Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 100 XIV

Jaarverslag en slotwet van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) 2021

Nr. 4

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

1

A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk
bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt
ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit;
2. de begrotingsstaten inzake de agentschappen van dit ministerie;
3. de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds (F).
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, mede namens de
Minister voor Natuur en Stikstof,

Henk Staghouwer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

2

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
(SLOTVERSCHILLEN)
1 Leeswijzer
De beleidsmatige mutaties en technische mutaties groter of gelijk aan de
ondergrenzen in onderstaande staffel worden op het niveau van de
financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht.
Omvang begrotingsartikel (stand Beleidsmatige mutaties
ontwerp-begroting) in € miljoen (ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 < 1000

5

10

=> 1000

10

20

2 Beleidsartikelen
Algemeen
In de begrotingsstaat zijn de realisatiestanden van uitgaven, verplichtingen
en ontvangsten en de resulterende slotverschillen ten opzichte van de
tweede suppletoire begroting opgenomen op artikelniveau. Hieronder
worden per artikel de slotverschillen op het niveau van de financiele instru­
menten weergeven en waar nodig toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

3

Artikel 21 Land- en tuinbouw
Toelichting
Slotverschillen Artikel 21 per instrument (Bedragen x € 1 mln).
Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

‒ 104.960

‒ 53.558

3.607

Subsidies

11.267

‒ 6.649

Garanties

‒ 78.605

27

Opdrachten

‒ 44.613

‒ 48.162

4.624

‒ 2.546

‒ 2.021

‒ 616

Totaal artikel 21
Ontvangsten

3.607

Bijdragen aan ZBO / RWT
Bijdragen aan mede-overheden
Bijdragen aan (internationale) organisaties

2.105

2.105

Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken

2.283

2.283

Verplichtingen
Subsidies
De verhoging van het verplichtingenbudget met € 11,3 mln. is een saldo van
verhogingen en verlagingen. Het saldo wordt met name veroorzaakt omdat
er minder verplichtingenbudget benodigd is geweest voor de Subsidiere­
geling sanering varkenshouderijen (Srv). Dit komt doordat het grootste deel
van de verplichtingen van deze regeling reeds in 2020 zijn aangegaan.
Hierdoor vallen de verplichtingen lager uit met € 36,9 mln.
Voor de regeling Tegemoetkoming sierteelt en onderdelen voedings­
tuinbouw (COVID-19 steunmaatregel) is er sprake van een hoger beroep op
het tuinbouw- en sierteeltdeel van de regeling dan vooraf verwacht, omdat
sommige aanvragen na bezwaar alsnog gehonoreerd zijn. Hierdoor zijn is
er voor € 7,5 mln. hogere verplichtingen aangegaan.
Op aangeven van de ADR is in 2021 sprake geweest van herrubricering van
diverse begrotingsposten. Dit heeft tot gevolg dat in sommige gevallen
uitgaven onder andere posten zijn verantwoord dan eerder in de begroting
van 2021 was opgenomen. Voor de verplichtingen in artikel 21 heeft dit tot
gevolg dat € 33,1 mln. van de geraamde opdrachtverplichtingen zijn overge­
heveld naar de subsidies.
Hiernaast is voor de regeling Ongedekte vaste kosten voor land- en
tuinbouw (OVK, COVID-19 steunmaatregel) bij het ramen is rekening
gehouden met een aantal aanvragen, een gemiddeld bedrag en een
specifiek behandeltempo. Nu blijkt dat voor de openstelling voor het derde
kwartaal 2021 meer is aangevraagd dan het geraamde budget. Om te zorgen
dat alle aanvragers tijdig een beschikking of afwijzing ontvangen zal de
realisatie van het verplichtingenbudget voor deze regeling met € 5,0 mln.
hoger uitvallen. Na beoordeling van alle aanvragen zal het budgeteffect
voor 2022 opnieuw worden geraamd.
Opdrachten
De verlaging van het verplichtingenbudget met € 44,6 mln. is een saldo van
verhogingen en verlagingen.Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de
hierboven beschreven overheveling van € 33,1 mln. van de geraamde
opdrachtverplichtingen naar de subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

4

Bij projecten voor het mestbeleid zijn er € 5,4 mln. minder verplichtingen
aangegaan, omdat de uitvoering op onderdelen meer tijd vraagt dan
aanvankelijk gedacht. Zo heeft de invoering van het realtime en digitaal
vervoersbewijs dierlijke mest (rVDM) enige vertraging opgelopen, en ook
een regeling met betrekking tot GLB pilots en mest kon in 2021 niet worden
opengesteld. Tot slot zorgt de onderuitputting op de innovatie agenda
energie voor een lagere aangegane verplichting van € 5,8 mln.
Garanties
De verlaging van het verplichtingenbudget met € 78,6 mln. voor de garanties
wordt veroorzaakt door lagere afgegeven garanties dan vooraf geraamd.
Jaarlijks raamt LNV in totaal € 120,0 mln. als garantieplafond voor de
verliesdeclaraties borgstellingsfaciliteit. Aan het einde van het jaar wordt
gekeken naar de daadwerkelijk verstrekte garanties. De daadwerkelijk
afgegeven garanties worden geraamd op € 39,4 mln. Daarom wordt het
verplichtingenbudget met € 78,3 mln. naar beneden bijgesteld.
Uitgaven
Subsidies
De uitgaven vallen met € 6,6 mln. lager uit. Dit wordt voornamelijk
veroorzaakt door lagere uitgaven op de regeling nadeelcompensatie
vervroegd verbod pelsdierhouderij. Dit hangt samen met een vertraging in
de uitvoering. Voor een aantal dossiers worden extra controles uitgevoerd
en hierdoor vindt de vaststelling van deze dossiers plaats in 2022. De
uitgaven schuiven door naar volgend jaar. Dit leidt in 2021 tot lagere
uitgaven van € 25,3 mln. Ook de subsidies van het flankerend beleid
pelsdierhouderijen zijn lager uitgevallen. Door minder aanvragen in 2021
dan voorzien valt de realisatie € 5,9 mln. lager uit.
Vanwege onvoldoende verplichtingenruimte voor de energie-efficiëntie
glastuinbouw zijn de betalingen eind 2021 stopgezet. Dit heeft tot gevolg
gehad de uitgaven met € 4,7 mln. lager zijn uitgevallen. Daarnaast vallen
diverse subsidies < € 5 mln. lager uit dan eerder begroot.
Voor de regeling Tegemoetkoming sierteelt en onderdelen voedings­
tuinbouw (COVID-19 steunmaatregel) is er sprake van een hoger beroep op
het tuinbouw- en sierteeltdeel van de regeling dan vooraf verwacht, omdat
sommige aanvragen na bezwaar alsnog gehonoreerd zijn. Door het laat
honoreren van de aanvragen zal een deel van de uitgaven later plaats­
vinden. De uitgaven in 2021 vallen daardoor met € 3,1 mln. lager uit.
Op aangeven van de ADR is in 2021 sprake geweest van herrubricering van
diverse begrotingsposten. Dit heeft het gevolg dat in sommige gevallen
uitgaven onder andere posten zijn verantwoord dan eerder in de begroting
van 2021 was opgenomen. Voor de uitgaven in artikel 21 heeft dit tot gevolg
dat € 33,8 mln. van de geraamde opdrachten zijn overgeheveld naar de
subsidies.
Opdrachten
De uitgaven vallen met € 48,2 mln. lager uit. Dit wordt voornamelijk
veroorzaakt door de hierboven beschreven overheveling van € 33,8 mln. van
de geraamde uitgaven aan opdrachten naar de subsidies.
Bij projecten voor het mestbeleid is de realisatie € 6,2 mln. lager uitgevallen,
omdat de uitvoering op onderdelen meer tijd vraagt dan aanvankelijk
gedacht. Zo heeft de invoering van het realtime en digitaal vervoersbewijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

5

dierlijke mest (rVDM) enige vertraging opgelopen, en ook een regeling met
betrekking tot GLB pilots en mest kon in 2021 niet worden opengesteld.
Daarnaast zorgt de onderuitputting op de innovatie agenda energie voor
een lagere uitgaven van € 4,3 mln. Daarnaast vallen diverse opdrachten <
€ 5 mln. lager uit dan eerder begroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

6

Artikel 22 Natuur, visserij en gebiedsgericht werken
Toelichting
Slotverschillen Artikel 22 per instrument (Bedragen x € 1 mln).
Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

‒ 87.189

‒ 1.750

‒ 2.389

Subsidies

‒ 46.789

‒ 106.476

Opdrachten

‒ 855.911

‒ 348.869

‒ 91

‒ 621

Totaal artikel 22
Ontvangsten

‒ 2.389

Bijdragen Baten-Lastendiensten
Bijdragen aan ZBO / RWT
Bijdragen aan mede-overheden
Bijdragen aan (internationale) organisaties
Storting begrotingsreserve

16

16

816.878

455.591

‒ 206

‒ 305

‒ 1.086

‒ 1.086

Verplichtingen
Subsidies
De verplichtingen zijn met € 46,8 mln. lager uitgevallen. Dit komt voorna­
melijk doordat er onderuitputting heeft plaatsgevonden op het verplichtin­
genbudget voor de Regio Deals van € 66,5 mln. Hiernaast is er op aangeven
van de ADR is in 2021 sprake is geweest van herrubricering van diverse
begrotingsposten. Dit heeft het gevolg dat in sommige gevallen uitgaven
onder andere posten zijn verantwoord dan eerder in de begroting van 2021
was opgenomen. Voor de verplichtingen heeft dit tot gevolg dat € 9,7 mln.
van de geraamde opdrachtverplichtingen zijn overgeheveld naar subsidies.
Daarnaast is er verplichtingenbudget naar voren gehaald voor het Nationaal
Innovatieprogramma Visserij. Hierdoor vallen de verplichtingen met € 5,3
mln. hoger uit. Hiernaast zijn er voor € 3,8 mln. verplichtingen aangegaan,
waarbij de kastuitgaven pas in 2022 zullen volgen. Het gaat om verplich­
tingen voor pilots veenweidegebieden en versneld natuurherstel. Tot slot is
er € 1,6 mln. meer gerealiseerd op het verplichtingenbudget voor subsidies
in het kader van het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer. Dit heeft te
maken met het vastleggen van meerjarige subsidies op dit budget die
voornamelijk voortkomen uit het Programma Natuur.
Opdrachten
De verplichtingen op dit budget vallen met € 855,9 mln. lager uit. Zoals
hierboven beschreven is er in 2021 sprake geweest van herrubricering van
diverse begrotingsposten. Voor de verplichtingen heeft dit tot gevolg dat
€ 826,6 mln. van de geraamde opdrachtverplichtingen zijn overgeheveld.
Hiervan is € 9,7 mln. naar de subsidies overgeheveld en € 811,2 mln. naar
bijdragen aan mede-overheden.
Daarnaast is er vanwege een correctie op het verplichtingenbudget van
Veenweide een verlaging van het verplichtingen budget van € 81,2 mln. In
2020 is het verplichtingenbudget niet afgeboekt, vandaar dat er een grote
onderschrijding is van het verplichtingenbudget. Tot slot is er een verhoging
van het verplichtingenbudget met € 26,8 mln. door het vastleggen van
een meerjarige opdracht aan Rijkswaterstaat voor de kwaliteitsverhoging
riviernatuur. Ook is in verband met het vastleggen van een meerjarige
verplichting van € 7,0 mln. voor een opdracht aan Staatsbosbeheer voor
het bebossen van Rijksgronden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

7

Bijdragen aan mede-overheden
De verplichtingen op dit budget vallen met € 816,9 mln. hoger uit. Zoals
hierboven beschreven is er op aangeven van de ADR sprake geweest van
een herrubricering van diverse begrotingsposten. Dit heeft tot gevolg dat
van de geraamde opdrachtverplichtingen voor € 811,2 mln. naar bijdragen
aan mede-overheden is overgeheveld.
Uitgaven
Subsidies
De uitgaven op dit budget vallen met € 106,5 mln. lager uit. Dit komt
voonamelijk door de eerder benoemde herrubricering van diverse begro­
tingsposten. Hierdoor zijn € 116,5 mln. van de geraamde uitgaven aan
subsidies overgeheveld naar bijdrage aan mede-overheden. Daarnaast is
€ 8,6 mln. van de geraamde uitgaven aan opdrachten overgeheveld naar
subsidies.
Opdrachten
De uitgaven aan subsidies vallen met € 348,9 mln. hoger uit. Zoals
hierboven beschreven is er op aangeven van de ADR sprake geweest van
een herrubricering van diverse begrotingsposten. Dit heeft het gevolg dat
van de geraamde uitgaven aan opdrachten voor € 339,1 mln. naar bijdragen
aan mede-overheden is overgeheveld. Daarnaast is € 8,6 mln. van de
geraamde uitgaven overgeheveld naar subsidies.
Bijdragen aan mede-overheden
De uitgaven op dit budget vallen met € 455,6 mln. hoger uit. Door de herru­
bricering van diverse begrotingsposten is er van de geraamde uitgaven aan
opdrachten voor € 339,1 mln. naar bijdragen aan mede-overheden overge­
heveld. Daarnaast is voor €116,5 mln. aan uitgaven subsidies naar bijdragen
aan mede-overheden overgeheveld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

8

Artikel 23 Kennis en innovatie
Toelichting
Slotverschillen Artikel 23 per instrument (Bedragen x € 1 mln).
Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

5.065

‒ 11.955

110

9.768

‒ 5.962

Opdrachten

1.159

‒ 5.008

Bijdragen Baten-Lastendiensten

‒ 898

467

‒ 4.964

‒ 1.452

Totaal artikel 23
Ontvangsten

110

Subsidies

Bijdragen aan ZBO / RWT

Verplichtingen
Subsidies
De verplichtingen vallen met € 9,8 mln. hoger uit. De verhoging van het
verplichtingenbudget met is een saldo van verhogingen en verlagingen. Dit
saldo komt voornamelijk doordat de herrubricering van diverse begrotings­
posten die op verzoek van de ADR plaatsgevonden tot gevolg heeft dat € 9,4
mln. van de geraamde opdrachtverplichtingen zijn overgeheveld naar
subsidies.
Uitgaven
Subsidies
De uitgaven aan subsidies vallen € 5,9 mln. lager uit. De verlaging van de
uitgaven is een saldo van verhogingen en verlagingen. Het saldo komt
voornamelijk door minder uitgaven aan de Subsidiemodule agrarische
bedrijfsadvisering en educatie (SABE). Op basis van de door de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO) afgegeven prognose is gebleken dat
er in 2021 minder declaraties zijn toegekend dan dat er vooraf is ingeschat.
Hierdoor vallen de uitgaven in 2021 € 7,5 mln. lager uit.
Daarnaast is er bij het vastleggen van meerjarige verplichtingen voor
diverse onderzoeksprojecten gebleken dat het gros van de uitgaven ten
laste van het kasbudget 2022 komt. Hierdoor vallen de uitgaven in 2021 € 3,0
mln. lager uit. Tot slot worden er door de eerder benoemde herrubricering
van diverse begrotingsposten € 4,7 mln. van de geraamde uitgaven overge­
heveld naar subsidies.
Opdrachten
De uitgaven aan opdrachten vallen met € 5,0 mln. lager uit. Door de eerder
benoemde herrubricering van diverse begrotingsposten wordt € 4,7 mln.
van de geraamde uitgaven overgeheveld naar subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

9

Artikel 24 Uitvoering en toezicht
Slotverschillen Artikel 24 per instrument (Bedragen x € 1 mln).
Totaal artikel 24

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

1.366

1.580

0

1.366

1.580

Ontvangsten
Bijdragen Baten-Lastendiensten

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

10

Artikel 50 Apparaat
Slotverschillen Artikel 50 per instrument (Bedragen x € 1 mln).
Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

Totaal artikel 50

‒ 680

‒ 680

‒ 305

Personele uitgaven

‒ 887

‒ 887

Materiele uitgaven

207

207

Ontvangsten

‒ 305

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

11

Diergezondheidsfonds
Slotverschillen DGF (bedragen x 1.000)

Bewaking en bestrijding van dierziekten

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

15.294

1.831

4.513

15.294

1.831

4.513

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 XIV, nr. 4

12