2019D37271

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van
27 juni 2019 over Toelichting tarieven pgb (Kamerstuk 25 657, nr. 320).
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De griffier van de commissie,
Post

nds-tk-2019D37271

1

Inhoudsopgave
I.
Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
II. Reactie van de Minister

2
14

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de toelichting tarieven pgb. Het is goed dat deze uiteenzetting op
papier is gezet, zodat we allemaal dezelfde kennis van feiten hebben
omtrent de pgb-tarieven. De toelichting roept bij deze leden wel nog
enkele vragen op.
Het verstrekken van eten en drinken mag voor pgb-houders in de Wet
langdurige zorg (Wlz) niet vanuit het pgb bekostigd worden. De leden van
de VVD-fractie vragen hoe dit dan wel wordt bekostigd, los vanuit het
modulair pakket thuis (mpt) of vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)? En indien dit vanuit de Wmo bekostigd wordt, moet er
dan een eigen bijdrage worden betaald? Bent u het met de leden van de
VVD-fractie eens dat indien dit het geval zou zijn, het een nadelig gevolg is
van het kiezen voor een pgb aangezien indien de zorg in natura wordt
geleverd, deze eigen bijdrage niet wordt betaald?
In de toelichting staat dat er momenteel wordt bezien hoe de sturing op
een doelmatige inzet van de aparte kwaliteitstoeslag van € 4.000 per jaar
verbeterd kan worden per 2020. De leden van de VVD-fractie vragen wat
de aanleiding is geweest van deze verkenning. Worden deze middelen
momenteel niet doelmatig ingezet? Verder vragen deze leden wat de
status is van die verkenning? Wanneer zijn de uitkomsten hiervan
beschikbaar?
De naturatarieven voor de gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg zijn per 2019 herijkt met als gevolg zowel hogere als lagere
tarieven. Op instellingsniveau zijn deze veranderingen te compenseren,
op pgb-houder niveau niet, zo schrijft de Minister ook in zijn toelichting.
De oplossingen die hiervoor geboden worden, zijn de regeling Extra
Kosten Thuis (EKT) en de meerzorgregeling. De leden van de VVD-fractie
vragen of er bij de Minister gevallen bekend zijn waarbij deze oplossingen
niet voldoende dekking geven om de daling van de tarieven op te vangen,
bijvoorbeeld omdat er voor 2019 al gebruik werd gemaakt van de
meerzorgregeling of EKT of als meerzorg simpelweg geen optie is in
verband met het zorgprofiel.
De Minister schrijft dat een pgb-houder die niet uitkomt met zijn of haar
budget een gesprek kan aangaan met het zorgkantoor voor een bijdrage
op grond van de regeling Extra Kosten Thuis of de meerzorgregeling. De
leden van de VVD-fractie vragen om hoeveel mensen het gaat waarbij dit
het geval is.
De verzekerde moet de aan het pgb verbonden taken en verplichtingen op
verantwoorde wijze kunnen uitvoeren. De leden van de VVD-fractie zijn
benieuwd naar de wijze van toetsing op deze verantwoorde wijze.
Verschilt dit bijvoorbeeld per gemeente of verzekering?
In de toelichting staat geschreven dat indien de zorg in natura niet
passend is, of niet passend gemaakt kan worden, gemeenten een pgb
kunnen toekennen. De leden van de VVD-fractie vragen of het klopt dat er
in die situatie geen vrijwillige keuze gemaakt kan worden voor het pgb als
er passende zorg in natura beschikbaar is. Zo ja, waarom is daarvoor
gekozen.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er een verschil zit tussen het
informele tarief in de Wlz en het informele tarief in de Zorgverzekeringswet (Zvw). In beide gevallen gaat het toch om verpleging en

2

verzorging? Deze leden vragen hoe de zorglevering van elkaar verschilt
die het verschil in tarief kan verklaren.
Aangezien gemeenten de bevoegdheid hebben om het informeel tarief bij
te stellen vragen de leden van de VVD-fractie wat de feiten hieromtrent
zijn. Kan de Minister inzichtelijk maken hoeveel gemeenten de tarieven
bijstellen. Kan de Minister eveneens toelichten hoe hij «mits het passend
is» beoordeeld?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief
«toelichting tarieven pgb».
De leden van de CDA-fractie hebben naar aanleiding van de brief van de
Minister nog wel enkele vragen. Zo lezen de leden van de CDA-fractie dat
een verklaring voor het verschil in zzp en vpt-tarieven voor de
VV-profielen (4 t/m 10) in 2017 en 2018 zijn opgehoogd vanwege de
invoering van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Voor
pgb-gefinancierde wooninitiatieven in VV-sector is vanaf 2019 structureel
€ 11 miljoen beschikbaar. Deze middelen zijn toegevoegd aan het
pgb-kader. Dit is niet verwerkt in de hoogte van het pgb per zorgprofiel,
maar in een aparte kwaliteitstoeslag waarvoor budgethouders in een
VV-wooninitiatief in aanmerking kunnen komen. Kan de Minister
aangeven hoe de sturing op een doelmatige inzet van deze extra middelen
vanaf 2020 kan worden verbeterd?
De leden van de CDA-fractie zien dat pgb-zorg vaak door familieleden
wordt verzorgd. Hier wordt het informele tarief voor gerekend. Met name
als er gespecialiseerde zorg nodig is (arbeidsovereenkomst) is het
informele tarief niet toereikend. Herkent de Minister deze signalen en hoe
wil hij dit knelpunt oplossen?
De Minister stelt in zijn brief dat men meerzorg of EKT kan aanvragen op
het moment dat een pgb-houder niet uitkomt met zijn of haar budget. Kan
de Minister uitleggen hoe hij dit als oplossing ziet want meerzorg en EKT
zijn beide niet bedoeld om tarieven op te hogen?
De leden van de CDA-fractie vragen waarop de indexatie van 1,82% is
gebaseerd (Wlz en Zvw)? Is dit een reëel percentage ten opzichte van
overige lonen gezien het feit dat er de afgelopen 5 jaar geen indexatie
heeft plaatsgevonden? Is de Minister voornemens nu jaarlijks een
marktconforme indexatie te laten plaatsvinden vanaf 2020?
De leden van de CDA-fractie hebben enkele vragen over de Zvw-pgb. In
het Zvw-pgb hebben zorgverzekeraars de beleidsvrijheid om de hoogte
van hun maximum tarief zelf te bepalen. Deze liggen – volgens PerSaldo –
vrijwel altijd ruim onder de maximum tarieven die de NZa vaststelt. De
leden van de CDA-fractie vragen of de maximum tarieven in het Zvw-pgb
gelijkgesteld kunnen worden aan de maximum tarieven die door de NZa
worden vastgesteld?
PerSaldo constateert dat er verschillende verzekeraars zijn die hun
tarieven zelfs hebben verlaagd in plaats van verhoogd, waardoor
budgethouders in de knel komen met hun lopende contracten, immers
deze verzekeraars betalen een lager tarief uit dan voorheen. Wat is de
reactie van de Minister op deze constatering van PerSaldo?
Hoe kijkt de Minister aan tegen het gegeven dat zorgverzekeraars het
pgb-budget vaststellen aan de hand van rekentarieven die veel lager zijn
dan de maximum tarieven die zij hanteren en de gehanteerde rekenmethode (Pgb-budget vastgesteld door het aantal uur van de indicatie te
vermenigvuldigen met de rekentarieven/vaststellingstarieven en /of het
aantal geïndiceerde uren vermenigvuldigen met de maximum tarieven)?
Levert dit volgens de Minister een reëel (marktconform) tarief op om
kwalitatief goede zorg in te kopen? Belemmert dit volgens de Minister
budgethouders niet om kwalitatief goede zorg in te kopen?

3

Hoe kijkt de Minister aan tegen de verschillen tussen de tarieven Zvw-pgb
en zorg in natura waardoor zorgverleners er bijvoorbeeld voor kiezen om
niet meer via pgb maar via zorg in natura te werken?
De Minister stelt in zijn brief dat elk jaar de mogelijkheid bestaat voor
budgethouders om naar een zorgverzekeraar over te stappen die voor hen
gunstige tarieven hanteert. De leden van fractie constateren dat veel
budgethouders gebruik maken van hulpmiddelen, die bij een overstap
moeten worden ingeleverd en opnieuw moeten worden aangevraagd bij
de nieuwe zorgverzekeraar. Dit levert voor de budgethouder enorm veel
administratieve lasten en regeldruk op en maakt de zorg onnodig duur.
Ook het overstappen van basisverzekering kan gevolgen hebben voor je
aanvullende verzekering bij je huidige verzekeraar. Voor de aanvullende
verzekering geldt namelijk geen acceptatieplicht. Dit kan voor budgethouders een reden te zijn niet over te stappen naar een andere verzekeraar. Hoe kijkt de Minister hier tegenaan? Ziet de Minister ook dat het
overstappen naar een andere zorgverzekeraar kan leiden tot onnodige
administratieve last en onrust bij budgethouders? Zo, ja kan de Minister
aangeven welke mogelijkheden er zijn om deze onrust en administratieve
last te verminderen?
Bij een aanvraag voor een Zvw-pgb toetsen zorgverzekeraars of de
verzekerde aan de gestelde voorwaarden voldoet. Als dat het geval is,
stelt de zorgverzekeraar een toereikend budget vast op basis van het
aantal uren zorg. Indien een verzekerde het niet eens is met de hoogte van
het budget kan hij of zij bezwaar aantekenen bij de desbetreffende
zorgverzekeraar, dit wordt dan afgehandeld door de interne klachtenafhandeling van de zorgverzekeraar. Als dat niet tot een bevredigende
oplossing leidt, kan de cliënt zijn geschil voorleggen aan de Stichting
Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ). De leden van de
CDA-fractie vragen hoeveel geschillen er over een ontoereikend pgb
budget in het afgelopen jaar zijn voorgelegd aan de SKGZ.
De leden van de CDA-fractie zien dat een aantal gemeenten net als de
zorgverzekeraars hun tarieven verlagen. Ook hier komen budgethouders
in de knel met hun lopende contracten, ze mogen immers nog maar een
lager tarief uitbetalen dan voorheen. Budgethouders worden hierdoor
soms gedwongen om afscheid te nemen van hun vertrouwde hulpverleners omdat zij de tarieven niet meer kunnen betalen. De Minister geeft
in zijn brief aan dat hij begrip heeft voor de vervelende situatie die kan
ontstaan voor de individuele budgethouder. Echter de CDA-fractie vraagt
of dit niet in strijd is met de vigerende wet- en regelgeving. Ziet de
Minister mogelijkheden om deze budgethouders die hierdoor in de knel
geraken te ondersteunen?
Een mogelijke oplossing zou kunnen zijn dat budgethouders ook zorg bij
zorgorganisaties zelf zorg kunnen inkopen. Wat vindt de Minister van dit
voorstel?
De leden van de CDA-fractie zien dat het steeds moeilijker wordt voor
budgethouders om geschikte hulpverleners te vinden die voor de huidige
tarieven de zorg/ondersteuning willen maar ook kunnen bieden. En dat
hiermee eigen regie, keuzevrijheid en maatwerk in het gedrang komen.
Deelt de Minister deze constatering? Ziet de Minister mogelijkheden om
eigen regie, keuzevrijheid en maatwerk voor budgethouders te garanderen?
De leden van de CDA-fractie zien dat in de Jeugdwet en de Wmo
verschillende tarieven voor dezelfde functie gebruikt worden binnen één
gemeente. Hierdoor komen hulpvragers in de problemen zodra zij
overgaan van de Jeugdwet naar de Wmo. Zij worden geconfronteerd met
lagere tarieven waardoor zij gedwongen worden te kiezen voor een
andere hulpverlener of het verschil zelf bij te betalen. Financieel behoort
dit vaak niet tot de mogelijkheden van budgethouders. Ziet de Minister

4

deze verschillen ook en hoe kan de Minister de budgethouders hierin
tegemoetkomen en/ of ondersteunen?
Tot slot hebben de leden van de CDA-fractie nog enkele vragen met
betrekking tot de aanschaf van hulpmiddelen. De Minister geeft aan dat bij
hulpmiddelen het budget niet passend hoeft te zijn. Kan de Minister
aangeven waarop hij dit baseert?
Deelt de Minister het uitgangspunt dat bij pgb dat er sprake zou moeten
zijn van passende zorg/ondersteuning met een toereikend tarief (artikelnummer: 2.1.3 2b) en dat dit ook geldt voor hulpmiddelen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief die de
Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport op 27 juni 2019 naar de
Tweede Kamer heeft verstuurd. Enkele vragen zijn opgekomen aan de
hand van deze brief.
Pgb-tarieven voor Wet langdurige zorg (Wlz)
De leden van de D66-fractie lezen in de brief dat sinds 2018 de kapitaallasten in de zorgzwaarteprofielen (zzp) voor intramurale zorg niet meer
apart worden vergoed, maar verwerkt zijn in de zzp-tarieven door middel
van de normatieve huisvestingscomponent. Begrijpen de leden het goed
dat pgb-houders sinds de invoering van de normatieve huisvestingscomponent gecompenseerd door middel van een verlaging van de eigen
bijdrage? Hoewel er bij extramurale zorg die vanuit het pgb wordt betaald,
geen sprake is van kapitaallasten voor gebouwen of terreinen, is er nog
altijd behoefte aan apparatuur en inventaris. De leden willen graag meer
inzicht in de berekening die gemaakt is voor het verlagen van de eigen
bijdrage. Daarom vragen de leden de Minister om de berekening aan te
leveren van de eigen bijdrage van voor de invoering van de normatieve
huisvestingscomponent, zowel als de berekening van de eigen bijdrage na
de invoering van de normatieve huisvestingscomponent. Tevens vragen
de leden de Minister om beide berekeningen toe te lichten. Daarbij
ontvangen de leden eveneens graag een inzichtelijke tabel waarin
verwerkt is wat voor effect deze berekeningen destijds hadden, en
tegenwoordig hebben op het eigen bijdrage van verschillende inkomensgroepen van het lage tot het hoge segment. Tot slot zouden de leden
graag een specificatie ontvangen van de kosten voor kapitaallasten in de
Wlz, waarin de kosten voor de afzonderlijke componenten van kapitaallasten worden gespecificeerd (gebouwen, terreinen, apparatuur en
inventaris, zoals gespecificeerd op de website van de Monitor Langdurige
Zorg). De leden vragen de Minister dit uiteen te zetten voor zowel het
volledig pakket thuis (vpt) als voor de intramurale zorg en vragen de
Minister om daarbij de vergoedingen voor kapitaallasten weer te geven
die zijn verstrekt voor de invoering van de normatieve huisvestingscomponent als na invoering daarvan.
De leden van de D66-fractie lezen in de brief dat in de VV-profielen wordt
gesproken van een wooninitiatieven-toeslag waarvoor «ruim» 4.000 euro
beschikbaar is. Kan de Minister toelichten wat er wordt bedoelt met
«ruim»? Later wordt er gesproken van 4.000 euro waarvoor budgethouders in een VV-wooninitiatief in aanmerking «kunnen» komen. Kan de
Minister nader toelichten onder welke omstandigheden mensen in
aanmerking komen voor deze toeslag? Verder zouden de leden graag
vernemen: wat de maandelijkse kwaliteitstoeslag bedraagt per
pgb-houder; of er verschillen zijn in de vergoeding per wooninitiatief; of er
inkomensafhankelijke verschillen zijn voor deze kwaliteitstoeslag; hoeveel
mensen er op dit moment in Nederland in een wooninitiatief wonen; of er
een stijgende dan wel dalende trend is in het aantal mensen in een
dergelijk zorginitiatief en hoe dit bedrag zich verhoudt tot het bedrag van

5

11 miljoen euro dat jaarlijks beschikbaar wordt gesteld voor wooninitiatieven in de VV-sector. Verder wordt genoemd dat momenteel wordt
bezien hoe de sturing van de bovengenoemde middelen met ingang van
2020 kan worden verbeterd. De leden vragen de Minister om hen op de
hoogte te houden van veranderingen die voor 2020 worden doorgevoerd
in de verdeling van deze middelen en wil graag weten hoe de Minister van
plan is deze middelen in te zetten, mochten er voor 2020 géén veranderingen zijn aangebracht in de verdeling van deze middelen. Graag
vernemen de leden of het bedrag van 11 miljoen dan nog steeds zowel
beschikbaar als toereikend zal zijn.
In de brief van de Minister wordt vermeld dat, in tegenstelling tot de
tarieven voor zorg in natura (die door de NZa worden bepaald), de
pgb-tarieven binnen de Wlz worden bepaald door het Ministerie van VWS.
Kan de Minister toelichten hoe deze taakverdeling tot stand is gekomen,
en inzichtelijk maken waarom de NZa niet de tarieven voor de pgb’s
bepaald? Daarbij heeft het Ministerie van VWS verondersteld dat de
verhoudingen tussen de kosten voor loon en voor materiële zaken
verschillend is voor zorg in natura en pgb (verhouding 90:10 respectievelijk 75:25). De leden van de D66-fractie nemen aan dat de zorg in natura
(ZiN) waarover hier gesproken wordt het vpt betreft, aangezien dit het
ZiN-pakket is waarop het pgb gebaseerd is, en verneemt graag van de
Minister of deze aanname juist is. Ook zouden de leden graag vernemen
op basis van welke cijfers het Ministerie van VWS tot de conclusie is
gekomen dat dit pgb houders een andere zorgvraag hebben dan mensen
die ZiN afnemen en zou graag inzage krijgen in de cijfers waarop dit is
gebaseerd. Vind de Minister het niet een logische aanname dat mensen
met een vpt en mensen met een pgb dezelfde behoeftes hebben en
daardoor gemiddeld genomen ook de zelfde zorg behoeven? Kan de
Minister toelichten hoe dit verschil tot stand is gekomen.
De leden van de D66-fractie willen graag ingaan op de berekeningen die
worden gemaakt op pagina drie met betrekking tot het vergelijken van
vpt-tarieven uit 2015 en 2018. Hierin wordt enkele malen gesproken van
«circa» bedragen. Deze leden zouden graag van de exacte bedragen
ontvangen van de Minister. Verder zouden deze leden graag een tabel
ontvangen voor de periode vanaf 2015 tot heden, waarin de vpt-tarieven
worden vergeleken met de zzp-tarieven. De Minister beschrijft in de brief
twee oorzaken voor het uit elkaar lopen van deze twee tarieven, namelijk
het pgb-indexeringspercentage en de kwaliteitstoeslag voor
VV-wooninitiatieven. Derhalve zouden de leden graag in de, hierbij
aangevraagde tabel, dat kosten die te wijten zijn aan de samenstelling van
het pgb-indexeringspercentage en de kosten die te wijten zijn aan de
kwaliteitstoeslag voor VV-wooninitiatieven beide apart komen te staan in
een kolom, zodat het verschil tussen de vpt-tarieven en de pgb-tarieven
beter inzichtelijk wordt, en vragen de Minister dit te doen voor alle zzp’s.
Tot slot staat in de brief dat deze vpt-tarieven niet zijn gecorrigeerd voor
de genoemde verblijfscomponenten. De leden gaan er vanuit dat hier met
verblijfscomponenten de kwaliteitstoeslag voor VV-wooninitiatieven
wordt bedoeld, maar hoort graag van de Minister of dit een juiste
aanname is. Mocht dit het geval zijn vragen de leden de Minister uiteraard
om hiervoor, ook in de bovengenoemde tabel, niet te corrigeren, maar
deze kwaliteitstoeslag apart weer te geven.
De leden van de D66-fractie lezen dat de Minister spreekt over de herijking
van de natura-bedragen voor de gehandicaptenzorg en de geestelijke
gezondheidszorg in de Wlz per 2019, op basis van een kostenonderzoek
van de NZa. De Minister stelt vervolgens terecht dat pgb-houders, in
tegenstelling tot instellingen die zorg in natura leveren, neerwaarts
bijgestelde bedragen niet (altijd) gecompenseerd worden. De Minister
schrijft vervolgens dat hij een dergelijke neerwaartse bijstelling onwenselijk vindt en dat, indien een pgb-houder niet uitkomt met zijn of haar
budget, zij of hij in gesprek kan gaan met het zorgkantoor voor een

6

bijdrage op grond van de regeling Extra Kosten Thuis (EKT) of de
meerzorgregeling. De leden constateren echter dat deze mogelijkheden
voor een eventuele neerwaartse bijstelling al bestonden voor deze
mensen en vragen de Minister dan ook wat hij extra heeft gedaan voor
mensen die geconfronteerd worden met een neerwaartse bijstelling.
Worden deze mensen bijvoorbeeld actief benaderd door hun zorgkantoor
om hen op deze mogelijkheden te wijzen? Daarnaast lezen de leden dat de
Minister ingaat op het bieden van meer maatwerk binnen de Wlz waarbij
ingegaan werd op de verruiming van de EKT en de meerzorgregeling. De
aan het woord zijnde leden wijzen de Minister in dit kader graag op de
aangenomen motie van het lid Bergkamp c.s. 1 waarin de regering werd
verzocht de aanpassingen van de regeling Meerzorg en de regeling EKT
binnen één jaar (na invoering per 1-7-2018) te evalueren in samenspraak
met de cliënten en indien deze aanpassingen onvoldoende zijn gebleken
de Kamer te informeren over vervolgstappen voor 1 juli 2019. Tijdens het
algemeen overleg gehandicaptenbeleid, gehouden op 13 juni 2019, is over
de uitvoering van deze motie met de Minister gesproken, waarbij met
name de knelpunten ter sprake kwamen die nog steeds door de cliënten
ondervonden worden. De leden brengen de Minister hierbij graag in
herinnering de aangenomen motie van de leden Bergkamp en Otwin van
Dijk2 die de regering verzocht het maatwerkprofiel binnen de Wlz uit te
werken, hetgeen de NZa en het Zorginstituut ook adviseren. Welke
stappen heeft de Minister sinds het algemeen overleg gezet om de
knelpunten voor cliënten in het regelen van maatwerk binnen de Wlz te
verhelpen?
In de brief wordt duidelijk dat het formele uurtarief 63 euro bedraagt,
terwijl het dagdeeltarief slechts 58 euro bedraagt. Kan de Minister
uitleggen aan de leden van de D66-fractie wat precies wordt verstaan
onder een dagdeel en kan de Minister daarbij nader toelichten hoe dit
verschil in vergoeding verklaard wordt? Verder zouden de leden graag
vernemen of met eerste en tweedegraads familielid zowel bloedverwanten als aanverwanten worden bedoelt en zo niet, dan zouden de leden
graag vernemen wat hieronder wordt verstaan. En begrijpen de leden het
dan goed dat een tweedegraads familielid zoals een zwager met een
opleiding in de zorg en een inschrijving bij de Kamer van Koophandel niet
in aanmerking komt voor het formele tarief terwijl een derdegraads
familielid zoals een tante met opleiding en KvK inschrijving wél in
aanmerking komt voor het formele tarief? Hoe kijkt de Minister naar dit
onderscheid en de manier waarop deze dit wordt gemaakt? Kan de
Minister nader toelichten waarom gekozen is om onderscheid te maken
tussen tweede- en derdegraads familieleden?
Verder blijkt uit de brief dat de informele vergoeding per uur 20 euro
bedraagt. De leden van de D66-fractie wil opmerken dat ook hier het
woord «circa» gebruikt wordt, waarbij een afronding van 38.400 naar
40.000 wordt gemaakt. Een verschil van 1.600 euro. De leden van de
D66-fractie willen de Minister vragen om voor dergelijke bedragen de
exacte getallen te vermelden. Dit bedrag van 38.400 is echter geen loon en
hiermee wordt dus geen sociale zekerheid opgebouwd. Deze zorgverleners zijn geen ZZP’ers die bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen
voor administratieve lasten en zelf geld te sparen voor sociale zekerheid,
maar zijn familie van de budgethouder die dit werk op zich nemen omdat
zij willen helpen. De leden van de D66-fractie vragen of de ontvangers van
deze informele vergoeding voldoende geïnformeerd worden over het feit
dat zij geen sociale zekerheid opbouwen en vragen de Minister hoe de
communicatie hierover tot op heden is verlopen. Uit onderzoek van het
1
2

Kamerstuk 34 104, nr. 212
Kamerstuk 33 891, nr. 169

7

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat vrouwen minder
pensioen opbouwen, mede doordat zij meer onbetaalde zorgtaken doen
dan mannen. Dit in acht nemend zou het verstandig zijn om voldoende
informatie te verstrekken over het feit dat er geen sociale zekerheid wordt
opgebouwd. De leden vragen de Minister of hij heeft overwogen om de
kosten voor sociale zekerheid mee te nemen in de berekening van het
«modale» inkomen, en zo ja, op welke manier de Minister heeft besloten
dit niet mee te nemen. Het meenemen van deze kosten leidt tevens tot
een vergoeding die onder het modale inkomen ligt in plaats van boven
het modale inkomen zoals het geval is in de berekening die wordt
gemaakt in de brief. Tevens willen de leden graag weten of de Minister het
modale inkomen hier neemt als leidraad voor het vaststellen van de
informele vergoeding. Mocht dit het geval zijn, kan de Minister nader
toelichten waarom hij het modale inkomen de meest gepaste vergoeding
acht voor eerste en tweedegraads familieleden. Is de Minister zich er van
bewust dat voor een deel van de informele hulpverleners de zorg geen 40
uur per week is, maar 24 uur per dag?
De leden van de D66-fractie vragen waarom het formele maximum
dagdeel- en uurtarief in het Wlz-pgb afgeleid zijn van de gemiddelde
natura-tarieven voor mpt in plaats van de vpt. Pgb houders krijgen per
slot van rekening een vergoeding op basis van het vpt. Ook wordt hier
aangegeven dat van dit tarief «mag» worden afgeweken wanneer de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) hier een hoger tarief voor heeft
vastgesteld. Wanneer wordt hiervan afgeweken en onder welke
voorwaarden gebeurt dit?
Tot slot geeft de Minister aan met ingang van 2020 de Wlz-pgb te
indexeren met 1,82% en dit zelfde percentage toe te passen op de
indexatie van de inkooptarieven. Kan de Minister toelichten hoe dit
percentage tot stand is gekomen?
Pgb-tarieven voor de Zorgverzekeringswet (Zvw)
Uit de brief blijkt dat bij de Minister geen informatie bekend is dat de
Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ) naar
aanleiding van klachten van budgethouders zou hebben geoordeeld dat
het formele inkooptarief van de desbetreffende zorgverzekeraar niet
voldoende zou zijn. De leden van de D66-fractie zouden graag vernemen
hoeveel klachten er elk jaar sinds 2015 zijn binnen gekomen bij het SKGZ
met betrekking tot de ontoereikendheid van het formele inkooptarief, en
hoe deze zijn afgehandeld. In de brief wordt vermeld dat verzekeraars
moeten verifiëren of de verzekerde de aan de pgb verbonden taken en
verantwoordelijkheden kan uitvoeren. Kan de Minister toelichten op welke
manier dit getoetst wordt door de verzekeraar? In de brief wordt
gesproken van een bedrag van «ten hoogste» 23 euro vergoeding voor
informele hulp. Kan de Minister toelichten wat hier wordt bedoelt met
«ten hoogste» en op welke manier verschillen in tarieven worden bepaald.
Ook blijkt uit de brief van de Staatssecretaris van VWS van 12 oktober
2015 dat het gemiddelde informele tarief 20 euro bedraagt en derhalve
zouden de leden graag vernemen hoe deze bedragen zich tot elkaar
verhouden. 3
Pgb-tarieven voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en
Jeugdwet (Jw)
Ook met betrekking tot de Wmo en de Jeugdwet vragen de leden van de
D66-fractie hoe de informatie verstrekking over het gebrek aan opbouw
van sociale zekerheid zich voltrekt en of mensen hier voldoende van op de
hoogte worden gesteld. Uit de genoemde cijfers blijkt dat (sommige)
gemeenten voor het informele tarief niet uitgaan van een modaal

3

Kamerstuk 25 657, nr. 216

8

inkomen, maar van het het minimumloon. Hoe kijkt de Minister naar dit
verschil tussen de Wlz, Zvw en de Jeugdwet/Wmo?
Uit de brief blijkt dat in zake hulp en ondersteuning vanuit de Jeugdwet en
Wmo de gemeenten een juiste verhouding moeten waarborgen van de
prijs voor de levering van zorg/hulp en de kwaliteitseisen daarvan. Wie
ziet er op toe dat dit zorgvuldig gebeurt? Waar kunnen cliënten
aankloppen wanneer zij ervan overtuigd zijn dat de gemeende deze
verhouding niet waarborgt?
Het pgb-budget dat de gemeente toekent mag lager zijn dan de tarieven
voor jeugdhulp in natura, omdat er geen sprake zou zijn van overheadkosten. Toch geven, in geval van jeugdhulp, de ouders van de budgethouders aan dat er wel degelijk sprake is van bijvoorbeeld administratie.
Kan de Minister duidelijkheid geven over hoe laag het pgb-tarief voor
jeugdhulp mag zijn?
De Minister geeft aan dat de kosten voor inkoop van hulpmiddelen nooit
hoger mogen zijn dan de kosten voor maatwerkvoorzieningen, maar zegt
toe te onderzoeken of gemeenten in strijd handelen met wet- en regelgeving. Echter, gemeenten zijn vrij om tarieven vast te stellen die lager
zijn dan het wettelijke maximum en stellen de tarieven vaak gelijk aan de
inkoopprijs die zij zelf betalen voor zorg in natura. Gemeenten kunnen
echter producten in bulk inkopen en kunnen daardoor kortingen bedingen
die voor een individuele budgethouder niet beschikbaar zijn. Door de
pgb-tarieven gelijk te stellen aan de inkoopprijs van zorg in natura kan dit
er in sommige situaties toe leiden dat de budgethouder zijn keuzevrijheid
ontnomen wordt, waardoor de budgethouder in de praktijk alleen de zorg
in natura kan afnemen. Weet de Minister welke tarieven door de
gemeenten worden gesteld? Is de Minister bereid om actie te ondernemen als blijkt dat gemeenten de keuzevrijheid ernstig beperken? Zo ja,
welke acties is de Minister dan bereid om te ondernemen?
Uit de brief blijkt dat wanneer er sprake is van een arbeidsrelatie of
opdrachtverlening er minimumloon aan de orde is. De zorg die Per Saldo
eerder uitte betrof de vraag of mantelzorgers uitgesloten worden van
minimumloon. Om hier duidelijkheid over te krijgen zouden de leden van
de D66-fractie graag vernemen hoe wordt beslist of er sprake is van een
arbeidsrelatie of opdrachtverlening.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met interesse kennisgenomen van de toelichting tarieven PGB 2.0 (Kamerstuk 25 657, nr. 320).
Deze leden zijn blij met de uitvoerige toelichting op de verschillende
kostenposten. Toch roept sommige toelichting nog verschillende vragen
op, die zij hieronder graag aan de orde stellen.
In genoemde toelichting is te lezen: Het maximum informele uurloon van
€ 20 ligt ruim boven het wettelijk minimumloon en levert bij een 40-urige
werkweek een bovenmodaal inkomen op van circa € 40.000. Ter vergelijk,
een modaal inkomen is circa € 36.000.
De Minister lijkt hier te stellen dat informele hulpverleners een bovenmodaal inkomen (kunnen) verdienen. De leden van de GroenLinks-fractie
willen hier graag tegenover stellen dat een informele hulpverlener in veel
gevallen «onzichtbaar» werk verricht, bijvoorbeeld in de vorm van wel
degelijk 24/7 paraat te moeten staan. De daadwerkelijk vergoede uren in
hulp of ondersteuning zijn hier slechts een fractie van. Heeft de Minister
dit ook meegenomen in zijn berekening van de 40-urige werkweek? Ook
zijn er voor informele hulpverleners nog veel bijkomende lasten die niet
meegenomen worden in deze berekening; denk aan werknemersverzekeringen, pensioen en vakantie-uren. Is de Minister bereid een

9

nieuwe doorrekening te maken waarin deze uren- en verborgen lasten wél
worden meegenomen?
Tevens is niet meegenomen dat budgethouders met name in gemeenten
en bij de Zvw een zeer krappe indicatie krijgen. Daardoor is het daadwerkelijk aantal geleverde uren informele hulp vaak minimaal en (vrijwel)
nooit in te zetten voor 40 uur. Dit nog naast het feit dat door de vaak
noodzakelijke flexibiliteit die informele hulp vereist, het vrijwel niet
mogelijk maakt nog een tweede inkomen te verwerven. Kan de Minister
een beschouwing geven op de krappe indicaties vanuit gemeenten en
Zvw alsmede op de onmogelijkheid van het verwerven van een tweede
inkomen naast de te geven informele hulp?
Een andere uit het veld veelgehoorde klacht is de vaststelling van de
maximum tarieven door zorgverzekeraars. Ook voor houders van een pgb
is het vrijwel onmogelijk om gekwalificeerde zorgorganisaties te contracteren omdat die een te hoog tarief hanteren. Met zorg in natura is dit wél
mogelijk. De tarieven van zorg in natura en pgb liggen dan ook ver uit
elkaar. Is de Minister het met de leden van de GroenLinks-fractie eens dat
ook pgb-houders in staat gesteld moeten worden professionele zorgorganisaties in te schakelen en zo ja, welke manieren ziet hij om dit in praktijk
te brengen?
Meer in het algemeen is het ook steeds moeilijker geworden voor
budgethouders om geschikte hulpverleners te vinden die voor de huidige
tarieven zorg willen, maar ook kunnen bieden. Omdat het ook voor
hulpverleners onmogelijk wordt om met de krappe tarieven en indicaties
het hoofd boven water te houden. Ziet de Minister deze trend ook steeds
sterker worden? En is hij het met de leden van de GroenLinks-fractie eens
dat hiermee juist de ook door de Minister genoemde voordelen van een
eigen budget zoals eigen regie, keuzevrijheid en maatwerk in steeds
mindere mate mogelijk zijn? Welke stappen neemt hij om dit tij te keren?
Tenslotte maken de leden van de GroenLinks-fractie zich, met Per Saldo,
zorgen over de volgende zaken:
Het is bekend, onder andere via de brief door Per Saldo en verschillende
keren door de leden van de GroenLinks-fractie aangestipt, dat het soms zo
is dat binnen één gemeente verschillende tarieven gehanteerd worden
voor dezelfde functie binnen de Jeugdwet en de Wmo. Hulpvragen
worden dan geconfronteerd met lagere tarieven, waardoor in sommige
gevallen er door hulpvrager zelf bijbetaald moet worden, terwijl dat voor
hulpvrager vaak niet mogelijk is. dan moet noodzakelijkerwijs uitgeweken
worden naar een andere hulpverlener, met alle (ook mentale) last voor
zowel budgethouder als hulpverlener van dien. Nog steeds is de vraag in
hoeverre de Minister de regie kan houden over deze verschillende
tariefvaststellingen binnen de gemeente voor Jeugdwet en Wmo? Welke
stappen kan hij nemen om soms uit noodzaak vastgestelde lage tarieven
binnen beide wetten te reguleren?
Evenwel stelde de Minister wel dat er ook voorbeelden zijn van
gemeenten die de tarieven (zowel formeel als informeel) juist verhoogd
hebben na de invoering van de wml. Deze voorbeelden hebben zij echter
nooit concreet doorgegeven gekregen. Zou de Minister ons alsnog deze
voorbeelden doen toekomen? Hoe kan voorkomen worden dat de Wet
minimumloon onverhoopt ingezet wordt als plafondbedrag?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de toelichting
tarieven pgb. Deze leden hebben naar aanleiding van de toelichting alvast
onderstaande opmerkingen en vragen.
De leden van de SP-fractie delen de uitgangspunten dat een pgb-tarief
passend moet zijn voor de benodigde zorg of ondersteuning, dat
maatwerk het uitgangspunt moet zijn en dat er sprake is van doelma-

10

tigheid. De leden vragen in dit kader hoe in deze doelmatigheid precies
wordt bepaald? Tevens vragen de leden van de SP-fractie om een
toelichting op de huidige mogelijkheden omtrent eigen regie, keuzevrijheid en maatwerk binnen het pgb. Volgens deze leden wordt het voor
veel budgethouders steeds ingewikkelder om eigen regie, keuzevrijheid
en maatwerk te realiseren, onder andere omdat het steeds moeilijker is
om hulpverleners te vinden die zorg en ondersteuning willen verlenen
voor de huidige tarieven, de leden ontvangen hierop graag een
toelichting.
Pgb-tarieven voor Wet langdurige zorg
De leden van de SP-fractie lezen dat door het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg ook de tarieven voor pgb-gefinancierde wooninitiatieven in de
VV-sector zijn verhoogd. De leden zijn benieuwd of de Minister naar
aanleiding van deze verhoging ook heeft overwogen de tarieven voor
andere pgb-vormen te verhogen? Vervolgens vragen de leden hoeveel
budgethouders in een VV-wooninitiatief in aanmerking kwamen voor de
kwaliteitstoeslag van 4.000 euro en hoeveel budgethouders van deze
mogelijkheid gebruik hebben gemaakt? Aangegeven wordt dat
momenteel wordt bezien hoe de sturing op een doelmatige inzet van deze
extra middelen met ingang van 2020 kan worden verbeterd. De leden van
de SP-fractie vragen op welke manier dit wordt bezien en wanneer
hierover meer duidelijkheid zal bestaan.
In de tabel op pagina 3 van de brief wordt een vergelijking gemaakt
tussen het pgb bij VV5 en het VPT in respectievelijk 2015 en 2018.
Opgemerkt wordt dat de vergelijking/verhouding tussen beiden nauwelijks is veranderd maar dat de vpt-tarieven niet zijn gecorrigeerd. De leden
van de SP-fractie vragen of een correctie invloed zou hebben gehad op de
vergelijking tussen beide zorgvormen en of zij alsnog een vergelijking
kunnen ontvangen waarbij wel deze correctie is meegenomen?
Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie of duidelijk is hoeveel
budgethouders aangeven niet uit te komen met hun pgb-budget door een
gesprek aan te gaan met het zorgkantoor voor een bijdrage op grond van
de regeling Extra Kosten Thuis of de meerzorgregeling én hoeveel
budgethouders een dergelijke regeling Extra Kosten Thuis of voor
meerzorg ook daadwerkelijk toegekend hebben gekregen? Op welke wijze
zijn de meerzorgregeling en de regeling Extra Kosten Thuis een oplossing
voor het niet uitkomen met het budget door de budgethouder, aangezien
deze regelingen geen oplossing bieden voor het kunnen uitbetalen van
hogere tarieven?
Onderzocht zal worden, in samenwerking met Per Saldo en Mantelzorg
NL, wat de oorzaak is van het probleem dat pgb-houders ervaren bij het
vinden en behouden van zorgverleners die specialistische zorg verrichten
maar niet onder de criteria voor het formele tarief vallen, graag horen de
leden van de SP-fractie wanneer dit onderzoek plaats zal vinden en
wanneer zij de resultaten zullen ontvangen?
Pgb-tarieven voor de Zorgverzekeringswet
Graag ontvangen de leden van de SP-fractie een toelichting op de
indexatie van het Pgb-tarief voor de Wlz en de Zvw met 1.82%, is deze
indexatie marktconform? En is het plan vervolgens om deze indexatie
vanaf heden jaarlijks plaats te laten vinden? In de brief wordt gesteld dat
«elk jaar de mogelijkheid bestaat voor budgethouders om naar een
zorgverzekeraar over te stappen die voor hen gunstige tarieven hanteert».
Deze leden vragen of dit overstappen wel zo eenvoudig is, bijvoorbeeld
gezien het opnieuw toestemming moeten krijgen voor hulpmiddelen en
het al dan niet vergoeden van bepaalde specifieke behandelingen. Is het
niet verstandiger om over te gaan op uniforme tarieven hiervoor, is het

11

niet vreemd dat deze tarieven momenteel per zorgverzekeraar verschillen?
De leden van de SP-fractie ontvangen hierop graag een uitgebreide
reflectie.
Pgb-tarieven voor Wmo en Jeugdwet
Gemeenten kunnen hun eigen pgb-tarieven vaststellen, waarbij ze wel
rekening moeten houden met een vastgesteld maximumtarief maar er
geen minimumtarief geldt. Hierdoor kunnen tarieven per gemeente flink
verschillen. De leden van de SP-fractie vragen daarom om een overzicht
van de pgb-tarieven voor jeugd respectievelijk Wmo die in de verschillende gemeenten worden gehanteerd in een vergelijkbare situatie van de
budgethouder. Daarnaast vragen de leden of er overwogen wordt om
alsnog te komen tot een minimumtarief voor de pgb-budgetten? In
hoeverre zijn deze verschillende tarieven een belemmering wanneer
overgegaan wordt vanuit de Jeugdwet naar de Wmo, zo vragen de leden
van de SP-fractie. Worden budgethouders bij de overgang geconfronteerd
met lagere tarieven terwijl an sich de zorgvraag niet verandert? Graag
ontvangen de leden van de SP-fractie hierop een uitgebreide toelichting,
hoe wordt met dit knelpunt omgegaan?
De leden van de SP-fractie lezen dat het gemeenten toegestaan is het
informeel tarief «mits passend» naar beneden bij te stellen. De leden
vragen wat zij moeten verstaan onder de term «mits passend»? In welk
geval is het voor gemeenten toegestaan om het informeel tarief naar
beneden bij te stellen? In relatie hiertoe vragen de leden hoe het gesprek
met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) hierover is verlopen en
of hieruit naar voren is gekomen dat gemeenten in strijd handelen met de
wet- en regelgeving, en zo ja welke gevolgstappen worden genomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling de
toelichting op de tarieven pgb gelezen. Deze leden hebben enkele vragen
ter verduidelijking.
1. Tarieven intramurale zorg in relatie tot de tarieven extramurale zorg en
het pgb
De leden van de fractie van de PvdA vragen om nadere uitleg over
waarom er geen rekening wordt gehouden met het feit dat budgethouders
wel kosten hebben. Namelijk: voor de integrale zzp-tarieven voor
intramurale zorg is er sinds 2018 een vergoeding voor kapitaallasten
opgenomen; de normatieve huisvestingscomponent (nhc). In voorgaande
jaren werden de kapitaallasten afzonderlijk bekostigd. Als een cliënt kiest
voor extramurale zorg, maakt een dergelijke vergoeding voor de
kapitaallasten geen onderdeel uit van het pgb en van het tarief dat door
een zorg in natura-aanbieder in rekening mag worden gebracht (in het
geval van vpt of mpt). Daar staat dan ook een lagere eigen bijdrage
tegenover. Kan hier een verdere toelichting op worden gegeven? Worden
deze signalen herkend?
2. Volledig pakket thuis in relatie tot pgb
De leden van de PvdA fractie zouden graag een nadere toelichting
ontvangen met betrekking tot de tarieven voor Zorg in Natura (ZiN) die
door de NZa worden bepaald, specifiek waarom er geen onderscheid
wordt gemaakt in gradaties van complexiteit van de te verrichten
handelingen. Bij de indexatie van het pgb wordt verondersteld dat 90
procent wordt besteed aan loonkosten en 10 procent aan materiële
kosten. Kan worden bevestigd dat dit niet geldt voor het Persoonlijk

12

Assistentie Budget, welke gebaseerd is op het aantal uren maal het
uurtarief zonder bijkomende kosten in acht te nemen? Kan er een
toelichting op deze differentiatie worden gegeven? Wordt het signaal dat
naast familieleden en studenten ook deskundige hulpverleners onder het
informeel tarief vallen herkend? Met name als er gespecialiseerde zorg
nodig is (arbeidsovereenkomst) is het informele tarief niet toereikend. Hoe
zullen deze knelpunten worden opgelost?
3. Herijking van zorg in natura tarieven in 2019
Naar aanleiding van de kanttekening dat men meerzorg of Extra Kosten
Thuis kan worden aangevraagd, vragen de leden van de PvdA-fractie hoe
dit een oplossing biedt aangezien meerzorg en ETK niet zijn bedoeld om
tarieven te verhogen?
4. Maximum inkooptarieven Wlz-pgb
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de stelling dat informele
hulpverleners er een bovenmodaal inkomen op na houden niet te kort
door de bocht is. Vaak levert een informele hulpverlener veel meer uren
zorg en/of ondersteuning dan waarvoor het een vergoeding krijgt. In veel
gevallen betreft dit maar een paar uur per week terwijl zij 24/7 paraat
staan. Is er ooit een doorberekening gemaakt hoeveel men per uur
overhoudt na aftrek van bijkomende lasten? Kan er nadere uitleg worden
gegeven over hoe deze hulpverleners een bovenmodaal inkomen
verdienen? Tevens vragen de leden van de PvdA-fractie een toelichting op
de totstandkoming van de indexatie van 1,82% gebaseerd (Wlz en Zvw), is
dit een reëel percentage ten opzichte van overige lonen gezien het feit dat
er de afgelopen 5 jaar geen indexatie heeft plaatsgevonden. En gaat er nu
jaarlijks een marktconforme indexatie plaatsvinden vanaf 2020? Waarom
bepaalt de NZa de ZiN tarieven en gaat het ministerie over de pgb
tarieven? Waarom wordt het pgb tarief ook niet door de NZa vastgesteld
(Wlz en Zvw)?
5. Pgb-tarieven voor de Zorgverzekeringswet
De leden van de PvdA-fractie zouden graag meer duidelijkheid krijgen met
betrekking tot het overstappen van budgethouders naar andere zorgverzekeraars. Is het niet erg simpel om te stellen dat budgethouders elke jaar
makkelijk kunnen overstappen naar een andere zorgverzekeraar?
6. Maximum inkooptarieven Zvw-pgb
De leden van de PvdA-fractie vragen of de Minister eveneens signalen
ontvangt dat budgethouders zich niet melden bij de SKGZ.
7. Signalen van Per Saldo en MantelzorgNL over minimumloon
De leden van de PvdA-fractie vernemen dat gemeenten verschillende
tarieven kunnen hanteren voor verschillende vormen van ondersteuning
en voor verschillende typen hulpverleners. Deze leden willen graag
verduidelijking over of voorgaande stelling wijst op een aanname, of een
categorisering gebaseerd op feiten. De leden vragen zich af of er duidelijk
zicht is op de ontwikkelingen die plaatsvinden in gemeenten met
betrekking tot de tarieven. Tevens willen zij graag weten hoe ervoor
gezorgd wordt dat pgb-houders regie eigen leven niet kwijtraken als ze
door verlaging tarieven geen mensen meer voor zorg en ondersteuning
kunnen vinden. Kan er ook een verdere uitleg gegeven worden voor de
uitspraak dat tarieven voor hulpmiddelen niet passend hoeven te zijn?
Kan de Minister ingaan op het punt dat een aantal gemeenten het tarief

13

terugbrengen tot op het minimumloon? Is de Minister van mening dat dit
een foute beweging is en dat het wettelijk minimumloon juist een middel
was om informele zorg goed te belonen? Is de Minister het met ons eens
dat een tariefsverlaging van de ene op de andere dag onaanvaardbaar is?
Heeft de Minister signalen ontvangen over dat budgethouders zomaar
opeens contracten moeten openbreken met hulpverleners en daarbij de
tarieven moeten verlagen? Is de Minister zich ervan bewust dat dit als
gevolg kan hebben dat budgethouders hun vertrouwde hulp-/ zorgverleners niet kunnen behouden en opzoek moeten naar nieuwe hulp-/
zorgverleners (in een toch al krappe arbeidsmarkt)?
II. Reactie van de Minister

14