Bijlage III Reactie op motie Smals/Romke de Jong
De motie Smals/Romke de Jong 1 verzoekt om met betrekking tot de inhuur van echte zzp’ers bij
publieke opdrachtgevers het volgende uit te voeren 2:
•
•

te inventariseren bij welke publieke opdrachtgevers het beleid bestaat waardoor echte
zzp’ers enkel via of met tussenkomst van een derde partij worden ingehuurd, en;
met deze opdrachtgevers te bespreken of en hoe zij dit uitsluitingsbeleid kunnen aanpassen.

Terecht merken de indieners op dat het individuele zzp’ers ten alle tijde vrij moeten staan om direct
hun diensten aan te bieden aan publieke opdrachtgevers. Ten aanzien van de Rijksoverheid en de
gemeenten is het volgende te melden.
Inkoopbeleid Rijksoverheid
De minister van BZK is stelselverantwoordelijk voor de bedrijfsvoering bij de Rijksoverheid. Bij de
Rijksoverheid is, via de Rijksinkoop, geen sprake van centraal beleid om zzp’ers uit te sluiten van
overheidsopdrachten. Het Rijk huurt ook zzp’ers in, al is dit vaak via een tussenpartij. Deze
constructie van indirecte inhuur is echter geen uitgangspunt voor het inkoopbeleid, maar
voornamelijk te verklaren vanuit de inkoopstrategieën die gehanteerd worden om te voldoen aan de
Aanbestedingswet. Door de financiële omvang worden inhuurcontracten veelal Europees aanbesteed
via raamcontracten. Hierop schrijven vooral leveranciers in die een breder aanbod kunnen bieden,
zowel in aantallen als in expertisegebieden. Het voorgaande laat onverlet dat zzp’ers ook nog steeds
rechtstreeks ingehuurd kunnen worden, bijvoorbeeld bij specifieke opdrachten onder de
drempelbedragen van de Aanbestedingswet of via een Dynamisch Aankoopsysteem (DAS, ook wel
aangeduid als ‘marktplaats’). Voor zover het ministerie van BZK kan overzien zijn er geen signalen dat
zzp’ers bezwaren hebben tegen de huidige wijze van inhuur.
Inkoopbeleid gemeenten
Voorop staat dat gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor hun inkoopbeleid en dat dit moet
voldoen aan alle wet- en regelgeving. Het kabinet heeft hier geen invloed op en ook de VNG kent ten
aanzien hiervan geen centraal beleid. De VNG heeft navraag gedaan bij hun klankbordgroep die zich
bezighoudt met inkoop en aanbesteden binnen Nederlandse gemeenten. Hierin zijn grotere
gemeenten, kleinere gemeenten alsmede samenwerkingsverbanden vertegenwoordigd. Op basis van
de door de VNG ontvangen reacties wordt bevestigd dat er geen uitsluitingsbeleid wordt gevoerd
waardoor zzp’ers enkel via of met tussenkomst van een derde partij kunnen worden ingehuurd. Wel
blijkt dat de wijze van inhuur lijkt op die van de Rijksoverheid. Dit betekent dat voor omvangrijkere
opdrachten, binnen de wettelijke mogelijkheden, gebruik wordt gemaakt van raamcontracten en
voor geringere, veelal gebruik wordt gemaakt van een Dynamisch Aankoopsysteem (of een
vergelijkbaar systeem). Hierbij staat het zzp’ers vrij om zelf te kiezen al dan niet op een beschikbare
opdracht in te schrijven. Tot slot wordt opgemerkt dat bij de VNG geen signalen bekend zijn dat
zzp’ers zich niet in deze manier van inhuur kunnen vinden.
Conclusie
Uit het bovenstaande komen geen signalen naar voren dat er binnen het Rijk of bij gemeenten
bestaat waardoor zzp’ers enkel via of met tussenkomst van een derde partij worden ingehuurd.

Kamerstukken 2022 – 2023, 31 311, nr. 254.
Bij de appreciatie heeft de minister van SZW toegezegd om over deze motie in gesprek te gaan met de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (hierna VNG).
Daarnaast heeft de minister de motie zo geïnterpreteerd dat voorafgaande aan het informeren van uw Kamer,
een weging kan worden maken over eventuele vervolgstappen. De indieners hebben hiermee ingestemd.

1
2

Gelet hierop wordt geen aanleiding gezien om verdere stappen te ondernemen en wordt de motie
beschouwd als afgedaan.
Ten overvloede
Als een echte zzp’er ten onrechte wordt uitgesloten om op een opdracht in te schrijven, en hij/zij
denkt dat dat komt door kartel of misbruik van een machtspositie, kan een melding worden gemaakt
bij de Autoriteit Consument en Markt. 3

3

https://www.acm.nl/nl/uw-tip-melding-doorgeven-aan-de-acm