Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2023

Nr. 115

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 22 november 2022
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de brief van 17 mei 2022 inzake het Zichtbaarheidsakkoord Friese taal (Kamerstuk 35 925 VII, nr. 163).
De vragen en opmerkingen zijn op 8 juli 2022 aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorgelegd. Bij brief van
21 november 2022 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Hagen
Adjunct-griffier van de commissie,
Honsbeek

kst-36200-VII-115
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

1

Onderwijs
Antwoord op de vraag van de VVD-fractie op wat voor manier het Rijk
invulling geeft aan haar wettelijke én financiële verantwoordelijkheid, en
het extra vak dat de scholen in Fryslân geven.
De provincie Fryslân ontvangt via het provinciefonds een budget voor
Materiële Instandhouding Fries (MIF). De hoogte van dit budget voor 2022
bedraagt voor het primair onderwijs € 415.000 en voor het voortgezet
onderwijs € 70.000. De provincie bepaalt hoe dit budget wordt ingezet.
Voor het schooljaar 2022–2023 krijgen alle scholen uit dit budget gratis
lesmateriaal in het Fries aangeboden. Daarnaast draagt het Rijk met 1
miljoen euro jaarlijks via het provinciefonds ook bij aan de instandhouding van de basisinfrastructuur voor een doorgaande leerlijn Fries.
Antwoord op de vraag van de D66-fractie of het kabinet bereid is de
bekostiging van het Friese taalonderwijs opnieuw in overweging te
nemen bij het opstellen van de nieuwe BFTK.
Antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie wat het standpunt
van het kabinet is inzake de financiering van het vak Fries op scholen voor
basis- en voortgezet onderwijs.
Zoals bij de beantwoording op vraag van de VVD-fractie is aangegeven
loopt de financiering voor het instandhouden van het vak Fries op scholen
via het provinciefonds. Het kabinet is bereid om met de provincie Fryslân
in het kader van een nieuw BFTK in gesprek te gaan over de middelen die
zij ontvangen vanuit de rijksoverheid voor het Fries via het budget voor
Materiële Instandhouding Fries.
Antwoord op de vragen van de leden van de CDA-fractie of het kabinet
erkent dat het aanbieden van een extra schoolvak zonder aanvullende
bijdrage voor scholen financiële consequenties heeft en dat dit ontmoedigend kan werken, terwijl het doel van de Wet gebruik Friese taal juist is:
het bevorderen van de beheersing en het gebruik van de Friese taal? Heeft
de provincie Fryslân aangegeven welk bedrag benodigd zou zijn? Zo nee,
is de Minister bereid dit bij de provincie Fryslân na te vragen? Ziet de
Minister aanknopingspunten in de ruim beschikbare aanvullende
middelen voor de kwaliteit van het onderwijs om iets aan de concrete
situatie te doen?
Alle scholen in Nederland ontvangen een basisbekostiging (lumpsum).
Deze lumpsum is bedoeld voor het totaalpakket van het onderwijs zoals
een school dat wil aanbieden en gaat op aan lerarensalarissen, meubilair,
schoonmaak enz. Scholen in de provincie Fryslân ontvangen daar
bovenop vanuit de rijksoverheid budgetten voor het Fries. De hoogte van
het budget Materiële Instandhouding Fries (MIF) voor 2022 bedraagt voor
het primair onderwijs € 415.000 en voor het voortgezet onderwijs
€ 70.000. Daarnaast draagt het Rijk met 1 miljoen euro jaarlijks via het
provinciefonds ook bij aan de instandhouding van de basisinfrastructuur
voor een doorgaande leerlijn Fries.
Het Ministerie van OCW gaat in aanloop naar een nieuwe Bestuursafspraak met de provincie in gesprek over ambities voor het Fries en zal
vragen en bezien wat er nodig is om ervoor te zorgen dat scholen zich niet
ontmoedigd voelen om het Fries aan te bieden.
Antwoord op de vraag van de VVD-fractie of de Minister bereid is de
conclusies van de onderwijsinspectie op te pakken en hierover nieuwe
afspraken met de provincie te maken in de BFTK 2024 – 2028.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

2

Ja, het Ministerie van OCW gaat met de provincie in gesprek over de
conclusies van de onderwijsinspectie met het oog op de BFTK 2024 –
2028. In de onderhandelingen voor dit bestuursakkoord zal bekeken
worden welke ambities en uitdagingen er zijn op het Fries en wat dit
betekent voor de benodigde middelen.
Antwoord op de vraag van de CDA-fractie wat het actuele standpunt van
het kabinet is aangaande de wens van de provincie Fryslân om het
toezicht op de kwaliteit van het aanbod van het schoolvak Fries uit te
voeren, in plaats van de Onderwijsinspectie.
De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op het onderwijsaanbod, zo
ook op het aanbod van het schoolvak Fries. De verantwoordelijkheid voor
goed onderwijs ligt bij de schoolbesturen. Dit geldt ook voor het onderwijsaanbod Fries en de kwaliteit daarvan. In het toezicht sluit de inspectie
aan bij deze verantwoordelijkheid, zo ook voor het Fries bij de schoolbesturen die scholen in Friesland hebben en die het Fries moeten aanbieden.
Bij elk vierjaarlijks onderzoek is de stand van zaken voor het Fries één van
de te onderzoeken thema’s en dit komt bij alle startgesprekken aan bod.
Ook kan Fries onderdeel uitmaken van verificatie-activiteiten op de
scholen. Als besturen en/of scholen zich niet aan de wettelijke vereisten
houden heeft de inspectie de bevoegdheid tot ingrijpen en kan zij waar
nodig een herstelopdracht geven. De inspectie heeft de kennis en
expertise voor het uitvoeren van dit toezicht in huis, waarbij Fries net zo
belangrijk is als andere vakken. Van een overdracht van bevoegdheden of
taken van de inspectie naar de provincie Fryslân is dan ook geen sprake.
Antwoord op de vraag van de CDA-fractie over de positie van de studie
naar de Friese taal en cultuur en of deze een plek kregen in de
sectorplannen.
Het kabinet investeert structureel 200 miljoen euro in het instrument
sectorplannen. In lijn met het coalitieakkoord (bijlage bij Kamerstuk
35 788, nr. 77) is hierbij aandacht gevraagd voor de kleine studies in de
geesteswetenschappen, in het bijzonder voor de moderne vreemde talen
en de studie Nederlandse taal en cultuur (inclusief Fries). Deze middelen
zijn bestemd voor alle vier de wetenschapsdomeinen: sociale en
geesteswetenschappen, bèta, techniek en medisch.
Het domein sociale en geesteswetenschappen is verantwoordelijk voor
het schrijven en implementeren van een sectorplan en heeft al een
sectorplan ingediend bij de Nationale Commissie Sectorplannen. Deze
commissie maakt een inhoudelijke en onafhankelijke weging in de
prioritering van betreffende sectoren die in aanmerking komen voor de
financiering van een sectorplan. Het komende jaar zal de commissie
hierover advies uitbrengen aan de Minister van OCW.
Antwoord op de vraag van de CU-fractie of het klopt dat scholen geen
middelen krijgen voor het aanbieden van het Fries.
Zoals uit bovenstaande beantwoording van andere vragen blijkt, klopt dit
niet.
Antwoord op de vraag van de CU-fractie welke maatregelen het kabinet
kan nemen om het tekort aan docenten op te lossen, juist vanwege het
belang van goed taalonderwijs voor de toekomstbestendigheid van het
Fries.
We beschikken niet over exacte cijfers ten aanzien van tekorten voor het
schoolvak Fries, maar ontvangen wel signalen die erop wijzen dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

3

lastig is om docenten Fries te werven. Om de tekorten – die in het gehele
voortgezet onderwijs een probleem zijn – aan te pakken moeten alle
registers open. Er wordt een pakket aan maatregelen genomen, dat ook
ten goede komt aan de tekorten voor het schoolvak Fries. Zo wordt
samenwerking op (onderdelen van) de onderwijsarbeidsmarkt via
verschillende regelingen gestimuleerd, waaronder de Regionale Aanpak
Personeelstekort. Via deze regeling hebben schoolbesturen en lerarenopleidingen in de regio Friesland gezamenlijk subsidie aangevraagd en zij
zijn aan de slag om het personeelstekort in de regio aan te pakken.
Daarnaast is er onder andere de succesvolle regeling zij-instroom: een
tegemoetkoming aan scholen voor begeleiding en opleiding van
zij-instromers, die werken combineren met leren. Het subsidiebedrag van
deze regeling wordt per volgend jaar verhoogd van € 20.000 naar
€ 25.000 per zij-instromer. Naar verwachting zullen hierdoor meer
schoolbesturen een zij-instromer in beroep in dienst nemen. Ook wordt
ingezet op het vergroten van de aantrekkelijkheid van het beroep. Zo is in
het recente Onderwijsakkoord een structurele investering in vermindering
werkdruk in het voortgezet onderwijs afgesproken. Een verdere toelichting
op de bredere aanpak van de tekorten is te vinden in de Kamerbrief1
Lerarenstrategie van juli jl. en de Kamerbrief2 update Lerarenstrategie van
oktober jl. In deze Kamerbrieven beschrijft het kabinet onze inzet om te
komen tot een effectief pakket aan maatregelen en schetsen wij de
dilemma’s die wij zien voor meer structurele en verdergaande aanpassingen in het stelsel.
Antwoord op de vragen van de SGP-fractie waarom de herziening van het
curriculum inzake de Friese taal afhankelijk zou zijn van het landelijke
proces van curriculumherziening. Is de Friese taal niet een dermate
specifieke en exclusieve aangelegenheid dat deze ook afzonderlijk kan
worden doorgezet?
De inhoud van het vak Fries staat omschreven in de kerndoelen (primair
onderwijs en onderbouw voortgezet onderwijs) en de examenprogramma’s (bovenbouw voortgezet onderwijs). De herziening van de
kerndoelen en examenprogramma’s voor de Friese taal kan inderdaad
relatief onafhankelijk van andere vakken of leergebieden plaatsvinden.
Fries heeft zijn eigen commissies en eigen doorlooptijden. Vanwege de
samenhang met andere verwante vakken (de talen) is afstemming met die
vakken wel belangrijk. Daarom overlapt de ontwikkeltijd van Fries met
Nederlands en de moderne vreemde talen (MVT), die al deels van start
zijn gegaan. De bijstelling van de kerndoelen Fries valt onder de verantwoordelijkheid van de provincie Fryslân met technische ondersteuning
van SLO. Zij zijn inmiddels gestart met dit traject. De bijstelling van de
examenprogramma’s Fries valt onder de verantwoordelijkheid van de
rijksoverheid en wordt uitgevoerd door SLO. In september zijn de
voorbereidingen getroffen zodat in januari 2023 de vakvernieuwingscommissie van start kan gaan.
Tresoar
Antwoord op de vragen van de VVD-fractie of het kabinet inderdaad
voornemens is zich uit de organisatiestructuur terug te trekken en of het
kabinet daarmee niet de gemaakte afspraken in de BFTK? Antwoord op de
vragen van de CU-fractie of het kabinet vasthoudt aan de eerder gemaakte
afspraak om het Rijk onderdeel te laten blijven van de organisatiestructuur
van het Fries historisch en letterkundig centrum Tresoar. Daarnaast vraagt
de fractie wat het bredere toekomstperspectief voor Tresoar is.
1
2

Kamerstuk 27 923, nr. 443
Kamerstuk 27 923, nr. 446

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

4

De Kamer is over dit voornemen tot uittreden uit de gemeenschappelijke
regeling op 25 juni 2020 geïnformeerd naar aanleiding van gestelde
Kamervragen (Geluk-Poortvliet en Van der Molen, CDA, Aanhangsel
Handelingen II 2019/20, nr. 3298)). Tevens is de Kamer op 9 februari jl. bij
afschrift geïnformeerd over de brief van de voormalig Minister voor Basisen Voortgezet Onderwijs en Media van 15 december 2021 aan de besturen
van de Regionale Historische Centra over de transitie van de RHC’s en de
bestuurlijke afspraken in deze3. Het Rijk is voornemens om per 1 januari
2025 uit de gemeenschappelijke regelingen van de Regionale Historische
Centra (RHC’s) te treden. Deze datum is door het Ministerie van OCW
gedeeld met de besturen van de RHC’s, zodat zij hiermee bij hun
voorbereidingen rekening kunnen houden.
In de beantwoording van genoemde Kamervragen is aangegeven dat ook
andere vormen van bestuurlijke samenwerking geschikt kunnen zijn om
vorm te geven aan deze gezamenlijke verantwoordelijkheid. Er is dus
geen sprake van het schenden van gemaakte afspraken in de huidige
BFTK.
Antwoord op de vraag van de D66-fractie of het kabinet nader kan
toelichten of zij van mening is dat het Rijk niet zonder wederzijdse
instemming van deze afspraak kan afstappen in de nieuwe BFTK.
Antwoord op de vraag van de CDA-fractie naar een stand van zaken van
de uitvoering van de motie van de leden 4 Van der Molen en Aukje de
Vries over het voortzetten van de deelname aan de Regeling Letterhoeke.
Momenteel vindt nog overleg plaats met de provincie Fryslân over het
voorgenomen uittreden van het Rijk uit de gemeenschappelijke regeling
Tresoar en de toekomst van de gemeenschappelijke regeling. Ook het
toekomstperspectief voor Tresoar wordt in deze gesprekken met de
provincie meegenomen. Uitkomsten wat betreft de Friese taal zijn niet
later dan in het jaar 2023 te verwachten.
Antwoord op de vraag van de CDA-fractie of de Minister kan ingaan op de
aard en inhoud van het besluit tot het treffen van een gemeenschappelijke
regeling en heeft dit besluit verband met de aangenomen motie.
De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) waarop de samenwerking
binnen het RHC is gebaseerd is bij Wet van 9 juli 20145 gewijzigd, hetgeen
aanleiding heeft gegeven tot het technisch aanpassen van de gemeenschappelijke regeling. Zo is tevens de naam Tresoar van het openbaar
lichaam vastgelegd. Inhoudelijk zijn er geen zaken gewijzigd. Het besluit
heeft geen verband met de aangenomen motie.
Nieuwe Bestuursafspraak Friese taal en cultuur
Antwoord op de vraag van de fracties van de VVD en D66 of het kabinet
de mening deelt dat het ambitieniveau voor de impact op het Friese
taalbeleid omhoog moet.
De ambitie in de huidige BFTK is dat in 2030 het aantal personen in de
provincie Fryslân dat de Friese taal schrijft, leest en spreekt is toegenomen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen moedertaalsprekers
en personen voor wie het Fries een tweede of derde taal is. De afspraken
in de BFTK beogen dit speerpunt in 2030 te behalen. Het proces om tot de
nieuwe BFTK te komen is van start gegaan. De planning is de nieuwe
3

Kamerstuk 35 925 VIII, nr. 150
Kamerstuk 35 570 VII, nr. 76
5
Stb. 2014, nr. 306
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

5

Bestuursafspraak na het zomerreces van 2023 met de betrokken partijen te
ondertekenen en aan de Kamer te sturen.
Antwoord op de vragen van de CDA-fractie over de betrokkenheid van
maatschappelijke partners en hun ambities bij de nieuwe BFTK en op
welke wijze de aanbevelingen van DINGtiid een plek in de nieuwe BFTK
krijgen.
Bij de totstandkoming van de nieuwe BFTK worden relevante partners
betrokken. Bij het advies van DINGtiid hebben verschillende partners uit
het taalveld al inbreng geleverd. Onder meer op basis van deze inbreng
heeft DINGtiid aanbevelingen gedaan voor de nieuwe BFTK. In de
besprekingen voor de nieuwe BFTK worden deze aanbevelingen meegenomen. Het is op dit moment te vroeg om per aanbeveling aan te geven
of en welke plek deze aanbeveling heeft gekregen in de nieuwe BFTK.
Antwoord op de vragen van de VVD-fractie over waarom de aanbevelingen van het Europese Committee of Experts niet worden meegenomen
in de BFTK-structuur en of het kabinet voornemens is daar verandering in
aan te brengen.
Eind juni heeft het Europese Comité van Experts van de Raad van Europa
een bezoek aan Nederland gebracht. Zij onderzoeken hoe de overheid
omgaat met de doelstellingen zoals deze in het Europees Handvest voor
regionale talen of talen van minderheden zijn opgesteld. Op dit moment
ben ik in afwachting van het evaluatierapport naar aanleiding van deze
visitatie. Het evaluatierapport zal ik aan uw Kamer sturen, waarbij ik in een
brief in zal gaan op de aanbevelingen van het Comité. De aanbevelingen
zal ik betrekken bij de nieuwe BFTK.
Antwoord op de vragen van de D66-fractie hoe het kabinet de wisselwerking tussen enerzijds de aanbevelingen en rapportage van de
expertcommissie en anderzijds het opstellen van een nieuwe BFTK ziet.
Deelt het kabinet de visie dat deze twee zaken met elkaar verbonden
zouden moeten zijn?
Door de ratificatie van het Europees Handvest voor regionale talen en
talen van minderheden heeft Nederland zich verplicht de Friese taal en
cultuur te beschermen en te bevorderen. De BFTK wordt gezien als de
uitwerking van de maatregelen voor de Friese die Nederland onder dit
Handvest hebben geratificeerd. De aanbevelingen en rapportages van de
expertcommissie van de Raad van Europa en de BFTK zijn verbonden met
elkaar.
Antwoord op de vraag van de D66-fractie of het kabinet in de besprekingen voor een nieuwe BFTK het gesprek aan wil gaan met vertegenwoordigers van de verschillende opleidingen Journalistiek, waaronder
Hogeschool Windesheim en de RUG, over het opnemen van Fries
(taallessen en eventueel ook cultuur) in het onderwijsaanbod?
Er gebeurt al veel bij diverse hogescholen om het Fries goed in te bedden.
Bij NHL Stenden Hogeschool heeft men een zogenaamde combistudie
Nederlands-Fries in het leven geroepen: studenten kunnen daardoor
zonder roosterproblemen tegelijk een lerarenopleiding Fries en een
lerarenopleiding Nederlands volgen. Ook biedt deze hogeschool in
Groningen een eerstegraadslerarenopleiding Fries op masterniveau aan.
Op de Friese Pabo’s is het vak Frysk verplicht in het eerste en tweede jaar.
Studenten kunnen daarnaast it Frysk foech (certificaat Fries) halen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

6

Alhoewel het kabinet groot belang hecht aan de Friese taal is het aan de
instellingen zelf om invulling te geven aan hun curriculum.
Zichtbaarheidsakkoord
Antwoord op de vragen van de VVD-fractie over het implementeren van
de Friese taal in al haar facetten, waarbij het Fries in de toepassing door
het Rijk en de provincie gelijkwaardig aan het Nederlands is. Hoe wil het
kabinet hier verandering aan brengen?
In artikel 1.5 van de huidige BFTK is afgesproken dat de provincie Fryslân
vanuit haar verantwoordelijkheid voor borging en bevordering van de
Friese taal de functie heeft om in al haar facetten de Friese taal te
gebruiken en uit de dragen. Verder is in de BFTK afgesproken dat de
provincie en het Rijk zich daarnaast inzetten om het functioneel gebruik
van het Fries, en daarmee de zichtbaarheid, in de openbare ruimte in de
provincie Fryslân zoveel mogelijk te vergroten. Daar waar het Rijk het kan
wordt gekeken naar het gebruik van de Friese taal en is dit vastgelegd in
het Zichtbaarheidsakkoord. Ik ben voornemens deze afspraken in de
nieuwe BFTK te continueren.
Antwoord op de vraag van de fractie van het CDA welke concrete
afspraken inmiddels met de uitvoerende organisaties zijn gemaakt na het
afsluiten van het Zichtbaarheidsakkoord.
Om de Friese taal in het openbare leven zichtbaarder te maken, starten het
Rijk en de provincie een pilot met tijdelijke bewegwijzering rondom
Rijkswegen in de provincie Fryslân. Deze bebording wordt in zowel de
Nederlandse taal als in de Friese taal weergegeven. De start van deze pilot
wordt in overleg met de provincie Fryslân uitgevoerd, omdat de
tweetalige bebording dan ook doorloopt op provinciale wegen. Er is nog
geen datum vastgesteld waarop de bebording wordt geplaatst.
Op dit moment wordt van drie Rijkskantoren in de provincie Fryslân de
bewegwijzering in de openbare ruimten aangepast naar tweetalige
borden. Ik bezie voor de nieuwe Bestuursafspraak met de partners welke
ambities en afspraken voor het gebruik van het Fries in en om Rijkskantoren kunnen worden geformuleerd. In het Zichtbaarheidsakkoord is ook
afgesproken dat bij renovatie of inrichting van een nieuw Rijkskantoor in
de provincie Fryslân het Rijk zich inzet om kunst van Friese kunstenaar of
kunst met een Fries karakter zichtbaar te maken.
Antwoord op de vraag van de SGP op de vraag in hoeverre ambities of
verplichtingen bestaan ten aanzien van tweetalige bewegwijzering in
gebouwen van instellingen die in de semipublieke sector opereren.
Er zijn op dit moment geen ambities en geen verplichtingen voor
tweetalige bewegwijzering bij gebouwen van instellingen die in de
semipublieke sector opereren.
Antwoord op de vraag van de fractie van de SGP waarom de keuze voor
tweetalige bewegwijzering en informatievoorziening langs rijkswegen in
de vorm van een pilot plaatsvindt. Welke onduidelijkheden en onzekerheden zijn er die ertoe nopen eerst een proef te doen? Waarom kan deze
maatregel niet meteen definitief worden ingevoerd?
De reden voor een pilot is dat het nog niet duidelijk is wat de effecten zijn
van tweetalige bebording langs de snelwegen. Van ervaring van andere
landen is bekend dat aan tweetalige bebording langs wegen ook nadelen
zijn verbonden. Denk daarbij aan verkeerde interpretatie van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

7

boodschap door hen die de taal niet machtig zijn of dat een bestuurder
toch probeert te interpreteren wat op het bord staat, wat ten koste kan
gaan van de rijtaak en daarmee de verkeersveiligheid. Bij de pilot wordt
gekozen voor het toevoegen van een extra informatiebord bij wegwerkzaamheden in de Friese taal, en niet voor tweetaligheid op één bord, om
de kans op negatieve gevolgen voor de verkeersveiligheid zoveel mogelijk
te beperken. Verder is op dit moment nog onvoldoende inzicht op de
kosten van bebording in twee talen, waardoor het eveneens niet voor de
hand ligt direct te kiezen voor definitieve invoering van tweetalige
bebording langs wegen.
Fries in de media
Antwoord op de vraag van de D66-fractie of het kabinet het belang van
Friestalige geschreven media Fries voor het bevorderen van de zichtbaarheid en het gebruik van de Friese taal onderschrijft.
Het kabinet onderschrijft het belang van Friestalige geschreven media
voor het bevorderen van de zichtbaarheid en het gebruik van de Friese
taal. Zoals vermeld in de huidige BFTK vervullen de Friestalige media,
zowel traditionele mediavormen waar ook de geschreven pers onder valt,
als ook digitale (sociale) en nieuwe vormen van media een belangrijke
positie voor het gebruik, behoud en de status van de Friese taal.
Antwoord op de vraag van de D66-fractie of het kabinet bereid is in
gesprek te gaan met andere geschreven Friese media in de aanloop naar
de nieuwe BFTK.
De geschreven pers in Nederland zijn onafhankelijk en redactioneel
autonoom in de keuzes die zij maken voor de inhoud van hun kranten. Dat
laat onverlet dat ik, waar passend, het onderwerp onder de aandacht kan
brengen bij de gesprekken in aanloop naar de nieuwe BFTK vanaf 2024.
Fries in de rechtspraak
Antwoord op de vraag van de VVD-fractie over de mogelijkheden om Fries
te spreken in de rechtbank.
Het kabinet wil benadrukken dat het belangrijk is dat de Friese taal in de
rechtspleging wordt gebruikt en daar wordt ook in voorzien. Bij de
rechtbank Noord-Nederland en het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden zijn
in de zittingsplaats Leeuwarden rechters, raadsheren en griffiers
werkzaam die de Friese taal passief beheersen. Bij het arrondissementsparket Noord-Nederland en de vestiging van het ressortsparket in
Arnhem-Leeuwarden zijn officieren van justitie en advocaten-generaal
werkzaam die het Fries passief beheersen. Bij de overige procesdeelnemers is het beeld zeer wisselend.
De rechter vraagt na of een procesdeelnemer gebruik wil maken van het
recht om ter terechtzitting Fries te spreken, bedoeld in artikel 11 van de
Wet gebruik Friese taal. Wanneer dit niet zonder tolk mogelijk is wordt er
gebruik gemaakt van een Friese tolk.
In de overige zittingsplaatsen van de rechtbank Noord-Nederland (Assen
en Groningen) en het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (Almelo, Arnhem,
Assen, Groningen, Lelystad, Utrecht, Zutphen en Zwolle) wordt in de
praktijk door personen, bedoeld in artikel 11 van de Wet Gebruik Friese
taal, nauwelijks gebruik gemaakt van het ook daar geldende recht om
Fries te spreken. In die overige zittingsplaatsen werken ook minder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

8

mensen bij de rechtspraak of het openbaar ministerie die het Fries passief
beheersen.
Op 25 april jl. heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de Tussenrapportage Friese taal en cultuur 2019–2023 naar uw
Kamer gestuurd. Daarin is ten aanzien van de uitvoering van de motie
Palland c.s. (Kamerstuk 29 279, nr. 680), waarin de regering wordt
verzocht om in overleg met de provincie Fryslân tot een oplossing te
komen waarbij het spreken van de Friese taal in de rechtbank door
betrokkenen geborgd is, toegezegd uw Kamer voor de zomer te informeren over de uitkomsten van dat overleg. Daarbij zou ook het gebruik
van het Fries in het proces-verbaal en de inwerkingtreding van artikel 14
van de Wet gebruik Friese taal aan de orde komen.
De Minister van Justitie en Veiligheid heeft eerder aan de Kamer laten
weten (Verslag schriftelijk overleg dd. 24 juni 2022, Kamerstuk 29 936, nr.
64) dat de gesprekken gaande zijn en dat de uitkomsten van deze
gesprekken langer op zich laten wachten. Daarnaast heeft de Minister uw
Kamer laten weten dat de rechtbank Noord-Nederland en het gerechtshof
Arnhem-Leeuwarden meewerken aan een nulmeting van de provincie
Fryslân om meer inzicht te krijgen in de mate waarin inwoners van Fryslân
in de praktijk gebruikmaken van het recht om Fries te spreken in de
rechtbank en/of het gerechtshof. Deze nulmeting richt zich ook op de
zichtbaarheid en de passieve taalbeheersing Fries bij medewerkers van
beide gerechten.
De nulmeting is inmiddels afgerond. De resultaten zijn recentelijk intern
besproken binnen de rechtbank Noord-Nederland, het gerechtshof
Arnhem-Leeuwarden en de provincie Fryslân. Daarnaast wordt in de
periode van 26 september 2022 tot en met 31 december 2022 in de
rechtbank Noord-Nederland en het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden een
aanvullende nulmeting verricht. Daarbij zal worden gekeken in hoeveel
zaken Fries wordt gesproken en of de verklaringen in het proces-verbaal in
het Fries of in het Nederlands worden opgenomen. Als de resultaten van
de beide onderzoeken zijn besproken met de rechtbank Noord-Nederland,
het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en de provincie Fryslân wordt uw
Kamer geïnformeerd over de eventueel benodigde maatregelen om, ter
uitvoering van de motie Palland c.s., het kunnen spreken van de Friese
taal in de Friese gerechten door betrokkenen verder te borgen.
Antwoord op de vraag van de CU-fractie over de beschikbaarheid van
tolken Fries.
Voorafgaand aan iedere zitting wordt schriftelijk aan partijen gevraagd of
zij bij de zitting gebruik willen maken van het recht om Fries te spreken.
Bij de planning van de zitting wordt hier dan rekening mee gehouden.
Deze zittingen worden dan zoveel mogelijk ingepland bij een rechter of
raadsheer en griffier die de Friese taal in ieder geval passief beheersen.
Ook hier zullen de resultaten van de hiervoor genoemde onderzoeken
worden betrokken. Mocht het onverhoopt toch nodig zijn om gebruik te
maken van een Friese tolk, dan wordt in beginsel een beëdigde tolk van
het C1-niveau gevraagd. Als er sprake is van spoed en/of er op dat
moment geen beëdigde C1-tolk beschikbaar is, kan na goedkeuring van de
opdrachtgever worden uitgeweken naar een beëdigde tolk uit het register
van het B2-niveau of wanneer deze niet beschikbaar is een tolk die niet
ingeschreven staat in het register.
Antwoord op de vragen van de fracties van D66, de CU en de SGP over de
vergoeding voor tolken Fries en de gevolgen daarvan voor de mogelijkheden om Fries te kunnen spreken in de rechtbank.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

9

Het is belangrijk dat de Friese taal in de rechtspleging bij de rechtbank
Noord-Nederland en het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden gelijkwaardig
aan het Nederlands wordt gebruikt en dat wordt voorzien in wat daarvoor
nodig is.
Bij de rechtbank Noord-Nederland en het gerechtshof ArnhemLeeuwarden zijn rechters, raadsheren en griffiers werkzaam die de Friese
taal passief beheersen. Bij het arrondissementsparket Noord-Nederland
en de vestiging van het ressortsparket in Arnhem-Leeuwarden zijn
officieren van justitie en advocaten-generaal werkzaam die het Fries
passief beheersen. Daardoor is het in de dagelijkse praktijk veelal mogelijk
dat de persoon, bedoeld in artikel 11 van de Wet gebruik Friese taal, zich
op de zitting zonder tussenkomst van een tolk van de Friese taal kan
bedienen. Pas wanneer dit niet mogelijk is, wordt er als second best optie
gebruik gemaakt van een Friese tolk. Er zijn weliswaar tolken die hun
werkzaamheden voor de overheid hebben neergelegd, maar het is niet zo
dat de Friezen op dit moment geen gebruik kunnen maken van het
wettelijk verankerd recht om Fries te spreken in de rechtspraak.
Daarnaast is er op 7 juli jl. een motie (Kamerstuk 29 936, nr. 69) aangenomen waarin de regering wordt verzocht bij het uitschrijven van de
aanbesteding voor gerechtstolken het inschrijftarief zodanig te verhogen
en de voorwaarden dusdanig aan te passen dat het schrappen van de
voorrijkosten geen nadeel meer oplevert voor de gerechtstolken.6 Omdat
bovendien alleen in uitzonderlijke gevallen de inzet van Friese tolken
nodig is, ben ik van mening dat dit niet leidt tot een inbreuk op het recht
om Fries te spreken in de rechtspraak.
De beschikbaarheid van een tolk is in iedere taal van belang. De rechtspraak is dan ook wettelijk verplicht om gebruik te maken van beëdigde
tolken of vertalers.7 Voor het Fries geldt de situatie dat de rechtszitting in
het Fries behandeld kan worden. Hierbij is de inzet van een Friese tolk in
de rechtspraak een second best optie zoals eerder genoemd. Om deze
redenen wordt bij het borgen van het Fries in het rechtsverkeer niet
specifiek de tolkenvergoeding betrokken.
Het kabinet is van mening dat de vergoeding van tolken niet in de weg
mag staan van de beschikbaarheid van tolken. De afgelopen periode
hebben er dan ook diverse wijzigingen in het stelsel plaatsgevonden om
onder andere de inzet van beëdigde tolken binnen de afnameplichtige
organisaties te verhogen. Hierbij is de uitgangspositie van de zelfstandig
werkende tolk een belangrijk aspect. Zo is er een minimumtarief
ingevoerd, zodat tolken hun eigen tarief kunnen vragen op basis van
vraag en aanbod en gevraagde expertise. Dit minimumtarief wordt met
ingang van 1 januari 2023 verhoogd naar € 55,– per uur en zal met ingang
van 2024 jaarlijks geïndexeerd worden. Daarnaast zal in de aanbesteding
voor gerechtstolken ook rekening gehouden worden met de bijzondere
positie van gerechtstolken in lijn met de genoemde motie bij de beantwoording van de vragen van D66. Deze aanbesteding zal in december
gepubliceerd worden. Het is nu belangrijk om de resultaten van deze
aanpassingen in de praktijk te bezien. Daarom worden de resultaten
hiervan gemonitord.

6
7

Handelingen II 2021/22, nr. 102. Item 37
In artikel 28 Wet beëdigde tolken en vertalers is opgenomen dat o.a. de rechtspraak uitsluitend
gebruik mag maken van beëdigde tolken of vertalers. Hiervan kan alleen maar afgeweken
worden in de in dit artikel benoemde specifieke gevallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

10

Digitalisering en innovatie
Antwoord op de vragen van de D66-fractie of het kabinet van mening is
dat het Friese taalbeleid van het Rijk en de provincie met de tijd mee moet
gaan. Welke rol is voor het Rijk weggelegd in het stimuleren van
innovaties aangaande het digitale gebruik van de Friese taal. Wordt het
gebruik van sociale media, digitalisering en innovatie een onderdeel in de
nieuwe BFTK?
Het kabinet is het met de leden van de fractie van D66 eens dat het Friese
taalbeleid van het Rijk en de provincie met de tijd mee moet gaan. Voor
het behoud van een taal is het van belang dat deze met de tijd mee
ontwikkelt. Ook als een samenleving steeds meer gebruik maakt van
digitale diensten, zoals social media. Onderzoek wijst uit dat Friese
jongeren steeds meer gebruik maken van de Friese taal bij het gebruik van
social media.
In de gesprekken over de afspraken voor de nieuwe Bestuursafspraak
vanaf 2024 zet ik mij in om te bezien wat op het gebied van digitalisering
en innovatie mogelijk is.
Taalbeleid rijksoverheid en Rijksdiensten
Antwoord op de vraag van de D66-fractie of het kabinet bereid is de
richtlijn Vertaalbeleid rijksoverheid in samenwerking met de provincie
Fryslân waar nodig aan te scherpen.
Ik ben bereid in overleg met de provincie Fryslân te bezien wat nodig is
om het gebruik van de Friese taal bij overheidscommunicatie in de
provincie Fryslân te bevorderen. De afspraken die hieruit voortvloeien wil
ik opnemen in de nieuwe BFTK.
Antwoord op de vraag van de D66-fractie of de Minister van BZK bereid is
de antwoorden in dit schriftelijk overleg in zowel het Fries als het
Nederlands te geven.
De beantwoording van dit schriftelijk overleg zal ik, evenals mijn eerdere
brieven over de Friese taal dit jaar, ook in het Fries geven.
Antwoord op de vraag van de D66-fractie of Minister van BZK bereid is
om in de nieuwe BFTK een sterkere rol voor het Rijk op te nemen in het
aanmoedigen van het opstellen van Fries taalbeleid door landelijke
uitvoeringsorganisaties die actief zijn in het taalgebied. Antwoord op de
vraag van de CU-fractie of bij het meertalig aanbieden van het Rijk ook het
Fries als taaloptie meegenomen kan worden.
In de provincie Fryslân gevestigde ANBI-instellingen mogen in de Friese
taal aan de Belastingdienst al verantwoording afleggen. In de gesprekken
voor de nieuwe BFTK zal Fries taalbeleid door landelijke uitvoeringsorganisaties worden besproken.
Mei dizze brief bied ik jo, mei út namme fan de Minister fan Justysje en
Feiligens, de Minister foar Rjochtsbeskerming, de Minister fan Ûnderwiis,
Kultuer en Wittenskip, de Minister foar Primêr en Fuortset Ûnderwiis en
de steatssekretaris fan Kultuer en Media, de antwurden oan yn reaksje op
it Skriftlik Oerlis oer de Bestjoersôfspraak Fryske taal en kultuer fan 8 july
2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

11

Foar de lêsberens fan dizze reaksje binne de fragen fan de fraksjes per
ûnderwerp byinoar brocht. Skeanprinte wurdt oanjûn hokker fraach dêrnei
beäntwurde wurdt.
Ûnderwiis
Antwurd op de fraach fan de VVD-fraksje op hokker wize it Ryk ynfolling
jout oan syn wetlike én finansjele ferantwurdlikheid, en it ekstra fak dat de
skoallen yn Fryslân jouwe.
De provinsje Fryslân ûntfangt fia it provinsjefûns in budzjet foar Materiële
Ynstânhâlding Frysk (MIF). De hichte fan dat budzjet foar 2022 is foar it
primêr ûnderwiis € 415.000 en foar it fuortset ûnderwiis € 70.000. De
provinsje bepaalt hoe’t dat budzjet ynset wurdt. Foar it skoaljier
2022–2023 krije alle skoallen út dat budzjet fergees lesmateriaal yn it Frysk
oanbean. Dêrneist draacht it Ryk mei 1 miljoen euro jierliks fia it provinsjefûns ek by oan de ynstânhâlding fan de basisynfrastruktuer foar in
trochgeande learline Frysk.
Antwurd op de fraach fan de D66-fraksje oft it kabinet ree is om de
bekostiging fan it Fryske taalûnderwiis op «e nij yn oerwaging te nimmen
by it opstellen fan de nije BFTK.
Antwurd op de fraach fan de leden fan de CDA-fraksje wat it stânpunt fan
it kabinet is oangeande de finansiering fan it fak Frysk op skoallen foar
basis- en fuortset ûnderwiis.
Sa’t by it beäntwurdzjen op de fraach fan de VVD-fraksje oanjûn is, rint de
finansiering foar it yn stân hâlden fan it fak Frysk op skoallen fia it
provinsjefûns. It kabinet is ree om mei de provinsje Fryslân yn it ramt fan
in nije BFTK yn petear te gean oer de middels dy’t se ûntfange fan de
Ryksoerheid foar it Frysk fia it budzjet foar Materiële Ynstânhâlding Frysk.
Antwurd op de fragen fan de leden fan de CDA-fraksje oft it kabinet erkent
dat it oanbieden fan in ekstra skoalfak sûnder oanfoljende bydrage foar
skoallen finansjele konsekwinsjes hat en dat soks ûntmoedigjend wurkje
kin, wylst it doel fan de Wet gebrûk Fryske taal krekt is: it befoarderjen fan
it behearskjen en it brûken fan de Fryske taal? Hat de provinsje Fryslân
oanjûn hokker bedrach nedich wêze soe? Sa nee, is de Minister ree dat by
de provinsje Fryslân nei te freegjen? Sjocht de Minister oanknopingspunten yn de rom beskikbere middels foar de kwaliteit fan it ûnderwiis om
wat oan de konkrete situaasje te dwaan?
Alle skoallen yn Nederlân ûntfange in basisbekostiging (lumpsum). Dy
lumpsum is ornearre foar it totaalpakket fan it ûnderwiis sa’t in skoalle dat
oanbiede wol en giet op oan leararesalarissen, meubilêr, skjinmeitsjen
ensfh. Skoallen yn de provinsje Fryslân ûntfange dêr boppe-op fan de
Ryksoerheid budzjetten foar it Frysk. De hichte fan dat budzjet Materiële
Ynstânhâlding Frysk (MIF) foar 2022 is foar it primêr ûnderwiis € 415.000
en foar it fuortset ûnderwiis € 70.000. Dêrneist draacht it Ryk mei 1
miljoen euro jierliks fia it provinsjefûns ek by oan it yn stân hâlden fan de
basisynfrastruktuer foar in trochgeande learline Frysk.
It ministearje fan OCW giet yn oanrin nei in nije Bestjoersôfspraak mei de
provinsje yn petear oer ambysjes foar it Frysk en sil freegje en besjen wat
nedich is om derfoar te soargjen dat skoallen har net ûntmoedige fiele om
it Frysk oan te bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

12

Antwurd op de fraach fan de VVD-fraksje oft de Minister ree is om de
konklúzjes fan de ûnderwiisynspeksje op te pakken en dêr nije ôfspraken
mei de provinsje oer te meitsjen yn de BFTK 2024 – 2028.
Ja, it ministearje fan OCW giet mei de provinsje yn petear oer de
konklúzjes fan de ûnderwiisynspeksje mei it each op de BFTK 2024 – 2028.
Yn de ûnderhannelingen foar dat bestjoersakkoart sil besjoen wurde
hokker ambysjes en útdagingen der binne op it mêd fan it Frysk en wat
dat betsjut foar de middels dy’t nedich binne.
Antwurd op de fraach fan de CDA-fraksje wat it aktuele stânpunt fan it
kabinet is oangeande de winsk fan de provinsje Fryslân om it tafersjoch
op de kwaliteit fan it oanbod fan it skoalfak Frysk út te fieren, yn stee fan
de Ûnderwiisynspeksje.
De Ynspeksje fan it Ûnderwiis hâldt tafersjoch op it ûnderwiisoanbod, sa
ek op it oanbod fan it skoalfak Frysk. De ferantwurdlikens foar goed
ûnderwiis leit by de skoalbestjoeren. Dat jildt ek foar it ûnderwiisoanbod
Frysk en de kwaliteit dêrfan. Yn it tafersjoch slút de ynspeksje oan by dy
ferantwurdlikens, sa ek foar it Frysk by de skoalbestjoeren dy’t skoallen yn
Fryslân hawwe en dy’t it Frysk oanbiede moatte. By elk fjouwerjierliks
ûndersyk is de stân fan saken foar it Frysk ien fan de te ûndersykjen
tema’s en dat komt by alle startpetearen oan bod. Ek kin Frysk ûnderdiel
útmeitsje fan ferivikaasje-aktiviteiten op de skoallen. As bestjoeren en/of
skoallen har net oan de wetlike easken hâlde, hat de ynspeksje it foech om
yn te gripen en kinne se wêr’t dat nedich is in herstelopdracht jaan. De
ynspeksje hat de kennis en ekspertize foar it útfieren fan dat tafersjoch yn
«e hûs, wêrby’t Frysk like wichtich is as oare fakken. Fan in oerdracht fan
foegen of taken fan de ynspeksje nei de provinsje Fryslân is dan ek gjin
sprake.
Antwurd op de fraach fan de CDA-fraksje oer de posysje fan de stúdzje nei
de Fryske taal en kultuer en oft dy in plak krigen hat yn de sektorplannen.
It kabinet ynvestearret struktureel 200 miljoen euro yn it ynstrumint
sektorplannen. Yn line mei it koälysje-akkoart is dêrby omtinken frege foar
de lytse stúdzjes yn de geasteswittenskippen, yn it bysûnder foar de
moderne frjemde talen en de stúdzje Nederlânske taal en kultuer (ynklusyf
Frysk). Dy middels binne ornearre foar alle fjouwer wittenskipsdomeinen:
sosjale en geasteswittenskippen, bêta, technyk en medysk.
It domein sosjale en geasteswittenskippen is ferantwurdlik foar it
skriuwen en ymplemintearjen fan in sektorplan en hat al in sektorplan
yntsjinne by de Nasjonale Kommisje Sektorplannen. Dy kommisje makket
in ynhâldlike en ûnôfhinklike oerwaging yn de prioritearring fan oanbelangjende sektoaren dy’t yn de beneaming komme foar de finansiering
fan in sektorplan. It kommende jier sil de kommisje dêr advys oer útbringe
oan de Minister fan OCW.
Antwurd op de fraach fan de CU-fraksje oft it kloppet dat skoallen gjin
middels krije foar it oanbieden fan it Frysk.
Sa’t út boppesteande antwurden fan oare fragen bliken docht, kloppet dat
net.
Antwurd op de fraach fan de CU-fraksje hokker maatregels it kabinet
nimme kin om it tekoart oan dosinten op te lossen, krekt fanwege it
belang fan goed taalûnderwiis foar de takomstbestindigens fan it Frysk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

13

Wy beskikke net oer eksakte sifers oangeande tekoarten foar it skoalfak
Frysk, mar ûntfange wol sinjalen dy’t derop wize dat it lestich is om
dosinten Frysk te finen. Om de tekoarten – dy’t yn it hiele fuortset
ûnderwiis in probleem binne – oan te pakken, moatte alle registers iepen.
Der wurdt in pakket oan maatregels nommen, dat ek te ’n goede komt oan
de tekoarten foar it skoalfak Frysk. Sa wurdt gearwurking op (ûnderdielen
fan) de ûnderwiisarbeidsmerk fia ferskate regelingen stimulearre,
wêrûnder de Regionale Oanpak Personielstekoart. Fia dy regeling hawwe
skoalbestjoeren en learare-opliedingen yn de regio Fryslân mienskiplik
subsydzje oanfrege en se binne dwaande om it personielstekoart yn de
regio oan te pakken. Dêrneist is der ûnder oaren de suksesfolle regeling
sydynstream: in temjittekomming oan skoallen foar it begelieden en
oplieden fan sydynstreamers, dy’t wurkje kombinearje mei leare. It
subsydzjebedrach fan dy regeling wurdt mei yngong fan takom jier
ferhege fan € 20.000 nei € 25.000 de sydynstreamer. Nei ferwachting sille
dêrtroch mear skoalbestjoeren in sydynstreamer yn berop yn tsjinst
nimme. Ek wurdt ynset op it fergrutsjen fan de oantreklikens fan it berop.
Sa is yn it Ûnderwiisakkoart fan okkerdeis in strukturele ynvestearring
ôfpraat om de wurkdruk yn it fuortset ûnderwiis te ferminderjen. In
fierdere taljochting op de bredere oanpak fan de tekoarten is te finen yn
de Keamerbrief8 Leararestrategy fan july ll. en de Keamerbrief9 update
Leararestrategy fan oktober ll. Yn dy Keamerbrieven beskriuwt it kabinet
ús ynset om te kommen ta in effektyf pakket oan maatregels en sketse we
de dilemma’s dy’t we sjogge foar mear strukturele en fierdergeande
oanpassingen yn it stelsel.
Antwurd op de fragen fan de SGP-fraksje wêrom’t it feroarjen fan it
kurrikulum oangeande de Fryske taal ôfhinklik wêze soe fan it lanlike
proses fan kurrikulumferoaring. Is de Fryske taal net in sadanige spesifike
en eksklusive oangelegenheid dat dy ek ôfsûnderlik trochset wurde kin?
De ynhâld fan it fak Frysk stiet omskreaun yn de kearndoelen (primêr
ûnderwiis en ûnderbou fuortset ûnderwiis) en de eksamenprogramma’s
(boppebou fuortset ûnderwiis). It feroarjen fan de kearndoelen en
eksamenprogramma’s foar de Fryske taal kin yndied relatyf ûnôfhinklik
fan oare fakken of leargebieten plakhawwe. Frysk hat syn eigen
kommisjes en eigen trochrintiden. Fanwege de gearhing mei oare besibbe
fakken (de talen) is ôfstimming mei dy fakken wichtich. Dêrom oerlapet de
ûntwikkeltiid fan Frysk mei Nederlânsk en de moderne frjemde talen
(MVT), dy’t foar in part al begûn binne. De bystelling fan de kearndoelen
Frysk falt ûnder de ferantwurdlikens fan de provinsje Fryslân mei
technyske stipe fan SLO. Sy binne yntusken begûn mei dat trajekt. It
bystellen fan de eksamenprogramma’s Frysk falt ûnder ferantwurdlikens
fan de Ryksoerheid en wurdt útfierd troch SLO. Yn septimber binne de
tariedings nommen sadat yn jannewaris 2023 de fakfernijingskommisje
fan start gean kin.
Tresoar
Antwurd op de fragen fan de VVD-fraksje oft it kabinet yndied it
foarnimmen hat om him út dy organisaasjestruktuer werom te lûken en
oft it kabinet dêrmei net yngiet tsjin de makke ôfspraken yn de BFTK?
Antwurd op de fragen fan de CU-fraksje oft it kabinet fêsthâldt oan de
earder makke ôfspraak om it Ryk ûnderdiel bliuwe te litten fan de
organisaasjestruktuer fan it Frysk histoarysk en letterkundich sintrum
Tresoar. Dêrneist freget de fraksje wat it bredere takomstperspektyf foar
Tresoar is.
8
9

Keamerstik 27 923, nr. 443
Keamerstik 27 923, nr. 446

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

14

De Keamer is oer dat foarnimmen om op 25 juny 2020 út de mienskiplike
regeling te stappen, ynformearre nei oanlieding fan stelde Keamerfragen
(Geluk-Poortvliet en Van der Molen, CDA, nr. 3298). Boppedat is de
Keamer op 9 febrewaris ll. by ôfskrift ynformearre oer de brief fan de
eardere Minister foar Basis- en Fuortset Ûnderwiis en Media fan 15
desimber 2021 oan de bestjoeren fan de Regionale Histoaryske Sintra oer
de transysje fan de RHC’s en de bestjoerlike ôfspraken dêroer10. It Ryk hat
it foarnimmen om mei yngong fan 1 jannewaris 2025 út de mienskiplike
regelingen fan de Regionale Histoaryske Sintra (RHC’s) te treden. Dy
datum is troch it ministearje fan OCW dield mei de bestjoeren fan de
RHC’s, sadat se dêr by harren tariedingen rekken mei hâlde kinne.
Yn it beäntwurdzjen fan de neamde Keamerfragen is oanjûn dat ek oare
foarmen fan bestjoerlike gearwurking gaadlik wêze kinne om foarm te
jaan oan dy mienskiplike ferantwurdlikens. Der is dus gjin sprake fan it
skeinen fan makke ôfspraken yn de hjoeddeistige BFTK.
Antwurd op de fraach fan de D66-fraksje oft it kabinet neier taljochtsje kin
oft it fan miening is dat it Ryk net sûnder ynstimming fan wjerskanten fan
dy ôfspraak ôfstappe kin yn de nije BFTK.
Antwurd op de fraach fan de CDA-fraksje nei in stân fan saken fan de
útfiering fan de moasje11 Van der Molen / Aukje de Vries oer it fuortsetten
fan de dielname oan de Regeling Letterhoeke.
Op dit stuit is der noch oerlis mei de provinsje Fryslân oer it foarnimmen
fan it Ryk om út de mienskiplike regeling Tresoar te stappen en oer de
takomst fan de mienskiplike regeling. Ek it takomstperspektyf foar Tresoar
wurdt yn dy petearen mei de provinsje meinommen. Útkomsten
oangeande de Fryske taal binne net letter as yn it jier 2023 te
ferwachtsjen.
Antwurd op de fraach fan de CDA-fraksje oft de Minister yngean kin op de
aard en ynhâld fan it beslút om te soargjen foar in mienskiplike regeling
en hat dat beslút ferbân mei de oannommen moasje.
De Wet mienskiplike regelingen (WGR) dêr’t de gearwurking binnen it RHC
op basearre is, is by Wet fan 9 july 201412 wizige, wat oanlieding jûn hat ta
it technysk oanpassen fan de mienskiplike regeling. Sa is ek de namme
Tresoar fan it iepenbier lichem fêstlein. Ynhâldlik binne der gjin saken
wizige. It beslút hat gjin ferbân mei de oannommen moasje.
Nije Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer
Antwurd op de fraach fan de fraksjes fan de VVD en D66 oft it kabinet de
miening dielt dat it ambysjenivo foar de ympakt op it Fryske taalbelied
omheech moat.
De ambysje yn de hjoeddeistige BFTK is dat yn 2030 it tal persoanen yn de
provinsje Fryslân dat de Fryske taal skriuwt, lêst en praat tanommen is.
Dêrby wurdt ûnderskied makke tusken memmetaalsprekkers en
persoanen foar wa’t it Frysk in twadde of tredde taal is. Doel fan de
ôfspraken yn de BFTK is om dat spearpunt yn 2030 te heljen. It proses om
ta de nije BFTK te kommen is úteinset. De planning is om de nije
Bestjoersôfspraak nei it simmerreses fan 2023 mei de oanbelangjende
partijen te ûndertekenjen en oan de Keamer te stjoeren.
10

Keamerstik 35 925 VIII, nr. 150
Keamerstik 35 570 VII, nr. 76
12
Stb. 2014, nr. 306
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

15

Antwurd op de fragen fan de CDA-fraksje oer de belutsenheid fan
maatskiplike partners en harren ambysjes by de nije BFTK en op hokker
wize de oanbefellingen fan DINGtiid in plak yn de nije BFTK krije.
By it ta stân kommen fan de nije BFTK wurde relevante partners behelle.
By it advys fan DINGtiid hawwe ûnderskate partners út it taalfjild al
ynbring levere. Ûnder mear op basis fan dy ynbring hat DINGtiid
oanbefellingen dien foar de nije BFTK. Yn de besprekkingen foar de nije
BFTK wurde dy oanbefellingen meinommen. It is op dit stuit te betiid om
fan alle oanbefellingen oan te jaan oft en hokker plak dy oanbefellingen
krigen hawwe yn de nije BFTK.
Antwurd op de fragen fan de VVD-fraksje oer wêrom’t de oanbefellingen
fan it Europeeske Committee of Experts net meinommen wurde yn de
BFTK-struktuer en oft it kabinet it foarnimmen hat om dêr feroaring yn
oan te bringen.
Ein juny hat it Europeeske Komitee fan Eksperts fan de Ried fan Europa in
besite oan Nederlân brocht. Sy ûndersykje hoe’t de oerheid omgiet mei de
doelstellingen sa’t dy yn it Europeesk Hânfêst foar regionale talen of talen
fan minderheden opsteld binne. Op dit stuit bin ik yn ôfwachting fan it
evaluaasjerapport nei oanlieding fan dy fisitaasje. It evaluaasjerapport sil
ik oan jimme Keamer stjoere, wêrby’t ik yn in brief yngean sil op de
oanbefellingen fan it Komitee. De oanbefellingen sil ik behelje by de nije
BFTK.
Antwurd op de fragen fan de D66-fraksje hoe’t it kabinet de wikselwurking
tusken oan «e iene kant de oanbefellingen en rapportaazje fan de
ekspertkommisje en oan «e oare kant it opstellen fan in nije BFTK sjocht.
Dielt it kabinet de fisy dat dy beide saken mei-inoar ferbûn wêze moatte
soene?
Troch de ratifikaasje fan it Europeesk Hânfêst foar regionale talen en talen
fan minderheden hat Nederlân him ferplichte de Fryske taal en kultuer te
beskermjen en te befoarderjen. De BFTK wurdt sjoen as de útwurking fan
de maatregels foar de Fryske taal dy’t Nederlân ûnder dat Hânfêst
ratifisearre hat. De oanbefellingen en rapportaazjes fan de ekspertkommisje fan de Ried fan Europa en de BFTK binne mei-inoar ferbûn.
Antwurd op de fraach fan de D66-fraksje oft it kabinet yn de besprekkingen foar in nije BFTK yn petear gean wol mei fertsjintwurdigers fan de
ûnderskate opliedingen Sjoernalistyk, wêrûnder Hegeskoalle Windesheim
en de RUG, oer it opnimmen fan Frysk (taallessen en eventueel ek kultuer)
yn it ûnderwiisoanbod?
Der bart al in soad by ûnderskate hegeskoallen om it Frysk goed yn te
bêdzjen. By NHL Stenden Hegeskoalle is in saneamde kombystúdzje
Nederlânsk-Frysk yn it libben roppen: studinten kinne dêrtroch sûnder
roasterproblemen tagelyk in learare-oplieding Frysk en in learareoplieding Nederlânsk folgje. Ek biedt dy hegeskoalle yn Grins in
earstegraadslearare-oplieding Frysk op masternivo oan. Op de Fryske
Pabo’s is it fak Frysk ferplichte yn it earste en twadde jier. Studinten kinne
dêrneist it Frysk foech (sertifikaat Frysk) helje.
Alhoewol’t it kabinet grut belang hechtet oan de Fryske taal is it oan de
ynstellingen sels om ynfolling te jaan oan harren kurrikulum.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

16

Sichtberensakkoart
Antwurd op de fragen fan de VVD-fraksje oer it ymplemintearjen fan de
Fryske taal yn al syn fasetten, wêrby’t it Frysk yn de tapassing troch it Ryk
en de provinsje lykweardich is oan it Nederlânsk. Hoe wol it kabinet dêr
feroaring yn bringe?
Yn kêst 1.5 fan de hjoeddeistige BFTK is ôfpraat dat de provinsje Fryslân
út syn ferantwurdlikens wei fan boargjen en befoarderjen fan de Fryske
taal de funksje hat om de Fryske taal yn al syn fasetten te brûken en út te
dragen. Fierder is yn de BFTK ôfpraat dat de provinsje en it Ryk harren
dêrneist ynsette om it funksjoneel brûken fan it Frysk, en dêrmei de
sichtberens, yn de iepenbiere romte yn de provinsje Fryslân safolle
mooglik te fergrutsjen. Dêr wêr’t it Ryk it kin, wurdt sjoen nei it brûken fan
de Fryske taal en is dat fêstlein yn it Sichtberensakkoart. Ik haw it
foarnimmen om dy ôfspraken yn de nije BFTK te kontinuearjen.
Antwurd op de fraach fan de fraksje fan it CDA hokker konkrete ôfspraken
yntusken makke binne mei de útfierende organisaasjes nei it ôfsluten fan
it Sichtberensakkoart.
Om de Fryske taal yn it iepenbiere libben mear sichtber te meitsjen, starte
it Ryk en de provinsje in pilot mei tydlike bebuording by Rykswegen yn de
provinsje Fryslân. Dy bebuording wurdt yn sawol de Nederlânske taal as
yn de Fryske taal werjûn. De start fan dy pilot wurdt yn oerlis mei de
provinsje Fryslân útfierd, om’t de twatalige bebuording dan ek trochrint
op provinsjale diken. Der is noch gjin datum fêststeld wêrop’t de buorden
pleatst wurde.
Op dit stuit wurdt fan trije Rykskantoaren yn de provinsje Fryslân de
bebuording yn de iepenbiere romten oanpast nei twatalige buorden. Ik
besjoch foar de nije Bestjoersôfspraak mei de partners hokker ambysjes
en ôfspraken foar it brûken fan it Frysk yn en om Rykskantoaren formulearre wurde kinne. Yn it Sichtberensakkoart is ek ôfpraat dat by
renovaasje of ynrjochting fan in nij Rykskantoar yn de provinsje Fryslân it
Ryk him ynset om keunst fan in Fryske keunstner of keunst mei in Frysk
karakter sichtber te meitsjen.
Antwurd op de fraach fan de SGP yn hoefier’t der ambysjes of ferplichtingen binne oangeande twatalige bebuording yn gebouwen fan
ynstellingen dy’t yn de semypublike sektor operearje.
Der binne op dit stuit gjin ambysjes en gjin ferplichtingen foar twatalige
bebuording by gebouwen fan ynstellingen dy’t yn de semypublike sektor
operearje.
Antwurd op de fraach fan de fraksje fan de SGP wêrom’t de kar foar
twatalige bebuording en ynformaasjefoarsjenning by de rykswegen lâns
yn de foarm fan in pilot plakhat. Hokker ûndúdlikheden en ûnwissichheden binne der dy’t it needsaaklik meitsje om earst in proef te dwaan?
Wêrom kin dy maatregel net fuortdaliks definityf ynfierd wurde?
De reden foar in pilot is dat it noch net dúdlik is wat de effekten binne fan
twatalige bebuording by de snelwegen lâns. Fan ûnderfining fan oare
lannen is bekend dat oan twatalige bebuording by wegen del ek neidielen
ferbûn binne. Tink dêrby oan ferkearde ynterpretaasje fan in boadskip
troch harren dy’t de taal net machtich binne of dat in bestjoerder dochs
besiket te ynterpretearjen wat op it boerd stiet, wat te ’n koste gean kin
fan it riden en dêrmei fan de ferkearsfeiligens. By de pilot wurdt keazen
foar it tafoegjen fan in ekstra ynformaasjeboerd by weiwurksumheden yn
de Fryske taal, en net foar twatalichheid op ien boerd, om de kâns op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

17

negative gefolgen foar de ferkearsfeiligens safolle mooglik te beheinen.
Fierder is der op dit stuit noch ûnfoldwaande sicht op de kosten fan
bebuording yn twa talen, dat makket dat it lyksa net foar de hân leit om
fuortdaliks te kiezen foar definitive ynfiering fan twatalige bebuording by
de wegen del.
Frysk yn de media
Antwurd op de fraach fan de D66-fraksje oft it kabinet it belang fan
Frysktalige skreaune media foar it befoarderjen fan de sichtberens en it
gebrûk fan de Fryske taal ûnderskriuwt.
It kabinet ûnderskriuwt it belang fan Frysktalige skreaune media foar it
befoarderjen fan de sichtberens en it gebrûk fan de Fryske taal. Lykas
neamd yn de hjoeddeistige BFTK ferfolje de Frysktalige media, sawol
tradisjonele mediafoarmen dêr’t ek de skreaune parse ûnder falt, as ek
digitale (sosjale) en nije foarmen fan media in wichtige posysje foar it
gebrûk, behâld en de status fan de Fryske taal.
Antwurd op de fraach fan de D66-fraksje oft it kabinet ree is yn petear te
gean mei oare Frysktalige skreaune media yn de oanrin nei de nije BFTK.
De skreaune parse yn Nederlân is ûnôfhinklik en redaksjoneel autonoom
yn de kar dy’t se meitsje foar de ynhâld fan harren kranten. Dat lit
ûnferoare dat ik, wêr’t dat past, it ûnderwerp yn omtinken bringe kin by de
petearen yn oanrin nei de nije BFTK fan 2024 ôf.
Frysk yn de rjochtspraak
Antwurd op de fraach fan de VVD-fraksje oer de mooglikheden om Frysk
te praten yn de rjochtbank.
It kabinet wol mei klam sizze dat it wichtich is dat de Fryske taal yn de
rjochtspleging brûkt wurdt en dêr wurdt ek yn foarsjoen. By de rjochtbank
Noard-Nederlân en it gerjochtshôf Arnhem-Ljouwert binne yn it
sittingsplak Ljouwert rjochters, riedshearen en griffiers wurksum dy’t de
Fryske taal passyf behearskje. By it arrondissemintsparket NoardNederlân en de fêstiging fan it ressortsparket yn Arnhem-Ljouwert binne
offisieren fan justysje en advokaten-generaal wurksum dy’t it Frysk passyf
behearskje. By de oare prosesdielnimmers is it byld tige wikseljend.
De rjochter freget nei oft in prosedueredielnimmer gebrûk meitsje wol fan
it rjocht om op de rjochtsitting Frysk te praten, bedoeld yn kêst 11 fan de
Wet gebrûk Fryske taal. Wannear’t soks net sûnder tolk mooglik is, wurdt
gebrûk makke fan in Fryske tolk.
Yn de oare sittingsplakken fan de rjochtbank Noard-Nederlân (Assen en
Grins) en it Gerjochtshôf Arnhem-Ljouwert (Almelo, Arnhem, Grins,
Lelystêd, Utrecht, Zutphen en Zwolle) wurdt yn de praktyk troch
persoanen, bedoeld yn kêst 11 fan de Wet gebrûk Fryske taal, amper
gebrûk makke fan it ek dêr jildende rjocht om Frysk te praten. Yn de oare
sittingsplakken wurkje ek minder minsken by de rjochtspraak of it
iepenbier ministearje dy’t it Frysk passyf behearskje.
Op 25 april ll. hat de Minister fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes
de Tuskenrapportaazje Fryske taal en kultuer 2019–2023 nei jimme Keamer
stjoerd. Dêryn is oangeande de útfiering fan de moasje Palland c.s., dêr’t it
regear yn fersocht wurdt om yn oerlis mei de provinsje Fryslân ta in
oplossing te kommen wêryn’t it rjocht om Frysk te praten yn de
rjochtbank troch oanbelangjenden boarge is, tasein om jimme Keamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

18

foar de simmer te ynformearjen oer de útkomsten fan dat oerlis. Dêrby
soene ek it brûken fan it Frysk yn it proses-ferbaal en it fan krêft wurden
fan kêst 14 fan de Wet gebrûk Fryske taal oan de oarder komme.
De Minister fan Justysje en Feiligens hat earder oan de Keamer witte litten
(Ferslach skriftlik oerlis d.d. 24 juny 2022, TK 21/22, 29 936 nr. 64) dat de
petearen geande binne en dat de útkomsten fan dy petearen langer op har
wachtsje litte. Dêrneist hat de Minister jimme Keamer witte litten dat de
rjochtbank Noard-Nederlân en it gerjochtshôf Arnhem-Ljouwert
meiwurkje oan in nulmjitting fan de provinsje Fryslân om mear ynsjoch te
krijen yn hoe faak ynwenners fan Fryslân yn de praktyk gebrûk meitsje fan
it rjocht om Frysk te praten yn de rjochtbank en/of it gerjochtshôf. Dy
nulmjitting rjochtet him ek op de sichtberens en de passive taalbehearsking Frysk by meiwurkers fan beide gerjochten.
De nulmjitting is yntusken ôfrûne. De resultaten binne okkerdeis yntern
besprutsen binnen de rjochtbank Noard-Nederlân, it gerjochtshôf
Arnhem-Ljouwert en de provinsje Fryslân. Dêrneist wurdt yn de perioade
fan 26 septimber 2022 oant en mei 31 desimber 2022 yn de rjochtbank
Noard-Nederlân en it gerjochtshôf Arnhem-Ljouwert in oanfoljende
nulmjitting ferrjochte. Dêrby sil besjoen wurde yn hoefolle saken Frysk
praat wurdt en of ferklearringen yn it proses-ferbaal yn it Frysk of yn it
Nederlânsk opnommen wurde. As de resultaten fan de beide ûndersiken
besprutsen binne mei de rjochtbank Noard-Nederlân, it gerjochtshôf
Arnhem-Ljouwert en de provinsje Fryslân wurdt jimme Keamer ynformearre oer de maatregels dy’t eventueel nedich binne om, ta útfiering fan
de moasje Palland c.s., it prate kinnen fan de Fryske taal troch oanbelangjenden yn de Fryske gerjochten fierder te boargjen.
Antwurd op de fraach fan de CU-fraksje oer de beskikberens fan tolken
Frysk.
Foarôfgeand oan elke sitting wurdt skriftlik oan partijen frege oft se by de
sitting gebrûk meitsje wolle fan it rjocht om Frysk te praten. By de
planning fan de sitting wurdt dêr dan rekken mei holden. Dy sittingen
wurde dan safolle mooglik ynpland by in rjochter of riedshear en griffier
dy’t de Fryske taal yn alle gefallen passyf behearskje. Ek dêr sille de
resultaten fan de hjirfoar neamde ûndersiken by behelle wurde. Mocht it
ûnferwachts dochs nedich wêze om gebrûk te meitsjen fan in Fryske tolk,
dan wurdt yn begjinsel in beëdige tolk fan it C1-nivo frege. As der haast
by is en/of der op dat momint gjin beëdige C1-tolk beskikber is, kin nei
goedkarring fan de opdrachtjouwer útwykt wurde nei in beëdige tolk út it
register fan it B2-nivo of, wannear’t dy net beskikber is, in tolk dy’t net
ynskreaun stiet yn it register.
Antwurd op de fragen fan de fraksjes fan D66, de CU en de SGP oer de
fergoeding foar de tolken Frysk en de gefolgen dêrfan foar de mooglikheden om Frysk prate te kinnen yn de rjochtbank.
It is wichtich dat de Fryske taal yn de rjochtspleging by de rjochtbank
Noard-Nederlân en it gerjochtshôf Arnhem-Ljouwert lykweardich oan it
Nederlânsk brûkt wurdt en dat foarsjoen wurdt yn wat dêrfoar nedich is.
By de rjochtbank Noard-Nederlân en it gerjochtshôf Arnhem-Ljouwert
binne rjochters, riedshearen en griffiers wurksum dy’t de Fryske taal
passyf behearskje. By it arrondissemintsparket Noard-Nederlân en de
fêstiging fan it ressortsparket yn Arnhem-Ljouwert binne offisieren fan
justysje en advokaten-generaal wurksum dy’t it Frysk passyf behearskje.
Dêrtroch is it yn de deistige praktyk faak mooglik dat de persoan, bedoeld
yn kêst 11 fan de Wet gebrûk Fryske taal, Sitting Fryske taal, him op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

19

sitting sûnder tuskenkomst fan in tolk fan de Fryske taal betsjinje kin. Pas
wannear dat net mooglik is, wurdt der as second best opsje gebrûk makke
fan in Fryske tolk. Der meie dan tolken wêze dy’t harren wurksumheden
foar de oerheid dellein hawwe, mar it is net sa dat de Friezen op dit stuit
gjin gebrûk meitsje kinne fan it wetlik ferankere rjocht om Frysk te praten
yn de rjochtspraak.
Dêrneist is op 7 july in moasje oannommen dêr’t it regear yn fersocht
wurdt om by it útskriuwen fan de oanbesteging foar gerjochtstolken it
ynskriuwtaryf sa te ferheegjen en de betingsten sa oan te passen dat it
skrassen fan de foarrydkosten gjin neidiel mear opsmyt foar de gerjochtstolken.13 Om’t boppedat allinnich yn útsûnderlike gefallen de ynset fan
Fryske tolken nedich is, bin ik fan miening dat dat net liedt ta in ynbreuk
op it rjocht om Frysk te praten yn de rjochtspraak.
De beskikberens fan in tolk is yn alle talen fan belang. De rjochtspraak is
dan ek wetlik ferplichte om gebrûk te meitsjen fan beëdige tolken of
fertalers.14 Foar it Frysk jildt de situaasje dat de rjochtssitting yn it Frysk
behannele wurde kin. Dêrby is de ynset fan in Fryske tolk yn de rjochtspraak in second best opsje lykas earder neamd. Om dy redenen wurdt by
it boargjen fan it Frysk yn it rjochtsferkear net spesifyk de tolkefergoeding
behelle.
It kabinet is fan miening dat de fergoeding fan tolken net yn it paad stean
mei fan de beskikberens fan tolken. De ôfrûne perioade hawwe der dan ek
ferskate wizigingen yn it stelsel plakhân om ûnder oaren de ynset fan
beëdige tolken binnen de ta ôfname ferplichte organisaasjes te
ferheegjen. Dêrby is de útgongsposysje fan de selsstannich wurkjende
tolk in wichtich aspekt. Sa is in minimum taryf ynfierd, sadat tolken harren
eigen taryf freegje kinne op basis fan fraach en oanbod en frege
ekspertize. Dat minimumtaryf wurdt mei yngong fan 1 jannewaris 2023
ferhege nei € 55,– de oere en sil mei yngong fan 2024 jierliks yndeksearre
wurde. Dêrneist sil yn de oanbesteging foar gerjochtstolken ek rekken
holden wurde mei de bysûndere posysje fan gerjochtstolken yn line mei
de neamde moasje by de beäntwurding fan de fragen fan D66. Dy
oanbesteging sil yn desimber publisearre wurde. It is no wichtich om de
resultaten fan dy oanpassingen yn de praktyk te besjen. Dêrom wurde de
resultaten dêrfan monitoare.
Digitalisearring en ynnovaasje
Antwurd op de fragen fan de D66-fraksje oft it kabinet fan miening is dat it
Fryske taalbelied fan it Ryk en de provinsje mei de tiid meigean moatte.
Hokker rol is foar it Ryk weilein yn it stimulearjen fan ynnovaasjes
oangeande it digitale gebrûk fan de Fryske taal. Wurdt it gebrûk fan
sosjale media, digitalisearring en ynnovaasje in ûnderdiel yn de nije
BFTK?
It kabinet is it mei de leden fan de fraksje fan D66 iens dat it Fryske
taalbelied fan it Ryk en de provinsje mei de tiid meigean moat. Foar it
behâld fan in taal is it fan belang dat dy mei de tiid mei ûntwikkelet. Ek as
in mienskip aloan mear gebrûk makket fan digitale tsjinsten, lykas sosjale

13

Regels oangeande de beëdiging fan tolken en fertalers en de kwaliteit en de yntegriteit fan
beëdige tolken en fertalers (Wet beëdige tolken en fertalers) | Twadde Keamer fan de
Steaten-Generaal
14
Yn kêst 28 Wet beëdige tolken en fertalers is opnommen dat û.o. de rjochtspraak allinnich
gebrûk meitsje meie fan beëdige tolken en fertalers. Dêr kin allinnich mar fan ôfwykt wurde yn
de yn dat kêst beneamde spesifike gefallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

20

media. Ûndersyk wiist út dat Fryske jongerein hieltyd mear gebrûk makket
fan de Fryske taal by it brûken fan sosjale media.
Yn de petearen oer de ôfspraken foar de nije Bestjoersôfspraak fan 2024
ôf set ik my yn om te besjen wat op it mêd fan digitalisearring en
ynnovaasje mooglik is.
Taalbelied Ryksoerheid en Rykstsjinsten
Antwurd op de fraach fan de D66-fraksje oft it kabinet ree is om de
rjochtline Fertaalbelied Ryksoerheid yn gearwurking mei de provinsje
Fryslân wêr nedich oan te skerpjen.
Ik bin ree om yn oerlis mei de provinsje Fryslân te besjen wat nedich is
om it gebrûk fan de Fryske taal by oerheidskommunikaasje yn de
provinsje Fryslân te befoarderjen. De ôfspraken dy’t dêrút folgje wol ik
opnimme yn de nije BFTK.
Antwurd op de fraach fan de D66-fraksje oft de Minister fan BZK ree is om
de antwurden yn dit skriftlik oerlis yn sawol it Frysk as it Nederlânsk te
jaan.
De beäntwurding fan dit skriftlik oerlis sil ik, lykas ek myn eardere brieven
oer de Fryske taal dit jier, ek yn it Frysk jaan.
Antwurd op de fraach fan de D66-fraksje oft de Minister fan BZK ree is om
yn de nije BFTK in sterkere rol foar it Ryk op te nimmen yn it oantrúnjen
fan it opstellen fan Frysk taalbelied troch lanlike útfieringsorganisaasjes
dy’t aktyf binne yn it taalgebiet. Antwurd op de fraach fan de CU-fraksje
oft by it meartalich oanbieden fan it Ryk ek it Frysk as taalopsje
meinommen wurde kin.
ANBI-ynstellingen dy’t yn de provinsje Fryslân fêstige binne, meie yn de
Fryske taal oan de Belestingtsjinst al ferantwurding ôflizze. Yn de petearen
foar de nije BFTK sil Frysk taalbelied troch lanlike útfieringsorganisaasjes
besprutsen wurde.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
De Minister fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes,
H.G.J. Bruins Slot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VII, nr. 115

21