Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 889

Voorstel van wet van de leden Van Gent en van
Hijum tot wijziging van de Wet aanpassing
arbeidsduur ten einde flexibel werken te
bevorderen

Nr. 4 HERDRUK 1

ADVIES VAN DE RAAD VAN STATE EN REACTIE VAN DE
INDIENERS
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State, d.d. 10 november 2011 en de reactie van de indieners d.d.
16 februari 2012, aangeboden aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal. Het advies van de Afdeling is cursief afgedrukt. De
Afdeling maakt een aantal opmerkingen bij het initiatiefvoorstel, waarop
hierna zal worden ingegaan.
Bij brief van de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
9 september 2011 heeft de Tweede Kamer, bij de Afdeling advisering van
de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van
wet van de leden Van Gent en Van Hijum tot wijziging van de Wet
aanpassing arbeidsduur ten einde flexibel werken te bevorderen, met
memorie van toelichting.
Het voorstel beoogt flexibel werken te bevorderen door de Wet
aanpassing arbeidsduur (hierna: de Waa) om te vormen tot een Wet
flexibel werken (hierna: Wfw). Deze wet moet bevorderen dat werknemers
meer mogelijkheden krijgen om te telewerken en op voor hen gunstige
tijden te werken. Werknemers kunnen bij hun werkgever een verzoek doen
om de arbeidstijden en de arbeidplaats aan te passen. Thans kunnen
werknemers alleen een verzoek doen om het aantal uren aan te passen.
Voorts wordt de termijn waarbinnen een werknemer een dergelijke
aanvraag kan doen verkort van een jaar naar een half jaar na aanvang van
het dienstverband. Na afwijzing of inwilliging van het verzoek moet de
werknemer twee jaar wachten voordat hij een nieuw verzoek mag doen.
Het voorstel bekort deze termijn tot één jaar. Ook komt de uitzondering
voor werkgevers met minder dan tien werknemers te vervallen.
De Afdeling maakt opmerkingen over de probleemanalyse, het nut en de
noodzaak van het voorstel, de wederkerige flexibiliteit van werkgevers en
werknemers, de arbeidsomstandigheden bij flexibel werken, de beveiliging van vertrouwelijke gegevens en de financiële en administratieve
lasten.

1
I.v.m. het toevoegen van de bijlage bij het
advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State.

kst-32889-4-n1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

1

1. Inleiding
Werknemers hebben ingevolge artikel 2, eerste lid, van de Waa, het recht
hun werkgever te verzoeken hun arbeidsovereenkomst of aanstelling te
wijzigen, zodat zij meer dan wel minder uren kunnen gaan werken. De
werkgever kan een dergelijk verzoek slechts weigeren op grond van
zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang.1 Hieronder vallen in ieder geval
problemen van financiële en organisatorische aard, alsmede problemen
op het gebied van veiligheid. De indieners beogen de werking van de Waa
uit te breiden tot verzoeken over aanpassing van de arbeidstijden en de
arbeidsplaats. Dit moet ertoe leiden dat werknemers gemakkelijker
verzoeken kunnen doen om buiten de normale werktijden te werken
(hierna: flexibele werktijden) of om een deel van het werk buiten de
normale plaats van de arbeid te verrichten (hierna: thuiswerken).
Volgens de toelichting hebben werknemers die arbeid en zorg combineren
grote behoefte aan flexibel werken. Het voorstel moet zorgen voor een
cultuuromslag, waardoor flexibel werken vanzelfsprekender wordt. De
indieners verwachten dat het voorstel eenzelfde effect heeft voor flexibel
werken als de Waa en de Britse Employment Act voor het werken in
deeltijd.
2. Probleemanalyse
De indieners voeren twee redenen aan voor het invoeren van een
wettelijke regeling van flexibel werken. In de eerste plaats ervaart een
toenemend aantal werknemers tijdsdruk en tijdsgebrek bij het combineren
van arbeid en privétaken. Daarbij gaat het in het bijzonder om werknemers die de zorgen voor kinderen of andere naaste familieleden. Flexibel
werken moet de combinatie van deze taken vergemakkelijken. De
indieners sluiten daarmee aan bij het SER-rapport «Tijden van de
samenleving» uit april 2011.2
In de tweede plaats moet flexibel werken ertoe leiden dat werknemers -en
met name vrouwen- die in deeltijd werken, meer uren per week gaan
werken. Dit is nodig, omdat Nederland als gevolg van de vergrijzing met
grote arbeidstekorten in het onderwijs en de zorg te maken krijgt. De
arbeidsparticipatie van vrouwen in Nederland is met 60% relatief hoog,
maar het gemiddelde aantal uren dat vrouwen per week werken ligt met
24 uur relatief laag, aldus de toelichting. De Wfw beoogt de combinatie
van arbeid en zorg te ondersteunen, zodat deeltijdwerkers meer uren
kunnen gaan werken.

1

Waa, artikel 2, vijfde, achtste en negende lid.
Sociaal Economische Raad, «Tijden van de
samenleving. Slimmer organiseren van tijd en
plaats van arbeid en dienstverlening», april
2011.
3
De Raad van de Europese Unie signaleert in
zijn aanbeveling over het hervormings- en
stabiliteitsprogramma dat als gevolg van het
grote aantal personen dat in deeltijd werkt, het
gemiddelde aantal gewerkte uren in Nederland het laagste is van heel Europa. Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2011 over het
nationale hervormingsprogramma 2011 van
Nederland en met een advies van de Raad
over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Nederland voor de periode
2011–2015 (PbEU 2011, C 212–214).
4
Kamerstukken II 2008/09, 26 447, nr. 42,
blz. 3–4.
5
«Tijden van de samenleving», blz. 15.
2

De Afdeling onderkent de door de indieners geschetste problemen. Zo is
in een aanbeveling van de Raad van de Europese Unie al eerder gewezen
op het zeer grote aantal werknemers in Nederland dat in deeltijd werkt.3
Ook in de beleidsverkenning modernisering verlofregelingen en arbeidstijden wordt opgemerkt dat een betere afstemming van arbeid en
privéleven ertoe kan leiden dat het gemiddelde aantal arbeidsuren van
vrouwen met een kleine deeltijdbaan kan toenemen van 12 naar 20 uur
per week.4
De Afdeling erkent in het licht van het vorenstaande, met de indieners, het
belang van de vergroting van het gemiddelde aantal arbeidsuren van
deeltijdwerkers. De Afdeling constateert dat de toelichting nauwelijks
aandacht besteedt aan de voordelen die de Wfw zou kunnen hebben voor
werknemers die fulltime werken. Ook deze categorie werknemers heeft
volgens de Afdeling baat bij flexibel werken. Volgens «Tijden van de
samenleving» werken veel mensen in deeltijd omdat de openingstijden
van maatschappelijke diensten slecht aansluiten bij de werktijden van een
fulltime baan.5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

2

De indieners sluiten aan bij de conclusies in «Tijden van de samenleving».
De SER adviseert vijf strategieën in onderlinge samenhang te bezien en
creatief te combineren. Het voorstel combineert hiervan drie strategieën,
namelijk arbeid of dienstverlening tijd- en plaatsonafhankelijk aanbieden
door middel van nieuwe technologie, het optimaal gebruik maken van de
mogelijkheden om arbeid en dienstverlening te plannen en het aanpassen
van arbeidsuren. Volgens dit rapport zal het succes van deze maatregelen
mede afhangen van de inzet om tot een andere organisatie van tijd en
plaats van maatschappelijke voorzieningen te komen. De SER denkt
daarbij aan verschuiving en verruiming van openingstijden van maatschappelijke voorzieningen, zoals scholen, medische instellingen en
overheidsinstanties, en aan het inzetten van verlof.1
Gelet op de hiervoor geschetste samenhang van problemen en voorzieningen is de Afdeling niet overtuigd dat alleen door invoering van de Wfw
de arbeidsparticipatie zal verbeteren. De Afdeling adviseert in de
toelichting op het voorgaande nader in te gaan en daarbij ook aandacht te
besteden aan de betekenis van het wetsvoorstel voor werknemers met
een fulltime baan.
2. De indieners nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben de
memorie van toelichting op dit punt aangepast.
3. Nut en noodzaak
Volgens de indieners is een wettelijke regeling noodzakelijk, omdat de
behoefte aan meer flexibiliteit in de combinatie van arbeid en zorg nog
onvoldoende in CAO-afspraken wordt geregeld. Bovendien moet de Wfw
leiden tot een cultuuromslag bij werkgevers en werknemers.
De Afdeling merkt in dit verband het volgende op.
a. Flexibel werken
De komende jaren zal een structureel tekort aan arbeidskrachten ontstaan.
Werknemers zullen, bezien vanuit de werking van de arbeidsmarkt, naar
verwachting steeds meer invloed kunnen uitoefenen op hun arbeidstijden
en -plaatsen. Uit de Arbobalans 2010 blijkt dat Nederland een van de
koplopers in Europa is op het gebied van thuiswerken: ruim 18% van de
werknemers werkt (voor een deel) thuis. Op het gebied van flexibele
werktijden scoort Nederland op Europees niveau gemiddeld, maar het
percentage neemt snel toe. Ongeveer 60% van de bedrijven biedt enige
vorm van flexibele werktijden aan en in 42% van de bedrijven zijn deze
van toepassing op alle medewerkers.2 De kans is aanzienlijk dat de door
de indieners gewenste cultuuromslag in de samenleving zich ook zonder
ingrijpen van de overheid zal voltrekken.
De Afdeling adviseert in de toelichting te motiveren waarom bevordering
van flexibel werken door middel van een wettelijke regeling nodig is,
bezien tegen de achtergrond van de hiervoor geschetste ontwikkelingen.
3a. De indieners nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben
de memorie van toelichting op dit punt aangepast.

1
Sociaal Economische Raad, «Tijden van de
samenleving, blz. 42–44 en 66–67. De overige
strategieën zijn verschuiving en verruiming
van openingstijden, en het inzetten van verlof.
2
TNO «Arbobalans 2010», blz. 70 en 73.

b. Flexibel werken in CAO’s
In paragraaf 3.1 van de toelichting wordt vermeld dat de initiatiefnemers
het zogenoemde «driekwart dwingend recht» handhaven om werkgevers
en werknemers te stimuleren om in CAO’s concrete afspraken op maat te
maken over flexibel werken. De Wfw moet ervoor zorgen dat CAO’s
dergelijke afspraken bevatten. Verwezen wordt naar het Rapport Faciliteiten Arbeid en Zorg uit 2009. Hoewel in 80% van de CAO’s flexibel
werken en thuiswerken wordt genoemd, worden in slechts 16% van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

3

CAO’s concrete afspraken gemaakt over flexibele werktijden en wordt
slechts in 4% van de CAO’s rekening gehouden met persoonlijke
omstandigheden van de werknemer, aldus de toelichting.1
Uit genoemd onderzoek blijkt tevens dat 67% van de cao’s die gelden voor
60% van de werknemers bepalingen bevatten over flexibele werktijden.
Hieronder vallen ook dagvensters, bestaande uit tijden waarop op zijn
vroegst begonnen en op zijn laatst geëindigd kan worden. Het gemiddelde
dagvenster bedraagt 13 uur. Voorts hebben in 41% van de cao’s die
gelden voor 40% van de werknemers, de werknemers invloed op het
rooster. In 22% van de cao’s die gelden voor 15% van de werknemers zijn
regelingen gevonden over de mogelijkheid om thuis te werken.2 Het valt
de Afdeling op dat veel CAO’s weliswaar regelingen bevatten over
flexibele werktijden, maar dat regelingen over thuiswerken slechts beperkt
voorkomen.
De Afdeling mist in de toelichting een analyse van het achterblijven van
concrete afspraken ter uitvoering van regelingen en algemene intenties in
CAO’s. Zij adviseert de veronderstelling dat een wettelijke regeling van
flexibel werken leidt tot meer concrete afspraken in CAO’s, nader te
onderbouwen.
3b. De indieners nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben
de memorie van toelichting op dit punt aangepast.
c. Regeling in de Arbeidstijdenwet
De Afdeling wijst erop dat ingevolge de artikelen 4:1 en 4:1a van de
Arbeidstijdenwet (hierna: de ATW) de werkgever verplicht is bij de
organisatie van de arbeids- en rusttijden rekening te houden met de
persoonlijke omstandigheden van de werknemers, waaronder zorgtaken.
Ingevolge het derde lid van artikel 4:1 moet de werkgever rekening
houden met nieuwe ontwikkelingen op dit gebied en zijn beleid zo nodig
bijstellen. Deze verplichtingen gelden als er geen CAO-bepalingen zijn.
Ook op grond van deze verplichtingen is het mogelijk om een regeling te
treffen over flexibele werktijden en thuiswerken.
De Afdeling adviseert in de toelichting op deze mogelijkheid in te gaan.
3c. In het huidige voorstel worden de begrippen arbeidsduur, arbeidsplaats en werktijd gehanteerd. De definitie arbeidsplaats komt overeen
met de definitie hiervan in de Arbeidsomstandighedenwet. De indieners
hebben er voor gekozen niet het begrip arbeidstijden te hanteren maar het
begrip werktijd, omdat arbeidstijden mogelijk verwarrend is. In de
Arbeidstijdenwet gaat het begrip arbeidstijd over het aantal uren dat je
werkt op een dag. Het verzoek van de werknemer, dat de indieners met dit
wetsvoorstel beogen, kan over meer gaan dan dan alleen het aantal uren
dat een werknemer werkt op een dag. Het kan ook gaan over de
tijdstippen waarop dat werk wordt verricht.

1
Volgens het «Rapport Faciliteiten Arbeid en
Zorg 2009», blz. 32, is de tekst van de cao op
dit punt een bevestiging van de inhoud van
Arbeidstijdenwet.
2
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid «Faciliteiten Arbeid en Zorg 2009. Een
onderzoek naar cao-afspraken met betrekking
tot arbeid en zorg-faciliteiten», februari 2010,
blz 30–34.

Artikel 4:1 en 4:1a stellen dat de werkgever verplicht is bij de organisatie
van de arbeids- en rusttijden rekening te houden met de persoonlijke
omstandigheden. Met het onderhavig wetsvoorstel wordt deze verplichting versterkt, omdat werkgevers een verzoek van werknemers om
rekening te houden met persoonlijke omstandigheden alleen met
zwaarwegende motieven kan afwijzen.
De indieners hebben de memorie van toelichting aangescherpt op dit
punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

4

d. Opportuniteit
Op middellange termijn zullen op de Nederlandse arbeidsmarkt grote
tekorten aan personeel ontstaan. Op korte termijn wordt echter rekening
gehouden met een vertraging van de economische groei. Met betrekking
tot Nederland wordt voor 2012 een lage economische groei van 1%
verwacht. Verwacht wordt wel dat de werkloosheid niet daalt.1 De kans is
niet uitgesloten dat de Wfw in werking treedt in een economisch minder
gunstige periode, waarin bedrijven onvoldoende (financiële) mogelijkheden hebben om aan verzoeken tot flexibel werken te voldoen. Daardoor
kan bij werkgevers en werknemers een negatief beeld van de Wfw
ontstaan. In de toelichting wordt geen aandacht besteed aan de mogelijke
invloed van economische ontwikkelingen op de effectiviteit van de Wfw.
De Afdeling adviseert in de toelichting aandacht te besteden aan de
gevolgen van een mogelijke vertraging van de economische groei voor de
werking van de Wfw en daarbij tevens het tijdstip van inwerkingtreding
van de Wfw te betrekken.
3d. De indieners nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben
de memorie van toelichting op dit punt aangepast.
4. Wederkerige flexibiliteit werkgever en werknemer
In het SER-rapport «Tijden van de samenleving» wordt het begrip
wederkerige flexibiliteit besproken. De SER verstaat hieronder een
wederzijdse bereidheid om behoeften ten aanzien van tijd, plaats en
organisatie van het werk op elkaar af te stemmen, met oog voor de
wensen en de mogelijkheden over en weer. Een werknemer die om
flexibiliteit van zijn werkgever vraagt, kan een aan hem gerichte vraag om
flexibiliteit terugverwachten. Wederkerige flexibiliteit betekent overigens
niet dat alles en iedereen onbeperkt flexibel, beschikbaar en bereikbaar
moet worden. Een «grenzeloze» flexibiliteit heeft als risico dat er
onvoldoende ruimte is voor verschillende domeinen van het leven, zoals
zorg, studie, ontspanning en maatschappelijke verplichtingen.2 Daarom is
het ook van belang de grenzen van die flexibiliteit aan te geven.
De toelichting legt de nadruk op verplichtingen van de werkgevers en de
voordelen die flexibel werken biedt voor werknemers. De voordelen voor
werkgevers komen alleen in paragraaf 1.2 kort aan bod. Aan eventuele
verplichtingen van de kant van de werknemer wordt geen aandacht
besteed. De Afdeling adviseert in de toelichting ook in te gaan op de
mogelijke nadelen van flexibel werken en de grotere verantwoordelijkheden die flexibel werken bij de werknemer legt. Ter illustratie wijst de
Afdeling op het feit dat het voorstel het mogelijk maakt dat een
werknemer vanaf een half jaar na zijn indiensttreding ieder jaar een
verzoek kan doen om flexibel te mogen werken. Het steeds halfjaarlijks,
met redenen omkleed, moeten afwijzen van een verzoek om flexibel
werken door de werkgever kan nadelige gevolgen hebben voor de
arbeidsverhouding met diens werknemer.
Voorstelbaar is dat bedrijven vaker personeel voor een kortere periode in
dienst gaan nemen, om te voorkomen dat zij geconfronteerd worden met
verzoeken om flexibel te werken. De Afdeling adviseert in de toelichting in
te gaan op de wederkerige flexibiliteit van werkgever en werknemer en
daarbij tevens ook de mogelijke nadelen van flexibel werken te betrekken.

1

Centraal Planbureau «Macro-Economische
Verkenning 2012», blz. 10–13.
2
«Tijden van de samenleving», blz. 16–17.
Wederkerige flexibiliteit speelt ook een rol in
andere relaties, zoals tussen dienstverleners
en hun klanten, of tussen publieke voorzieningen en burgers.

4. De indieners nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben de
memorie van toelichting op dit punt aangepast (paragraaf 1.1)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

5

5. Arbeidsomstandigheden
In hoofdstuk 4 van de toelichting wordt over thuiswerken opgemerkt dat
er thuis een fatsoenlijke werkplek moet komen en dat afspraken over de
voorzieningen die nodig zijn voor thuiswerken later in een ministeriële
regeling kunnen worden opgenomen. Voorts wordt verwezen naar het
voornemen in het regeerakkoord om de arboregels voor thuiswerkplekken
te versoepelen.1 De toelichting laat zich er niet over uit wie de thuiswerkplek moet financieren, en of de werkgever dan wel de werknemer
hiervoor verantwoordelijk is.
De Afdeling maakt hierover de volgende opmerkingen.
a. Zorgplicht werkgever voor arbobeleid
De Afdeling wijst erop dat ingevolge artikel 3, eerste lid, aanhef en onder
c, van de Arbeidsomstandighedenwet (hierna: Arbowet), de werkgever
een zorgplicht heeft voor de gezondheid en veiligheid van de werknemers,
waaronder de inrichting van de arbeidsplaatsen en de arbeidsmiddelen.
De eisen waaraan deze plaatsen en middelen moeten voldoen, zijn nader
geregeld in onder meer het Arbeidsomstandighedenbesluit (hierna:
Arbobesluit) en in de Arbeidsomstandighedenregeling (hierna: Arboregeling). Voor beeldschermwerk worden ingevolge afdeling 5.1 van de
Arboregeling eisen gesteld aan onder meer het beeldscherm en aan de
verlichting van de werkplek. Ingevolge artikel 5.15 van het Arbobesluit
dient de werkgever een doelmatige zitgelegenheid en een doelmatig
werkblad of doelmatige werktafel ter beschikking te stellen.
Uit een arrest van het Hof Amsterdam blijkt dat de werkgever ook bij
structureel thuiswerken verantwoordelijk blijft voor de naleving van de
Arbowet, en aansprakelijk kan worden gesteld voor schade als gevolg van
rsi, die is ontstaan door het niet naleven van deze regels.2 Op het
voorgaande wordt in de toelichting niet ingegaan evenmin als op de
kosten van het inrichten van een thuiswerkplek volgens de arboregels3.
De Afdeling adviseert in de toelichting op deze aspecten in te gaan en het
voorstel zo nodig aan te passen.
5a. De indieners nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben
de memorie van toelichting op dit punt aangepast (hoofdstuk 4)
b. Delegatie naar ministeriële regeling
Met betrekking tot het voornemen de afspraken over thuiswerkplekken in
een ministeriële regeling op te nemen, wijst de Afdeling vanwege het
primaat van de wetgever op de uitgangspunten dat de hoofdelementen
van een regeling zoveel mogelijk in de wet worden opgenomen, de
nadere uitwerking in een algemene maatregel van bestuur plaatsvindt en
dat delegatie aan de minister beperkt dient te blijven tot voorschriften van
administratieve aard, uitwerking van de details van een regeling, voorschriften die dikwijls wijziging behoeven en voorschriften waarvan te
voorzien is dat zij mogelijk met grote spoed moeten worden vastgesteld.4
De Afdeling adviseert de regeling van de voorzieningen voor thuiswerken
zoveel mogelijk volgens bovenstaande uitgangspunten in de wetgeving
op te nemen en de toelichting op dit onderdeel aan te passen.

1
Zie «Vrijheid en verantwoordelijkheid.
Regeerakkoord VVD-CDA», blz. 44.
2
Gerechtshof Amsterdam, 536/05, 7 september 2006, LJN AZ5431, r.o. 2.11 en 2.12.
3
Zie verder onder 7.
4
Zie aanwijzing 22 en 26, eerste lid, van de
Aanwijzingen voor de regelgeving.

5b. De indiener nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben de
memorie van toelichting op dit punt aangepast (hoofdstuk 4). Zie ook de
vorige aanbeveling van de Afdeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

6

6. Vertrouwelijke gegevens
Invoering van de Wfw moet ertoe leiden dat meer werknemers een
substantieel deel van hun werkzaamheden thuis kunnen verrichten, of op
een andere plaats dan in de organisatie van de werkgever. Voor dat werk
zullen soms ook vertrouwelijke gegevens van burgers en bedrijven
worden gebruikt.1
De Afdeling wijst erop dat deze werkzaamheden in zoverre kunnen vallen
onder de verwerking van persoonsgegevens in de zin van de Wet
bescherming persoonsgegevens (hierna: de Wbp). Ingevolge artikel 1,
onder d, juncto artikel 15, van de Wbp, is de werkgever verantwoordelijk
voor de naleving van deze wet. Dat verandert niet als zijn werknemers
deze persoonsgegevens thuis verwerken. Bij telewerken zal de werkgever
zich er voldoende van moeten vergewissen dat de computer en de
netwerkverbinding die de werknemer gebruikt voldoende veilig zijn. Dat
geldt vanzelfsprekend ook voor die vertrouwelijke gegevens die niet onder
de Wbp vallen. Denkbaar is dat de werkgever zorgt voor faciliteiten die
veilig thuiswerken mogelijk maken, zoals een beveiligde netwerkverbinding of een kluis om vertrouwelijke documenten in op te bergen.
Anderzijds zal een werkgever de beveiliging van persoonsgegevens en de
kosten daarvan moeten kunnen betrekken bij de beoordeling van een
verzoek tot flexibel werken.
De Afdeling adviseert in de toelichting op de beveiliging van vertrouwelijke gegevens in te gaan.
6. De indieners nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben de
memorie van toelichting op dit punt aangepast (hoofdstuk 4)
7. Financiële en administratieve lasten

1
Te denken valt aan gegevens over inkomens
bij bankmedewerkers, vertrouwelijke rapportages over cliënten bij medewerkers van de
reclassering of gegevens over financiën en
orderportefeuilles van bedrijven.
2
Zo zijn bijvoorbeeld leraren gebonden aan
het lesrooster, maar kunnen ze een groot deel
van hun taken (lessen voorbereiden en
nakijken) plaatsonafhankelijk verrichten. In de
horecasector zijn flexibele werktijden regel,
maar zijn vrijwel alle werkzaamheden
plaatsgebonden. Zie TNO «Arbobalans 2010;
kwaliteit van de arbeid, effecten en maatregelen in Nederland», blz. 73–80 en 86.

In de toelichting wordt ervan uitgegaan dat het grootste deel van de
werknemers in Nederland met succes een verzoek kan doen tot wijziging
van de arbeidsplaats of de arbeidstijden. In paragraaf 3.5 stellen de
indieners dat 75% van de werknemers in Nederland in een sector werkt
die zich leent voor flexibel werken. Dit zijn 4,9 miljoen werknemers op 6,5
miljoen werknemers in Nederland. De initiatiefnemers schatten
vervolgens dat 10% van deze werknemers jaarlijks een beroep zullen doen
op de Wfw. Dat zijn ongeveer 490 000 verzoeken per jaar. De indieners
schatten de administratieve lasten op € 22 miljoen. Als dit de administratieve lasten per jaar zijn, zouden de administratieve lasten per verzoek
ongeveer € 45 bedragen. De initiatiefnemers verwachten dat door de
cultuurverandering de afhandeling minder tijd in beslag zal nemen; de
indieners nemen waarschijnlijk aan dat daardoor ook de kosten van de
behandeling van een verzoek omlaag gaan. Verder dalen de kosten,
omdat de kosten voor huisvesting zullen dalen. De Afdeling begrijpt
hieruit dat de werkgever minder kantoorruimte nodig heeft, omdat een
groot deel van zijn personeel thuis werkt.
De Afdeling acht het wenselijk dat deze schattingen worden onderbouwd,
met name nu het percentage aanvragen per jaar erg hoog lijkt. Zij wijst
erop dat de mogelijkheid tot flexibel werken ook binnen sectoren zal
verschillen. Zo zijn verpleegkundigen grotendeels gebonden aan roosters
en de werkplek, maar kunnen administratief medewerkers binnen dezelfde
sector een groter deel van hun taken tijd- en plaatsonafhankelijk
verrichten. Datzelfde geldt voor het onderscheid tussen flexibele
werktijden en thuiswerken.2
De Afdeling adviseert de geschatte financiële en administratieve lasten
nader te onderbouwen.
7. De indieners nemen deze suggestie van de Afdeling over en hebben de
memorie van toelichting op dit punt aangepast (hoofdstuk 3.5)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

7

8. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Afdeling naar de bij het
advies behorende bijlage.
Aan de opmerkingen van de Afdeling is aandacht besteed.
De waarnemend vice-president van de Raad van State,
Van Dijk
De indieners,
Van Gent
Van Hijum

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

8

Bijlage

bij het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State
betreffende no. W12.11.0375/III met redactionele kanttekeningen
die de Afdeling in overweging geeft.
–

–

Paragraaf 3.3 van de toelichting aanpassen, aan de tekst van artikel 2,
eerste lid, van de Wfw, omdat de aanvraag al mag worden gedaan na
26 weken dienstverband.
De toelichting bij artikel I, onderdeel A, aanpassen, omdat in artikel 1
van de Wfw geen nieuwe definitie van arbeidsvoorwaarden, maar
nieuwe definities van arbeidsduur, arbeidsplaats en werktijd worden
opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 889, nr. 4

9