Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3455
Vragen van het lid Van den Hil (VVD) aan de Minister voor Langdurige Zorg
en Sport over het bericht «Bespuugd, gebeten, uitgescholden. In Drenthe,
Groningen en Friesland heeft 80 procent van zorgmedewerkers te maken met
geweld op de werkvloer» (ingezonden 10 mei 2023).
Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) (ontvangen
28 augustus 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023,
nr. 2714.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Bespuugd, gebeten, uitgescholden. In
Drenthe, Groningen en Friesland heeft 80 procent van zorgmedewerkers te
maken met geweld op de werkvloer»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat zorginstellingen duidelijke normen moeten stellen
waarin helder uiteengezet moet worden bij welke situaties aangifte gedaan
wordt en dat werkgevers deze aangiftes ook uit handen moeten nemen van
hun zorgpersoneel? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid om het veld
hiertoe aan te sporen?
Antwoord 2
Ja, ik deel de mening dat werkgevers in de zorg duidelijke normen moeten
stellen over wat acceptabel en wat onacceptabel gedrag is en dat daarbij ook
vastgesteld moet worden in welke situaties aangifte wordt gedaan. Ik deel
ook de mening dat werkgevers die aangiftes uit handen moeten nemen van
hun zorgpersoneel, mits de betreffende medewerker dat ook wenst. Op deze
manier wordt de medewerker ontzorgd. Daarnaast geeft een werkgever die
aangifte doet van agressie en geweld tegen zijn werknemer daarmee een
krachtig signaal af: «dit gedrag tegen mijn werknemers wordt niet geaccep1

ah-tk-20222023-3455
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Dagblad van het Noorden, 28 april 2023, «Bespuugd, gebeten, uitgescholden. In Drenthe,
Groningen en Friesland heeft 80 procent van zorgmedewerkers te maken met geweld op de
werkvloer» (https://dvhn.nl/economie/Bespuugd-gebeten-uitgescholden.-In-Drenthe-Frieslanden-Groningen-heeft-80-procent-van-zorgmedewerkers-te-maken-met-geweld-op-de-werkvloer28389549.html).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

teerd». Daarbij is het ook mogelijk en soms zelfs verstandig om daarbij
domicilie te kiezen op het adres van de werkgever (een domicilie-adres is een
ander adres dan het woonadres). Daardoor blijft de individuele werknemer
beter buiten beeld wanneer de werknemer vreest voor zijn veiligheid.
Ik heb het doen van aangifte door werkgever onder de aandacht gebracht
tijdens het BO Arbeidsmarkt van 31 mei jl. Bij een volgend BO Arbeidsmarkt
praat ik hierover door met partijen. In verschillende CAO’s zijn hier ook al
afspraken over opgenomen. Daarnaast ben ik voornemens om regionale
bijeenkomsten te organiseren zodat werkgevers in zorg en welzijn, politie en
Openbaar Ministerie bij elkaar gebracht kunnen worden om de juiste kennis
en informatie uit te wisselen over de Eenduidige Landelijke Afspraken (ELA)
en om knelpunten in het aangifteproces te bespreken. Tot slot is het lerend
netwerk over aanpak van agressie en ongewenst gedrag in de zorg gestart.
De eerste bijeenkomst van dit lerend netwerk heeft op 29 juni plaatsgevonden
en ging over het thema aangifte en aangiftebereidheid en de rol van de
werkgever hierin.
Vraag 3
Bent u bereid te onderzoeken of mensen die aangehouden zijn vanwege
agressief of gewelddadig gedrag jegens zorgmedewerkers, verplicht op
bijvoorbeeld een training agressiebeheersing gestuurd kunnen worden,
analoog aan een Lichte Educatieve Maatregel Alcohol (LEMA)-cursus?
Antwoord 3
Een gedragsinterventie kan door de officier van justitie worden opgelegd in
de vorm van een gedragsaanwijzing (art. 257a lid 3 sub e Sv) en door de
rechter in de vorm van een bijzondere voorwaarde. In beide gevallen houdt
de reclassering toezicht en controleert de reclassering of de gedragsinterventie wordt gevolgd. De reclassering biedt in het kader van agressiebeheersing
op dit moment de training Alcohol en Geweld en de training i-Respect aan.
De reclassering kan ook adviseren ergens anders een agressiebeheersingtraining te volgen.
Vraag 4
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van de motie over
minimaal een gevangenisstraf voor daders van agressie tegen zorgpersoneel?2
Antwoord 4
Op 25 mei jl. heeft de Minister van Justitie en Veiligheid uw Kamer in de
beleidsreactie op het onderzoek naar geweld en agressie tegen journalisten
geïnformeerd over het vraagstuk uitbreiding taakstrafverbod3. Zoals daarin
aangegeven heeft de Minister van Justitie en Veiligheid besloten om, mede in
het licht van de aangenomen moties van het lid Helder en de leden Agema
c.s.4, nadere analyses uit te voeren op de punten waarover veel discussie was
tijdens de behandeling van het verworpen wetsvoorstel uitbreiding taakstrafverbod bij geweld tegen personen met een publieke taak, bijvoorbeeld de
afbakening van het voorstel. Het is noodzakelijk dat er een goede onderbouwing en een heldere beleidslijn is, voordat een besluit wordt genomen.
Vraag 5
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de oprichting van een centraal
meldpunt waar zorgpersoneel meldingen kunnen doen als ze te maken
hebben met agressie of intimidatie en hoe wordt dit richting het veld
gecommuniceerd?
Antwoord 5
Ik hecht er groot belang aan dat werkgevers ondersteuning bieden aan hun
werknemers als die te maken krijgen met agressie of intimidatie. Een goede
opvang op de werkvloer kan zeer helpend zijn voor het slachtoffer. Bovendien
is de werkgever verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en is het

2

Kamerstuk 29 282, nr. 506.
Kamerstuk 31 777, nr. 49
4
Kamerstuk 36 200 VI, nr. 55 en Kamerstuk 36 200 VI, nr. 55
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

voor werknemer én werkgever van belang dat de werkgever op de hoogte is
van incidenten die zich voordoen, om indien nodig veranderingen aan te
brengen in beleid of werkomgeving. Een centraal meldpunt voor zorgpersoneel kan hier op gespannen voet mee staan.
Dit gezegd hebbende zijn er ook zorgprofessionals die geen werkgever
hebben, of zelf zowel zorgverlener of werkgever zijn. Bijvoorbeeld huisartsen
of tandartsen. Deze groep zorgprofessionals kan zeer gebaat zijn bij een
meldpunt waar zij terecht kunnen voor steun of vragen. Op dit moment lopen
er gesprekken over een dergelijk meldpunt. De communicatie over een
dergelijk meldpunt is ook onderwerp van dat gesprek.
Vraag 6
Bent u van mening dat zorgpersoneel een behandelovereenkomst met een
patiënt op moet kunnen zeggen als er sprake is van ernstige agressie of
intimidatie van de kant van de patiënt, dit ziende als «gewichtige reden» zoals
benoemd in artikel 460 van de Wet inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
De hulpverlener kan de behandelingsovereenkomst met de patiënt alleen
opzeggen als daarvoor een gewichtige reden aanwezig is. Dat volgt uit artikel
7:460 van het Burgerlijk Wetboek. De hulpverlener moet zeer terughoudend
omgaan met deze mogelijkheid; de hulpverlener behoort rekening te houden
met de gezondheidstoestand en afhankelijkheid van de patiënt.
In de wet is niet uitgewerkt wat precies wordt verstaan onder «gewichtige
redenen». Wel wordt in de KNMG-richtlijn «Niet-aangaan of beëindiging van
de geneeskundige behandelingsovereenkomst» (2021) met voorbeelden
geïllustreerd wat gewichtige redenen kunnen zijn. Deze voorbeelden zijn
afkomstig uit (de toelichting bij) de wet en uit uitspraken van (tucht)rechters
over dit thema. Een van de mogelijk gewichtige redenen is dat de patiënt zeer
onheus of agressief gedrag vertoont. Echter niet elke uiting van onheus of
onaangepast gedrag zal grond zijn voor eenzijdige opzegging van de
behandelovereenkomst. Dit hangt af van de specifieke omstandigheden. Ook
dient de arts bepaalde zorgvuldigheidseisen in acht te nemen. Een en ander
is nader geduid in de richtlijn van de KNMG5.

5

https://www.knmg.nl/actualiteit-opinie/nieuws/nieuwsbericht/vernieuwd-knmg-richtlijn-nietaangaan-of-beeindiging-van-de-geneeskundigebehandelingsovereenkomst#:~:text=Vernieuwde%20richtlijn-,
De%20KNMG%2Drichtlijn%20Niet%2Daangaan%20of%20be%C3%ABindiging%20van%20de
%20geneeskundige,en%20nog%20beter%20toepasbaar%20geworden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3