Vereniging van
Nederlandse Gemeenten

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid(SZW)
J.A.A. Dikmans
Postbus 90801
2509 LV S-GRAVENHAGE

doorklesnummer

uw kenmerk

biJIagen)

betreft

ons kenmerk

datum

Bestuurlijke reactie VNG op

ECIB/U201601457

2 november2016

PIA-rapport BVGS

Geachte heer Dikmans,

Namens de VNG wil ik graag reageren op het Privacy Impact Assessment’ dat in uw opdracht is
uitgevoerd. De VNG hecht bijzonder veel waarde aan dit onderzoek. Nadat in voorgaande jaren bleek
dat een deel van de gemeenten onzorgvuldig omging met de persoonsgegevens van burgers, is er
door de ketenpartijen hard geijverd om deze situatie te veranderen. Wij zijn dan ook verheugd dat uit
dit onderzoek onomstotelijk blijkt dat de maatregelen die zijn voorgesteld en ontwikkeld binnen het
programma ‘Borging Veilige Gegevensuitwisseling Suwinet’ (BVGS) fors bijdragen aan een veilig en
verantwoord gebruik van persoonsgegevens door gemeentelijke medewerkers.
De maatregelen vanuit BVGS
Het programma BVGS bevat tien maatregelen, die voorzien in een Suwinetgebruik dat voldoet aan de
eisen van doelbinding en proportionaliteit. Zo worden op centraal niveau gegevens beter afgeschermd
en functionaliteiten beperkt, maken uitgebreidere rapportages achteraf een nog betere monitoring van
het gebruik mogelijk en worden management en medewerkers nog verder bewust gemaakt van de
privacy-aspecten en bijbehorende gedragscodes.
Het programma BVGS is nog volop bezig om deze maatregelen te realiseren. Een aantal maatregelen
zal in de tweede helft van 2017 worden opgeleverd, ter implementatie. Gemeenten zijn zomer 2016
begonnen met het implementeren van de lokaal uit te voeren maatregelen op uitvoeringsniveau.
Hiervoor is een apart implementatieprogramma opgestart, gericht op de gemeentelijke context. Dit
programma loopt door tot en met 2017.
De maatregelen zijn ingrijpend voor de gemeentelijke uitvoeringsorganisaties, de systemen, de
werkprocessen en het dagelijks gebruik door medewerkers. Ze zijn echter noodzakelijk om een goede
balans te vinden tussen het doelmatig uitvoeren van onze wettelijke taken en de borging van de

VNG Postbus 30435, 2500 GK Den

aag Tel 070.373 83 93 wvngnl

01

privacy van de burger, onze clienten

De maatregelen voor gemeenten behelzen in het kort
•

Beperking van de functionaliteiten voor medewerkers door opsplitsing van generieke overzichts
paginas in taakgebonden pagiras en het toevoegen van bronpagina’s in Suwinet-Inkijk Hierdoor
is het aantal getoonde gegevens per pagina nog gerichter afgestemd op het noodzakelijk gebruik
door medewerkers in een bepaalde functie Hierdoor kunnen medewerkers gericht informatie
opvragen, waarmee de proportionaliteit van de gegevensuitvraag wordt vergroot

•

Beperking van de functionaliteiten voor medewerkers door de mogelijkheid om via andere
zoeksleutels dan BSN gegevens op te kunnen vragen via autorisaties te beperken

•

Het gebruik van ‘whitelisting’ zodat medewerkers alleen gegevens kunnen opvragen van burgers
waarmee zij een actuele dienstverleningsrelatie hebben Deze whitelisten worden door de
gemeenten frequent (wekelijks) geactualiseerd

•

Logging en rapportage waarmee gemeenten het gebruik nauwkeurig kunnen monitoren en
potentieel onjuist gebruik met de betreffende medewerker kunnen bespreken

•

Een ‘escapefunctie’ met logging waarmee raadplegingen door medewerkers van burgers die (nog)
niet op de whitelist zijn opgenomen, expliciet zichtbaar worden in de rapportages en daardoor
gericht kunnen worden gecontroleerd

•

Een bewustwordingstoolkit waarmee medewerkers en hun management worden ondersteund in
het veilig gebruik van Suwinet-Inkijk en waarmee de privacy van onze burgers verder wordt
geborgd

De PIA, conclusie en aanbevelingen
Dit jaar heeft de ‘Privacy Company’ een ‘Privacy Impact Assessinent’ (PIA) gehouden omtrent de
voorgenomen maatregelen in het programma BVGS op verzoek van het Ministerie van SZW Zij
hebben zich daarbij gericht op maatregel acht (beperking zoeksleutels) en maatregel negen
(beperking via whitelisting)
In hun conclusies geven zij aan dat de diversiteit van de Suwipartijen ervoor zorgt dat er geen
eenduidige aanpak mogelijk is De organisaties en hun takenpakketten verschillen te veel Verder
geven zij aan dat de whitelisting bij gemeenten een significante reductie van het risicobeeld geeft,
evenals de opsplitsing van de overzichtspagina’s en de toevoeging van bronpagina’s Ook
concluderen zij dat de balans tussen maatregelen aan de voorkant (o a whitelisting) en aan de
achterkant (0 a monitoring) kan worden verbeterd, vooral door de whitelisting op organisatieniveau
De VNG is het eens met de werking van de geschetste balans Wij kunnen ons echter niet vinden in
de opmerking omtrent whitelisting op medewerkerniveau en het toebedelen van ‘zware rollen’
Er wordt whitelisting op medewerkerniveau voorgesteld Gezien de opdeling naar specifieke
gemeentelijke pagina’s, de organisatorische diversiteit bij gemeenten, de relatief kleine uitvoerings
schaal per gemeente én de werkwijze waarbij medewerkers gezamenlijk en soms tegelijkertijd aan
een casus werken, verwachten wij nauwelijks tot geen verbetering door whitelisting op medewerker
niveau, maar wel een onwenselijke impact op de organisaties en systemen
Daarnaast wordt beperking van de zware rollen voorgesteld ‘Zware rollen’ zijn autorisaties waarbij
één of meerdere zoeksleutels anders dan BSN kunnen worden gebruikt, bijvoorbeeld voor fraudeonderzoek In beginsel zijn wij het ook eens met deze zienswijze Het is maatregel 8 uit het

VNG Postbus 30435, 2500 GK Den Haag Tei 070-373 8393 www na ni

02

programma BVGS, dat het opnieuw vaststellen van het autorisatiebeleid behelst, waaronder de
toebedeling van deze zware rollen Het aantal bevragingen door zware rollen op gemeentelijk niveau
ligt echter al op een uiterst acceptabel percentage van 2,2% Wij gaan er dus van uit dat hierop door
gemeenten geen extra maatregelen nodig zijn
De voorgestelde maatregel 7 1 1 omtrent de balans rond whitelisting herkennen wij, maar voor
gemeenten zien wij dat de huidige voorgenomen wijze van whitelisting op organisatieniveau in
combinatie met de op te zetten monitoring en het lopende bewustwordingsprogramma tot een goede
balans leiden in de uitvoeringspraktijk bij gemeenten Een directe ‘centrale’ signalering bij gebruik van
de escapefunctie’ lijkt ons daarbij niet praktisch en wordt voldoende afgedekt via de voorgenomen en
bestaande monitoring en rapportages van het gebruik van bijvoorbeeld de ‘escapefunctie’
De voorgestelde maatregel 7 1 2 omtrent de herinrichting van processen is naar onze mening een
vorm van doelverschuiving Het aanpassen van de werkprocessen aan een systeemaspect is de boel
omdraaien, systemen ondersteunen het werkproces Doel moet zijn om veilig met gegevens van
burgers om te gaan, in het algemeen en ook bij de gegevensuitwisseling via Suwinet Welke
instrumenten en organisatievorm daarbij hoort is afhankelijk van iedere gemeentelijke situatie en een
eventueel samenwerkingsverband
De voorgestelde maatregel in 7 1 3 omtrent real-time verwerking van whitelisting is zeker het onder
zoeken waard Wij verwachten echter dat hier technisch nogal wat haken en ogen aan zitten en zien
op voorhand niet welke verbetering dit bewerkstelligt voor het tegengaan van oneigenlijk gegevensgebruik Immers, de voorziene whitelist worden al frequent geactualiseerd, zoals gemeenten met een
wekelijkse verversing van plan zijn
Intussen blijven wij ons vanuit de VNG inzetten voor een veilig en verantwoord gebruik van persoons
gegevens door gemeentelijke medewerkers

Hoogachtend,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten

VNG Postbus 30435, 2500 GK Den Haag Tei 070373 83 93 www vng ni

03

r

Vereniging van
Nederlandse Gemeenten
Postbus 30435

2500 GK

i’C:

Den Haag

1

2:)S’)O 1

j

PostNL
Port Betaald
Port Pajé
Pat3sBas