Stichting Reclassering Caribisch
Nederland (SRCN)
Raad voor de Rechtshandhaving

Datum

13 januari 2014

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Inhoud

Lijst met gebruikte afkortingen 5
Samenvatting en aanbevelingen 7
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6

Inleiding 13
Aanleiding en doel 13
Reikwijdte onderzoek 13
Toetsingskader 13
Opzet onderzoek 14
Objectbeschrijving 15
Leeswijzer 16

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.4.1
2.4.2
2.5
2.6

Organisatieaspecten 17
Personeelszorg 17
Communicatie 18
Integriteit 20
Veiligheid 20
Voorkomen intimidatie en agressie 20
Omgang met incidenten 22
Evaluatie 22
Algemene conclusie organisatieaspecten 23

3
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6

Rechtspositie en omgang 25
Identiteitvaststelling 25
Informatieverstrekking 25
Functioneren beklagregeling 26
Privacy 27
Omgangsvormen 28
Algemene conclusie rechtspositie en omgang 29

4
4.1
4.1.1
4.1.2
4.2
4.2.1
4.2.2
4.3

Advies 30
Maatschappelijke reïntegratie 30
Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie 30
Samenwerking netwerkpartners 30
Maatschappijbeveiliging 31
Bijdrage aan de strafrechtketen 31
Risico-identificatie en -beheersing 33
Algemene conclusie advies 34

5
5.1
5.1.1
5.1.2
5.2
5.2.1
5.2.2
5.3

Toezicht 35
Maatschappelijke reïntegratie 35
Inhoud van het reclasseringscontact 35
Samenwerking 36
Maatschappijbeveiliging 37
Bijdrage aan de strafrechtketen en risico-identificatie 37
Risicobeheersing toezicht 39
Algemene conclusie toezicht 41

6
6.1
6.1.1
6.1.2

Gedragsinterventie 42
Maatschappelijke reïntegratie 42
Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie 42
Samenwerking 43
Pagina 3 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

6.2
6.2.1
6.3

Maatschappijbeveiliging - 44
Bijdrage aan de strafrechtketen - 44
Algemene conclusie gedragsinterventie - 44

7
7.1
7.1.1
7.1.2
7.2
7.2.1
7.3
7.3.1
7.4

Werkstraf - 45
Maatschappelijke reïntegratie - 45
Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie - 45
Projectplaatsvereisten - 46
Maatschappijbeveiliging - 47
Bijdrage aan de strafrechtketen - 47
Veiligheid - 49
Veiligheid projectplaatsen - 49
Algemene conclusie werkstraf - 50

8

Conclusie en slotbeschouwing - 51

Bijlage 1
Bijlage 2

Bronnen - 53
Inspectieprogramma - 55

Pagina 4 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Lijst met gebruikte afkortingen

ART
BES
CN
Fte
JICN
MDO
OM
RISc
RN
SMART
SOJ
SRCN
Tul

Agressieregulatietraining
Bonaire, Sint Eustatius, Saba
Caribisch Nederland
fulltime equivalent
Justitiële Inrichting Caribisch Nederland
Multidisciplinair Overleg
Openbaar Ministerie
Recidive Inschattingsschalen
Reclassering Nederland
Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Tijdgebonden
Strategisch Overleg Justitie
Stichting Reclassering Caribisch Nederland
tenuitvoerlegging

Pagina 5 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Samenvatting en aanbevelingen

De Raad voor de Rechtshandhaving (hierna: Raad) heeft in de periode van 21 tot en
met 27 augustus 2013 een inspectie uitgevoerd bij de Stichting Reclassering
Caribisch Nederland (SRCN) op de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES).
Het doel van de inspectie is om te beoordelen hoe het is gesteld met de aspecten
rechtspositie van en omgang met reclasseringscliënten, maatschappelijke
reïntegratie, maatschappijbeveiliging, veiligheid en de daarmee samenhangende
organisatieaspecten. Aan de hand van haar conclusie doet de Raad
verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen.
Deze samenvatting biedt een beknopte weergave van het rapport. Voor de
gedetailleerdere bevindingen verwijst de Raad naar de hiernavolgende
hoofdstukken.

Algemene conclusie
De SRCN bestaat uit een klein team van medewerkers dat veel potentie heeft en dat
vol enthousiasme, bevlogenheid, creativiteit en een hoge mate van betrokkenheid
omgaat met de uitvoering van de reclasseringstaken. De geïnterviewde
ketenpartners zijn tevreden over de SRCN.
De organisatieaspecten, de veiligheid van medewerkers en cliënten, de rechtspositie
van en omgang met cliënten, de maatschappelijke reïntegratie en de
maatschappijbeveiliging, waarnaar in het licht van de verschillende
reclasseringstaken in dit onderzoek is gekeken, voldoen op diverse punten aan de
verwachtingen van de Raad. De Raad constateert echter ook dat er op meerdere
punten verbetering nodig is en doet hiertoe aanbevelingen. Deze aanbevelingen
variëren in zwaarte en omvang om deze door te kunnen voeren. De Raad is zich er
terdege van bewust dat een kleine organisatie als de SRCN niet direct aan alle
aanbevelingen gevolg kan geven. Daarom adviseert de Raad de SRCN om dit
gefaseerd te doen met behulp van een faseringsplan.
De Raad constateert dat in de bevindingen twee rode draden zichtbaar worden, die
hieronder uiteengezet worden. Diverse aanbevelingen raken aan de tweede rode
draad; deze kan dan ook als uitgangspunt voor het voorgestelde faseringsplan
dienen.
Naast de diverse aanbevelingen, constateert de Raad dat in de bevindingen twee
rode draden zichtbaar worden. Ten eerste heeft de SRCN in de uitvoering van de
taken te maken met een aantal complicerende factoren. De kwetsbare bezetting van
het team speelt hierin een rol, mede door de voortdurende verandering van
samenstelling. Hierdoor verdwijnen opgebouwde kennis en ervaring telkens weer.
Het vergt veel van het geringe aantal medewerkers om het reclasseringswerk en de
kwaliteit daarvan te continueren en te borgen. Een tweede complicerende factor is
de geografische afstand waarover aansturing en uitvoering van taken moet
plaatsvinden. De reclasseringswerker op de bovenwindse eilanden staat er in de
uitvoering alleen voor en is niet continu op de eilanden beschikbaar, doordat hij de
ene helft van de maand op Saba aanwezig is, en de andere helft van de maand op
Sint Eustatius. Een derde complicerende factor zijn integriteitsrisico’s die verband
houden met de kleinschaligheid van de eilanden. Bijna iedereen kent elkaar en
daardoor kan het lastig zijn om professionele afstand in acht te nemen. De SRCN
dient bij elke stap die zij wil maken rekening te houden met deze complicerende
factoren.
Pagina 7 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

De tweede rode draad is het belang van verdere investering in de
professionalisering van de organisatie. Doordat de SRCN onder andere te maken
heeft met voornoemde complicerende factoren, is het des te belangrijker dat de
SRCN investeert in het (bij)scholen van de medewerkers in het reclasseringswerk
om hen meer handvatten te bieden voor de uitvoering van hun taken.
Naast het professionaliseren van de kennis en kunde van de medewerkers, is het
van belang dat de SRCN haar werkprocessen meer professionaliseert door middel
van het creëren van een solide fundament in de vorm van methodisch werken. Het
merendeel van de aanbevelingen raakt dit punt, zoals het opstellen van een plan
van aanpak bij aanvang van elk reclasseringstoezicht. Dit draagt ten eerste bij aan
transparantie van de werkzaamheden, voor cliënten en medewerkers, maar ook
voor de ketenpartners. Daarnaast zorgt dit voor meer handvatten voor de
reclasseringswerkers tijdens de uitvoering van het werk, met name ten aanzien van
het behoud van overzicht en het evalueren van de reclasseringstrajecten. De grote
caseloads van de reclasseringswerkers en de stand van zaken van elke cliënt zijn
zodoende overzichtelijker, ook bij plotselinge vervanging van collega’s. Tevens heeft
de cliënt rechtspositioneel gezien recht op duidelijkheid over het traject dat hij bij de
SRCN doorloopt.
Een vorm van methodisch werken draagt ook bij aan de risico-identificatie en
risicobeheersing. Doordat de SRCN niet de beschikking heeft over diagnostische
instrumenten, vindt besluitvorming nu uitsluitend plaats op basis van de inschatting
van de reclasseringswerkers. De Raad heeft de indruk dat de SRCN hier
consciëntieus mee omgaat, maar het risico van subjectiviteit is altijd aanwezig.
Hieronder staan de conclusies en aanbevelingen van de Raad over de afzonderlijke
onderwerpen die in de hoofdstukken aan bod komen.

Organisatieaspecten
De SCRN bestaat uit een klein team van medewerkers dat bevlogen omgaat met de
uitvoering van de reclasseringstaken. De kwetsbaarheid van het team is echter
groot: relatief weinig stabiliteit door de geregeld veranderende samenstelling,
aansturing van medewerkers ruim 800 km verderop en het risico van
integriteitsdilemma’s. Het geringe aantal medewerkers op de kleine BES-eilanden,
met name de solistische positie van de reclasseringswerker op Saba en Sint
Eustatius, vormen risico’s voor de borging van de werkprocessen en het behouden
van professionele afstand. Daarnaast ziet de SRCN momenteel geen mogelijkheden
om de medewerkers (bij) te scholen in het reclasseringswerk, terwijl hier wel
behoefte aan is. De Raad beveelt dan ook aan om hier mogelijkheden voor te
creëren. Hiervoor kan als eerste aanzet worden bezien of aansluiting op de
opleidingsmodules van de reclassering in Nederland mogelijk is, zeker voor beoogde
nieuwe medewerkers die overkomen vanuit Nederland.
Onder andere door de werkdruk schieten casuïstiekbesprekingen en uitgebreide
caseloadbespreking er regelmatig bij in. De Raad acht het van belang hieraan op
structurele basis vorm te geven, mede doordat er niet op een andere wijze aan
deskundigheidsbevordering wordt gewerkt.
De SRCN heeft in 2012 een ketenonderzoek uitgevoerd waarna er gezamenlijk met
de ketenpartners doelen voor de komende jaren zijn geformuleerd. Een dergelijke
evaluatie van de samenwerking en wederzijdse verwachtingen zijn een goede basis
om verder te ontwikkelen. De Raad beveelt in dit verband aan om op termijn ook
mogelijkheden te creëren om medewerkers- en cliënttevredenheidsonderzoeken uit
te voeren.
Pagina 8 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Ten aanzien van de veiligheid ziet de Raad meerdere punten voor verbetering. Ten
eerste is er geen praktische (bij)scholing in het omgaan met agressieve /
intimiderende cliënten. Ten tweede ontbreken duidelijke huisregels in de
wachtruimten. Deze kunnen bijdragen aan de veiligheid en verschaffen helderheid
naar de bezoekers welk gedrag wordt getolereerd. Veiligheidswaarborgen op de
bovenwindse eilanden ontbreken volledig.
Aanbevelingen aan SRCN
- Zorg er voor dat casuïstiekbespreking en inter-/supervisie op structurele basis
doorgang vindt.
- Creëer mogelijkheden om de medewerkers (bij te) scholen in het
reclasseringswerk.
- Organiseer trainingen die medewerkers handvatten geven hoe zij om dienen te
gaan met agressieve/intimiderende cliënten.
- Voorzie de wacht- cq. spreekruimte van huisregels.
- Organiseer veiligheidswaarborgen op de locaties van de bovenwindse eilanden.
- Creëer op termijn mogelijkheden om, eventueel in samenwerking met
ketenpartners in de Nederlandse Antillen of Europees Nederland, periodiek
medewerkers- en cliënttevredenheidsonderzoeken uit te voeren.

Rechtspositie en omgang
Uit de interviews blijkt dat de SRCN over het algemeen op de juiste wijze omgaat
met de rechtspositie van en de omgang met de cliënt. De Raad is wel kritisch over
het feit dat de SRCN de identiteit van de cliënt niet eenduidig controleert, de
cliënten niet over de mogelijkheid beschikken om bij een onafhankelijke partij een
klacht over de reclassering in te dienen en de SRCN de cliënten niet formeel
toestemming vraagt om gegevens over de cliënt uit te wisselen.
Aanbevelingen aan SRCN
- Stel standaard de identiteit van een cliënt vast bij aanvang van elke nieuwe
reclasseringsopdracht. Maak ten behoeve hiervan een werkinstructie zodat voor
iedereen duidelijk is wat er wordt verwacht.
- Zorg ervoor dat cliënten schriftelijk toestemming geven voor de uitwisseling van
persoonsgegevens met derden.
- Voer een werkwijze in waarmee de informatieverstrekking over de rechten en
plichten van de cliënt op een duidelijker en vollediger wijze kan plaatsvinden.
- Draag zorg voor een regeling waarbij cliënten bij een onafhankelijke partij
klachten kunnen indienen.

Advies
De Raad is over het algemeen positief over de wijze waarop de SRCN de
rapportages opstelt. Deze zijn uitgebreid, op veel punten goed beargumenteerd en
de opdrachtgevers zijn tevreden. Daarnaast wordt er samenwerking met
organisaties gezocht die een bijdrage kunnen leveren aan de reïntegratie en/of
gedragsverandering van de cliënt.
De Raad merkt wel op dat meer eenduidigheid moet worden ontwikkeld ten behoeve
van de besluitvorming in het proces naar het uiteindelijke advies. Dit geldt eens te
meer nu er geen mogelijkheden zijn om de besluitvorming te onderbouwen met
wetenschappelijk onderbouwde diagnostische instrumenten. De Raad heeft de
indruk gekregen dat de medewerkers hier consciëntieus mee omgaan. Voor de
nieuwe(re) en minder ervaren medewerkers zijn er echter bijna geen instructies hoe
een rapport geschreven moet worden, welke kwaliteitseisen hieraan gesteld worden
Pagina 9 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

en op welke wijze risico-identificatie en -beheersing plaatsvindt. Ook is het plan van
aanpak in de rapportages weinig specifiek.
De beperkte capaciteit van de SRCN is van invloed op de continuïteit van bepaalde
processen en taken. Het bespreken van de rapportages met de cliënt kan er bij
inschieten, terwijl de cliënt hier rechtspositioneel gezien recht op heeft. Daarnaast
beveelt de Raad aan dat ook de SRCN wordt betrokken bij de bepaling van de
vroeghulpbezoeken. De SRCN dient ervoor zorg te dragen dat de geselecteerde
vroeghulpbezoeken ook worden uitgevoerd.
Aanbevelingen aan SRCN
- Stel meer gespecificeerde plannen van aanpak op die onderdeel van de
rapportages zijn.
- Bespreek de rapporten in beginsel altijd met de cliënt.
- Zorg voor instructies om de risico-identificatie en -beheersing eenduidiger en
transparanter te maken.
Aanbeveling aan SRCN en OM BES
Zorg er voor dat de SRCN betrokken is bij de bepaling of een vroeghulpbezoek
noodzakelijk is en voer de geselecteerde vroeghulpen ook uit.

Toezicht
Ook hier heeft de Raad de indruk gekregen dat de SRCN op consciëntieuze wijze
inhoud geeft aan het reclasseringstoezicht en verantwoord toezicht houdt op
verdachten cq. veroordeelden. De Raad mist echter ook hier een vorm van
methodisch werken. Daarnaast ontbreken praktische werkinstructies voor risicoidentificatie, bepaling van de contactfrequentie en risicobeheersing. Hierover vindt
weliswaar mondeling overleg plaats, maar dit is niet transparant door middel van
bijvoorbeeld een richtlijn of verslaglegging van de besluiten. Zoals eerder
aangegeven, geeft dit meer handvatten voor de reclasseringswerkers tijdens de
uitvoering van hun werk. Daarbij heeft de cliënt rechtspositioneel recht op
duidelijkheid over de inhoud van het toezicht. Een basisdocument dat bij aanvang
van elk toezicht wordt opgesteld kan hier richting aan geven. Hierin kunnen onder
andere een overzicht van de criminogene factoren, de bijzondere voorwaarden en
de doelen worden opgenomen. Dit biedt tegelijkertijd zowel houvast voor periodieke
evaluaties -die nu nog niet plaatsvinden- als duidelijkheid voor de cliënt voor het
geval hij afspraken niet nakomt of onvoldoende vordering maakt.
Het duurt te lang voordat een vonnis vanuit het gerecht op Curaçao via het OM op
Bonaire bij de SRCN binnenkomt. In dergelijke gevallen neemt de SRCN, wanneer
de zaak bij haar bekend is, zo mogelijk alvast het toezicht op zich om de risico’s in
te dammen en het contact met de cliënt niet te verliezen.
Aanbevelingen aan SRCN
- Onderzoek de mogelijkheden om meer methodisch te werken tijdens het
reclasseringstoezicht en geef hier invulling aan.
- Stel bij aanvang van het reclasseringstoezicht een basisdocument op waarmee het
voor alle partijen overzichtelijk en transparant wordt wat er tijdens het toezicht
wordt gedaan.
- Creëer een werkwijze waardoor op casusniveau voor alle partijen duidelijk is wat
de doelen van elk individueel toezicht zijn.
- Formuleer een transparante werkwijze ten aanzien van de totstandkoming van de
risico-identificatie.
- Formuleer aansluitend op de risico-identificatie beleid en een werkwijze met
betrekking tot het bepalen van de contactfrequentie.
Pagina 10 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

- Formuleer een werkinstructie die richting geeft aan de wijze waarop
besluitvorming over de vervolgstappen plaatsvindt bij het niet nakomen van
afspraken / bijzondere voorwaarden.
- Voer periodiek evaluaties uit over het verloop van het toezicht en bespreek deze
ook met de cliënt.
Aanbeveling aan SRCN en OM BES
Bezie, in samenspraak met het OM BES en het gerecht op Curaçao, of de
doorlooptijden van het opmaken en toezenden van de vonnissen kunnen worden
ingekort

Gedragsinterventie
De SRCN participeert actief in het organiseren van de gedragsinterventie ART en
heeft het voornemen om ook een training voor daders van huiselijk geweld te
organiseren. De Raad constateert dat de SRCN op constructieve wijze de
samenwerking aangaat met andere organisaties, zodat de trainingen ook doorgang
vinden en kennis en ervaring worden uitgewisseld. In aansluiting op de
aanbevelingen in het voorgaande hoofdstuk adviseert de Raad de SRCN om het
reclasseringstoezicht meer te formaliseren en professionaliseren. Daarbij dient ook
de gedragsinterventie een volwaardig onderdeel te zijn van het plan van aanpak en
het reclasseringstoezicht.

Werkstraf
De SRCN voert met de middelen die zij heeft over het algemeen op een goede wijze
de werkstraffen uit. Enkele werkprocessen zouden wel nog transparanter moeten
verlopen en geformaliseerd moeten worden. Dit geldt met name voor de controle op
de plaatsingen bij de projectplaatsen, de overeenkomst tussen de betrokken
partijen om een werkgestrafte op een project te plaatsen, het direct aftekenen van
de gewerkte uren en het direct melden van een niet verschenen werkgestrafte. Op
deze wijze komt er meer duidelijkheid voor alle partijen wat er van hen wordt
verwacht. Daarnaast is het zaak om de verantwoordelijke voor de projectplaats en
de werkmeester beter voor te lichten over de gewenste handelwijze bij deviant
gedrag van de werkgestrafte of wanneer de veiligheid in het geding komt.
Vooral op de bovenwindse eilanden is de uitvoering van de werkstraffen erg
kwetsbaar. De plaatsing voor de werkstraf is zowel op Saba als Sint Eustatius
belegd bij één persoon, die daarnaast voor beide eilanden ook de overige
reclasseringstaken moet uitvoeren. Deze persoon moet daarnaast op Sint Eustatius
toezicht houden op de uitvoering van de werkstraffen. Tijdens zijn afwezigheid op
het eiland is dit dus niet mogelijk. Voor Saba heeft de SRCN wel de beschikking over
een werkmeester. Er is toegezegd dat er geld vrijkomt om ook op Sint Eustatius een
werkmeester aan te stellen. Dit zou kunnen zorgen voor meer continuïteit.
Aanbevelingen aan SRCN
- Stel bij aanvang van een werkstraf een overeenkomst op tussen de SRCN, de
projectplaats en de werkgestrafte, waarin wordt geregeld op welke dagen en tijden
en onder welke condities er gewerkt moet worden.
- Zorg ervoor dat zowel de projectplaats als de werkgestrafte direct na afloop van
een werkdag voor de gewerkte uren tekent.
- Zorg ervoor dat de verantwoordelijke voor de projectplaats bij het niet verschijnen
van de werkgestrafte meteen, doch uiterlijk diezelfde dag, contact opneemt met de
SRCN.

Pagina 11 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

- Stel concrete werkinstructies op voor de projectplaats en de werkmeester over de
wijze waarop zij om moeten gaan met het toezicht op de werkgestrafte, met deviant
gedrag van de werkgestrafte en hoe zij de veiligheid kunnen waarborgen.
- Controleer, eventueel steekproefsgewijs, periodiek de plaatsing van de
werkgestraften op de projectplaatsen.

Pagina 12 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en doel
Aanleiding
De Raad voor de rechtshandhaving (hierna: Raad) is een rechtspersoonlijkheid
bezittend interlandelijk orgaan van Curaçao, Sint Maarten en Nederland ten aanzien
van de BES-eilanden1. De Raad is voor deze landen belast met de algemene
inspectie van de organisaties van de justitiële keten, met uitzondering van het
Gemeenschappelijk Hof van Justitie.2 Om die reden onderzoekt de Raad de justitiële
instellingen in deze landen op hun functioneren en samenhang. In dit rapport doet
de Raad verslag van zijn onderzoek naar het functioneren van de Stichting
Reclassering Caribisch Nederland (hierna: SRCN).
Sinds de overgang op 10 oktober 2010 van Bonaire, Sint Eustatius en Saba van de
Nederlandse Antillen naar Nederland, is de minister van Veiligheid en Justitie van
Europees Nederland er voor verantwoordelijk dat er ook in Caribisch Nederland
reclasseringswerkzaamheden worden uitgevoerd, zoals ook is vastgelegd in artikel 2
van het Reclasseringsbesluit 1953 BES.
Doel
Het doel van de inspectie is om te beoordelen hoe het bij de SRCN op de BESeilanden is gesteld met de uitvoering van de verschillende taken, waarbij de
aspecten rechtspositie van en omgang met reclasseringscliënten, maatschappelijke
reïntegratie, maatschappijbeveiliging, veiligheid en de daarmee samenhangende
organisatieaspecten centraal staan. Aan de hand van haar oordeel doet de Raad
verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen.

1.2

Reikwijdte onderzoek
De SRCN is werkzaam op Bonaire, Sint Eustatius en Saba. De SRCN voert alle
taakspecialismen van de reclassering uit, te weten advies, toezicht,
gedragsinterventie en werkstraf.

1.3

Toetsingskader
Voor dit onderzoek is het toetsingskader gebruikt dat is afgeleid van het
toetsingskader dat de Nederlandse Inspectie Veiligheid en Justitie (IVenJ) hanteert
bij haar onderzoeken. Dit kader is bewerkt en afgestemd met de in Caribisch
Nederland (CN) geldende wet- en regelgeving.
Het toetsingskader bestaat uit vijf modules; één basismodule en één voor elk van
de vier taakspecialismen, te weten advies, toezicht, gedragsinterventie en
werkstraf. In elke module komen een of meerdere aspecten aan bod
(organisatieaspecten, veiligheid, rechtspositie en omgang, maatschappelijke
reïntegratie en maatschappijbeveiliging). In de basismodule komen de aspecten aan
bod die voor het gehele reclasseringsproces gelden en niet specifiek op een
1

BES-eilanden: Bonaire, St. Eustatius en Saba.
Zie www.raadrechtshandhaving.com en voor de volledige taakomschrijving art. 3 Rijkswet
Raad voor de rechtshandhaving 2010.
2

Pagina 13 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

reclasseringstaak van toepassing zijn; namelijk de organisatieaspecten, de
veiligheid en de rechtspositie en omgang. De aspecten maatschappelijke
reïntegratie en maatschappijbeveiliging zijn erg omvangrijk binnen het gehele
reclasseringsproces, waardoor deze zijn opgesplitst naar reclasseringstaak. Module
4 Werkstraf gaat tevens in op de veiligheidscriteria ten aanzien van de veiligheid op
projectplaatsen. In onderstaande tabel is een overzicht weergegeven in welke
module welk aspect wordt behandeld:
Tabel 1. Overzicht toetsingskader
Organisatie-

Veiligheid

aspecten
Basismodule

X

X

Rechtspositie en Maatschappij-

Maatschappelijke

omgang

reïntegratie

beveiliging

X

Module 1: Advies

X

X

Module 2: Toezicht

X

X

X

X

X

X

Module 3: Gedragsinterventie
Module 4: Werkstraf

X

De genoemde aspecten zijn opgedeeld in criteria. De Raad komt bij ieder criterium
tot een conclusie, die is samengesteld op basis van een weging van de volgende
dimensies: uitvoering, beleid en check op de uitvoering. Bij de dimensie uitvoering
stelt de Raad vast in hoeverre de uitvoering voldoet aan de daaraan gestelde eisen.
Bij de dimensie beleid beziet de Raad of in de organisatie ten aanzien van het te
toetsen criterium (vastgelegd) beleid beschikbaar is dat voldoet aan geldende weten regelgeving. Bij de dimensie check op de uitvoering gaat de Raad na in hoeverre
de juiste uitvoering van het beleid is zeker gesteld.

1.4

Opzet onderzoek
Methode
De methoden voor het uitvoeren van de doorlichting van een
reclasseringsorganisatie bestaan uit het verzamelen van gegevens uit documenten,
dossiers, schouw en interviews. De Raad hanteert daarbij vooraf opgestelde vragenen checklijsten.
Het doel van het dossieronderzoek is om een indruk te krijgen van de werkwijze van
de SRCN. Deze informatie dient als input voor de interviews. De selectie van
dossiers beoogt geen representatieve steekproef te zijn. Tijdens de schouw is er
met name aandacht voor de veiligheidssituatie van de gespreksruimten. De Raad
houdt interviews met de directeur, reclasseringswerkers, cliënten en met lokale
opdrachtgevers. In dit geval vertegenwoordigers van de Justitiële Inrichting
Caribisch Nederland (JICN) op Bonaire en het Openbaar Ministerie (OM) BES op alle
drie de eilanden. De op deze wijze verzamelde gegevens worden afgezet tegen het
toetsingskader wat leidt tot conclusies.
Dit onderzoek is uitgevoerd door twee inspecteurs in een periode van vijf dagen. In
bijlage 2 is het inspectieprogramma opgenomen.
Tijdpad
Het onderzoek is aangekondigd in het jaarplan 2013 van de Raad en uitgevoerd in
de periode 21 tot en met 27 augustus 2013 op de locaties Bonaire, Sint Eustatius en
Saba. Het rapport is aan de directeur van de SRCN op 2 november 2013 voorgelegd
Pagina 14 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

voor wederhoor op de feitelijke bevindingen. De wederhoorreactie is ontvangen op
21 november 2013. Op 13 januari 2014 heeft de Raad het rapport vastgesteld en
aangeboden aan de verantwoordelijke bewindslieden.

1.5

Objectbeschrijving
Op 3 november 2010 heeft de SRCN een bereidverklaring afgelegd waarin de SRCN
aangeeft dat zij samen met Reclassering Nederland (RN) vorm zal geven aan een
reclasseringsorganisatie op de BES-eilanden. Op dat moment was er nog enkel
sprake van reclasseringsactiviteiten op Bonaire. De SRCN brengt periodiek
schriftelijk verslag uit aan de RN over haar werkzaamheden. De SRCN is op 28
maart 2013 officieel erkend als reclasseringsorganisatie voor alle BES-eilanden.
De SRCN werkt niet met product-gestuurde financiering zoals dat in Europees
Nederland gebruikelijk is. Tussen RN en SRCN bestaan afspraken over de omvang
en inhoud van het werk en de financiële onderbouwing. De begroting voor de SRCN
is door Reclassering Nederland als projectsubsidie aangevraagd bij het Ministerie
van Veiligheid en Justitie.
De SRCN heeft op elk van de BES-eilanden een kantoor. Op de bovenwindse
eilanden wordt deze huisvesting gedeeld met het OM. De SRCN heeft voor 2013 een
begrote formatie voor een directeur (1 fte), administratie (1,8 fte),
reclasseringswerkers (6,8 fte) en werkbegeleiding (0,4 fte). Tabel 2 geeft een
overzicht weer van het aantal medewerkers op het moment dat de Raad het
onderzoek uitvoert, ingedeeld per eiland en takenpakket. Op basis van de begrote
formatie is er nog ruimte om drie fte aan reclasseringswerkers aan te nemen.
Tabel 2. Overzicht personeel
Aantal medewerkers
Totaal

9

Directeur

1

Administratie Bonaire

1

Administratie Sint Eustatius / Saba

1

Reclasseringswerkers Bonaire - Totaal

5

Opgesplitst naar taken:
Advies / toezicht / gedragsinterventie / werkbegeleiding

1

Advies / toezicht / gedragsinterventie

1

Advies / toezicht

2

Werkstraf

1

Reclasseringswerkers Sint Eustatius / Saba - Totaal

1

Opgesplitst naar taken:
Advies / toezicht / gedragsinterventie / werkstraf

1

Uit tabel 2 blijkt dat de medewerkers van de ‘‘allround’ inzetbaar zijn; dat wil
zeggen beschikbaar voor de uitvoering van meerdere taken.

Pagina 15 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

1.6

Leeswijzer
In hoofdstuk 1 komen de organisatieaspecten aan bod die het gehele
reclasseringsproces omvatten, inclusief de veiligheid. Hoofdstuk 2 gaat in op de
rechtspositie van en de omgang met de cliënt. De daarop volgende vier
hoofdstukken gaan over de reclasseringstaken advies, toezicht, gedragsinterventie
en werkstraf.
Ieder hoofdstuk behandelt meerdere criteria, ieder in een eigen paragraaf. De
paragraaf start met een korte samenvatting van de normen en verwachtingen bij
het betreffende toetsingscriterium. Dan volgen een beschrijving van de bevindingen,
de conclusie en eventuele aanbevelingen. De aanbevelingen zijn gericht aan de
SRCN, tenzij anders aangegeven. Elk hoofdstuk besluit met een algemene conclusie
over de toetsingsaspecten die in dat hoofdstuk aan bod zijn gekomen.

Pagina 16 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

2

Organisatieaspecten

2.1

Personeelszorg
Criterium
Het functioneel welbevinden en de ontwikkeling van medewerkers zijn belangrijke
voorwaarden, die zich onder meer dienen te manifesteren in voldoende (bij-)
scholing en tenminste eenmaal per jaar te houden functioneringsgesprekken.
Leidinggevenden dienen zich hiertoe actief coachend op te stellen naar de
medewerkers. De organisatie dient te beschikken over een personeelsformatieplan
dat overeenkomt met de geplande productie. Daarnaast dient er een (jaarlijks)
opleidingsplan voor medewerkers te zijn en competentieprofielen voor alle functies.
Er dient registratie en controle plaats te vinden of functioneringsgesprekken worden
gehouden. Daarnaast dient er controle plaats te vinden of de planformatie klopt en
overeenkomt met de beoogde productie.
Bevindingen
Bezetting en formatie
In de inleiding is de formatie van de SRCN reeds geschetst. De bezetting varieert
regelmatig door een hoge doorstroom van medewerkers. Op het moment van het
bezoek van de inspecteurs zijn er op Bonaire vijf reclasseringswerkers werkzaam,
waarvan er twee zich volledig op advies en toezicht richten. Op de bovenwindse
eilanden is één reclasseringswerker werkzaam die telkens twee weken op het ene
eiland verblijft, en dan weer twee weken op het andere eiland. Daarnaast heeft
Saba de beschikking over een werkmeester voor de werkstraffen. De werkmeester
wordt gefinancierd door de interdepartementale gelden en is ondergebracht bij de
lokale stichting Saba Conservation Foundation.
De SRCN heeft nog ruimte om extra reclasseringswerkers aan te nemen. Uit de
interviews blijkt dat het moeilijk is om lokale bewoners van de eilanden te vinden
die voldoen aan de functie-eisen. Geschikte kandidaten komen vooralsnog meestal
uit Europees Nederland. De SRCN werkt echter niet met detacheringen vanuit de
Nederlandse reclasseringsorganisaties, zoals de meeste andere Rijksorganisaties.
Dit betekent dat de beoogde kandidaten in lokale dienst moeten treden en dus
moeten emigreren. Een gewenste functie-eis is dat de Europees Nederlandse
kandidaten, specifiek voor Bonaire, Papiaments kunnen spreken. Deze combinatie is
zelden het geval.
De SRCN werkt niet met taakspecialismen, waardoor de medewerkers ‘allround’
inzetbaar moeten zijn en zich kunnen aanpassen aan de Caribische cultuur. Van
langdurige werkzaamheden op de BES-eilanden is dan ook niet altijd sprake.
Daarnaast is het behoud van professionele afstand ingewikkeld door de
kleinschaligheid van de eilanden. Dit alles maakt dat het behouden van langdurige
aanstellingen en het vinden van gekwalificeerd personeel lastig is.
De SRCN heeft voor alle functies functiebeschrijvingen.
Bij de SRCN vindt financiering niet plaats op basis van outputsturing. Dit betekent
dat er ook geen planproductie is.
Opleiding
De medewerkers van de SRCN hebben bijna allemaal opleidingen genoten op hboniveau. Voor nieuwe medewerkers is er een inwerkmap.
Pagina 17 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

De SRCN heeft geen opleidingsplan, terwijl de medewerkers wel aangeven behoefte
te hebben aan vakinhoudelijke opleidingen, zoals rapportagevaardigheden,
interviewtechnieken, psychopathologie et cetera. Volgens de geïnterviewden is het
vanwege de kleinschaligheid en beperkte specifieke kennis op dit gebied, lastig om
lokaal opleidingen te organiseren. Aansluiten bij andere organisaties is volgens de
geïnterviewden ook geen optie, aangezien de opleidingsbehoeften van de SRCN daar
onvoldoende op aansluiten.
Functioneringsgesprekken
Alle medewerkers hebben eenmaal per jaar een functioneringsgesprek en een
beoordelingsgesprek. Ten behoeve hiervan zijn er beoordelingsformulieren.
Daarnaast spreekt de directeur van de SRCN de medewerkers maandelijks over hun
functioneren en hun welbevinden. De geïnterviewden geven aan dat vanwege de
beperkte omvang van het team, men veel van elkaar weet en een formeel moment
om zaken te bespreken vaak niet eens noodzakelijk wordt gevonden.
Conclusie
De geografische afstand van ruim 800 km waarover de aansturing en uitvoering
moet plaatsvinden is groot en daardoor complex. De SRCN heeft de beoogde
formatie nog niet helemaal rond. De SRCN is bezig met het werven van extra
personeel, maar het vinden van kwalitatief goed personeel en het behouden van
langdurige aanstellingen is lastig. Medewerkers van de reclassering volgen geen
opleidingen om de professionaliteit op peil te houden en deze bij te scholen. De
SCRN beschikt ook niet over een opleidingsplan. De Raad vindt het belangrijk dat de
SRCN hier mogelijkheden voor creëert. Daarbij valt te denken aan een
inwerkperiode voor nieuwe medewerkers, afkomstig uit Nederland, bij Reclassering
Nederland tijdens een zekere (proef)termijn. Op deze wijze kunnen zij meedoen met
de basisopleidingen en is er meer zicht op de kwaliteit en basisvaardigheden van de
beoogde nieuwe medewerker.
Aanbeveling
Creëer mogelijkheden om de medewerkers (bij te) scholen in het reclasseringswerk.

2.2

Communicatie
Criterium
Er dienen op regelmatige basis teamoverleg en intervisie/casuïstiekbesprekingen
plaats te vinden en er dient regelmatig overleg tussen de direct leidinggevende, de
werkbegeleider en de reclasseringswerker te zijn. Hierin moet tevens ruimte zijn
voor supervisie of werkbegeleiding. De Raad vindt het van belang dat medewerkers
tevreden zijn over de verticale en horizontale communicatie binnen de organisatie
en dat zij betrokken worden bij (nieuwe) ontwikkelingen binnen de organisatie.
Tijdens overlegvormen met de ketenpartners dient de reclassering een actieve
deelname te hebben. De ketenpartners dienen tevreden te zijn over de organisatie
ten aanzien van de bereikbaarheid, de kwaliteit van de inhoudelijke overdracht van
de informatie en de deelname aan overlegvormen. De communicatiestructuur dient
te zijn vastgelegd en naar behoren te functioneren. De organisatie dient de
deelname aan en het doorgaan van de diverse overlegvormen te controleren.
Bevindingen
Teamoverleg
Eenmaal per maand heeft de SRCN op Bonaire teamoverleg aan de hand van een
standaardagenda. De reclasseringswerker van de bovenwindse eilanden is hier
Pagina 18 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

middels videoverbinding bij aanwezig, tenzij sprake is van technische problemen.
Om dit te ondervangen heeft de directeur van de SRCN meerdere malen per week
telefonisch en per e-mail contact met deze reclasseringswerker. De medewerkers
zijn tevreden over de wijze waarop de directeur van de SRCN hen betrekt bij en op
de hoogte stelt van ontwikkelingen.
Casuïstiek- en caseloadbespreking
Op Bonaire is er in principe eenmaal per maand casuïstiekbespreking. De
casuïstiekbespreking valt echter regelmatig uit doordat de medewerkers voorrang
geven aan het cliëntcontact of het opstellen van de rapportages. De werkbegeleider
tracht ook eenmaal per week met elke medewerker de caseload te bespreken. Ook
hiervoor geldt dat door de werkdruk de zaken selectief worden doorgenomen en de
wekelijkse frequentie vaak niet haalbaar is. De reclasseringswerker van de
bovenwindse eilanden neemt niet deel aan deze overlegmomenten. De
werkbegeleider heeft naast de begeleidende taken ook zelf een caseload die zij
bespreekt met de directeur van de SRCN.
Doordat de SRCN uit een klein team bestaat, vinden casusbesprekingen vaak ad hoc
plaats als dat noodzakelijk is. De medewerkers zijn tevreden over de wijze waarop
besprekingen op casusniveau plaatsvinden.
Externe overleggen
De SRCN heeft geen vastgelegde communicatiestructuur. Voor de medewerkers van
de SRCN is het echter duidelijk wie bij welk overleg aanwezig is. Zij participeren in
verschillende overlegvormen.
De directeur van de SRCN heeft wekelijks overleg met de coördinator van Bureau
Buitenland van Reclassering Nederland (RN) en maandelijks met de voorzitter van
de Raad van Toezicht van de SRCN. Ook heeft de directeur van de SRCN
maandelijks bilateraal overleg met het Openbaar Ministerie (OM) en met de
Justitiële Inrichting Caribisch Nederland (JICN). Daarnaast neemt de directeur deel
aan het Strategisch Overleg Justitie (SOJ). Daar zijn alle verantwoordelijken voor
het justitieel beleid voor de BES-eilanden bij aanwezig. Op casusniveau en indien
nodig ad hoc, is er ook regelmatig overleg en afstemming met de ketenpartners.
De reclasseringswerkers participeren maandelijks in het Multidisciplinair Overleg
(MDO) van de JICN.
De JICN en het OM zijn tevreden over de bereikbaarheid en inzet van de SRCN.
Conclusie
De SRCN heeft geen vastgelegde communicatiestructuur, maar het is ook de vraag
of dit noodzakelijk is in een dergelijke kleine organisatie. In het belang van de
professionalisering van de medewerkers en de borging van de werkprocessen, vindt
de Raad het belangrijk dat er structureel tijd wordt vrijgemaakt voor
casuïstiekbespreking en inter-/supervisie. De SRCN neemt wel deel aan diverse
overleggen waar ook de ketenpartners bij aanwezig zijn en die van toegevoegde
waarde zijn voor de uitvoering van het reclasseringswerk.
Aanbeveling
Zorg er voor dat casuïstiekbespreking en inter-/supervisie op structurele basis
doorgang vindt.

Pagina 19 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

2.3

Integriteit
Criterium
Er dient bij de organisatie sprake te zijn van integriteitsbeleid waar de directie actief
invulling aan geeft. Het integriteitsbeleid moet minimaal een gedragscode omvatten
en voorzien in de beschikbaarheid van een vertrouwenspersoon. Dit dient bekend te
zijn bij medewerkers. Het management dient zoveel mogelijk transparant te zijn ten
aanzien van de aanpak en afhandeling van integriteitsschendingen. Het
integriteitsbewustzijn dient getoetst te worden tijdens geformaliseerd overleg.
Bevindingen
Door de kleinschaligheid van de eilanden bestaat er een reële kans dat
medewerkers (familie van) (ex-)cliënten buiten kantooruren tegenkomen. Mede
daarom is integriteit binnen de SRCN een onderwerp dat hoog op de agenda staat.
Uit de interviews blijkt dat de directeur van de SRCN zeer alert is op
integriteitsproblemen. De directeur heeft bij de medewerkers een veilige omgeving
gecreëerd zodat dit onderwerp regelmatig onder de aandacht kan worden gebracht.
Recent is er een ernstig integriteitsincident geweest. De SRCN heeft dit incident
aangepakt en is transparant geweest over de afhandeling.
De SRCN heeft een gedragscode en de medewerkers zijn hiermee bekend. In het
team is geen vertrouwenspersoon aangewezen. Indien medewerkers een
vertrouwenskwestie hebben, kunnen zij dit neerleggen bij de Raad van Toezicht.
Conclusie
Mogelijke belangenverstrengeling en het tegenkomen van (familie van) (ex-)cliënten
buiten kantooruren zijn onderwerpen die binnen het reclasseringswerk op de BESeilanden gelden als complicerende factoren. De SRCN is alert op integriteit, het in
acht nemen van de professionele afstand en handelt zo nodig adequaat om
dilemma’s op te lossen.

2.4

Veiligheid

2.4.1

Voorkomen intimidatie en agressie
Criterium
De organisatie beschikt over veiligheidsinstructies ten aanzien van intimiderende of
agressieve cliënten, huisbezoek of andere contactmomenten. Deze dienen bekend te
zijn bij de medewerkers en zij leven deze instructies na. Ten behoeve hiervan
moeten er fysieke veiligheidsvoorzieningen zijn, zoals toezicht op spreekkamers of
alarmknoppen, en dienen medewerkers te beschikken over voldoende opleiding en
training om adequaat te reageren op risicovolle situaties. Veiligheidsrisico’s dienen
onderwerp van gesprek te zijn op individueel en unitniveau. De organisatie dient
huisregels over ongewenst gedrag van bezoekers en cliënten te hebben. De
organisatie dient te checken of de veiligheidsinstructies worden nageleefd en de
voorzieningen operationeel zijn.
Bevindingen
Kantoor Bonaire
Het kantoor op Bonaire werd op het moment van het bezoek van de inspecteurs
verbouwd. Het kantoor heeft de beschikking over vier spreekkamers die gescheiden
zijn van de kantoorruimte door middel van elektrisch bedienbare deurbeveiliging.
Elke spreekkamer is voorzien van een vaste alarmknop. De alarmknop geeft ook
Pagina 20 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

een stil alarm dat naar de alarmcentrale gaat. De spreekkamers zullen tijdens de
verbouwing nog worden uitgerust met een kijkraam zodat het vanaf de gang
zichtbaar is wat er in de spreekkamer gebeurt.
Uit de interviews blijkt dat de medewerkers zich veilig voelen in de spreekkamers.
Indien een cliënt zijn stem verheft, is dit vanwege de kleine oppervlakte van het
kantoor snel hoorbaar bij de collega’s. De collega’s komen zo nodig poolshoogte
nemen.
In de wachtruimte bij de receptie hangen geen huisregels over het gewenste gedrag
van de bezoekers van de SRCN.
Sint Eustatius en Saba
Op de bovenwindse eilanden is geen sprake van veiligheidswaarborgen. Op Sint
Eustatius is wel een aparte vergader- danwel spreekruimte, maar deze ligt
afgelegen van de collega’s. Op Saba ontvangt de reclasseringswerker de cliënten in
de kantoorruimte. Op beide eilanden hangen geen huisregels in de werkvertrekken.
Calamiteiten en trainingen
Veiligheidsrisico’s zijn zowel tijdens het teamoverleg als ad hoc terugkerende
onderwerpen bij de SRCN. De SRCN beschikt daarnaast over een
‘Calamiteitenprotocol’. Dit protocol geeft richtlijnen hoe er in verschillende scenario’s
kan worden gehandeld. De SRCN heeft een enkele keer een calamiteit geoefend.
Zoals in paragraaf 2.1 reeds aan de orde kwam, genieten de medewerkers echter
geen opleidingen of cursussen die hen kunnen ondersteunen bij de uitvoering van
het reclasseringswerk. In 2010 hebben enkele medewerkers nog wel een training
gekregen die gericht was op het omgaan met agressieve / intimiderende cliënten.
De nieuwe medewerkers hebben geen trainingen gehad hoe zij dienen om te gaan
met agressieve cq. intimiderende cliënten.
Huisbezoek
De SRCN heeft een ‘Protocol Huisbezoek’. Hierin staat dat er in samenspraak per
keer wordt besloten of, en zo ja hoe, er invulling wordt gegeven aan het
huisbezoek. De medewerkers zijn terughoudend in het uitvoeren van een
huisbezoek. Wanneer dit wel noodzakelijk is, voeren zij een huisbezoek meestal in
duo’s uit. Soms gaan de medewerkers ook alleen op huisbezoek.
Conclusie
De SRCN houdt het thema veiligheid voldoende onder de aandacht bij de
medewerkers. Op Bonaire zijn ook veiligheidsvoorzieningen getroffen. Voor de
veiligheid en helderheid naar de bezoekers, is het wel belangrijk dat er in de
wachtruimten zichtbaar huisregels hangen. Op Saba en Sint Eustatius zijn
onvoldoende veiligheidsvoorzieningen getroffen. Doordat het kantoor samen met
het OM door slechts twee respectievelijk drie man wordt bemand, is de bezetting
kwetsbaar. Meer veiligheidswaarborgen zijn dan ook nodig. Hierbij kan gedacht
worden aan afspraken omtrent aanwezigheid van een tweede persoon, de politie als
achterwacht of een alarmsysteem.
De Raad vindt het kwetsbaar dat de medewerkers geen trainingen krijgen in
gesprektechnieken waar deëscalerende vaardigheden onderdeel van zijn, en er ook
geen trainingen worden gehouden die gericht zijn op het omgaan met
agressieve/intimiderende cliënten.
Aanbevelingen
-Voorzie de wacht- cq. spreekruimte van huisregels.
-Organiseer veiligheidswaarborgen op de locaties van de bovenwindse eilanden.
Pagina 21 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

-Organiseer trainingen die medewerkers handvatten geven hoe zij om dienen te
gaan met agressieve/intimiderende cliënten.

2.4.2

Omgang met incidenten
Criterium
De organisatie dient te beschikken over een incidenten- en nazorgprotocol. De
medewerkers dienen deze te kennen en ernaar te handelen. Incidenten dienen te
worden vastgelegd en beschreven, volgens het protocol te worden gemeld en naar
aanleiding hiervan dienen er evaluaties plaats te vinden en verbeteracties te worden
geformuleerd. De organisatie dient te checken of de incidenten- en
nazorgprocedures daadwerkelijk worden nageleefd.
Bevindingen
Het eerder genoemde ‘Calamiteitenprotocol’ beschrijft hoe er gehandeld dient te
worden indien een incident zich voordoet en dat er eventueel nazorg dient plaats te
vinden. De medewerkers geven aan dat de gemoederen wel eens oplopen bij een
cliënt, maar dat gesprekken zelden tot nooit dusdanig escaleren dat direct ingrijpen
noodzakelijk is. Uit de interviews blijkt dat de directeur en de medewerkers elkaar
bijstaan als iemand iets ingrijpends meemaakt. Dergelijke gebeurtenissen worden
besproken en zo nodig op informele wijze geëvalueerd. Omdat de medewerkers
aangeven dat er nooit echte incidenten zijn geweest, heeft de SRCN ook geen
geregistreerde en formeel geëvalueerde incidenten.
Conclusie
De SRCN heeft de wijze van handelen bij een incident beschreven en medewerkers
zijn hiermee bekend.

2.5

Evaluatie
Criterium
De evaluatie van de werking van de reclasseringsproducten betreft meer een
vraagstuk voor onderzoek en effectmetingen dat op een ander niveau aan de orde
is. De Raad verwacht wel dat de reclassering zelf algemene werkprocessen die voor
het gehele reclasseringsproces gelden evalueert, zoals de rechtspositie en de
veiligheid. Netwerk-/ketenpartners-, werknemers- en
cliënttevredenheidsonderzoeken dienen hier onderdeel van te zijn. Ten behoeve van
de uitvoering van de verschillende taken dient er minimaal aandacht te zijn voor het
evalueren van de tevredenheid van de netwerk-/ketenpartners over de
samenwerking, de tevredenheid van de opdrachtgevers ten aanzien van de
tijdigheid van het aanleveren en de kwaliteit van de reclasseringsproducten, de
uitvoering van en de verantwoording over het verloop hiervan. Indien nodig dient de
organisatie op basis van de bevindingen haar werkwijze en het beleid bij te stellen.
Bevindingen
Tevredenheid
De SRCN voert geen cliënttevredenheidsonderzoek uit. Ook is er geen
medewerkerstevredenheidsonderzoek.

Pagina 22 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

De SRCN heeft nauw contact met de verschillende partners in het werkveld. Ad hoc
komt hier zo nodig ontevredenheid over de samenwerking of de producten aan de
orde.
Ketenonderzoek
Eind 2012 heeft de SRCN haar huidige en toekomstige bijdrage aan de veiligheid op
Caribisch Nederland middels een ketenonderzoek in kaart gebracht. Ten behoeve
hiervan is er op Bonaire, Sint Eustatius en Saba met 22 ketenpartners gesproken.
De resultaten van het ketenonderzoek hebben geleid tot een interne strategiesessie
bij de SRCN en een bijeenkomst voor ketenpartners. Uit dit onderzoek bleek dat de
ketenpartners tevreden zijn over de SRCN en hen als benaderbaar en betrouwbaar
zien. Daarnaast bleek dat de ketenpartners tevreden zijn over de professionaliteit en
kwaliteit van het werk, zowel op tactisch als operationeel niveau. De ketenpartners
hebben samen met de SRCN voor de komende jaren ketendoelen bepaald over de
aanpak van de gedeelde doelgroep. Deze doelen richten zich op de groei van de
SRCN met behoud van kwaliteit, meer aandacht en middelen voor zorg, onderwijs,
wonen en preventie, beschikbaarheid van betrouwbare cijfers, begeleiding van exgedetineerden en persoonsgerichte aanpak van criminaliteit door voorwaardelijke
sancties.
Conclusie
De SRCN heeft met het ketenonderzoek een stap gezet richting verbetering van het
ketenbreed werken met een gemeenschappelijk doel: meer veiligheid. Een
toegevoegde waarde is ook om de tevredenheid van de medewerkers en cliënten
periodiek te toetsen. De Raad beseft echter dat de SRCN binnen de formatie in feite
geen mankracht heeft om evaluatieonderzoeken te ontwikkelen danwel uit te
voeren.
Aanbeveling
Creëer op termijn mogelijkheden om, eventueel in samenwerking met ketenpartners
in de Nederlandse Antillen of Europees Nederland, periodiek medewerkers- en
cliënttevredenheidsonderzoeken uit te voeren.

2.6

Algemene conclusie organisatieaspecten
De SCRN bestaat uit een klein team van medewerkers dat bevlogen omgaat met de
uitvoering van de reclasseringstaken. De kwetsbaarheid van het team is echter
groot: relatief weinig stabiliteit door de geregeld veranderende samenstelling,
aansturing van medewerkers ruim 800 km verderop en het risico van
integriteitsdilemma’s. Het geringe aantal medewerkers op de kleine BES-eilanden,
met name de solistische positie van de reclasseringswerker op Saba en Sint
Eustatius, vormen risico’s voor de borging van de werkprocessen en het behouden
van professionele afstand. Daarnaast ziet de SRCN momenteel geen mogelijkheden
om de medewerkers (bij) te scholen in het reclasseringswerk, terwijl hier wel
behoefte aan is. De Raad beveelt dan ook aan om hier mogelijkheden voor te
creëren. Hiervoor kan als eerste aanzet worden bezien of aansluiting op de
opleidingsmodules van de reclassering in Nederland mogelijk is, zeker voor beoogde
nieuwe medewerkers die overkomen vanuit Nederland.
Mede door de werkdruk schieten casuïstiekbesprekingen en uitgebreide
caseloadbespreking er regelmatig bij in. De Raad acht het van belang hieraan op
structurele basis vorm te geven, mede doordat er niet op een andere wijze aan
deskundigheidsbevordering wordt gewerkt.
Pagina 23 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

De SRCN heeft in 2012 een ketenonderzoek uitgevoerd waarna er gezamenlijk met
de ketenpartners doelen voor de komende jaren zijn geformuleerd. Een dergelijke
evaluatie van de samenwerking en wederzijdse verwachtingen zijn een goede basis
om verder te ontwikkelen. De Raad beveelt in dit verband aan om op termijn ook
mogelijkheden te creëren om medewerkers- en cliënttevredenheidsonderzoeken uit
te voeren.
Ten aanzien van de veiligheid ziet de Raad meerdere punten voor verbetering. Ten
eerste is er geen praktische (bij)scholing in het omgaan met agressieve /
intimiderende cliënten. Ten tweede ontbreken duidelijke huisregels in de
wachtruimten. Deze kunnen bijdragen aan de veiligheid en verschaffen helderheid
naar de bezoekers welk gedrag wordt getolereerd. Veiligheidswaarborgen op de
bovenwindse eilanden ontbreken volledig.

Pagina 24 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

3

Rechtspositie en omgang

3.1

Identiteitvaststelling
Criterium
De Raad verwacht dat de reclasseringsorganisatie de identiteit van de cliënt bij elk
eerste reclasseringscontact controleert en de reclassering een kopie van het
identiteitsbewijs maakt voor in het cliëntdossier. De organisatie dient instructies te
hebben wie op welk moment het identiteitsbewijs controleert. De organisatie
controleert of de identiteit van de cliënt is geverifieerd door de reclasseringswerker.
Bevindingen
Er is geen vaste procedure bij de identiteitvaststelling. Bij een eerste contact met de
cliënt vragen de reclasseringswerkers niet altijd of zij het identiteitsbewijs kunnen
controleren en kopiëren. Soms omdat dit niet standaard in de werkwijze van de
reclasseringswerker zit, soms omdat de reclasseringswerker de persoon al zegt te
kennen. Uit het dossieronderzoek blijkt dat wanneer er wel een kopie van het
identiteitsbewijs is gemaakt, deze is terug te vinden in het fysieke dossier van de
cliënt. Uit de interviews blijkt dat er geen controle is op de identiteitvaststelling.
Conclusie
De identiteitvaststelling gebeurt niet consequent, hiervoor is ook geen beleid en de
organisatie controleert niet of de identiteitvaststelling is gedaan. Hierdoor ontstaat
het risico dat er sprake kan zijn van persoonsverwisseling.
Aanbeveling
Stel standaard de identiteit van een cliënt vast bij aanvang van elke nieuwe
reclasseringsopdracht. Maak ten behoeve hiervan een werkinstructie zodat voor
iedereen duidelijk is wat er wordt verwacht.

3.2

Informatieverstrekking
Criterium
De organisatie dient de cliënt bij het eerste contact begrijpelijk te informeren over
zijn rechten en plichten. Hieronder worden in elk geval verstaan de beklagregeling,
het privacyreglement, het recht op inzage in zijn dossier, de algemene huis- en
gedragsregels waar de cliënt aan moet voldoen en de consequenties bij overtreding
daarvan. De reclassering dient de cliënt ook op de hoogte te stellen van het doel en
het verloop van het traject. Ten behoeve hiervan dient de organisatie te beschikken
over werkinstructies hoe en op welk moment de cliënt hierover wordt ingelicht. De
organisatie dient te checken of de cliënt op de hoogte is gesteld van zijn rechten en
plichten.
Bevindingen
Cliënten krijgen bij aanvang van een reclasseringscontact per brief een uitnodiging.
Een probleem op Bonaire is echter dat de postbezorging er regelmatig drie weken
over doet om een brief af te leveren en dan nog is het de vraag of de post op het
juiste adres wordt bezorgd. Dit betekent dat de SRCN voor de termijn tussen het
versturen van de brief en de datum van het gesprek ook enkele weken inplant. Voor
de formaliteit stuurt de reclassering de uitnodiging per post, maar de praktijk leert
dus dat het efficiënter is om een cliënt telefonisch uit te nodigen. De
Pagina 25 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

reclasseringswerkers geven aan dat nog niet de helft van de cliënten op een brief
reageert. De opkomst naar aanleiding van een telefonische uitnodiging zou
aanzienlijk sneller en hoger zijn. Voorwaarde is echter wel dat het telefoonnummer
bekend moet zijn. Om deze reden neemt de politie volgens de reclassering steeds
vaker het telefoonnummer op in het proces-verbaal. Wanneer een cliënt niet op een
brief reageert, laat de SRCN een adresverificatie uitvoeren. Dit kunnen zij namelijk
niet zelf. De adresverificatie vindt plaats bij de afdeling bevolking van het openbaar
lichaam. Uit de interviews blijkt dat ook hier weer enige tijd overheen kan gaan.
De wijze waarop de reclasseringswerkers de cliënt op de hoogte stellen van zijn
rechten en plichten, is volgens hen afhankelijk van het vermogen van de cliënt om
de informatie te begrijpen. Bij veel cliënten zou het niveau erg laag liggen. Hierdoor
is de informatieoverdracht veelal basaal. De reclasseringswerkers geven aan dat zij
de cliënt in ieder geval op de hoogte stellen van het doel van het
reclasseringscontact en de wijze waarop er om wordt gegaan met de privacy. Voor
het reclasseringstoezicht (zie paragraaf 5.2.1) en de werkstraf zijn er gedragsregels
(zie paragraaf 7.2.1) die de cliënt dient te ondertekenen. De reclasseringswerkers
dragen hier zorg voor. In deze gedragsregels zijn, op de mogelijkheid om een klacht
in te dienen na, alleen de plichten van de cliënt opgenomen. Voor de overige
cliënten komt de mogelijkheid om een klacht in te dienen, of bijvoorbeeld inzage te
hebben in het dossier, volgens de reclasseringswerkers enkel aan de orde wanneer
de situatie daarom vraagt. Zoals in paragraaf 2.4.1 reeds aan de orde kwam,
hangen er geen huisregels in de wachtruimte. In de gedragsregels die de cliënt
krijgt overhandigd, staat dat zij dit wel kunnen verwachten.
Conclusie
De reclasseringswerkers trachten de cliënt zo volledig mogelijk op de hoogte te
stellen van zijn rechten en plichten. Doordat hiervoor geen richtlijnen zijn en deze
rechten en plichten niet zijn beschreven, worden cliënten niet consequent over al
hun rechten en plichten op de hoogte gebracht. De organisatie heeft geen huisregels
hangen in de wachtruimte, maar bijvoorbeeld ook geen flyer voor de cliënten waarin
zij op de hoogte worden gebracht over hun rechten en plichten. Deze informatie
overhandigen danwel beschikbaar stellen in de wachtruimte, zou kunnen helpen om
de informatieoverdracht meer gestructureerd te laten plaatsvinden.
Aanbeveling
Voer een werkwijze in waarmee de informatieverstrekking over de rechten en
plichten van de cliënt op een duidelijker en vollediger wijze kan plaatsvinden.

3.3

Functioneren beklagregeling
Criterium
De organisatie dient een beklagregeling te hebben voor de cliënten, die zowel
bestaat uit een regeling met betrekking tot de werkwijze van bemiddeling binnen
het team, als voor een externe onafhankelijke partij die de klacht afhandelt. De
klachten dienen binnen een vastgesteld termijn te worden afgehandeld en de
medewerkers dienen op de hoogte te zijn van de werkwijze hieromtrent. De
beklagregeling geeft duidelijk weer waarover geklaagd kan worden. De organisatie
dient de klachten en hun afhandeling te registreren en te checken of de klachten op
de juiste wijze worden afgehandeld.

Pagina 26 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Bevindingen
De SRCN heeft een interne klachtenregeling (november 2011). Deze
klachtenregeling beschrijft de wijze waarop een cliënt een klacht kan indienen bij de
directeur van de SRCN. Indien de klacht betrekking heeft op de directeur, kan de
klacht bij de Raad van Toezicht worden ingediend. Het is niet mogelijk om een
klacht in te dienen bij een onafhankelijk orgaan. Er zijn wel meerdere pogingen
gedaan om aan te sluiten bij andere organisaties, echter zonder resultaat.
Het is nog nooit voorgekomen dat een cliënt een klacht heeft ingediend. De cliënten
die zijn gesproken geven aan dat het hen logisch lijkt dat je een klacht zou kunnen
indienen, maar zij zijn niet op de hoogte van de wijze waarop zij dat dan zouden
moeten doen.
Conclusie
De SRCN heeft een interne klachtenregeling. Het feit dat er nog nooit een klacht is
ingediend, kan betekenen dat cliënten geen klachten hebben, dat het indienen van
een klacht niet leeft onder de cliënten, of dat zij hier niet van op de hoogte zijn
gebracht. De Raad heeft oog voor de inspanningen die reeds zijn geleverd om een
onafhankelijk klachtorgaan te creëren, maar acht de mogelijkheid voor de cliënten
om bij een onafhankelijk orgaan bezwaar te kunnen maken rechtspositioneel gezien
van belang.
Aanbeveling
Draag zorg voor een regeling waarbij cliënten bij een onafhankelijke partij klachten
kunnen indienen.

3.4

Privacy
Criterium
In het cliëntdossier opgenomen gegevens dienen slechts bekend te zijn bij
personen/instellingen die hiertoe bevoegd zijn. De cliënt moet schriftelijk
toestemming geven voor het raadplegen van referenten en voor het geven van
informatie aan derden, anders dan justitiële partners, door middel van een
‘Verklaring geen bezwaar’ of soortgelijk document. De organisatie dient te
beschikken over een privacyreglement waarin is opgenomen dat cliëntgegevens
slechts bekend worden gemaakt aan personen die hiertoe bevoegd zijn. Omgaan
met privacygevoelige informatie moet onderdeel zijn van een gedragscode, interne
training en inwerkprogramma. Ook dient vastgelegd te zijn hoe de organisatie
omgaat met niet meewerkende cliënten. De organisatie dient te checken in hoeverre
de medewerkers handelen volgens het privacyreglement.
Bevindingen
De SRCN heeft een ‘Privacyreglement inzake bescherming van cliëntgegevens’ (13
juni 2012). Hierin staan de bevoegdheden van de reclasseringswerkers om
informatie te verstrekken en op te vragen. Daarnaast staan hier de rechten van de
cliënt in ten aanzien van het recht op informatie.
Uit de interviews met zowel de cliënten als de reclasseringswerkers komt naar voren
dat er aan de cliënten mondeling om toestemming wordt gevraagd als er informatie
opgevraagd of verstrekt dient te worden aan andere partners dan de justitieketen.
De cliënten tekenen niet voor deze toezegging. Wanneer de reclasseringswerkers
twijfelen over de juistheid van uitwisseling van gegevens, gaan zij in overleg met de
werkbegeleider of de directeur van de SRCN. Daarnaast kunnen zij hierbij gebruik
Pagina 27 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

maken van de ‘Beslisboom gegevensuitwisseling’. Deze beslisboom geeft richting
aan de keuze die kan worden gemaakt over aan wie de reclassering informatie mag
verstrekken.
Met meerdere organisaties is een gezamenlijk privacyconvenant (8 juni 2012)
afgesloten waarin ingegaan wordt op de gegevensuitwisseling van gedeelde
cliënten.
Conclusie
De wijze waarop er met de privacy van de cliënt moet worden omgegaan is zowel
onderwerp van gesprek binnen het team van de SRCN, als in het contact met de
cliënt. De toestemming van de cliënt om privacygevoelige informatie te delen met
andere organisaties is nu niet geformaliseerd. Het is volgens de Raad van belang
dat de cliënt schriftelijk toestemming geeft om privacygevoelige informatie op te
vragen of te verstrekken. Op deze wijze worden eventuele misverstanden over
toezeggingen voorkomen.
Aanbeveling
Zorg ervoor dat cliënten schriftelijk toestemming geven voor de uitwisseling van
persoonsgegevens met derden.

3.5

Omgangsvormen
Criterium
Reclasseringswerkers dienen de cliënten respectvol te bejegenen met aandacht voor
de verschillende culturele achtergronden. De organisatie moet een gedragscode
hebben, waarvan bejegening en voorkomen van discriminatie onderdeel is. De
kwaliteit van de omgangsvormen met cliënten en de gedragscode dienen onderdeel
te zijn van teamoverleg, intervisie en functioneringsgesprekken.
Bevindingen
De SRCN beschikt over een gedragscode (26 juli 2011). De gedragscode kent zeven
gedragsregels die zijn uitgewerkt in nadere bepalingen. Onderdeel hiervan is onder
andere de bejegening en het voorkomen van discriminatie.
De reclasseringswerkers zeggen zelden problemen te ervaren met cliënten die zich
onheus bejegend zouden voelen. Een probleem is volgens hen eerder gericht op een
besluit waar de cliënt het niet mee eens is, dan dat het om de directe omgangsvorm
gaat. De geïnterviewde cliënten zijn positief over de wijze waarop de reclassering
met hen omgaat.
De reclasseringswerkers hebben vanuit de SRCN geen trainingen gevolgd over
gesprekstechnieken. De wijze waarop de reclasseringswerkers omgaan met de
cliënt, kan wel onderwerp zijn van de casuïstiek- of caseloadbespreking. Buiten deze
besprekingen hebben de werkbegeleider en directeur weinig zicht op de wijze
waarop de reclasseringswerkers de gesprekken voeren. De werkbegeleider gaat
incidenteel en uitsluitend op verzoek van de medewerker mee naar een gesprek.
Conclusie
De bejegening door de reclasseringswerker van de cliënt is onderwerp van gesprek
binnen het team van de SRCN. Direct zicht op de omgang is er in beperkte mate.
Jonge en nieuwe medewerkers worden niet getraind in gesprekstechnieken. De
professionalisering van de reclasseringswerker laat op dit punt te wensen over. In
Pagina 28 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

het voetspoor van de eerdere aanbeveling over het (bij)scholen van de
reclasseringswerkers beveelt de Raad SRCN aan om hiervoor mogelijkheden te
creëren.

3.6

Algemene conclusie rechtspositie en omgang
Uit de interviews blijkt dat de SRCN over het algemeen op de juiste wijze omgaat
met de rechtspositie van en de omgang met de cliënt. De Raad is wel kritisch over
het feit dat de SRCN de identiteit van de cliënt niet eenduidig controleert, de
cliënten niet over de mogelijkheid beschikken om bij een onafhankelijke partij een
klacht over de reclassering in te dienen en de SRCN de cliënten niet formeel
toestemming laten geven om gegevens over de cliënt uit te wisselen. De Raad
beveelt de SRCN aan om hiervoor werkwijzen te creëren. Daarnaast beveelt de
Raad aan om een werkwijze te hanteren waarbij het voor de cliënt vooraf
transparant en inzichtelijk is wat zijn rechten en plichten zijn tijdens een
reclasseringstraject.

Pagina 29 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

4

Advies

4.1

Maatschappelijke reïntegratie

4.1.1

Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie
Criterium
De reclasseringsadviezen dienen, indien geïndiceerd, een plan van aanpak en
bijzondere voorwaarden te bevatten die reïntegratie van de cliënt danwel
voorkoming van herhaling van delictgedrag tot doel hebben. Dit is onder andere
gebaseerd op een analyse van de persoon en het delict. De reclassering dient
werkinstructies te hebben hoe een reclasseringsadvies wordt opgesteld en
controleert ook of de reclasseringsadviezen zijn gericht op reïntegratie en het
verminderen van de kans op recidive.
Bevindingen
De SRCN beschikt over een format voor de voorlichtingsrapportages. Dit format
geeft onder andere richting aan de verantwoording over de aanleiding voor de
voorlichtingsrapportage, de geraadpleegde bronnen, een beschrijving van het
delict(-verleden), de verschillende leefgebieden, criminogene en protectieve
factoren, conclusie, een advies en de reactie van de cliënt op het rapport. Uit het
dossieronderzoek blijkt dat de adviezen, indien geïndiceerd, richting geven aan een
plan van aanpak en bijzondere voorwaarden voorstellen. Er is geen sprake van een
gedetailleerd en specifiek plan van aanpak per criminogene factor. De werkwijze van
de SRCN is dat dit tijdens het toezicht nader wordt bepaald.
Uit het dossieronderzoek blijkt dat de voorlichtingsrapportages uitgebreide
informatie bevatten. De reclasseringswerkers leggen elke voorlichtingsrapportage
voor aan de werkbegeleider. De werkbegeleider controleert op consistentie en
volledigheid. Uit de interviews blijkt echter ook dat de werkbegeleider een
belangrijke rol inneemt en veel inspanning levert om de voorlichtingsrapportages op
het geconstateerde kwaliteitsniveau te krijgen.
Conclusie
De voorlichtingsrapportages zijn, indien geïndiceerd, gericht op reïntegratie en
voorkoming van herhaling van delictgedrag. De Raad acht het van belang dat
wanneer een reclasseringstoezicht wordt geadviseerd, het zowel voor de
opdrachtgever, de cliënt, als de reclassering duidelijk is waar er tijdens het toezicht
aandacht voor moet zijn. Dit is nu onvoldoende het geval. De Raad adviseert
derhalve om een werkwijze te formuleren waarin er meer gespecificeerd een plan
van aanpak wordt opgesteld als onderdeel van een rapportage.
Aanbeveling
Stel meer gespecificeerde plannen van aanpak op die onderdeel van de rapportages
zijn.

4.1.2

Samenwerking netwerkpartners
Criterium
Bij de advisering dient de reclassering gebruik te maken van informatie of
medewerking van instanties die kunnen bijdragen aan gedragsverandering en
Pagina 30 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

reïntegratie. Wanneer dat geïndiceerd is, dient verwijzing plaats te vinden naar deze
instanties. De reclasseringswerkers moeten op de hoogte zijn van het zorgaanbod in
hun regio en de aanwezige afspraken met de instellingen. Er dient controle te zijn of
reclasseringswerkers op basis van hun professionele oordeel de juiste afweging
maken tussen toeleiden naar zorg of interne gedragsinterventies.
Bevindingen
De behandel- en zorgvoorzieningen, maar ook overige organisaties die de cliënt
kunnen ondersteunen bij de reïntegratie in de maatschappij, zijn op de BESeilanden beperkt. Met name het beperkte forensische aanbod vinden de
geïnterviewden een gemis. Mede doordat er sprake is van een beperkte sociale
kaart, zijn de reclasseringswerkers goed op de hoogte van het aanbod dat er is op
de BES-eilanden. Indien er het voornemen is om een cliënt toe te leiden naar een
instantie, dan vindt hierover overleg plaats met de desbetreffende instantie. Dit is
ook terug te vinden in de rapportages.
In paragraaf 3.4 kwam reeds aan de orde dat de SRCN samen met de ketenpartners
een ‘Privacyconvenant’ heeft afgesloten. In dit convenant zijn tevens afspraken
opgenomen om zo goed mogelijk samen te werken, met als doel onder andere een
persoonsgerichte aanpak.
Conclusie
Tijdens de adviesfase zoekt de SRCN daar waar nodig reeds contact met
organisaties die de cliënt tijdens een reclasseringstoezicht zouden kunnen
ondersteunen bij gedragsverandering en reïntegratie. Op de BES-eilanden is een
zeer gering aanbod aan forensische behandelmogelijkheden.

4.2

Maatschappijbeveiliging

4.2.1

Bijdrage aan de strafrechtketen
Criterium
De rapportages dienen een reële en adequate sanctiemodaliteit te beschrijven, te
voldoen aan de inhoudelijke randvoorwaarden voor een gedegen advies en
afhankelijk van het doel en de aanvraag binnen de daarvoor gestelde termijn te
worden opgeleverd. De Raad vindt het belangrijk dat opdrachtgevers tevreden zijn
over de inhoud van de reclasseringsadviezen. De reclassering moet afspraken met
de opdrachtgevers hebben ten aanzien van de (tijdige) oplevering van de
reclasseringsadviezen en dient dit vertaald te hebben in werkinstructies. Wanneer
niet voldaan kan worden aan de oplevertermijn, moet de reclassering de
opdrachtgever hierover tijdig op de hoogte stellen. De reclassering dient te checken
of de oplevertermijnen aan de opdrachtgever worden gehaald, evenals of de
reclasseringsadviezen voldoen aan de inhoudelijke criteria.
Bevindingen
Rechtszitting OM BES
Het OM BES heeft op Saba een roulerend parketsecretaris en op Sint Eustatius een
permanente plaatsvervangend Officier van Justitie. Deze medewerkers bereiden
onder andere de zittingen voor. Op Bonaire vinden in de eerste week van de maand
de rechtszittingen plaats.
Ook Saba en Sint Eustatius kennen vaste zittingsdagen. Het OM BES heeft voor de
bovenwindse eilanden een gebiedsofficier aangewezen. Deze gebiedsofficier heeft
Pagina 31 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

als standplaats Bonaire, maar vliegt iedere maand voor een aantal dagen naar de
bovenwindse eilanden om op elk eiland een à twee dagen zitting te houden.
Kwaliteit rapportages
Het OM is tevreden over de kwaliteit van de rapportages voor de rechtszitting. Ook
de JICN is tevreden over de rapportages die de SRCN aanlevert.
Zoals in paragraaf 4.1.1 reeds aan de orde kwam, neemt de werkbegeleider een
belangrijke positie in om de kwaliteit van de rapporten en een reële strafmodaliteit
te bewaken. De rapporten die tijdens het dossieronderzoek zijn bekeken, zijn
consistent. Door tijdgebrek komt het echter voor dat het de reclasseringswerkers
niet lukt om het concept- danwel het definitieve rapport met de cliënt te bespreken.
Zo mogelijk peilen de reclasseringswerkers tijdens het eerste gesprek wel al wat de
motivatie van de cliënt is voor een eventueel reclasseringstraject.
Prioritering en levertermijn
Voor de adviesopdrachten is er af en toe sprake van een wachtlijst. Bij de verdeling
wordt de zittingsdatum in de gaten gehouden, evenals de ruimte die een
reclasseringswerker nog in de caseload heeft om het rapport tijdig op te kunnen
leveren.
De SRCN heeft met het OM afgesproken dat de rapporten een week voor de
rechtszitting worden opgeleverd. Het lukt de reclasseringswerkers over het
algemeen om deze termijn te halen. Dit is niet het geval wanneer een advies laat is
aangevraagd door het OM of wanneer er spoedzaken tussendoor komen. De lijnen
op de eilanden zijn echter kort, dus er is snel en gemakkelijk overleg met het OM
als het niet lukt om tijdig te rapporteren.
Vroeghulp
Onderdeel van de adviesfase is het uitvoeren van vroeghulp tijdens de fase van
inverzekeringstelling. De SRCN legt vanwege de beperkte capaciteit en toegenomen
instroom van andere producten niet standaard vroeghulpbezoeken af bij een
verdachte die in verzekering is gesteld. Dit is in overleg met het OM besloten. De
afspraak is dat de SRCN wel vroeghulp uitvoert, wanneer het OM bij een melding
inverzekeringstelling aangeeft of een vroeghulp een meerwaarde heeft. Het OM is
dus degene die bepaalt of vroeghulp plaatsvindt. Bij zaken waar huiselijk geweld
aan de orde is, vindt zo mogelijk wel vroeghulp plaats.
Het OM mist het standaard uitvoeren van vroeghulp niet omdat veel cliënten reeds
bekenden zijn van de justitieketen. De reclassering vindt dit wel een gemis.
Handboek
De SRCN heeft een handboek voor de uitvoering van het reclasseringswerk. Hierin
staan de processtappen voor de verschillende rapportages opgenomen, bijvoorbeeld
de termijnen van oplevering. Dit handboek geeft geen richting aan de
kwaliteitseisen voor een rapportage.
Conclusie
De opdrachtgevers zijn tevreden over de rapportages van de SRCN en ook de Raad
constateert op basis van de interviews en het dossieronderzoek dat de rapportages
er consistent uitzien. De reclasseringswerkers bespreken het rapport echter niet
altijd met de cliënt. Vanuit rechtspositioneel oogpunt heeft de cliënt wel recht om te
weten wat de inhoud van het rapport is. Tevens vindt de Raad het een gemis dat er
bijna geen vroeghulpbezoeken tijdens een inverzekeringstelling van een verdachte
plaatsvinden. De SRCN heeft de professionaliteit in huis om de persoonlijke situatie
van de cliënt in kaart te brengen en kan het OM zodoende over de gevolgen van een
Pagina 32 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

eventuele inbewaringstelling danwel invrijheidstelling adviseren. Het OM maakt nu
de keuze of een vroeghulp al dan niet een meerwaarde is. De Raad vindt het van
belang dat de SRCN hier inspraak in heeft.
Aanbeveling aan SRCN
Bespreek de rapporten in beginsel altijd met de cliënt.
Aanbeveling aan SRCN en OM BES
Zorg er voor dat de SRCN betrokken is bij de bepaling of een vroeghulpbezoek
noodzakelijk is en voer de geselecteerde vroeghulpen ook uit.

4.2.2

Risico-identificatie en -beheersing
Criterium
De reclassering dient in haar adviezen de ernst en aard van de recidiverisico’s te
beschrijven evenals, indien geïndiceerd, controlemiddelen waarmee recidiverisico’s
beheerst kunnen worden. Reclasseringswerkers dienen bekend te zijn met de
mogelijkheden tot het inzetten van elektronische controle en de contra-indicaties
hiervoor. Wanneer er geen bijzondere voorwaarden worden geadviseerd, moet dit
gemotiveerd beschreven zijn in de rapportage. Er moeten heldere instructies zijn
voor het beschrijven van recidiverisico’s en indien nodig voor het toepassen van
controlemiddelen, alsmede voor de inzet van elektronische controle. De organisatie
moet controleren of de risico-inschatting en de toepassing van controlemiddelen
volgens de instructies plaatsvinden.
Bevindingen
Risico-identificatie
De reclasseringswerkers bepalen de risico-identificatie onder meer door de
leefgebieden te bespreken met de cliënt, informatie bij referenten op te vragen en
de protectieve factoren te bepalen. De SRCN maakt geen gebruik van
wetenschappelijke instrumenten om de risico-identificatie te bepalen. Hierdoor
gebeurt de inschatting uitsluitend op basis van het professionele oordeel. Uit het
‘Jaarplan 2013-2014’ en de interviews blijkt het voornemen van de SRCN om in
2013 een diagnose-instrument te ontwikkelen die kan bijdragen aan de risicotaxatie
van relationeel geweld.3
Uit het dossieronderzoek blijkt dat de reclasseringswerkers het recidiverisico, de
motivatie van de cliënt en de protectieve factoren gemotiveerd beschrijven. Zoals
reeds in paragraaf 4.1.1 is aangegeven, is het plan van aanpak in de rapportages
weinig specifiek. Dit geldt dus ook voor de inzet van eventuele controlemiddelen.
Net als bij de eerder genoemde controle op de kwaliteit van de rapportages, is de
werkbegeleider ook hier een belangrijke spil in het proces door een controlerende
functie te hebben bij de inschatting van de risico-identificatie en -beheersing.
Elektronische controle
Wanneer de SRCN een reclasseringstoezicht adviseert, overweegt de SRCN de inzet
van elektronische controle. Elektronische controle kan worden ingezet tijdens
verschillende toezichtvarianten; onder andere bij schorsing van de voorlopige
hechtenis, bij vonnis, bij verlof of bij voorwaardelijke invrijheidstelling. Elektronische
3

In de wederhoorreactie geeft de SRCN aan dat het instrument om zaken met huiselijk geweld
op de risico’s in te schatten, is ontwikkeld. De SRCN is voornemens om dit vanaf december
2013 in te zetten. Hieraan gekoppeld zal een indicatierichtlijn worden opgesteld die aan de
basis staat voor de inzet van interventies tijdens het reclasseringstoezicht.
Pagina 33 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

controle bij schorsing wordt met name op de bovenwindse eilanden overwogen,
omdat bij vordering van de voorlopige hechtenis een verdachte vanuit de
politiecellen op Saba of Sint Eustatius moet worden overgeplaatst naar de ruim 800
km verderop gelegen JICN op Bonaire.
De SRCN heeft heldere instructies voor de besluitvorming om al dan niet over te
gaan tot elektronische controle. Daarnaast zijn er vaste tekstvoorstellen voor de
beschrijving van de bijzondere voorwaarden die worden opgenomen in de
rapportage aan de opdrachtgever.
Conclusie
De SRCN maakt geen gebruik van wetenschappelijke diagnostische instrumenten.
De risico-identificatie en -beheersing tijdens de adviesfase is uitsluitend gebaseerd
op het professionele oordeel van de reclasseringswerker. De werkbegeleider heeft
een belangrijke rol in de controle hierop. De Raad heeft vertrouwen in de
deskundigheid van de ervaren medewerkers, maar merkt op dat er voor nieuwe(re)
medewerkers geen instructies zijn hoe zij hiermee om moeten gaan. Ervaren
medewerkers worden daardoor aanzienlijk belast met het begeleiden van nieuwe
medewerkers. Daarnaast is er geen transparantie en eenduidigheid wanneer welke
afweging wordt gemaakt. De Raad acht het dan ook van belang dat er instructies
komen hoe de risico-identificatie en-beheersing kan worden ingezet.
Zoals reeds in paragraaf 2.1 werd geopperd, geeft de Raad de SRCN ook hier in
overweging om aansluiting te zoeken bij de trainingen over diagnose-instrumenten
en risico-identificatie in Europees Nederland. Op deze wijze kunnen (nieuwe)
medewerkers kennis opdoen van de wetenschappelijk gefundeerde achtergronden
en basisprincipes van de risico-identificatie.
Aanbeveling
Zorg voor instructies om de risico-identificatie en -beheersing eenduidiger en
transparanter te maken.

4.3

Algemene conclusie advies
De Raad is over het algemeen positief over de wijze waarop de SRCN de
rapportages opstelt. Deze zijn uitgebreid, op veel punten goed beargumenteerd en
de opdrachtgevers zijn tevreden. Daarnaast wordt er samenwerking met
organisaties gezocht die een bijdrage kunnen leveren aan de reïntegratie en/of
gedragsverandering van de cliënt.
De Raad merkt wel op dat meer eenduidigheid moet worden ontwikkeld ten behoeve
van de besluitvorming in het proces naar het uiteindelijke advies. Dit geldt eens te
meer nu er geen mogelijkheden zijn om de besluitvorming te onderbouwen met
wetenschappelijk onderbouwde diagnostische instrumenten. De Raad heeft de
indruk gekregen dat de medewerkers hier consciëntieus mee omgaan. Voor de
nieuwe(re) en minder ervaren medewerkers zijn er echter bijna geen instructies hoe
een rapport geschreven moet worden, welke kwaliteitseisen hieraan gesteld worden
en op welke wijze risico-identificatie en -beheersing plaatsvindt. Ook is het plan van
aanpak in de rapportages weinig specifiek.
De beperkte capaciteit van de SRCN is van invloed op de continuïteit van bepaalde
processen en taken. Het bespreken van de rapportages met de cliënt kan er bij
inschieten, terwijl de cliënt hier rechtspositioneel gezien recht op heeft. Daarnaast
beveelt de Raad aan dat ook de SRCN wordt betrokken bij de bepaling van de
vroeghulpbezoeken. De SRCN dient ervoor zorg te dragen dat de geselecteerde
vroeghulpbezoeken ook worden uitgevoerd.
Pagina 34 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

5

Toezicht

5.1

Maatschappelijke reïntegratie

5.1.1

Inhoud van het reclasseringscontact
Criterium
Wanneer een cliënt van een adviseur overgaat naar een toezichthouder, dient er een
overdracht te zijn. Het toezicht moet zowel uit controle als begeleiding bestaan. De
wijze waarop het toezicht bijdraagt aan gedragsverandering, recidivevermindering
en reïntegratie van de cliënt moet vertaald zijn naar procesbeschrijvingen of
instructies. Er dient controle te zijn of het toezicht conform de procesbeschrijving
wordt uitgevoerd is.
Bevindingen
Overdracht
De SRCN bestaat uit een klein team waar geen sprake is van taakspecialisme. Dit
betekent dat de reclasseringswerkers zowel advies- als toezichtopdrachten
vervullen. De werkbegeleider en de directeur van de SRCN bepalen gezamenlijk
welke casus een reclasseringswerker krijgt toebedeeld. Na afloop van de adviesfase
oordeelt de reclasseringswerker ook zelf of de cliënt geschikt is om zelf te
begeleiden of over te dragen aan een collega. Indien er sprake is van een
overdracht van de cliënt, vindt hierover afstemming plaats.
Plan van aanpak
De SRCN geeft conform de opdracht inrichting aan het reclasseringstoezicht. Het
vonnis en de bevindingen uit de rapportage, onder andere de leefgebieden, zijn
leidend voor de verdere invulling van het toezicht. In de standaardgedragsregels
voor het toezicht (zie paragraaf 5.2.1) is opgenomen dat de cliënt een plan van
aanpak krijgt. Het opstellen van een plan van aanpak tijdens de toezichtfase
behoort echter niet tot de werkwijze van de SRCN. Vlak voor de komst van de
inspecteurs heeft de SRCN het voornemen geuit om hier wel invulling aan te gaan
geven. Voor dit plan van aanpak is ook een format opgesteld. Volgens de
geïnterviewden komt het voornemen om een plan van aanpak op te stellen nog niet
tot uiting, omdat er vanwege de werkdruk andere prioriteiten worden gesteld.
Controle en begeleiding
Het reclasseringstoezicht bestaat volgens de geïnterviewden, mede vanwege de
opdracht van de reclassering, voornamelijk uit controlerende werkzaamheden. De
medewerkers proberen echter daar waar mogelijk en noodzakelijk ook begeleiding
te bieden en hierin een balans te zoeken. De reclasseringswerkers vinden het een
gemis dat zij door de volle caseload niet meer tijd kunnen vrijmaken voor
begeleiding van de cliënt.
Handboek
De SRCN heeft, zoals reeds in paragraaf 4.2.1 aan de orde kwam, een handboek
voor de uitvoering van het reclasseringswerk. Hierin zijn processtappen voor de
uitvoering van het reclasseringstoezicht opgenomen, maar er is geen beleid hoe het
toezicht kan bijdragen aan gedragsverandering, recidivevermindering en
reïntegratie van de cliënt.4
4

In de wederhoorreactie geeft de SRCN aan dat zij in principe werken met het boek ‘Delict als
maatstaf’ (Menger, A., Krechtig, L., 1e druk 2004), dat ingaat op methodisch werken in een
Pagina 35 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Rol werkbegeleider
De werkbegeleider vervult, net als in de adviesfase, een belangrijke rol in de
controle op de uitvoering van de toezichten. De werkbegeleider heeft eenmaal per
maand met elke medewerker een caseloadbespreking. De invulling van de nieuwe
toezichten komt hier aan bod.
Conclusie
De matching tussen cliënt en reclasseringswerker komt zorgvuldig tot stand.
De reclasseringswerker zoekt een balans tussen begeleiden en controleren. De
SRCN stelt ten behoeve van het toezicht nog geen plan van aanpak op. De Raad
mist bij de toezichten dan ook een basisdocument waarmee de reclasseringswerker
inzicht geeft in de wijze waarop invulling gaat worden gegeven aan het toezicht. Dit
geeft de reclasseringswerker houvast en voor de cliënt is het duidelijk wat er van
hem wordt verwacht. Daarnaast mist de Raad beleid en werkinstructies over de
invulling van het toezicht waarin zowel gedragsverandering, recidivevermindering en
reïntegratie worden bewerkstelligd. Voor een kleine organisatie als de SRCN is dit
mogelijk ook (op korte termijn) teveel gevraagd. De Raad vindt het echter wel
belangrijk dat de SRCN gaat investeren in meer methodisch werken.
Aanbevelingen
-Stel bij aanvang van het reclasseringstoezicht een basisdocument op waarmee het
voor alle partijen overzichtelijk en transparant wordt wat er tijdens het toezicht
wordt gedaan.
-Onderzoek de mogelijkheden om meer methodisch te werken tijdens het
reclasseringstoezicht en geef hier invulling aan.

5.1.2

Samenwerking
Criterium
Tijdens het reclasseringstoezicht moet er samenwerking zijn met ketenpartners en
relevante instellingen die een bijdrage kunnen leveren aan de controle op en de
begeleiding van de cliënt. Onder de reclasseringswerkers dient bekend te zijn wat de
desbetreffende afspraken hieromtrent zijn. De organisatie moet ten behoeve hiervan
afspraken hebben met lokale instellingen en de ketenpartners. Er dient controle te
zijn of reclasseringswerkers met hen voldoende contact onderhouden.
Bevindingen
Uit de interviews en het dossieronderzoek blijkt dat de medewerkers van de SRCN,
net als tijdens de adviesfase, nauw samenwerken met de, overigens schaarse,
onderwijs-, hulpverlenings-, en behandelorganisaties op de eilanden. Doordat de
SRCN vanwege de volle caseload niet altijd zelf de tijd heeft om de cliënt te
begeleiden of mee te gaan naar andere afspraken, zetten de reclasseringswerkers
zo mogelijk begeleiders van andere organisaties in om de cliënt te ondersteunen. Op
deze wijze kan de reclassering zich meer richten op de controlerende taak. Tijdens
het toezicht is er indien nodig ook contact met de politie.

gedwongen kader. De inspecteurs hebben dit tijdens het onderzoek niet vernomen van de
medewerkers. De directeur heeft aangegeven deze methodiek meer onder de aandacht te
brengen bij de medewerkers.
Pagina 36 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Uit het ‘Jaarplan 2013-2014’ en de interviews blijkt dat het zeer beperkte
(forensische) behandelaanbod op de eiland een knelpunt is. Voor de zedendoelgroep
is zelfs helemaal geen behandelaanbod.
Conclusie
De SRCN zoekt daar waar nodig en mogelijk contact met organisaties die de cliënt
kunnen ondersteunen bij gedragsverandering en reïntegratie.

5.2

Maatschappijbeveiliging

5.2.1

Bijdrage aan de strafrechtketen en risico-identificatie
Criterium
Opdrachten voor reclasseringstoezicht dienen binnen de vastgestelde termijnen te
worden opgestart, zo nodig is er sprake van prioriteitstelling. Zo snel mogelijk na
aanvang van het toezicht dient de cliënt de standaardgedragsregels evenals een
toezichtovereenkomst of soortgelijk document ondertekend te hebben. De doelen in
de toezichtovereenkomst moeten SMART5 geformuleerd zijn en bijdragen aan
gedragsverandering, reïntegratie en recidivevermindering van de cliënt. De
uitvoering van het toezicht dient hierop aan te sluiten. De toezichthouder dient
evaluatieverslagen op te stellen over het verloop van het toezicht om te monitoren
welke vorderingen de cliënt heeft gemaakt op de leefgebieden die als criminogene
factor zijn aangemerkt. De organisatie dient bij afwijkingen van de reguliere gang
van zaken overleg te hebben met en schriftelijk te adviseren aan de opdrachtgever.
Bij de verschillende vormen van beëindiging van het toezicht dient de opdrachtgever
conform de normen en afspraken een afsluitbericht te krijgen. Het bovenstaande
moet vastgelegd zijn in instructies en er dient gecheckt te worden of de uitvoering
conform die instructies plaatsvindt.
Bevindingen
Opdracht toezicht
De SRCN geeft aan dat het meestal meer dan een maand duurt totdat het vonnis
binnen is. Dit houdt in dat het ook lang duurt voordat de SRCN formeel een
opdracht heeft om op de cliënt toezicht te houden. De SRCN heeft reeds bij het OM
BES en bij de rechter-commissaris van Bonaire geverifieerd of er gekeken kan
worden naar de doorlooptijden. Het OM beaamt dat het lang kan duren, maar legt
hiervoor de verantwoordelijkheid bij het gerecht op Curaçao waar de vonnissen
worden opgemaakt; het OM zou het vonnis direct na binnenkomst doorsturen naar
de SRCN. De SRCN start in sommige zaken wel eerder dan de opdracht binnen is
met het reclasseringstoezicht, met name wanneer er tijdens een schorsingstoezicht
veel is geïnvesteerd in de cliënt.
Prioritering van een toezicht vindt plaats op basis van schorsingsvoorwaarden,
recidiverisico en datum vonnis. Een vastgelegde werkwijze hieromtrent is er niet. De
aangewezen reclasseringswerker nodigt vervolgens de cliënt zo snel mogelijk, doch
uiterlijk binnen een week, uit. Zoals reeds in paragraaf 3.2 aan de orde kwam, is
telefonisch uitnodigen effectiever dan een uitnodigingsbrief per post. Voor de
formaliteit stuurt de SRCN nog wel een brief als er telefonisch een afspraak is
gemaakt.

5

SMART staat voor Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Tijdgebonden.
Pagina 37 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Risico-identificatie
Bij aanvang van het toezicht bespreekt de toezichthouder samen met de
werkbegeleider de casus. Hierbij hanteert de SRCN voor de zaken een classificering
van ‘hoog-’, ‘midden-’ of ‘laag’-risico. Deze typering vindt plaats op basis van de
informatie uit de rapportage en de opdracht. Een handleiding hoe deze schifting
precies plaatsvindt is er niet.
Gedragsregels, plan van aanpak en doelen
Uit de interviews blijkt dat het contact met de cliënt vaak al in het huis van
bewaring of de gevangenis begint. Tijdens de eerste contacten met de cliënt staat,
zoals in paragraaf 3.2 al aan de orde kwam, het uitleggen van het doel van het
toezicht centraal, evenals de gedragsregels. De toezichthouder laat de cliënt de
gedragsregels voor het toezicht zo snel mogelijk ondertekenen.
Uit de interviews blijkt dat bij aanvang van het toezicht, naast de contactfrequentie,
ook de doelen voor het toezicht worden geformuleerd. Het formuleren van de doelen
vindt zowel in samenspraak met de werkbegeleider, als met de cliënt plaats.
Doordat er naast de gedragsregels geen basisdocument ten grondslag ligt aan het
toezicht en het cliëntvolgsysteem Remir6 ook geen mogelijkheden biedt om die
doelen te noteren, is het voor de Raad niet herleidbaar hoe het toezicht bij aanvang
wordt ingericht.
Evaluaties
De toezichthouders evalueren het verloop van het reclasseringstoezicht tijdens de
periodieke bespreking met de werkbegeleider. Dit gebeurt mondeling; een
schriftelijke evaluatie vindt zelden plaats. Een risico in de ontwikkeling van de cliënt
kan hier soms wel aanleiding voor zijn. Risicovolle zaken kunnen ook aan bod
komen tijdens de casuïstiekbespreking. Zoals reeds in paragraaf 2.2 aan de orde
kwam, schiet de casuïstiekbespreking er door de werkdruk regelmatig bij in.
Contact met en advisering aan de opdrachtgever
Het OM is tevreden over de wijze waarop de reclassering melding doet van het
voornemen om het toezicht voortijdig af te sluiten. Na afloop van het toezicht
bericht de SRCN aan de opdrachtgever middels een afsluitbericht dat de opdracht is
afgerond.
Conclusie
Het duurt vaak te lang voordat een vonnis vanuit het gerecht op Curaçao via het OM
op Bonaire bij de SRCN binnenkomt. Wanneer de zaak bij de SRCN bekend is,
neemt de SRCN zo mogelijk wel alvast het toezicht op zich om de risico’s in te
dammen of het contact met de cliënt niet te verliezen.7
De SRCN prioriteert de opdrachten voor de reclasseringstoezichten en bepaalt de
risico-identificatie bij aanvang van het toezicht. De medewerkers noemen dezelfde
werkwijze hoe zij deze prioriteren, maar hiervoor zijn geen vastgelegde afspraken of
werkinstructies. Ook voor de risico-identificatie geldt dat dit in mondeling overleg
tussen de reclasseringswerker en de werkbegeleider gebeurt, maar hiervoor zijn
geen richtlijnen. Zoals eerder aangegeven is het, zeker voor nieuwe medewerkers,
zoeken hoe hier invulling aan moet worden gegeven. Daarnaast kan bij afwezigheid
van een richtlijn danwel ‘checklist’ risico’s over het hoofd worden gezien.
Zoals in paragraaf 5.1.1. reeds aan de orde kwam, werkt de SRCN niet met een
document waarin de basis voor elk toezicht wordt vastgelegd. De SRCN zegt doelen
te formuleren en mondeling frequent te evalueren, maar dit is niet transparant.
6

De SRCN gebruikt het digitale cliëntvolgsysteem Remir om de contacten met en over de
cliënt te registreren.
Pagina 38 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Wanneer dit wel zou worden gedaan, biedt dit handvatten voor de
reclasseringswerker over het verloop van het reclasseringstoezicht en verschaft dit
helderheid voor de cliënt wat er van hem wordt verwacht en welke ontwikkeling hij
al heeft doorgemaakt.
Aanbevelingen aan SRCN
-Formuleer een transparante werkwijze ten aanzien van de totstandkoming van de
risico-identificatie.
-Creëer een werkwijze waardoor op casusniveau voor alle partijen duidelijk is wat de
doelen van elk individueel toezicht zijn.
-Voer periodiek evaluaties uit over het verloop van het toezicht en bespreek deze
ook met de cliënt.
Aanbeveling aan SRCN en OM BES
Bezie, in samenspraak met het OM BES en het gerecht op Curaçao, of de
doorlooptijden van het opmaken en toezenden van de vonnissen kunnen worden
ingekort.

5.2.2

Risicobeheersing toezicht
Criterium
Naast de vaste toezichthouder dient er bij wijze van achtervang een tweede
toezichthouder aangesteld te zijn. De contactfrequentie tussen de toezichthouder en
de cliënt moet worden bepaald op basis van de risico-identificatie. Tijdens het
toezicht dient gebruik te worden gemaakt van het (in)formele netwerk. Wanneer er
sprake is van overtreding van de voorwaarden, afspraken of aanwijzingen, dient de
toezichthouder te handelen volgens de vastgelegde afspraken binnen het toezicht en
zo nodig te adviseren/rapporteren aan de opdrachtgever. Bij (dreigende)
onbeheersbaarheid van de risico’s dient er direct overleg te zijn met de
opdrachtgever. Er moeten vastgelegde processen zijn met betrekking tot het
beheersen van risico’s tijdens het toezicht en richtlijnen voor de invulling van de
tweede toezichthouder. Tevens dient de organisatie te controleren of het toezicht
volgens de voorschriften verloopt.
Bevindingen
Vervanging vaste toezichthouder
Op de bovenwindse eilanden is er geen sprake van een achtervang bij uitval van
een medewerker, aangezien daar één reclasseringswerker werkzaam is. Als deze
reclasseringswerker onverhoopt is verhinderd, worden de afspraken met cliënten
uitgesteld.
Op Bonaire worden de geplande afspraken bij uitval van een medewerker verdeeld
onder de collega’s. Eventueel belt de SRCN een cliënt af en wordt er een nieuwe
afspraak gemaakt. Doordat de SRCN uit een klein team van medewerkers bestaat,
is iedereen op grote lijnen redelijk op de hoogte van de lopende
toezichtsopdrachten. De reclasseringswerkers benadrukken wel dat er geen vaste
tweede toezichthouders zijn, waardoor het des te meer van belang is dat het
cliëntvolgsysteem Remir goed is ingevuld. Op deze wijze kan de vervanger het
toezicht zonder probleem overnemen.
Contactfrequentie
Meestal zien de reclasseringswerkers de cliënten op kantoor of bij andere
organisaties. Een enkele keer gaan de reclasseringswerkers op huisbezoek.
Pagina 39 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

De contactfrequentie zet de SRCN in de eerste maanden van het toezicht op
eenmaal per week. Wanneer een cliënt niet op een afspraak komt, maakt de
reclassering op zo kort mogelijke termijn een nieuwe afspraak.
Gaandeweg past de SRCN de contactfrequentie aan, afhankelijk van het verloop van
het toezicht. Het kan voorkomen dat de contactfrequentie daalt tot eens in de paar
maanden. Voorwaarde is wel dat de cliënt op de verschillende leefgebieden moet
zijn gestabiliseerd en zijn ingebed in een contactsysteem met andere organisaties.
Deze lage contactfrequentie is bij sommige cliënten mogelijk, mede doordat de
proeftijd op de BES-eilanden drie jaar bedraagt en veel cliënten voorafgaand
daaraan ook al middels een voorwaardelijke invrijheidstelling onder toezicht staan
van de SRCN. Hierdoor beslaat de gemiddelde duur van het toezicht vaak meerdere
jaren.
De reclasseringswerker op de bovenwindse eilanden kan de cliënten niet wekelijks
zien, aangezien de aanwezigheid op Saba en Sint Eustatius telkens maar twee
weken is. De reclasseringswerker streeft er naar om tijdens zijn verblijf op een van
de eilanden iedereen minimaal eenmaal te zien op een formeel contactmoment. De
risicovolle cliënten probeert hij tijdens die twee weken meerdere malen te zien. Het
komt ook voor dat dit, mede door de kleinschaligheid van de eilanden, vanzelf tot
stand komt door een informele ontmoeting buiten kantoor.
De werkbegeleider bekijkt tijdens de caseloadbespreking de verslaglegging in Remir,
waarbij er oog is voor de contactfrequentie.
Overige controlemiddelen
De reclasseringswerkers hebben daar waar mogelijk contact met referenten uit het
netwerk van de cliënt, bijvoorbeeld de familie, een leraar of een werkgever. Ook zijn
urinecontroles en elektronische controle mogelijk (zie paragraaf 4.2.2). De
aansluiting van de elektronische controle kan maar door een paar mensen worden
gedaan. Zeker op de bovenwindse eilanden is dit zeer kwetsbaar. Op het moment
dat de inspecteurs hier op bezoek waren, moest de reclasseringswerker van het ene
eiland, via Sint Maarten, naar het andere eiland vliegen om de aansluiting te
regelen. Dit zijn tijdrovende en kostbare ondernemingen.
Niet nakomen afspraken / overtreden bijzondere voorwaarden
De SRCN bekijkt per casus hoe zij reageert op een cliënt die zich niet aan de
afspraken houdt of een bijzondere voorwaarde overtreedt. De houding van de cliënt
en de ernst van de overtreding zijn hierin leidend. Het uitgangspunt is dat de SRCN
zo lang als mogelijk probeert de cliënt in het toezicht te houden, maar de
geïnterviewden geven aan dat op een bepaald moment ‘de maat vol is’. Zeker als
een cliënt een aantal keer achter elkaar niet reageert op een uitnodiging, stuurt de
SRCN de opdracht retour naar de opdrachtgever. Over een dergelijk traject gaat wel
geruime tijd heen, aangezien de SRCN rekening houdt met de lange termijn van de
postbezorging (zie paragraaf 3.2).
Contact opdrachtgever
Uit de interviews blijkt dat de SRCN met de opdrachtgever contact zoekt als de
cliënt de bijzondere voorwaarden overtreedt. Indien nodig adviseert de SRCN een
advies tot ten uitvoerlegging (tul) van de voorwaardelijke straf. De adviezen aan de
opdrachtgever bespreken de reclasseringswerkers met de werkbegeleider, deze
controleert ook de fysieke rapportages hieromtrent. Het OM is tevreden over de
wijze waarop de reclasseringswerkers contact zoeken en het ‘advies tul’ opstellen.

Pagina 40 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Conclusie
De SRCN bestaat uit een klein team waardoor eventuele vervanging van een collega
redelijk goed verloopt, al is het wel zo dat dit ‘passen en meten’ is in de volle
caseloads die de toezichthouders zelf hebben. Op de bovenwindse eilanden acht de
Raad de magere bezetting van één reclasseringswerker een bijzonder kwetsbare
situatie. Bij een eventuele crisissituatie kan de reclassering bij afwezigheid van de
enige reclasseringswerker niet optreden, en moet zij zo nodig een beroep doen op
de eveneens geringe bezetting van de politie.
De contactfrequentie wordt bepaald op basis van de risico-identificatie. Zoals in de
vorige paragraaf al aan de orde kwam, zijn er geen richtlijnen hoe de risicoidentificatie plaatsvindt. Dit geldt dus ook voor de wijze waarop de contactfrequentie
wordt bepaald en gedurende het toezicht wordt bijgesteld. De SRCN heeft
mondelinge afspraken die enigszins richting geven aan de wijze waarop de
reclasseringswerkers moeten reageren op een cliënt die zich niet houdt aan de
afspraken of een bijzondere voorwaarde overtreedt. De dialoog hierover wordt wel
gevoerd. De Raad verwacht ook hier dat de professionaliteit van de
reclasseringswerkers leidt tot goede afwegingen, maar ziet desalniettemin een
valkuil als er geen beleid of methodisch werken ten aanzien van toe te passen
bandbreedtes of een ‘checklist’ worden geformaliseerd.
Aanbevelingen
-Formuleer aansluitend op de risico-identificatie beleid en een werkwijze met
betrekking tot het bepalen van de contactfrequentie.
-Formuleer een werkinstructie die richting geeft aan de wijze waarop besluitvorming
over de vervolgstappen plaatsvindt bij het niet nakomen van afspraken / bijzondere
voorwaarden.

5.3

Algemene conclusie toezicht
Net als de Raad in het hoofdstuk advies concludeerde, heeft de Raad de indruk dat
de SRCN op consciëntieuze wijze inhoud geeft aan het reclasseringstoezicht en
verantwoord toezicht houdt op verdachten cq. veroordeelden. De Raad mist echter
ook hier een vorm van methodisch werken. Daarnaast ontbreken praktische
werkinstructies voor risico-identificatie, bepaling van de contactfrequentie en
risicobeheersing. Hierover vindt weliswaar mondeling overleg plaats, maar dit is niet
transparant door middel van bijvoorbeeld een richtlijn of verslaglegging van de
besluiten. Wanneer er wel werkinstructies zouden zijn en er duidelijke
verslaglegging van besluiten zou plaatsvinden, biedt dit de reclasseringswerkers ook
meer handvatten tijdens de uitvoering van het werk, met name ten aanzien van het
behoud van overzicht en het evalueren van de reclasseringstrajecten. Daarbij heeft
de cliënt vanuit rechtspositioneel oogpunt recht op duidelijkheid over de inhoud van
het toezicht. Een basisdocument dat bij aanvang van elk toezicht wordt opgesteld
kan hier richting aan geven. Hierin kunnen onder andere een overzicht van de
criminogene factoren, de bijzondere voorwaarden en de doelen worden opgenomen.
Dit biedt tegelijkertijd zowel houvast voor periodieke evaluaties -die nu nog niet
plaatsvinden- als duidelijkheid voor de cliënt voor het geval hij afspraken niet
nakomt of onvoldoende vordering maakt.
Het duurt te lang voordat een vonnis vanuit het gerecht op Curaçao via het OM op
Bonaire bij de SRCN binnenkomt. In dergelijke gevallen neemt de SRCN, wanneer
de zaak bij haar bekend is, zo mogelijk alvast het toezicht op zich om de risico’s in
te dammen en het contact met de cliënt niet te verliezen.

Pagina 41 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

6

Gedragsinterventie

6.1

Maatschappelijke reïntegratie

6.1.1

Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie
Criterium
De gedragsinterventies die de organisatie aanbiedt dragen bij aan reïntegratie van
de cliënt of recidivebeperking. Er dienen instroomcriteria te zijn voor deelname. De
accommodatie en materialen moeten geschikt zijn om de gedragsinterventie te
geven. Er dient een systeem te zijn waardoor de kwaliteit en de programmaintegriteit worden gewaarborgd.
Bevindingen
Gedragsinterventie ART
De SRCN past in samenwerking met andere organisaties de gedragsinterventie ART 8
toe. De ART is herontwikkeld voor en aangepast aan de culturele context van de
BES-eilanden. De SRCN is licentiehouder voor de BES-ART. De ART is een erkende
gedragsinterventie, een ART-handboek bestaat. Hierdoor ligt onder andere vast wat
de in- en exclusiecriteria zijn en wat er tijdens de bijeenkomsten aan bod moet
komen. Op de BES-eilanden verloopt de screening of iemand in aanmerking komt
voor de ART op basis van het professionele oordeel, in tegenstelling tot in Europees
Nederland waar dit onder andere gebaseerd is op het wetenschappelijk diagnostisch
instrument RISc9.
Nieuwe training
Uit het ‘Jaarplan 2013-2014’ en de interviews blijkt dat eind 2013 de training voor
daders van huiselijk geweld zal worden geïntroduceerd. Deze training biedt de
cursisten vaardigheden om geweld in huiselijke kring in de toekomst te voorkomen.
Programma
De SRCN geeft zowel in groepsverband als aan individuele cliënten de ART. De ART
kent op de BES-eilanden hetzelfde programma als in Europees Nederland. Dit
betekent onder andere dat de ART-bijeenkomsten voor de groepen tweemaal per
week plaatsvinden. In totaal bestaat de ART uit dertig bijeenkomsten. De ARTtrainingen vinden overdag plaats. De SRCN is aan het oriënteren of dit ook in de
avonduren kan plaatsvinden, omdat dit voor een aantal deelnemers beter zou
aansluiten op hun dagelijkse werkzaamheden.
De training is voor Saba en Sint Eustatius vertaald in het Engels. Op Bonaire wordt
de training in het Nederlands gegeven. Als de trainer op Bonaire het Papiaments
beheerst, kan deze taal ook worden gesproken. De ART vindt op regelmatige basis
plaats op de verschillende eilanden.
Locatie
De trainingen vinden niet op locatie van de SRCN plaats. Dit gebeurt op de locaties
van de andere organisaties waar mee wordt samengewerkt. Ook in de JICN is er de
8

ART staat voor agressieregulatietraining. Deze training richt zich op woedebeheersing, moreel
redeneren en sociale vaardigheden.
9
RISc staat voor Recidive Inschattingsschalen en is een wetenschappelijk onderbouwd
diagnostisch instrument.
Pagina 42 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

mogelijkheid om de ART te geven. De trainers vinden de beschikbaar gestelde
ruimtes geschikt voor het geven van de trainingen en voelen zich daar ook veilig. De
geïnterviewden geven wel aan dat wanneer de trainingen ’s avonds zouden
plaatsvinden, er gekeken moet worden naar de veiligheid omdat er dan geen
toezichthouders aanwezig zijn op de locaties.
Trainers
De SRCN heeft drie trainers opgeleid om de ART te geven. Twee van deze trainers
hebben recent de ‘train de trainer’-opleiding gevolgd. De opleiding wordt vanuit
Europees Nederland gegeven. De supervisoren evalueren met de trainers de
vaardigheden van de trainer en het verloop van de gedragsinterventie.
Conclusie
De SRCN heeft opgeleide trainers en supervisoren. Op deze wijze wordt de
programma-integriteit gewaarborgd. De ART is herontwikkeld voor en aangepast
aan de culturele context van de BES-eilanden. De SRCN houdt ook rekening met de
mogelijkheden van de deelnemer. De ART draagt daarmee bij aan de reïntegratie
van de deelnemer.

6.1.2

Samenwerking
Criterium
De inhoudelijke relatie tussen de gedragsinterventie en het reclasseringstoezicht
van een cliënt dient in een plan van aanpak te zijn beschreven. Er dient overleg te
zijn tussen de toezichthouder en de trainer wanneer er bijvoorbeeld sprake is van
beperkte motivatie van de cliënt voor deelname. De communicatie en
informatieoverdracht tussen de toezichthouder en de trainer dient te zijn vastgelegd
in het dossier in de vorm van een tussenverslag of een eindverslag. De organisatie
moet beschikken over werkinstructies op welke wijze de gedragsinterventie
onderdeel is van het toezicht. De organisatie dient in verslagen te checken of de
gedragsinterventie is opgenomen in een plan van aanpak, of er motivering van de
cliënt plaatsvindt en hoe de samenwerking tussen de betrokken werknemers
verloopt.
Bevindingen
De trainers van de SRCN zijn onderdeel van een groter team van trainers, afkomstig
van diverse organisaties op meerdere eilanden in Caribisch Nederland. Uit de
interviews blijkt dat het aantal trainers in dit team nog niet toereikend genoeg is om
te voldoen aan het aanbod van gegadigden. Het aanbod is hoog, mede omdat de
ART ook aan minderjarigen en niet-justitiabelen wordt gegeven.
De ART kan een bijzondere voorwaarde zijn of een aanwijzing van de SRCN. Buiten
dit, is er geen beleid hoe de gedragsinterventie onder van het toezicht kan zijn.
Wanneer een cliënt van een toezichthouder de ART volgt, deelt de trainer op
regelmatige basis het verloop van de training met de reclasseringswerker. Het
verloop van de training neemt deze dan weer mee in de gesprekken met de cliënt.
Dit is nog meer het geval wanneer de training door een directe collega van de SRCN
wordt gegeven. Uit het dossieronderzoek blijkt dat er overleg is tussen de
toezichthouder en de trainer.
Conclusie
De SRCN werkt niet met een plan van aanpak waardoor niet vastligt hoe de
gedragsinterventie is ingebed in het reclasseringstoezicht. Ook is er geen beleid hoe
Pagina 43 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

de gedragsinterventie onderdeel van het toezicht kan zijn. In aansluiting op de
aanbevelingen in het voorgaande hoofdstuk om het reclasseringstoezicht meer te
formaliseren en professionaliseren, kan dit eveneens hierin meegenomen worden. In
de praktijk bespreekt de toezichthouder zo nodig wel het verloop van de training
met de cliënt. De trainer en de toezichthouder onderhouden ook voldoende contact
over het verloop van de gedragsinterventie.

6.2

Maatschappijbeveiliging

6.2.1

Bijdrage aan de strafrechtketen
Criterium
De gedragsinterventie moeten tijdig en volledig worden uitgevoerd. Tevens dient dit
conform de afspraken en in overleg met de ketenpartners te gebeuren. De Raad
vindt het van belang dat ketenpartners tevreden zijn over de uitvoering van de
gedragsinterventies. De organisatie dient te controleren of de uitvoering conform de
ketenafspraken plaatsvindt.
Bevindingen
De SRCN heeft met de ketenpartners de afspraak dat de ART plaatsvindt op het
moment dat er voldoende animo is. Er zijn geen afspraken hoe vaak per jaar dit
minimaal moet zijn. De SRCN is er alert op dat de cliënt binnen de duur van het
reclasseringstoezicht de ART kan afronden. Dit gebeurt volgens de geïnterviewden
ook.
De JICN is tevreden over de wijze waarop de trainingen op hun locatie plaatsvinden.
Conclusie
De SRCN organiseert samen met de andere partners de ART op het moment dat er
voldoende animo is. De cliënten rond de ART in principe af binnen de duur van het
reclasseringstoezicht.

6.3

Algemene conclusie gedragsinterventie
De SRCN participeert actief in het organiseren van de gedragsinterventie ART en
heeft het voornemen om ook een training voor daders van huiselijk geweld te
organiseren. De Raad constateert dat de SRCN op constructieve wijze de
samenwerking aangaat met andere organisaties, zodat de trainingen ook doorgang
vinden en kennis en ervaring worden uitgewisseld. In aansluiting op de
aanbevelingen in het voorgaande hoofdstuk adviseert de Raad de SRCN om het
reclasseringstoezicht meer te formaliseren en professionaliseren. Daarbij dient ook
de gedragsinterventie een volwaardig onderdeel te zijn van het plan van aanpak en
het reclasseringstoezicht.

Pagina 44 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

7

Werkstraf

7.1

Maatschappelijke reïntegratie

7.1.1

Bijdrage aan maatschappelijke reïntegratie
Criterium
Er dienen zowel voldoende projectplaatsen te zijn om alle cliënten te kunnen
plaatsen, als voldoende variatie in de beschikbare projectplaatsen voor verschillende
doelgroepen. Hierop dient ook periodiek te worden gecontroleerd. De organisatie
moet een overzicht met de beschikbare werkstrafprojecten hebben dat inzicht geeft
in het doel en de aard van de werkzaamheden die kunnen worden verricht. De
organisatie dient bij de plaatsing van een werkgestrafte rekening te houden met het
gepleegde delict, de capaciteiten, mogelijkheden en specifieke omstandigheden van
de werkgestrafte. Uit beleidsstukken, protocollen of procesbeschrijvingen moet
blijken hoe uitvoering wordt gegeven aan de plaatsing van werkgestraften en in
welke mate er aandacht is voor de maatschappelijke reïntegratie. De reclassering
dient te checken of de wijze van plaatsing passend is bij de persoon en het delict en
of er rekening wordt gehouden met reïntegratie.
Bevindingen
Aantal werkstraffen
De SRCN heeft een overzicht van het aantal werkstraffen afgezet tegen het aantal
uren werkstraf per leeftijdscategorie in 2013. Tot 8 juni 2013 heeft de SRCN 360
werkstrafopdrachten ontvangen.
Verschillen BES-eilanden
Tussen de drie BES-eilanden verschillen de mogelijkheden om uitvoering te geven
aan de werkstraffen.
Op Bonaire bestaan negen verschillende projectplaatsen waar de cliënten diverse
werkzaamheden kunnen doen; waaronder een crèche, dierenasiel, bejaardentehuis
of een opleidingsinstelling. Er zijn geen groepswerkstraffen. Op Bonaire is er een
werkstrafmedewerker die de plaatsing, werving van en controle op de
projectplaatsen uitvoert.
Op Saba en Sint Eustatius is het aanbod aan werkstrafprojecten geringer en vindt
de uitvoering van de werkstraf voornamelijk in groepsverband plaats. Op Saba en
Sint Eustatius is de plaatsing, werving van en controle op de projectplaatsen tevens
bij één reclasseringswerker belegd. Deze reclasseringswerker voert echter, zoals
eerder is beschreven, ook de overige taakspecialismen uit.
Op Saba is er wel een werkmeester die toezicht houdt op de werkgestraften
wanneer zij werkzaamheden uitvoeren aan bijvoorbeeld de wandelpaden op het
eiland (zie paragraaf 2.1). Op Sint Eustatius neemt de reclasseringswerker deze
toezichthoudende taken op zich. Doordat deze reclasseringswerker echter de ene
twee weken op Saba verblijft en de andere twee weken op Sint Eustatius, betekent
dit dat in die tussenliggende weken geen werkstraffen plaatsvinden. Soms neemt de
secretaresse van de SRCN op Sint Eustatius dit waar. De Minister van Veiligheid en
Justitie heeft op 19 juni 2013 formatieruimte toegezegd om voor 0,5 fte een
werkmeester aan te stellen op Sint Eustatius.
Projectplaatsen
De SRCN heeft een overzicht van de werkstrafprojecten met daarop de beoogde
werkzaamheden of bijzonderheden. Met name op Bonaire is voldoende diversiteit
Pagina 45 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

aan werkstrafmogelijkheden. Er zijn plekken die geschikter zijn voor vrouwen, die
minder fysiek werk vereisen, of waar cliënten werkzaamheden in het weekend
kunnen verrichten.
Tijdens het intakegesprek vraagt de werkstrafmedewerker aan de hand van een
intakeformulier de belangrijkste gegevens van de persoon in kwestie uit. Op deze
wijze tracht de werkstrafmedewerker de werkgestrafte zo zorgvuldig mogelijk te
koppelen aan een projectplaats. Onderwerpen die hierbij aan de orde komen zijn
onder andere het veroordeelde delict, opleidingsniveau, werkervaring en huidige
werkzaamheden, de gezinssituatie, lichamelijke / psychische klachten, financiële
situatie en middelengebruik.
Controle
Uit de interviews blijkt dat de medewerkers die zich bezighouden met de werkstraf
niet worden gecontroleerd op de wijze waarop plaatsing van een werkgestrafte op
een projectplaats plaatsvindt.
Conclusie
De SRCN beschikt met name op Bonaire over voldoende variatie aan
projectplaatsen. De mogelijkheden op de bovenwindse eilanden zijn beperkter, zij
het wel dat Saba de beschikking heeft over een werkmeester. De Raad vindt de
uitvoering van de werkstraf op Sint Eustatius kwetsbaar door de afwezigheid van
een werkmeester, de regelmatige afwezigheid van de reclasseringswerker en de
incidentele inzet van de secretaresse op deze taak. De toezegging van de Minister
van Veiligheid en Justitie voor formatieruimte voor een werkmeester zou voor meer
continuïteit kunnen zorgen. De SRCN houdt rekening met de situatie van de
werkgestrafte waardoor er oog is voor de reïntegratie. Er is echter geen controle of
dit op een goede manier gebeurt en of er geen risico’s over het hoofd worden
gezien. De Raad adviseert de SRCN om te bezien of hier, eventueel
steekproefsgewijs, invulling aan gegeven kan worden.
Aanbeveling
Controleer, eventueel steekproefsgewijs, periodiek de plaatsing van de
werkgestraften op de projectplaatsen.

7.1.2

Projectplaatsvereisten
Criterium
De organisatie dient beleid te hebben over de eisen waaraan de projectplaatsen
moeten voldoen. De geselecteerde projectplaatsen moeten aan de gestelde eisen
voldoen en de organisatie dient dit periodiek te controleren. Wanneer een
projectplaats hier niet meer aan voldoet, dient de reclassering de samenwerking
met de projectplaats te beëindigen.
Bevindingen
Het is voor de SRCN lastig om geschikte projectplaatsen te vinden. Volgens de
SRCN moeten deze projectplaatsen ten eerste werkzaamheden aanbieden die niet
door werkzoekenden gedaan kunnen worden, ten tweede moeten hieruit geen
integriteitsproblemen voortkomen. Daarnaast vergt het volgens de geïnterviewden
enig doorzettingsvermogen voordat de beoogde projectplaats bereid is om
werkgestraften op te nemen en eventuele randvoorwaarden, zoals het beschikbaar
stellen van materialen, rond te krijgen.
Pagina 46 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

De reclasseringswerkers komen op regelmatige basis op de projectplaatsen en
onderhouden contact met de werkmeester.
Conclusie
De SRCN is volhardend en creatief in het vinden van geschikte projectplaatsen. De
SRCN controleert of de projectplaatsen en de werkmeester op integere wijze
omgaan met het toezicht op de werkgestrafte.

7.2

Maatschappijbeveiliging

7.2.1

Bijdrage aan de strafrechtketen
Criterium
De reclassering dient na ontvangst van het vonnis de cliënt zo snel mogelijk op te
roepen voor een intakegesprek. De beslissing tot plaatsing op het werkstrafproject
moet de reclassering schriftelijk vastleggen en laten tekenen door de cliënt. De
uitvoering van de werkstraf moet conform het opgelegde urenschema plaatsvinden.
De projectplaats en de cliënt dienen na afloop van elke werkdag voor het aantal
gewerkte uren te tekenen. De projectplaats moet de reclassering nog dezelfde dag
op de hoogte stellen over een cliënt die tegen de afspraak in niet verschijnt. Er
dienen werkinstructies te zijn die waarborgen dat de werkstraf conform de
wettelijke kaders wordt uitgevoerd. Tevens dient er een werkinstructie te zijn hoe er
wordt omgegaan met werkgestraften die niet reageren op een oproep of de
werkstraf niet naar behoren uitvoeren. Binnen twee weken na afronding van de
werkstraf dient de reclassering het OM op de hoogte te stellen door middel van een
afsluitbericht. De reclassering moet een duidelijk controlesysteem hebben waarmee
zij controleert of de werkgestrafte het volledige aantal uren opgelegde werkstraf
uitvoert.
Bevindingen
Uitnodiging intakegesprek
Zoals gezegd duurt het lang voordat een vonnis binnen is. Er kunnen maanden
tussen zitten voordat een opdracht bij de SRCN binnenkomt. Ook hier geldt dat het
lastig is om contact te krijgen met de werkgestrafte als er geen telefoonnummer
bekend is (zie paragraaf 3.2). De werkstrafmedewerker stuurt binnen een week na
binnenkomst van het vonnis een oproep voor een intakegesprek naar de
werkgestrafte. Wanneer de werkgestrafte na de tweede uitnodiging voor een
intakegesprek geen gehoor geeft, stuurt de SRCN de opdracht retour aan het OM.
Plaatsing op de projectplaats
Zoals in de vorige paragraaf aan de orde kwam, zoekt de werkstrafmedewerker
tijdens het intakegesprek naar een geschikte projectplaats voor de werkgestrafte.
Na het intakegesprek gaat de werkstrafmedewerker met de cliënt mee naar de
beoogde projectplaats voor een kennismakingsgesprek. De werkstrafmedewerker
stemt met de werkgestrafte en de projectplaats af op welke dagen en hoeveel uur
per keer diegene komt werken. Dit is een mondelinge overeenkomst.
De werkgestrafte ondertekent tijdens het intakegesprek wel de ‘standaardregels
voor het uitvoeren van de werkstraf’. Deze regels gaan onder andere in op de
werktijden, ziekte, verzekeringen en veiligheidsvoorschriften.
Urenlijsten
De SRCN controleert de urenlijsten bij de werkmeester of op de projectplaatsen. De
werkstrafmedewerker gaat regelmatig, ook onaangekondigd, bij de projectplaatsen
Pagina 47 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

langs om te kijken of de werkgestrafte aan het werk is en hoe het toezicht op de
werkgestrafte verloopt. Daarnaast is er regelmatig telefonisch contact met de
projectplaats. Bij het bezoek van de inspecteurs aan enkele projectplaatsen, bleek
dat bij de laatst gewerkte dag niet overal getekend was door de werkgestrafte en de
projectplaats. Uit de interviews bleek dat de SRCN zich hiervan bewust is en er alert
op is. De SRCN houdt naast de ingenomen urenlijsten zelf per werkgestrafte een
overzicht bij van het aantal uitgevoerde uren werkstraf.
Niet nakomen afspraken
De SRCN heeft met de projectplaatsen de afspraak dat zij de werkstrafmedewerker
bellen als een werkgestrafte niet conform de planning op de projectplaats verschijnt.
Uit de interviews en bezoeken aan de projectplaatsen blijkt dat dit meestal dezelfde
week nog gebeurt.
Als een werkgestrafte zich gedurende de werkstraf misdraagt of niet verschijnt,
deelt de SRCN aan de werkgestrafte een ‘gele kaart’ uit. Het beleid is in principe dat
bij een tweede gele kaart de werkstrafopdracht retour gaat naar het OM. Uit de
interviews blijkt echter ook dat per overtreding wordt bekeken of er een gele kaart
wordt gegeven, of dat de zaak nog wordt aangezien omdat betrokkene beterschap
belooft. Uiteindelijk geeft de SRCN aan dat zij er, binnen alle redelijkheid en
billijkheid, alles aan doet om een werkstraf succesvol te laten verlopen. Deze
afwegingen delen de werkstrafmedewerkers met de werkbegeleider. Een gele kaart
of retournering van de werkstrafopdracht wordt in teamverband besproken.
Afsluitbericht
De SRCN stuurt meestal binnen een week na afronding van de werkstraf een
afsluitbericht aan het OM. Het OM is tevreden over de wijze waarop dit verloopt.
Conclusie
De SRCN nodigt de werkgestrafte zo spoedig mogelijk uit nadat het vonnis binnen
is. Net als bij de toezichttaak geldt ook hier dat de SRCN hinder ondervindt van het
lange wachten op een vonnis. In aansluiting op de aanbeveling in paragraaf 5.2.1,
beveelt de Raad ook hier aan om in samenspraak met het OM BES en het gerecht
op Curaçao te bezien of de doorlooptijd van de toezending van de vonnissen kan
worden ingekort. De Raad ziet een risico in het feit dat er bij aanvang van een
werkstraf geen overeenkomst tussen de SRCN, de projectplaats en de werkgestrafte
wordt ondertekend over de werkdagen en het aantal uren. Net als bij de
toezichtopdrachten geldt ook hier dat dit de werkgestrafte helderheid verschaft over
hetgeen van hem wordt verwacht, maar biedt dit ook de andere partijen houvast om
de planning in de gaten te houden en de werkgestrafte, indien nodig, aan te
spreken als hij de afspraken niet nakomt. Voorts benadrukt de Raad het belang van
directe registratie en ondertekening van de gewerkte uren. Dit om misverstanden te
voorkomen. Hetzelfde geldt voor het direct melden aan de SRCN als een
werkgestrafte niet komt opdagen.
Aanbevelingen
-Stel bij aanvang van een werkstraf een overeenkomst op tussen de SRCN, de
projectplaats en de werkgestrafte, waarin wordt geregeld op welke dagen en tijden
en onder welke condities er gewerkt moet worden.
-Zorg ervoor dat zowel de projectplaats als de werkgestrafte direct na afloop van
een werkdag voor de gewerkte uren tekent.
-Zorg ervoor dat de verantwoordelijke voor de projectplaats bij het niet verschijnen
van de werkgestrafte meteen, doch uiterlijk diezelfde dag, contact opneemt met de
SRCN.
Pagina 48 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

7.3

Veiligheid

7.3.1

Veiligheid projectplaatsen
Criterium
De projectplaats dient de veiligheid van de cliënt te waarborgen. De
verantwoordelijke voor een projectplaats moet dan ook zelf voldoende toezicht op
de cliënten houden gedurende de uitvoering van de werkstraf. De wijze van
begeleiding van de cliënt moet zijn vastgelegd en een verklaring aangaande de
bereidheid van de instelling of organisatie om controlerende taken uit te voeren is
getekend. De reclassering dient regelmatig, ook onaangekondigd, de projectplaats
te bezoeken op momenten dat er cliënten aanwezig zijn. De organisatie dient
incidenten en ‘bijna-incidenten’ op het gebied van veiligheid op de projectplaatsen
te registreren. Er dient in beleid en in schriftelijke afspraken met projectplaatsen
vastgelegd te zijn hoe het eerstelijns toezicht door de projectplaats op de cliënt
wordt uitgeoefend, alsmede hoe het tweedelijns toezicht door de reclassering op de
projectplaats is vormgegeven. De organisatie controleert of er voldoende en
kwalitatief goed toezicht is op de veiligheid van de projectplaatsen.
Bevindingen
Samenwerkingsovereenkomst
De SRCN laat de verantwoordelijke voor de projectplaats een
samenwerkingsovereenkomst ondertekenen. Hierin is onder andere opgenomen dat
de projectplaats verantwoordelijk is voor de kwaliteit van de uit te voeren
werkzaamheden en dat de samenwerking jaarlijks wordt geëvalueerd. Deze
overeenkomst maakt tevens melding van het feit dat de werkgestrafte door de
SRCN is verzekerd voor ongevallen.
Zoals eerder genoemd, komen de reclasseringswerkers op regelmatige basis op de
projectplaatsen en onderhouden zij contact met de werkmeester. Zij bespreken dan
ook hoe het toezicht op de werkgestraften verloopt.
De SRCN heeft niet in beleid of concrete werkinstructies voor de projectplaats of
werkmeester vastgelegd hoe zij daadwerkelijk toezicht moeten houden op de
uitvoering van de werkstraf en de veiligheid voor de omgeving en de werkgestrafte
zelf moeten bewaken.
Incidenten
Uit de interviews blijkt dat de SRCN geen incidenten heeft meegemaakt op de
projectplaatsen. De SRCN heeft de afspraak dat wanneer een cliënt zich misdraagt
op de projectplaats, de projectplaats dit meldt aan de SRCN. De SRCN is dan de
aangewezen persoon om dit te bespreken met de werkgestrafte. De SRCN maakt
mogelijke risico’s niet preventief bespreekbaar met de projectplaats.
Conclusie
De SRCN gaat de dialoog aan met de projectplaatsen en de werkmeester over het
verloopt van de werkstraf. Ook is de afspraak dat de SRCN degene is die de
werkgestrafte aanspreekt op deviant gedrag. De Raad mist echter concrete
werkinstructies hoe een projectplaats of werkmeester op het moment zelf met
incidenten om moeten gaan, hoe zij de werkgestrafte kunnen aanspreken als hij de
werkzaamheden niet goed uitvoert of bijvoorbeeld onder invloed van middelen
verschijnt, of hoe zij de veiligheid van de omgeving en de werkgestrafte zelf dienen
te bewaken.

Pagina 49 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Aanbeveling
Stel concrete werkinstructies op voor de projectplaats en de werkmeester over de
wijze waarop zij om moeten gaan met het toezicht op de werkgestrafte, met deviant
gedrag van de werkgestrafte en hoe zij de veiligheid kunnen waarborgen.

7.4

Algemene conclusie werkstraf
De SRCN voert met de middelen die zij heeft over het algemeen op een goede wijze
de werkstraffen uit. Enkele werkprocessen zouden wel nog transparanter en
geformaliseerder moeten verlopen. Dit geldt met name voor de controle op de
plaatsingen bij de projectplaatsen, de overeenkomst om een werkgestrafte op een
project te plaatsen, het direct aftekenen van de gewerkte uren en het direct melden
van een niet verschenen werkgestrafte. Op deze wijze komt er meer duidelijkheid
voor alle partijen wat er van hen wordt verwacht. Daarnaast is het zaak om de
verantwoordelijke voor de projectplaats en de werkmeester meer voor te lichten
over handelwijzen bij deviant gedrag van de werkgestrafte of wanneer de veiligheid
in het geding komt.
Vooral op de bovenwindse eilanden is de uitvoering van de werkstraffen erg
kwetsbaar. De plaatsing voor de werkstraf is zowel op Saba als Sint Eustatius
belegd bij één persoon, die daarnaast voor beide eilanden ook de overige
reclasseringstaken moet uitvoeren. Deze persoon moet daarnaast op Sint Eustatius
toezicht houden op de uitvoering van de werkstraffen, tijdens zijn afwezigheid op
het eiland is dit dus niet mogelijk. Voor Saba heeft de SRCN wel de beschikking over
een werkmeester. Er is toegezegd dat er geld vrijkomt om ook op Sint Eustatius een
werkmeester aan te stellen. Dit zou kunnen zorgen voor meer continuïteit.

Pagina 50 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

8

Conclusie en slotbeschouwing

De SRCN bestaat uit een klein team van medewerkers dat veel potentie heeft en dat
vol enthousiasme, bevlogenheid, creativiteit en een hoge mate van betrokkenheid
omgaat met de uitvoering van de reclasseringstaken. De geïnterviewde
ketenpartners zijn tevreden over de SRCN.
De organisatieaspecten, de veiligheid van medewerkers en cliënten, de rechtspositie
van en omgang met cliënten, de maatschappelijke reïntegratie en de
maatschappijbeveiliging, waarnaar in het licht van de verschillende
reclasseringstaken in dit onderzoek is gekeken, voldoen op diverse punten aan de
verwachtingen van de Raad. De Raad constateert echter ook dat er op meerdere
punten verbetering nodig is en doet hiertoe aanbevelingen. Deze aanbevelingen
variëren in zwaarte en omvang om deze door te kunnen voeren. De Raad is zich er
terdege van bewust dat een kleine organisatie als de SRCN niet direct aan alle
aanbevelingen gevolg kan geven. Daarom adviseert de Raad de SRCN om dit
gefaseerd te doen met behulp van een faseringsplan.
De Raad constateert dat in de bevindingen twee rode draden zichtbaar worden, die
hieronder uiteengezet worden. Diverse aanbevelingen raken aan de tweede rode
draad; deze kan dan ook als uitgangspunt voor het voorgestelde faseringsplan
dienen.
Ten eerste heeft de SRCN in de uitvoering van de taken te maken met een aantal
complicerende factoren. De kwetsbare bezetting van het team speelt hierin een rol,
mede door de voortdurende verandering van samenstelling. Hierdoor verdwijnen
opgebouwde kennis en ervaring telkens weer. Het vergt veel van het geringe aantal
medewerkers om het reclasseringswerk en de kwaliteit daarvan te continueren en
borgen. Een tweede complicerende factor is de geografische afstand waarover
aansturing en uitvoering van taken moet plaatsvinden. De reclasseringswerker op
de bovenwindse eilanden staat er in de uitvoering alleen voor en is niet continu op
de eilanden beschikbaar, doordat hij de ene helft van de maand op Saba aanwezig
is, en de andere helft van de maand op Sint Eustatius. Een derde complicerende
factor zijn integriteitsrisico’s die verband houden met de kleinschaligheid van de
eilanden. Bijna iedereen kent elkaar en daardoor kan het lastig zijn om
professionele afstand in acht te nemen. De SRCN dient bij elke stap die zij wil
maken rekening te houden met deze complicerende factoren.
De tweede rode draad is het belang van verdere investering in de
professionalisering van de organisatie. Doordat de SRCN onder andere te maken
heeft met voornoemde complicerende factoren, is het des te belangrijker dat de
SRCN investeert in het (bij)scholen van de medewerkers in het reclasseringswerk
om hen meer handvatten te bieden voor de uitvoering van hun taken.
Naast het professionaliseren van de kennis en kunde van de medewerkers, is het
van belang dat de SRCN haar werkprocessen meer professionaliseert door middel
van het creëren van een solide fundament in de vorm van methodisch werken. Het
merendeel van de aanbevelingen raakt dit punt, zoals het opstellen van een plan
van aanpak bij aanvang van elk reclasseringstoezicht. Dit draagt ten eerste bij aan
transparantie van de werkzaamheden, voor cliënten en medewerkers, maar ook
voor de ketenpartners. Daarnaast zorgt dit voor meer handvatten voor de
reclasseringswerkers tijdens de uitvoering van het werk, met name ten aanzien van
het behoud van overzicht en het evalueren van de reclasseringstrajecten. De grote
caseloads van de reclasseringswerkers en de stand van zaken van elke cliënt zijn
zodoende overzichtelijker, ook bij plotselinge vervanging van collega’s. Tevens heeft
Pagina 51 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

de cliënt rechtspositioneel gezien recht op duidelijkheid over het traject dat hij bij de
SRCN doorloopt.
Een vorm van methodisch werken draagt ook bij aan de risico-identificatie en
risicobeheersing. Doordat de SRCN niet de beschikking heeft over diagnostische
instrumenten, vindt besluitvorming nu uitsluitend plaats op basis van de inschatting
van de reclasseringswerkers. De Raad heeft de indruk dat de SRCN hier
consciëntieus mee omgaat, maar het risico van subjectiviteit is altijd aanwezig.

Pagina 52 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Bijlage 1

Bronnen











































Advies. Toelichting bijzondere voorwaarden locatie ge- en verbod
Arbeidsvoorwaardelijke regeling Stichting Reclassering Caribisch Nederland
2012
Calamiteitenprotocol SRCN
Checklist indicatie bijzondere voorwaarde locatiegebod en/of locatieverbod met
ET
Elektronisch toezicht. Processtappen en werkwijze bij de toepassing van
elektronisch toezicht. 13 december 2011
Folder medewerkers. Vrijheidsbeperkende voorwaarden ‘locatiegebod’ en
‘locatieverbod’
Folder opdrachtgevers. Vrijheidsbeperkende voorwaarden ‘locatiegebod’ en
‘locatieverbod’
Format plan van aanpak toezicht
Format voorlichtingsrapportage
Formulier personeelsbeoordeling SRCN
Functiebeschrijving Administratieve ondersteuning
Functiebeschrijving Directeur
Functiebeschrijving Reclasseringswerker
Gedragscode SRCN. 26 juli 2011
Handboek SRCN. Procedure en omschrijving producten. 2011
Intakeformulier werkstraf
Interne klachtenregeling Stichting Reclassering Caribisch Nederland (november
2011)
Jaarplan 2013-2014
Jaarverslag 2012
Meldings- en registratieformulier calamiteiten
Overzicht aantal alternatieve sancties 2013
Overzicht werkstrafprojecten
Privacyconvenant ketenpartners (8 juni 2012)
Privacyreglement inzake bescherming van cliëntgegevens SRCN (13 januari
2012)
Projectverantwoording SRCN september-december 2011
Protocol huisbezoek SRCN
Protocol internet- en emailgebruik SRCN
Protocol ziekmelding
Reclasseringsbesluit BES 1953
Regeling functionerings- en beoordelingsgesprekken
Samenwerkingsovereenkomst Projectplaats – Uitvoeringsorganisaties werkstraf
Samenwerkingsovereenkomst SRCN en SRN
SRCN Beslisboom gegevensuitwisseling
Staatscourant. Nr. 14435. 14 juni 2013
Standaardisering en opvolging ingeval elektronische controle bij een
locatiegebod
Standaardregels bij het uitvoeren van de werkstraf
Standaardregels voor het toezicht
Terugkoppeling strategische verkenning SRCN
Verlof met ET. Processtappen en werkwijze. 10 november 2011
Verlofregeling BES
Voortgang derde viermaandsrapportage 2012

Pagina 53 van 55

Stichting Reclassering Caribisch Nederland (SRCN) | 13 januari 2014

Bijlage 2

Inspectieprogramma

Programma Bonaire - inspectie SRCN
Woensdag 21-08-2013
Tijd
15.00 - 17.00 uur

Gesprekspartners
Dossieronderzoek

Donderdag 22-08-2013
Tijd
08.30 - 09.00 uur
09.00 - 10.30 uur
10.45 - 12.15 uur
12.15 - 13.00 uur
13.00 - 13.30 uur
13.30 - 14.30 uur
14.45 - 15.45 uur
15.45 - 17.00 uur

Gesprekspartners
Rondleiding kantoor; gespreks-/kantoorruimte
Interview directeur
Interview Advies + Toezicht
Lunch (+inzage documentatie)
Interview gedragsinterventie
Interview werkbegeleider
Interview cliënten
Dossieronderzoek / interview cliënten

Vrijdag 23-08-2013
Tijd
9.00 - 10.00 uur
10.00 - 11.30 uur
11.30 - 12.00 uur
12.00 - 13.00 uur
14.30 – 16.00 uur

Gesprekspartners
Interview werkstraf
Bezoek werkstrafprojecten
Voorbereiden terugkoppeling
Lunch + tussentijdse terugkoppeling directeur
Interview OM BES Hoofdofficier van Justitie –
Bonaire

Programma Saba - inspectie SRCN
Maandag 26-08-2013
Tijd
8.30 – 10.00 uur
13.30 – 15.00 uur

Gesprekspartners
Interview reclasseringswerker bovenwindse
eilanden
Interview roulerend parketsecretaris OM BES

Programma Sint Eustatius - inspectie SRCN
Dinsdag 27-08-2013
Tijd
11.30 – 13.00 uur

Gesprekspartners
Interview plv. Officier van Justitie OM BES

Pagina 55 van 55