Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 633

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 december 2008
Graag bied ik u hierbij aan het verslag van de Ecofin Raad (begroting) van
21 november 2008. Op verzoek van uw Kamer is een overzicht bijgevoegd
van Europese Agentschappen.1
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

KST125322
0809tkkst21501-07-633
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 633

1

Verslag Begrotings(Ecofin)Raad van 21 november 2008
In de Begrotingsraad van 21 november is een akkoord bereikt tussen de
Raad en het Europees Parlement over de hoofdlijnen voor de EU-begroting 2009, namelijk het betalingsniveau in 2009 en de precieze financiering
van de faciliteit voor landbouw in ontwikkelingslanden.
Om een compromis te bereiken hebben zowel de Raad als het Europees
Parlement concessies moeten doen. Het Europees Parlement heeft na een
lange discussie een laag betalingsniveau in 2009 geaccepteerd (€ 116
miljard). De Raad heeft een eenmalige ophoging van de noodhulpreserve
(in 2008) geaccepteerd, als deel van de financiering van landbouw in
ontwikkelingslanden.
Het uiteindelijke resultaat voor Nederland is bevredigend. Om tot een zo
goed mogelijk compromis te komen heeft Nederland zich in de Raad zeer
actief opgesteld. Staatssecretaris Timmermans heeft en marge ook
diverse malen overleg gevoerd met gelijkgezinde landen en met het Voorzitterschap.
EU-Begroting voor 2009
Er is een akkoord bereikt over het betalingsniveau voor 2009: € 116
miljard. Het betalingsniveau bepaalt de afdrachten van lidstaten aan de
EU.
Het bedrag voor vastleggingen zal later volgen; bij zogenaamde nietverplichte uitgaven (zoals concurrentiekracht, JBZ, burgerschap en extern
beleid) heeft het Europees Parlement het laatste woord, in zijn tweede
lezing in december. Bij verplichte uitgaven (zoals het grootste deel van
landbouw) is de positie van de Raad leidend.
Het verloop van de onderhandelingen was als volgt:
• De Commissie had in mei een voorontwerp ingediend, met een bedrag
van € 134 miljard voor vastleggingen en € 116,7 miljard voor betalingen in 2009. De Raad heeft dit in haar eerste lezing (17 juli 2008)
verlaagd naar € 133 miljard voor vastleggingen en € 115,0 miljard
voor betalingen. Het EP wilde echter een hogere EU-begroting: € 135
miljard voor vastleggingen en € 124,5 miljard voor betalingen.
• In haar tweede lezing wilde de Raad weer terug naar haar eigen eerste
lezing, maar wilde ook rekening houden met nieuwe informatie: nota’s
van wijziging die de Commissie had ingediend (waaronder meevallers
bij landbouwcijfers in 2009) en een aanvullende begroting waaruit
bleek dat in 2008 teveel was geraamd voor betalingen. Per saldo was
de Raad in haar tweede lezing van mening dat de EU-begroting voor
2009 daardoor wat lager kon zijn: € 132 miljard voor vastleggingen en
€ 113,9 miljard voor betalingen.
• Tijdens de conciliatie met het EP, die tijdens de Raad plaatsvond, is
uiteindelijk een bedrag van € 116,1 miljard voor betalingen afgesproken. Omdat het EP veel moeite had met dit lage betalingsbedrag,
met name voor structuurfondsen, zijn er twee verklaringen afgesproken: een algemene verklaring over mogelijke ophoging van betalingen tijdens het begrotingsjaar en een verklaring over structuurfondsen.
Hierbij speelt mee dat enkele dagen na de Begrotingsraad een omvangrijk
Commissievoorstel voor economische stimulering zou verschijnen, waaronder herprogrammering en vervroegde betaling van structuurfondsen.
Voor de Raad was het wenselijk om voor het verschijnen van dit Commissievoorstel een akkoord te bereiken over betalingen.
Staatssecretaris Timmermans heeft in de Raad aangegeven dat het
Commissievoorstel voor economische stimulering bestaande afspraken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 633

2

zou moeten respecteren, zoals het Stabiliteitspact, de financiële perspectieven en staatssteunregels. Ook dient de Commissie realistisch te blijven
wat betreft uitgavenramingen, zeker wanneer de begrotingen van lidstaten al belast worden door de crisis.
Onderdeel van de begroting 2009 is ook een ophoging van het minderbedeeldenprogramma (voedselbanken in de EU); zoals in de geannoteerde agenda was aangegeven bleek dit helaas onvermijdelijk voor het
bereiken van een akkoord binnen de Raad. Dit wordt gecompenseerd door
een andere bezuiniging op landbouw (clearance of accounts). Staatssecretaris Timmermans heeft in de Raad aangegeven dat Nederland geen voorstander is van dit programma.
Faciliteit voor landbouw in ontwikkelingslanden
Ook is tussen Raad en Europees Parlement een akkoord bereikt over de
precieze financiering van de faciliteit voor landbouw in ontwikkelingslanden.
Het totaalbedrag van € 1 miljard in 2008–2010 wordt gefinancierd via:
– € 420 miljoen via de flexibiliteitsreserve (in 2009, inclusief overheveling uit vorige jaren);
– € 240 miljoen via herschikking binnen extern beleid in 2009 en 2010;
– € 100 miljoen door gebruik van de bestaande noodhulpreserve in 2008
en 2009;
– € 240 miljoen door eenmalige ophoging van de noodhulpreserve
(alleen in 2008).
Ook hierover heeft een lange discussie plaatsgevonden. Diverse lidstaten
drongen aan op substantiële herschikking binnen extern beleid. De Europese Commissie was echter niet bereid om met cijfers te komen en het EP
was absoluut tegen herschikking. Het EP gaf aan alleen in te kunnen
stemmen met herschikking als de noodhulpreserve in 2008 met hetzelfde
bedrag werd verhoogd. Lidstaten waren echter tegen een ophoging van
de noodhulpreserve, omdat daarvoor het Inter-Institutioneel Akkoord
waarin ook de financiële perspectieven zijn vastgelegd moest worden
herzien. Het EP had echter ook het totale betalingsniveau in 2009 als
onderhandelingspunt, en het EP wilde geen afspraak over de EU-begroting maken zonder afspraak over de landbouwfaciliteit.
Uiteindelijk heeft de Raad geaccepteerd dat ophoging van de noodhulpreserve onvermijdelijk was om een akkoord te bereiken. In een verklaring
van de Raad, EP en Commissie is vastgelegd dat het om een eenmalige
ophoging gaat, alleen in 2008, die geen precedent schept voor de
toekomst. Dit heeft geen gevolgen voor de financiële perspectieven.
Dit akkoord bleek uiteindelijk het best haalbare in de ontstane patstelling.
Naast het feit dat de financiering voor de faciliteit nu concreet is ingevuld
(waardoor de faciliteit van start kan gaan) geschiedt de financiering op
een verantwoorde wijze, waarbij de financiële perspectieven en de
begrotingsregels worden gerespecteerd en er geen GLB-middelen worden
ingezet. De financiering is ook grotendeels additioneel aan bestaande
EU-uitgaven. Verder blijft er in 2009 en in 2010 nog wat ruimte over
binnen extern beleid, en er blijft ruimte over in de noodhulpreserve en in
de flexibiliteitsreserve, zodat ingespeeld kan worden op onvoorziene
omstandigheden. Doordat financiering via de EU-begroting loopt betalen
de vijf grote lidstaten, die ieder minder dan 0,7% aan ODA uitgeven, het
grootste deel (ca. 70%).
Verder zijn verklaringen afgesproken over de coördinatie en zichtbaarheid
van EU-steun aan derde landen. Het EP heeft een eigen verklaring afgelegd over mogelijke herziening van het plafond voor extern beleid bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 633

3

Budget review, en de Commissie heeft in een andere verklaring beloofd
om in 2009 met een beoordeling te komen van de ruimte in deze categorie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 633

4