2
Vragenuur: Vragen Bontes
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Bontes aan de minister van Buitenlandse
Zaken, bij afwezigheid van de minister van Defensie, over
het bericht "Commandant der Strijdkrachten wil grondsteun in strijd tegen IS".

De heer Bontes (Groep Bontes/Van Klaveren):
Voorzitter. Gisteren bepleitte de Commandant der Strijdkrachten, Tom Middendorp, inzet van Nederlandse grondtroepen in Irak. Het zou hier gaan om onder meer Nederlandse militairen die vanaf de grond ISIS-doelwitten moeten
aanwijzen voor F-16-piloten, de zogeheten "forward air
controllers". Een andere mogelijkheid is dat Nederlandse
commando's buiten de poort gaan optreden om Iraakse
militairen te begeleiden. Met deze inzet van gespecialiseerde
grondtroepen kan ISIS effectiever worden bestreden. Hiermee kunnen strategische posities en wapendepots voor F16's beter in kaart worden gebracht.
Mijn fractie steunt het pleidooi van de Commandant der
Strijdkrachten dan ook. Het terreurleger van ISIS, dat gruwelijke onthoofdingen en slavernij legitimeert vanuit de
islam, moet natuurlijk hard worden bestreden. De Commandant der Strijdkrachten gaf terecht aan dat het sturen van
grondtroepen een politieke keuze is. Daarom heeft mijn
fractie enkele vragen aan de minister van Buitenlands
Zaken. Hoe staat het kabinet tegenover de inzet van
Nederlandse grondtroepen in Irak? Er wordt nu indringend
met de Irakezen gesproken over diverse opties, volgens de
Commandant der Strijdkrachten. Welke opties zijn dit? Kan
de minister nader ingaan op de bescherming van deze
Nederlandse grondtroepen, al dan niet in internationaal
verband? Wanneer neemt het kabinet hier een concreet
besluit over?

Minister Koenders:
Voorzitter. Ik dank de heer Bontes voor de gestelde vragen.
Nederland overweegt niet om gevechtstroepen in te zetten
in Irak. We gaan niet vechten op de grond. Dat is ook niet
in overeenstemming met de artikel 100-brief die aan de
Kamer is gezonden. We zijn daar op basis van een verzoek
om steun van de Iraakse autoriteiten. Zoals bekend, opereren we met zes operationele F-16's ten behoeve van luchtaanvallen. Tegelijkertijd gaat Nederland Iraakse en Koerdische strijdkrachten trainen om ze in staat te stellen om ISIS
op de grond te berechten.
De Commandant der Strijdkrachten heeft gisteren een
technische briefing gegeven, waarin hij inderdaad op deze
twee elementen is ingegaan. In de artikel 100-brief van 24
september is aangekondigd dat de trainingen voor Iraakse
en Koerdische strijdkrachten worden verzorgd in kazernes
en op trainingslocaties in Irak. De Nederlandse trainers gaan
niet mee als mentoren in gevechtssituaties. Details van die
trainingsmissie worden inderdaad op dit moment uitgewerkt
met de Iraakse autoriteiten en ook samen met de coalitie-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Bontes

partners. Activiteiten buiten de poorten van het trainingscentrum zijn niet aan de orde.
Over de inzet van forward air controllers op de grond is in
het algemeen overleg van 2 oktober door de minister van
Defensie met de Kamer gesproken. Ze heeft toegezegd de
Kamer te informeren wanneer Nederland wordt gevraagd
om forward air controllers op de grond te leveren. Ook dit
soort inzet is nu niet aan de orde.
De heer Bontes (Groep Bontes/Van Klaveren):
Ik betreur dat zeer. Mijn fractie betreurt dat echt zeer. ISIS
moet gewoon worden uitgeroeid. Dit is een effectieve
manier, ze aanwijzen met lasers. Commando's kunnen dat.
Ze kunnen de doelen selecteren en ze aanwijzen, waarmee
ze ervoor kunnen zorgen dat ISIS sneller en effectiever
wordt geëlimineerd. Hiermee spaar je ook mensenlevens.
Ik betreur dus deze, laat ik het zeggen, slappe houding van
de minister. Ik betreur het dat hij zegt: dat willen we niet
en dat gaan we niet doen ook. Ik vraag hem echt om het
verzoek van de Commandant der Strijdkrachten heel serieus
te nemen en er gewoon nog een keer op terug te komen.
Minister Koenders:
Dit is geen verzoek van de Commandant der Strijdkrachten.
Hij heeft gisteren op een aantal vragen geantwoord. Het
waren technische vragen over de forward air controllers.
Hij heeft ook gezegd dat er tot nu toe geen enkele twijfel
bestaat bij de doelen die zijn aangegeven. Dus is het punt
van de forward air controllers op dit moment niet aan de
orde. De Kamer zal daarover, conform de afspraken die zijn
gemaakt met de minister van Defensie, op termijn worden
geïnformeerd. Ik zeg er direct bij dat dit niets te maken heeft
met een soort "slappe hap". Misschien is dat wel de
belangrijkste politieke vraag. Er bestaat voor mij geen
enkele twijfel over de noodzaak om ISIS te bestrijden en
vervolgens in te dammen, en om daaraan een bijdrage te
leveren. Nederland levert geen bijdrage met gevechtstroepen. Er is overigens geen enkel land dat dit op het ogenblik
doet. Het zou ook heel bizar zijn als Nederland dat nu apart
ging doen. Bovendien zou dit contraproductief zijn. Het gaat
juist om de lokale troepen, zoals het Iraakse leger en de
peshmerga's; de mensen die wij juist trainen. Die hebben
die verantwoordelijkheid. Dit is geen verantwoordelijkheid
van westerse troepen. Wij hebben ook de indruk dat dit
geen goede weg zou zijn en juist contraproductief zou
kunnen werken voor de strijd die wij samen willen aangaan
tegen ISIS en de wanstaltige praktijken van ISIS. We hebben
die praktijken een aantal dagen geleden inderdaad weer
gezien met de onthoofdingen.
De heer Bontes (Groep Bontes/Van Klaveren):
De Commandant der Strijdkrachten heeft in een interview
wél gezegd dat hij die behoefte heeft. Hij heeft ook gezegd
dat het een politieke keuze is. Daar staan wij hier voor. Wij
moeten achter onze militairen staan, maar wij moeten ook
achter al die potentiële slachtoffers van ISIS gaan staan.
Wij moeten ervoor zorgen dat die verschrikkelijke terreurorganisatie gewoon effectief wordt geëlimineerd. Op deze
manier dragen wij daar onvoldoende aan bij.

18 november 2014
TK 25

25-2-1

Minister Koenders:
Ik herhaal dat het hierbij niet gaat om een verzoek van de
Commandant der Strijdkrachten. Die doet zulke verzoeken
ook niet. Hij heeft een technische analyse gegeven, die
volgens mij zeer adequaat was. Dat doet hij juist om iedereen in te lichten over wat mogelijkheden en onmogelijkheden zijn. Hij heeft uiteraard ook gezegd dat het daarbij gaat
om politieke keuzes. Ik zei de heer Bontes zojuist dat die
niet aan de orde zijn.
De heer Bontes (Groep Bontes/Van Klaveren):
De minister geeft in ieder geval toe dat de Commandant
der Strijdkrachten heeft gezegd dat het een politieke keuze
is, maar dat hij het wel zo wil. De minister blijft dat ontkennen, maar de Commandant der Strijdkrachten heeft gewoon
gezegd dat hij dat wel zo wil. Hij weet echter wat dat betreft
zijn plaats; hij legt het neer bij de politiek. Daarom vraag ik
dit nu aan de minister. Dat lijkt mij zo klaar als een klontje.
Minister Koenders:
De keuze van de Nederlandse politiek is dat de Nederlandse
regering niet overweegt om gevechtstroepen in te zetten
in Irak.
De heer Bontes (Groep Bontes/Van Klaveren):
Ik betreur dat zeer. Dit is echt niet goed. Dit toont weer aan
dat wij halve maatregelen nemen en dat wij niet echt een
vuist kunnen maken in die internationale zaken. Door dit
halfslachtige optreden zal de strijd langer duren en zal hij
meer slachtoffers tot gevolg hebben. Dat betreur ik zeer.
Dit is volgens mij een heel zware verantwoordelijkheid,
maar ik leg die wel bij de minister neer.
Minister Koenders:
Volgens mij heeft Nederland juist een grote verantwoordelijkheid op zich geladen. Ik denk dat iedereen hier de grote
verantwoordelijkheid voelt van een groot gedeelte van de
Kamer om juist militair te opereren tegen ISIS, om dezelfde
reden als de heer Bontes nu noemt. Wij hebben daarbij de
afweging gemaakt wat de beste wijze zou zijn. Wij zijn
daarin niet de enigen. Geen enkel land zet op dit moment
gevechtstroepen in in Irak. Ik zou het echt onverstandig
vinden om alleen Nederlandse troepen daaraan bloot te
stellen, mocht het al wenselijk zijn om dat te doen. Verder
is het zeer belangrijk dat er vooral ook troepen vanuit de
regio zelf ter plekke verantwoordelijk worden gemaakt voor
de strijd. De heer Bontes kent die regio ook. Wij helpen die
troepen uit de regio bij die strijd. Dat is nu juist de essentie
van die trainingsmissie.
De heer Bontes (Groep Bontes/Van Klaveren):
De Amerikanen doen het wél. De minister laat hen de hete
kolen uit het vuur halen.

zouden die trainers de poort uit kunnen en waar zouden ze
gaan trainen? We hebben toegezegd gekregen dat we
daarover een aanvullende brief zouden ontvangen. Wanneer
zal de Kamer die brief ontvangen? We hoorden de Commandant der Strijdkrachten zeggen dat er in januari duidelijkheid
over moet zijn. Het zou goed zijn als we daarmee haast
zouden maken, gezien de gevaren in Irak op dit moment.
Minister Koenders:
U hebt daar volstrekt gelijk in. De Kamer moet daar precies
over worden ingelicht, mocht er een politiek besluit komen,
wat op dit moment dus niet aan de orde is. De minister van
Defensie heeft in het bijzonder gesproken over de forward
air controllers en niet over troepen buiten de poort. Het ligt
dus niet in de rede. De Kamer zal uiteraard, mocht er een
politiek besluit vallen, direct worden ingelicht. Dat is bij
voorkeur inderdaad zo spoedig mogelijk. Ik durf niet precies
te zeggen wanneer, omdat ik er niet over heb gesproken
met de minister van Defensie, maar uiteraard is dat in de
volgende weken.
De heer Knops (CDA):
In de artikel 100-brief die naar de Kamer is gestuurd, wordt
de inzet van forward air controllers niet uitgesloten. Het
pleidooi van de Commandant der Strijdkrachten heb ik
vooral zo begrepen dat hij streeft naar een zo effectief
mogelijk optreden van de Nederlandse troepen — FAC'ers
kunnen daar een bijdrage aan leveren — ook afgezet tegen
de extra Amerikaanse troepenbijdrage op de grond. De
minister zei zojuist: ik sluit het niet uit, maar het is nu niet
aan de orde. Denkt de minister wel dat het op korte termijn
aan de orde zou kunnen zijn?
Minister Koenders:
Daar kan ik geen uitlatingen over doen. De forward air
controllers is gisteren door de Commandant der Strijdkrachten uitgelegd wat hun functie is. Ik neem dus ook afstand
van de bewoordingen dat hij "een pleidooi" zou hebben
gehouden. Hem werd gevraagd wat de forward air controllers doen. Hij heeft gisteren laten zien hoe die targeting nu
eigenlijk werkt. Dat gaat over doelgericht aanvallen, want
voor ons allen is het belangrijkste dat er geen burgerslachtoffers vallen. Daar wordt nu voor gezorgd middels intelligente bommen, maar ook door methodes waardoor, via
de lucht eigenlijk, dezelfde functie wordt uitgeoefend als
die de forward air controllers normaliter op de grond uitoefenen. Hij heeft daarbij ook gezegd dat dat op dit moment
voldoende is. Kan dat op een gegeven moment anders
worden? Daarover heeft de Kamer met de minister van
Defensie afgesproken dat dit aan de orde zou komen in een
vervolggesprek met haar. Dit was gemeld in het algemeen
overleg van 2 oktober.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw antwoorden en dank voor uw komst
naar de Kamer.

De heer Voordewind (ChristenUnie):
Dit is een helder antwoord van de minister. Hij zegt dat er
geen gevechtstroepen worden ingezet. Dat is ook nooit aan
de orde geweest. In de discussie over de artikel 100-brief
hebben we uitgebreid besproken dat het trainers zullen zijn.
Er waren echter nog wel wat losse eindjes. In hoeverre

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Bontes

18 november 2014
TK 25

25-2-2