Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

25 087

Internationaal fiscaal (verdrags)beleid

31 066

Belastingdienst

Nr. 51

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 april 2013
Naar aanleiding van het verzoek van het lid Omtzigt, gedaan tijdens het
ordedebat van 9 april 2013, dat u bij brief van genoemde datum aan mij
hebt toegezonden, bericht ik u het volgende.
Offshore leaks
Op 6 april 2013 verscheen in dagblad Trouw het eerste artikel over
natuurlijke en rechtspersonen met offshore relaties. Daarna zijn er nog
andere publicaties geweest; ook in de internationale media. Deze stroom
publicaties is gebaseerd op een wereldwijd onderzoek dat is uitgevoerd
door «the International Consortium of Investigative Journalists» te
Washington (ICIJ). Onderzoeksjournalisten van Trouw hebben daarin
geparticipeerd. ICIJ heeft de beschikking gekregen over een databestand
met informatie over bedoelde offshore relaties en Trouw heeft toegang tot
deze gegevens.
Aangezien deze informatie voor een correcte belastingheffing van groot
belang zou kunnen zijn, is dezerzijds direct actie ondernomen om te
bewerkstelligen dat de Belastingdienst de beschikking of toegang zou
kunnen krijgen tot de desbetreffende bestanden. Daartoe is een rechtstreeks verzoek gericht aan ICIJ en is ook Trouw benaderd. Er heeft op
mijn verzoek een gesprek plaatsgevonden tussen de Directeur-generaal
Belastingdienst, de directeur Communicatie van het ministerie en de
hoofdredactie van Trouw. Ik heb een beroep gedaan op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de pers. Helaas zonder het gewenste
resultaat. Trouw heeft aangegeven een verklaring te hebben ondertekend,
waartoe zij zich tegenover ICIJ heeft verplicht de informatie niet aan
derden ter beschikking te stellen. De informatie zou dus alleen met
toestemming van ICIJ voor de Belastingdienst toegankelijk kunnen
worden gemaakt. Genoemde hoofdredactie beroept zich op het bewaren
van haar journalistieke vrijheid en onafhankelijkheid, alsmede op
bronbescherming. Trouw heeft nog wel aan ICIJ de vraag voorgelegd of
een medewerker van de Belastingdienst inzage zou kunnen krijgen in de
bestanden. Daarop is door ICIJ afwijzend gereageerd.

kst-25087-51
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 25 087, nr. 51

1

Het was en is absoluut niet mijn bedoeling de journalistieke vrijheid te
beperken dan wel de bronbescherming in gevaar te brengen. Dat is
toegelicht bij Trouw. De Belastingdienst wenst alleen de beschikking te
krijgen over de gegevens om te kunnen beoordelen of sprake is van
ongeoorloofde constructies, zodat daartegen kan worden opgetreden. Dat
is mijn maatschappelijke verantwoordelijkheid. De journalisten zullen op
geen enkele wijze worden gehinderd in hun belangrijke onderzoekswerk.
Ik heb overwogen eventueel gerechtelijke stappen te ondernemen richting
Trouw om de gegevens boven water te krijgen en daarover juridisch
advies ingewonnen bij de landsadvocaat. Op basis daarvan ben ik
vooralsnog niet van plan een dergelijke procedure te starten. Dit zou een
te langdurige aangelegenheid worden met een onzekere uitkomst.
Verder heb ik mij uiteraard tot andere landen gewend, zowel bilateraal
(o.a. de Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk, België, het Verenigd
Koninkrijk en Griekenland) als via de Organisatie voor Economische
Ontwikkeling en Samenwerking (OESO) en de Europese Unie (EU). Dit om
te vernemen in hoeverre zij de beschikking hebben gekregen over
bedoelde bestanden en om zo nodig gezamenlijke druk te kunnen
uitoefenen richting ICIJ om deze organisatie van standpunt te doen
wijzigen. Ik heb hierover zelf nog contact gehad met EU Commissaris
Semeta. Gebleken is dat andere landen dezelfde wens hebben, maar
evenmin als de Nederlandse Belastingdienst de beschikking hebben
kunnen krijgen over bedoelde gegevens. De VS heeft – evenals Nederland
– ICIJ rechtsreeks benaderd, doch zonder resultaat.
Naast deze acties wordt door de Belastingdienst zelf constant het internet
en sociale media afgezocht om te trachten de informatie / bestanden te
kunnen achterhalen. Helaas tot nu toe eveneens zonder positief resultaat.
Vanzelfsprekend worden deze onderzoeken onverminderd voortgezet.
Aangezien de Belastingdienst nog niet beschikt over de bestanden van
ICIJ/Trouw is het niet mogelijk nadere actie te ondernemen in de richting
van mogelijk in de bestanden voorkomende personen en rechtspersonen.
Indien concrete namen worden genoemd in de media, kunt u ervan
uitgaan dat – indien daarvoor aanleiding bestaat – door de Belastingdienst
een check wordt uitgevoerd en zo nodig nadere actie wordt ondernomen.
Over de resultaten daarvan wordt – gezien de fiscale geheimhoudingsplicht – niet naar derden gecommuniceerd.
Voorts is de Belastingdienst in overleg met een aantal banken om haar
informatiepositie met betrekking tot offshore relaties te kunnen versterken
en om te voorkomen dat medewerking wordt verleend aan niet legale
constructies.
Uitvoering motie Omtzigt/Harbers
In mijn brief aan uw kamer van 18 oktober 2011 (Kamerstukken II 2010/11,
25 087, nr. 27) ben ik inhoudelijk ingegaan op de motie van de leden
Omtzigt en Harbers. In de motie werd de regering verzocht alleen nog Tax
Information Exchange Agreements (TIEA’s) te sluiten die een bepaling
bevatten op basis waarvan automatische gegevensuitwisseling mogelijk
is en uw Kamer te informeren over welke TIEA’s daadwerkelijk tot
gegevensuitwisseling hebben geleid. Voor de inhoudelijke reactie op de
motie verwijs ik kortheidshalve naar onderdeel 12 van de eerder
genoemde Kamerbrief. Zoals in de brief aangegeven, zal rapportage van
cijfermatige gegevens over de ervaringen met de overeengekomen
informatie-uitwisselingsverdragen worden opgenomen in het beheersverslag van de Belastingdienst. In het beheersverslag 2011, dat vorig jaar
met uw Kamer is besproken, is een overzicht opgenomen van alle landen
waarmee de Nederlandse Belastingdienst in 2011 fiscale inlichtingen heeft
uitgewisseld (inclusief de aantallen), waaronder ook de zogenaamde
TIEA-landen. In paragraaf 3.9 van het beheersverslag dat is gewijd aan
internationale samenwerking, wordt daarop nader ingegaan. In het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 25 087, nr. 51

2

vervolg zal deze informatie worden verstrekt in de halfjaarsrapportages
van de Belastingdienst. In de komende 12e halfjaarsrapportage wordt
wederom een totaaloverzicht opgenomen, maar dan over het jaar 2012.
Verder is mijn inzet binnen de OESO om de normen op te trekken in die
zin, dat automatische en spontane fiscale inlichtingenuitwisseling de
standaard wordt.
Ik vertrouw erop u hiermee voor dit moment voldoende te hebben
geïnformeerd.
Indien er meer informatie beschikbaar is over bedoelde offshore databestanden, zal ik u nader berichten.
De staatssecretaris van Financiën,
F.H.H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 25 087, nr. 51

3