Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2910
Vragen van de leden Bisschop (SGP) en Van Campen (VVD) aan de Minister
voor Natuur en Stikstof over het jachtbeleid (ingezonden 11 maart 2022).
Antwoord van Minister Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof)
(ontvangen 30 mei 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 2208.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland
over de landelijke vrijstelling van de jacht op de vos?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe waardeert u het onverbindend verklaren van de vrijstelling voor de jacht
op de vos, een belangrijke predator van weidevogels, in de Regeling
natuurbescherming in verband met de blijkbaar gebrekkige aansluiting op de
bepaling in de Wet natuurbescherming (artikel 3.15)?
Antwoord 2
In artikel 3.1 van de Regeling natuurbescherming (hierna: Rnb) wordt
vrijstelling verleend van de verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming (hierna: Wnb) voor de bestrijding door grondgebruikers ter voorkoming
van dreigende schade aan flora of fauna of aan eigendommen van de in
artikel 3.1 van het Besluit natuurbescherming aangewezen schadeveroorzakende vogels en dieren, waaronder de vos. Deze zogenoemde landelijke
vrijstelling voor schadebestrijding wordt verleend op grond van artikel 3.15,
tweede lid, van de Wnb.
In haar uitspraak d.d. 16 februari 2022 heeft de rechtbank Midden-Nederland
artikel 3.1, tweede lid, van de Rnb onverbindend verklaard ten aanzien van de
vos. Deze zaak betreft een beroep tegen een ontheffing, verleend door
gedeputeerde staten van de provincie Utrecht, voor onder meer het gebruik
’s nachts van het geweer voor de bestrijding van de vos. De rechtbank is van

1

ah-tk-20212022-2910
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Rechtbank Midden-Nederland, 22 februari 2022, Zaaknummer UTR 21/1854 en UTR 21/2143
(ECLI:NL:RBMNE:2022:552, Rechtbank Midden-Nederland, UTR 21/1854 en UTR 21/2143 (rechtspraak.nl))

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

oordeel dat de vrijstelling onbevoegd in de Rnb is opgenomen, omdat in
artikel 3.15, tweede lid, van de Wnb de formulering «bij ministeriële regeling»
ontbreekt. Volgens de rechtbank moet de vrijstelling daarom in de vorm van
een vrijstellingsbesluit worden genomen.
Ik ben het niet eens met het oordeel van de rechtbank dat ik onbevoegd ben
om de vrijstelling in artikel 3.1, tweede lid, van de Rnb op te nemen. Van
onbevoegdheid is geen sprake, want de vrijstelling is door het bevoegde
orgaan verleend binnen de door artikel 3.15 van de Wnb voorgeschreven
kaders. Ik ben daarom voornemens om hoger beroep in te stellen tegen de
uitspraak.
Vraag 3
Bent u voornemens op zeer korte termijn in overleg te treden met provincies
over de aanpak naar aanleiding van deze uitspraak?
Antwoord 3
Op 9 maart jl. heeft overleg plaatsgevonden tussen het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en de provincies over de aanpak
naar aanleiding van deze uitspraak.
Vraag 4
Bent u voornemens op zeer korte termijn ervoor te zorgen dat onderhavige
vrijstelling en andere vergelijkbare vrijstellingen juridisch goed geregeld
worden en dat provincies hierop kunnen anticiperen, zodat het komende
broedseizoen predatoren van weide- en akkervogels bejaagd kunnen blijven
worden?
Antwoord 4
Momenteel bereid ik, vooruitlopend op behandeling van het hoger beroep,
een uitvoeringsbesluit voor, waarin vrijstelling wordt verleend krachtens
artikel 3.15, tweede lid, van de Wnb. Hiermee zou het formele gebrek, dat
door de rechtbank is geconstateerd, zijn verholpen. Een dergelijk nieuw
vrijstellingsbesluit vereist vanzelfsprekend een zorgvuldige motivering en
besluitvorming, met inbegrip van de mogelijkheid van inspraak, en kan dus
niet op hele korte termijn worden genomen.
Vraag 5
Heeft u kennisgenomen van het onderzoek van Bureau Waardenburg en de
Jagersvereniging op basis van warmtebeeldtellingen dat erop wijst dat de
populatieomvang van haas, konijn en ree wordt onderschat, omdat zoogdieren steeds meer in de nachtelijke uren actief zijn terwijl reguliere tellingen
overdag plaatsvinden?2
Antwoord 5
Het rapport van Bureau Waardenburg gaat over de vraag op welke momenten van de dag of nacht en met hulpmiddelen als warmtebeeldcamera’s en
verrekijkers/zichttellingen méér of minder dieren worden gezien. De conclusie
van het onderzoek is dat bij nachtelijke tellingen en met warmtebeeldcamera’s meer dieren worden gesignaleerd dan met zichttellingen overdag. Er
worden geen conclusies getrokken over een mogelijke toename van
nachtactiviteit van deze dieren.
Vraag 6
Hoe waardeert u de analyse dat sprake is van onderschatting van de
wildstand omdat de tellingen die ten grondslag liggen aan de Rode Lijst
vooral gebaseerd zijn op tellingen overdag?
Antwoord 6
Zoals ik aangaf bij vraag 5 geeft het rapport van Bureau Waardenburg gaat
over de vraag op welke momenten van de dag en met welke hulpmiddelen
méér of minder dieren worden gezien. Het gaat echter niet over een

2

Website Nederlandse Jagersvereniging, 4 maart 2022, «Warmtebeeldtellingen: een verschil van
dag en nacht» (https://www.jagersvereniging.nl/nieuws/persbericht-warmtebeeldtellingen-eenverschil-van-dag-en-nacht/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

mogelijke vertekening van trends of de betrouwbaarheid daarvan. Er worden
dan ook geen conclusies getrokken over betrouwbaarheid of vertekening van
trends en ook niet over een mogelijke toename van nachtactiviteit van deze
dieren of de populatiegrootte.
Vraag 7
Deelt u de analyse dat onder meer hazen in de loop van de tijd door externe
factoren als toenemende menselijke activiteiten en toenemende predatie
steeds meer in de nacht in plaats van overdag actief zijn?
Antwoord 7
Gezien het feit dat de haas ten prooi kan vallen aan op zicht jagende
roofdieren en roofvogels, is het voor de hand liggend dat zij in de schemering en nacht actiever zijn dan overdag. Dat met warmtebeeldcamera’s
’s-nachts méér dieren worden geteld dan met zichttellingen overdag is
daarom heel wel denkbaar. Daaruit kan echter niet worden geconcludeerd dat
de huidige trendberekeningen onbetrouwbaar en/of vertekend zijn.
Indien inderdaad een verschuiving van dagactiviteit naar meer nachtactiviteit
is opgetreden, dan kan dat gevolgen hebben voor de trend, maar daar zijn
geen aanwijzingen voor.
Vraag 8
Worden de uitkomsten van het genoemde onderzoek betrokken bij het
onderzoek naar de staat van instandhouding van wildsoorten door Wageningen Environmental Research en de beleidsreactie daarop?
Antwoord 8
Wageningen Environmental Research heeft haar rapport reeds afgerond. Ik
zal laten onderzoeken of en hoe de uitkomsten van het onderzoek van Bureau
Waardenburg in de toekomst meegenomen kan worden bij het bepalen van
de staat van instandhouding van soorten op de wildlijst.
Vraag 9
Hoe waardeert u de inschatting van het Dutch Wildlife Health Centre op basis
van Duits onderzoek dat de hazenpopulatie (ook) in Nederland de afgelopen
drie jaar met een kwart is toegenomen?3
Antwoord 9
De hazenpopulatie kan per jaar sterk schommelen. De weersomstandigheden
kunnen een behoorlijke invloed hebben op overleving, maar bijvoorbeeld ook
op het succes van de voortplanting4. 2019 en 2020 kende een relatief droge
lente en zomer wat positief is voor de overleving van jonge hazen. Desondanks is er sprake van een dalende trends sinds 1997.
Vraag 10
Wordt de genoemde analyse eveneens betrokken bij het onderzoek naar de
staat van instandhouding van wildsoorten door Wageningen Environmental
Research en de beleidsreactie daarop?
Antwoord 10
De gegevens uit het meetnet Dagactieve Zoogdieren van het Netwerk
Ecologische Monitoring (NEM) zijn door de Wageningen Environmental
Reasearch gebruikt bij het bepalen van de staat van instandhouding van de
haas.
Vraag 11
Zijn de cijfers en inzichten van faunabeheereenheden, die de wettelijke taak
hebben om gegevens over wildpopulaties te verzamelen, integraal betrokken
bij het genoemde onderzoek van Wageningen Environmental Research? Zo

3

Website Nederlandse Jagersvereniging, 21 februari 2022, «Hazenpopulatie toont zich
veerkrachtig» (https://www.jagersvereniging.nl/nieuws/persbericht-onderzoek-duidt-op-25groei-hazenpopulatie/)
4
H. Rödel, J.J.A. Dekker – invloed weer konijn en haas 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

niet, gaat u ervoor zorgen dat dit alsnog gebeurt dan wel dat deze gegevens
betrokken worden in het vervolgtraject?
Antwoord 11
De cijfers van de faunabeheereenheden zijn door Wageningen Environmental
beoordeeld en konden niet meegenomen worden voor het bepalen van de
populatietrend. Het huidige protocol en het enkele telmoment zorgen ervoor
dat de gegevens niet gevalideerd kunnen worden door het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS).
Omdat het wenselijk is om deze tellingen in de toekomst ook te kunnen
gebruiken, wil ik samen met alle betrokken partijen werken aan verbetering
van het telprotocol en de verzameling van gegevens.
Vraag 12
Deelt u de mening dat het hanteren van 1950 als referentiejaar voor de Rode
Lijst geen goed beeld geeft, omdat destijds geen sprake was van structurele,
landsdekkende monitoringsprogramma’s en ook van ander landgebruik?
Antwoord 12
In Nederland hebben we afgesproken om voor alle rode lijsten het referentiejaar 1950 als standaard aan te houden. De rodelijststatus wordt gebaseerd op
enerzijds de actuele situatie en anderzijds de trends in verspreiding en
populatieomvang.
Voor de verspreiding wordt voor zoogdieren de Zoogdieratlas van Van
Wijngaarden et al. uit 1971 (die is gebaseerd op de periode 1946–1969) als
representatief gezien voor 1950. Wat betreft de populatieomvang zijn er niet
voor alle soorten goede tellingen vanaf 1950. Voor haas en konijn zijn er pas
sinds respectievelijk 1997 en 1984 telreeksen beschikbaar om betrouwbare
populatietrends te bepalen. De in de rode lijst zoogdieren genoemde trends
voor haas en konijn zijn dan ook niet de trends vanaf 1950 maar vanaf deze
jaartallen.
Rode lijsten zijn een instrument om de ontwikkeling van een soortgroep in
Nederland te volgen. Langjarige trends zijn van belang om juist de effecten
van veranderingen in het landschap zichtbaar te maken. Een vast referentiejaar is van belang om te voorkomen dat het probleem van een «shifting
baseline» optreedt. (Shifting baseline = als het referentiejaar opschuift terwijl
de populatie steeds afneemt, wordt een kleinere afname geconstateerd dan
bij een vast referentiejaar). Rode lijsten hebben een belangrijke signaleringsfunctie. Beleidskeuzes worden echter gebaseerd op de criteria vanuit de
Vogel- en Habitatrichtlijn die gaan over de staat van instandhouding. Dit is
daarom ook het gehanteerde criterium in de Wet natuurbescherming. Het
besluit om de jacht op konijn en haas (in drie provincies) niet te openen is
gebaseerd op dit criterium uit de Wet natuurbescherming, en niet op de
rodelijststatus.
Vraag 13
Gaat het bij de cijfers die zijn gebruikt voor de periode 1950–1980 om
landsdekkende dan wel voor het hele land representatieve cijfers?
Antwoord 13
De afschotcijfers van de winters van 1960 tot en met 1979 zijn verzameld
door het Ministerie van LNV5. Landelijke afschotcijfers van winter 1980–1981
t/m winter 2010–2011 zijn geregistreerd door de Koninklijke Nederlandse
Jagersvereniging (KNJV). In het basisrapport van de Rode Lijst Zoogdieren
zijn deze cijfers gebruikt voor het bepalen van de (historische) populatietrend6.
Vraag 14
Welke referentiejaren voor de beoordeling van de staat van instandhouding
van wildsoorten hanteren omliggende landen?

5
6

Broekhuizen, S., 1982. Hazen in Nederland. Proefschrift, Landbouwuniversiteit Wageningen.
https://www.zoogdiervereniging.nl/sites/default/files/2020-11/Basisrapport%20RL%20Zoog
dieren%2001102020%20def.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 14
De staat van instandhouding vindt zijn oorsprong in de Habitatrichtlijn. Het
jaar van inwerkingtreding van de Habitatrichtlijn (1994) is het referentiejaar
voor het bepalen van «gunstige referentiewaarden voor de componenten
«populatie» en «verspreidingsgebied»». Het in een gunstige staat van
instandhouding brengen en herstellen is een verplichting voor alle soorten
die genoemd staan in bijlagen II, IV en V van de Habitatrichtlijn.
Vraag 15
Gaat u in overleg met alle betrokken partijen die tellingen uitvoeren en/of
wettelijk vastgestelde taken in het jachtdomein uitvoeren over de wijze
waarop tellingen uitgevoerd worden en de uniformering daarvan en over de
duiding van genoemde onderzoeken met betrekking tot de staat van
instandhouding van wildsoorten alvorens maatregelen te nemen?
Antwoord 15
Zie ook mijn antwoord op vraag 11. Zoals aangekondigd in mijn brief aan uw
Kamer, die ik parallel aan deze beantwoording aan uw Kamer heb gestuurd,
ben ik voornemens voor het komend jachtseizoen de jacht op het konijn in
alle provincies en voor de haas in de provincies Utrecht, Limburg en
Groningen niet te openen. Voor de wilde eend, houtduif en fazant wil ik eerst
meer inzicht krijgen op provinciaal niveau. Op basis van dit inzicht zal ik een
besluit nemen over het al dan niet openen van de jacht op deze soorten in
het jachtseizoen 2023/2024. Voor het jachtseizoen 2022/2023 blijft de jacht
vooralsnog geopend.
Vraag 16
Bent u bereid deze vragen te beantwoorden voor het tweeminutendebat
Natuur?
Antwoord 16
Een gedegen beantwoording kostte meer tijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5