Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2182
Vragen van de leden Kuzu, Azarkan en Öztürk (allen DENK) aan de Ministers
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en van Veiligheid en Justitie over het bericht dat er voor de
zoveelste keer wordt gediscrimineerd tijdens de sollicitatieprocedure
(ingezonden 11 mei 2017).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) mede
namens de Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 26 juni 2017).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Als Mehmet mocht ik niet solliciteren, maar
als Martin was ik wel geschikt»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op de uitspraak van het College voor de Rechten van de
Mens over het feit dat Yacht B.V. verboden onderscheid maakt op grond van
ras?2
Antwoord 2
Het kabinet vindt discriminatie een ernstige zaak en onacceptabel. Discriminatie en uitsluiting, ook in de werving en selectiefase, is in Nederland verboden.
Voor gevallen van arbeidsmarktdiscriminatie staat in eerste instantie het
gelijkebehandelingstraject open. Indien iemand zich gediscrimineerd voelt, is
het belangrijk dat hij of zij hiervan een melding maakt bij de gemeentelijke
antidiscriminatievoorziening (ADV) en/of het College voor de Rechten van de
Mens (College). Door discriminatie te melden kan er door het College een
oordeel in de betreffende zaak worden gegeven. Het College is hiertoe
bevoegd en het beste uitgerust. Dat Mehmet zijn zaak heeft voorgelegd aan
het College is dan ook een goede zaak.

1
2

ah-tk-20162017-2182
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://www.rtlnieuws.nl/lievepremier#page9
https://mensenrechten.nl/publicaties/oordelen/2015-43

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe wordt over het algemeen een uitspraak van het College voor de Rechten
van de Mens meegewogen door het Openbaar Ministerie in strafzaken?
Antwoord 3
Het traject van het College staat los van het strafrecht. Bij het College geldt
dat als een persoon een vermoeden van discriminatie kan aantonen, de
tegenpartij dan moet bewijzen dat niet in strijd met de wet is gehandeld
«(omgekeerde bewijslast)». In het strafrecht geldt echter dat een verdachte
voor onschuldig wordt gehouden tenzij het tegendeel bewezen is. Een
uitspraak van het College kan van belang zijn voor het bewijs of een
verdenking in een strafzaak. Dit moet steeds per geval worden bezien.
Vraag 4
Is er in deze specifieke zaak advies ingewonnen van het Landelijk Expertise
Centrum Discriminatie van het Openbaar Ministerie (LECD-OM)? Zo ja, hoe
luidde dit advies? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Als gedoeld wordt op een advies aan het College luidt het antwoord nee,
want het LECD-OM is een intern adviesorgaan van het Openbaar Ministerie,
ten behoeve van de advisering over discriminatie in het strafrecht. De
adviesfunctie van het LECD-OM staat niet ter beschikking aan organisaties
buiten het OM, en het LECD-OM adviseert niet over de gelijke behandelingswetgeving. Dat is het terrein van het College.
Vraag 5
Zou het inwinnen van advies bij het LECD-OM geen standaardprocedure
moeten worden bij het behandelen van discriminatiezaken door het OM? Zo
ja, hoe gaat u dit vormgeven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
In dit geval is dat niet aan de orde omdat de zaak niet bij het OM, maar bij
het College in behandeling was. Bij alle parketten van het OM is expertise
aanwezig over strafbare discriminatie in de vorm van de discriminatieofficier(en) van justitie, en/of discriminatiesecretarissen en beleidsmedewerkers
discriminatie, die zo nodig advies vragen aan het LECD-OM. Het is niet nodig
en niet efficiënt om alle discriminatiezaken voor te leggen aan het LECD-OM,
als er bij de officieren van justitie genoeg expertise aanwezig is.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de aangiftebereidheid af zal nemen ingeval een
uitspraak van het College voor de Rechten van de Mens niet overgenomen
wordt door het OM? Zo ja, wat gaat u hiertegen doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Omdat het gelijke behandelingstraject en het strafrecht geheel los van elkaar
staan, kan een uitspraak van het College niet een vooraf vaststaand gevolg
hebben voor een strafzaak. Andersom geldt dat ook.
Vraag 7
Heeft het College voor de Rechten van de Mens, gezien de stijging van de
meldingen van en vragen over discriminatie, nog wel voldoende middelen
om over alle discriminatieverzoeken een oordeel te vellen? Zo ja, waaruit
blijkt dat? Zo nee, bent u bereid om meer budget te reserveren voor het
College voor de Rechten van de Mens en de capaciteit te vergroten?
Antwoord 7
Uit de Monitor Discriminatiezaken 2016 van het College blijkt inderdaad dat
het aantal vragen en verzoeken inzake discriminatie ten opzichte van 2015 is
gestegen. Het aantal vragen met 25%, het aantal verzoeken om een oordeel
met 10%. De stijging van het aantal vragen wordt vooral veroorzaakt door
een sterke toename van het aantal vragen over discriminatie op grond van
ras of nationaliteit (meer dan verdubbeld).
De Minister van VenJ voert jaarlijks met het College overleg over onder meer
de begroting. In dat verband komt aan de orde in hoeverre de aan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

College toegekende middelen toereikend zijn om haar wettelijke taken uit te
kunnen voeren.
Vraag 8
Vindt u gezien het feit dat het aantal discriminatiemeldingen in Nederland is
gestegen dat het tijd is om meer capaciteit en expertise beschikbaar te stellen
aan de Nationale Politie en het OM, zodat er alles aan gedaan wordt om
racisme en discriminatie te voorkomen en te bestrijden? Zo ja, bent u bereid
om het College van Procureurs-Generaal te verzoeken om de bedrijfsvoering
van het OM zodanig in te richten zodat er effectiever en efficiënter bewijs
vergaard wordt over gevallen van discriminatie gevallen bij sollicitaties? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 8
Neen. Voor gevallen van arbeidsmarktdiscriminatie staat in eerste instantie
het gelijkebehandelingstraject open. Dit traject staat geheel los van een
mogelijk strafrechtelijk traject, waarin strengere eisen gelden ten aanzien van
de bewijslast.
Vraag 9
Waarom wordt de samenwerking van de overheid met bedrijven die
veroordeeld zijn wegens discriminatie door het College voor de Rechten van
de Mens nog niet beëindigd?
Antwoord 9
De rijksoverheid wil het goede voorbeeld geven en een duidelijke norm
stellen. De rijksoverheid wil daarom geen zaken meer doen met bedrijven die
hun medewerkers discrimineren. Sinds oktober 2015 worden geen nieuwe
overeenkomsten meer aangegaan met bedrijven die zich schuldig maken aan
discriminatie en lopende overeenkomsten met deze bedrijven worden
beëindigd. Om deze werkwijze toe te kunnen passen, dient sprake te zijn van
een onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling wegens arbeidsmarktdiscriminatie. Andere bewijsmiddelen zoals een oordeel van het College voor de
Rechten van de Mens of een boete van de Inspectie SZW, volstaan thans niet.
Naar aanleiding van de motie van de leden Vermeij en Van Weyenberg3 die
vraagt onderzoek te doen naar verruiming van de uitsluitingsgronden in de
Aanbestedingswet wegens aantoonbare arbeidsmarktdiscriminatie en daarbij
ook te kijken naar een grotere rol voor de Inspectie SZW en het College voor
de Rechten van de Mens, ben ik een onderzoek gestart. In de tweede
voortgangsrapportage over het actieplan arbeidsmarktdiscriminatie heb ik u
geïnformeerd over de eerste resultaten van dit onderzoek waaruit blijkt dat de
nieuwe Aanbestedingswet juridisch bezien mogelijkheden biedt. De uitvoerbaarheid van deze maatregelen is als gevolg van de vereiste proportionaliteit
echter complex en wordt momenteel nader onderzocht. Daarbij is aansluiting
gezocht bij de door mij naar aanleiding van Kamervragen van het lid
Karabulut4 gedane toezegging om te onderzoeken of het mogelijk is om extra
verplichtingen op te nemen aanzien van de naleving sociale- en arbeidswetten in toekomstige contracten voor inkoop. Over de uitkomst hiervan wordt u
nog voor de zomer geïnformeerd.
Vraag 10 en 11
Is het systeem van zelfregulering naar uw mening effectief genoeg om
discriminatie bij uitzendbureaus te voorkomen? Zo ja, waar blijkt dit uit? Zo
nee, waarom niet?
Bent u bereid om in overleg met de uitzendbranche te komen tot het
opnemen van de aanwezigheid van beleid om discriminatie te voorkomen bij
een uitzendbedrijf en het niet zijn veroordeeld voor discriminatie als criteria
voor het kunnen verkrijgen van het keurmerk van de Stichting Normering
Arbeid? Zo nee, waarom niet?

3
4

Kamerstuk 29 544, nr. 693
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 2354

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Antwoord 10 en 11
Begin februari 2013 is een discriminatiebepaling toegevoegd aan het
Reglement Registratie voor het keurmerk van de Stichting Normering Arbeid
bij de voorwaarden waaraan een onderneming moet voldoen om geïnspecteerd te worden voor het verkrijgen of behouden van het keurmerk. Ondernemingen worden geacht zich te houden aan de geldende gelijke behandelingswetgeving en moeten hiervoor waarborgen dat er een beleid (of maatregelen)
is vastgesteld, ingevoerd en wordt onderhouden ter voorkoming van
discriminatie.
Vraag 12
Zou een terugkeer naar een systeem van vergunningen in de uitzendbranche
ertoe kunnen leiden dat discriminatie in de uitzendbranche effectiever
aangepakt kan worden, bijvoorbeeld door de vergunning van een uitzendbedrijf in te trekken na een veroordeling voor discriminatie? Zo ja, wanneer bent
u bereid dit te implementeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
Om discriminatie aan te pakken is een gericht programma nodig. Zo is in
raamovereenkomsten van de rijksoverheid voor de inhuur van flexibele
arbeidskrachten vanaf oktober 2015 een specifieke beëindigingsclausule
opgenomen ingeval van onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling
vanwege discriminatie op de arbeidsmarkt. Daarnaast ondertekende de ABU
in het najaar van 2015 het Charter Diversiteit waarmee de koepel toezegde
diversiteit bij zijn leden blijvend onder de aandacht te brengen. De ABU en
ook de NBBU zijn dan ook actief richting hun leden met kennis en bewustwording over het voorkomen en aanpakken van discriminatie.
Ten aanzien van de vraag over een vergunningstelsel voor de uitzendbranche
zet ik in op verbetering van de publiekprivate samenwerking in het kader van
het keurmerk van de Stichting Normering Arbeid. Zie hiervoor ook de brief
aan uw Kamer d.d. 19 september 2016 (TK, vergaderjaar 2015–2016, 17 050,
nr. 529)
Over de stand van zaken op de verbeterpunten informeer ik u voor het
zomerreces.
Vraag 13
Bent u bereid om de inspectiecapaciteit bij de inspectie SZW, en in het
bijzonder van het team arbeidsdiscriminatie, te vergroten om zo de controle
op uitzendbureaus die discrimineren te vergroten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13
Naar aanleiding van een tijdens de begrotingsbehandeling van SZW in
december 2016 aangenomen amendement5 van de leden Van Weyenberg
(D66) en Karabulut (SP) is voor 2017 en 2018 voor het team Arbeidsdiscriminatie bij de Inspectie SZW extra financiering ter beschikking gesteld ten
behoeve van extra inzet op voorlichting en inspecties. In de volgende
voortgangsrapportage over het Nationaal Actieprogramma tegen Discriminatie (NAD) dat u begin 2018 wordt aangeboden, zal ik nader ingaan op de
activiteiten die het team mede n.a.v. deze extra financiering in 2017 heeft
ondernomen.
Het team houdt verder reeds rekening met geïdentificeerde risicosectoren en
signalen van mogelijke discriminatie uit bedrijven, College, ADV’s en politie in
haar selectie van te inspecteren bedrijven. Zo kan het team bij signalen dat
een bepaalde werkgever c.q. inlener discrimineert, zoals bijvoorbeeld in de
berichtgeving over Memhet aan de orde, nagaan of het bedrijf een afdoende
anti-discriminatiebeleid heeft. De bevoegdheden van het team richten zich
hierbij tot het beleid met betrekking tot de werkvloer. De Inspectie SZW heeft
geen bevoegdheden ten aanzien van de werving- en selectiefase, beloningsaspecten en individuele gevallen.

5

Kamerstuk 34 550 XV, nr. 21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4