Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 246

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 december 2011
In de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap
«Kwaliteit in verscheidenheid» kondigde ik aan met de VSNU en de
HBO-raad een hoofdlijnenakkoord te sluiten over de kwaliteit van
onderwijs en onderzoek, profilering en valorisatie.
Hierbij bied ik u het hoofdlijnenakkoord aan dat ik mede namens de
minister van EL&I gesloten heb met de VSNU1. Ik streef er naar om
binnenkort ook het hoofdlijnenakkoord met de HBO-raad te kunnen
tekenen.
In het akkoord staan de maatregelen die de universiteiten nemen om het
rendement van opleidingen te verhogen, uitval en het wisselen van
studies te beperken en de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Ook
wordt er geïnvesteerd in de kwaliteit van de docenten en nemen de
universiteiten maatregelen om het aantal studenten in excellente trajecten
te verhogen. In lijn met de motie van de leden De Rouwe en Lucas,
Kamerstuk 32 500 VIII, nr. 119, over transparantie van het aantal
contacturen en de motie van het lid Beertema, Kamerstuk 31 288, nr. 238,
waarin de regering verzocht wordt om in de prestatieafspraken met het
hoger onderwijs een minimumaantal contacturen op te nemen van twaalf
uur per week, en naar aanleiding van het rapport van de Inspectie van het
Onderwijs «Onderwijstijd in het hoger onderwijs, meting 2010–2011»
(november 2011)1 en de aanbevelingen daarin is in het hoofdlijnenakkoord opgenomen dat de universiteiten de effectieve studietijd van
studenten uitbreiden.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-31288-246
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Er komt meer differentiatie in het onderwijs, naar niveau, inhoud en vorm.
Dat kan bijvoorbeeld via brede bachelors, excellentietrajecten of vorming
van graduate schools. Universiteiten gaan hun opleidingenaanbod
doorlichten en nemen maatregelen om de efficiency van het opleidingen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 288, nr. 246

1

aanbod te vergroten en de aansluiting bij hun profiel en bij de topsectoren
te versterken.
Voor onderwijsprofilering zijn middelen beschikbaar ter hoogte van 2%
van het onderwijsbudget, die in 2013 voor een periode van 4 jaar op basis
van plannen van de instellingen voor profilering en differentiatie van het
onderwijs selectief toegewezen zullen worden voor de periode 2013–2016,
na advisering door de reviewcommissie. Deze commissie toetst de
plannen op realisme en ambitie op basis van een referentiekader dat
begin 2012 definitief zal worden vastgesteld.
Om de internationale positie van het Nederlandse wetenschappelijk
onderzoek te versterken, zetten de universiteiten verdere stappen op het
gebied van zwaartepuntvorming en samenwerking. Elke universiteit zal op
tenminste enkele gebieden tot de wereldtop behoren. Dat vereist een
scherp onderzoeksprofiel. Vanuit deze wetenschappelijke zwaartepunten
dragen de universiteiten actief bij aan het landelijk topsectorenbeleid
(innovatie en human capital) en aan de aanpak van de Europese Grand
Challenges. Daarnaast gaan universiteiten meer zichtbaar maken wat zij
doen op het gebied van valorisatie.
Deze afspraken moeten leiden tot verbetering van het studiesucces en de
kwaliteit van het onderwijs, tot meer profilering en differentiatie in
onderwijs en onderzoek en tot een betere benutting van de resultaten van
het onderzoek.
Voor de zomer van 2012 worden de afspraken verder uitgewerkt in
prestatieafspraken met elke individuele universiteit. Die prestatieafspraken
zijn niet vrijblijvend. Er worden concrete afspraken gemaakt die gekoppeld
zijn aan voorwaardelijke financiering. Daarbij is verhoging van kwaliteit en
excellentie een van de voorwaarden. De voorgestelde systematiek van
voorwaardelijke financiering, waardoor universiteiten gestimuleerd
worden de kwaliteit van hun onderwijs en onderzoek te verbeteren, vormt
een invulling van de in de motie Lucas, Kamerstuk 31 288, nr. 234, bepleite
koppeling tussen kwaliteit en bekostiging.
Om universiteiten in staat te stellen de genoemde prestaties te realiseren,
moet de regelgeving worden aangepast. Ik zal hiertoe in de loop van 2012
een wetsvoorstel bij uw Kamer indienen en lagere regelgeving aanpassen.
Ter afsluiting merk ik op dat de universiteiten en ik dit hoofdlijnenakkoord
als een belangrijke stap zien in de richting van een meer uitdagend en
scherp geprofileerd wetenschappelijk onderwijs. De realisatie van een
toekomstbestendig hoger onderwijs, zoals de Commissie Veerman
adviseerde, is een grote opgave voor instellingen en overheid. Dit
hoofdlijnenakkoord markeert een volgende fase in de stappen die we
daartoe gezamenlijk moeten zetten.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
H. Zijlstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 288, nr. 246

2