aanvragen van medische professionals komen deze vragen
vooral van vertrouwensartsen bij AMK’s, huisartsen en kinderartsen. De
kliniek heeft in 2012 hiervoor een subsidie van € 750.000 gekregen van het
ministerie van VWS. Ook andere organisaties (bijvoorbeeld GGD-en)
kunnen dus onderzoek naar kindermishandeling doen. Het is mij niet
bekend hoeveel onderzoeken deze andere organisaties verrichten. Voorts
voert het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) ook onderzoek uit, altijd ter
beantwoording van een strafrechtelijk vraagstuk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

14

Tot slot heb ik u bij de plenaire behandeling van het wetsvoorstel
meldcode laten weten dat ik van plan ben om bij algemene maatregel van
bestuur het inschakelen van forensische expertise op te nemen als optie
bij de eis om gebruik te maken van collegiale consultatie.
Vraag 30
Kan worden toegelicht hoe de behandeling (zorg) voor kinderen die
slachtoffer zijn (geweest) van kindermishandeling of getuige van huiselijk
geweld verloopt? Welke behandelingen worden gegeven, hoe vaak en
door wie?
Antwoord 30
Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) heeft vorig jaar de handreiking
«Stoppen en helpen» gepubliceerd, gericht op het hulpaanbod aan
mishandelde kinderen en hun ouders. Hierin komt duidelijk naar voren dat
de hulp na kindermishandeling zeer divers is. Dit komt omdat niet alleen
de problematiek die kindermishandeling veroorzaakt verschillend van
aard en intentie is, maar ook de gevolgen die dit heeft voor het kind en het
gezin dat zijn. Er is dus geen standaardaanbod van hulpverlening als
kindermishandeling is geconstateerd. Hulp wordt verleend vanuit
verschillende domeinen (jeugd-, geestelijke gezondheids- en medische
zorg). De hulp is, afhankelijk van de situatie, gericht op zowel het kind
(herstel van emotionele en lichamelijke schade) als aan het gezin
(eventueel herstel gezinsrelatie, maar hulp bij huisvesting of financiële
problemen kan ook nodig zijn). Verschillende interventies worden
hiervoor ingezet. Het NJi beschikt over een databank waarin deze
interventies zijn beschreven. Verder zijn richtlijnen een belangrijk
hulpmiddel om professionals houvast te bieden. Ik heb daarom de
richtlijnenadviescommissie voor de jeugdzorg gevraagd mij advies te
geven of er een richtlijn opgesteld kan worden die zich specifiek richt op
de aanpak van kindermishandeling, gericht op herkenning en behandeling. Dit advies verwacht ik binnenkort.
De complexiteit in hulpverlening en hulpaanbod maakt het niet
(eenvoudig) mogelijk om aan te geven welke behandeling hoe vaak door
wie wordt gegeven. Ik beschik dan ook niet over een totaaloverzicht van
hoe vaak interventies door de verschillende instanties worden ingezet.
Vraag 31
Kan uiteen worden gezet wat de gemeten effecten zijn van de publiekscampagne «geweld in huiselijke kring»?
Antwoord 31
Voor iedere overheidscampagne wordt een campagne-effectonderzoek
uitgevoerd, dus ook voor de campagne «Geweld in huiselijke kring». De
campagne is gestart in augustus 2012. Het effectonderzoek over de
periode augustus 2012 – december 2012 wordt op dit moment uitgevoerd.
In de volgende voortgangsrapportage over geweld in afhankelijkheidsrelaties, die naar verwachting in mei van dit jaar naar uw Kamer wordt
gezonden, zal aandacht worden besteed aan de uitkomsten van dit
onderzoek.
Wel kan worden geconstateerd dat gedurende de periode dat de tv- en
radiospotjes werden uitgezonden het aantal telefoontjes bij de AMK’s
(voor de maanden augustus, september en oktober) en bij de SHG’s (voor
de maanden november en december) is gestegen.
Zie ook antwoord 27.
Vraag 32
Hoeveel meldingen over geweld in afhankelijkheidsrelaties zijn er in 2011
binnengekomen bij de Steunpunten Huiselijk Geweld (SHG’s) en hoe vaak
hebben zij daarover advies uitgebracht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

15

Antwoord 32
Zie ook het antwoord op vraag 6. De SHG’s reageren op alle meldingen en
registreren de ingezette vervolgactie. De wijze waarop de vervolgactie
wordt geregistreerd verschilt echter per SHG, daarom is daar geen
landelijk overzicht van beschikbaar.
Vraag 33
In 2011 heeft het AMK bijna 47.000 keer advies uitgebracht en is het ruim
19.000 keer een onderzoek gestart. Kan dit uitgesplitst worden in de
leeftijdscategorieën 0 – 4 jaar, 4 – 12 jaar en 12 – 18 jaar?
Antwoord 33
Hieronder treft u een tabel waarbij per leeftijdsgroep te zien is naar
hoeveel kinderen het AMK sinds 2005 onderzoek heeft gedaan. De rode
lijn geeft aan wat de «normale verdeling» is (bron: CBS, 2011). Dat is de
verdeling over leeftijdsgroepen die je zou verwachten op basis van de
hoeveelheid kinderen die in 2011 per leeftijdsgroep in Nederland wonen.
Voor wat betreft de adviezen bij het AMK wordt door het AMK niet op
leeftijd geregistreerd.

Vraag 34
Wordt bij het AMK geregistreerd om welke vorm van kindermishandeling
het gaat? Zo ja, kunnen de ruim 19.000 onderzoeken worden uitgesplitst
naar vorm van kindermishandeling?
Antwoord 34
«Kindermishandeling» is een verzamelterm voor verschillende vormen
van mishandeling. In onderstaande tabel staat de indeling die AMK’s
gebruiken en is weergegeven hoe vaak de verschillende vormen van
kindermishandeling zijn geregistreerd. Deze registratie vindt plaats bij
zowel de aanvang van de melding (door de melder) als bij het afsluiten
van het onderzoek. In de praktijk is veelal sprake van een combinatie van
vormen van kindermishandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

16

Aard mishandeling bij melding en afsluiting onderzoek 2011

Lichamelijke mishandeling
Lichamelijke verwaarlozing
Psychisch geweld
Affectieve verwaarlozing
Pedagogische verwaarlozing
Seksueel misbruik
Getuige van geweld in gezin
Münchhausen-by-proxy
Meisjesbesnijdenis

Melding bij
aanvang

Bij afsluiten
van
onderzoeken

Bevestigd in
onderzoek

4.815
4.277
5.153
6.938
15.893
1.258
12.815
85
43

3.164
2.790
3.895
5.444
13.993
699
11.973
67
25

65,7%
65,2%
75,6%
78,5%
88,0%
55,6%
93,4%
78,8%
58,1%

Vraag 35
Op welke wijze zal de ouderenmishandeling deel uitmaken van de
publiekscampagne die loopt van 27 augustus jongstleden tot eind 2014?
Antwoord 35
De publiekscampagne «Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor»
gaat over geweld in huiselijke kring, dus ook over ouderenmishandeling.
Op de website www.vooreenveiligthuis.nl wordt het onderwerp als apart
thema besproken. Ook zijn er specifiek voor ouderenmishandeling posters
en een folder gemaakt. Ten slotte worden op dit moment de tv- en
radiospotjes ontwikkeld, volgens hetzelfde concept als de spotjes over
kindermishandeling en huiselijk geweld. Naar verwachting worden de
spotjes over ouderenmishandeling na de zomer voor het eerst
uitgezonden.
Vraag 36
«Ik noem in dit verband de rol van banken bij de aanpak van ouderenmishandeling (in het bijzonder financiële uitbuiting), de rol van onder andere
stichtingen en social media bij de groeiende aandacht voor de
bescherming van kinderen tegen de risico’s die zich op het internet
kunnen voordoen en de betrokkenheid van NGO’s bij de uitvoering van
het Actieplan «Kinderen Veilig».» Om welke stichtingen, social media en
NGO’s gaat het en wat is hun bijdrage?
Antwoord 36
Social media nemen in ons dagelijks leven een steeds grotere plek in en
bieden veel mogelijkheden. Het is echter ook noodzakelijk kinderen,
jongeren en ouders te wijzen op de risico’s. Stichting Mijn Kind Online
geeft ouders, kinderen maar ook professionals informatie over deze
kansen en risico’s. Daarnaast houden sociale platforms en communities
zoals Hyves en Habbo hotel extra toezicht op online misdragingen en
risico’s voor kinderen. Het is een goede zaak dat deze aanbieders ouders
en kinderen wijzen op risico’s. Hyves biedt bijvoorbeeld lespakketten aan
en tips voor zowel ouders als docenten, met als doel om jongeren bewust
te maken van de risico’s die het internet met zich kan meebrengen. In
toenemende mate wordt op scholen en in de media aandacht geschonken
aan de schaduwzijde van internetgebruik waardoor het bewustzijn bij
ouders vergroot wordt.
Met diverse NGO’s is vanuit mijn departement regelmatig contact als het
gaat om de uitvoering van het Actieplan Kinderen Veilig. De Bernard van
Leerfoundation, Stichting Kinderpostzegels en Augeo Foundation initiëren
en ondersteunen op eigen initiatief vele projecten op het terrein van de
aanpak van kindermishandeling. Met het oog op het actieplan wordt met
hen gesproken over het beschikbaar stellen van kennis over de aanpak
kindermishandeling aan gemeenten bij de decentralisatie van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

17

jeugdzorg en het bespreekbaar maken van kindermishandeling bij
omstanders. Daarnaast is de Augeo Foundation ingeschakeld bij de
ontwikkeling van e-learningmodules voor professionals in het kader van
de implementatie van de verplichte meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling.
Vraag 37
Op welke manier helpen banken momenteel bij het voorkomen van
financiële uitbuiting?
Antwoord 37
Ik heb hiervoor navraag gedaan bij de Nederlandse Vereniging van
Banken (NVB).
De NVB geeft aan dat banken een wettelijke zorgplicht voor de klant
hebben en dat banken zich ervan bewust zijn dat ouderen tot een extra
kwetsbare groep behoren, die specifieke aandacht behoeft. Banken
kunnen verdachte transacties tijdig signaleren en hierop actie ondernemen. Verder werken ze nauw samen met politie en justitie bij preventie,
opsporing en vervolging.
Daarnaast bieden banken bepaalde diensten, zo geeft de NVB aan, die
bijdragen aan de preventie van slachtofferschap onder ouderen, zoals
speciale lezingen/cursussen voor deze groep over veilig gebruik van
internet(bankieren) en het desgewenst aan huis geld afleveren, zodat
ouderen geen geld hoeven op te nemen bij een geldautomaat.
Ook wordt bij de aanvraag van bankproducten door banken een
zorgvuldige afweging gemaakt van de risico’s voor de klant en klanten
worden daarvan ook bewust gemaakt. Specifiek bij ouderen kan dit
betekenen dat de bank hen attendeert op het veilig gebruik van internetbankieren. De NVB voert tevens landelijk campagnes om consumenten
bewust te maken van veilig bankieren, zowel op internet als daarbuiten.
Tot slot heeft het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB), waarin
de NVB zitting heeft, samen met andere partijen die aanbieders en
gebruikers van het betalingsverkeer vertegenwoordigen, onlangs een
voorlichtingsfolder gemaakt voor veilig pinpas gebruik door ouderen.
Vraag 38
Wanneer kan de Kamer de zorgvuldige afweging omtrent aanpak geweld
binnen professionele relaties verwachten?
Antwoord 38
De afweging zoals op blz. 3 van de voortgangsrapportage vermeld,
bedoelt aan te geven dat de aanpak van geweld door professionals geen
overregulering en extra bureaucratie teweeg moet brengen. De te nemen
maatregelen, bijvoorbeeld in het kader van het voorstel van de Beginselenwet AWBZ-zorg, dienen daarop te worden getoetst.
Vraag 39
Voor welke sectoren geldt de wettelijke verplichting voor de aanvraag van
een VOG?
Antwoord 39
Professionals die gaan werken in de sectoren onderwijs, kinderopvang en
justitie zijn al verplicht om een VOG te overleggen. Uw Kamer is reeds
geïnformeerd over het vervolg dat het voorstel van Wet cliëntenrechten
zorg (Wcz) krijgt. Daarbij zal worden geregeld dat de zorgaanbieder moet
beschikken over een VOG voor de zorgverleners die voor hem werken en
dat de zorgaanbieder een vergewisplicht heeft ten aanzien van het
functioneren van deze zorgverleners in het verleden.
De Wet op de jeugdzorg zal naar verwachting medio 2013 worden
aangepast, waarmee het overleggen van een VOG wettelijk verplicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

18

wordt. In de nieuwe jeugdwet zal eveneens een dergelijke verplichting
worden opgenomen.
Zie ook antwoord 19.
Vraag 40
In hoeverre hebben banken een rol in de aanpak van ouderenmishandeling, gelet in het bijzonder op financiële uitbuiting?
Antwoord 40
Zie antwoord 37.
Vraag 41
Op welke wijze draagt social media bij aan de groeiende aandacht voor de
bescherming van kinderen tegen de risico’s die zich op internet voor
kunnen doen?
Antwoord 41
De afgelopen jaren is er een groeiende aandacht voor de bescherming
van kinderen tegen online risico’s waarneembaar. Onder meer de
Europese Commissie besteedt veel aandacht aan een toegankelijk en
veilig internet voor kinderen en jongeren. Zoals ik in het antwoord op
vraag 36 aangaf voelen ook aanbieders van sociale media steeds meer
een gedeelde verantwoordelijkheid om jongeren te beschermen tegen de
risico’s die zich op het internet kunnen voordoen. Hierbij werken zij onder
andere samen met organisaties zoals het Meldpunt Kinderporno, de
politie en de Kindertelefoon.
Vraag 42
Hoe wordt de warme overdracht van een dossier gewaarborgd in de
ketenaanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties met het oog op de
decentralisatie van de jeugdzorg naar gemeenten? Wordt er inmiddels
uniform geregistreerd?
Antwoord 42
Er is geen sprake van uniforme registratie. Samenwerking tussen de
verschillende professionals is en blijft van groot belang. De samenhang in
de keten voor de jeugdzorg wordt geborgd in de wet. Het college van
B&W is verantwoordelijk voor het voeren van een samenhangend beleid
ten aanzien van jeugdhulp, de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering en jeugdgezondheidszorg. Hoe gemeenten dit
beleid in de praktijk vorm geven is de verantwoordelijkheid van iedere
gemeente en is afhankelijk van de lokale situatie. Het zou geen recht doen
aan de beleidsvrijheid van gemeenten om precies voor te schrijven hoe ze
de samenhang vorm moeten geven. Dit onderwerp zal in het ondersteuningstraject van de stelselwijziging meegenomen worden.
Vraag 43
In de brief staat dat er nu al steeds meer professionals en organisaties
werken met een meldcode. Heeft dit geleid tot een toename van het aantal
meldingen? Heeft dit geleid tot een toename van het aantal adviezen van
het AMK en/of het SHG? Heeft dit geleid tot een toename van het aantal
onderzoeken door het AMK en/of het SHG?
Antwoord 43
Allereerst wil ik in herinnering brengen dat het uiteindelijke doel van de
meldcode niet de toename van het aantal meldingen is, maar het sneller
en meer adequaat omgaan met signalen opdat tijdig ingegrepen kan
worden en het geweld stopt.
In 2009 is het implementatietraject van de wet meldcode van start gegaan.
In 2011 is het aantal keren dat mensen contact opnamen met het AMK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

19

met 11% gestegen ten opzichte van 2009. Die sterke stijging van het aantal
eerste contacten heeft te maken met een aantal zaken. Allereerst met het
implementatietraject van de verplichte meldcode voor beroepsbeoefenaren in sectoren als gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, justitie
en politie. Ook werpt de uitrol van de Regionale Aanpak Kindermishandeling vruchten af. Professionals die met kinderen te maken hebben
krijgen extra scholing en training om signalen van kindermishandeling te
herkennen. Hierdoor wordt de ernst van de problematiek sneller duidelijk
en komen adviesvragen en meldingen adequater en in een eerder stadium
terecht bij het AMK.
Het aantal telefonische contacten met het landelijke nummer van de
SHG’s neemt sinds 2009 elk jaar toe. De verdeling tussen meldingen en
adviezen is niet bekend. Mogelijk heeft deze stijging (deels) te maken met
het gebruik van meldcodes. Ook de publiekscampagnes huiselijk geweld
hebben waarschijnlijk bijgedragen aan de stijging van het aantal
telefoontjes.
Vraag 44
«Momenteel wordt in dat verband in samenspraak met gemeenten een
digitale handreiking voor gemeenten ontwikkeld, waarin onder meer
goede voorbeelden van gemeentelijke initiatieven worden opgenomen.»
Kan worden toegelicht aan wat voor goede voorbeelden we dan kunnen
denken?
Antwoord 44
De digitale handreiking krijgt het karakter van een internetdossier op
www.voordejeugd.nl. De informatie die nu op de website staat over dit
onderwerp wordt nog uitgebreid. Het is belangrijk dat in de handreiking
informatie en voorbeelden beschikbaar zijn voor gemeenten waar zij goed
gebruik van kunnen maken bij het invullen van hun rol bij de aanpak van
kindermishandeling nu, maar ook in het nieuwe stelsel voor jeugd.
Gedacht kan worden aan praktijkvoorbeelden over hoe gemeenten
samenwerking met de betrokken partijen vormgeven zodat de werkwijze
«één gezin, één plan, één regisseur» ook in het geval van (dreigende)
kindermishandeling gerealiseerd wordt. Daarnaast stellen we in het
dossier ook informatie beschikbaar over interventies en werkwijzen.
Vraag 45
«Om de gewenste samenvoeging van AMK’s en SHG’s zorgvuldig tot
stand te brengen start ik samen met de minister en staatssecretaris V&J,
de VNG, Jeugdzorg Nederland en de branches van de SHG’s (Federatie
Opvang, MOgroep en GGD Nederland) met een implementatietraject.»
Zijn de lopende initiatieven in centrumgemeenten om te komen tot een
gezamenlijk AMK en SHG in lijn met het landelijk implementatietraject? Zo
ja, wordt de landelijke uniformiteit en eenduidigheid in functies en
kwaliteit van de Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK’s) gewaarborgd? Worden op landelijk niveau de effecten
van de interventies van de toekomstige AMHK’s gemeten? Zo ja, wordt
hierbij de opgedane ervaringen met de totstandkoming van de SHG’s
meegenomen in het implementatietraject van de AMHK’s?
Antwoord 45
Gemeenten worden per 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de organisatie van een Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling (AMHK) op bovenlokaal niveau. Voor de huidige Advies- en
Meldpunten Kindermishandeling (AMK’s) en de Steunpunten Huiselijk
Geweld (SHG’s) betekent dit een ingrijpende organisatieverandering.
Om de betrokken partijen bij deze transitie te ondersteunen wordt door
VWS en de VNG in nauwe samenwerking met de brancheorganisaties
(Jeugdzorg Nederland, GGD-Nederland, MO-groep en Federatie Opvang)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

20

een ontwikkel- en implementatietraject AMHK gestart. Dit project zal
aansluiten en voortbouwen op de initiatieven van het veld. Zowel in de
regionale aanpak kindermishandeling als in het kader van het landelijk
ondersteuningsprogramma kwaliteitsverbetering van de Steunpunten
Huiselijk Geweld is er op regionale schaal veel geïnvesteerd in samenwerkingsafspraken tussen ketenpartners en scholing van professionals rond
de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.
De taken en bevoegdheden van het AMHK zullen worden geregeld in de
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De reden voor wettelijke
verankering in de Wmo en niet de nieuwe jeugdwet is dat het logisch is
om een geïntegreerd advies- en meldpunt voor de hele bevolking te
verankeren in een wet die geldt voor de hele bevolking en niet alleen
specifiek voor jeugd. De mate van uniformering van de werkwijze en de
deskundigheidseisen van de AMHK’s worden uitgewerkt en geregeld bij
AmvB onder de Wmo en zullen worden betrokken bij het ontwikkel- en
implementatietraject. Uitgangspunt is dat er binnen landelijk vast te
leggen normen, voldoende ruimte moet zijn voor lokaal maatwerk.
Nadere afspraken over gegevensverzameling en monitoring zullen
onderdeel zijn van het ontwikkel- en implementatietraject AMHK.
Wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van de interventies van het
AMHK wordt in het wetsvoorstel Jeugd mogelijk gemaakt.
Vraag 46
Wordt de werkwijze van het gecombineerde meldpunt ook wettelijk
geregeld, zodat alle meldpunten dezelfde werkwijze hebben?
Antwoord 46
Zie antwoord 45.
Vraag 47
«Ook is een aantal maatregelen voorbereid, dat breed kan worden ingezet.
Te denken valt hierbij aan het zojuist genoemde wetsvoorstel verplichte
meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, dat betrekking heeft op
alle vormen van geweld in huiselijke kring en zal worden toegepast in een
groot aantal sectoren.» Kan worden aangegeven welke maatregelen nog
meer?
Antwoord 47
Andere voorbeelden van maatregelen die breed ingezet worden (dus voor
de gehele aanpak van geweld in huiselijke kring) zijn de publiekscampagne «Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor», het project
«Aanpak geweld in huiselijke kring» van de VNG en de Federatie Opvang
(waarin onder andere regiovisies worden opgesteld) en het voornemen de
SHGs en de AMKs samen te voegen.
Vraag 48
«Uit de Inventarisatie blijkt (blz. 16) dat naast mensen met een ernstige
verstandelijke handicap en hun ouders ook materiaal ontwikkeld dient te
worden voor: mensen met een auditieve, visuele of motorische beperking;
kinderen (van 0 tot 4 en van 5 tot 12 jaar) met een beperking; ouders van
kinderen met een beperking.» Is de regering bereid ook voor deze mensen
de informatie toegankelijk te maken? Wat wordt gedaan om de kwaliteit
en effectiviteit van de reeds bestaande en te ontwikkelen materialen te
onderzoeken?
Antwoord 48
In 2011 is een toolkit ontwikkeld (door MOVISIE en Vilans) voor het
herkennen van signalen van grensoverschrijdend gedrag tegen mensen
met een verstandelijke beperking binnen zorginstellingen. Een van de
producten uit deze toolkit betreft het tijdig herkennen van signalen door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

21

ouders. Hiertoe is een digitale brochure «Ouders en sociale veiligheid»
ontwikkeld. Deze brochure blijkt niet voor alle cliëntgroepen gemakkelijk
toepasbaar, voor hen is een vertaalslag nodig.
De bedoeling is de digitale brochure hiertoe te laten bewerken. In overleg
met Platform VG is er voor gekozen deze vooralsnog toe te spitsen op drie
groepen ouders/vertegenwoordigers van mensen met een verstandelijke
beperking: ouders van kinderen en volwassenen met autisme, met
Downsyndroom en met ernstige meervoudige beperkingen. Met name
voor deze cliëntgroepen wordt een vertaalslag namelijk node gemist.
Voorts ben ik van plan een «wegwijzer» te laten ontwikkelen, zodat zowel
ouders als zorgmedewerkers gericht op zoek kunnen gaan naar voor hen
geschikt materiaal. Een kwalitatieve toets van het bestaande materiaal zal
onderdeel uitmaken van deze opdracht.
Vraag 49
«Met Platform VG ben ik in overleg over het ontwikkelen c.q. vertalen van
bestaand materiaal naar specifieke groepen, zoals mensen met autisme,
syndroom van Down (en hun verwanten).» Welke materialen zullen
worden doorontwikkeld? Op basis van welke criteria wordt deze keuze
gemaakt?
Antwoord 49
Zie antwoord 48.
Vraag 50
Hoeveel gemeenten zijn geïnterviewd?
Antwoord 50
Voor de inventarisatie zijn alle 35 centrumgemeenten vrouwenopvang
benaderd. Er zijn 27 centrumgemeenten geïnterviewd.
Vraag 51
Kan specifiek worden ingegaan op de resultaten van het inzetten van het
tijdelijk uit huis plaatsen van een ouder die zijn kind mishandeld? Hoe
vaak wordt dit door gemeenten gebruikt en wat zijn de effecten van het
instrument?
Antwoord 51
Er zijn geen landelijke cijfers over het aantal huisverboden bij kindermishandeling. Uit de procesevaluatie Wet tijdelijk huisverbod, waarover de
minister van Veiligheid en Justitie u bij brief van 14 februari 2011 heeft
geïnformeerd2, blijkt dat het huisverbod nauwelijks wordt toegepast als
alleen kinderen slachtoffer zijn, terwijl de wet deze mogelijkheid wel
expliciet biedt. Dit betekent echter niet dat het huisverbod nooit wordt
opgelegd indien er kinderen bij betrokken zijn. Integendeel, in de meeste
zaken waarin een huisverbod wordt opgelegd zijn kinderen in het spel. Als
kinderen getuige zijn van huiselijk geweld wordt dat aangemerkt als
kindermishandeling. Wanneer het huisverbod wegens partnergeweld
wordt opgelegd en er kinderen bij betrokken zijn, wordt het instrument in
feite al ingezet voor het voorkomen van (verdere) kindermishandeling. Op
20 juli 2011 heeft de minister van Veiligheid en Justitie, mede namens mij,
gemeenten er op gewezen dat het huisverbod ook ingezet kan worden in
zaken waarin alleen kinderen het slachtoffer zijn.
De gemeente Rotterdam is het afgelopen jaar gestart met een pilot om
een passende werkwijze voor het huisverbod bij kindermishandeling te
toetsen. Het kabinet volgt deze ontwikkeling met veel interesse. Het
uitgangspunt blijft het belang van het kind: in de afweging welk
instrument bij kindermishandeling het beste ingeschakeld kan worden,
2

Kamerstukken II, vergaderjaar 2010 – 2011, 28 345, nr. 112

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

22

worden de voor- en nadelen voor het beste instrument zorgvuldig
afgewogen.
In de effectevaluatie van de Wet tijdelijk huisverbod wordt – voorzover
mogelijk – ook gekeken naar de inzet van dit instrument bij zaken van
kindermishandeling. De minister van Veiligheid en Justitie heeft reeds
toegezegd u in 2014 te informeren over deze effectevaluatie.
Vraag 52
Kan worden ingegaan op de klachten uit het veld dat het inzetten van het
instrument tijdelijk uit huis plaatsen van een ouder zo enorm tijdrovend
zou zijn en administratief belastend voor de professionals? Is de staatssecretaris bereid respectievelijk ervaringsdeskundigen en Actal advies te
vragen op welke wijze het instrument tijdelijk uit huis plaatsen op een
minder tijdrovende en minder administratief belastende wijze kan worden
ingezet?
Antwoord 52
De kritiek op het tijdsbeslag voor het opleggen van een huisverbod, bij
met name de politie, is mij niet onbekend. In een onderzoek naar het
risico-taxatieinstrument Huiselijk Geweld, waarover u bent geïnformeerd
bij brief van 6 oktober 20103 en waarover u tijdens het algemeen overleg
huiselijk geweld op 9 februari 2012 met de minister van Veiligheid en
Justitie hebt gesproken, blijkt dat een aantal onderdelen van de procedure
huisverbod, zoals het reizen van en naar de plaats van het incident, het
voeren van gesprekken met de betrokken personen, het schrijven van het
proces verbaal en de beschikking veel tijd in beslag nemen. De inspanningen die de politie verricht bij het huisverbod vindt het kabinet echter
nodig voor een zorgvuldige procedure.
Vraag 53
In hoeverre wordt de preventieve werking van het tijdelijke huisverbod
benut, dat wil zeggen de inzet van het verbod voordat de strafrechtelijke
aanpak van de dader op gang is gekomen?
Antwoord 53
Uit de procesevaluatie tijdelijk huisverbod blijkt dat het huisverbod
overwegend in combinatie met strafrechtelijke trajecten wordt opgelegd.
In de Wet tijdelijk huisverbod staat vermeld dat de burgemeester een
huisverbod kan opleggen indien uit feiten of omstandigheden blijkt dat de
aanwezigheid van een persoon in de woning ernstig en onmiddellijk
gevaar oplevert voor de veiligheid van anderen. De formulering van dit
artikel kan de burgemeester cq hulpofficier van justitie belemmeren een
huisverbod op te leggen in situaties waarin (nog) geen sprake is van
geweld. De minister van Veiligheid en Justitie heeft, mede namens mij,
gemeenten gewezen (bij brief van 10 juli 2011) op de preventieve inzet
van het huisverbod. Actieve dossiervorming is belangrijk bij die preventieve inzet van het huisverbod. In de effectevaluatie tijdelijk huisverbod
wordt hier nog nader naar gekeken. Zoals eerder aangegeven zal uw
Kamer over de resultaten van dit onderzoek in 2014 worden geïnformeerd.
Vraag 54
In welke gevallen is vervolging zonder aangifte niet mogelijk? Wordt het
slachtoffer in dit geval door de politie gestimuleerd om aangifte te doen?
Antwoord 54
Bepalend voor de vraag naar vervolging is of er voldoende bewijs
voorhanden is in relatie tot het strafbare feit. Ook zonder aangifte kan tot
vervolging worden overgegaan mits voldoende bewijs aanwezig is. In lijn
3

Kamerstukken II, vergaderjaar 2010 – 2011, 28 345, nr. 108

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

23

met de betreffende Aanwijzingen van het college van Procureurs-Generaal
stimuleert de politie het slachtoffer tot het doen van aangifte.
Vraag 55
Kan het aantal tijdelijke huisverboden worden uitgesplitst naar kindermishandeling, volwassenenmishandeling en ouderenmishandeling?
Antwoord 55
Er zijn landelijke cijfers over het aantal huisverboden, deze zijn echter niet
naar categorie uitgesplitst. In de effectevaluatie Wet tijdelijk huisverbod
zal inzicht worden gegeven in het totaal aantal huisverboden dat sinds de
inwerkingtreding van de wet is opgelegd. Uw Kamer zal hierover in 2014
worden geïnformeerd.
Vraag 56
Hoe vaak heeft er vervolging plaatsgevonden zonder dat er aangifte is
gedaan, uitgesplitst naar geweld in huiselijke kring en geweld door
professionals?
Antwoord 56
Hierover zijn geen gegevens beschikbaar.
Vraag 57
Welke organisaties (coalitiepartners) zijn aangesloten bij de «WE CAN
Young» campagne naast de genoemde 15 grote gemeenten en MOVISIE?
Antwoord 57
De 15 grote gemeenten hebben lokaal hun eigen partners, die zich
inzetten voor de WE CAN Young campagne. Belangrijke kernpartners zijn
het Centrum voor Jeugd en Gezin, de GGD en verschillende jongerenorganisaties.
Vraag 58
Hoe zijn de kerndoelen op de thema’s seksualiteit en seksuele diversiteit
voor het primair onderwijs, het speciaal onderwijs en de onderbouw van
het voortgezet onderwijs precies aangepast?
Antwoord 58
De kerndoelen in primair, voortgezet en speciaal onderwijs die betrekking
hebben op respectvolle omgang met elkaar, zijn met ingang van
1 december 2012 aangevuld met de passage «...en leert respectvol om te
gaan met seksualiteit en met diversiteit binnen de samenleving,
waaronder seksuele diversiteit.»
Vraag 59
Waaruit bestaat de methodiek «Veerkracht» ten behoeve van betere zorg
voor en hulpverlening aan kinderen in de vrouwenopvang?
Antwoord 59
De methodiek «Veerkracht» gaat uit van de hulpvraag van het kind. Er
wordt uitgegaan van de eigen kracht van kinderen. Ieder kind krijgt een
eigen veiligheidsplan en een eigen actieplan. Daarbij staan de veiligheid,
het welzijn en de ontwikkeling van het kind centraal. Het actieplan biedt
ook een toekomstperspectief: wat heeft het betreffende kind nodig om in
de toekomst goed te kunnen functioneren? Ook wordt er opvoedingsondersteuning geboden aan de moeder en waar mogelijk (in verband met de
veiligheid) worden er afspraken met de vader gemaakt.
De methodiek bevat onder andere instrumenten voor een kinderintake,
screening en gespreksvoering met kinderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

24

Vraag 60
Waarom is het voor een professional verplicht om te melden als hij/zij
vermoedens heeft van geweld door collega’s en niet verplicht als hij/zij
vermoedens heeft van geweld binnen in een gezin? Is geweld door
professionals ernstiger dan binnen het gezin? Zo nee, waarom wordt een
dergelijk onderscheid gemaakt?
Antwoord 60
Geweld door professionals en geweld binnen het gezin zijn beide
onacceptabel. Een meldcode is het meest effectief. Bovendien leidt een
meldplicht tot onnodige administratieve lasten en onnodige stigmatiserende onderzoeken door het hogere aantal ongegronde meldingen. Toch
kies ik in de professionele setting voor een meldplicht om te voorkomen
dat instellingen uit vrees voor aantasting van hun goede naam, afzien van
het melden van gevallen. Wanneer medewerkers hun cliënten mishandelen, raakt dat aan het goed functioneren van een instelling en daarmee
aan de kwaliteit van de zorg en ondersteuning. Dergelijke mishandeling
hoort door die instelling dan ook zo snel mogelijk te worden gestopt.
Vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid draag ik hieraan bij door een
meldplicht in te stellen.
Vraag 61
In stap 4 van de meldcode moet de professional de aard en de ernst van
kindermishandeling wegen. Hoe moet een professional die niet gespecialiseerd is in letselonderzoek of kindermishandeling in het algemeen dit
doen? Bestaat in deze stap niet het gevaar van willekeur, en nog ernstiger,
handelingsverlegenheid?
Antwoord 61
Om willekeur en handelingsverlegenheid te voorkomen ben ik
voornemens om bij algemene maatregel van bestuur (1) het inschakelen
van forensische expertise op te nemen als optie bij de eis om gebruik te
maken van collegiale consultatie en (2) in de minimumeisen op te nemen
dat bij twijfel over een ernstig vermoeden van huiselijk geweld of
kindermishandeling het AMK of het SHG dient te worden geraadpleegd.
Vraag 62
Waarom wordt er onderscheid gemaakt tussen geweld dat gepleegd word
in de huiselijke kring en geweld dat gepleegd word door professionals?
Antwoord 62
Zie antwoord 60.
Vraag 63
Hoe ver zijn instellingen met de verankering van de meldcode, volgens de
toetsing door de IGZ?
Antwoord 63
Zie antwoord 20.
Vraag 64
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het daar genoemde «richtlijn
en implementatieplan ouderenmishandeling»?
Antwoord 64
De offertefase voor het ontwikkelen van de richtlijn en het opstellen van
het implementatieplan loopt nog. Deze fase wordt in de eerste helft van
februari van dit jaar afgerond, waarna het project zal starten. In de
volgende voortgangsrapportage over de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties zal over de stand van zaken worden gerapporteerd. Ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

25

zal de uitvoering van het project worden gekoppeld aan het traject van het
voorstel van de Beginselenwet AWBZ-zorg.
Vraag 65
Waarom wordt de aangenomen motie-Gerbrands/Agema (Kamerstuk
33 000-XVI, nr. 180) niet uitgevoerd? Welke mogelijkheden zijn er om een
gemeente te korten op het gemeentefonds indien de kosten van het
tijdelijk onderdak door de gemeente betaald worden?
Antwoord 65
Het is (in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet
tijdelijk huisverbod) aan gemeenten om te beslissen hoe zij omgaan met
de kosten voor onderdak van degene aan wie een huisverbod is opgelegd.
Het is dan ook niet mogelijk om gemeenten te korten op het Gemeentefonds indien de kosten voor onderdak door de gemeente betaald worden.
Aan de motie heb ik uitvoering gegeven door dit punt bij VNG en
gemeenten onder de aandacht te brengen. Naar aanleiding van de motie
heb ik ook navraag gedaan bij gemeenten. Hieruit blijkt dat uithuisgeplaatsten zelf moeten zorgen voor onderdak en de financiering daarvan. In
de meeste gevallen vinden zij onderdak bij vrienden of familie, en in een
enkel geval bij een (crisis)instelling die onderdak verleent. Kosten voor
verblijf in een motel, hotel of pension moet de uithuisgeplaatste in
beginsel zelf betalen. Slechts bij hoge uitzondering draagt een gemeente
bij in de kosten.
Vraag 66
Niet alle gemeenten zijn even ver met het voorkomen en aanpakken van
ouderenmishandeling naar aanleiding van «Ouderen in veilige handen».
Wat is de oorzaak van de verschillen en hoe wordt dit opgelost?
Antwoord 66
Uit de inventarisatie «Preventie en aanpak van ouderenmishandeling bij
centrumgemeenten» (september 2012) komt naar voren dat de aanpak
van ouderenmishandeling onderdeel is van de bredere aanpak geweld in
huiselijke kring. Centrumgemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de
accenten die zij in dat beleid willen leggen. Daardoor kan het zijn dat de
ene gemeente meer prioriteit geeft aan de aanpak van ouderenmishandeling en de andere bijvoorbeeld aan de aanpak kindermishandeling. Wel
kan op basis van de inventarisatie worden geconcludeerd dat álle 27
geïnterviewde gemeenten inzetten op de aanpak van ouderenmishandeling. De € 7 miljoen die ik vanaf 2012 structureel heb toegevoegd aan
de decentralisatie-uitkering vrouwenopvang, heeft geleid tot een
belangrijke impuls in dit kader.
Om gemeenten verder te stimuleren en de aanpak van ouderenmishandeling op lokaal niveau verder te versterken wordt in het kader van het
Actieplan «Ouderen in veilige handen» een virtuele handreiking
ontwikkeld, waarin de producten van het Actieplan, eventuele nieuwe
instrumenten en goede voorbeelden ter beschikking worden gesteld.
Vraag 67
«Uit onderzoek blijkt dat bij deze vorm van geweld een meldcode het
meest effectief is».
Om welk onderzoek gaat het en kan de Kamer dit onderzoek ontvangen?
Antwoord 67
Uit het onderzoek «Meldcode» van bureau Veldkamp (2008) blijkt dat de
meldcode effectief is. Het onderzoek «Mandatory reporting of child abuse:
evidence and options» van M. Harries & M. Clare (2002) en de literatuurverkenning naar ervaringen met meldplicht in het buitenland van het
ministerie van V&J (2008) tonen aan dat er geen bewijzen zijn dat een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

26

meldplicht effectief is. Bovendien blijkt een meldplicht voor geweld in
huiselijke kring door het hoge aantal onterechte meldingen (tot 79%) te
leiden tot overbodige administratieve lasten4.
Vraag 68
Waarom wordt bij «geweld in huiselijke kring» kindermishandeling wel
nader gespecificeerd en ouderenmishandeling niet?
Antwoord 68
Wanneer in de voortgangsrapportage wordt gesproken over «geweld in
huiselijke kring» omvat dit nadrukkelijk ook ouderenmishandeling. De
maatregelen die breed ingezet worden, zoals de publiekscampagne (zie
ook het antwoord op vraag 47), zijn eveneens bedoeld voor de aanpak van
ouderenmishandeling. Daarnaast is in het Actieplan «Ouderen in veilige
handen» een aantal specifieke acties voor deze aanpak opgenomen.
Vraag 69
Is het waar dat de staatssecretaris de aangenomen motie Venrooy-van Ark
(Kamerstuk 33 000-XVI, nr. 184), waarin de regering wordt verzocht om de
meldcode ouderenmishandeling te vervangen door een meldplicht
ouderenmishandeling voor professionals (ook bij constatering van
mishandeling in de thuissituatie) niet uitvoert?
Antwoord 69
Voor een antwoord op deze vraag zij verwezen naar de aanbiedingsbrief.
Vraag 70
Hoe gaat de staatssecretaris gehoor geven aan de aangenomen motie
Venrooy-van Ark (33 000-XVI, nr. 184) die de regering verzoekt om een
meldplicht ouderenmishandeling voor professionals in te stellen? Is de
staatssecretaris bereid met een nota van wijziging op het wetsvoorstel
verplichte meldcode te komen voordat dit wetsvoorstel in de Kamer wordt
behandeld?
Antwoord 70
Voor een antwoord op deze vraag zij verwezen naar de aanbiedingsbrief.
Vraag 71
Politie en OM blijken niet apart te registreren voor ouderenmishandeling.
Op basis van welke informatie kan het OM concluderen dat «de mogelijkheden die justitie heeft bij de strafeis al maximaal benut worden»?
Antwoord 71
Binnen het gestelde strafmaximum van het delict mishandeling of zware
mishandeling worden de kwetsbare groepen, waaronder ouderen
meegewogen. Bovendien kan, wanneer sprake is van mishandeling, zoals
omschreven in het Wetboek van Strafrecht artt. 300–303, de straf op basis
van artikel 304 van dit Wetboek met een derde worden verhoogd als er
sprake is van een «relatie» tussen verdachte en slachtoffer.

4

Rapport bureau Veldkamp: http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/
kamerstukken/2008/05/13/april-2008-meldcode-kindermishandeling-onderzoek-bureauveldkamp.html
Rapport Harries & Claire: http://www.celt.uwa.edu.au/_data/assets/pdf_file/0009/1102131/
MRFinalReport.pdf
Rapport Literatuurverkenning: http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/
kamerstukken/2008/09/03/mei-2008-literatuurverkenning-ervaringen-meldplicht-in-hetbuitenland.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

27

Vraag 72
Zal in de OM-Aanwijzing een verhoging van de strafeis (ten opzichte van
de huidige OM-Aanwijzing) opgenomen worden indien het slachtoffer zich
in een kwetsbare positie bevindt? Zo ja, met hoeveel zal de strafeis
worden verhoogd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 72
Het kabinet is voor een verscherpte aanpak van plegers van geweld in
huiselijke kring. Verhoging van de maximumstraf is echter niet nodig. De
kwetsbaarheid van het slachtoffer – dus ook van de oudere – is een
omstandigheid die door het Openbaar Ministerie en de rechter binnen het
gestelde strafmaximum van het delict mishandeling of zware mishandeling al wordt meegewogen. Bovendien kan, wanneer sprake is van
mishandeling, zoals omschreven in het Wetboek van Strafrecht artt.
300–303, de straf op basis van artikel 304 van dit Wetboek met een derde
worden verhoogd als er sprake is van een «relatie» tussen verdachte en
slachtoffer.
Vraag 73
Tot wanneer loopt het onderzoek naar het gebruik van psychofarmaca?
Antwoord 73
Het onderzoek naar het gebruik van psychofarmaca bij ouderen loopt nog
zeker tot 2014. De eerste fase van het onderzoek is afgerond, bestaande
uit het in kaart brengen via een vragenlijst van de reden om psychofarmaca voor te schrijven. In 2013 wordt gestart met de tweede fase, de
toepassing van de interventie binnen een groep zorginstellingen. De
gegevens uit de eerste fase worden in 2013 verder geanalyseerd.
Vraag 74
Is uit het onderzoek met de branchepartijen en de IGZ gebleken dat er
behoefte is aan een zwarte lijst van «fout» zorgpersoneel?
Antwoord 74
Ik heb met de brancheorganisaties en de IGZ vooral gekeken naar de
uitvoering van het instellen van een zwarte lijst. Het feit dat er in de regio
Den Haag zorginstellingen aan de slag zijn gegaan met een experiment
om een zwarte lijst op te stellen geeft aan dat er in ieder geval bij
sommige instellingen behoefte is. Maar zoals ik in de voortgangsrapportage geweld in afhankelijkheidsrelaties heb aangegeven is het
voornamelijk een verantwoordelijkheid van de zorginstellingen zelf. Ik wil
dus vooral een oproep doen aan de zorginstellingen om hierin hun
verantwoordelijkheid te nemen en te zorgen voor een goed beleid inzake
de veiligheid van de bewoners.
Vraag 75
Bij het begaan van welke misdrijven zoals diefstal, mishandeling,
financiële uitbuiting, verwaarlozing e.d. wordt de naam van de «foute»
medewerker opgenomen in de zwarte lijst?
Antwoord 75
Zoals ik in de voortgangsrapportage geweld in afhankelijkheidsrelaties
heb gemeld, volg ik het experiment in de regio Haaglanden. Uit dit
experiment zou naar voren kunnen komen in welke gevallen een «foute»
medewerker opgenomen wordt op een zwarte lijst. Ik kan hier op dit
moment nog geen eenduidig antwoord op geven.
Vraag 76
Om hoeveel pilots gaat het?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

28

Antwoord 76
Het streven is om in het kader van het project «voorkomen van financiële
uitbuiting» in ieder geval vier lokale pilots te laten uitvoeren.
Antwoord 77
Welke andere banken zullen bij de pilots betrokken zijn?
Antwoord 77
Voor de pilots zullen alle lokale vestigingen van banken van de pilotgemeenten benaderd worden met de vraag of zij bereid zijn hieraan deel te
nemen.
Vraag 78
Op welke wijze gaan de «overige organisaties» zoals banken financiële
uitbuiting bij ouderen concreet aanpakken?
Antwoord 78
Dit zal verder worden uitgewerkt in de lokale pilots van het project
«voorkomen van financiële uitbuiting» in het kader van het Actieplan
«Ouderen in veilige handen». Doel van deze pilots is dat alle betrokken
organisaties in gezamenlijkheid een werkwijze ontwikkelen om, ieder
vanuit haar eigen rol, financiële uitbuiting aan te pakken.
Rabobank zal daarnaast in 2013 met name inzetten op de competenties
van de medewerkers, zodat zij alert zijn op signalen van financiële
uitbuiting en hierover vervolgens met de klant in gesprek kunnen en
durven gaan. Het is namelijk vaak heel lastig om financiële uitbuiting als
zodanig te herkennen. Het komt er vooral op aan goed te luisteren naar de
klant en te zien wat er gebeurt, of er bijvoorbeeld sprake is van afwijkend
gedrag of dat iemand onder druk lijkt te staan. Ook gaat Rabobank meer
inzetten op voorlichting, om de klanten te wijzen op mogelijkheden hoe zij
hun financiële zaken goed kunnen regelen, ook als ze hierin afhankelijk
worden van derden.
Vraag 79
Wordt de gespecialiseerde categorale opvangvoorziening voor slachtoffers van loverboys, mensenhandel en eergerelateerd geweld, Fier
Fryslân, ook advies gevraagd en betrokken bij het maken van een model
voor hulp en opvang van dergelijke slachtoffers vanaf 2015? Op welke
wijze wordt hier invulling aan gegeven?
Antwoord 79
De Federatie Opvang en de VNG werken nauw met mij samen om het
nieuwe stelsel voor de vrouwenopvang vorm te geven. Fier Fryslân is lid
van de Federatie Opvang. De Federatie Opvang betrekt alle vrouwenopvanginstellingen bij dit project. Fier Fryslân is door de onderzoekers die
betrokken zijn bij het onderzoek naar specialistische groepen geraadpleegd over de feitelijke omstandigheden van de opvang bij Fier Fryslân.
Fier Fryslân heeft ook gegevens aangeleverd en haar visie gegeven over
hoe de opvang van specifieke groepen gerealiseerd zou moeten worden.
Fier Fryslân pleit daarbij voor behoud van landelijke financiering. Ook
betrekt de Federatie Opvang de mening van Fier Fryslân bij de uitwerking
van een voorstel voor een model dat in samenwerking met de VNG wordt
opgesteld.
Vraag 80
Heeft het overleg met de gemeenten en partijen zoals Mezzo, om er voor
te zorgen dat overbelaste mantelzorgers bereikt kunnen worden, al
plaatsgevonden? Zo ja wat heeft dit opgeleverd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

29

Antwoord 80
Over dit punt voer ik binnenkort overleg met de VNG en Mezzo.
Vraag 81
Kan worden aangegeven hoe het een jaar na de toezegging aan het lid
Van der Burg tijdens het AO Kindermishandeling van 15 december 2011
staat met de uitrol en implementatie van de Ouderprotocollen, die
ontwikkeld zijn door en succesvol geïmplementeerd bij ziekenhuis
Haaglanden, over spoedeisende hulpafdelingen van andere ziekenhuizen,
bij huisartsenposten en op andere plekken waar ouders met kinderen
komen? Kan ook worden ingegaan op de belasting van professionals en
resultaten van de soort van ouderprotocollen die op SEH’s van andere
ziekenhuizen, huisartsenposten etc. inmiddels zijn ingevoerd?
Antwoord 81
Conform de toezegging van mijn ambtsvoorganger in de Tweede Kamer
op 15 december 2011, is aan de Taskforce kindermishandeling en seksueel
misbruik verzocht de verspreiding van het ouderprotocol Haaglanden ter
hand te nemen. De Taskforce is in gesprek met de betrokkenen bij het
ouderprotocol Haaglanden om af te spreken hoe dit het beste kan
gebeuren. Inmiddels is men in andere ziekenhuizen ook begonnen met de
implementatie van het ouderprotocol Haaglanden, of een soortgelijke
werkwijze. Er bestaat geen registratie van de wijze waarop dit plaatsvindt
en er wordt niet bijgehouden wat een en ander betekent in de zin van
belasting van de betrokken professional.
Voor de zomer verwacht ik de uitkomsten van het onderzoek naar de
effectiviteit van het ouderprotocol Haaglanden. Zoals ik u heb toegezegd
tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel meldcode, mede
naar aanleiding van de motie-Kooiman (33 062, nr. 12) en de motie-Van
der Burg/Hilkens (33 062, nr. 15), zal ik mede op basis van het onderzoek
bezien op welke wijze borging dient plaats te vinden.
Vraag 82
Wanneer zal het gecombineerde meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling operationeel zijn?
Antwoord 82
Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de Jeugdwet zal de Wmo zodanig
gewijzigd worden dat gemeenten verantwoordelijk worden voor de
organisatie van het AMHK. De Jeugdwet zal naar verwachting in werking
treden op 1 januari 2015. In de komende twee jaar zullen gemeenten
mede door het te starten ontwikkel- en implementatietraject AMHK goed
voorbereid worden op deze nieuwe verantwoordelijkheid.
Vraag 83
Wordt er in de multidisciplinaire aanpak ook gesproken met kinderen die
slachtoffer zijn geworden van mishandeling, in plaats van over deze
kinderen?
Antwoord 83
Ja. De initiatieven multidisciplinaire aanpak geven veelal aan dat dit
gebeurt door betrokken partners als het AMK of (kinder)artsen, zoals dat
voorheen ook het geval was. Meerwaarde van de multidisciplinaire
aanpak is dat partijen die hiermee minder bekend waren, de voordelen
hiervan zien en waar nodig ook het gesprek met het kind aangaan (zoals
een Steunpunt Huiselijk Geweld).
Vraag 84
Hoe ziet de door TNO ontwikkelde werkwijze ter voorkoming van het
schudden van baby’s o.a. bij excessief huilen eruit? Welke aanvullende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

30

maatregelen worden er genomen om geweldloos opvoeden te
bevorderen?
Antwoord 84
De door TNO ontwikkelde werkwijze om het schudden van baby’s te
voorkomen is als volgt:
– De kraamverzorgende informeert beide ouders over wat Shaken Baby
Syndroom (SBS) is, wat de gevolgen van schudden kunnen zijn en hoe
je kunt voorkomen dat je je zelfbeheersing verliest.
– Beide ouders bekijken samen met de kraamverzorgende de voorlichtingsfilm, waarin SBS vanuit deze drie perspectieven wordt belicht
(wat is SBS, wat gebeurt er als je schudt, hoe kun je het voorkomen).
– Ouders ontvangen een begeleidende informatiefolder.
Het bevorderen van geweldloos opvoeden is een belangrijk item dat een
uitgangspunt is voor opvoedondersteuning van professionals richting
ouders. De norm stellen en tegelijk adviseren hoe ouders met lastige
opvoedsituaties om kunnen gaan, moeten hand in hand gaan. Om de
Centra voor Jeugd en Gezin (CJG’s) hierbij te ondersteunen wordt
landelijk gevalideerde informatie aangeboden aan CJG’s via de Stichting
Opvoeden.nl. Deze informatie kunnen CJG’s op hun website of anderszins
beschikbaar stellen aan ouders en verzorgers in hun regio. Geweldloos
opvoeden is hier de norm en alle opvoedtips zijn hierop gebaseerd, zoals
bij de adviezen hoe om te gaan met lastig gedrag.
Vraag 85
Is er al meer duidelijkheid over de wijze waarop de diensten van de
Forensische Polikliniek Kindermishandeling (FPKM) na 2013 gefinancierd
kunnen worden?
Antwoord 85
De Forensische Polikliniek Kindermishandeling (FPKM) heeft in januari
2012 aan het College voor zorgverzekeringen (CVZ) om een beoordeling
gevraagd of de diensten van de FPKM geneeskundige zorg in de zin van
de Zorgverzekeringswet (Zvw) zijn. Het antwoord op deze vraag is
bepalend of deze diensten van de FPKM uit hoofde van de Zvw kunnen
worden gefinancierd.
Het CVZ heeft in het kader van de Zvw de wettelijke taak om beoordelen
of bepaalde diensten of vormen van zorg behoren tot de in de Zvw
verzekerde zorg, de zogenaamde duidingstaak. In dit verband toetst het
CVZ aan de bepalingen die in de Zvw over de te verzekeren zorgprestaties
zijn opgenomen. Hierbij is artikel 10 van de Zvw essentieel, waarin is
bepaald dat het krachtens de zorgverzekering te verzekeren risico de
behoefte inhoudt aan onder meer geneeskundige zorg. Ook uit de
considerans van de Zvw blijkt dat de wet specifiek bedoeld is voor de
compensatie van de gevolgen van de behoefte aan geneeskundige zorg.
De FPKM heeft aan het CVZ toegelicht welke diensten de FPKM verleent
en aangegeven dat het onderzoek van de FPKM is gericht op de oorzaak
van letsels en het ontstaan van letsels. Het onafhankelijk onderzoek van
de FPKM kan gebruikt worden in strafrechtelijke procedures. De
aanvragen voor letseldiagnostiek door de FPKM komen vooral van het
Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK), huisartsen en kinderartsen. De forensische arts pediatrie van de FPKM rapporteert onafhankelijk aan de aanvrager. Er is geen sprake van een behandelrelatie tussen
de FPKM en het kind. De behandelaar, de aanvragende arts, heeft wel een
behandelrelatie. De FPKM heeft aan het CVZ nader toegelicht dat
«forensisch-medisch onderzoek bij uitstek is bedoeld voor het onafhankelijk vaststellen, interpreteren en juridisch vertalen van medische feiten
en is derhalve noodzakelijk voor adequate risicotaxatie».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

31

Op basis van de door de FPKM verstrekte informatie is het CVZ van
oordeel dat de diensten van de FPKM niet behoren tot de geneeskundige
zorg in de zin van de Zvw. Geneeskundige zorg in het kader van de Zvw
betreft de voor een aandoening benodigde diagnostiek en behandeling
gericht op herstel en voorkoming van een aandoening. Het gespecialiseerde letselonderzoek van de FPKM is gericht op actief sporen naar letsel
en vastleggen van (juridisch bruikbaar) materiaal (door geluidsopname,
letselfotografie, gebruik van forensische hulpmiddelen). Hierbij gaat het
dus niet om op de behandeling gerichte diagnostiek en zorg zoals
bijvoorbeeld kinderartsen die plegen te bieden en daarmee niet om
geneeskundige zorg waar de Zvw zich op richt. Daarom heeft het CVZ
geconcludeerd dat de activiteiten van de FPKM niet vallen onder de
geneeskundige zorg, zoals geformuleerd in de doelstelling en artikel 10
van de Zvw. Ook bij nadere beoordeling op verzoek van de FPKM, is het
CVZ in oktober 2012 niet tot een andere conclusie gekomen. De activiteiten van de FPKM behoren derhalve niet tot de geneeskundige zorg die
in het kader van de Zvw is verzekerd en kunnen daarom niet ten laste van
de Zvw komen.
Over een meer structurele wijze van bekostiging van de FPKM, die niet ten
laste van de Zorgverzekeringswet komt, ben ik met de FPKM en VNG in
gesprek. Met de VNG bespreek ik dit voorjaar hoe de huidige landelijk
gefinancierde functies na de transitie van de zorg voor jeugd het beste
kunnen worden ingevuld en bekostigd. De gemeenten beslissen hierover.
In dat kader is ook de bekostiging van de FPKM aan de orde. Mijn inzet zal
erop gericht zijn dat forensische expertise beschikbaar blijft en goed
ontsloten wordt.
Vraag 86
Heeft het nogmaals onder de aandacht brengen van de circulaire
gedwongen achterlatingen bij GBA-medewerkers medio 2012 al tot
concrete resultaten geleid in de zin van meer alertheid en onderkenning
van vermoedelijke achterlating of concrete signalen afgegeven aan
jeugdzorg? Zo nee, wanneer ontstaat hier inzicht in en wordt de Kamer
hierover geïnformeerd?
Antwoord 86
Hierover is nog geen concreet beeld voorhanden. De minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid is voornemens een onderzoek te laten
uitvoeren naar de aard en omvang van huwelijksdwang in Nederland en
gedwongen achterlating in het buitenland. De resultaten van dit
onderzoek kunnen een goed inzicht geven over de positieve effecten van
het onder de aandacht brengen van de circulaire gedwongen achterlating
bij GBA-medewerkers, en over het aantal keer dat deze medewerkers een
signaal afgegeven aan Jeugdzorg in verband met een vermoedelijke
achterlating bij een aangifte van verhuizing of vertrek van personen (zie
vraag 89). Naar verwachting zijn de resultaten van dit onderzoek medio
2013 bekend.
Van de gelegenheid maak ik gebruik om u, namens de minister van
Veiligheid en Justitie, te informeren over de uitvoering van de motieKooiman5. In deze motie van 10 oktober 2012 wordt verzocht ervoor te
zorgen dat professionals in het onderwijs en de jeugdzorg voldoende
kennis in huis hebben over huwelijksdwang en achterlating in het land
van herkomst, om in voorliggende situaties adequaat te kunnen handelen.
De toenmalige minister van I&A (inmiddels opgevolgd door de minister
van SZW) heeft op 3 juli 2012 het plan «Preventie van huwelijksdwang
2012–2014»6 aan uw Kamer gestuurd, mede namens de minister van
5
6

Kamerstukken II, vergaderjaar 2012–2013, 32 840, nr. 12
Kamerstukken II, vergaderjaar 2011–2012, 32 175, nr. 35

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

32

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de minister van Veiligheid en Justitie
en mijn ambtsvoorganger. De belangrijkste sporen uit het plan zijn:
1. bewustwording en gedragsverandering binnen de gemeenschappen;
2. deskundigheidsbevordering bij professionals in de omgeving van
jongeren; en 3. versterking van de lokale ketenaanpak van huwelijksdwang. In het tweede spoor wordt voor het onderwijs ingezet op het
aanbieden van een training voor docenten en ondersteunend personeel.
De training zorgt voor meer kennis en vaardigheden bij het herkennen van
signalen van huwelijksdwang. Juist scholen kunnen met voorlichting,
signalering, ondersteuning en doorverwijzing een belangrijke bijdrage
leveren aan het voorkomen van huwelijksdwang. Voor beroepsgroepen in
de gezondheidszorg en hulpverlening wordt een e-learning module
ontwikkeld die professionals in staat stelt zelfstandig hun deskundigheid
op het gebied van huwelijksdwang te vergroten.
Momenteel werkt een Verkennersgroep van vier departementen (SZW,
VenJ, BuZ en VWS), aan de analyse van het probleem van huwelijksdwang en achterlating en mogelijke oplossingsrichtingen. In april 2013
ontvangt u hiervan een rapportage.
Op 10 oktober jongstleden heeft het lid Nieuwenhuizen-Wijbenga een
motie7 ingediend waarbij de regering wordt verzocht bij de voorlichting
over de strafbaarheid van huwelijksdwang en in alle relevante opleidingsmodules expliciet aandacht te besteden aan het feit dat ook huwelijkse
gevangenschap onder het begrip huwelijksdwang wordt geschaard.
Namens de minister van Veiligheid en Justitie licht ik u toe op welke wijze
gehoor is gegeven aan deze motie.
Huwelijksdwang en huwelijkse gevangenschap zijn complexe verschijnselen. Er wordt met diverse beroepssectoren overleg gevoerd over de
wijze waarop huwelijksdwang en huwelijkse gevangenschap onderdeel
kunnen uitmaken van de opleiding, denk daarbij aan de opleidingen van
justitie (politie, rechter en OvJ), hulpverlening (AMK’s, SHG’s, Bureau
Jeugdzorg) en Onderwijs. Uiteraard zal daarbij de afstemming worden
gezocht met de activiteiten zoals beschreven in antwoord 16.
De strafbaarheid van huwelijksdwang en huwelijkse gevangenschap zal
nadat het wetsvoorstel is aanvaard door de Eerste Kamer, ook kenbaar
worden gemaakt aan betrokken partijen via diverse kanalen.
Vraag 87
Is er al meer bekend over de uitvoering van de aangenomen motie Van
der Burg/Dille (Kamerstuk 31 839, nr. 188) over specialistische behandeling voor slachtoffers van loverboys?
Antwoord 87
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de brief over opvang
van specifieke groepen die uw Kamer op 18 december 2012 heeft
ontvangen (Kamerstukken II, vergaderjaar 2012 – 2013, 31 839, nr. 261) en
naar de aanbiedingsbrief.
Vraag 88
Hoe wordt de aangenomen motie Van der Burg/Ypma (Kamerstuk
33 400-XVI, nr. 28) over het vergroten van de aangiftebereidheid van
slachtoffers loverboys in instellingen concreet uitgewerkt?
Antwoord 88
Het project Ontwikkeling Richtlijn gezondheidsprofessionals signalering
mensenhandel biedt gezondheidswerkers die in contact (kunnen) komen
met slachtoffers van mensenhandel ondersteuning bij het herkennen van
signalen van mensenhandel en het op zorgvuldige wijze zetten van de
noodzakelijke stappen die er toe leiden dat hulp wordt geboden aan het
7

Kamerstukken II, vergaderjaar 2012–2013, 32 840, nr. 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

33

(vermoedelijke) slachtoffer, de mensenhandelsituatie wordt gestopt en
waar mogelijk de daders vervolgd. De bedoeling is dat voornoemde
richtlijn zal worden uitgerold en bestuurlijk geborgd in 2013. Uitgangspunten zijn dat de Richtlijn wordt ontwikkeld in nauwe samenwerking met
SoaAids Nederland en de betrokken professionals en dat aangesloten
wordt bij (de ervaring met) de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Vanuit onder meer de ministeries van Veiligheid en Justitie en
VWS zal worden deelgenomen aan de begeleidingscommissie. In 2013 zal
de richtlijn worden toegespitst op implementatie en bestuurlijke borging.
De richtlijn zal tijdens een conferentie voor gezondheidsprofessionals,
prostitutie maatschappelijk werkers, politie, gemeenten en de betrokken
ministeries worden gepresenteerd.
Vraag 89
Hoe vaak hebben ambtenaren belast met de uitvoering van de Wet
Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA) in 2011 een
signaal afgegeven aan Jeugdzorg in verband met een vermoedelijke
achterlating bij een aangifte van verhuizing of vertrek van personen?
Antwoord 89
Zie antwoord 86.
Vraag 90
Heeft de regering inmiddels een beleidsstandpunt? Zo ja, wat is dit
standpunt? Zo nee, wanneer kan de Kamer dit standpunt verwachten?
Antwoord 90
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik naar de brief over opvang van
specifieke groepen die uw Kamer op 18 december 2012 heeft ontvangen
(Kamerstukken II, vergaderjaar 2012 – 2013, 31 839, nr. 261).
Vraag 91
Zijn de eerste resultaten van de recidivemonitor van het WODC inmiddels
beschikbaar? Wanneer krijgt de Kamer deze resultaten toegestuurd?
Antwoord 91
Momenteel wordt er gewerkt aan het verzamelen en verwerken van data
voor de recidivemonitor. Naar verwachting is in het voorjaar van 2013 een
factsheet gereed met een globaal beeld van de strafrechtelijke recidive
van plegers van huiselijk geweld, die in contact zijn gekomen met Justitie.
Vraag 92
Wat wordt precies verstaan onder een verscherpte strafrechtelijke aanpak?
Antwoord 92
Hiermee wordt bedoeld een op de ernst van het feit toegesneden aanpak,
waarbij het zowel kan gaan om een gerichte strafrechtelijke aanpak als het
actiever inzetten van zorg.
Vraag 93
«Een voorbeeld daarvan is het Verdrag tegen geweld tegen vrouwen en
geweld in huiselijke kring van de Raad van Europa. Nederland is
voornemens dit verdrag te ondertekenen en ratificeren, omdat het kabinet
het belang van dit verdrag onderschrijft.» Op welke wijze wordt door de
regering ingezet op de ratificatie van het verdrag?
Antwoord 93
Nederland heeft het Verdrag van de Raad van Europa – Verdrag tegen
geweld tegen vrouwen en geweld in huiselijke kring – op 14 november
jongstleden getekend. De minister van VenJ, de minister van Onderwijs,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

34

Cultuur en Wetenschap en ik streven ernaar om de daaruit voortvloeiende
wetsvoorstellen in 2013 naar uw Kamer toe te zenden. De voorbereidende
activiteiten, zoals het in kaart brengen van de gevolgen voor de
BES-eilanden en het opstellen van een implementatieplan, zijn daarvoor
reeds in gang gezet.
Vraag 94
Is het aantal slachtoffers van fataal huiselijk geweld in 2011 beschikbaar?
Is er een uitsplitsing naar kinderen (tot 18 jaar) en volwassenen mogelijk?
Wanneer worden deze resultaten naar de Kamer gestuurd?
Antwoord 94
Tijdens het algemeen overleg huiselijk geweld van 9 februari 2012 heeft
de minister van Veiligheid en Justitie toegezegd u te informeren over het
aantal slachtoffers van fataal huiselijk geweld in 2011. De politiekorpsen
hebben de gegevens over de periode van 1 januari 2011 tot en met
31 december 2011 geïnventariseerd. De resultaten van deze inventarisatie
treft u hierbij aan.
In 2011 zijn door de politie in totaal 52 gevallen van fataal huiselijk geweld
geregistreerd. Dit cijfer is onder te verdelen naar 14 mannen, 25 vrouwen
en 13 kinderen. Voor de volledigheid treft u in onderstaand overzicht de
cijfers van de jaren 2009, 2010 en 2011.
Een oorzaak van de stijging van het aantal geregistreerde gevallen kan op
basis van de inventarisatie niet worden gegeven. Het is niet mogelijk om
hieraan de conclusie te verbinden dat er sprake is van een trend.
Over de gegevensverkrijging is het volgende van belang. Het is op dit
moment niet mogelijk om geautomatiseerd over de aantallen dodelijke
slachtoffers van huiselijk geweld te rapporteren. Deze wens is wel geuit,
maar op dit moment nog niet mogelijk. Onderhavige cijfers zijn derhalve
handmatig ingewonnen.
slachtoffers fataal huiselijk geweld
man
2011
2010
2009

vrouw
14
10
14

kind
25
20
19

totaal
13
14
12

52
44
45

Vraag 95
Waarom krijgt het onderzoek van de FPK geen vaste inbedding in de
ketenzorg kindermishandeling op basis van structurele financiering opdat
professionals en betrokkenen beter gesteund kunnen worden door de
overheid in het gebruik van de verplichte meldcode?
Antwoord 95
Zie antwoord 85.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XVI, nr. 137

35