Voortgangsrapportage 2
Groot project RRAAM
Verslagperiode 1 juli 2011 - 31 december 2011

Definitief

Inhoudsopgave
1
1.1
1.2
1.3

Inleiding en leeswijzer—4
Tweede Voortgangsrapportage—4
Samenvatting—4
Leeswijzer—5

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Op weg naar de Rijksstructuurvisie—6
Inleiding—6
Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen—6
Woningbehoefteonderzoek—6
Maatschappelijk proces, publieksparticipatie en communicatie—7
Doelstellingen RRAAM—8

3 Stand van zaken werkmaatschappijen en Hollandse Brug
alternatief—10
3.1 Werkmaatschappij Amsterdam – Almere (WAA)—10
3.2 Werkmaatschappij Markermeer – IJmeer (WMIJ)—11
3.3 Werkmaatschappij Almere Oosterwold (WAO)—11
3.4 Werkmaatschappij Almere Centrum Weerwater (WACW)—12
3.5 Hollandse Brug Alternatief—13
4 Stand van zaken sociaal economische agenda—14
4.1 Algemeen—14
4.2 Groen-Blauw casco—14
4.3 Duurzaamheid—14
4.4 Economie—15
4.5 Onderwijs—15
4.6 Cultuur—16
4.7 Sport—16
4.8 Bestaande stad / Almere tafel—17
4.9 Stedelijke Bereikbaarheid Almere—17
5

Stand van zaken andere projecten in relatie tot RRAAM—18

6 Projectbeheersing en rapportage—20
6.1 Algemeen—20
6.2 Financiën—21
6.3 Planning—21
6.4 Toprisico’s—22
7

Stand van zaken moties en toezeggingen—24

Lijst afkortingen—26
Colofon—27

Definitief
Pagina 3 van 27

1

Inleiding en leeswijzer

1.1 Tweede Voortgangsrapportage
Het Rijk-regioprogramma Amsterdam – Almere – Markermeer (RRAAM) valt
onder de Regeling grote projecten van de Tweede Kamer. Door middel van
halfjaarlijkse Voortgangsrapportages informeert de minister van Infrastructuur
en Milieu, mede namens de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie, de Tweede Kamer over de voortgang van RRAAM.
Deze tweede Voortgangsrapportage beslaat de periode van 1 juli t/m 31
december 2011.
De rapportageverplichtingen van RRAAM zullen vooralsnog de periode beslaan
tot aan het moment van oplevering van de conceptbesluiten die, zoals
vastgelegd in de RAAM-brief en het Integraal Afsprakenkader Almere (IAK),
eind 2012 verwacht worden. De verkenningsfase waarin RRAAM zich nu
bevindt, wordt dan afgerond met onder meer een concept-Rijksstructuurvisie.
De Kamer heeft aangegeven op dat moment de groot project status en de
afspraken over informatievoorziening opnieuw te bezien.
Op 21 december 2011 heeft in de Tweede Kamer het Algemeen Overleg met
de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu plaatsgevonden en zijn
voorafgaand aan het Algemeen Overleg Kamervragen beantwoord.

1.2 Samenvatting
In de afgelopen periode zijn een aantal onderzoeken uitgevoerd, die hebben
geleid tot optimalisatie en trechtering van alternatieven en maatregelen.
Het Bestuurlijk overleg RRAAM van 15 december 2012 heeft een keuze
gemaakt voor nader te onderzoeken alternatieven en varianten. Op 15
december 2011 is de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen (NKO) aan de
Tweede Kamer aangeboden. In de NKO is een eerste selectie gemaakt van de
verschillende onderzochte en geoptimaliseerde oplossingsrichtingen. Bij het
opstellen van de NKO zijn onder meer de resultaten van het
woningbehoefteonderzoek meegenomen. De actieve bijdrage vanuit het
maatschappelijk proces aan RRAAM heeft onder meer geresulteerd in het
‘Advies over kansrijke oplossingsrichtingen’ van het RRAAM-werk, dat
gelijktijdig met de NKO aan de Tweede Kamer is aangeboden.
De minister van IenM en de bestuurders van de provincie Flevoland en de
gemeente Almere hebben op 15 december 2011 het convenant 1e fase
Stedelijke Bereikbaarheid Almere getekend. Dit betreft de uitvoering en
financiering van een maatregelenpakket van € 142,5 mln.
Ook is op 15 december 2011 het Tracébesluit OV SAAL voor het traject Weesp
- Lelystad (onderdeel van het Programma Hoogfrequent Spoor) ondertekend

Pagina 4 van 27

door de minister van IenM. Het besluit omvat een pakket maatregelen voor de
korte termijn dat de capaciteit en kwaliteit op het spoor verder verbeteren en
verhoging van de frequentie mogelijk maken.

1.3 Leeswijzer
In hoofdstuk 2 worden de belangrijkste activiteiten op weg naar de
Rijksstructuurvisie in de betreffende rapportageperiode weergegeven.
Hoofdstuk 3 geeft inzicht in de activiteiten van de Werkmaatschappijen en de
uitwerking van het Hollandse Brug alternatief.
In hoofdstuk 4 wordt een beschrijving gegeven van de stand van zaken van de
thematische projecten zoals die zijn opgenomen in de sociaal-economische
agenda van Almere.
Hoofdstuk 5 geeft de ontwikkelingen aan van de projecten die een relatie
hebben met RRAAM. In dit hoofdstuk zijn alleen de projecten opgenomen waar
ten opzichte van de Basisrapportage ontwikkelingen zijn geweest.
Hoofdstuk 6 geeft inzicht in de beheersaspecten van dit project met informatie
over de organisatie, planning, kosten, kwaliteit en risicomanagement.
In hoofdstuk 7 ten slotte wordt de voortgang in de uitvoering van de moties
weergegeven.

Definitief
Pagina 5 van 27

2

Op weg naar de Rijksstructuurvisie
2.1 Inleiding

In de afgelopen periode is een aantal stappen gezet op weg naar de
totstandkoming van de Rijksstructuurvisie. In dit hoofdstuk worden de
belangrijkste activiteiten in de betreffende rapportageperiode weergegeven.
2.2 Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen
In december 2011 is de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen (NKO) aan de
Tweede Kamer aangeboden1, inclusief drie deelrapporten2. In de Notitie
Kansrijke oplossingsrichtingen is een keuze gemaakt voor nader te
onderzoeken alternatieven en varianten in het kader van de rijksstructuurvisie
Amsterdam-Almere-Markermeer (de zogenaamde «zeef 1» conform de Sneller
& Beter werkwijze). Deze keuzes zijn samen met de regionale partners
gemaakt in het Bestuurlijk overleg RRAAM op 15 december 2011 en op 21
december 2011 besproken in de Tweede Kamer. Rijk en regio kiezen voor een
gefaseerde, organische aanpak waarin wordt aangesloten op de reële vraag
naar woningen en mobiliteit. In het vervolgonderzoek (MKBA, planMER)
worden twee alternatieven meegenomen: een IJmeerverbinding (nieuwe
verbinding) en een oplossing via de Hollandse brug. Voor de IJmeerverbinding
wordt zowel een brug als een tunnel onderzocht. Het «IJland» (grootschalig
buitendijks wonen) is een optie voor de toekomst en wordt nu niet verder
onderzocht. Ten aanzien van het toekomstbestendig ecologisch systeem
(TBES) worden drie varianten verder onderzocht: ruimtelijke ingrepen zonder
TBES, een minimumvariant (alleen fase 2 van TBES) en een maximumvariant
(het indicatieve eindbeeld TBES) in combinatie met de ruimtelijke ingrepen.
In de tweede helft van 2011 heeft een aanbestedingstraject gelopen ten
behoeve van de planMER en MKBA. Er is voor gekozen om deze onderzoeken
integraal aan te besteden vanwege de sterke verwevenheid en
afhankelijkheden. De opdracht is in december 2011 gegund aan een
combinatie van DHV en Ecorys. Beide onderzoeken zullen in de eerste helft
van 2012 worden uitgevoerd.
2.3 Woningbehoefteonderzoek
In de periode die de Tweede Voortgangsrapportage bestrijkt is in opdracht van
IenM en BZK/WWI en in overleg met de regio een woningbehoefteonderzoek
uitgevoerd. De resultaten van dit onderzoek ‘Houdbaarheid
Woningbehoefteprognoses Noordvleugel’ zijn in oktober 2011 aan de Tweede
Kamer toegezonden als bijlage bij de Eerste Voortgangsrapportage3. De
resultaten van dit onderzoek zijn betrokken bij het opstellen van kansrijke
oplossingsrichtingen voor RRAAM. Daarnaast zijn de resultaten van dit
1 TK 31089 nr. 89
2 ‘Naar een toekomstbestendig ecologisch systeem’ – Werkmaatschappij Markermeer-IJmeer; ‘Een metro van Amsterdam naar Almere’ –
Werkmaatschappij Amsterdam-Almere; ‘Onderzoek alternatieven Hollandse brug’ – Ministerie van Infrastructuur en Milieu.
3 TK 31089 nr. 88

Pagina 6 van 27

onderzoek bij de werkmaatschappijen ingebracht.
Hoofdconclusie is dat de langetermijnwoningbehoefte-prognose voor de
Noordvleugel in relatie tot de opgave voor Almere houdbaar is. Op basis
daarvan is door de bestuurders in de regio geconcludeerd dat de omvang van
de gereserveerde woningbouwlocatiecapaciteit als totaal gehandhaafd moet
blijven ten opzichte van wat het Rijk en de regio in de Gebiedsagenda’s
hebben afgesproken.
Met een onderzoekshorizon tot 2040 speelt onzekerheid altijd een rol. De
behoefte in 2040 kan lager of hoger uitvallen. In de besluitvorming wordt
daarmee rekening gehouden door de opgave zoveel mogelijk
vraaggeoriënteerd op te pakken en worden de mogelijkheden voor organische
groei en een adaptieve planning onderzocht.
Echter, het uitwerken en voorbereiden van een dergelijke opgave vraagt om
een versterking van de regie, fasering en dosering binnen de regio. De regio
voelt zich hier ook verantwoordelijk voor en wil dit in samenspraak met
potentiële investeerders en initiatiefnemers oppakken.
In het BO MIRT najaar 2011 is afgesproken dat Rijk en regio samen, in het
verlengde van het afgeronde onderzoek, een meer kwalitatieve analyse van de
woningvraag uitvoeren, in relatie tot locaties en fasering. De regio is hiervan
trekker vanuit haar verantwoordelijkheid voor een goede afstemming van
verstedelijking en het Rijk is betrokken middels WWI en RRAAM, gelet op
medeverantwoordelijkheid in de bestuursafspraken voor de programmering
van woningbouw in dit kerngebied.

2.4 Maatschappelijk proces, publieksparticipatie en
communicatie
De participanten die in maart 2011 aangaven actief te willen meedenken zijn
in de tweede helft van 2011 via het maatschappelijk proces betrokken bij
RRAAM. In het kader van de kennisvorming vonden twee kennisateliers plaats.
Thema’s waren de identiteit van Almere en het metropolitane
infrastructuurnetwerk.
In november 2011 organiseerde het RRAAM-werk, de kerngroep in het
maatschappelijk proces onder leiding van Guido van Woerkom, samen met
RRAAM een integratiebijeenkomst. Hierin werden de resultaten gepresenteerd
die in het kader van RRAAM in het najaar van 2011 zijn opgeleverd. Centraal
stonden de maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers, die deel
uitmaken van het RRAAM-netwerk (bestaande uit 120 vertegenwoordigers van
maatschappelijke organisaties, betrokken particulieren en andere
geïnteresseerden in de ontwikkelingen in de Noordelijke Randstad) en de
spiegelgroep. Daarnaast waren ook betrokken ambtenaren en een aantal
vakmensen en wetenschappers aanwezig. Hierdoor ontstond een levendige
uitwisseling van de tot nu toe verzamelde kennis.
Zowel de kennisateliers als de integratiebijeenkomst leverden input op voor

Definitief
Pagina 7 van 27

het advies over kansrijke oplossingsrichtingen, dat het RRAAM-werk 5
december 2011 aan de minister van IenM aanbood. De hoofdconclusie van het
advies is dat er meerwaarde voor de metropoolregio bereikt kan worden door
de drie fysiek-ruimtelijke netwerken (stedelijk, infrastructuur en blauw-groen)
als netwerken te beschouwen en daarbij te sturen op het versterken van de
samenhang zowel binnen als tussen de netwerken. Bij het in samenhang
ontwikkelen van deze netwerken is het Toekomstbestendig Ecologisch Systeem
een noodzakelijk onderdeel van de strategie.
Over de IJmeerverbinding adviseert het RRAAM-werk onder andere om het
idee van de Stichting Almere Bereikbaar voor een zuidelijke ligging van de
IJmeerverbinding verder te onderzoeken, te kiezen voor light-rail, gekoppeld
met het Amsterdamse OV-net, zowel een brug als een tunnel te onderzoeken
en ook naar multimodaliteit te kijken. In plaats van grootschalige buitendijkse
verstedelijking (IJland) adviseert het RRAAM-werk te kijken naar kleinschalige
buitendijkse ontwikkeling. Het advies is benut bij de besluitvorming over de
Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen in het BO RRAAM van 15 december.
Gemeenten en waterschappen hebben meegedaan in werkmaatschappijen:
sessies waarin resultaten en keuzes zijn besproken. Voor alle regionale en
lokale overheden gezamenlijk heeft op 1 juli en 12 oktober 2011 een
bijeenkomst plaatsgevonden. Bestuurders werden door de Stuurgroep RRAAM
bijgepraat en uitgenodigd hun ideeën over RRAAM mee te geven.
De nieuwsbrief, de RRAAM Update verschenen in 2011 regelmatig en de leden
van de RRAAM-netwerkgroep zijn geïnformeerd via LinkedIn. Op www.rraam.nl
is alle relevante informatie beschikbaar, zowel over RRAAM als over het
maatschappelijk proces.
2.5 Doelstellingen RRAAM
In de Basisrapportage is een onderscheid gemaakt in een lange en een korte
termijn doelstelling.
De lange termijn doelstelling:
Realiseren van een drievoudige ambitie (Almere als sociaal,
economisch en ecologische duurzame stad en met 60.000 woningen
gegroeid, realiseren bijbehorende ontsluiting en realiseren van een
Toekomst Bestendig Ecologisch Systeem), om daarmee de
internationale concurrentiepositie van de Noordelijke Randstad te
verbeteren.
Het uitgangspunt voor de lange termijn hangt af van de besluitvorming eind
2012. Dit komt te staan in de nog op te stellen concept-Rijksstructuurvisie.
Producten zijn vervolgstudies en het op onderdelen starten van de uitvoering.
De korte termijn (2012) doelstelling:
Transparante en door betrokken partijen zo goed mogelijk gedragen
Rijksbesluitvorming over de drievoudige ambitie, waarbij de
budgettaire consequenties aanzienlijk worden beperkt en de
kostenbatenratio substantieel verbetert.

Pagina 8 van 27

Voor beide doelstellingen geldt dat deze doelstellingen niet zijn veranderd.

Definitief
Pagina 9 van 27

3 Stand van zaken werkmaatschappijen en
Hollandse Brug alternatief

3.1 Werkmaatschappij Amsterdam – Almere (WAA)
De WAA heeft de opdracht om de financiële optimalisatiemogelijkheden van
een westelijke ontwikkeling van Almere en de aanleg van een
IJmeerverbinding in beeld te brengen. Bij het uitvoeren van de opdracht zijn
marktpartijen uit binnen- en buitenland ingeschakeld, die beschikken over de
nodige innovatiekracht en expertise.
Op 5 september 2011 hebben de drie (consortia van) marktpartijen Jacobs/
APPM/ Posad, Movares en MottMacDonald/ MNO Vervat BV hun opdracht tot
het maken van een vervoersconcept, ontwerp en businesscase aan de WAA
opgeleverd. Uit de ramingen blijkt dat de marktpartijen de kosten van de
investeringen hebben gehalveerd. Ook hebben zij de vervoerswaarde van de
IJmeerverbinding verbeterd en de stedenbouw geoptimaliseerd.
Tevens heeft de WAA onderzoek laten doen naar de mogelijkheden om naast
de openbaar vervoersverbinding ook een autoweg via het IJmeer aan te
leggen. Het resultaat van het onderzoek is in oktober 2011 naar de Tweede
Kamer gestuurd, zoals toegezegd tijdens het AO d.d. 7 juni 2011.
De WAA heeft de voorstellen van de marktpartijen inhoudelijk beoordeeld en
besproken met deskundigen en overheden in het plangebied. Tevens heeft de
WAA een second opinion op de voorstellen van de marktpartijen laten
verrichten. De sterke en zwakke elementen van de voorstellen van de
marktpartijen zijn geïdentificeerd ten behoeve van de selectie van kansrijke
oplossingen. Dit heeft geresulteerd in het rapport ‘Een metro van Amsterdam
naar Almere’. Dit rapport is als bijlage bij de Notitie Kansrijke
Oplossingsrichtingen RRAAM aan de Tweede Kamer gestuurd in december
2011.
In het Bestuurlijk Overleg RRAAM van 15 december 2011 is besloten dat in het
vervolgonderzoek (planMER en MKBA) ten behoeve van de Rijksstructuurvisie
AAM een IJmeeralternatief met brug en met tunnel wordt meegenomen.
Daarnaast zullen de varianten IJmeerweg (regionale weg met 2x1 rijstroken),
Bijlmertak en IJburg ondergronds worden onderzocht. De WAA heeft aan Mott
MacDonald en Movares de opdracht gegeven om respectievelijk het ontwerp en
de businesscase van het geïntegreerde IJmeeralternatief en de varianten uit te
werken. Verder is in het Bestuurlijk Overleg RRAAM afgesproken het zuidelijke
tracé van de Stichting Almere Bereikbaar te optimaliseren en nader te
onderzoeken op kosten en vervoerswaarde.

Pagina 10 van 27

3.2

Werkmaatschappij Markermeer – IJmeer (WMIJ)

De Werkmaatschappij Markermeer – IJmeer (WMIJ) heeft de opdracht om te
komen tot een optimalisatie van de maatregelen voor een Toekomstbestendig
Ecologisch Systeem (TBES) binnen de kaders van Natura 2000.
De WMIJ heeft deze optimalisatie opgepakt langs drie pijlers:
Ecologische optimalisatie,
Optimalisatie van economie en gebruik,
Optimalisatie van financiering.
Daarnaast heeft de WMIJ de juridische aspecten rond RRAAM verder in beeld
gebracht en de gebiedsgerichte systeemaanpak nader uitgewerkt. Het
deelrapport ‘Naar een Toekomstbestendig Ecologisch Systeem’ van de
Werkmaatschappij Markermeer-IJmeer is op 21 november gepresenteerd, en
als bijlage bij de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen aan de Tweede Kamer
gestuurd in december 2011. Verschillende onderzoeken hebben als basis
gediend voor het rapport.
De WMIJ concludeert dat een kostenbesparing van € 350 miljoen haalbaar is
op het indicatieve eindbeeld van TBES. De optimalisatie brengt de geraamde
kosten voor een totaalpakket terug van ruim € 1 miljard naar circa € 630 miljoen (prijspeil 2011, inclusief BTW). De belangrijkste kostenbesparingen in dit
indicatieve eindbeeld komen binnen bereik door een optimalisering van de
grondstromen (lagere aanlegkosten moeras, vervallen noodzaak aparte aanleg
diepe putten), beperktere omvang van luwtemaatregelen, een geringere omvang van de vooroever Lepelaarplassen, en het vervallen van aanleg extra
binnendijkse natuur. Met een eerste stap van € 200 mln. kan de neergaande
trend mogelijk al worden gekeerd en een opgaande lijn worden ingezet.
In het Bestuurlijk Overleg RRAAM op 15 december 2011 is besloten de
volgende drie situaties in de Plan MER en MKBA nader te onderzoeken:
Ruimtelijke ingrepen zonder TBES. In de passende beoordeling (plantoets)
zal getoetst worden wat de negatieve effecten zijn en worden eventuele
mitigerende maatregelen voorgesteld.
Ingrepen in combinatie met ecologische fase 2 van het TBES (het minimum om de neergaande trend te keren en de opgaande lijn tot stand te
brengen).
Ingrepen in combinatie met het indicatieve maximum eindbeeld TBES.
De Tweede Kamer heeft de minister in het Algemeen Overleg op 21 december
2011 verzocht om een marktuitvraag uit te zetten. Deze marktuitvraag zal
parallel aan de andere werkzaamheden en het MER traject worden uitgevoerd.

3.3 Werkmaatschappij Almere Oosterwold (WAO)
Door de WAO is een concept Ontwikkelstrategie Almere Oosterwold opgesteld
in samenwerking met het architectenbureau MVRDV, de Grontmij, de
Universiteit van Wageningen en de Dienst Landelijk Gebied. In de

Definitief
Pagina 11 van 27

Ontwikkelstrategie wordt op hoofdlijnen aangegeven welke strategie gevolgd
kan worden om de organische ontwikkeling van het gebied op gang te brengen
en te houden.
In augustus en september was de ontwikkelstrategie in concept gereed. In de
periode oktober – december is de Ontwikkelstrategie aangescherpt op de
punten juridische zekerheid, markthaalbaarheid en operationaliteit. In
december 2011 is de gewijzigde Ontwikkelstrategie opgeleverd. Deze zal in
2012 bestuurlijk worden besproken en vastgesteld.
In de concept Ontwikkelstrategie Almere Oosterwold wordt uitgegaan van
maximale vrijheid in kavelvorm en –grootte, programmering en bebouwing en
ruimte voor particuliere initiatieven en ondernemerschap. Organische
stedenbouw en particulier opdrachtgeverschap zijn hierbij uitgangsprincipes.
Dit moet op termijn (2030 en verder) leiden tot een gebied met verschillende
levensstijlen, beelden, activiteiten in een overwegend groen, blauw en
duurzaam landschap.

3.4 Werkmaatschappij Almere Centrum Weerwater
(WACW)
De WACW heeft de opdracht om de integrale opgave Almere Centrum
Weerwater uit te werken in een gebiedsontwikkelingsplan, gebruik makend van
de mogelijkheden die de Crisis- en Herstelwet daarvoor biedt, inclusief een
sluitende businesscase.
Nadat de gemeenteraad van Almere en de Stuurgroep RRAAM in juni 2011
instemden met de Nota van Uitgangspunten Almere Centrum Weerwater, is het
Gebiedsontwikkelingsplan opgesteld in een gezamenlijk atelier van de
werkmaatschappij en het Franse architectenbureau Atelier Christian de
Portzamparc (ACDP). Ondernemers en inwoners zijn betrokken via de
stadsdialoog. Het plan wordt in 2012 bestuurlijk besproken en vastgesteld.
Het gebiedsontwikkelingsplan gaat uit van een tweefasestrategie, met de
oplevering van de vernieuwde A6 (rond 2020) als kantelpunt. In de eerste fase
(tot 2020) wordt het gebied van een basiskwaliteit voorzien door de realisatie
van een sterk landschap, een geoptimaliseerde inpassing van de Steigerdreef
en een optimalisatie in de uitwerking van het Tracébesluit. De tweede fase
(2020 – 2040) gaat uit van een ‘kansenstrategie’, waarbij de kracht van
bestaand en nieuw ondernemerschap in het gebied wordt benut. Hiertoe zijn
verschillende ontwikkelpakketten met voorstelbare programma’s en mogelijke
ruimtelijke inpassingen geschetst.
De werkmaatschappij heeft onderzocht in hoeverre de Floriade in 2022
mogelijk inpasbaar is in het plangebied. Ook is, in een extra opdracht van de
Stuurgroep RRAAM, de eventuele inpassing van de nieuwe 380kV
hoogspanningslijn onderzocht (zie ook hoofdstuk 5).

Pagina 12 van 27

3.5 Hollandse Brug Alternatief
In de RAAM-brief (nov 2009) is het alternatief via de Hollandse brug benoemd
als mogelijke alternatief voor een situatie wanneer de optimalisatie van de
westelijke ontwikkeling met IJmeerverbinding onverhoopt niet tot het
gewenste resultaat leidt. In dat geval is mogelijk ook een andere
verstedelijkingsoptie aan de orde. Onder verantwoording van het Rijk is een
projectteam samengesteld die de optimalisatie van het Hollandse brug
alternatief heeft uitgewerkt.
Uit de probleemanalyse is naar voren gekomen dat met de middellange
termijn varianten C en E’ van OV-SAAL voldoende capaciteit kan worden
geboden om de vervoervraag, die hoort bij een nulsituatie met 60.000 extra
woningen in Almere, te kunnen faciliteren. Verschillende oplossingsrichtingen
zijn ontwikkeld en beoordeeld. Dit is gerapporteerd in de notitie ‘Onderzoek
alternatieven via de Hollandse Brug’ en als bijlage bij de Notitie Kansrijke
Oplossingsrichtingen naar de Tweede Kamer gestuurd in december 2011.
Van de verschillende onderzochte denkmodellen sluit het model ‘Ontwikkel-as’
(HOV+ verbinding Pampus- Centrum – Oost en Pampus – Poort) het meest
aan bij de ambities. In het Bestuurlijk Overleg RRAAM van 15 december 2011
is besloten de OV-verbinding Hollandse brug, met het ruimtelijk denkmodel
‘Ontwikkel-as’, met 20.000 woningen binnendijks in Pampus, nader te
onderzoeken.

Definitief
Pagina 13 van 27

4 Stand van zaken sociaal economische agenda

4.1 Algemeen
De sociaal-economische agenda wordt gezamenlijk door Rijk en regio verder
uitgewerkt en is van wezenlijk belang bij het bereiken van de integrale
gebiedsdoelstellingen. Onderstaand een overzicht van de stand van zaken en
voortgang bij de diverse thema’s die vallen onder de sociaal-economische
agenda.

4.2 Groen-Blauw casco
Dit betreft de uitbreiding en ontwikkeling van een nieuw groenblauw raamwerk
(700 ha) en versterking van het bestaande groenblauwe casco van Almere
(600 ha).
Op 19 december 2011 is de Intentieovereenkomst IAK Groenblauw ondertekend door Staatsbosbeheer (SBB), Stichting Flevolandschap (SFL), ministerie
van EL&I en gemeente Almere. Dit vormt de start van de voorbereidingsfase
van drie prioritaire deelgebieden Poorthout, Almeerderhout en Eemvallei. Hierbij worden vernieuwende financierings- en ontwikkelstrategieën onderzocht.
De omvang van de businesscase voor deze drie deelgebieden bedraagt circa
61 miljoen euro.

4.3 Duurzaamheid
De gemeente Almere, provincie Flevoland en het ministerie van Infrastructuur
en Milieu werken aan een duurzaamheidagenda voor Almere. Om Almere te
kunnen ontwikkelen tot een nationaal icoon van duurzaamheid wordt een
haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de vestiging van een nationaal centrum voor duurzame gebiedsontwikkeling.
Het Masterplan Energiehuishouding Almere 2.0 (MEA 2.0) is opgeleverd. Dit
masterplan legt de basis voor de energieneutrale stad in 2025 met nieuwe gebieden, die op onderdelen energieproducerend kunnen zijn. Samen met Amsterdam en RWS is een quick scan naar verduurzaming van de automobiliteit
op de woonwerk corridor Schiphol-Amsterdam-Almere afgerond. Dit resulteert
in mogelijke kansrijke projecten.
De Werkmaatschappij Almere Oosterwold werkt een aantal opties uit voor activering van landschap ten behoeve van een meer zelfvoorzienende stad
(energie, voedsel, sanitatie). De Werkmaatschappij Almere Centrum Weerwater richt zich o.a. op toepassing van wind en zonnepanelen in combinatie met
de verbreding van de A6.
Het Landelijk Platform voor Duurzame Gebiedsontwikkeling ondersteunt de
agenda voor Almere 2.0 voor een periode van drie jaar. Daarbij zet het platform in op: verduurzaming van bestaande wijken, specifieke financiële en organisatorische regimes, de verkenning naar een oppervlakte-ontwikkelings-

Pagina 14 van 27

maatschappij en de doorstart van de winkel DuurzaamAlmere.nl naar een nationaal centrum voor duurzame gebiedsontwikkeling.

4.4 Economie
Tijdens het BO MIRT van 9 november 2011 is het position paper ‘Almere
Werkt’, tot stand gekomen door overleg tussen de provincie Flevoland, de
gemeente Almere en het ministerie van EL&I, vastgesteld. Hierin wordt de
ambitie om 100.000 banen te creëren herbevestigd. Jaarlijks wordt door de
drie overheden een agenda opgesteld van acties waarop de drie overheden
hun inzet gaan concentreren. Het position paper vormt het startpunt voor deze
samenwerking van de drie overheden op het thema economie.
Eind november 2011 hebben de colleges van Almere en Flevoland ingestemd
met het programma voor het economisch offensief ‘Almere Werkt!’ Het geeft
een aanzet om het lange termijn perspectief voor de economische ontwikkeling van Almere in te vullen. Centraal in de aanpak staat het optimaal ruimte
bieden aan initiatieven van ondernemers. Het programma richt zich in eerste
instantie op de periode 2012-2015. Het gaat in op excellent gastheerschap,
kansrijke clusterontwikkeling en governance.

4.5 Onderwijs

Lager onderwijs
Op basis van het op 20 april 2011 ondertekende Convenant Onderwijsimpuls
2011 – 2014 is het onderzoek naar achterblijvende onderwijsresultaten in
Almere van start gegaan. Onderzocht wordt wat de causale relaties zijn tussen
de versnelde groei van Almere en de kwaliteit van het primair onderwijs. Het
SCO Kohnstamm Instituut voert het onderzoek uit en maakt daarbij gebruik
van gegevens van de Inspectie van het Onderwijs. De onderzoeksresultaten
worden betrokken bij de 2e Almere Tafel in de eerste helft van 2012. Dit moet
resulteren in adviezen en afspraken over het versterken van de kwaliteit van
het primair onderwijs in relatie tot de verdere groei van Almere. De gemeente
en de schoolbesturen hanteren in de Lokale Educatieve Agenda het doel dat de
kwaliteit van het primair onderwijs binnen vijf jaar tenminste op het landelijk
gemiddelde ligt.
Hoger onderwijs
In september 2011 is Windesheim Flevoland verhuisd naar een nieuw
schoolgebouw in het centrum van Almere. Het aantal HBO-studenten is nu
ruim 1.150, de huidige instroom (cohort 2011) overstijgt de prognoses met
circa 20%. Ook de Christelijke Agrarische Hogeschool heeft in 2010 een
vestiging in Almere geopend. Voorts zal de internationale universiteit Business
Engineering School (BES) La Salle vanaf februari 2012 kortlopende cursussen
in Almere gaan verzorgen. Dit zal spoedig worden gevolgd met enkele
Masterprogramma’s voor Business Administration (MBA) en Program
Management.

Definitief
Pagina 15 van 27

4.6 Cultuur
De gemeente Almere stelt met partners een visie voor cultuurvoorzieningen
op. Deze visie is erop gericht dat Almere haar positie als grote stad in het nationaal cultuur bestel zo snel mogelijk kan innemen. Op basis van deze visie
maken Almere, de provincie Flevoland en het ministerie van OCW afspraken
over de realisatie.
Om invulling aan de cultuurvisie te geven zijn in de maanden mei t/m
augustus 2011 werksessies over cultuur georganiseerd. Na de bijeenkomsten
met ongebonden creatieve ondernemers in de stad (het creatieve MKB)
hebben gesprekken plaatsgevonden met de directies van een groot aantal
maatschappelijke organisaties. Dat betrof niet alleen culturele instellingen,
maar ook het welzijnswerk, citymarketing, onderwijs, natuureducatie, Kamer
van Koophandel en corporaties. Op grond van deze inbreng zijn de hoofdlijnen
van de visie opgesteld. De hoofdlijnen bestaan uit:
organische groei culturele infrastructuur (optimaal faciliteren cultureel ondernemerschap);
inzet voor behoud van de huidige infrastructuur;
nieuwe landelijke cultuurorganisaties (ambitie voor langere termijn c.q. als
zich kansen voordoen);
onderscheidende positie Almere in de regio door inzet op de combinatie
natuur en cultuur.

4.7 Sport
Inzet is het ontwikkelen van een visie op een innovatieve sportieve
infrastructuur, die onder meer geïmplementeerd kan worden in de nieuwe
gebieden. De visie heeft een samenhang met het Olympisch Plan 2028 van
VWS en NOC*NSF.
De resultaten van de onderzoeksfase zijn in concept gereed. Uit deze analyse
blijkt een aantal knelpunten in de huidige sportinfrastructuur (verenigingsstructuur en afname sportparticipatie bij jeugd), trends die invloed krijgen op
de opbouw van de sportinfrastructuur (individualisering, vergrijzing) en de
kansen die de groei van Almere bieden.
Op basis van deze inzichten is door VWS, Flevoland, Almere en het NOC*NSF
een visie opgezet om in Almere een innovatieve sportieve infrastructuur op te
stellen. Centraal in de visie staat een piramide met aan de basis breedtesport
(o.a. beweegvriendelijke wijken, behoud van sportparticipatie, open verenigingen). Deze wordt gevolgd door talentontwikkeling (regionale trainingscentra)
en in de top een selectief aantal topvoorzieningen (inclusief topevenementen).
Bij deze topvoorzieningen wordt gekeken welke sporten passend zijn bij de
identiteit van Almere (ruimte en water).

Pagina 16 van 27

4.8 Bestaande stad / Almere tafel
Ter voorkoming van mogelijke negatieve effecten op de sociaal-economische
situatie in de bestaande stad, als gevolg van de groei van Almere, wordt de
ontwikkeling van de bestaande stad actief gemonitord. De wethouder van
Almere en de minister van BZK overleggen jaarlijks over de ontwikkeling van
de concurrentiekracht van bestaande woon- en werkmilieus en de eventuele
gewenste c.q. noodzakelijke preventieve acties.
De voorbereiding van de 2e Almere Tafel (planning maart 2012) is opgestart.
Op deze tafel worden de tweede Staat van de Stad en het prototype van het
Early Warning System gepresenteerd. Het Early Warning System gaat over
trends, ontwikkelingen en effecten van de doorstroom op wijken. Voor de 2e
Almere Tafel wordt ook het onderwerp kwaliteit van het primair onderwijs in
relatie tot de groei van de stad voorbereid. Deze problematiek is in het IAK
geagendeerd en de gemeente heeft inmiddels hiervoor een onderzoek opgestart (zie paragraaf 4.5).

4.9 Stedelijke Bereikbaarheid Almere
De minister van IenM en de bestuurders van de provincie Flevoland en de
gemeente Almere hebben op 15 december 2011 het convenant 1e fase
Stedelijke Bereikbaarheid Almere getekend. Dit betreft de uitvoering en
financiering van een maatregelenpakket van € 142,5 mln., gekoppeld aan de
woningbouwlocaties Almere Poort en Almere Hout Noord (Nobelhorst), waar nu
reeds wordt gebouwd. Rijk, provincie Flevoland en gemeente Almere dragen
ieder 1/3 van de kosten. Het betreft onder meer fietsonderdoorgangen (A6 en
Hogering), verbreding van de Waterlandseweg en van een deel van de
Hogering, ontsluitingsmaatregelen Almere Hout en benuttingsmaatregelen. Op
deze wijze worden stap voor stap afspraken gemaakt over de interne
bereikbaarheid, die aansluiten op het groeitempo van de stad.
De rijksbijdrage wordt deels gefinancierd uit het Meerjarenprogramma
Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT) (fietsonderdoorgangen) en deels uit
de Brede Doeluitkering Verkeer en Vervoer (BDU) (capaciteitsuitbreiding
Hogering). De bijdragen van provincie en gemeente passen binnen de
regionale bijdrage aan de VSBA en lopen niet vooruit op een
verantwoordelijkheid- of financieringsverdeling rijk – regio voor toekomstige
afspraken over de vervolgfases. Het betreft een eerste pakket no-regret
maatregelen, welke deels voortkomen uit het al eerder genomen tracébesluit
SAA (Schiphol-Amsterdam-Almere). Deze maatregelen zijn gericht op het op
peil houden van de kwaliteit van de bereikbaarheid die Almere nu heeft en is
dus niet bedoeld als een verhoging van de ambitie. Met dit eerste pakket VSBA
kan de bereikbaarheid een aantal jaar op het huidige peil worden gehouden,
ondanks de groei van het aantal woningen. Afhankelijk van de groei van
woningmarkt komt een 2e fase VSBA in beeld, besluitvorming hierover zal
integraal onderdeel worden van de RRAAM-besluitvorming.

Definitief
Pagina 17 van 27

5 Stand van zaken andere projecten in relatie tot
RRAAM

Algemeen
Bij de onderstaande projecten geldt dat zij een eigen besluitvormingstraject
kennen en buiten de scope van RRAAM vallen. De relevante samenhang wordt
echter door RRAAM gemonitord en zo nodig verwerkt in onder andere de
Rijksstructuurvisie.
Almere – ’t Gooi – Utrecht
Naar aanleiding van de motie 32500A-96 Aptroot c.s. heeft het Rijk samen
met de regio de mogelijkheid van spitsstroken onderzocht; inclusief onderzoek
naar de financiering van deze aanpassingen uit regionale/lokale infrastructuur
of uit het programma Beter Benutten, naast een bijdrage van de regio.
De uitkomst van dit onderzoek is dat de A27 minder goed scoort dan andere
projecten. Hiervoor is een landelijke vergelijking gemaakt op basis van
kosteneffectiviteit (waarbij de investeringssom is afgewogen tegen de reductie
aan file). Het traject komt niet voor in de «file top 50» en het komt niet als
knelpunt naar voren in het 2020-scenario van de NMCA. Daarmee is dit
trajectdeel voor 2020 onvoldoende urgent om in te investeren. In het BO MIRT
van november 2011 is afgesproken dat de provincies in overleg met
Rijkswaterstaat de maatregel bus op vluchtstrook uitwerken, om zo het HOV
ongehinderde doorgang te geven in de spits.

Lelystad Airport
De Raad van State heeft op 7 december 2011 het besluit (d.d. 16 oktober
2009) van de toenmalige ministers van Verkeer en Waterstaat en VROM
vernietigd, dat de verdere ontwikkeling van luchthaven Lelystad mogelijk moet
maken. Hierdoor zal vooralsnog de start- en landingsbaan niet verlengd
worden van 1.250 naar 2.100 meter. Op dit moment wordt onder
verantwoordelijkheid van het Rijk onderzocht hoe de luchthaven zich alsnog
kan ontwikkelen tot een zakelijke luchthaven. Dit heeft geen invloed op de
besluitvorming over RRAAM.

OV SAAL (korte en middellange termijn)
Op 15 december 2011 is het Tracébesluit OV SAAL voor het traject Weesp - Lelystad (onderdeel van het Programma Hoogfrequent Spoor) ondertekend door
de minister van IenM. Het besluit omvat een pakket maatregelen voor de korte
termijn dat de capaciteit en kwaliteit op het spoor verder verbetert en verhoging van de frequentie mogelijk maakt. Zo kan het aantal treinen tussen Almere en Amsterdam groeien van acht treinen per uur naar twaalf treinen per uur.
De maatregelen omvatten onder meer de aanleg van keersporen bij station
Almere Centrum en bij station Almere Oostvaarders. Ook worden langs het

Pagina 18 van 27

spoor geluidschermen geplaatst. Met de maatregelen is circa 260 miljoen euro
gemoeid. De ondertekening volgt op het in 2010 genomen Tracebesluit OV
SAAL voor het traject Hoofddorp - Diemen. Over de maatregelen op de Middellange Termijn (de periode tussen 2016 - 2020) wordt eind 2012 besloten,
vanwege de samenhang met de oplossing voor de Lange Termijn. Voor de Middellange Termijn is een bedrag van ca. 650 miljoen euro gereserveerd.

380 kV
Om de samenhang met RRAAM te waarborgen, worden in opdracht van de
Stuurgroep RRAAM gezamenlijk met betrokken regionale partners en de
werkmaatschappijen de effecten van de tracéalternatieven van de Noord-West
380 kV op de ambities van RRAAM in beeld gebracht. Op 30 september 2011
heeft de Stuurgroep RRAAM op basis van bespreking van de eerste rapportage
verzocht om vervolgonderzoek naar twee varianten (tracé langs de A6 door
Centrum/Weerwater tracé Markermeer door het IJmeer).
Voor het vervolgonderzoek zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd:
Werk de elementen uit die nodig zijn voor een aanpak gericht op inpassing van de NW380kV gecombineerd met de aanpak voor het Toekomstbestendig Ecologische Systeem (variant Markermeer IJmeer).
Zoek naar mogelijkheden voor inpassing van de NW380kV binnen weten regelgeving voor N2000 gebieden en betrek daarbij de landsadvocaat (variant Markermeer IJmeer).
Geef aan hoe de elementen voor de aanpak en de eventuele mogelijkheden zich verhouden tot de timing voor de NW380kV en RRAAM (beide varianten).
Werk uit hoe inpassing van de lijn in een breder gebied plaats heeft:
op welke wijze de aanlanding van dit alternatief vorm krijgt in NoordHolland (hoe wordt dit ingepast bij aanlanding op de kust van NoordHolland tot station Diemen) en inpassing in het gebied van Almere
(beide varianten).
Het onderzoek wordt begeleid door een onafhankelijk procesbegeleider. Om
antwoord te krijgen op de onderzoeksvragen zijn in oktober en november
verschillende expertsessies georganiseerd om de inpassingscondities van de
beide varianten in Almere nader, en meer in detail, te beschouwen. In de
expertsessies is gesproken over ecologie, combinatie IJmeerverbinding en
380kV, de Weerwaterzone en over de aanlanding in Noord-Holland. Daarnaast
heeft de landsadvocaat advies uitgebracht over de mogelijkheden voor de
aanleg van de 380kV verbinding door het N2000-gebied Markermeer en
IJmeer en vindt toetsing van de resultaten plaats bij alle stakeholders. De
resultaten van het onderzoek zijn in februari 2012 gereed en worden
besproken in de Stuurgroep RRAAM van februari 2012.

Definitief
Pagina 19 van 27

6 Projectbeheersing en rapportage

6.1 Algemeen
In het afgelopen halfjaar is conform het beheersplan invulling gegeven aan de
projectbeheersing van RRAAM. De governance zoals die is neergelegd in de
Basisrapportage heeft goed gefunctioneerd. Taken, verantwoordelijkheden en
sturingslijnen zijn helder.
Scopemanagement
Essentie van een verkenningsfase is dat wordt toegewerkt naar uitwerking van
de verschillende oplossingsrichtingen en dat er trechtering plaats vindt. Dat
betekent dat logischerwijze de scope van de onderliggende onderzoeken die in
het programma worden uitgevoerd in veel gevallen is bijgesteld. Het
eindresultaat hiervan is uitgebreid aan de orde gekomen in de Notitie Kansrijke
Oplossingsrichtingen die op bestuurlijk niveau is bekrachtigd in de het
Bestuurlijk Overleg RRAAM van 15 december 2011.
Voor de WMIJ geldt dat er sprake is van een scopewijziging in die zin dat ten
opzichte van de scope uit de Basisrapportage de scope is verruimd omdat in de
natuuropgave ook wordt gekeken naar een optie met eventuele mitigerende
maatregelen zonder Toekomstbestendig ecologisch systeem (TBES).
Dit alles past binnen de algemene bandbreedtes van het RRAAM-programma.
Kwaliteitsmanagement
Kwaliteitsmanagement is een continu aandachtspunt. Het is belangrijk dat het
besluitvormingsproces zorgvuldig verloopt en navolgbaar is. Ten behoeve van
de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen die op 15 december 2011 bestuurlijk
is vastgesteld, zijn eisen gesteld aan het proces en de onderbouwing van de
voorgestelde keuzes. Voor de diverse producten die ten grondslag liggen aan
de keuzes die zijn gemaakt in de Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen heeft
op velerlei manieren kwaliteitsborging plaatsgevonden. Voorbeelden daarvan
zijn het inschakelen van expertise van externe opdrachtnemers, het
inschakelen van marktpartijen, het installeren van klankbordgroepen of
‘dwarskijkers’, betrokkenheid van het maatschappelijk proces en het uitvoeren
van audits.
In 2012 wordt de concept Rijksstructuurvise opgesteld. Voor de producten en
onderzoekstrajecten die daarvoor nodig zijn, worden eveneens producteisen
opgesteld ten behoeve van de kwaliteitsborging. Daarbij zullen ook
onafhankelijke externe partijen zoals het Centraal Planbureau, het Planbureau
voor de Leefomgeving en de Commissie voor de milieueffectrapportage worden
ingeschakeld.
Hieronder wordt uitvoeriger ingegaan op drie aspecten van projectbeheersing:
financiën, planning en risicomanagement.

Pagina 20 van 27

6.2 Financiën
Proceskosten
De besteding van de procesbudgetten voor RRAAM (incl. de WMIJ) blijft in
grote lijnen binnen de begrotingen die hiervoor zijn opgesteld en geaccordeerd
in de Stuurgroep RRAAM. Van het totaal beschikbare budget van ruim € 16
mln. is nu ca. € 13 mln. belegd zodat derhalve nog ca. € 3 mln. resteert voor
de periode waarin de concept-Rijksstructuurvisie zijn beslag moet krijgen.
Daarnaast is nog een bedrag van € 1.15 mln. gereserveerd, voornamelijk om
de inzet van rijk en regio in 2013 (traject richting definitieve
Rijksstructuurvisie) mee te financieren.

6.3 Planning
De planning zoals in onderstaande tabel is weergegeven, is opgenomen in de
Basisrapportage. In de periode van juli t/m december 2011 zijn geen
afwijkingen te constateren ten opzichte van deze eerder vastgestelde planning.
Alle deadlines zijn gehaald en hoofdproducten zijn op tijd opgeleverd. Op het
niveau van de verschillende werkmaatschappijen en deelprojecten is gewerkt
met gedetailleerde planningen. Veel van de producten van RRAAM hangen
sterk met elkaar samen en er is sprake van allerlei afhankelijkheidsrelaties. Op
het niveau van de programmacoördinatie heeft dan ook sterke sturing plaats
gevonden op een integrale aanpak en op het tot stand brengen van de
noodzakelijke verbindingen en samenhang. Integraal sturen op de planning zal
ook in 2012 worden doorgezet.

Definitief
Pagina 21 van 27

6.4 Toprisico’s
Op basis van het risicomanagementplan wordt actief gestuurd op potentiële
risico’s, zijn beheersmaatregelen genomen en zijn risico’s in een database
verankerd. In de tweede helft van 2011 is continue gewerkt aan
beheersmaatregelen voor de in de basisrapportage genoemde toprisico’s.
Regelmatig vindt monitoring plaats. In 2011 is de voortgang volgens planning
verlopen.
Ten aanzien van de in de basisrapportage benoemde toprisico’s (risico’s ten
aanzien van de aard van de opgaven, onvoldoende middelen, besluitvorming
IJmeerlijn, niet voldoen aan risico’s Natura 2000, uitstel of niet integrale
besluitvorming en risico’s vanuit samenhang met andere ontwikkelingen) is in
de tweede helft van 2011 aan diverse beheersmatige aspecten van deze
risico’s gewerkt. Belangrijke werkzaamheden die hieraan hebben bijgedragen

Pagina 22 van 27

zijn bijvoorbeeld het betrekken van de markt ten behoeve van optimalisatie,
het uitvoeren van een woningbehoefteonderzoek om de opgave te evalueren,
het uitwerken van een organische aanpak, nader onderzoek naar de
samenhang tussen RRAAM en andere ontwikkelingen door bijvoorbeeld de
relatie met de Zuidas te onderzoeken, beperking van de financiële risico’s door
forse kostenoptimaliseringen en het werken aan faseringsmogelijkheden.
De toprisico’s zijn inmiddels geactualiseerd en gespecificeerd:
Risico ten aan zien van politieke steun en/of de urgentie ten aanzien van de
drievoudige ambitie
De drievoudige ambitie van Almere is een integrale opgave. Het risico bestaat
dat discussie ontstaat over het nut en de noodzaak, met name rondom de
woningbouwopgave en natuur. Op moment dat het politiek draagvlak hiervoor
wegvalt, komt de drievoudige ambitie voor de Noordelijke Randstad in gevaar.
Risico onvoldoende middelen
Het risico is dat er onvoldoende middelen beschikbaar komen. Hierdoor kan de
schaalsprong niet evenwichtig op drie fronten tegelijk (stedelijke ontwikkeling,
natuurontwikkeling, bereikbaarheid) plaatsvinden. Dit brengt de
besluitvorming over de drievoudige ambitie in 2012 in gevaar.
Risico ten aanzien van de overeenstemming over de voorkeursbeslissing
Het risico is dat tussen de verschillende partijen geen overeenstemming wordt
gevonden over de voorkeursbeslissing, waardoor geen integrale visie tot stand
komt en geen integrale besluitvorming kan plaatsvinden. Dit risico kan
onstaan zowel doordat partijen het niet eens worden over de uitkomsten van
de verschillende onderzoeken alswel door divergerende politieke opvattingen,
zowel tussen regionale partijen als tussen rijk en regio.
Risico niet voldoen aan condities Natura 2000
Het risico dat niet wordt voldaan aan Natura 2000, door onvoorziene effecten
of het ontbreken van juridische basis voor de voorgenomen maatregelen.
Risico vanuit samenhang met andere ontwikkelingen
Het risico is dat door andere ruimtelijke ontwikkelingen in de regio in het kader
van infrastructuur en verstedelijking de condities en effecten van maatregelen
in de ruimtelijke programmering kunnen veranderen. De uitstraling hiervan op
de realisatiekansen van RRAAM kan groot zijn. Concreet risico is het door
Amsterdam niet realiseren van IJburg-2, terwijl dit bij RRAAM wel als
uitgangspunt is gehanteerd. Een ander voorbeeld is de tracékeuze voor de
Noord-west 380 kV.
Risico ten aanzien van onderzoeksresultaten
Het risico is dat laat in het proces nog nieuwe onderzoeksgegevens worden
gewenst, bijvoorbeeld met het inbrengen van extra alternatieven en verzoeken
tot meer (detail-) informatie. De vraag van de Tweede Kamer om te komen
met een Marktuitvraag voor de natuurontwikkeling Markermeer- IJmeer is een
ander voorbeeld. Omdat de tijdsdruk hoog is, bestaat het risico dat fouten
worden gemaakt in de afstemming tussen de onderzoeken.

Definitief
Pagina 23 van 27

7

Stand van zaken moties en toezeggingen

Nog niet geheel afgehandelde moties
Motie 31089/64. (Linhard, 25-11-2009): Verzoek om ervoor te zorgen dat
een toereikend economische programma om 100.000 arbeidsplaatsen te
creëren, wordt opgezet om de toekomstige schaalsprong te
dragen en dit programma in 2012 aan de Kamer te sturen.
Stand van zaken: Deze motie heeft op hoofdlijnen zijn uitwerking
gekregen in paragraaf 7 (Economie) van het Integraal Afsprakenkader
Almere (IAK) van 29 januari 2010. Daarnaast wordt thans door de regio,
in samenwerking met betrokken Rijkspartijen, gewerkt aan een
economisch programma. Dit zal in 2012 aan de Kamer worden
aangeboden. Voortgang wordt gemeld in hoofdstuk 4.4.
Motie 32123 A/27. (Wiegman- Van Meppelen Scheppink, 7-12-2009): Verzoekt de Regering om de MKBA systematiek te herijken en de focus van de
MKBA te verruimen, zodat behoudens de kosten en baten van het betreffende ruimtelijke project ook andere maatschappelijke en regionale
overwegingen in de besluitvorming kunnen worden betrokken.
Stand van zaken: Bij brief van 29 november 2010 (29435 nr. 262) is ingegaan op deze motie. Onder de kop ‘ De maatschappelijke kostenbatenanalyses van gebiedsontwikkelingsprojecten’ wordt een aantal methodologische verbeteringen voorgesteld die in deze kabinetsperiode worden doorgevoerd. In de brief over de uitkomsten van de Bestuurlijke overleggen MIRT, najaar 2011 die op 25 november 2011 aan de Tweede Kamer
is toegezonden (TK 33000-A nr. 20) is nadere informatie gegeven over de
stand van zaken met betrekking tot de ontwikkelagenda. Daarin is aangegeven dat de uitvoering van de ontwikkelagenda eind 2012 een tweetal
producten zal opleveren: een overzicht zijn van algemeen toe te passen
meet- en waarderingsmethoden voor veel voorkomende effecten en een
reeks goede voorbeelden van de toepassing van MKBA.
Tijdens het Algemeen Overleg met de Tweede Kamer op 21 december
2011 heeft de minister van IenM aangegeven dat de nieuwe meet- en
waarderingsmethoden die nodig zijn voor de MKBA van RRAAM al in 2012
binnen RRAAM zullen worden meegenomen. Ook zullen waar mogelijk binnen de huidige systematiek al veranderingen worden toegepast.

-

Toezeggingen
Toezegging de Tweede Kamer extra informatie toe te zenden ten aanzien
van het Kruisstation Diemen ( 21-12-2012): de Tweede Kamer één of
meerder kaartbeelden te doen toekomen inzake de aansluiting van een
OV-verbinding vanuit Almere op het Amsterdamse net door middel van een
kruisstation ter hoogte van Diemen, en daarbij tevens informatie op te
nemen over de vervoerswaarden.

Pagina 24 van 27

-

Stand van zaken: Als bijlage bij deze Voortgangsrapportage wordt deze informatie aan de Tweede Kamer gestuurd, waarmee invulling is gegeven
aan deze toezegging.

Definitief
Pagina 25 van 27

Lijst afkortingen

AGU OV/wegverbinding Almere – ’t Gooi – Utrecht
BZK/WWI Binnenlandse Zaken/Wonen, Wijken, Integratie
BO RRAAM Bestuurlijk Overleg Rijk-regioprogramma Almere- Amsterdam –
Markermeer
EDBA Economic Development Board Almere
EL&I Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie
FMC Directie Financiën, Management en Control (IenM)
HOV-verbinding Hoogwaardig Openbaar Vervoer Verbinding
IAK Integraal Afsprakenkader
IenM Ministerie van Infrastructuur en Milieu
KBA Kostenbatenanalyse
KEA Kosteneffectiviteitsanalyse
MKBA Maatschappelijke Kostenbatenanalyse
LEA Lokale Educatieve Agenda
MIRT Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
MKBA Maatschappelijke Kosten Baten Analyse
NKO Notitie Kansrijke Oplossingsrichtingen
NMCA Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse
NMIJ Natuurlijk(er) Markermeer IJmeer (natuurpilots)
Notitie RenD Notitie Reikwijdte en Detailniveau
OV SAAL Openbaar Vervoer Schiphol – Amsterdam – Almere - Lelystad
PlanMER Milieu Effect Rapport (het product)
Plan-m.e.r. milieu effect rapportage (de procedure)
RAAM-brief Rijksbesluiten Amsterdam – Almere - Markermeer
RRAAM Rijk- en regioprogramma Almere – Amsterdam – Markermeer
RSV Rijksstructuurvisie
TBES Toekomstbestendig Ecologisch Systeem
VSBA Verkenning Stedelijke Bereikbaarheid Almere
VWS Volksgezondheid Welzijn en Sport
WAA Werkmaatschappij Amsterdam -Almere
WAO Werkmaatschappij Almere Oosterwold
WACW Werkmaatschappij Almere Centrum Weerwater
WMIJ Werkmaatschappij Markermeer-IJmeer

Pagina 26 van 27

Colofon

Uitgave

Informatie
Telefoon
E-mail
Internet

: Ministerie van Infrastructuur en Milieu/
Rijksteam Amsterdam-Almere-Markermeer in
het kader van Rijk-Regio programma Amsterdam-AlmereMarkermeer (RRAAM)

: 070 – 4567050
: info@rraam.nl
: www.rraam.nl

Definitief
Pagina 27 van 27