Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1682
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van Defensie
over de oprichting en werkzaamheden van het LIMC (ingezonden 6 februari
2023).
Antwoord van Minister Ollongren (Defensie) (ontvangen 23 februari 2023).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van de eerder door het lid Van Haga gestelde
schriftelijke vragen aan de Minister van Justitie en Veiligheid inzake de
invloed van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
(NCTV) bij het coronabeleid en de betrokkenheid van het Land Information
Manoeuvre Centre (LIMC) daarbij en de beantwoording daarvan?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hebt u kennisgenomen van de vragen die tijdens het plenaire debat op
1 februari 2023 over het eerste deelrapport van de Onderzoeksraad voor
Veiligheid (OVV) over de aanpak van de coronacrisis heeft gesteld met
betrekking tot het LIMC?
Antwoord 2
Ja, de mondelinge vragen van het lid Van Haga van 1 februari jl. over de
oprichtingsdatum van het LIMC zijn betrokken bij de beantwoording van de
vragen 3 en 4 hieronder.
Vraag 3 en 4
Kunt u verklaren waarom door het kabinet wordt verklaard dat het LIMC in
maart 2020 werd opgericht, terwijl uit Wob-verzoeken blijkt dat het LIMC al
op 3 december 2019 «symbolisch» werd opgericht?2
Wat houdt een «symbolische» oprichting in en waarom werd er dus al voor
de coronacrisis in Nederland begon een orgaan in het leven geroepen dat
zich bezig ging houden met informatiegestuurd optreden (IGO) en grootscha-

1
2

ah-tk-20222023-1682
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3251
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1365

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

lige burgersurveillance? Wat was de aanleiding voor het oprichten van dit
orgaan?
Antwoord 3 en 4
Het LIMC is niet op 3 december 2019 opgericht, maar op 23 maart 2020, na
het uitbreken van de coronacrisis. Op 3 december 2019 zijn bij de Koninklijke
Landmacht wel twee andere eenheden opgericht, namelijk 108 Technical
Exploitation Intelligence-compagnie en 109 Open Sources Intelligencecompagnie. Dit staat ook beschreven in het eindrapport over het LIMC van de
onafhankelijke commissie Brouwer dat ik met een beleidsreactie mede
namens de Staatssecretaris van Defensie op 13 januari 2023 aan de Kamer
heb aangeboden (Kamerstuk 32 761, nr. 258). 108 en 109 compagnie zijn op
3 december 2019 «symbolisch» opgericht vooruitlopend op de formele
oprichting van beide eenheden op 1 februari 2020.
Vraag 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 en 15
Wie heeft of hebben het initiatief genomen voor het oprichten van het LIMC
en vanuit welke bevoegdheid is dat gebeurd? Wie binnen uw ministerie en/of
het kabinet waren hier destijds van op de hoogte? Welke bewindspersonen
waren op welk moment überhaupt op de hoogte van het bestaan van het
LIMC?
Hoe lang is de oprichting van het LIMC in voorbereiding geweest, wie waren
daarbij betrokken en vanuit welke behoefte/intentie is dit ontstaan? Waarom
zijn de Tweede Kamer en de Nederlandse bevolking hierover destijds niet
(breed) geïnformeerd en is hierover geen parlementair debat gevoerd?
Kunt u aangeven wat het LIMC precies heeft gedaan tijdens de coronacrisis?
Welke personen en informatie werden precies gemonitord, op basis waarvan?
Wat is er met deze informatie gebeurd, waar is deze voor ingezet/gebruikt,
hoe zijn de data verwerkt en/of opgeslagen en wat gaat er in de toekomst
(mogelijk) mee gebeuren? Kunt u dit gespecificeerd en tot in detail uiteenzetten?
Waarom zijn personen, onder andere binnen uw ministerie en andere
overheidsdepartementen, die kritiek hadden op de werkwijze van het LIMC en
het bestaansrecht van dit orgaan, terzijde geschoven en zijn heel veel mensen
binnen de overheid überhaupt niet geïnformeerd over de activiteiten van het
LIMC? Waarom is nooit transparant naar de Nederlandse bevolking en de
Tweede Kamer gecommuniceerd over het bestaan van dit orgaan en de
activiteiten die werden uitgevoerd?
Zijn er verslagen/notulen van overleggen van/over het LIMC? Zo ja, kunt u
deze aan de Kamer doen toekomen? Zo nee, waarom is er geen verslaglegging over de oprichting, de werkzaamheden van en de verantwoordelijken
voor het LIMC?
Waarom geeft het kabinet aan dat er geen samenwerking bestond tussen het
LIMC en verschillende overheidsorganen zoals de politie, het OM en de
NCTV, terwijl uit Wob-verzoeken en uit het rapport van de commissie
Brouwer blijkt dat deze samenwerking er wel degelijk was? Kunt u uiteenzetten welke samenwerkingen er zijn geweest, waartoe deze dienden en waarin
deze samenwerkingen hebben geresulteerd?3
Op basis van welke bevoegdheid speelde het LIMC gevoelige informatie over
burgers door aan derden, zoals onder meer de politie, de brandweer en het
Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding, zoals blijkt uit het
onderzoek van de commissie Brouwer? Met welk doel werd deze informatie
verspreid, welke personen ontvingen deze informatie en wat is daarmee
gedaan?
Welke personen binnen uw ministerie waren op de hoogte van de activiteiten
van het LIMC en de problematiek omtrent het ontbreken en het vinden van
een wettelijke basis voor de activiteiten van dit orgaan? Op welk moment zijn
deze personen hiervan op de hoogte gebracht en welke acties zijn er op dat
moment door hen ondernomen?
Als er buiten het medeweten en de instemming van (een deel van) (de top
van) uw ministerie is gehandeld door het LIMC, kunt u dan verklaren hoe het
mogelijk is dat een (een deel van) de krijgsmacht op eigen kracht en daarmee
onrechtmatig dusdanig maatschappelijk ingrijpende operaties in gang zet?
3

Kamerstuk 32 761, nr. 258

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Waarom zijn de activiteiten van het LIMC pas stopgezet nadat via de media
naar buiten kwam dat het LIMC op onrechtmatige basis burgersurveillance
uitvoerde zonder wettelijke grondslag, terwijl dat binnen de overheid al vanaf
het allereerste begin bekend was? Waarom is door uw departement niet
eerder aan de bel getrokken? Waarom is expliciet en bewust buiten de wet
gehandeld om burgers actief te kunnen monitoren?
Klopt het dat binnen uw ministerie al jarenlang gepoogd wordt om werk te
maken van IGO, maar dat dit vooralsnog niet goed van de grond is gekomen?
Is in de coronacrisis een kans gezien om deze werkwijze binnen de krijgsmacht uit te rollen?
Antwoord 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 en 15
Voor de beantwoording van de vragen 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 en 15
verwijs ik u naar het gestelde hierover in het onafhankelijke onderzoek naar
het LIMC door de Commissie Brouwer en naar de beleidsreactie daarop, waar
in het antwoord op vraag 3 en 4 naar wordt verwezen.
Vraag 16
Kunt u uitleggen waarom de Nederlandse burger door uw ministerie en/of de
overheid en/of het kabinet kennelijk als een «dreiging» wordt gezien die
beteugeld moet worden? Welke dreiging vormt het volk dan precies, op basis
van welke overwegingen?
Antwoord 16
De Nederlandse burger wordt door het kabinet niet als een dreiging gezien.
Vraag 17
Wat kunnen wij in de toekomst verwachten van IGO door uw ministerie? Bent
u voornemens om deze methode verder te implementeren? Zo ja, met welk
doel? In welke situaties zal uw departement hiervan gebruikmaken en hoe
gaat u ervoor zorgen dat er een wettelijke basis komt op grond waarvan
dergelijke surveillance-activiteiten kunnen worden gelegitimeerd? Hoe zullen
de rechten, vrijheden en de privacy van burgers worden gewaarborgd?
Antwoord 17
In de Defensienota-2022 is informatiegestuurd werken en optreden nader
toegelicht in actielijn 6 (Kamerstuk 36 124, nr. 1). Zoals toegezegd in de
beleidsreactie op het rapport Brouwer ontvangt de Tweede Kamer in de
eerste helft van dit jaar de beleidsvisie-IGO. De Staatssecretaris van Defensie
heeft tijdens het commissiedebat van 26 januari jl. over het eindrapport over
het LIMC van de Commissie Brouwer het voornemen uitgesproken dat de
beleidsvisie-IGO vergezeld zal gaan van een voorstel over hoe het kabinet wil
omgaan met het advies van Brouwer om in het kader van IGO persoonsgegevens te kunnen verwerken.
Vraag 18
Bestaat het LIMC op dit moment nog? Zo ja, wie maken er deel van uit en
welke (passieve) activiteiten onderneemt dit orgaan momenteel? Is uw
ministerie daar op enige manier bij betrokken? Zo ja, op welke manier en wie
zijn dit? Is er van deze activiteiten verslaglegging? Zo ja, kunt deze aan de
Tweede Kamer doen toekomen? Bent u bereid periodiek verslag te doen van
de activiteiten van het LIMC?
Antwoord 18
Het LIMC is op 30 maart 2022 opgeheven zoals in het rapport Brouwer staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3