Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 410 IV

Vaststelling van de begrotingsstaten van
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)
voor het jaar 2024

Nr. 4

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 september 2023
Burgers en ondernemers in Caribisch Nederland ervaren in het dagelijks
leven en in hun ondernemingen regelmatig problemen die mensen in
Europees Nederland niet op dezelfde manier kennen. Het kan bijvoorbeeld
lang duren voordat een nieuwe bankrekening wordt geopend, er is niet
altijd een notaris beschikbaar om een akte te passeren of men kan een
online dienst niet afnemen met gebruik van de eigen postcode. Deze en
andere knelpunten maken dat ondernemen in Caribisch Nederland vaak
lastiger is dan in Europees Nederland. Er moet gezamenlijk actie worden
ondernomen om daar verandering in te brengen.
Het oplossen van deze knelpunten gaat namelijk bepaald niet vanzelf. Veel
bestaan immers al lange tijd, zijn complex en vereisen een aanpak die
past binnen de lokale context. Daarom heb ik een taskforce ingericht1 om
te werken aan een aantal knelpunten die aan economische ontwikkeling in
de weg staan. Dit gaat om:
1. Burgerservicenummer (BSN)
2. Postcodes
3. Notariële dienstverlening
4. Bancaire dienstverlening
5. Concurrerende claims op grond en onverdeelde boedels («weesgronden»)
6. Economische diversificatie
7. Digitalisering
8. Werk- en verblijfsvergunningen
9. Verkeer van personen en goederen («connectiviteit»)

1

kst-36410-IV-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Dit is ook afgesproken in het Saba Package 2.0. De Openbare lichamen van Saba en Sint
Eustatius zijn lid van de taskforce. Het openbaar lichaam Bonaire is agendalid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 IV, nr. 4

1

Ik heb u bij brief van 21 maart jl. geïnformeerd over de voortgang van
deze taskforce.2 In deze brief informeer ik u nader over de acties die zijn
ingezet, wat er al is bereikt en hoe hier opvolging aan wordt gegeven na
de zomer.
Werkwijze en stand van zaken taskforce
De taskforce bestaat uit de eilandsecretarissen van de openbare lichamen
en vertegenwoordigers van ministeries en andere overheidsorganisaties3
die een rol hebben ten aanzien van specifieke onderwerpen. Bij het
opstellen van de respectievelijke probleemanalyses is rekening gehouden
met wat er in het verleden al geprobeerd is om de problematiek te
verhelpen en met wat er momenteel al wordt gedaan om verbetering te
realiseren. Daarnaast is de lokale context leidend voor de uitwerking van
de plannen, evenals de verschillen tussen de eilanden. Op deze manier
kon worden gekomen tot een nieuwe, gezamenlijke en soms creatieve
aanpak.
Op deze manier heeft de taskforce in bijzonder meerwaarde kunnen
genereren op onderwerpen waar nog geen aanpak was bepaald, of nog
geen probleemeigenaar was vastgesteld. In die gevallen bleek het nodig
dat de taskforce tijdelijk eigenaarschap nam en een oplossing voorstelt.
Dit betreft bijvoorbeeld:
• De introductie van postcodes (knelpunt 2), onder verantwoordelijkheid
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, als
onderdeel van de verbetering van de adresregistratie en adreskwaliteit.
U wordt hierover dit najaar nader geïnformeerd als ik u de geactualiseerde versie van de Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren
toestuur.
• De bancaire dienstverlening (knelpunt 4), waar het Ministerie van
Financiën, De Nederlandsche Bank en mijn eigen ministerie met de
openbare lichamen hebben samengewerkt en meerdere acties hebben
ingesteld. In bijzonder is er een nieuwe aanpak geformuleerd voor de
problemen met bancaire dienstverlening op Saba. Dit betreft in de kern
dat het openbaar lichaam een dienstverleningsovereenkomst aan kan
gaan met een of meerdere banken om lokale bancaire dienstverlening
van een zekere kwaliteit te borgen. De gesprekken met de banken
hebben tot nu toe tot een aantal kleinere deelresultaten geleid4 en ik
zet mij persoonlijk in om de onderhandelingen verder te brengen en
tot substantiële resultaten te komen. Hiernaast is ook het Ministerie
van Financiën aan het verkennen of een dienstverleningsovereenkomst
tussen het Ministerie zelf en een bank mogelijk is ten einde de kwaliteit
van de bancaire dienstverlening voor de langere termijn te verbeteren.
Ten slotte heeft mijn ministerie het openbaar lichaam van Sint
Eustatius ondersteund bij het doen van een aanvraag voor een pilot
nationale hypotheekgarantie. Een dergelijke pilot bestaat al op
Bonaire. De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening zal
dit verzoek doorgeleiden naar NHG en informeert de betrokkenen over
het vervolg.
• De problematiek omtrent concurrerende claims op grond («weesgronden») (knelpunt 5). Hiervoor is met relevante partijen een aanpak
vastgesteld waar de openbare lichamen mee aan de slag kunnen.

2

Kamerbrief over voortgang bestuurlijke afspraken Caribisch Nederland, Kamerstuk 36 200 IV,
nr. 58.
3
Bijvoorbeeld de Nederlandsche Bank ten aanzien van bancaire dienstverlening, of het Kadaster
ten aanzien van de weesgronden.
4
Bijvoorbeeld inzake het voorkomen van hoge transactiekosten bij het uitkeren van pensioenen
door PCN. Zie in dit kader ook: Meeting with RBC bank yielded positive results for Saba people
– Saba News (saba-news.com).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 IV, nr. 4

2

Verder is er vanuit de taskforce bijgesprongen om lopende trajecten te
versnellen en/of uit te breiden om een resultaat te bereiken waar de
openbare lichamen mee geholpen zijn:
• De introductie van het BSN (knelpunt 1), waar ik u eerder over heb
geïnformeerd5, en andere initiatieven omtrent digitalisering (knelpunt
7) zijn opgenomen in de Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren.
De werkagenda verantwoorde digitalisering kent namelijk een
themalijn specifiek gericht op Caribisch Nederland.6 De taskforce heeft
waar nodig ondersteund bij de totstandkoming en implementatie van
deze agenda.
• De notariële dienstverlening op Saba en Sint Eustatius (knelpunt 3).
Hiervoor was al een tijdelijk vervanger, maar per 1 juli 2023 is er voor
het eerst in jaren weer een permanent notaris benoemd op dit protocol
voor Saba en Sint Eustatius.7 Dat betekent dat deze notaris de praktijk
uit kan bouwen en eventuele achterstanden weg kan werken. Het
Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft daarnaast stappen gezet om
continuïteit te borgen in geval van afwezigheid.
• Ten aanzien van de afgifte van werk- en verblijfsvergunningen
(knelpunt 8) is geconstateerd dat er al veel initiatieven bestaan om dit
proces efficiënter en met inachtname van de lokale context beter te
laten verlopen, waaronder via de voorziene wijziging van de Wet
Toelating en Uitzetting BES.8 Gebleken is echter dat het voor de
openbare lichamen een uitdaging is om concrete beleidsvoornemens
te formuleren en die te vertalen naar de vaak complexe wet- en
regelgeving. Om dit te faciliteren organiseert het Ministerie van
Justitie en Veiligheid in samenwerking met het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid in het najaar van 2023 een «schrijfmissie»
naar ieder van de eilanden om lokale wensen te identificeren. Op basis
van de inventarisatie kunnen (lokale) vervolgstappen worden gezet
zoals waar nodig het aanscherpen van lokale werkprocessen en/of
regelgeving.
• Om het verkeer van personen (knelpunt 9) te verbeteren heeft de
taskforce de evaluatie van de Makana Ferry tussen Sint Maarten, Saba
en Sint Eustatius ondersteund. Deze evaluatie laat zien dat burgers
veel van deze veerdienst gebruik maken en dat er veel steun is voor
continuering. Daarom is er geholpen met de ontwikkeling van
scenario’s om de veerdienst voort te zetten. Ik hoop uw Kamer voor
het einde van het jaar te informeren over op welke wijze deze
belangrijke dienst voorgezet kan worden. Hierbij wordt ook rekening
gehouden met het onderzoek naar een openbare dienstverplichting
voor luchtvaart tussen deze drie eilanden.
Als laatste sta ik nog kort stil bij het enige knelpunt dat in het voorgaande
nog niet aan de orde is gekomen: economische diversificatie (knelpunt 6).
De taskforce heeft hier een coördinerende en aanjagende rol gespeeld
door inzichtelijk te maken welke initiatieven er lopen en welke stappen er
moeten worden gezet om de eilandeconomieën van Caribisch Nederland
robuuster en meer divers te maken. Dit werk heeft een basis gelegd voor
de intentiebrief economische ontwikkeling Caribisch Nederland9 die ik op
6 april jl. aan uw Kamer heb doen toekomen en waarin ik uiteen heb gezet
5

Kamerstukken 27 859 en 32 761, nr. 175.
Zie themalijn 5 «versterken digitale samenleving in het Caribisch deel van het Koninkrijk» te
raadplegen via: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/11/04/bijlage-1werkagenda-waardengedreven-digitaliseren en bijlage bij Kamerstuk 26 643, nr. 940.
7
Tot de zomer van 2022 werd de dienstverlening ingevolge artikel 79 tweede lid van de Wet op
het Notarisambt BES uitgevoerd door notarissen vanuit Sint Maarten, omdat er geen notaris op
het protocol voor Saba en Sint Eustatius was benoemd.
8
Zo overweegt de Staatssecretaris van JenV om een versnelde procedure voor bepaalde
werkgevers en instellingen die belangrijk zijn voor de groei en ontwikkeling van eilanden.
9
Kamerstuk 36 200 IV, nr. 62.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 IV, nr. 4

3

welke acties zijn en nog zullen worden ondernomen om economische
ontwikkeling te stimuleren.
Conclusies en vervolg taskforce
Op basis van de rapportages van de taskforce en de gesprekken die ik
hierover heb gevoerd met de openbare lichamen is mijn conclusie dat
deze werkwijze leidt tot vooruitgang op deze complexe en vaak al te lang
aanhangige problemen.
In sommige gevallen is die vooruitgang al een concrete oplossing: we
introduceren BSN en postcodes en er is een notaris benoemd op Saba en
Sint Eustatius. In andere gevallen wordt er nog gewerkt aan de uitvoering
van die oplossing – bijvoorbeeld in het geval van bancaire dienstverlening
– of ligt er nu in ieder geval een helder plan dat kan worden uitgevoerd.
Bij dit laatste kan worden gedacht aan de pilots om weesgronden aan te
pakken. Dit betekent zeker niet dat alle problemen volledig zijn geadresseerd, maar wel dat we op de goede weg zijn.
Ik wil daarom zeker stellen het werk van de taskforce wordt voortgezet,
dat de plannen die zijn gemaakt worden uitgevoerd en dat we ons blijven
inzetten voor concrete resultaten waar burgers en ondernemers in
Caribisch Nederland mee worden geholpen. Met die reden heb ik besloten
om de taskforce voort te zetten. Hierbij zal ik de taskforce vragen om:
1. te monitoren dat de plannen om knelpunten te verhelpen daadwerkelijk worden uitgevoerd en indien dit niet het geval is in actie te
komen;
2. ten aanzien van een aantal specifieke knelpunten ook na de zomer
een actieve rol te vervullen om de gemaakte plannen uit te voeren10;
3. te gaan werken aan de uitvoering van de eerdergenoemde economische intentiebrief. Dit in bijzonder door de openbare lichamen te
ondersteunen bij de totstandkoming van hun eigen economische
ontwikkelstrategieën en de ministeries te helpen met de gecoördineerde uitvoering van de taken die voortvloeien uit deze brief.
Afsluitend constateer ik dat we een aantal problemen reeds hebben weten
te verhelpen of op korte termijn verwachten op te lossen, maar dat er nog
werk te doen is om alle geïdentificeerde knelpunten definitief weg te
nemen en concrete resultaten te boeken voor burgers en ondernemers in
Caribisch Nederland.
Ik zal uw Kamer begin 2024 wederom informeren over de dan geboekte
voortgang.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A.C. van Huffelen

10

Dit betreft bijvoorbeeld de acties op het gebied van bancaire dienstverlening, als mede het
uitvoeren van de pilots om de problematiek met weesgronden op Saba en Sint Eustatius aan
te pakken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 IV, nr. 4

4