> Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag

Aan de Voorzitter van de LOSR
De heer E. van der Burg
Koningin Wilhelminalaan 3
3527 LA Utrecht

3527 LA3

Directie Participatie &
Decentrale Voorzieningen
Afdeling Generieke
Participatievoorzieningen
Postbus 90801
2509 LV Den Haag
Parnassusplein 5
T 070 333 44 44
www.rijksoverheid.nl

Onze referentie
2020-0000076755

Datum
Betreft

15-06-2020
Reactie op uw rapport Invordering uit balans

Uw referentie
UIT.20.02858

Geachte heer Van der Burg,
Op 30 januari jl. hebben de minister voor Rechtsbescherming en ik uw rapport
‘Invordering uit balans’ ontvangen, waarvoor onze dank. Mede namens de
minister voor Rechtsbescherming doe ik u hierbij een reactie op het rapport
toekomen. Conform het verzoek van de commissie voor SZW ontvangt de Tweede
Kamer een afschrift van deze brief.
In het rapport geeft u aan dat de inning van vorderingen over het algemeen goed
gaat, maar dat er uitschieters zijn waarbij kosten die op verschillende momenten
worden opgevoerd niet in balans lijken te zijn met de oorspronkelijke vordering.
Met een groot aantal maatregelen uit het Actieplan Brede Schuldenaanpak wil het
kabinet de schuldenproblematiek terugdringen. De maatregelen zijn in de eerste
plaats gericht op het voorkomen dat problematische schulden ontstaan. Als
mensen toch schulden krijgen moeten zij snel en effectief geholpen worden. En
mensen met schulden moeten kunnen rekenen op een zorgvuldige en
maatschappelijk verantwoorde incasso, met oog voor de persoonlijke
omstandigheden van de schuldenaar. Het kabinet zoekt daarbij naar een balans
tussen de belangen van de schuldenaar en de belangen van de schuldeiser en
heeft ook oog voor het maatschappelijk belang.
Juist in de huidige crisissituatie is een zorgvuldige incasso van groot belang om de
gevolgen van de crisis voor kwetsbare mensen zoveel mogelijk te beperken en te
voorkomen dat financiële problemen ontstaan of erger worden. Ook de Landelijke
Armoedecoalitie heeft daartoe opgeroepen. Het kabinet ondersteunt deze oproep.1
Onder meer grote private en publieke schuldeisers, gerechtsdeurwaarders en
incassodienstverleners hebben een verantwoordelijkheid om te voorkomen dat
mensen door de coronacrisis meer dan nodig in de financiële problemen raken.
Tegelijkertijd is het juist in deze tijd van belang dat bedrijven betaald worden voor
hun diensten en erop kunnen vertrouwen dat zij nog middelen hebben om die
betaling op te eisen.
Daarom houd ik rekening met de belangen van zowel schuldeisers als
schuldenaren. De invordering van schulden moet wel mogelijk blijven zonder dat
dit leidt tot onnodige extra kosten voor schuldenaren.
1

Kamerstukken II 2019-2020, 24 515 nr. 527
Pagina 1 van 5

De maatregelen die nu worden genomen om de gevolgen van de coronacrisis op
te vangen zijn in principe van tijdelijke aard. De minister voor Rechtsbescherming
en ik zullen de komende tijd samen met diverse partijen uit het veld bezien hoe
maatregelen geleidelijk aan kunnen worden afgebouwd.
Hieronder reageer ik op de afzonderlijke aanbevelingen.
Aanbeveling 1
De 14-dagenbrief omvat tevens een aanbod voor een betalingsregeling. Wanneer
de vordering in z’n geheel binnen 14 dagen na ontvangst van de aanmaning is
voldaan zijn er geen incassokosten verschuldigd. Na het verstrijken van deze
termijn zijn er wel incassokosten verschuldigd. De schuldeiser bekijkt op verzoek
van de schuldenaar of er een haalbare regeling kan worden getroffen.

Directie Participatie &
Decentrale Voorzieningen
Afdeling Generieke
Participatievoorzieningen
Datum
15-06-2020

Onze referentie
2020-0000076755

Reactie
Op dit moment laten wij onderzoeken welke belemmeringen er zijn om tot een
betalingsregeling te komen en hoe het treffen van betalingsregelingen
gestimuleerd kan worden, voordat schuldeisers naar de rechter gaan. De
uitkomsten van dit onderzoek worden rond de zomer van 2020 verwacht.
Aanbeveling 2
Neem op het moment dat een schuldenaar toegelaten wordt tot de minnelijke
schuldregeling of de WSNP alleen de oorspronkelijk vordering of boete mee in de
verdeling van de boedel. Mocht de boedel meer bedragen dan wordt het restant
naar rato verdeeld over de extra verhogingen en kosten.
Reactie
De aanbeveling dat alleen de oorspronkelijke vordering mee gaat in de verdeling
houdt in dat voor alle incassokosten – verhogingen of extra boetes –
kwijtschelding wordt verleend. Ik zie hiervoor geen rechtvaardiging.
Een minnelijke schuldregeling of een WSNP-traject duren doorgaans drie jaar en
eindigen met een schone lei. Vaak zal de schuldenaar niet de hele schuld hebben
afgelost aan het einde van die periode, maar alleen datgene van de
hoofdvordering en/of de bijkomende kosten waartoe hij in staat was. Vanuit dat
perspectief zal het kwijtschelden van de extra kosten niet bijdragen aan een
betere balans tussen de initiële vordering en de kosten.
Aanbeveling 3
Schrap de btw-opslag voor incassokosten (art. 3 lid 2 Bik) en de btw-opslag voor
de tarieven voor ambtshandelingen (art. 10 Btag).
Aanbeveling 4
Mocht aanbeveling 3 niet worden overgenomen, zorg er dan voor dat de btwopslag voor incassokosten en de btw-opslag voor de tarieven voor
ambtshandelingen alleen van toepassing is wanneer de oorspronkelijke schuldeiser
niet btw-plichtig is.
Reactie
Bij brief van 8 februari 2019 heeft de minister voor Rechtsbescherming
aangegeven op welke wijze hij de incassokostenregeling wil aanpassen. Daarnaast
heeft de minister voor Rechtsbescherming in zijn reactie op het rapport van de
Commissie herijking ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (hierna: de

Pagina 2 van 5

commissie-herijking tarieven)2 voorstellen gedaan die bij moeten dragen aan een
eerlijker stelsel rondom de financiering van gerechtsdeurwaarders. Uitgangspunt
voor beide trajecten is dat mensen door kosten van incasso en
gerechtsdeurwaarders niet verder in de financiële problemen komen. Tegelijkertijd
onderkent het kabinet dat een incassoprocedure en de inzet van een
gerechtsdeurwaarder kosten met zich mee brengen. Daar moet een redelijke
vergoeding tegenover staan, waarbij voorkomen moet worden dat schuldenaren
onnodig worden geconfronteerd met kosten. In dat licht zullen bij het verder
uitwerken van de wetgeving rondom incassodienstverlening en de genoemde
beleidsreactie de aangestipte punten rondom de btw-opslag worden betrokken.

Directie Participatie &
Decentrale Voorzieningen
Afdeling Generieke
Participatievoorzieningen
Datum
15-06-2020

Onze referentie
2020-0000076755

Aanbeveling 5
Wanneer een natuurlijk persoon de gedaagde partij is zou het lage tarief voor
griffierechten moeten gelden.
Reactie
De aanbeveling om bij de heffing van griffierechten te kijken naar de hoedanigheid
van de gedaagde zal de minister voor Rechtsbescherming niet overnemen. Ik
begrijp dat de LOSR er een oplossing voor zoekt, dat als een rechtspersoon een
rechtszaak start tegen een natuurlijke persoon en de rechtspersoon de zaak wint,
de natuurlijke persoon wordt veroordeeld tot het vergoeden van de hogere
griffierechten die de eiser als rechtspersoon heeft moeten betalen. Het voorstel
om bij heffing van griffierechten te kijken naar de hoedanigheid van de gedaagde
doet echter afbreuk aan de bedoeling van het griffierecht om de eiser een
afweging te laten maken of hij de zaak aan de rechter wil voorleggen. De minister
voor Rechtsbescherming heeft het voorstel gedaan om de griffierechttarieven voor
de lagere vorderingen te verlagen en de tarieven voor rechtspersonen en
natuurlijke personen in die categorieën dichter bij elkaar te brengen. Zo wordt
langs andere weg tegemoetgekomen aan het bezwaar dat de natuurlijke persoon
na verlies van een zaak tegen een rechtspersoon diens hogere griffierecht moet
vergoeden. Hiervoor wordt door de minister voor Rechtsbescherming een
wetsvoorstel voorbereid.
Aanbeveling 6
De vaste tarieven geregeld in het Besluit tarieven ambtshandelingen
gerechtsdeurwaarders moeten ook voor de opdrachtgever gaan gelden. Wanneer
de schuldenaar geen verhaal biedt vergoedt de opdrachtgever de gemaakte
kosten van de deurwaarder.
Reactie
In onder meer de reactie op het rapport van de commissie-herijking tarieven is
ingegaan op de belangrijke positie van de gerechtsdeurwaarder binnen het stelsel
van de inning en incasso van vorderingen. Een gerechtsdeurwaarder moet daarbij
niet alleen de belangen dienen van zijn opdrachtgever, maar ook die van de
schuldenaar binnen een stelsel dat uitgaat van marktwerking in de relatie tussen
de opdrachtgever en gerechtsdeurwaarder. In de brief van 4 februari jongstleden
heeft de minister voor Rechtsbescherming een aantal negatieve aspecten
benoemd van de marktwerking.3 Door concurrentiedruk voelt de
gerechtsdeurwaarder zich mogelijk meer genoodzaakt zelf een incassorisico te
dragen in plaats van dat dit risico (mede) ligt bij opdrachtgevers. De correctie
2

Kamerstukken II 2019/20, 29279, nr. 574.

3

Kamerstukken II 2019/20, 29279, nr. 574, blz. 3.
Pagina 3 van 5

hierop vindt plaats in lijn met de voorstellen van de commissie-herijking tarieven
voor een eenmalige verhoging van de tarieven in het Besluit tarieven
ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (Btag) en de regulering van de
prijsafspraken. Dit moet op een dusdanige manier worden vormgegeven dat
marktwerking de beroepsgroep prikkelt hun unieke ambtelijke sleutelrol in het
rechtsbestel zorgvuldig, doelmatig en effectief te vervullen. Verhoging van de
tarieven (door middel van een eenmalige herijking) en het verbod van vormen van
prijsafspraken moet oneigenlijk gebruik van ambtshandelingen tegengaan en zal
bijdragen aan de borging van de onafhankelijke positie van de
gerechtsdeurwaarder.

Directie Participatie &
Decentrale Voorzieningen
Afdeling Generieke
Participatievoorzieningen
Datum
15-06-2020

Onze referentie
2020-0000076755

Aanbeveling 7
Zorg bij problematische schulden voor een coördinerend deurwaarder. Deze
deurwaarder is verantwoordelijk voor inning en verdeling ten behoeve van alle
schuldeisers. Door coördinatie kunnen de ambtshandelingen effectief en efficiënt
ingezet worden. De coördinerend deurwaarder beschikt over voldoende informatie
om erop toe te kunnen zien dat er maximaal geïnd wordt. Het betreft een lokale
deurwaarder die zo nodig afstemt met de plaatselijke (schuld)hulpverlening.
Reactie
Met deze aanbeveling wordt opgeroepen tot meer coördinatie bij de invordering
van schulden. Ook het kabinet heeft hier aandacht voor. De Clustering
Rijksincasso is daar een voorbeeld van. De gerechtsdeurwaarderstrajecten van
CAK, DUO, RVO en straks UWV zijn nu geclusterd. Dit betekent dat vorderingen
van deze organisaties ten aanzien van dezelfde schuldenaar door één
gerechtsdeurwaarder worden behandeld. Van de gerechtsdeurwaarder wordt
daarbij verwacht dat hij of zij rekening houdt met mensen die de vorderingen niet
(in één keer) kunnen betalen. De deelnemende overheidsorganisaties streven
daarmee naar een gezamenlijke aanpak waarbij onnodige ophoging van schulden
wordt voorkomen. Doorverwijzing of afstemming met schuldhulpverlening kan
daar onderdeel van uitmaken.
Ook noem ik de coördinerend deurwaarder die in de Wet vereenvoudiging
beslagvrije voet4 is geïntroduceerd. De coördinerend deurwaarder stelt de
beslagvrije voet vast, is aanspreekpunt bij vragen over de beslagvrije voet en
draagt – zo nodig – zorg voor de verdeling van de opbrengst van het beslag.
Aanbeveling 8
Bij de debiteur mogen niet meer kosten voor ambtshandelingen in rekening
worden gebracht dan de hoogte vordering bedraagt na betekening van het vonnis.
Het gaat dan dus om de hoofdvordering verhoogd met de kosten van de
incassofase, de kosten van de procedure en de kosten betekening.
Reactie
Zoals de sociaal raadslieden terecht opmerken, is uitgangspunt dat wie iets koopt
daarvoor moet betalen. Wie vervolgens niet op tijd betaalt, kan met extra kosten
worden geconfronteerd. Ik ben het met de sociaal raadslieden eens dat daar op
zich niets mis mee is, want invordering van geld vergt administratie en kost dus
geld. Uiteraard schrik ik net als de sociaal raadslieden van de torenhoge
rekeningen die kunnen ontstaan bij niet- of niet-tijdige betaling, zeker waar het
gaat om relatief kleine vorderingen. Daarom zet ik mij in voor een zo eerlijk
mogelijke incassopraktijk, die start met een minnelijke fase. De minister voor
4

Stb. 2017, 110.
Pagina 4 van 5

Rechtsbescherming heeft een wetsvoorstel in voorbereiding dat de kwaliteit van
de incassodienstverlening moet vergroten. Onderdeel daarvan is de aanpassing
van de incassokostenregeling. Dat zijn weliswaar niet de executiekosten waarop
LOSR bij deze aanbeveling doelt, maar wel relevant om te noemen. De
incassopraktijk start immers daar al. Ik onderschrijf dat terughoudendheid dient te
worden betracht bij verdere executiemaatregelen als blijkt dat de schuldenaar niet
in staat is de vordering te voldoen. Ik wil echter niet zover gaan dat de schuldeiser
in geval van relatief kleine vorderingen geen dwangmiddelen meer ter beschikking
heeft. Dit werkt betalingsonwil bij schuldenaren in de hand die prima in staat zijn
om de vordering te betalen en misschien willens en wetens de vordering hebben
laten oplopen. Een gerechtsdeurwaarder is er juist voor om dat vanuit zijn
informatiepositie goed te kunnen beoordelen. Dat laat onverlet dat de minister
voor Rechtsbescherming, zoals hiervoor in antwoord op aanbeveling 6 al is
aangegeven, in vervolg op het rapport van de commissie-herijking tarieven, beziet
hoe de onafhankelijke positie van de gerechtsdeurwaarder kan worden geborgd.
Dit alles mede in het licht en ten behoeve van de, soms kwetsbare, schuldenaar
om de incasso zo eerlijk mogelijk vorm te geven.

Directie Participatie &
Decentrale Voorzieningen
Afdeling Generieke
Participatievoorzieningen
Datum
15-06-2020

Onze referentie
2020-0000076755

Tot slot
Ik vind het belangrijk om signalen uit het veld te blijven ontvangen over de
werking van en mogelijke knelpunten in het stelsel van de inning en incasso van
vorderingen. Voor mij blijft het uitgangspunt dat vorderingen moeten worden
voldaan. Dit moet wel maatschappelijk verantwoord en op een transparante
manier plaatsvinden, waarbij zo nodig aandacht is voor de persoonlijke
omstandigheden van de betrokkene. De maatregelen die hiervoor zijn getroffen en
nog verder worden uitgewerkt in het kader van de Brede Schuldenaanpak bieden
hiervoor een goede basis.

Met vriendelijke groet,
de Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

T. van Ark

Pagina 5 van 5