Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

24 077

Drugbeleid

Nr. 484

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 november 2021
Met deze brief informeer ik u, mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over de voortgang van het Experiment
gesloten coffeeshopketen. Hieronder zullen wij de stand van zaken rond
de aanwijzing van de telers en de voortgang van het experiment
toelichten. Hiermee geven we vervolg aan de brief die uw Kamer op
16 april 2021 heeft ontvangen1. Vanwege de overlap beantwoord ik
daarmee ook enkele gestelde vragen over het Experiment gesloten
coffeeshopketen in het nader voorlopig verslag van de vaste commissie
voor Justitie en Veiligheid van de Eerste Kamer behorende bij het
initiatiefwetsvoorstel van de leden Sneller en Sjoerdsma tot wijziging van
de Opiumwet teneinde de teelt en verkoop van hennep en hasjiesj via een
gesloten coffeeshopketen te gedogen (Wet Gesloten coffeeshopketen)2.
Stand van zaken selectie telers
Met de inwerkingtreding van de wet- en regelgeving voor het experiment
gesloten coffeeshopketen op 1 juli 2020 ving de eerste van drie fases van
het experiment aan: de voorbereidingsfase. In deze fase werken wij aan
het aanwijzen van de teeltbedrijven en het maken van afspraken over
uitvoeringszaken als toezicht en handhaving, en track and trace.
Rondom het aanwijzingsproces ontving u al op 16 april 20213 een brief
over de start van de Bibob-onderzoeken. De zorgvuldigheid bij het
aanwijzen van de telers, waaronder de voortgang van de Bibobonderzoeken, heeft gemaakt dat dit proces tijd heeft gekost. Als de
uitkomst van het Bibob-onderzoek geen aanleiding gaf of geeft tot het
afwijzen van de aanvraag en de aanvrager nog steeds voldeed of voldoet
aan de gestelde voorwaarden, wordt de aanvrager als teler aangewezen.
Aan de aanwijzing worden voorschriften verbonden die zijn opgesteld in
1

Kamerstuk 24 077, nr. 472.
Kamerstuk 34 165, I.
3
Kamerstuk 24 077, nr. 472.
2

kst-24077-484
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 077, nr. 484

1

overleg met de gemeente waar de teler zich gaat vestigen en met de
toezichthouders.
De toenmalige Minister voor Medische Zorg en Sport heeft uw Kamer
tijdens het commissiedebat Drugsbeleid van 2 juni 2021 meegedeeld dat
er op dat moment twee telers waren aangewezen en dat wij verwachtten
op korte termijn meer telers aan te kunnen wijzen. Inmiddels zijn er zeven
telers aangewezen. De desbetreffende burgemeesters zijn op de hoogte
gesteld van de aanwijzing van de teler in zijn/haar gemeente. Het is aan de
gemeenten om, met de telers en de directe omgeving waar de bedrijven
zich vestigen, vorm te geven aan communicatie die past bij de lokale
situatie. Tevens zijn de toezichthouders die worden belast met het toezicht
op de naleving van de aan de aangewezen telers gestelde eisen die
voortvloeien uit de Wet experiment gesloten coffeeshopketen op de
hoogte gesteld van de aanwijzingen.
In de brief van 16 april 2021 hebben wij u ook bericht dat een aantal
burgemeesters een maximum heeft gesteld aan het aantal in hun
gemeente te vestigen telers. Telers die zich in een zogenaamde «plafondgemeente» wilden vestigen en geconfronteerd werden met dit plafond,
hebben de kans gekregen om op zoek te gaan naar een alternatieve
locatie. Dit heeft er tot op heden toe geleid dat, met inachtneming van het
advies van de burgemeester van de betreffende gemeente over de
openbare orde en veiligheid, enkele telers een aanwijzing hebben
ontvangen op een alternatieve locatie.
Met het aanwijzen van de zevende teler is het selectieproces vergevorderd. Inmiddels zijn de aangewezen telers gestart met voorbereidende
handelingen voor het opzetten van hun teeltbedrijven. Op het moment
zijn wij in gesprek met de burgemeesters van de betrokken gemeenten en
de telers om het voorlopig startmoment van de overgangsfase te bepalen.
Er zijn daarbij de nodige zaken waar rekening mee moet worden
gehouden, zoals de tijd die nodig is om lokale vergunningen te krijgen en
om de teeltlocatie klaar te maken. We streven ernaar om in de loop van de
tweede helft van 2022 te starten met de overgangsfase. Ook als dit
startmoment is vastgesteld, blijven we monitoren of de planning nog
realistisch is en zullen we sturen op eventuele mogelijkheden tot
versnelling. Het besluit, waarbij wordt bepaald met ingang van welk
tijdstip deze overgangsperiode daadwerkelijk start, wordt medegedeeld in
de Staatscourant.
In de zogenoemde overgangsfase mogen coffeeshops in de deelnemende
gemeenten, naast de gedoogde verkoop, starten met de verkoop van
hennep en hasjiesj afkomstig van aangewezen telers. Vanaf het moment
van start van de experimenteerfase is uitsluitend verkoop van de hennep
en hasjiesj van aangewezen telers toegestaan. De experimenteerfase zal
vier jaar in beslag nemen en uitmonden in de afbouwfase.
In reactie op vragen hierover van de Eerste Kamer in het nader voorlopig
verslag betreffende het initiatiefwetsvoorstel Gesloten coffeeshopketen4,
benadrukken wij dat noch de demissionaire status van het kabinet noch
het formatieproces van een nieuw kabinet, invloed hebben gehad op de
voortgang van de werkzaamheden in deze fase.
Voortgang voorbereiding experiment
Het Rijk faciliteert een aantal ambtelijke werkgroepen voor deelnemers
aan het experiment, op thema’s als veiligheid, lokaal beleid, communi4

Kamerstuk 34 165, I.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 077, nr. 484

2

catie, preventie, en toezicht en handhaving. Daarnaast spreken wij
hierover periodiek met de deelnemende burgemeesters in een bestuurlijk
overleg.
Er is een netwerk georganiseerd met één of enkele coffeeshophouders uit
elke deelnemende gemeente. In dit netwerk wordt de voortgang
besproken en worden keuzes toegelicht. Ook wordt informatie opgehaald
bij de coffeeshophouders voor nog te maken keuzes in de voorbereiding.
De coffeeshophouders uit de deelnemende gemeenten worden in contact
gebracht met de aangewezen telers, zodat vraag en aanbod van de te
produceren hennep en hasjiesj kan worden afgestemd. In september is
daarnaast ambtelijk met coffeeshophouders gesproken over hoe te komen
tot een aanbod dat aansluit bij de wensen van de coffeeshophouders en
consumenten.
Veiligheid
De werkgroep Veiligheid, met vertegenwoordigers van de betrokken
gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie, brengt mogelijke
veiligheidsrisico’s als gevolg van deelname aan het experiment en
bijbehorende tegenmaatregelen in kaart. Ook worden scenario’s
voorbereid en afspraken gemaakt over welke partijen in die situaties aan
zet zijn, bijvoorbeeld in het geval dat de illegale straathandel in hennep en
hasjiesj aanzienlijk toeneemt.
Toezicht en handhaving
Op de wet- en regelgeving van het experiment wordt toezicht gehouden
door de Inspectie Justitie en Veiligheid (IJenV), Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit (NVWA) en de 10 burgemeesters van de deelnemende
gemeenten, ieder voor hun eigen verantwoordelijkheid. Bij overtreding
wordt primair bestuurlijk gehandhaafd. De politie en het Openbaar
Ministerie zijn verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van
strafbare feiten.
Onder coördinatie van de IJenV is met de NVWA, de 10 burgemeesters, de
politie en het Openbaar Ministerie een handhavingsarrangement
opgesteld. Het arrangement beschrijft het handelen van partijen bij
overtreding van het bepaalde in de wet- en regelgeving experiment
gesloten coffeeshopketen en beoogt afspraken te maken over de
samenwerking van partijen, waaronder de uitwisseling van informatie. De
activiteiten in het kader van het experiment worden hiermee zoveel
mogelijk op elkaar afgestemd en complementair, door het werkterrein van
de verschillende toezichthouders af te bakenen en de afspraken met
politie en OM vast te leggen.
De IJenV publiceert het handhavingsarrangement op 1 november 2021.
Op die datum treedt ook het handhavings- en boetebeleid van de IJenV in
werking en worden op de website van de IJenV de webpagina’s gelanceerd waarop toelichting wordt gegeven over het toezicht en de
handhaving. Het specifieke interventiebeleid Experiment gesloten
coffeeshopketen van de NVWA is al gepubliceerd en ook terug te vinden
via de website van de NVWA5. Daarnaast hebben beide toezichthouders
personeel aangetrokken om het toezicht op het experiment verder te
operationaliseren met als doel om klaar te zijn als de telers van start gaan.

5

https://www.nvwa.nl/over-de-nvwa/hoe-de-nvwa-werkt/toezicht-maatregelen-en-boetes/
interventiebeleid/interventiebeleid-gesloten-coffeeshopketen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 077, nr. 484

3

Onderzoek
In september is het onderzoeksconsortium begonnen met de nulmeting,
om de situatie voorafgaand aan het experiment in kaart te brengen. Naar
verwachting ronden de onderzoekers de dataverzameling hiervoor voor
het einde van dit jaar af. Na de start van de experimenteerfase gaat het
onderzoeksconsortium de geslotenheid van de keten en de effecten op het
gebied van criminaliteit, veiligheid, overlast en volksgezondheid
monitoren. De evaluatie gaat circa 2,5 jaar na de start van het experiment
van start en duurt circa acht maanden. Het onderzoek wordt begeleid door
een Begeleidings- en Evaluatiecommissie.
Preventie
Zoals gemeld in onze brief van 16 april 20216 is gezamenlijk met deelnemende gemeenten een keuze gemaakt voor de verdere vormgeving van
het preventiebeleid tijdens het experiment. Het Trimbos-instituut is samen
met instellingen voor verslavingszorg en andere relevante partijen met de
vormgeving hiervan gestart. Zo is er in augustus een informatief webinar
over de preventieaanpak rondom het experiment aan gemeenten
geboden en wordt eind dit jaar een concept-model Preventie- en
Handhavingsplan Cannabis opgeleverd, dat in 2022 met twee experimentgemeenten in de praktijk zal worden getest.
Internetconsultatie gewijzigde besluit en regeling
Op 1 juli 2020 is de wet- en regelgeving omtrent het Experiment gesloten
coffeeshopketen in werking getreden. Op die datum is de voorbereidingsfase aangevangen. In dat kader is gebleken dat enkele eisen voor
coffeeshophouders en telers aanpassing of verduidelijking behoeven,
voornamelijk van technische aard. Dat vergt een wijziging van het Besluit
experiment gesloten coffeeshopketen en de Regeling experiment gesloten
coffeeshopketen.
Gedurende de zomer heeft de internetconsultatie van de wijzigingsvoorstellen van het besluit en de regeling plaatsgevonden. De uitkomsten
worden op dit moment verwerkt. Conform artikel 13 van de Wet
experiment gesloten coffeeshopketen zal de wijziging van het Besluit
experiment gesloten coffeeshopketen bij uw Kamer en de Eerste Kamer
worden voorgehangen. De voorhang is voorzien voor het einde van dit
jaar.
Track and Trace
Om toezicht te kunnen houden op de geslotenheid van de keten is een
Track and Trace systeem ontwikkeld ter ondersteuning van de toezichthouders. In Track and Trace wordt hennep van plant tot aan verkocht
product en afvalvernietiging gevolgd en geregistreerd. Het gebruik van dit
Track and Trace systeem is verplicht voor alle telers en coffeeshophouders
die deelnemen aan het experiment.
De ontwikkeling van verschillende apps voor telers, inspecties en
coffeeshops loopt op schema. Inmiddels zijn de aangewezen telers en
inspecties betrokken bij gebruikerstesten. Later dit jaar worden ook
deelnemende coffeeshops uitgenodigd voor een gebruikerstest.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
6

Kamerstuk 24 077, nr. 472.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 077, nr. 484

4