Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 1685

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 april 2020
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda van de extra ingeplande
informele Ecofinraad op donderdag 16 april a.s. Deze informele
Ecofinraad zal middels een videoconferentie worden gehouden en ik ben
voornemens deel te nemen.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

kst-21501-07-1685
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1685

1

Geannoteerde agenda extra ingeplande informele Ecofinraad
16 april 2020
Economisch Pakket
Document: N.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Europese Commissie zal een presentatie geven over de laatste
economische vooruitzichten in relatie tot COVID-19 en de implementatie
van de maatregelen die zij reeds heeft aangekondigd. Ook de Europese
Centrale Bank en de Europese Investeringsbank zullen een update geven
over de door hen getroffen maatregelen. Vervolgens zal een gedachtewisseling plaatsvinden tussen de lidstaten, waarbij ook vooruitgekeken zal
worden naar gesprekken over een snel en duurzaam economisch herstel
van de Europese economie.
In haar mededeling van 13 maart jl. heeft de Commissie een pakket van
Europese maatregelen aangekondigd dat zich met name richt op de
sociaaleconomische gevolgen van COVID-19.1 Voor de appreciatie van het
kabinet van deze maatregelen verwijs ik u naar de Kamerbrief Noodpakket
banen en economie en de bijlage daarvan.2 Vervolgens heeft de Europese
Commissie separate mededelingen opgesteld over het gebruik van
bestaande flexibiliteit binnen de Europese begrotingsregels en de
staatsteunregels. Zo heeft DG COMP op 16 maart jl. een voorstel gedaan
voor een tijdelijk staatssteunkader voor COVID-19 dat voorwaarden stelt
voor het geven van liquiditeitssteun aan bedrijven voor de economische
schade die door de COVID-19 uitbraak is ontstaan. Het kader is met relatief
kleine aanpassingen op 19 maart jl. vastgesteld.3 Op het gebied van de
begrotingsregels heeft de Europese Commissie op 20 maart jl. in een
separate mededeling aan de Raad voorgesteld om de algemene ontsnappingsclausule te activeren.4 De EU ministers van Financiën hebben
hiervoor een gezamenlijke verklaring gepubliceerd na afloop van de
Ecofinraad op 23 maart jl. 2020.5 Nederland heeft tijdens die Ecofinraad de
Commissie ook opgeroepen te onderzoeken welke aanvullende mogelijkheden hiervoor gevonden kunnen worden.6
Vervolgens heeft de Europese Commissie op 2 april 2020 een nieuw
pakket maatregelen gepubliceerd als onderdeel van de economische
respons op de COVID-19 uitbraak. Daarnaast paste de Europese
Commissie het Tijdelijk Steunkader COVID-19 aan en besloot de Europese
Commissie tot een vrijstelling van BTW- en invoerrechten voor goederen
die in 2020 nodig zijn voor de bestrijding van COVID-19. In de begeleidende Mededeling7 licht de Europese Commissie het belang van de
voorstellen toe om de Unie en lidstaten in staat te stellen elke beschikbare
euro uit de EU-begroting in te zetten voor de bescherming van het leven

1

https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/communication-coordinated-economic-responsecovid19-march-2020_en.pdf
Bijlage bij Kamerstuk 35 420, nr. 2
3
https://ec.europa.eu/competition/state_aid/what_is_new/sa_covid19_temporary-framework.pdf
4
https://ec.europa.eu/info/files/communication-commission-council-activation-general-escapeclause-stability-and-growth-pact_en
5
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/03/23/statement-of-eu-ministersof-finance-on-the-stability-and-growth-pact-in-light-of-the-covid-19-crisis/pdf
6
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/04/03/verslag-van-de-ecofinraaden-eurogroep-23-en-24-maart-2020-kamervragen-over-de-eurogroep-24-maart-2020-engeannoteerde-agenda-eurogroep-7-april-2020
7
COM(2020) 143 final. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/
?qid=1585899129956&uri=COM:2020:143:FIN
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1685

2

en welzijn van mensen. De Kamer heeft een appreciatie ontvangen over
dit nieuwe pakket van de Commissie op 6 april 2020.8 In deze appreciatie
heeft het kabinet nogmaals benadrukt sterk te hechten aan Europese
samenwerking om de COVID-19 uitbraak in te dammen en de menselijke
en economische gevolgen zo goed mogelijk op te vangen.
In de videoconferentie van de leden van de Europese Raad van 26 maart
jl. is o.a. gesproken over maatregelen om de economische impact van de
COVID-19-crisis te mitigeren. Op basis van die bespreking is de Eurogroep
uitgenodigd om binnen twee weken met voorstellen te komen waar de
leden van de Europese Raad zich vervolgens over kunnen uitspreken.
Naar aanleiding van deze uitnodiging van de leden van de Europese Raad
heeft de Eurogroep in inclusieve samenstelling (EU27) op 7 en 9 april jl.
uitgebreid gesproken over mogelijke voorstellen om de economische
impact van de COVID-19-crisis te mitigeren. Op 9 april jl. heeft de
Eurogroep hierover een rapport aangenomen, welke is doorgeleid naar de
leden van de Europese Raad.9 In het rapport staat welke Europese
beleidsmaatregelen tot nu toe zijn genomen en ook zijn verschillende
nieuwe voorstellen opgenomen. In het verslag van deze Eurogroep wordt
hier nader op ingegaan.
Nederland erkent dat de huidige situatie uitzonderlijk is en dit ook om een
uitzonderlijke beleidsreactie vraagt. Nederland heeft ook nationaal
uitzonderlijke maatregelen genomen om te voorkomen dat werknemers
hun baan verliezen en bedrijven (midden- en kleinbedrijf en grote
ondernemingen) in liquiditeitsproblemen komen. Op Europees vlak heeft
Nederland eerder haar steun uitgesproken voor het voorstel van de
Commissie voor het inwerking laten treden van de algemene uitzonderingsclausule van het Stabiliteits- en Groeipact en de vaststelling van een
tijdelijk staatssteunkader voor COVID-19 om ruimte te bieden aan lidstaten
de noodzakelijke maatregelen te nemen die de economische impact
mitigeren. Ook verwelkomt Nederland het feit dat de Commissie
aanvullende voorstellen heeft gepresenteerd, en het rapport van de
Eurogroep over reeds genomen maatregelen en de aanvullende
voorstellen.
Nederland merkt op dat het pakket aan Europese maatregelen met name
gericht is op de korte termijn. Daarom roept Nederland op om ook oog te
hebben voor de herstelfase nadat de COVID-19 uitbraak over is. Het is
daarbij van belang te kijken naar mogelijkheden om de Europese
economie veerkrachtiger en weerbaarder te maken op de middellange
termijn.
Verklaring over de ondersteuning van de reële economie door de
financiële sector
Document: 7167/20
Aard bespreking: Steun statement
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Ecofinraad wordt gevraagd om een statement te steunen dat is
opgesteld door het Financial Services Committee (FSC) en het Economisch en Financieel Comité (EFC). In het statement wordt onderstreept dat
het van belang is dat de financiële sector de reële economie ondersteunt
om de effecten van COVID-19 zo veel als mogelijk op te vangen. Om
ervoor te zorgen dat de financiële sector haar rol als financier kan blijven
8
9

Kamerstuk 22 112, nr. 2856
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/04/09/report-on-thecomprehensive-economic-policy-response-to-the-covid-19-pandemic/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1685

3

spelen hebben de (Europese) toezichthouders verschillende maatregelen
genomen.10 In het statement wordt steun uitgesproken voor deze
maatregelen, en wordt benadrukt dat het van belang is dat de flexibiliteit
in de bestaande kaders wordt gebruikt om de financiële sector haar rol te
kunnen laten spelen. Ook Nederland onderschrijft het belang van deze
boodschap.
EU IMFC verklaring voor de jaarlijkse vergadering van het IMF
Document: 6560/20
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
In verband met de wereldwijde uitbraak van COVID-19 is de fysieke
voorjaarsvergadering in Washington, D.C. afgelast. Op donderdag
16 april, ter gelegenheid van de voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), vindt er een videoconferentie van het
International Monetary and Financial Committee (IMFC) plaats. Ook het
voorzitterschap van de Europese Unie legt een verklaring af.
De EU IMFC-verklaring beschrijft de precaire economische situatie die is
ontstaan door de COVID-19 uitbraak. Het is allereerst van belang dat alle
landen daadkrachtig optreden om de spreiding van het virus te beperken.
Er wordt ingegaan op de maatrelen die door EU-lidstaten, de ECB en de
Europese Commissie zijn genomen.
De EU IMFC-verklaring gaat verder in op de respons van het IMF op de
COVID-19 uitbraak. De mondiale verkrapping van financiële condities
maakt het voor veel landen, vooral opkomende economieën, op de korte
termijn lastig om aan hun buitenlandse financieringsverlichtingen te
voldoen. Het IMF wordt opgeroepen om het volledige instrumentarium te
gebruiken en de limieten voor noodfinanciering te verhogen. Ook staan
EU-lidstaten open voor een discussie over mogelijke andere
IMF-voorstellen, zoals introductie van een nieuw liquiditeitsinstrument of
een eventuele SDR-allocatie. Deze instrumenten kunnen overwogen
worden om lage-inkomenslanden en opkomende economieën, die een
significante uitstroom van kapitaal ervaren, te ondersteunen. Tot slot
ondersteunen EU-lidstaten mogelijke aanvullende maatregelen voor
financieringsbehoeften van de armste landen.
De mondiale verkrapping van financiële condities leidt tot een kapitaaluitstroom uit opkomende economieën die omvangrijker is dan ten tijde van
de mondiale financiële crisis. Nederland benadrukt dat het IMF alle
beschikbare instrumenten moet gebruiken om landen in nood te
ondersteunen. Nederland zal de voorstellen voor aanvulling van het
instrumentarium nauwkeurig bestuderen en wegen aan de hand van
gerichtheid, tijdigheid en tijdelijkheid. Verder blijft het verhogen van
schuldentransparantie en het vergroten van capaciteit voor schuldenmanagement in lage-inkomenslanden een prioriteit voor Nederland, gegeven
het verwachte negatieve effect van de COVID-19 uitbraak op de
schuldhoudbaarheidsproblematiek.

10

Voor meer toelichting, zie Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 2265

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1685

4

COVID-19 uitbraak: de implicaties voor het Europees Semester
Document: N.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De implicaties van de COVID-19 uitbraak op (de tijdslijn van) het Europees
Semester zullen worden besproken. Het zal voornamelijk gaan over het
aanleveren van de nationale hervormingsprogramma’s (NHP) voor
15 april en de stabiliteits- en convergentieprogramma’s (SCP) door
lidstaten, waarvoor de deadline 30 april is. De Europese Commissie heeft
aangegeven voorkeur te hebben om de rapporten zoveel mogelijk te
actualiseren, maar biedt hier ook flexibiliteit.
De COVID-19 uitbraak en de economische gevolgen ervan hebben grote
budgettaire gevolgen. Om deze reden is de roep om uitstel van de
deadline voor het SCP ontstaan onder lidstaten. Het kabinet erkent de
uitdagingen die de huidige ontwikkelingen met zich meebrengen om
geactualiseerde rapporten aan te leveren en stelt zich daarom flexibel op
maar hecht er waarde aan dat landen wel ook conform de oorspronkelijke
timing en inhoudelijke vereisten hun programma’s in mogen leveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1685

5