Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2329
Vragen van de leden Oosenbrug, Otwin van Dijk en Fokke (allen PvdA) aan
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
belemmeringen voor personen met een visuele beperking om als raadslid te
kunnen functioneren (ingezonden 29 maart 2016).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties),
mede namens de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(ontvangen 19 april 2016).
Vraag 1
Kent u de berichten dat raadsleden mede vanwege de problemen die zij
vanwege hun visuele beperking ondervinden bij het raadswerk, hun
raadslidmaatschap neer leggen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Zijn u andere voorbeelden bekend van raadsleden of andere politici die
(mede) vanwege een visuele of een andersoortige beperking genoodzaakt zijn
om hun raadslidmaatschap neer te leggen? Zo ja, hoeveel voorbeelden zijn u
bekend en wat was de aard van de problemen die deze raadsleden ondervonden?
Antwoord 2
Het Ministerie van BZK houdt niet bij hoeveel politieke ambtsdragers een
visuele of andersoortige beperking hebben dan wel om die reden hebben
moeten aftreden. De toekenning van de voorzieningen is een verantwoordelijkheid van de bestuursorganen. In incidentele gevallen wordt het ministerie
benaderd met vragen over te treffen voorzieningen. De variëteit in situaties is
vrij groot. Het kan gaan om de behoefte aan een doventolk, een voorlezer
voor blinden, een ringleiding voor slechthorenden of een aangepaste auto.

1

ah-tk-20152016-2329
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.valkenburg.nl/actueel/nieuws_41411/item/raadslid-esther-crombag-legtnoodgedwongen-werkzaamheden-neer_30023.html http://www.dvhn.nl/archief/Blind-raadslidtreedt-terug-20731645.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat het te betreuren is dat raadsleden met een beperking
(mede) vanwege die beperking hun raadslidmaatschap moeten staken? Zo ja,
waarom en wat kunt u doen om te voorkomen dat raadsleden om die reden
met hun raadswerk moeten stoppen en om het democratisch bestuur
toegankelijker te maken voor mensen met een beperking? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 3
Het is inderdaad te betreuren indien politieke ambtsdragers hun werk moeten
neerleggen vanwege hun beperking. Zoals ik heb betoogd in mijn bij brief
van 4 juni 20152 naar de Tweede Kamer gestuurde visie op de rechtspositie
van politieke ambtsdragers, is één van de kernwaarden van democratie dat
het dragen van politieke en bestuurlijke verantwoordelijkheid in beginsel voor
een ieder openstaat. Daaruit vloeit voort dat de rechtspositie toetreding tot
politieke ambten mogelijk maakt voor geschikte kandidaten en dat de
rechtspositie bijdraagt aan een evenwichtige afspiegeling van de samenleving
in vertegenwoordigende lichamen en bestuurlijke functies. Dit zijn dan ook
onderdelen van het in die visie opgenomen richtinggevend kader voor de
invulling van de diverse soorten regelingen en voorzieningen in de rechtspositie van politieke ambtsdragers. Voor de voorzieningen waarop decentrale
politieke ambtsdragers op dit moment al aanspraak kunnen maken ingeval
van een structurele functionele beperking, verwijs ik u kortheidshalve naar de
beantwoording van vraag 4. Op dit moment ben ik op ambtelijk niveau aan
het verkennen of meer nodig is. Zie ook het antwoord op vraag 6.
Vraag 4
Welke voorzieningen zijn er voor raadsleden met een beperking om hen te
ondersteunen bij de uitvoering van hun raadswerk? Zijn deze voorzieningen
in alle gemeenten beschikbaar? Hoeveel gebruik wordt er van deze voorzieningen gemaakt?
Antwoord 4
In de rechtspositiebesluiten van alle decentrale voorzitters, dagelijks
bestuurders en volksvertegenwoordigers is geregeld dat dergelijke politieke
ambtsdragers met een structurele functionele beperking aanspraak kunnen
maken op een tegemoetkoming voor de bekostiging van een voorziening als
bedoeld in artikel 35 van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
(WIA). De WIA kent voorzieningen tot bevordering van de arbeidsparticipatie
van (overheids)werknemers met een structurele functionele beperking. Het
gaat daarbij om arbeidsplaatsvoorzieningen en voorzieningen ter ondersteuning van toeleiding naar arbeid.
Indien een arts oordeelt dat het om een structurele functionele beperking
gaat en betrokkene bekostigt zelf zo’n WIA-voorziening, dan dient het college
de tegemoetkoming toe te kennen. Hier is geen discretionaire bevoegdheid.
Het mag uitsluitend een vergoeding of tegemoetkoming in geld behelzen,
geen voorzieningen in natura, omdat de grondslagen in de Provincie-,
Gemeente- en Waterschapswet tot voor kort niet toestonden dat er in de
rechtspositiebesluiten niet-financiële voorzieningen worden verstrekt. Ik ben
voornemens deze rechtspositionele bepalingen aan deze recente wijziging
aan te passen zodat in de toekomst ook niet-financiële voorzieningen kunnen
worden verstrekt.
Vraag 5
Deelt u de mening dat zolang raadsleden met een beperking (mede) vanwege
die beperking als raadslid moeten stoppen, de genoemde voorzieningen
blijkbaar niet toereikend zijn? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik begrijp uit het persbericht dat het terugtreden van het betreffende raadslid
niet zozeer lag aan de ontoereikendheid van de voorzieningen of aan het
gebrek aan medewerking bij de toekenning ervan. Betrokkene heeft ervaren
dat zij minstens driemaal zoveel tijd moet investeren in het raadswerk dan
2

Kamerstukken II 2014/2015, 28 479, nr. 73

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

haar ziende collega’s, ondanks hulp en hulpmiddelen, en dat dit naast al haar
andere werkzaamheden en activiteiten niet meer was op te brengen. Naar
mijn mening kan dus niet in algemene zin worden betoogd dat de voorzieningen niet toereikend zijn omdat het voorkomt dat raadsleden met een
beperking (mede) vanwege die beperking als raadslid moeten stoppen. Dit
soort zaken is erg afhankelijk van de individuele omstandigheden.
Vraag 6
Is er al uitvoering gegeven aan de motie van de leden Voortman en Van
Dijk?3 Zo ja, hoe? Zo nee, op welke termijn gaat u uitvoering geven aan deze
motie?
Antwoord 6
In de motie wordt de regering verzocht te onderzoeken in welke mate
mensen met een beperking een vertegenwoordigende of een bestuurlijke
functie hebben, wat belemmeringen daarvoor zijn en maatregelen te nemen
om belemmeringen voor actieve deelname aan de democratie weg te nemen.
In samenwerking met de beroepsverenigingen van politieke ambtsdragers en
de bestuurlijke koepelorganisaties wil ik ambtsdragers met een structurele
functionele beperking benaderen met de vraag welke belemmeringen zij in de
praktijk ervaren. Ik zal ook organisaties voor mensen met een handicap
benaderen met dezelfde vraagstelling. De uitkomsten van deze inventarisatie
zal ik betrekken in de al lopende evaluatie van Dijkstalwetgeving waarover ik
in 2017 de Tweede Kamer schriftelijk zal inlichten. In het kader van deze
evaluatie wordt onder meer bezien op welke wijze eventuele belemmeringen
voor deelname aan de democratische instituties kunnen worden weggenomen.
Vraag 7
Leidt digitalisering ertoe dat het democratisch bestuur minder toegankelijk is
voor mensen met een beperking? Zo ja, waarom, en wat wordt daar
momenteel tegen gedaan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Dat hoeft niet. Digitalisering kan mensen met een beperking ook helpen om
zelfstandig te participeren, met minder ondersteuning van anderen. Digitalisering maakt het bijvoorbeeld makkelijker voor mensen die moeite hebben met
informatie op papier, door de mogelijkheid van teksten te laten voorlezen,
vooringevulde formulieren aan te bieden en filmpjes met ondertiteling te
laten zien en – voor visueel beperkten – foto’s van een beschrijving te
voorzien.
Maar het verbeteren van de toegankelijkheid is een continu proces. Overheidsorganisaties doen gebruikersonderzoek. Doorontwikkeling van voorzieningen vindt mede plaats op basis van dergelijk onderzoek. Overheidswebsites moeten voldoen aan de webrichtlijnen (WCAG 2.0). Deze Webrichtlijnen
bevatten richtlijnen voor techniekonafhankelijke toegankelijkheid voor
websites. Ze moeten daarmee goed werken op diverse apparaten zoals
tablets, smartphones en hulpapparatuur. Ook webgebaseerde mobiele
applicaties ofwel web apps vallen onder de werkingssfeer van deze internationale standaard, geadopteerd als de Europese standaard EN 301 549 en in de
nationale standaard de Webrichtlijnen. Met de naleving van de webrichtlijnen
moet het voor mensen met een auditieve of visuele beperking gemakkelijker
zijn om zelfstandig om te gaan met digitale informatie.
Op deze manieren wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de
toegankelijkheid van de digitale overheid voor zoveel mogelijk mensen.
Vraag 8
Hoe verhoudt het bericht dat het eventueel onvoldoende toegankelijk zijn van
het democratisch bestuur voor visueel gehandicapten zich tot het aangenomen amendement van het lid Otwin van Dijk4 over uitvoering van het op

3
4

Kamerstuk 33 990, nr. 44
Kamerstuk 33 990, nr. 17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

13 december 2006 te New York tot stand gekomen Verdrag inzake de rechten
van personen met een handicap5, waarin algemene toegankelijkheid geborgd
wordt?
Antwoord 8
Het amendement dat in de noot bij vraag 8 wordt genoemd is vervangen
door amendement met nummer 56 dat in combinatie met subamendement
nummer 576 is aangenomen.
Het voorgestelde artikel 2a van de Wgbh/cz luidt, voor zover hier van belang:
1. Degene tot wie het verbod van onderscheid zich richt, draagt daarnaast
tenminste geleidelijk zorg voor de algemene toegankelijkheid voor
personen met een handicap of chronische ziekte, tenzij dat voor hem een
onevenredige belasting vormt.
2. Onverminderd het bepaalde bij of krachtens enige wettelijke bepaling,
worden bij algemene maatregel van bestuur regels gesteld ter uitvoering
van het eerste lid. Deze regels hebben in ieder geval betrekking op de
geleidelijke verwezenlijking van de algemene toegankelijkheid, op het
treffen van voorzieningen van eenvoudige aard en op de evenredigheid
van de belasting.
3. (...).
Het antwoord op de vraag hoe het eventueel ontoegankelijk zijn van het
democratisch bestuur zich verhoudt tot het voorgestelde artikel 2a van de
Wgbh/cz is mede afhankelijk van de AMvB op grond van het tweede lid van
artikel 2a, welke AMvB nog in ontwikkeling is.

5
6

Tractatenblad 2007, nr. 169
Kamerstukken II 2015/16, 33 990, nr. 56 en 57

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4