Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

34 773

Gevolgen van de orkaan Irma

Nr. 21

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 september 2020
Conform mijn toezegging tijdens het verzamel Algemeen Overleg over
Koninkrijksaangelegenheden d.d. 1 juli 2020 (Kamerstuk 35 300 IV, nr. 71)
informeer ik uw Kamer middels deze brief over de acties van het kabinet
om de wederopbouw van Sint Maarten na de orkaan Irma te versnellen.
Tevens bied ik hierbij aan het Semi-Annual Report 2020 Sint Maarten
Trustfonds (hierna: halfjaarrapportage 2020)1, conform mijn toezegging
tijdens het Algemeen Overleg Wederopbouw Bovenwindse eilanden d.d.
30 januari 2018 (Kamerstuk 34 773, nr. 9).
Algemeen
Tijdens de eerste helft van dit jaar is de voortgang van de wederopbouw
beïnvloed door externe gebeurtenissen. Ten eerste waren er de verkiezingen van januari jl., waarna medio maart een nieuwe regering aantrad.
In die periode kreeg de hele wereld te maken met de COVID-19 pandemie
en de gevolgen daarvan. Voor Sint Maarten resulteerde dit vanaf half
maart in diverse beperkingen en een strikte lockdown van 5 april tot begin
juni. Veel lopende infrastructurele werkzaamheden moesten hierdoor
worden stilgelegd. Bovendien konden er vanaf 17 maart geen reizen meer
plaatsvinden van en naar het eiland. Hierdoor zijn internationale staf en
ingehuurde deskundigen lange tijd niet in staat geweest naar het eiland te
reizen. Voor sommigen geldt nog steeds dat zij alleen op afstand
beschikbaar zijn. Hierdoor zijn verschillende trajecten vertraagd.
Voortgang wederopbouw
Ondanks de bijzondere omstandigheden in de eerste helft van het jaar is
er vooruitgang geboekt op het gebied van wederopbouw. Ik licht voor een
aantal projecten toe wat er in het afgelopen halfjaar gerealiseerd is.

1

kst-34773-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 773, nr. 21

1

Herstel van huizen, scholen en schuilplaatsen
Het herstel van huizen heeft tijdelijk stilgelegen als gevolg van COVID-19
en is, zodra dit mogelijk was, weer opgepakt. Met het oog op het
orkaanseizoen is prioriteit gegeven aan de schuilplaatsen. Dit heeft ertoe
geleid dat eind augustus een viertal prioritaire schuilplaatsen orkaanbestendig zijn opgeleverd en klaar zijn voor gebruik. De overige negen
schuilplaatsen zullen in het eerste kwartaal van 2021 worden opgeleverd.
Het herstel van zes (van de twintig) scholen dat in oktober 2020 moet
starten, wordt volgens planning eveneens in het eerste kwartaal van 2021
afgerond. In februari 2020 zijn de herstelwerken voor het Radiosondegebouw van de Meteorologische Dienst afgerond en het herstel van de
politiebureaus is in een vergevorderd stadium.
Zoals ik in mijn brief d.d. 19 juni 2020 (Kamerstuk 34 773, nr. 20) aangaf,
waren ultimo 2019 ruim 1.100 huizen gerepareerd met de inzet van
Nederlands hulpgeld, waarvan 669 door het Rode Kruis. De lopende
programma’s van het National Recovery Program Bureau (NRPB) en het
Rode Kruis omvatten nu circa 400 woningen, waarvan er sinds januari
ruim honderd zijn gerealiseerd. Dat brengt het totaal aan gerepareerde
huizen met inzet van Nederlands hulpgeld op ruim 1.200 huizen.
Herstel luchthaven
De financiering van het herstel van de luchthaven is na veel vertraging
aan de kant van de overheid van Sint Maarten eind 2019 rondgekomen.
Beperkingen als gevolg van COVID-19 hebben het inkoopproces voor het
verwijderen van de schimmel in de terminal bemoeilijkt. Deze werkzaamheden moeten zijn afgerond alvorens met het herstel van de luchthaven
kan worden begonnen. In reactie op deze beperkingen is gezocht naar
creatieve oplossingen om de vertraging zoveel mogelijk te beperken. Door
gebruik te maken van een 3D opname van de terminal zijn bedrijven in
staat gesteld de omvang van het werk te bekijken. Het contract kan naar
verwachting nog deze maand gegund worden, waarna de saneringswerkzaamheden kunnen starten. De biedingsdocumenten voor het herstel van
de luchthaven worden binnenkort gepubliceerd. De werkzaamheden
zullen naar verwachting in het eerste kwartaal van 2021 beginnen.
Afvalproblematiek
De afvalproblematiek op Sint Maarten is al decennia problematisch.
Binnen het trustfonds zijn twee afvalprojecten. Eén project ziet toe op het
beheer van de afvalberg en het opruimen van puin – waaronder scheepswrakken – veroorzaakt door de orkanen. Het andere project richt zich op
een duurzame afvalstrategie. Er is overeenstemming over een nieuwe
aanpak voor de afvalberg en het beheer daarvan. In de stuurgroep van
8 september jl. zijn er aanvullende middelen beschikbaar gekomen voor
o.a. herhuisvesting om de voortgang mogelijk te maken. Dit vraagt
politiek commitment van Sint Maarten. Sint Maarten en de Wereldbank
werken nu aan de voorbereidingen voor de herhuisvesting van
omwonenden. Het is daarbij aan Sint Maarten om op korte termijn de
plannen voor de tegemoetkoming van getroffen huishoudens uit te
werken en te starten met herhuisvesten. De Wereldbank heeft Sint
Maarten verzocht een high-level focal point aan te wijzen die het
herhuisvestingsproces, waarbij verschillende ministeries zijn betrokken,
kan bevorderen. Het contract voor de berging van de scheepswrakken is
nagenoeg afgerond zodat de berging van deze wrakken binnenkort van
start kan gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 773, nr. 21

2

Trainings- en financieel ondersteuningsprogramma (EISTP)
Middels dit programma zijn personen die hun baan zijn kwijtgeraakt als
gevolg van orkaan Irma getraind als bouwvakker of voor een functie in de
horeca; helaas is in de laatste sector vanwege COVID-19 weinig werkgelegenheid op dit moment. Daarnaast ontvangen zij financiële ondersteuning. Dit programma is zeer succesvol gebleken en de beoogde
resultaten zijn bereikt. In totaal hebben 1.979 deelnemers ondersteuning
gekregen, waarvan 69% vrouwen. Dit is meer dan de beoogde 1.800
deelnemers bij aanvang van het project. De laatste deelnemers hebben in
augustus hun trainingscertificaat ontvangen, waarna dit onderdeel van
het programma in september wordt afgerond. Onder dit project wordt
tevens een sociaal register opgezet om kwetsbare groepen beter in beeld
te krijgen en in geval van rampen sneller te kunnen helpen. Dit deel van
het project wordt naar verwachting afgerond in mei 2022.
Herstel ziekenhuis
De bouw van het nieuwe ziekenhuis werd noodgedwongen stil gelegd
tijdens de lockdown maar weer opgestart zodra dit mogelijk was.
Uitbreiding van het zorgaanbod heeft ertoe geleid dat het aantal verwijzingen naar ziekenhuizen in de regio sterk is gedaald. In het kader van de
COVID-crisis heeft het trustfonds met spoed vanuit het ziekenhuisproject
de aankoop van benodigde middelen zoals medische apparatuur,
medicijnen en isolatiemogelijkheden mogelijk gemaakt.
Enterprise Support Project
Het Enterprise Support Project is gestart op 11 augustus jl. met een
digitale aftrap. De eerste twee financiële instellingen hebben zich bij het
project aangesloten. Dit project ondersteunt het micro, midden- en
kleinbedrijf in Sint Maarten door het beschikbaar stellen van financiering
middels een combinatie van leningen en giften. Het project draagt bij aan
het herstellen van de economie, waarin het micro, midden- en kleinbedrijf
een cruciale rol speelt, en aan het vergroten van de mogelijkheden van
lokale financiële instellingen.
Resources for community resilience (R4CR)
VNG International is op 31 juli jl. gestart met een project gericht op
capaciteitsopbouw van lokale NGO’s die bijdragen aan wederopbouw en
vergroten van de weerbaarheid op Sint Maarten. In dit project zullen
NGO’s worden opgeroepen om projectvoorstellen in te dienen die de
lokale gemeenschap ten goede komen. Deelnemende NGO’s zullen
worden ondersteund bij het beheer en de monitoring van hun projecten.
Hiermee worden de middelen van het trustfonds eenvoudig toegankelijk
gemaakt voor kleine lokale NGO’s. VNG International verwacht de eerste
call for funds deze maand uit te zetten.
Financieel
In totaal zijn acht projecten in uitvoering met een totale omvang van
€ 230,6 mln. Het totaal aan gestorte middelen bedraagt € 262 mln. Waar
aanvankelijk de uitbetalingen slechts geleidelijk aan opliepen, is er sinds
maart een duidelijk stijgende lijn te zien. Op basis van de acht projecten in
uitvoering verwacht ik nog dit jaar een derde tranche van € 90 mln. te
storten en een vierde tranche in 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 773, nr. 21

3

Bevorderen van de voortgang van projecten
U heeft mij gevraagd naar de acties van het kabinet om de wederopbouw
van Sint Maarten te versnellen. Ik deel met uw Kamer dat de wederopbouw langzamer verloopt dan gewenst. Het is in het belang van de
bewoners van Sint Maarten dat de projecten binnen acceptabele
doorlooptijden worden afgerond. En alhoewel Sint Maarten en de
Wereldbank verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de projecten,
heeft het monitoren van de voortgang van projecten en interveniëren
waar mogelijk mijn voortdurende aandacht.
In algemene zin heeft Sint Maarten last van bepaalde zwakten die inherent
zijn aan kleine eilandstaten, zoals een beperkte markt, afhankelijkheid van
buitenlandse aanvoer van de meeste producten, een beperkte omvang
van de beroepsbevolking, beperkte verzekerings- en financiële mogelijkheden van lokale banken, een overheid met beperkte uitvoeringskracht en
een gebrek aan de benodigde expertise. In de praktijk betekent dit dat
lokale bedrijven vaak onvoldoende zijn toegerust om in aanmerking te
komen voor grote infrastructuurprojecten. Daarnaast is sprake van
langdurige procedures voor werk- en verblijfsvergunningen. De procedures van de Wereldbank worden als complex en tijdsintensief ervaren.
Tot slot constateer ik dat een gebrek aan daadkracht en zelfs tegenwerking
aan de kant van Sint Maarten leidt tot vertraging in de realisatie van een
aantal projecten. Het project om de luchthaven te herstellen is hiervan een
voorbeeld.
De interventies richten zich op ondersteuning van Sint Maarten middels
technische assistentie, het wegnemen van belemmeringen waar mogelijk
en het blijven aandringen bij Sint Maarten en Wereldbank op daadkracht,
focus op de prioritaire projecten, creativiteit en pragmatisme. Herhaaldelijk heb ik met de regering van Sint Maarten gesproken als besluiten of
acties op projecten aan de kant van Sint Maarten uitbleven en dat zal ik
blijven doen. Ook in het Steering Comittee komt de voortgang van
projecten nadrukkelijk aan de orde. Een aantal interventies licht ik hier toe.
De oprichting van een lokaal kantoor van de Wereldbank op Sint Maarten
zal de samenwerking tussen de Wereldbank en Sint Maarten versterken.
Lokale aanwezigheid biedt de mogelijkheid om vroegtijdig knelpunten te
onderkennen, een netwerk op te bouwen en te onderhouden en direct te
kunnen interveniëren. Het zetelverdrag dat lokale aanwezigheid van de
Wereldbank mogelijk maakt vereist aanpassing van de belastingwetgeving. Met Sint Maarten wordt besproken of de dubbele belastingheffing, waar buitenlandse bedrijven en consultants, die betrokken zijn bij
uitvoering van trustfondsprojecten mee te maken hebben, in deze
aanpassing van de wetgeving kan worden opgelost. Hiervoor is door
Nederland technische assistentie geboden en de voorgestelde wetswijziging kan op korte termijn in behandeling worden genomen. Het is aan
Sint Maarten om deze wetgeving zo snel als mogelijk door te voeren in
het belang van de voortgang van de uitvoering van projecten.
Daarnaast ondersteunt Nederland de overheid van Sint Maarten en het
NRPB met extra capaciteit en specifieke expertise. Een voorbeeld is de
inzet van de Royal Schiphol Group bij de voorbereiding van het aanbestedingstraject voor de herstelwerkzaamheden en detachering van een Chief
Financial Officer. Het NRPB kan beroep doen op de benodigde technische
expertise voor de beoordeling van offertes en ten behoeve van het
afvalproject heb ik expertise en versterking van het Ministerie van VROMI
aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 773, nr. 21

4

Tevens spreek ik de overheid van Sint Maarten aan op hun verantwoordelijkheid om het proces rondom de verkrijging van werkvergunningen,
verblijfsvergunningen, zakelijke licenties voor buitenlandse werknemers
en bedrijven aanzienlijk te versnellen. De inzet van buitenlandse
werknemers en bedrijven wordt als gevolg van lange doorlooptijden
vertraagd. Voor een aantal procedures is inmiddels afspraken gemaakt die
leiden tot een versnelling. Dit geldt helaas nog niet voor alle procedures.
Tegelijkertijd blijf ik ook met de Wereldbank in gesprek over de mogelijkheden voor versnelling van de wederopbouwactiviteiten. Bijvoorbeeld
door te zoeken naar pragmatische oplossingen voor knelpunten in
aanbestedingstrajecten. Dit heeft ertoe geleid dat vier schuilplaatsen
alsnog eind augustus zijn opgeleverd. De Wereldbank staat op verzoek
klaar om bij goedkeuring van het zetelverdrag direct te starten met het
opzetten van een lokaal kantoor op Sint Maarten.
Tot slot
Hoewel er sprake is van voortgang op een aantal projecten, verloopt de
uitvoering en implementatie van projecten nog steeds langzamer dan ik
zou willen. Het voortdurend monitoren van de voortgang van projecten en
interveniëren waar nodig, is en blijft dan ook noodzakelijk. Helaas is de
afgelopen weken gebleken dat de COVID-19 pandemie op het eiland nog
niet onder controle is. Naast de bedreiging voor de volksgezondheid is het
aannemelijk dat ook de wederopbouw hier last van zal blijven ondervinden. Mijn inzet om vertraging van de wederopbouw te voorkomen en
te versnellen waar mogelijk blijft dan ook onverminderd groot.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 773, nr. 21

5