Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2001
Vragen van de leden Wassenberg en Van Raan (beiden PvdD) aan de
Minister voor Natuur en Stikstof en de Staatssecretaris van Economische
Zaken en Klimaat over zandsuppletie bij gaswinning onder het UNESCO
Werelderfgoed (ingezonden 2 februari 2022).
Antwoord van Minister Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof), mede
namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen
9 maart 2022).
Vraag 1
Kent u het bericht «Waddenvereniging vertrouwt kabinet niet en schakelt hulp
in van Unesco»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is UNESCO ervan op de hoogte dat bodemdaling door bestaande en nieuwe
gas- en zoutwinning in en onder het Werelderfgoed met zandsuppletie vanuit
de Noordzee mag worden gecompenseerd?
Antwoord 2
De bodem van de Waddenzee past zich op natuurlijke wijze aan op de diepe
bodemdaling door gas- en zoutwinning door extra zand en slib aan te voeren
uit de Noordzeekustzone. Het zandverlies dat hierdoor ontstaat in de
Noordzeekustzone wordt met zandsuppleties gecompenseerd. Het toevoegen
van zand in de Noordzeekustzone is nodig om de zandbalans van het
kustsysteem op orde te houden en structurele erosie van de Noordzeekustzone te voorkomen.
UNESCO is geïnformeerd dat zandsuppleties ten behoeve van kustlijnzorg
plaatsvinden. In 2008 hebben Duitsland en Nederland het nominatiedossier
voor de Nederlands-Duitse Waddenzee als Werelderfgoed bij het Werelderfgoedcentrum van UNESCO in Parijs ingediend2. In het nominatiedossier staat
uitgelegd wat dit erfgoed zo uniek in de wereld maakt, maar ook welke
1

Trouw, 25 januari 2022, «Waddenvereniging vertrouwt kabinet niet en schakelt hulp in van
Unesco» (https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/waddenvereniging-vertrouwt-kabinetniet-en-schakelt-hulp-in-van-unesco~bc9c3275/)
2
http://whc.unesco.org/uploads/nominations/1314.pdf

ah-tk-20212022-2001
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

activiteiten er in het gebied plaatsvinden. Op basis van die informatie heeft
de Waddenzee in 2009 van UNESCO de status van Werelderfgoed gekregen.
Vraag 3
In welke brief en in welke passage of zin heeft het kabinet UNESCO ervan op
de hoogte gebracht dat bodemdaling door gas- en zoutwinning in en onder
het Werelderfgoed met zandsuppletie mag en wordt gecompenseerd?
Antwoord 3
Het nominatiedossier is in 2008 bij UNESCO ingediend. Eén van de onderdelen van dit dossier is het Wadden Sea Quality Status Report. Hoofdstuk 5.16.3
van dit document (pagina 188 van het nominatiedossier) beschrijft het
toepassen van extra volume aan zandsuppleties.
Vraag 4
Wat is het oordeel van UNESCO over de inzet van zandsuppletie om
bodemdaling door gas-en zoutwinning te compenseren? Kunt u aangeven in
welke brief en passage of zin dit staat? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Op basis van het nominatiedossier heeft de Waddenzee de status van
UNESCO Werelderfgoed gekregen, inclusief zandsuppleties voor de kustlijnzorg. Naast de criteria van de Uitzonderlijke Universele Waarde zijn de
bescherming, het management en de authenticiteit van het erfgoed en de
integriteit van de beheerders belangrijke overwegingen om de status te
krijgen. IUCN heeft, als adviesorgaan van UNESCO voor natuurlijk Werelderfgoed, in 2020 nog in het algemeen geoordeeld3 dat het beheer van de
Waddenzee goed op orde is.
Vraag 5
Bent u bereid om, indien UNESCO nog geen oordeel heeft gegeven over de
inzet van zandsuppletie bij bodemdaling door gas- en zoutwinning in en
onder het Werelderfgoed, naar haar oordeel hieromtrent te informeren? Zo ja,
op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik vind dat niet nodig. Conform de werkafspraken zoals vastgelegd in de
richtlijn voor de implementatie van het Werelderfgoed verdrag4 is het van
belang om UNESCO te informeren over nieuwe activiteiten. Het suppleren
van zand in de Noordzeekustzone ter compensatie van de bodemdaling door
gas- en zoutwinning onder de Waddenzee als zodanig is geen nieuwe
activiteit. De IUCN zal de mogelijke impact van de voorgenomen gaswinning
in Ternaard op de Uitzonderlijke Universele Waarde van het UNESCO
Werelderfgoed Waddenzee wel beoordelen. De zandsuppleties die nodig zijn
ter compensatie van de verwachte bodemdaling door deze gaswinning zijn
hier een onderdeel van.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u de toezegging van Nederland, Duitsland en Denemarken
dat bij toekenning van de titel «werelderfgoed» negatieve invloeden op de
kernwaarden van het erfgoed worden zullen worden geminimaliseerd?
Antwoord 6
De Waddenzee is in 2009 door UNESCO op basis van het huidige beschermingsregime opgenomen op de Werelderfgoedlijst. Met dit beschermingsregime wordt de Uitzonderlijke Universele Waarde adequaat beschermd.
Vraag 7
Deelt u de mening van het UNESCO Werelderfgoedcentrum in Parijs dat het
hierbij gaat om het vermijden en niet het verzachten van negatieve invloeden?

3
4

IUCN World Heritage Outlook 3 | IUCN Library System
UNESCO World Heritage Centre – The Operational Guidelines for the Implementation of the
World Heritage Convention

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Ik deel de mening dat het gaat om het vermijden van negatieve invloeden op
de Uitzonderlijk Universele Waarde van de Waddenzee.
Vraag 8
Deelt u de mening dat zandsuppletie een verzachtende maatregel is om
schade aan de natuur van de Waddenzee te mitigeren? Zo nee, waarom niet
en op welke bronnen baseert u zich?
Antwoord 8
Die mening deel ik niet. De zandsuppleties vinden plaats in het kader van de
kustlijnzorg op de Noordzeekustzone, niet om eventuele schade aan de
natuur in de Waddenzee te voorkomen of te verzachten. Als gevolg van de
diepe bodemdaling door de gaswinning zal er bij de uitwisseling van
sediment tussen Noordzeekustzone en Waddenzee netto meer zand achterblijven in de Waddenzee waardoor een extra vraag naar zand ontstaat. Zonder
additionele zandsuppletie gaat dit ten koste van de kustlijnzorg. In het Natura
2000-Beheerplan Waddenzee5, en specifiek pagina 210, is de praktijk omtrent
het uitvoeren van de zandsuppleties beschreven.
Vraag 9
Is er een plan voor het geval dat UNESCO daadwerkelijk de Wadden van de
lijst haalt en kunt u bij benadering aangeven wat de schade van deze actie zal
zijn (in materiële en/of immateriële zin)?
Antwoord 9
Elk Werelderfgoed vertelt het verhaal over haar uitzonderlijke, universele
waarde. Deze gebieden zijn niet alleen uniek en onvervangbaar in Nederland,
maar zelfs in de wereld. Als ondanks de inspanningen de unieke waarden van
het Werelderfgoed niet voldoende worden beschermd en er geen verbetering
optreedt, wordt het van de Werelderfgoedlijst afgehaald. Dit is sinds het
begin van de Werelderfgoedlijst in 1978 drie keer voorgekomen. In immateriële zin zou het verlies van de status een verlies voor de gehele internationale
gemeenschap zijn vanwege de unieke en onvervangbare positie die de
Waddenzee voor de gehele wereld inneemt. Na verlies van de status kan een
gebied niet meer opnieuw in aanmerking komen voor de status van
Werelderfgoed.
Het is op dit moment gelukkig niet aan de orde dat de Waddenzee haar status
als UNESCO Werelderfgoed zou verliezen. In de antwoordbrief van het
kabinet van 20 januari 2022 aan UNESCO6 is aangegeven waarom er geen
reden tot zorg is. Specifiek voor Ternaard komt de IUCN met een beoordeling.
Ik zie dus geen reden om vooruit te lopen op een eventueel verlies van de
status van Werelderfgoed omdat dit op dit moment niet aan de orde is.
Vraag 10
Kunt u deze vragen beantwoorden vóór het tweeminutendebat Wadden?
Antwoord 10
Ja.

5

Microsoft Word – 160708_Beheerplan WADDENZEE 2016-2022_definitief incl bijlage 5 en 6
b.doc (bij12.nl)
6
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1416

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3