Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 556

Wijziging van de Wet overige OCW-subsidies
onder meer vanwege de Aanwijzingen voor
subsidieverstrekking

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Algemeen
Op 1 januari 2010 is de Regeling van de Minister-President, houdende
vaststelling van Aanwijzingen voor subsidieverstrekking in werking
getreden, hierna «Aanwijzingen» te noemen. Deze Aanwijzingen vormen
de basis voor deze wetswijziging. De reden voor het opstellen van de
Aanwijzingen voor subsidieverstrekking is verlaging van de administratieve lasten van de subsidieontvanger en van de subsidieverstrekker. Deze
lastenverlaging leidt ertoe dat een groter deel van de verstrekte subsidie
aangewend kan worden voor de gesubsidieerde activiteiten. Een
berekening van de reductie van administratieve lasten wordt gemaakt bij
de verschillende ministeriële regelingen die tot stand komen op basis van
deze wet. De verantwoording wordt vereenvoudigd, vooral voor kleinere
subsidiebedragen. Subsidies die door de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap (OCW) worden verstrekt, zullen dus doeltreffender kunnen
worden ingezet. Controle op de besteding van middelen zal voortaan
vanuit vertrouwen geschieden. Dat betekent dat de subsidieontvanger een
grotere eigen verantwoordelijkheid krijgt en dat OCW gerichter gaat
controleren op risicogroepen en -gebieden.
In verband met de vaststelling van deze Aanwijzingen moet de Wet
overige OCW-subsidies (WOOS) gewijzigd worden. De WOOS is namelijk
op enkele punten strijdig met de Aanwijzingen.
Naast de aanpassingen die nodig zijn vanwege de Aanwijzingen, wordt de
WOOS verder vereenvoudigd. Daarbij wordt aangesloten bij de subsidiekaderwetten van andere ministeries, waaronder het Ministerie van
Economische Zaken, van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
In de derde plaats wordt de wet gewijzigd om beter aan te sluiten bij de
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen (Kaderwet ZBO’s). De WOOS
bevat een te ruime delegatiegrondslag die op gespannen voet staat met
de genoemde Kaderwet.

kst-32556-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 556, nr. 3

1

Artikelsgewijs
Artikel I
A, B, J, K, L, N,
De inhoudelijke wetswijzigingen maken een structuurwijziging van de wet
wenselijk. Gekozen is voor een indeling in 3 paragrafen. Deze indeling
doet recht aan de bescheiden omvang van de wet en de verschillende
onderwerpen die er in geregeld zijn. Om de verscheidenheid in onderwerpen naar voren te laten komen, is gekozen voor een driedeling. Éen
deel gaat over de subsidies, één deel gaat over de onderwijsvoorzieningen voor jongeren met een handicap en één deel gaat over de
overgangs- en slotbepalingen.
D
Artikel 3
De WOOS biedt een grondslag voor het verstrekken van subsidies voor
zover er geen grondslag bestaat in een andere wet. Dat hangt samen met
de aanvullende betekenis van de WOOS ten opzichte van de specifieke
OCWsubsidievoorschriften of de specifieke OCWbekostigingsvoorschriften. Dit uitgangspunt komt tot uitdrukking in het eerste lid. Zo biedt
de Wet op het specifiek cultuurbeleid de grondslag voor subsidies op
cultuurgebied, de bekostiging van scholen vindt plaats via de
bekostigingswetgeving.
In een aantal gevallen kan de Minister ondanks het bestaan van een
specifieke andere wettelijke grondslag toch subsidie verstrekken op grond
van de WOOS. Het tweede lid regelt in welke gevallen dat is toegestaan.
Het tweede lid, onderdeel a, is vooral bedoeld voor enkele onderwijswetten, waarin een grondslag wordt geboden voor het verstrekken van
aanvullende middelen die dienstig zijn aan het onderwijs, waarbij de
WOOS van toepassing wordt verklaard.
De regeling van het tweede lid, onderdeel b, beoogt in afwijking van het
uitgangspunt van het eerste lid (de WOOS werkt in beginsel aanvullend)
daarnaast de toepassing van de WOOS in incidentele gevallen mogelijk te
maken. Aan een dergelijke bepaling bestaat uit praktische overwegingen
behoefte. Uit de restricties van het derde en het vierde lid blijkt echter dat
het daadwerkelijk moet gaan om bijzondere en om tijdelijke situaties.
De regeling van het tweede lid, onderdeel c, is bedoeld voor de situatie
dat het voornemen bestaat een voorliggende wettelijke bepaling zodanig
te wijzigen, dat er alsnog een grondslag ontstaat voor de toepasselijkheid
van de WOOS. Ook in dat geval gelden de restricties van het derde en het
vierde lid.
Het nieuwe artikel 3 beoogt geen materiële wijzigingen te introduceren
ten opzichte van het «oude» artikel 3. Wel is de redactie omwille van de
leesbaarheid sterk vereenvoudigd.
In het tweede lid zijn zoveel mogelijk elementen van de oude tekst
overgenomen met uitzondering van de clausule dat openbaar en
bijzonder onderwijs zonder onderscheid behandeld worden. Deze clausule
staat al in het tweede lid van artikel 2 en herhaling is overbodig. De
voorhangprocedure is bovendien zinvoller gemaakt door de eventuele
inbreng van de kamers niet te beperken tot de wens de subsidiever-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 556, nr. 3

2

strekking op een ander niveau te regelen, namelijk op het niveau van de
wet in formele zin.
E
Artikel 4
Het bepaalde in het oude tweede lid is ondergebracht onder het nieuwe
tweede lid (het voormalige derde lid). Het tweede en het derde lid zijn dus
samengevoegd tot een nieuw tweede lid. In het nieuwe tweede lid wordt
aangegeven waarover nadere regels voor subsidieverstrekking gesteld
kunnen worden. Dit laat onverlet de mogelijkheid om bij beschikking nog
nadere voorschriften aan de subsidie te verbinden.
Het oorspronkelijke derde lid, onderdeel c, ging ervan uit dat de
bevoegdheid van de Minister om subsidies te verstrekken kon worden
gedelegeerd. Daaraan waren geen beperkingen gesteld. Het delegeren
van de bevoegdheid om in eigen naam subsidie te verlenen impliceert
echter dat de subsidieverstrekker met openbaar gezag wordt bekleed en
daardoor een bestuursorgaan wordt. Door delegatie van de subsidiebevoegdheid aan – bijvoorbeeld – een stichting zou dus een zelfstandig
bestuursorgaan (ZBO) worden gecreëerd zonder dat daarbij aan de
voorschriften van de Kaderwet ZBO’s zou worden voldaan. Dat is niet
wenselijk. Door de nieuwe regeling van het vierde lid wordt bewerkstelligd dat de subsidiebevoegdheid van de Minister alleen aan ZBO’s
gedelegeerd kan worden waardoor de voorwaarden die de Kaderwet
ZBO’s stelt, in acht worden genomen. Uiteraard dient in zo’n situatie ook
rekening te worden gehouden met de wijze waarop het desbetreffend
ZBO is geregeld en dient te worden bezien of subsidieverstrekking past
binnen de (wettelijke) opdracht van dat ZBO.
F
Artikel 6
Een begrotingsvoorbehoud heeft slechts effect indien in de subsidiebeschikking een dergelijk voorbehoud gemaakt wordt. In het kader van de
vereenvoudiging van de WOOS wordt deze bepaling geschrapt. De
verplichting voor de subsidiegever om een begrotingsvoorbehoud te
maken indien een subsidie wordt verleend ten laste van een nog niet
vastgestelde begroting, wordt opgenomen in de subsidieregelingen.
G
Artikel 8
Deze bepaling is geschrapt uit oogpunt van vereenvoudiging. De Minister
kan de verplichtingen voor subsidieontvangers aanpassen als de situatie
daarom vraagt. Indien er meerdere subsidieverstrekkers zijn, kan de
Minister de verplichtingen ook wijzigen. De specifieke verplichtingen
worden in dit soort gevallen opgenomen in de subsidieregeling of
-beschikking.
H
Artikel 9
De wijziging in het eerste lid is van redactionele aard.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 556, nr. 3

3

De wijziging in het tweede lid maakt het mogelijk om ook bij de
vaststelling van subsidie te bepalen dat rente gevraagd kan worden over
het ten onrechte uitgekeerde subsidiebedrag. Door deze mogelijkheid toe
te voegen is er niet eerst een wijziging van de vaststelling nodig.
De wijziging in het vijfde lid is nodig omdat het artikel waarnaar verwezen
wordt in de Awb gewijzigd is vanwege de invoering van de vierde tranche.
Om er voor te zorgen dat de WOOS op dit punt materieel niet wijzigt, is
deze aanpassing nodig.
I
Artikel 10
Indien de Minister een toezichthouder wil aanwijzen voor subsidies die
niet per boekjaar worden verstrekt, is een wettelijke grondslag nodig. Voor
de per boekjaar verstrekte subsidies is dit namelijk al geregeld in de Awb.
Redactioneel is de tekst aangepast aan de Aanwijzingen voor de
regelgeving.
J
Het tweede hoofdstuk over de per boekjaar verstrekte subsidies is komen
te vervallen. De facultatieve Awb-Afdeling die door de WOOS dwingend
werd voorgeschreven, kan door de Aanwijzingen niet langer verplichtend
worden voorgeschreven. De Aanwijzingen schrijven voor dat een aantal
verplichtingen niet meer aan de ontvanger van subsidie van minder dan
€ 125 000 gevraagd mogen worden. Voor subsidieontvangers die een
hoger bedrag ontvangen mogen deze verplichtingen ook niet meer
standaard gelden. Dat mag alleen nog indien een risico-analyse daarvoor
een grondslag biedt. Hieronder volgt een opsomming van de artikelen die
door het vervallen van dit hoofdstuk geschrapt worden.
Artikel 11 vervalt. De Aanwijzingen strekken ertoe de administratieve
lasten voor de subsidieontvanger en -verstrekker omlaag te brengen. Een
van de maatregelen om dit te bereiken is Afdeling 4.2.8 van de Awb die
betrekking heeft op de per boekjaar verstrekte subsidies aan rechtspersonen niet meer van toepassing te verklaren. Op grond van de Aanwijzingen mag deze afdeling niet van toepassing worden verklaard bij
subsidies lager dan € 125 000.
Op subsidies van € 125 000 of meer kan Afdeling 4.2.8 wel van toepassing
worden verklaard. In voorkomend geval zal dat gebeuren in de desbetreffende regeling of beschikking.
Het derde lid kan vervallen omdat er geen grondslag in de wet nodig is
om het boekjaar gelijk te stellen aan een andere periode dan het kalenderjaar. In voorkomend geval zal dat gebeuren in de desbetreffende
subsidieregeling. Dit bepaalt artikel 4:68 van de Awb.
Artikel 12 vervalt omdat er geen wettelijke grondslag nodig is om een
verplichting tot het vormen van een egalisatiereserve te laten gelden.
Deze verplichting wordt in de subsidieregeling opgenomen of in de
desbetreffende beschikking.
Artikel 13 wordt geschrapt omdat aan ontvangers van subsidies lager dan
€ 125 000 geen accountantsonderzoek meer gevraagd mag worden
krachtens Aanwijzing 9 en 13 van de Aanwijzingen voor subsidieverstrekking. In een subsidieregeling of -beschikking kan worden voorzien in
een accountantsonderzoek bij subsidies van € 125 000 of meer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 556, nr. 3

4

Artikel 14 vervalt omdat een vergoedingsplicht als bedoeld in dit artikel
geen wettelijke grondslag nodig heeft. Een dergelijke verplichting kan ook
in de subsidieregeling of in de beschikking opgenomen worden.
K
Hoofdstuk 3 en de daarin opgenomen artikelen vervallen. Artikel 16 kan
vervallen omdat het niet noodzakelijk is in de wet op te nemen aan welke
vereisten een aanvraag dient te voldoen. De vereisten volgen uit de Awb
en de subsidieregelingen. De artikelen 17, 18 en 19 kunnen vervallen om
de hieronder beschreven redenen.
Artikel 17 wordt geschrapt omdat in de Aanwijzingen 9 en 13 staat dat niet
gevraagd mag worden om een deugdelijke administratie en de bewaring
daarvan. Ook hier geldt dat in de subsidieregeling of -beschikking bepaald
kan worden dat een dergelijke verplichting wel geldt voor subsidies van
€ 125 000 en meer.
Het activiteitenverslag dat verplichtend werd voorgeschreven in artikel 18
mag krachtens Aanwijzingen 9 en 13 niet standaard gevraagd worden
voor subsidies lager dan € 125 000. Voor subsidies van € 125 000 of meer
kan een activiteitenverslag achterwege gelaten worden. Zie hiervoor
Aanwijzing 12, tweede lid, onderdeel b. Krachtens het derde lid van deze
Aanwijzing kan een activiteitenverslag ook achterwege worden gelaten
voor grotere subsidies. Omdat er geen grondslag in de wet hoeft te staan
om een activiteitenverslag te kunnen verplichten, kan volstaan worden
met een dergelijk verslag in de subsidieregeling of beschikking te
verplichten.
Ook artikel 19 kan vervallen vanwege Aanwijzingen 9 en 13. Voor grotere
subsidies kunnen de verplichtingen met betrekking tot de financiële
verantwoording in de subsidieregeling of de subsidiebeschikking
vastgelegd worden. Daar is geen wet in formele zin voor nodig.
M
Artikel 19a
In dit artikel worden de bevoegdheden van het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen (UWV) toegekend met betrekking tot het
bevorderen van het wegnemen van belemmeringen die jonggehandicapten tegenkomen bij het volgen van onderwijs. Het artikel is alleen
redactioneel gewijzigd.
In het vierde lid wordt alleen nog de tegemoetkomingen in de kinderopvangtoeslag benoemd, omdat de Belastingdienst kinderopvangtoeslag
uitkeert en het UWV tegemoetkomingen verstrekt. Omdat het artikel
slechts de mogelijkheden van het UWV benoemt, is het voldoende te
spreken over de tegemoetkoming.
O
Artikel 21
Om ervoor te zorgen dat organisaties, niet zijnde zelfstandige bestuursorganen in de zin van de kaderwet ZBO’s, waaraan voor inwerkingtreding
van deze wet de bevoegdheid tot het nemen van subsidiebesluiten is
gedelegeerd, deze bevoegdheid behouden, is dit artikel uitgebreid met
een tweede lid. In concreto betreft deze overgangsbepaling de Stichting
Nederlands Onderwijs in het Buitenland (NOB).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 556, nr. 3

5

Artikel II
Deze wet werkt terug tot 1 januari 2010, het tijdstip waarop de Aanwijzingen van kracht zijn geworden. Dit om te voorkomen dat er twijfel kan
bestaan over de rechtmatigheid van de verstrekte subsidie. Door de
terugwerkende kracht vervallen met terugwerkende kracht tot 1 januari
2010 een aantal voorschriften inzake verantwoording, toch is geen lacune
ontstaan. In alle regelingen die op of na 1 januari 2010 zijn gepubliceerd,
is de verantwoording afdoende geregeld. Immers, voor de regelingen die
na 12 oktober 2010 tot stand zijn gekomen, voorziet de Regeling
OCW-subsidies in de verantwoording. Voor de regelingen die tussen
1 januari 2010 en 12 oktober 2010 tot stand zijn gekomen, heeft de
terugwerkende kracht geen gevolgen omdat die regelingen zelf voorzien
in een adequate verantwoording. Het betreft de volgende regelingen:
– Regeling restauratie monumenten stadsherstellichamen, Stcrt. 2010,
2076;
– Regeling bevordering Kennisfunctie, Stcrt. 2010, 3032;
– Regeling Sirius programma, Stcrt. 2010, 4502;
– Subsidieregeling BIOS PO en VO, Stcrt. 2010, 5931;
– Tijdelijke subsidieregeling restauratie speciale projecten, Stcrt. 2010,
6452.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 556, nr. 3

6