2022D03936

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid bestond
bij enkele fracties de behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de op
10 december 2021 ontvangen brief inzake het Advies verenigbaarheid
24-weken-eis met de Opvangrichtlijn (Kamerstuk 35 680, nr. 21).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Peters
De adjunct-griffier van de commissie,
Van den Broek

nds-tk-2022D03936

1

Inhoudsopgave
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie en
GroenLinks-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de BIJ1-fractie

2
2
3

Antwoord/Reactie van de Minister

7

3
4
5

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
Advies verenigbaarheid 24-weken-eis met de Opvangrichtlijn ((hierna: het
advies) en hebben daarover nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of zij het met deze leden
eens is dat het mogen en kunnen werken voor asielzoekers een belangrijk
middel is om te integreren in de Nederlandse samenleving, en dat dit de
beste manier is om ook een bijdrage te kunnen leveren aan deze
samenleving. Is de Minister het voorts met deze leden eens dat het
daarom ook belangrijk is om zoveel mogelijk drempels weg te nemen die
dit werken verhinderen? Zo nee, waarom niet? Hoe ziet de Minister in dit
licht de doeltreffendheid van de 24-weken-eis en het advies van de
landsadvocaat hierover, die kortgezegd stelt dat de 24-weken-eis in strijd
lijkt met het doeltreffendheidsbeginsel, het evenredigheidsbeginsel en
met de Opvangrichtlijn1, en het bovendien onnodig moeilijk maakt voor
asielzoekers om te kunnen werken? Hoe kijkt de Minister ernaar dat, gelet
op het advies van de landsadvocaat, in de periode 2016–2020 over 37.330
asielverzoeken slechts 1.380 mensen überhaupt de stap hebben gezet om
een tewerkstellingsvergunning aan te vragen? Is duidelijk waar dit door
komt? En hoe rijmt zich dat met de Opvangrichtlijn, in het bijzonder met
artikel 15 lid 1 van de Opvangrichtlijn die lidstaten verplicht ervoor te
zorgen dat verzoekers uiterlijk negen maanden nadat zij hun asielaanvraag hebben ingediend, toegang hebben tot de arbeidsmarkt, indien
tegen die tijd nog geen beslissing op de asielaanvraag is genomen en de
vertraging niet aan de verzoeker is te wijten, en lid twee van dit artikel
waarin staat dat lidstaten (...) ervoor zorgen dat verzoekers daadwerkelijk
toegang tot die arbeidsmarkt hebben?
De leden van de D66-fractie vragen de Minister te reageren op het advies
van de landsadvocaat, waarin deze stelt dat «de inschatting is dat het Hof
van Justitie van de Europese Unie zich kritisch zal opstellen jegens
beperkingen op het recht op toegang tot de arbeidsmarkt zoals de
Nederlandse 24-weken-eis, omdat het in strijd lijkt met het doeltreffendheidsbeginsel» en dat «een dergelijk ernstige beperking van een fundamenteel recht, dat onder meer in het Handvest van de grondrechten van
de Europese Unie is verankerd, [zich] onzes inziens moeilijk rechtvaardigen». Is de Minister het eens met deze leden dat gelet op de afspraken
uit het coalitieakkoord waarin is afgesproken dat «alle Europese Unie
(EU)-richtlijnen worden uitgevoerd» en dat het voor «kansrijke asielzoekers makkelijker wordt om (vrijwilligers)werk te doen» er eigenlijk

1

Richtlijn 2013/33/EU.

2

geen (realistisch) alternatief is behalve de 24-weken-eis te herzien danwel
te laten vervallen? Zo nee, waarom niet?
Meer specifiek met betrekking tot de Werkloosheidswet (WW)-uitkering
merken de leden van de D66-fractie op dat er formeel dan wel recht kan
ontstaan op een WW-uitkering, maar dat op grond van het (huidige)
artikel 19, eerste lid, aanhef en onder f, van de WW er geen recht meer
bestaat op een WW-uitkering zodra de asielaanvraag wordt afgewezen.
Opgebouwde WW-rechten kunnen bovendien in beginsel niet worden
meegenomen naar het buitenland. Dat laatste is alleen mogelijk als de
asielzoeker werk gaat zoeken in de EU, Europese Economische Ruimte
(EER) of Zwitserland. Dat kan maximaal drie maanden en er is
toestemming nodig van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). Het gaat in het kader van de WW dus met name om
asielzoekers die na 26 weken dienstbetrekking werkloos zouden worden
en dan enkel totdat negatief op hun asielaanvraag wordt beslist. Kortom,
dat zou dus geen reden meer zijn om de 24-weken-eis te handhaven. Deze
leden zijn het eens met de Minister dat mensen die geen recht op verblijf
hebben in Nederland zo snel mogelijk moeten terugkeren naar hun
herkomstland en dat er geen verkeerde signalen uitgestraald moeten
worden. Tegelijkertijd stellen deze leden vast dat het kabinet zich hier al
op allerlei andere manieren voor inzet, met middelen die effectiever zijn
en die de arbeidsmogelijkheden voor kansrijke asielzoekers niet belemmeren. Is de Minister dit met de leden van de D66-fractie eens en is de
Minister bereid daartoe de 24-weken-eis hierop te wijzigen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de voorliggende
documenten en hebben geen verdere vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie en
GroenLinks-fractie
De leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie hebben met
interesse kennisgenomen van het advies van de landsadvocaat over de
verenigbaarheid van de 24-weken-eis met de Opvangrichtlijn. Deze leden
vragen het kabinet toe te lichten wat de vervolgstappen zijn naar
aanleiding van dit advies. De landsadvocaat geeft aan dat op meerdere
terreinen nog vervolgonderzoek nodig is, is het kabinet voornemens deze
onderzoeken te gaan doen? De leden van de PvdA-fractie en de
GroenLinks-fractie zijn voornamelijk benieuwd of bekend is waarom het
totaal aantal aanvragen voor een tewerkstellingsvergunning zo laag is, en
waarom er relatief veel aanvragen worden geweigerd. Deze leden vragen
zich voorts af of de 24-weken-eis een belemmering is voor asielzoekers
om überhaupt te gaan zoeken naar werk, en in hoeverre werkgevers
terughoudend zijn om asielzoekers aan te nemen, vanwege de
24-weken-eis. Zij moedigen het kabinet aan om dit verder te gaan
onderzoeken.
Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie en GroenLinks-fractie of het
kabinet de conclusie van de landsadvocaat deelt, dat de 24-weken-eis
juridisch kwetsbaar is. Deze leden vragen waarom er in de Nederlandse
formulering is gekozen voor het begrip «daadwerkelijke toegang» in
plaats van «effectieve toegang», zoals in de meeste andere landen. Deelt
het kabinet de conclusie van de landsadvocaat dat er geen sprake is van
effectieve toegang tot de arbeidsmarkt, als er 28 weken per jaar geen werk
mag worden verricht? En deelt het kabinet ook de conclusie dat zelfs bij
«ruime lezing» van de richtlijn er geen sprake kan zijn van effectieve

3

toegang, als blijkt dat asielzoekers vanwege de 24-weken-eis nergens aan
de slag kunnen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het advies van
de landsadvocaat. Hoe reageert de Minister op het advies? Deze leden
vragen daarbij tevens in te gaan op de mogelijke gevolgen hiervan op de
sociale zekerheid. Kan de Minister nagaan hoe andere lidstaten omgaan
met deze richtlijn in relatie tot de toegang tot de arbeidsmarkt van
asielzoekers? De leden van de SGP-fractie verzoeken dit in een vergelijkend overzicht aan te geven.
De leden van de SGP-fractie lezen in de conclusie van het advies van de
landsadvocaat dat gekeken zou moeten worden naar het effect (en
daarmee de evenredigheid) van de betreffende beperking. Wat is op dit
moment reeds bekend over het effect van de 24-weken-eis?
De leden van de SGP-fractie lezen in het juridisch kader van het advies dat
volgens het kabinet in 2008 «een forse uitbreiding van de toegestane
werkperiode (ten onrechte) opgevat [zou] kunnen worden als een publiek
signaal dat permanent verblijf in ons land waarschijnlijk is». Is de Minister
het met deze leden eens dat dit nog steeds een reëel en belangrijk punt is,
dat moet worden meegewogen bij de beoordeling van dit vraagstuk?
De leden van de SGP-fractie lezen dat het verruimen van de wekeneis ook
kan leiden tot oprekking van de referte-eis. Kan de Minister dit verder
toelichten en aangeven wat de consequenties hiervan zijn?
De leden van de SGP-fractie lezen dat uit de considerans (punt 23) van de
Opvangrichtlijn blijkt dat het essentieel is om duidelijke regels vast te
stellen met betrekking tot de toegang van verzoekers tot de arbeidsmarkt,
om de zelfstandigheid van verzoekers te bevorderen en de grote
verschillen tussen de lidstaten te beperken. Kan de Minister dit nader
toelichten en aangeven waar dan aan gedacht dient te worden?
De leden van de SGP-fractie constateren dat artikel 15 lid 1 van de
Opvangrichtlijn de lidstaten verplicht ervoor te zorgen dat verzoekers
uiterlijk negen maanden nadat zij hun asielaanvraag hebben ingediend,
toegang hebben tot de arbeidsmarkt, indien tegen die tijd nog geen
beslissing op de asielaanvraag is genomen en de vertraging niet aan de
verzoeker is te wijten. In hoeverre wordt hier op dit moment invulling
aangegeven, en verhoudt dit zich tot de 24-weken-eis? En welke ruimte
biedt dit artikel voor de Nederlandse situatie?
De leden van de SGP-fractie constateren dat, volgens de Opvangrichtlijn,
sprake dient te zijn van «daadwerkelijke toegang» tot de arbeidsmarkt.
Deze leden menen dat met de 24-weken-eis sprake is van daadwerkelijke
toegang (c.q. effectieve toegang) tot de arbeidsmarkt. Hoe beoordeelt de
Minister dit?
De leden van de SGP-fractie lezen in overweging vier van het advies dat
de landsadvocaat ook ingaat op de signaalwerking van uitbreiding van de
24-weken-eis ten aanzien van migranten. Daarnaast wordt expliciet
ingegaan op het verkrijgen van recht op een WW-uitkering als gevolg
hiervan, wat terugkeer mogelijk nog moeilijker maakt. Deze leden vragen
de Minister in haar reactie dan ook nadrukkelijk in te gaan op deze
effecten en zich daarbij rekenschap te geven van de wens te komen tot
een restrictiever migratiebeleid, dat ook oog heeft voor de demografische
gevolgen voor ons land.

4

Vragen en opmerkingen van het lid van de BIJ1-fractie
Het lid van de BIJ1-fractoe heeft kennisgenomen van het advies verenigbaarheid van de 24-weken-eis met de Opvangrichtlijn van de landsadvocaat, dat is uitgebracht naar aanleiding van de vraag om verder
onderzoek naar de rechtmatigheid van de beperking tot toegang tot de
arbeidsmarkt tot maximaal 24 van de 52 weken voor asielzoekers die
langer dan 6 maanden op hun vergunning wachten (artikel 6.2, eerste lid,
sub c, van het ontwerpbesluit uitvoering Wet arbeid vreemdelingen
(BuWav)). In het advies wordt specifiek ingegaan op de verenigbaarheid
van dit artikel met artikel 15 van de Opvangrichtlijn van de EU.
Het lid van de BIJ1-fractie vindt het opvallend dat het kabinet zoveel
energie steekt in het onderzoeken of het beperken van toegang tot de
arbeidsmarkt voor asielzoekers wettelijk mogelijk is, terwijl Nederland
consequent niet voldoet aan de eigen wettelijke beslistermijn voor
asielprocedures. Immers, als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)
zou voldoen aan de wettelijke beslistermijn, dan zou de 24-weken-eis
minder relevant zijn.
Het lid van de BIJ1-fractie stelt dat deze kwestie onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Justitie & Veiligheid (J&V) valt. Het lid van
de BIJ1-fractie vraagt dan ook aan de Minister om in nauw contact met de
Minister van J&V op te trekken in de verdere besluitvorming rondom het
recht op betaalde arbeid gedurende de asielprocedure en daarbij aan te
dringen op het versnellen en verbeteren van de asielprocedure in het
kader van arbeidsintegratie. Onderzoek heeft al uitgewezen dat de
negatieve psychologische consequenties van het lang wachten op asiel
enorm zijn2. Daarnaast wordt in onderzoek gesteld dat integratie in de
arbeidsmarkt slechter verloopt naarmate de asielprocedure langer duurt3.
Kan de Minister bevestigen dat zij samen zal werken met de Minister van
J&V om de asielprocedure en het recht op betaalde arbeid tijdens deze
procedure te verspoedigen? Kan de Minister dit verder toelichten?
Het lid van de BIJ1-fractie stelt dat het in ieders belang is als asielzoekers
tijdens de procedure volledige toegang krijgen tot de arbeidsmarkt, dus
zonder de beperking van 24 weken. Dit bevordert de integratie en leidt tot
een betere kwaliteit van leven voor asielzoekers tijdens de asielprocedure
– ongeacht of zij uiteindelijk asielstatus krijgen in Nederland. Tegelijkertijd
zouden zij een deel van de oplossing kunnen zijn voor de aanpak van
krapte op de arbeidsmarkt in Nederland. Het lid van de BIJ1-fractie vraagt
aan de Minister of zij bereid is een onderzoek in te stellen naar hoe
asielzoekers kunnen bijdragen aan de aanpak van de krapte op de
arbeidsmarkt. Kan de Minister haar besluit hierover verder toelichten?
Het lid van de BIJ1-fractie overweegt dat de conclusie van het advies stelt
dat de 24-weken-eis moeilijk te rechtvaardigen is, omdat het een ernstige
beperking van een fundamenteel recht betreft dat in de grondrechten van
de Europese Unie is verankerd. Dit lid vraagt aan de Minister welke acties
zij gaat verbinden aan deze conclusie. Het advies is duidelijk dat het
behouden van de 24-weken-eis juridisch kwetsbaar is, zelfs zonder
onderzoek naar de specifieke consequenties van deze eis voor de

2

Rockwoolfonden, 15 maart 2021, «Consequences of long waiting times in the asylum system»,
(https://ec.europa.eu/migrant-integration/library-document/consequences-long-waiting-timesasylum-system_en).
3
Kosyakova, januari 2020, «The role of lenght of asylum procedure and legal status in the labour
market integration of refugees in Germany», (https://www.researchgate.net/publication/
343300881_The_role_of_length_of_asylum_procedure_and_legal_status_in_the_labour_
market_integration_of_refugees_in_Germany).

5

daadwerkelijke en effectieve toegang tot de arbeidsmarkt voor asielzoekers. Nu dit duidelijk is, vraag het lid van de BIJ1-fractie aan de
Minister of zij bereid is om de 24-weken-eis te laten varen. En maakt zij
hierbij naast juridische overwegingen ook ethische en morele overwegingen? Betrekt de Minister hierin ook haar overwegingen met betrekking
tot krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt? Kan de Minister dit verder
toelichten?
Het lid van de BIJ1-fractie is het eens met het kabinet waar het voordelen
ziet in toegang tot arbeid tijdens de asielprocedure in het kader van
snellere integratie bij asielzoekers die uiteindelijk een verblijfsstatus
krijgen. Dit lid leest hierbij in overweging 3.10 echter ook dat het
uitgangspunt van het kabinet, om maximaal 24 weken per jaar arbeid toe
te staan aan vreemdelingen in procedure, is dat asielzoekers bij langere
toegang tot arbeid zouden kunnen denken dat zij permanent in Nederland
mogen blijven, en dat zij dan volgens de referte-eis van de Werkeloosheidswet recht zouden krijgen op een uitkering na 26 weken arbeid. Deze
redenering is ook aangehaald in de aanbiedingsbrief.
Het lid van de BIJ1-fractie ziet in deze redenering dat het kabinet vooral
focust op het zo min mogelijk bieden van perspectief aan asielzoekers, en
daarbij meer is gericht op terugkeer dan op volwaardige integratie van
asielzoekers. Dit betreurt dit lid ten zeerste. Daarnaast vraagt het lid van
de BIJ1-fractie zich af waar de aanname op gebaseerd is dat asielzoekers
zouden denken dat zij permanent in Nederland zouden mogen blijven als
zij meer dan 26 weken per jaar betaalde arbeid zouden mogen verrichten
tijdens de asielprocedure. Dit lid vraagt dan ook aan de Minister op welke
onderzoeken deze stelling gebaseerd is. En op welke andere wijzen kan de
Minister deze aanname staven? En als de Minister hier geen onderliggend
zwaarwegend bewijs voor aan kan leveren, is de Minister dan bereid om
deze aanname volledig te schrappen zodat het geen onderdeel meer kan
zijn van de besluitvorming over toegang tot betaalde arbeid voor
asielzoekers die in procedure zijn?
Het lid van de BIJ1-fractie leest in overweging 3.12 van het advies dat de
referte-eis voor artiesten, musici, filmmakers en hun technische ondersteuners sinds 2013 is veranderd van 16 naar 26 weken, gelijk met andere
beroepsgroepen. In het ontwerpbesluit BuWav staat echter dat deze
beroepsgroep slechts 14 weken per jaar mag werken terwijl zij in
procedure zijn. Het lid van de BIJ1-fractie vraagt aan de Minister wat de
redenering is achter de ongelijke behandeling van deze beroepsgroep. En
is de Minister voornemens deze ongelijke behandeling te corrigeren in het
ontwerpbesluit zodat alle beroepsgroepen gelijke rechten hebben? Zo
nee, waarom niet?
Het lid van de BIJ1-fractie leest in overweging 3.13 van het advies dat
wordt uitgelegd dat de vrees van het kabinet voor het feit dat asielzoekers
recht zouden krijgen op een uitkering nadat zij 26 weken arbeid hebben
verricht, zich beperkt tot de asielprocedure – en dat bij een negatief besluit
op de procedure het recht op een uitkering komt te vervallen. Dit lid vindt
het disproportioneel om recht op betaalde arbeid voor asielzoekers te
beperken tot 24 weken op basis van de angst dat asielzoekers anders recht
zouden krijgen op een uitkering. De disproportionaliteit zit in het zeer
geringe aantal asielzoekers dat überhaupt betaald werk verricht tijdens de
asielprocedure, waarbij de kans dat een asielzoeker in aanmerking komt
voor een WW-uitkering ook gering is. Dit weegt absoluut niet op tegen de
voordelen van vrije toegang tot de arbeidsmarkt in Nederland, die zoals
het lid van de BIJ1-fractie al stelde zowel in het belang is van de asielzoeker als van de Nederlandse werkgever. Ook hier proeft dit lid cynisme
bij het kabinet over asielzoekers.

6

Het lid van de BIJ1-fractie vraagt aan de Minister of zij kan onderbouwen
dat er binnen de Nederlandse wet en regelgeving bepalingen zijn die het
recht op een uitkering voor asielzoekers in procedure belemmeren. Indien
deze er zijn, welke acties stelt de Minister dan voor om deze belemmeringen weg te nemen? En indien deze er niet zijn, is de Minister dan bereid
om deze onderbouwing voor beperking van toegang tot de Nederlandse
arbeidsmarkt te schrappen? Zo nee, waarom niet?
Het lid van de BIJ1-fractie leest dat overweging 4.12 van het advies
melding maakt van het feit dat het aantal toegewezen aanvragen voor
tewerkstellingsvergunningen laag is, en dat het onduidelijk is waarom. Dit
lid vraagt aan de Minister of zij bereid is om breder onderzoek te doen
naar de redenen voor afwijzing van tewerkstellingsvergunningen, zodat
duidelijk wordt welke factoren invloed hebben op de beperking van
toegang tot de Nederlandse arbeidsmarkt voor asielzoekers. Hierbij is het
belangrijk te differentiëren tussen factoren die te maken hebben met de
24-weken-eis en andere factoren, zoals onder andere gebrek aan
informatie of ontoegankelijkheid van het systeem. Ook is het van belang
verschillende arbeidssectoren hierin mee te nemen. Tot slot vindt het lid
van de BIJ1-fractie het belangrijk dat in het onderzoek wordt meegenomen wat de ervaring is van asielzoekers in dit systeem. Kan de Minister
haar visie hierop delen en bij toezegging tot onderzoek een tijdspad
daarvoor geven?
Het lid van de BIJ1-fractie leest in overweging 4.13–4.16 van het advies
dat het Sociaal Cultureel Planbureau in een recent rapport stelt dat het
gewenst is dat belemmeringen om in de opvangperiode betaald werk te
verrichten, zoals de 24-weken-eis, worden weggenomen. Daarnaast wijst
een rapport uit 20034 uit dat de toenmalige beperkingen in het aantal
weken betaalde arbeid een ernstige belemmering vormden voor zowel
asielzoekers als werkgevers.
Het lid van de BIJ1-fractie vraagt aan de Minister om haar reactie op deze
indicaties dat de 24-weken-eis beter los gelaten kan worden, los nog van
de juridische kwetsbaarheid van deze regel. Het lid van de BIJ1-fractie
vraagt of de Minister toe kan lichten of zij over zal gaan tot verder
onderzoek over de impact van de 24-weken-eis op de daadwerkelijke en
effectieve toegang tot de arbeidsmarkt voor asielzoekers. Zo ja, welke
elementen zal zij hierin meenemen? Zo nee, waarom niet? En is de
Minister bereid om in afwachting van de conclusies van dat onderzoek al
over te gaan tot het loslaten van de 24-weken-eis? Zo nee, waarom niet?
II Antwoord/Reactie van de Minister

4

Regioplan, november 2003, «Asielzoekers en Werk – Evaluatie van de mogelijkheden van
betaald werken in het kader van de Wet arbeid vreemdelingen».

7