Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 293

Primair Onderwijs

Nr. 581

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 juni 2021
Nadat we in 2020 hebben moeten besluiten de eindtoets niet door te laten
gaan door de omstandigheden rondom corona, hebben alle leerlingen in
groep 8 afgelopen mei gelukkig weer een eindtoets kunnen maken.1 Daar
ben ik blij om, want de eindtoets is een belangrijk instrument voor
kansengelijkheid in de overgang van het po naar het vo. Door strakke
kwaliteitsbewaking en werkafspraken, die sinds het normeringsincident
van 2019 zijn ingeregeld in het proces, is een betrouwbare normering over
de toetsadviezen voor de leerlingen tot stand gekomen.2
De ingebouwde controlemechanismen in dit proces hebben echter ook
een aantal andere zaken aan het licht gebracht. Deze hebben geen
betrekking op de toetsadviezen die leerlingen hebben ontvangen, maar
wel invloed op de rapportage van de referentieniveaus in 2019 en in 2021.
Door het hybride karakter van het toetsstelsel – met enerzijds de Centrale
Eindtoets en daarnaast eindtoetsen van private aanbieders – komen de
normeringen formeel gezien gescheiden van elkaar tot stand. De nu
toegepaste controlemechanismen hebben aan het licht gebracht dat de
uitgangspunten voor de normering van de referentieniveaus voor de
Centrale Eindtoets enerzijds, en de andere eindtoetsen anderzijds,
uiteenlopen. Met de kennis van nu hebben de procedures en werkafspraken dit nog niet goed genoeg kunnen ondervangen.
De onderwijskundige en psychometrische experts van de Expertgroep
Toetsen PO, Stichting Cito en de verschillende toetsaanbieders brengen
momenteel de exacte situatie in kaart. De eerste analyses waar wij nu
over beschikken, beschrijven dat er in de rapportages over de referentieniveaus in 2019 en 2021 zowel sprake is van overschattingen als onder1
2

kst-31293-581
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstukken 31 293 en 25 295, nr. 513.
In 2019 moest van circa 20.000 leerlingen het toetsadvies na rapportage hierover worden
hersteld. Zie onder meer Kamerstuk 31 293, nrs. 463 en 482.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 293, nr. 581

1

schattingen. In de praktijk zou het gaan om leerlingen die door kleine
correcties hoger of lager scoren op een schaal. Door het dichotome
karakter van de referentieniveaus zouden sommige leerlingen een
referentieniveau net wel of net niet hebben gehaald. Op school- en
macroniveau tellen dit type correcties op tot grotere verschuivingen in de
percentages van enkele procentpunten.
Zoals gezegd zijn de analyses nog niet definitief en worden die de
komende tijd nader vastgesteld. Afhankelijk van de uitkomsten hiervan is
een correctie van de referentieniveaus van 2019 en 2021 mogelijk
wenselijk. Correcte data over de leerresultaten zijn in het belang van de
kwaliteitszorg van de school en het schoolbestuur, voor het toezicht door
de Inspectie en in het belang van onderzoeken naar de kwaliteit van het
onderwijs. Ik ben daarom in nauw overleg met de toetsaanbieders, de
Inspectie, Stichting Cito, de Expertgroep Toetsen PO en DUO over hoe we
in de komende tijd de analyses voltooien en eventuele correcties
doorvoeren. Ik streef ernaar dit najaar uw Kamer te informeren over de
uitkomsten van dit proces.
Ik hecht eraan te benadrukken dat er voor de toetsadviezen aan de
leerlingen geen gevolgen zijn. De systemen voor de normering van de
toetsadviezen staan los van de normering voor de referentieniveaus, en
de modellen die daaraan ten grondslag liggen zijn eenduidig. De
Expertgroep Toetsen PO en Stichting Cito bevestigen dat de adviezen die
in 2019 zijn uitgegeven (en gecorrigeerd na eerdere fouten) met de kennis
van nu iets nauwkeuriger gerapporteerd hadden kunnen worden, maar
niettemin betrouwbaar blijven. Leerlingen die in 2019 de eindtoets
maakten zijn dan ook met een betrouwbaar advies ingestroomd in het vo,
en de leerlingen die nu in groep 8 zitten kunnen dat komend schooljaar
gaan doen.
Ook heb ik de Expertgroep Toetsen PO en Stichting Cito gevraagd wat
deze situatie betekent voor de vergelijkbaarheid van de verschillende
eindtoetsen, aangezien dit een elementair onderdeel is van het
wetsvoorstel doorstroomtoetsen po, dat Uw Kamer op korte termijn
behandelt. De experts hebben mij verzekerd dat de vergelijkbaarheid
tussen de verschillende toetsen blijft gewaarborgd door het gezamenlijk
anker (een set vragen die in alle toetsen wordt gebruikt).
Fundamentele oplossingen voor deze problemen liggen in het
wetsvoorstel doorstroomtoetsen po, waarmee het College voor Toetsen
en Examens (CvTE) de centrale kwaliteitsbewaker wordt over alle
eindtoetsen. In het nieuwe toetsstelsel dat het wetsvoorstel schetst, ligt de
normering bij een en dezelfde partij, met het benodigde volume en de
expertise om deze in korte tijd nauwkeurig tot stand te brengen.
Bovendien behoudt het wetsvoorstel de keuzevrijheid van scholen voor
een bepaalde eindtoets die past bij hun leerlingenpopulatie en onderwijsvisie. In het nieuwe toetsstelsel organiseren we de benodigde expertise
duurzamer, eenduidiger en slagvaardiger. Ik heb er daarom vertrouwen in
dat we met dit wetsvoorstel in de toekomst een solide toetsstelsel
realiseren.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 293, nr. 581

2