Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

162
Vragen van de leden Oskam en Van Toorenburg (beiden CDA) aan de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie over het bericht «Kweekschool voor
criminelen» (ingezonden 22 augustus 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
6 oktober 2014). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015,
nr. 32
Vraag 1
Hoe beoordeelt u de inhoud van het artikel «Kweekschool voor criminelen»,
waaruit blijkt dat een jeugdgevangenis met te weinig therapie een kweekschool is voor harde criminaliteit, mede in het licht van uw eerdere beoordeling dat «we anno 2014 er gewoon veel beter voorstaan met de kwaliteit»?1 2
Antwoord 1
Ik vind het artikel een onevenwichtig beeld schetsen van hetgeen in de
Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI’s) gebeurt. Er is wel degelijk sprake van
begeleiding en behandeling. In antwoord op vragen van het lid Kooiman (SP)
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 2983) eerder deze
maand, over dit artikel, geef ik aan dat er de afgelopen jaren juist talrijke
maatregelen zijn genomen om de behandeling en begeleiding in de JJI’s te
verbeteren. Voorbeelden zijn de verkleining van de groepen, de hogere
opleidingseisen voor pedagogische medewerkers en de gedragsinterventies.
In het artikel wordt expliciet verwezen naar JJI De Hartelborgt. De personeelsbezetting is bij deze JJI een aandachtpunt geweest. In antwoord op recente
vragen van het lid Marcouch (PvdA) (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2014–2015, nr. 49) ben ik ingegaan op de personeelsbezetting bij JJI
Hartelborgt naar aanleiding van doorlichtingsonderzoeken van de gezamenlijke inspecties3. In de brief van het Hoofd van de Inspectie Veiligheid en
Justitie mede namens de Hoofdinspecteur van de Inspectie Jeugdzorg d.d.
7 april 2014 (www.ivenj.nl) staat benoemd dat het personeelstekort bij De
Hartelborgt per 1 maart 2014 structureel is opgelost.

1

«Kweekschool voor criminelen», Algemeen Dagblad, maandag 18 augustus 2014
Algemeen overleg over Justitiële Jeugdinrichtingen op 2 juli 2014
3
Kamerstuk 24 587, nr. 603
2

ah-tk-20142015-162
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 2
Kunt u aangeven wat de redenen zijn achter het veronderstelde hoge
ziekteverzuim van medewerkers binnen de Justitiële Jeugdinrichtingen
(JJI’s)?
Antwoord 2
Executieve functies binnen DJI (en dus ook binnen JJI) worden gezien als
substantieel bezwarende functies. In de JJI’s verblijft de zwaarste doelgroep
jongeren in Nederland die veelal zware strafbare feiten hebben gepleegd. Het
gaat hier om een groep jongeren met ernstige en meervoudige (gedrags)problematiek. Het merendeel van de JJI populatie heeft licht verstandelijke
beperkingen, een slecht ontwikkeld probleembesef en geweten, psychische
problemen en/of weinig sociale vaardigheden. Dat maakt dat de begeleiding
van deze groep jongen een uitdaging en intensieve taak is voor begeleiders.
Door de beperkte instroom van jongeren in de afgelopen jaren is een groot
aantal inrichtingen dan wel locaties van inrichtingen gesloten. Dit heeft bij het
personeel tot onrust geleid. Ik heb echter geen aanwijzingen dat hierdoor het
ziekteverzuim recent is toegenomen en evenmin dat de jeugdigen hierdoor te
weinig behandeling of begeleiding krijgen.
Vraag 3
Kunt u meer inzicht geven in de gemiddelde ziekteverzuimpercentages binnen
de JJI’s in de periode tot en met juli 2014, uitgesplitst per JJI?
Antwoord 3
Hieronder staan de verzuimcijfers over de eerste acht maanden van 2014.
Er is een dalende lijn te zien in het ziekteverzuim over 2014. In de eerste vier
maanden van 2014 lag het gemiddelde op 7,8%. Dit gemiddelde is gedaald
naar 7,2%.
JJI

Arbeidsverzuim

Amsterbaken
De Hartelborgt
De Heuvelrug
De Hunnerberg
Den Hey-Acker
Het Keerpunt
Lelystad
Juvaid*
Teylingereind

8,6%
8,7%
9,5%
4,9%
10,0%
5,6%
6,2%
7,5%
4,1%

Gemiddeld

7,2%

* exclusief ondersteunende diensten

De verzuimcijfers lopen per inrichting redelijk uiteen. Dit heeft onder meer te
maken met lokale omstandigheden waaronder de leeftijdsopbouw van het
personeelsbestand en de diversiteit in kort, midden en lang ziekteverzuim.
Daarbij komt dat de sluiting van JJI’s, het afstoten van locaties van inrichtingen en de reorganisatie tot onrust heeft geleid bij het JJI personeel.
De aanpak van het ziekteverzuim is binnen DJI een belangrijk aandachtspunt
waarbij de focus ligt op preventief handelen. Oftewel niet pas in actie komen
op het moment dat medewerkers zich ziek melden, maar kijken of dit
voorkomen kan worden door binnen DJI te werken aan een zo gezond en
veilig mogelijke werkplek voor iedereen. Hiervoor staan veel instrumenten ter
beschikking, variërend van het functioneringsgesprek tot het frequent
verzuimgesprek, van de fysieke vaardigheidstoets (FVT) tot het werken aan
dossiervorming.
Vanaf voorjaar 2012 is ook gebruik gemaakt van verzuimcoaches en
re-integratieadviseurs bij rijksinstellingen. Vanuit de sectordirectie JJI is in de
vier maandelijkse P&C gesprekken de aanpak van het ziekteverzuim een
terugkerend bespreekpunt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 4
Klopt het dat de ziekteverzuim-streefnorm voor 2014 nog steeds 4,5%
bedraagt? Hoe verhouden de resultaten uit de beantwoording op de vorige
vraag zich tot deze streefnorm?3
Antwoord 4
Ja, de genoemde 4,5% is de Verbaannorm. Dit is een algemene norm die de
Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) hanteert waarbij slechts beperkt rekening
gehouden is met substantiële bezwarende functies. Het is dan ook niet reëel
om onderdelen waar veel executief personeel werkt strikt langs de Verbaannorm te meten. De sectorale streefnorm voor het ziekteverzuim ligt voor 2014
op 6,5%. Hierin zijn de substantieel bezwarende functies verdisconteerd. De
hiervoor gepresenteerde tabel laat zien dat een aantal inrichtingen nog niet
op het niveau van de sectorale streefnorm zit.
Vraag 5
Klopt het dat het gemiddelde ziekteverzuimpercentage 10,6% bedroeg in 2012
in plaats van de gestelde 8,5% en in 2013 tot en met juli van dat jaar 9,7% in
plaats van de gestelde 7,5%?4
Antwoord 5
In het jaarplan 2012 was de streefnorm 8,5%. Het feitelijke verzuimpercentage
in 2012 bedroeg 10,4%. In het jaarplan 2013 was de streefnorm 7,5%. Het
feitelijke verzuimpercentage in 2013 bedroeg 8,9%. Medio 2013 is een
tussenbalans opgemaakt en bedroeg het verzuimpercentage 9,7%. Het
ziekteverzuim bij de JJI’s vertoont sinds 2012 een dalende lijn. De streefnorm
voor 2014 ligt op 6,5%. In de eerste vier maanden van 2014 lag het verzuim
gemiddeld op 7,8%, dit is gedaald naar gemiddeld 7,2% tot en met augustus
2014.
Vraag 6
Kunt u aangeven wat de ziekteverzuimpercentages bedragen van de overige
organisatieonderdelen binnen DJI (Gevangeniswezen, Directie Forensische
Zorg, Directie Bijzondere Voorzieningen, Landelijke Diensten, Hoofdkantoor
DJI) tot en met juli 2014?
Antwoord 6
Informatie over de afgelopen jaren staan in de DJI jaarverslagen op
www.dji.nl.
Hieronder staan de verzuimcijfers over de eerste acht maanden van 2014.
DJI onderdeel
JJI
DBV
Forzo*
GW
Landelijke diensten
Hoofdkantoor DJI

Arbeidsverzuim
7,2%
6,1%
6,0%
7,2%
5,0%
5,3%

* exclusief particuliere instellingen

Vraag 7
Klopt het dat bij De Hartelborght in Spijkernisse één op de vijf groepsleiders
thuis zit en soms hele teams tegelijkertijd zijn uitgeschakeld? Deelt u de
mening dat dit niet alleen heel vervelend is voor de medewerkers zelf, maar
dat dergelijke situaties ook nadelig zijn voor de behandeling van de jongeren
en daarmee samenhangend een negatieve invloed kunnen hebben op de
veiligheid van de samenleving als geheel?

3

DJI Jaarplan 2014, blz. 34 (http://www.dji.nl/Images/jaarplan-2014-dji-vastgesteld-27-februari2014-tcm102-521885_tcm93-544756.pdf)
4
DJI Jaarplan 2014, blz. 34 (http://www.dji.nl/Images/jaarplan-2014-dji-vastgesteld-27-februari2014-tcm102-521885_tcm93-544756.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Antwoord 7
Nee, de beweringen over De Hartelborgt herken ik niet. Ik verwijs hierbij naar
mijn antwoord op vraag 1 voor wat betreft JJI De Hartelborgt. De
re-integratie activiteiten (zoals verlof) en het activiteiten/dagprogramma zijn
vaste onderdelen in het toetsingskader van de Inspecties. De recente
doorlichtingen van de Inspecties tonen aan dat het kwaliteitsniveau van de
sanctietoepassing in de JJI’s op orde is.
Vraag 8
Kunt u, als het Medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) binnen DJI voor
2014 al heeft plaatsgevonden, de resultaten hiervan doen toekomen aan de
Kamer? Kunt u voorts in de beantwoording van deze vragen aangeven wat de
uitkomsten zijn van de beoordeling van medewerkers ten aanzien van het
gevoerde ziekteverzuimbeleid binnen de JJI’s?
Antwoord 8
Het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) van DJI vindt plaats in de
periode april 2014 tot en met het voorjaar van 2015. Voor de rijks JJI’s is de
afname van het MTO gepland in het voorjaar van 2015. De bevindingen zijn
voor intern gebruik en leiden indien nog tot aanpassingen van het gevoerde
ziekteverzuimbeleid binnen de JJI’s.
Vraag 9
Kunt u meer inzicht geven waarom de afgelopen jaar de gestelde normen ten
aanzien van het ziekteverzuimpercentage binnen de JJI’s niet gehaald zijn?
Antwoord 9
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 10
Hoe beoordeelt u de werking van het «Eigen Regiemodel» dat ziekteverzuim
moet terugdringen en hoe wordt dit programma ervaren door leidinggevenden zelf?
Antwoord 10
Het «Eigen Regiemodel» betreft een vorm die in de praktijk zijn meerwaarde
bewijst op het moment dat leidinggevenden de rol van «casemanager» op de
juiste manier oppakken. Aandacht en sturing in combinatie met de benodigde
begeleiding heeft ook geleid tot een daling van het verzuim in de periode
2012–2013.
Vraag 11
Welke instrumenten, behalve de Fysieke Vaardigheids Toets en functioneringsgesprekken, zijn er nog meer voorhanden binnen de JJI’s om preventieve maatregelen te nemen tegen ziekteverzuim?
Antwoord 11
Zie het antwoord op vraag 3.
Vraag 12
In hoeverre heeft onrust over reorganisaties binnen DJI (sluitingen en
reductie van personeel) zijn weerslag op het ziekteverzuim binnen het
gevangeniswezen in het algemeen en meer specifiek op de jeugdgevangenissen?
Antwoord 12
Door de beperkte instroom van jongeren in de afgelopen jaren moest een
groot aantal JJI’s dan wel locaties van inrichtingen gesloten worden. Dit heeft
bij het JJI personeel tot onrust geleid. Dankzij een goede begeleiding en veel
eigen initiatief heeft het merendeel van de medewerkers een andere baan
kunnen vinden. Afgaande op de verschillende rapporten, die de inspecties in
de afgelopen jaren over de JJI’s hebben gepubliceerd, heeft de sluiting niet
tot kwaliteitsverlies geleid. Zie verder het antwoord op vraag 2 en 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4

Vraag 13
Op welke onderdelen en streefnormen werd gedoeld met de opmerking in
het jaarplan 2014 dat DJI door de reorganisaties verwacht dat «de gestelde
norm niet op alle onderdelen wordt gehaald?»5
Antwoord 13
Deze opmerking is in het algemeen gemaakt voor DJI. Er wordt gedoeld op
die onderdelen die rechtstreeks te maken hebben met reorganisatie/sluiting
en er wordt gedoeld op de Verbaannorm.
Vraag 14
In hoeverre is de verwachting zoals beschreven in de vorige vraag tot nu toe
realiteit geworden, gemeten tot en met juli 2014?
Antwoord 14
Deze verwachting is bij een aantal inrichtingen realiteit geworden, gemeten
tot en met juli 2014. Bij een aantal inrichtingen DJI breed, die gesloten of
gereorganiseerd wordt, is de Verbaannorm niet gerealiseerd.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Marcouch, ingezonden 18 augustus 2014 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 49) en van het lid Kooiman (SP), ingezonden 20 augustus
2014 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 2983)

5

DJI Jaarplan 2014, blz. 34 (http://www.dji.nl/Images/jaarplan-2014-dji-vastgesteld-27-februari2014-tcm102-521885_tcm93-544756.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

5