Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3537
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de grote archeologische ontdekkingen bij Tiel
(ingezonden 4 juli 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Uslu (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 4 september 2023).
Vraag 1
Kent u het bericht «Zonnekalender langs de Waal: archeologen ontdekken
«Stonehenge van Nederland» bij Tiel?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u van mening dat op deze locatie vondsten van nationaal en internationaal belang zijn gedaan en deze vindplaats nogmaals aantoont hoe bijzonder
ons bodemarchief is?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Bent u van mening dat het treurig is dat er nu loodsen zullen worden
gebouwd op deze bijzondere locatie?
Antwoord 3
De beoogde bouw van loodsen is de uitkomst van een proces dat de
gemeente Tiel heeft doorlopen. Daarbij zijn verschillende belangen tegen
elkaar afgewogen, inclusief dat van de archeologie. De gemeente heeft
besloten om de vindplaats zorgvuldig te laten onderzoeken en te documenteren en op die manier ruimte te geven aan de voorgenomen bebouwing in het
gebied. Zoals vaak het geval is, was juist de ontwikkeling van de locatie de

1

ah-tk-20222023-3537
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

NOS, 21 juni 2023, «Zonnekalender langs de Waal: archeologen ontdekken «Stonehenge van
Nederland» bij Tiel», Zonnekalender langs de Waal: archeologen ontdekken «Stonehenge van
Nederland» bij Tiel (nos.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

reden voor het laten uitvoeren van het onderzoek waarmee dit bijzondere
verhaal aan het licht is gekomen.
Vraag 4
Bent u van mening dat het noodzakelijk is om te zorgen dat dit soort locaties
beter beschermd worden?
Antwoord 4
Het wettelijk stelsel zoals we dat nu kennen borgt een zorgvuldige afweging
ten aanzien van erfgoed. De kans dat waardevolle archeologische vindplaatsen ongezien verloren gaan, is daardoor klein. Per geval wordt bekeken wat
de meest passende vorm van behoud is: in de bodem (in situ) of via een
opgraving (ex situ). Het bevoegd gezag – meestal de gemeente – weegt het
archeologisch belang daarbij af tegen de andere belangen (zoals woningbouw of ecologie) die een rol spelen op de locatie.
Vraag 5
Bent u bereid rijksgeld in te zetten om de vondsten gedaan te Tiel te tonen
aan een breed publiek? Bent u bereid met anderen na te denken over hoe
deze vindplaats beleefbaar kan worden gemaakt, bijvoorbeeld door het
maken van reconstructies?
Antwoord 5
Via het Mondriaanfonds is in de jaren 2023 t/m 2025 jaarlijks € 400.000 extra
beschikbaar voor (grootschalige) archeologische publiekspresentaties. Partijen
zoals musea, erfgoedinstellingen, uitgevers en beeldend kunstenaars die zich
in willen zetten voor het publiekelijk tonen van de vondsten van Tiel, kunnen
hier een financiële bijdrage aanvragen. De Rijksdienst voor het Cultureel
Erfgoed kan met hen meedenken over hoe het verhaal van de vindplaats
beleefbaar kan worden gemaakt.
Vraag 6
Bent u bereid te borgen dat, ook wanneer voor behoud ex situ wordt
gekozen, het mogelijk moet worden bebouwing van locaties vaker tegen te
gaan of aan te passen wanneer er ontdekkingen van (inter)nationaal belang
worden gedaan zodat deze locaties getoond kunnen worden aan een breed
publiek?
Antwoord 6
Gemeentes kunnen ervoor kiezen om bebouwingsplannen voor een locatie bij
te (laten) stellen. Dat zij hiervoor goede mogelijkheden hebben en deze ook
gebruiken, blijkt uit diverse voorbeelden van locaties waar dit al is gebeurd.
Op plekken als Knooppunt Paalgraven in de gemeente Oss en Museum Hoge
Woerd in De Meern (Utrecht) is het archeologisch verhaal beleefbaar gemaakt
en onderdeel geworden van de ruimtelijke inrichting. Als een locatie zich niet
leent voor het ontvangen van bezoekers, kan het verhaal van de plek ook
worden getoond door elders een presentatie in te richten, zoals in een
(lokaal) museum of online.
Vraag 7
Ziet u dat de rijksoverheid, zeker nu ze erkent hoe cruciaal rijksregie op de
ruimtelijke ordening is, hierin een leidende rol moet spelen?
Antwoord 7
De komende tien tot dertig jaar krijgen we te maken met diverse ruimtelijke
en maatschappelijke transities, die grote invloed zullen hebben op onze
leefomgeving. Ik vind het heel belangrijk dat de ontstaansgeschiedenis en
identiteit van ons land daarbij herkenbaar blijven. Erfgoed moet dan ook een
goede plek krijgen en houden bij deze ruimtelijke ontwikkelingen. Ik zet er
daarom sterk op in dat erfgoed integraal, vanaf de start, wordt meegenomen
in plannen rondom ruimtelijke ontwikkelingen en nieuwe opgaven zoals
klimaatadaptatie en energietransitie. Dit vraagt niet alleen om samenwerking
tussen verschillende departementen van het Rijk en met andere overheden,
maar ook om overheden die goed zijn uitgerust om hun erfgoedtaken naar
behoren te kunnen uitvoeren. Ik heb € 1,5 miljoen extra ter beschikking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

gesteld, om gemeentes en provincies te ondersteunen bij de transities in de
leefomgeving.
Vraag 8
Bent u van mening dat een groot publiek kennis zou moeten kunnen maken
met de vondsten die zijn gedaan?
Antwoord 8
De verbinding tussen erfgoed, mens en samenleving is van groot belang. Via
de diverse berichten in de media heeft een groot publiek al kennis kunnen
maken met de vondsten. Het zou mooi zijn als hier een vervolg aan wordt
gegeven en het verhaal van deze vindplaats ergens (blijvend) kan worden
gepresenteerd. Ik heb begrepen dat er al over diverse initiatieven wordt
nagedacht. Zo is de gemeente Tiel – al vanaf de start van het archeologisch
onderzoek naar de diverse vindplaatsen binnen bedrijvenpark Medel – in
gesprek met het Flipje & Streekmuseum Tiel over hoe de vondsten daar
kunnen worden gepresenteerd.
Vraag 9
Bent u van mening dat archeologen zelf vaak fantastisch werk doen waar het
gaat om het betrekken van het publiek bij onderzoek, maar dat de rijksoverheid het hier (te vaak) laat afweten en dit publiekswerk beter zou kunnen
ondersteunen?
Antwoord 9
Naar aanleiding van de bevindingen in het rapport Archeologie bij de Tijd van
de Raad voor Cultuur heb ik voor de jaren 2023 t/m 2025 € 400.000 extra
beschikbaar gesteld voor (grootschalige) archeologische publiekspresentaties
en € 300.000 voor publieksparticipatie en archeologie. Daarnaast heb ik
binnen het werkveld de vraag uitgezet wat wenselijk is ten aanzien van het
verbeteren van de mogelijkheden voor het uitvoeren (en eventueel verplichten) van dergelijk publiekswerk: in het najaar verwacht ik de adviezen van het
Centraal College van Deskundigen Archeologie (dat over het kwaliteitsstelsel
gaat) en van de programmaraad die zich buigt over het instellen van een
onderzoeksplatform voor de Nederlandse archeologie.
Vraag 10
Herkent u dat Nederland te weinig doet om archeologische (top)vondsten aan
een breed publiek te tonen? Hoe heeft u uitvoering gegeven aan het in de
motie van het lid Beckerman c.s. gemelde knelpunt dat archeologie bij een
breed publiek te onzichtbaar is?2
Antwoord 10
In mijn beleidsreactie3 op het rapport Archeologie bij de Tijd van de Raad
voor Cultuur, erken ik dat de kennis die wordt opgedaan met archeologisch
onderzoek pas echt betekenis krijgt in relatie tot het publiek en dat het vinden
van financiering voor activiteiten gericht op publieksbereik en/of -participatie
vaak lastig is. Ik heb daarom diverse maatregelen aangekondigd om de
relatie tussen archeologie en het publiek te versterken. Via het Mondriaanfonds heb ik in de jaren 2023 t/m 2025 jaarlijks € 400.000 extra beschikbaar
gesteld voor (grootschalige) archeologische publiekspresentaties. Ook heb ik
in deze jaren € 300.000 per jaar extra vrijgemaakt voor publieksparticipatie.
Het Groot Reuvensoverleg (het verenigde platform voor de archeologie van
Nederland) onderzoekt op dit moment hoe dit zo laagdrempelig mogelijk kan
worden aangevraagd door geïnteresseerde partijen. Verder heb ik structurele
financiering van de Archeohotspots mogelijk gemaakt. Dit zijn plekken,
verspreid in het land, waar publiek aan de slag kan met vondsmateriaal. Met
de koepel voor vrijwilligers in de archeologie – de AWN – ben ik in gesprek
over hoe ik hen kan helpen met het versterken van hun organisatie.

2
3

Kamerstuk 32 820, nr. 293.
Kamerstuk 32 820, nr. 484.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 11
Bent u bereid de aanbeveling van de Raad voor Cultuur op te volgen en te
komen tot een fonds (landelijke voorziening) voor publieksbereik en
participatie? Bent u tevens bereid het werkveld zeggenschap te geven over de
besteding van dit fonds?
Antwoord 11
De Raad voor Cultuur adviseert om een landelijke voorziening voor publieksbereik en -participatie onder te brengen bij een op te richten beroepsvereniging in de archeologie. Zoals ik onder vraag 10 beschrijf, vind ik het
belangrijk dat er een sterke band bestaat tussen de archeologie en het
publiek. Toch heb ik in mijn reactie op het advies van de Raad aangegeven
deze aanbeveling niet over te nemen. Er zijn reeds veel organisaties – lokaal
en landelijk – actief op het brede terrein van cultuurparticipatie en -educatie
(zoals Erfgoedhuizen, vrijwilligersorganisaties of gemeentelijke cultuurmenu’s). Ik ben van mening dat het effectiever is wanneer daarbinnen op een
goede manier aandacht wordt besteed aan archeologie. Omdat het voor deze
organisaties vaak lastig is om initiatieven te financieren heb ik – naast de
(extra) middelen die via het Mondriaanfonds beschikbaar zijn voor publiekspresentaties – € 300.000 per jaar vrijgemaakt voor publieksbereik en
-participatie. Het Groot Reuvensoverleg heeft het initiatief genomen om te
onderzoeken hoe hiervoor een laagdrempelig fonds kan worden ingericht. Het
werkveld is hiermee aan zet voor de besteding van dit geld. Ik ontvang hun
voorstel later dit jaar.
Vraag 12
Deelt u de opvatting dat niet alleen topvondsten maar ook onderzoek en
vondsten die vooral van lokaal belang zijn interessant kunnen zijn om te
tonen aan het publiek? Deelt u daarom de opvatting dat het borgen van
publieksbereik niet enkel op topvondsten gericht moet zijn maar breder en
verankering in de nationale wet- en regelgeving daarvoor noodzakelijk is?
Antwoord 12
Ik deel die opvatting. In mijn beleidsreactie op het rapport Archeologie bij de
Tijd heb ik daarom aangegeven dat, via een aanpassing van het Besluit
Erfgoedwet archeologie, zal worden geregeld dat een beargumenteerde
afweging ten aanzien van publieksbereik en publieksparticipatie bij uit te
voeren onderzoek, onderdeel wordt van de kwaliteitsnorm. Aan het Centraal
College voor Deskundigen in de Archeologie, is gevraagd hoe dit het beste
uitgewerkt kan worden. Ik verwacht hun advies in het najaar.
Vraag 13
Herkent u dat belangrijke ontdekkingen die de Tielse vindplaats zo bijzonder
maken, zoals dat we hier te maken hebben met een kalender, pas tijdens
uitwerking in het lab zijn gedaan en deze zonder goede financiering mogelijk
dus onontdekt zouden zijn gebleven?
Antwoord 13
Het verhaal dat gereconstrueerd kan worden uit archeologisch onderzoek is
een combinatie van goed veldwerk en goede uitwerking. Voor beide aspecten
geldt dat goede financiering en een doordachte handelwijze randvoorwaarden zijn om tot goed inzicht te komen over wat zich in het verleden op een
locatie heeft afgespeeld. Daarom is het belangrijk dat er voor alle fasen van
archeologisch onderzoek voldoende middelen beschikbaar zijn.
Vraag 14
Deelt u de mening dat, om topvondsten niet onontdekt te laten blijven,
financiering van zowel de uitwerking van archeologisch onderzoek in de
breedte als de financiering van de uitwerking van topvondsten beter moet?
Antwoord 14
De financiering van (de uitwerking van) het merendeel van het archeologisch
onderzoek verloopt via het «de verstoorder betaalt»-beginsel. Dit houdt in dat
de initiatiefnemer van een activiteit die een archeologische vindplaats dreigt
te verstoren, de kosten draagt voor het benodigde onderzoek en de uitwerking daarvan. Archeologische bedrijven voeren dit onderzoek uit. Via

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

certificering van deze bedrijven – op basis van een achterliggend systeem van
kwaliteitszorg – wordt een bepaalde basiskwaliteit van onderzoek gegarandeerd.
Ik deel de mening dat de uitwerking van topvondsten om meer vraagt dan
basisonderzoek. De unieke vondsten van een grafveld en boerderij van circa
5.000 jaar oud – die in 2015 werden gedaan in de gemeente Dalfsen – waren
aanleiding om via NWO € 250.000 per jaar vrij te maken voor dergelijk
verdiepend onderzoek. Deze aanpak krijgt een vervolg via het onderzoeksplatform dat in voorbereiding is.
Vraag 15
Bent u van mening dat meer nationale financiering voor (top)vondsten
cruciaal is? Bent u voorts van mening dat het werkveld zeggenschap moet
krijgen over de onderzoeksagenda?
Antwoord 15
Zoals ik in mijn beleidsreactie op het rapport Archeologie bij de Tijd heb
aangegeven, vind ik het passend dat het Rijk (samen met anderen) onderzoek
mogelijk maakt dat verder gaat dan de standaard diepgang en dat binnen het
huidige archeologiebestel niet vanzelf tot stand komt. Ik heb structureel
€ 1,5 miljoen vrijgemaakt voor de inrichting van een onderzoeksplatform
waarin bestaande partijen gaan samenwerken. Er is een programmaraad uit
het werkveld aangesteld die eind 2023 adviseert over de doelen, structuur en
financiering van dit initiatief. Vervolgens kunnen geïnteresseerde partijen
vanaf 2024 concrete projecten aanvragen. In de programmaraad zijn
bedrijven, specialisten, overheden, universiteiten, musea en initiatiefnemers
vertegenwoordigd. Hiermee borg ik dat het (brede) werkveld zeggenschap
krijgt over de onderzoeksagenda.
Vraag 16
Herkent u zich in de conclusie van de Raad voor Cultuur dat de kwaliteit van
archeologisch onderzoek onder druk staat?
Antwoord 16
Ja. Ik onderschrijf echter ook de conclusie van de Raad dat er veel goed gaat
en dat er geen fundamentele wijziging van het stelsel nodig is. Gezien de
zorg over de kwaliteit, heb ik diverse verbeteracties in gang gezet. Het betreft
bijvoorbeeld de inrichting van het onderzoeksplatform (zie vraag 15) en het
ondersteunen van de sector bij initiatieven om het certificeringsstelsel (met
name de achterliggende kwaliteitsnorm) beter aan te laten sluiten bij wensen
die voortkomen uit de dagelijkse uitvoeringspraktijk. In dat kader heb ik onder
andere aan het Centraal College van Deskundigen Archeologie gevraagd of
de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie dusdanig kan worden aangepast
dat hierin ruimte ontstaat voor collegiale toetsing.
Vraag 17
Herkent u dat dit een gevolg is van de gekozen vorm van marktwerking en
een zich terugtrekkende rijksoverheid?
Antwoord 17
De druk op de kwaliteit van archeologisch onderzoek is niet aan één oorzaak
toe te wijzen en vraagt dus ook om verbeteracties op verschillende vlakken.
In mijn beleidsreactie heb ik daarom diverse maatregelen aangekondigd,
zoals het verbeteren van de deskundigheid bij gemeenten en het laten maken
van een economische analyse naar de prijsdruk in de archeologische markt.
De uitvoering van de aangekondigde maatregelen is opgestart.
Vraag 18
Deelt u de mening dat de rijksoverheid moet ingrijpen om te zorgen dat
belangrijke vindplaatsen goed onderzocht en uitgewerkt moeten kunnen
worden?
Antwoord 18
Het is belangrijk dat archeologische vindplaatsen goed onderzocht en
uitgewerkt kunnen worden. Binnen het huidige wettelijke stelsel wordt een
zorgvuldige afweging ten aanzien van erfgoed geborgd. De kans is daardoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

zeer klein dat er vindplaatsen ongezien verloren gaan. Hoe er vervolgens met
deze vindplaatsen wordt omgegaan (of, en hoe ze worden onderzocht en
uitgewerkt) is – in de meeste gevallen – aan de gemeente. Ingrijpen van de
rijksoverheid ligt daarbij niet voor de hand. Wel hebben diverse gemeenten
aangegeven behoefte te hebben aan ondersteuning bij het verbeteren van
hun erfgoedzorg. Ik investeer daarom in hun capaciteit en deskundigheid (zie
ook mijn antwoord op de vragen 21 t/m 24). Om voor uitzonderlijke vindplaatsen verdiepend onderzoek mogelijk te maken dat binnen het huidige bestel
niet vanzelf tot stand komt, richt ik een onderzoeksplatform in met een
structureel werkbudget.
Vraag 19
Herkent u dat de uitwerking van opgravingen en ander veldonderzoek onder
druk staat doordat archeologen wel de plicht hebben om binnen twee jaar te
publiceren, maar verstoorders zich niet altijd verplicht voelen om te betalen
voor de uitwerking? Welke stappen wilt u gaan zetten om te zorgen dat dit
probleem wordt verholpen?
Antwoord 19
Dit punt is bij mij onder de aandacht gebracht door een aantal uitvoerders
van archeologisch onderzoek. Ik deel deze zorgen. Hoewel uit de evaluatie
van de Erfgoedwet en het eerdere advies van de Raad voor Cultuur blijkt dat
er geen fundamentele stelselwijziging nodig is, zijn er zeker knelpunten. In
mijn beleidsreactie op het advies van de Raad heb ik geconcludeerd dat er
geen draagvlak is bij gemeenten en initiatiefnemers om de rapportageplicht
te verleggen naar de initiatiefnemer. Dit zou de handhaving voor gemeenten
te complex maken.
Uitvoerders van archeologisch onderzoek mogen hier natuurlijk niet het
slachtoffer van worden. Ze kunnen daarom uitstel of ontheffing aanvragen
voor het binnen twee jaar publiceren van een onderzoek, wanneer ze – buiten
hun schuld om – niet aan deze termijn kunnen voldoen. De Rijksdienst voor
het Cultureel Erfgoed beoordeeld deze verzoeken. Uitstel wordt bijvoorbeeld
verleend wanneer de uitwerking vraagt om een grote hoeveelheid specialistisch onderzoek dat maar beperkt kan worden uitgezet in de markt en dus een
grote doorlooptijd kent. Ontheffing wordt bijvoorbeeld verleend wanneer een
initiatiefnemer niet wil of kan betalen voor de uitwerking en deze hier niet toe
verplicht kan worden. In dat kader is het ook zeer belangrijk dat gemeentes
beschikken over voldoende kennis en mankracht om goede vergunningsvoorwaarden op te stellen en toe te zien op de naleving (en eventuele handhaving) daarvan. Ik investeer daarom in versterking van de gemeentelijke
erfgoedzorg. Zo worden gemeenten beter in staat gesteld om initiatiefnemers
aan hun verantwoordelijkheden te houden, waarmee zij de uitvoerders van
onderzoek ondersteunen bij het doorlopen van hun proces.
Vraag 20
Bent u van mening dat in het huidige bestel nauwelijks ruimte is voor
synthetiserend onderzoek? Deelt u de opvatting dat er grote kenniswinst kan
worden geboekt als vindplaatsen niet alleen individueel worden uitgewerkt,
maar juist verschillende vindplaatsen met elkaar worden vergeleken? Welke
stappen wilt u zetten om ervoor te zorgen dat er meer synthetiserend
onderzoek zal plaatsvinden?
Antwoord 20
Het via synthetiserend onderzoek samenbrengen van de kennis uit verschillende vindplaatsen, is een belangrijk middel om onze kennis van het verleden
uit te breiden. We kunnen daarmee niet alleen nieuwe verhalen aan onze
geschiedenis toevoegen, maar ook nieuwe, betere vragen formuleren en het
archeologisch belang bij processen van ruimtelijke ordening beter afwegen.
Al in 2012 kwam uit de evaluatie van de Wet op de archeologische monumentenzorg naar voren dat dit type onderzoek binnen het huidige bestel niet
vanzelfsprekend van de grond komt.4 Daarom is toen het onderzoeksprogramma Oogst van Malta gestart. In de periode 2015 – 2022 heeft dit
programma zestien indrukwekkende syntheses over uiteenlopende onderwer4

Kamerstuk 33 053, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6

pen opgeleverd. Voor dit structurele programma is € 250.000 per jaar
beschikbaar. Het Oogst van Malta programma wordt voortgezet in samenhang met het onderzoeksplatform archeologie dat in voorbereiding is (zie ook
mijn antwoord op vraag 15).
Vraag 21, 22, 23 en 24
Deelt u de analyse dat het feit dat Tiel goede eigen archeologische kennis
had, dit cruciaal was voor het kunnen doen van deze belangrijke ontdekkingen?
Hoe beziet u in dat licht het feit dat, zoals het rapport van de Raad voor
Cultuur aantoont, ondanks de decentralisatie, nog steeds 130 gemeenten
geen gemeente- of regioarcheoloog tot hun beschikking hebben?
Bent u van mening dat het enkel gemeenten aanmoedigen om aan hun plicht
te voldoen niet genoeg is en er meer nodig is om te voorkomen dat
topvondsten onontdekt blijven?
Met andere woorden: deelt u de analyse van de Raad voor Cultuur dat het
gebrek aan structurele rijksmiddelen ervoor zorgt dat veel gemeenten hun
taak niet naar behoren (kunnen) uitvoeren? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat
gaat u hieraan doen?
Antwoord 21, 22, 23 en 24
De gemeenten in Nederland vervullen een sleutelrol binnen de erfgoedzorg.
Om deze rol goed te kunnen vervullen – en zo te voorkomen dat waardevol
archeologisch erfgoed ongezien verloren gaat – is inhoudelijke expertise
onontbeerlijk. De capaciteit en deskundigheid bij gemeenten op het terrein
van archeologie (en het erfgoedveld als geheel) staan echter onder druk.
Zoals ik heb aangegeven in mijn beleidsreacties op het advies Archeologie bij
de Tijd en de Beleidsdoorlichting erfgoed, vind ik dit zorgwekkend. Ik stel
daarom € 3 miljoen per jaar beschikbaar voor het versterken van de
erfgoedzorg bij gemeenten.
Om een traject op te zetten dat aansluit bij de behoefte, werk ik nauw samen
met partijen als het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG), het Convent van Gemeentelijke Archeologen
(CGA), het Provinciaal Vakberaad archeologie (PVa) en de Federatie Grote
Monumentengemeenten (FGM). Aan de start van het verbetertraject wordt
(per provincie) geïnventariseerd waar de aandachtspunten en behoeftes
zitten. Ook zal inzichtelijk worden gemaakt wat gemeenten minimaal moeten
borgen en wat er nog meer mogelijk is. Vanuit die basis kunnen projecten
worden gefinancierd gericht op concrete verbeteracties. Omdat deze acties zo
goed mogelijk moeten aansluiten bij de lokale behoefte, kunnen deze diverse
vormen aannemen. Te denken valt aan zaken als een cursus erfgoedzorg voor
toezichthouders, of cofinanciering van een regio-archeoloog voor diverse
kleine gemeentes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

7