Rapport

Uitvoering Wet langdurige
zorg 2018/2019
ASR Wlz-uitvoerder B.V.

26 november 2019

Inhoud

1.

Inleiding

3

2. Dialoog uitvoeringsverslag
2.1
Inleiding
2.2
Bevindingen
2.3
Vervolg
2.4
Aandachts- en verbeterpunten

5
5
5
6
6

3. Zorguitgaven
3.1
Inleiding
3.2
Financiële gegevens
3.3
Accountantsonderzoek en foutentabel
3.4
Aandachts- en verbeterpunten

7
7
8
8
10

4. Organisatie
4.1
Toetsing (mede)beleidsbepalers Wlz-uitvoerders
4.1.1
Inleiding
4.1.2
Bevindingen NZa
4.2
Aandachts- en verbeterpunten

11
11
11
11
11

2

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

1. Inleiding

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) houdt op grond van artikel 16 van
de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) toezicht op de
rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wet langdurige zorg (Wlz)
door de Wlz-uitvoerders en zorgkantoren.1
Kader 1 Wlz-uitvoerders / zorgkantoren
De uitvoering van de Wlz vindt plaats in de regio door zorgkantoren. Zorgkantoren
zijn daartoe gemandateerd door Wlz-uitvoerders, die deel uitmaken van het concern
met een zorgverzekeraar. Wlz-uitvoerders dragen de eindverantwoordelijkheid voor
de uitvoering van de Wlz voor de verzekerden van de betreffende zorgverzekeraar,
behalve voor de administratie van het zorgkantoor en de uitvoering van de pgbregeling.

ASR Wlz-uitvoerder B.V. (ASR) is een Wlz-uitvoerder zonder
zorgkantoorfunctie. In dit rapport zijn onderwerpen opgenomen vanuit
de invalshoek die voor de Wlz-uitvoerder relevant is.
De NZa kiest jaarlijks welke thema’s zij onderzoekt bij de zorgkantoren,
rekening houdend met de doelen van de Wlz. De diepgang van de
onderzoeken kan verschillen. Zo voeren wij thematische onderzoeken uit
en wij gebruiken de verantwoordingen van de zorgkantoren in ons
toezicht. Zorgkantoren leveren jaarlijks vóór 1 juli een financieel verslag
en een uitvoeringsverslag op aan de NZa.
Toezicht 2018/2019
Op hoofdlijnen was het toezicht op de zorgkantoren in 2018/2019 zo
ingericht:
– Sturing op kwaliteit van zorg (zie de individuele rapporten over
de zorgkantoren);
– Cliëntondersteuning en wachtenden (zie hoofdstuk 2, dialoog
uitvoeringsverslag);
– Financieel rechtmatigheidsonderzoek 2018 op basis van het
financieel verslag (zie hoofdstuk 3);
– De administratieve organisatie en interne beheersing (zie
hoofdstuk 4).
Het uitvoeringsverslag van de Wlz-uitvoerder benutten wij om over een
aantal aanvullende thema’s een dialoog te voeren met de Wlz-uitvoerder.
ASR heeft in een procedure van hoor en wederhoor zijn visie kunnen
geven op de inhoud van dit rapport.
Leeswijzer
Dit rapport per Wlz-uitvoerder is een openbare bijlage bij het
Samenvattend rapport uitvoering Wlz door zorgkantoren 2018/2019. Wij

1

De uitvoering van de Wlz vindt plaats in de regio door zorgkantoren. Zorgkantoren
zijn daartoe gemandateerd door Wlz-uitvoerders, die deel uitmaken van het concern
met een zorgverzekeraar. Wlz-uitvoerders dragen de eindverantwoordelijkheid voor de
uitvoering van de Wlz voor de verzekerden van de betreffende zorgverzekeraar.
Behalve voor de administratie van het zorgkantoor en de uitvoering van de pgbregeling. Daarvoor draagt het zorgkantoor zelfstandig de verantwoordelijkheid. Voor de
leesbaarheid spreken we in dit rapport van zorgkantoor waar in veel gevallen de Wlzuitvoerder is bedoeld.

3

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

beschrijven in dit rapport de specifieke bevindingen per Wlz-uitvoerder
naar aanleiding van het toezicht in 2018/2019. In het samenvattend
rapport staan onze algemene conclusies voor het toezicht van de NZa op
de uitvoering van de Wlz door de zorgkantoren in 2018/2019. Naast de
hieronder besproken onderwerpen, zullen onder andere ook de volgende
thema’s worden meegenomen in het samenvattend rapport:
– Kwaliteitskader gehandicaptenzorg;
– Passende zorg;
– Crisiszorg;
– Innovatie en preventie;
– Persoonsgebonden budgetten (pgb);
– Aanlevering gegevens eigen bijdrage aan het CAK.
Daarnaast hebben wij per hoofdstuk een opsomming gegeven van de
verschillen aandachts- en verbeterpunten die uit de onderzoeken naar
voren zijn gekomen. Hieronder geven wij aan hoe de verschillende
punten gelezen moeten worden:
–

–

–

Aandachtspunt: Een punt dat we mee willen geven en waarop
het zorgkantoor moet letten. De werkwijze van het zorgkantoor
is goed, maar we zien ruimte voor verbetering of verdere
ontwikkeling.
Verbeterpunt: Een punt waarmee het zorgkantoor aan de slag
moet, of een door het zorgkantoor op te volgen, op te lossen of
af te wikkelen punt.
Verwachting: Een verwachting die de NZa uitspreekt over
toekomstgerichte zaken en verheldert hoe wij gaan kijken.

4

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

2. Dialoog uitvoeringsverslag

2.1 Inleiding
Zorgkantoren moeten hun taken rond informatieverstrekking en
cliëntondersteuning goed uitvoeren om ervoor te zorgen dat cliënten
tijdig passende zorg krijgen, met aandacht voor individueel welzijn. In
dat kader verwachten wij dat zorgkantoren wachtende cliënten adequaat
bijstaan en inspanningen plegen om voor cliënten op tijd passende zorg
te regelen.
ASR is geen zorgkantoor maar heeft wel de plicht om verzekerden te
informeren over de langdurige zorg. Het Uitvoeringsverslag 2018 is
toegespitst op de visie en taken van de Wlz-uitvoerder:
– de door ASR gesignaleerde ontwikkelingen in de uitvoering van
de Wlz;
– Wlz-zorg in het buitenland;
– cliënt en zorg: informatievoorziening en ondersteuning voor
eigen verzekerden;
– mandatering en volmacht: onderlinge verantwoording en toezicht
op uitvoering van de Wlz door de zorgkantoren voor de
verzekerden van ASR.

2.2 Bevindingen
ASR geeft aan dat zorgkantoren de ervaringen in de uitvoering van de
Wlz steeds meer delen met elkaar en samen werken aan verbeteringen.
De NZa ziet dat ASR een actieve rol op zich neemt in de onderlinge
verantwoording en samenwerking tussen zorgkantoren.
ASR signaleert ontwikkelingen die hij inbrengt in de dialoog met de
zorgkantoren over de uitvoering van de Wlz:
– doorontwikkeling onafhankelijke cliëntondersteuning en landelijk
platform voor informatievoorziening over Wlz-zorg;
– wachtlijsten: ASR zet zich in voor adequate wachtlijstinformatie
en vindt het wenselijk daarbij inzicht te krijgen in de wachttijd
voor de eigen cliënten;
– Wlz-crisisopnames;
– samenloop Zorgverzekeringswet (Zvw)-Wlz.
Informatievoorziening en cliëntondersteuning
Vooral voor cliënten die nog niet in beeld zijn bij een zorgkantoor, ziet
ASR het als zijn taak om de eigen cliënten te informeren over en de
cliënt wegwijs te maken in de langdurige zorg. Hiertoe beantwoordt ASR
klantvragen en is informatie opgenomen op de website. De ervaring leert
dat de website nauwelijks wordt bezocht. ASR signaleert als belangrijkste
risico dat cliënten niet tijdig worden bereikt. De Wlz-uitvoerder wil via
het in kaart brengen van klantreizen in de Wlz, beter zicht te krijgen op
welke ontmoetingspunten er zijn met klanten, om klanten op die punten
meer pro-actief en gericht te kunnen benaderen.
Doelmatige zorg
Een onderwerp waar ASR zich ook binnen de onderlinge samenwerking
hard voor maakt is het vergroten van de doelmatigheid van de
langdurige zorg. De Wlz-uitvoerder koppelt het denken over
doelmatigheid nadrukkelijk aan de wachtlijsten. Met het oog op de
5

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

stijgende wachtlijsten en de steeds complexer wordende zorgvraag
voorziet ASR dat er keuzes zullen moeten worden gemaakt binnen de
driehoek toegankelijkheid (volume) – kwaliteit – betaalbaarheid. Een
model dat nu binnen Zorgverzekeraars Nederland (ZN)-verband wordt
ontwikkeld, zou moeten helpen bij het maken van keuzes binnen dit
spanningsveld. ASR signaleert dat de focus daarbij verschuift van
kwaliteit naar toegankelijkheid.

2.3 Vervolg
De NZa constateert dat ASR een betrokken Wlz-uitvoerder is, die op
inhoud met de zorgkantoren meedenkt en met hen de dialoog voert over
de resultaten en knelpunten in de uitvoering van de Wlz.

2.4 Aandachts- en verbeterpunten
Op basis van de dialoog rondom het uitvoeringsverslag, hebben wij voor
ASR geen aandachts- of verbeterpunten.

6

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

3. Zorguitgaven

3.1 Inleiding
Voor het financieel rechtmatigheidsonderzoek maakt de NZa vooral
gebruik van de gecombineerde controleverklaring bij het aangeleverde
financieel verslag van de Wlz-uitvoerder. Deze controle is uitgevoerd
door de externe accountant die de Wlz-uitvoerder heeft aangesteld.
De NZa neemt daarnaast ook het bijbehorende accountantsrapport en de
in de bestuursverklaring aangeleverde foutentabel in het onderzoek mee.
Wij hebben in het Protocol accountantsonderzoek Wlz-uitvoerders2
richtlijnen opgesteld voor het onderzoek door de accountant. Ook hebben
wij de af te geven accountantsproducten hierin opgenomen.
Wij verrichten cijferanalyses naar aanleiding van de ontvangen
verantwoordingsinformatie. Ook stellen wij gericht vragen over het
financieel verslag. Daarnaast nemen wij kennis van de opgeleverde
foutentabel bij de financiële verantwoording. Wij besteden tevens
aandacht aan de opvolging van de aandachtspunten uit het
verantwoordingsjaar 2017 en waar relevant eerder. In het onderzoek
richten wij ons op specifieke risico’s die in het financieel verslag kunnen
voorkomen. De NZa voert geen accountantscontrole uit op het financieel
verslag.
In dit hoofdstuk geven wij verder een samenvatting van de financiële
gegevens en de foutentabel van de Wlz-uitvoerder. In bijlage 3 gaan wij
verder in op generieke bevindingen, ontwikkelingen en op de opvolging
van generieke bevindingen uit 2017. Dit betreft de volgende
onderwerpen:
– Verantwoording uitgaven met betrekking tot het
persoonsgebonden budget (opvolging 2017);
– Formele onrechtmatigheid met betrekking tot mondzorg
(opvolging 2017);
– Het budgethoudersportaal;
– Formele onrechtmatigheden in het pgb-Wlz;
– (sg)lvg; en
– Samenloop Wlz en Zvw.

2

Het protocol dat van toepassing is op het verantwoordingsjaar 2018 heeft het
kenmerk: COPRO 19039B

7

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

3.2 Financiële gegevens
In tabel 1 geven wij de belangrijkste financiële gegevens van Wlzuitvoerder ASR Wlz-uitvoerder B.V. weer.
Tabel 1: Samenvatting cijfers 2018
Kerngegevens Wlz-uitvoerder
(x € 1.000)

Wlz3

Afwikkeling
AWBZ4

Totaal

Bedrijfsopbrengsten
Premies en bijdragen
exclusief subsidiesFout! Bladwijzer niet

(2)

-

(2)

Opbrengsten subsidies3

-

-

-

Budget beheerskosten

175

-

175

Totaal bedrijfsopbrengsten

173

-

173

Bruto schaden
exclusief subsidies3

-

-

-

Schaden subsidies

-

-

-

Schaden experiment integraal pgb

-

-

-

183

-

183

Totaal bedrijfslasten

183

-

183

Resultaat

(10)

-

(10)

edefinieerd.

Bedrijfslasten

Bedrijfskosten

Wettelijke reserve per 31 december 2018

220

Bron: afkomstig uit de financiële verantwoording van de Wlz-uitvoerder

3.3 Accountantsonderzoek en foutentabel
De Wlz-uitvoerder stelt een foutentabel op waarin zij een overzicht geeft
van alle uitgaven die niet aan wet- en regelgeving voldoen. Dergelijke
uitgaven neemt zij op als ‘fouten’. Voor sommige uitgaven kan de Wlzuitvoerder niet met zekerheid vaststellen of een uitgave voldoet aan weten regelgeving. In deze gevallen neemt zij deze op als ‘onzekerheden’.
De externe accountant van de Wlz-uitvoerder controleert het financieel
verslag en de bestuursverklaring van de Wlz-uitvoerder. In deze controle
neemt zij ook de fouten en onzekerheden uit de foutentabel mee. De
accountant heeft geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de Wlzuitvoerder nog niet in de foutentabel had opgenomen.
De verantwoorde bedragen in het financieel verslag voor schaden4,
beheerskosten, wettelijke reserve Wlz (tabel 1) worden op basis van de
ontvangen controleverklaring, het accountantsrapport en de
bestuursverklaring, met uitzondering van de bedragen in de
bijbehorende foutentabel (tabel 2), juist en volledig geacht. De NZa
voert geen accountantscontrole uit op de genoemde posten5.

3

Tot 2015 was pgb een subsidie, die afgewikkeld wordt door Zorginstituut Nederland.
In het financieel verslag is deze opgenomen als subsidie, welke buiten het financiële
onderzoek van de NZa valt. De bedragen AWBZ zijn gepresenteerd exclusief pgb, de
bedragen Wlz zijn gepresenteerd inclusief pgb.
4
De kosten van de subsidieregeling pgb-AWBZ zijn niet betrokken in ons onderzoek
aangezien de Wlz-uitvoerder separaat over deze subsidiestroom verantwoording aflegt
aan Zorginstituut Nederland.
5
Het financieel verslag van de Wlz-uitvoerder is gecontroleerd door de externe
accountant die door de Wlz-uitvoerder is aangesteld.

8

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

Tabel 2 geeft de door de accountant gecontroleerde foutentabel6 2018
weer. Hierbij maken wij onderscheid tussen beheerskosten,
bedrijfsopbrengsten en schaden AWBZ en Wlz. Ook geven wij in deze
tabel de aanvullende fouten en onzekerheden uit ons financieel
rechtmatigheidsonderzoek weer.
tabel 2: (bruto)foutentabel7 bij de financiële verantwoording
20188
Nr.

Bevindingen
(x € 1.000)

Foutentabel
bedrag - Wlz

Aanvullend
bedrag
opmerkingen
NZa - Wlz

Foutentabel
bedrag AWBZ

Aanvullend
bedrag
opmerkingen
NZa - AWBZ

Beheerskosten Wlz en AWBZ
1a.

Fouten – te corrigeren

-

-

-

-

1b.

Fouten – niet te corrigeren

-

(2)

-

-

2a.

Onzekerheden – te corrigeren

-

-

-

-

2b.

Onzekerheden – niet te corrigeren

-

-

-

-

Bedrijfsopbrengsten en schaden Wlz en AWBZ
3a.

Fouten – te corrigeren

-

-

-

-

3b.

Fouten – niet te corrigeren

-

-

-

-

4a.

Onzekerheden – te corrigeren

-

-

-

-

4b.

Onzekerheden – niet te corrigeren

-

-

-

-

Bron: NZa, afkomstig uit:

-

gerapporteerde (bruto) foutentabellen door de Wlz-uitvoerders en haar
accountants; en

-

aanvullende fouten en onzekerheden bij de financiële verantwoording 2018
geconstateerd door de NZa.

De NZa heeft de foutentabel aangepast voor bedragen die reeds in eerdere jaren aan
het fonds zijn gerapporteerd.

De NZa gaat ervan uit dat de Wlz-uitvoerder opvolging geeft aan de
gerapporteerde foutentabel in het komend boekjaar (2019). Te
corrigeren onzekerheden dient de Wlz-uitvoerder verder te onderzoeken.
Te corrigeren fouten dient de Wlz-uitvoerder (voor zover mogelijk) te
corrigeren. De NZa verwacht in de verantwoordingsinformatie 2019 een
toelichting over de wijze van afwikkeling.
Niet te corrigeren fouten en onzekerheden kan de Wlz-uitvoerder om
objectieve redenen niet corrigeren of uitzoeken. Het betreft hier veelal
landelijke problematiek. De Wlz-uitvoerder heeft geen financiële
mogelijkheid om deze kosten af te wikkelen. De NZa vindt het belangrijk
om hier transparant over te rapporteren. VWS kan besluiten om deze
fouten en onzekerheden toch ten laste van het fonds te brengen.

6

De foutentabel maakt onderdeel uit van de bestuursverklaring van de Wlz-uitvoerder
en wordt door de externe accountant beoordeeld.
7
In een (bruto)foutentabel worden alle fouten en onzekerheden opgenomen, waarbij de
mogelijkheid bestaat dat er zowel een fout als onzekerheid gerapporteerd wordt.
Hierdoor kan het voorkomen dat de gerapporteerde fouten/onzekerheden in de
foutentabel hoger zijn dan de opgenomen bedragen hieromtrent in het financieel
verslag. In 2018 betreffen dit met name de fouten en onzekerheden met betrekking tot
pgb.
8
De NZa rapporteert de bruto foutentabel waarin de fouten/onzekerheden met
betrekking tot pgb in zijn totaliteit zijn opgenomen. Dit heeft tot gevolg dat er meer
dan 100% van de pgb-schaden is opgenomen in de foutentabel.

9

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

3.4 Aandachts- en verbeterpunten
Uit ons toezicht zijn verschillende aandachts- en verbeterpunten naar
voren gekomen voor onderwerpen met betrekking tot Zorguitgaven.
Hieronder geven wij een opsomming van deze punten voor ASR:
Aandachtspunten
(Een punt dat we mee willen geven en waarop het zorgkantoor moet letten. De werkwijze van
het zorgkantoor is goed, maar we zien ruimte voor verbetering of verdere ontwikkeling.)

Wij hebben geen aandachtspunten met betrekking tot Zorguitgaven voor
ASR.
Verbeterpunten
(Een punt waarmee het zorgkantoor aan de slag moet, of een door het zorgkantoor op te
volgen, op te lossen of af te wikkelen punt.)

Wij hebben geen verbeterpunten met betrekking tot Zorguitgaven voor
ASR.
Verwachtingen
(Een verwachting die de NZa uitspreekt over toekomstgerichte zaken en verheldert hoe wij
gaan kijken.)

-

Wij verwachten dat de Wlz-uitvoerder opvolging geeft aan de
gerapporteerde foutentabel in het komend boekjaar (2019). Wij
verwachten daarnaast in de verantwoordingsinformatie 2019 een
toelichting over de wijze van afwikkeling.

10

Rapport Uitvoering Wlz 2018/2019

4. Organisatie

4.1 Toetsing (mede)beleidsbepalers Wlz-uitvoerders
4.1.1 Inleiding
De Wlz en het Besluit langdurige zorg (Blz) stellen eisen aan de
organisatie van Wlz-uitvoerders. Het gaat bijvoorbeeld om eisen over de
organisatiestructuur of over de toetsing van (mede)beleidsbepalers. Bij
invoering van de Wlz is getoetst of alle Wlz-uitvoerders aan de gestelde
eisen voldoen. De NZa toetst in haar toezicht of Wlz-uitvoerders in
continuïteit aan deze eisen blijven voldoen.
4.1.2 Bevindingen NZa
De NZa heeft geconstateerd dat de Raad van Commissarissen (RvC) van
ASR Wlz-uitvoerder B.V. niet voldoet aan de gestelde norm voor
onafhankelijkheid. De NZa hanteert in het geval van de Wlz de norm dat
het toezichthoudend orgaan/RvC 100% onafhankelijk is. Dit houdt in de
afwezigheid van relevante persoonlijke, hiërarchische of institutionele
banden tussen degene die intern toezicht houdt en het object van
toezicht.
Op 21 februari 2018 meldde ASR Wlz-uitvoerder B.V. de herbenoeming
van vier leden van de RvC bij de NZa. Hoewel dit een langer bestaande
situatie betrof die ook bij de aanmelding als Wlz-uitvoerder is gemeld,
constateerden wij dat twee commissarissen bij ASR Wlz-uitvoerder B.V.
(dochtermaatschappij) ook bestuurder van ASR Nederland N.V.
(moedermaatschappij) waren. Deze commissarissen houden toezicht op
een onderneming, waarvoor zij vanuit hun functie als bestuurder van de
groep bestuurdersverantwoordelijkheid dragen. Daarnaast voerden zij
het commissariaat bij de Wlz-uitvoerder samen uit met personen die ook
op hen toezicht houden in hun functie als bestuurder van ASR Nederland
N.V. Deze functievermenging achten wij onwenselijk in het geval van de
Wlz en is niet in overeenstemming met het uitgangspunt van 100%
onafhankelijkheid van de RvC. Van belang daarbij is dat de belangen
tussen de diverse ondernemingen binnen de groep uiteen kunnen lopen
gelet op de doelstellingen van deze ondernemingen. Hierdoor kan er
belangenverstrengeling ontstaan.
De NZa wil voorkomen dat andere belangen dan het publieke belang een
rol kunnen spelen bij de uitvoering van de Wlz. De NZa heeft daarom
meerdere gesprekken gevoerd met ASR Wlz-uitvoerder B.V. over de
gehanteerde organisatiestructuur en het feit dat deze niet voldoet aan
het uitgangspunt van 100% onafhankelijkheid van de RvC. In deze
gesprekken heeft ASR Wlz-uitvoerder B.V. aangegeven het niet eens te
zijn met de gehanteerde norm voor onafhankelijkheid van de RvC. ASR
Wlz-uitvoerder B.V. heeft toegezegd voorlopig geen bestuurders als
commissaris te benoemen en heeft aangegeven zich voor nu te bezinnen
op welke vervolgstappen zij gaan nemen.

4.2 Aandachts- en verbeterpunten
Uit ons toezicht rondom het onderwerp Organisatie zijn voor ASR geen
aandachts- of verbeterpunten naar voren gekomen.
11