Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 III

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Algemene Zaken, het Kabinet der
Koningin en de Commissie van toezicht
betreffende inlichtingen- en veiligheidsdiensten
(III) voor het jaar 2009

Nr. 20

BRIEF VAN DE MINISTER PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE
ZAKEN EN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 augustus 2009
Graag bieden wij u hierbij, in reactie op het verzoek van de Vaste
Commissie voor Buitenlandse Zaken van 17 juli 2009 met kenmerk
2009Z14114, een verslag aan van het bezoek dat minister-president
Balkenende en minister Verhagen brachten aan Washington. De ministerpresident informeert u in dit verband tevens over zijn deelname aan de G8
top in L’Aquila op 9 en 10 juli 2009.

Ontmoeting met President Obama
Op 14 juli jl. hadden de minister-president en minister Verhagen een
ontmoeting met President Barack Obama en Secretary of State Clinton in
het Witte Huis. De minister-president had voorts separate ontmoetingen
met de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi en de
Managing Director van het Internationale Monetaire Fonds, Dominique
Strauss-Kahn. De minister van Buitenlandse Zaken had separate ontmoetingen met Secretary of State Clinton en de Speciale Assistent van de
President voor de Perzische Golf en Zuidwest Azië, Dennis Ross.
Het gesprek met president Obama verliep in goede sfeer en bevestigde de
goede stand van de Nederlandse betrekkingen met de Verenigde Staten.
Gesproken werd met name over de aanpak van de financiële en economische crisis, Afghanistan, de sluiting van Guantánamo Bay gevangenis, de
viering van 400 jaar goede betrekkingen in het kader van NY 400, de
aanpak van klimaatverandering, het Midden-Oosten vredesproces, en de
hervormingen in het Amerikaanse en het Nederlandse gezondheidsstelsel.
Ten aanzien van de financiële en economische crisis benadrukte de
minister-president het belang van verdere implementatie van de in het
kader van de G20 gemaakte afspraken. De president was het er mee eens
dat belangrijke voortgang is gemaakt sinds de G20 top in april in Londen.
President Obama nodigde de minister-president uit namens Nederland
deel te nemen aan de G20 bijeenkomst in Pittsburgh in september van dit

KST134223
0809tkkst31700III-20
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 III, nr. 20

1

jaar. De president sprak met waardering over de bijdrage die Nederland,
als de 16e economie in de wereld en gewaardeerde speler als het gaat om
internationale samenwerking, inhoudelijk kan leveren aan het oplossen
van de economische crisis en het vormgeven van toekomstige duurzame
groei. Dit laatste zal het hoofdthema op de agenda van Pittsburgh zijn. In
dit licht bracht de minister-president de tijdige planning van «exit strategieën» op, mede in relatie tot het belang van de houdbaarheid van de
overheidsfinanciën op langere termijn. Ook vroeg hij aandacht voor
verdere uitwerking van het handvest voor duurzame economische activiteit, zoals bekend een initiatief van Kanselier Merkel.
President Obama sprak grote waardering uit voor de Nederlandse militaire bijdrage aan Afghanistan. Hij erkende de Nederlandse rol in de
ontwikkeling en toepassing van de zogeheten «3D»-aanpak. Hij sprak de
hoop uit dat ook na 2010 de Nederlandse kennis en expertise ingezet kan
worden om duurzame veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling in Afghanistan
te verankeren. De minister-president verwelkomde de nieuwe VS-strategie
in Afghanistan en Pakistan. Hij benadrukte het belang van verbetering van
het bestuur en bestrijding van corruptie in Afghanistan. Hij zette tevens
langs bekende lijnen de Nederlandse betrokkenheid bij Afghanistan
uiteen, waarbij de minister-president aangaf dat Nederland de Afghaanse
bevolking niet de rug zal toekeren.
Voorts werd gesproken over de sluiting van Guantánamo Bay. Ministerpresident Balkenende sprak zijn waardering uit voor het snelle besluit van
President Obama om deze gevangenis te sluiten. Tevens gaf hij aan dat,
indien de sluiting van Guantánamo Bay in het laatste stadium voor wat
betreft enkele gevangenen op onoverkomelijke problemen zou stuiten
indien Nederland niet verder betrokken zou zijn, Nederland bereid is tot
nader overleg over het vinden van een oplossing. De minister van Justitie
heeft vervolgens in contacten met de pers aangegeven dat mocht dit
uiteindelijk aan de orde komen, dat dan de volledige dossiers zullen
moeten worden overgelegd en uiteraard zeer zorgvuldig zullen moeten
worden bestudeerd. In de komende periode zal moeten blijken of een
situatie zoals hiervoor geschetst, zich daadwerkelijk zal voordoen.
President Obama roemde de Nederlandse expertise m.b.t. watermanagement, die in relevantie is toegenomen door de huidige klimatologische
uitdagingen. De minister-president sprak zijn waardering uit voor hetgeen
op klimaatgebied bij de G8 top in l’Aquila is bereikt, maar drong vooral
aan op verregaande afspraken bij de klimaat top in Kopenhagen om dit
najaar het huidige momentum niet verloren te laten gaan. President
Obama noemde het van essentieel belang dat alle grote economieën, ook
India en China, worden betrokken bij dit proces.
President Obama toonde belangstelling voor het vernieuwde Nederlandse
gezondheidszorgstelsel. De minister-president lichtte het Nederlandse
zorgstelsel toe en wees daarbij ook op een conferentie die het ministerie
van VWS voornemens is hierover te organiseren.
Over Servië stelde president Obama dat hij zich bewust was van de principiële Nederlandse positie dat volledige medewerking met het Joegoslavië
Tribunaal (ICTY) noodzakelijk is, alvorens Servië verdere stappen in het
toenaderingsproces met de EU kan zetten. Hij stelde dat incorporatie van
Servië in de Europese en trans-Atlantische structuren van belang is voor
de stabiliteit van het land en sprak met waardering over de inspanningen
en oriëntatie van de huidige Servische regering. Minister-president
Balkenende zette langs bekende lijnen de Nederlandse visie uiteen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 III, nr. 20

2

Wat betreft de situatie in het Midden-Oosten wees president Obama op de
rol die de Arabische landen kunnen spelen, wier positieve betrokkenheid
vooralsnog achterblijft bij de toezeggingen gedaan tijdens de recente top
in Sharm el Sheikh. De minister-president en minister Verhagen onderstreepten het belang van een moratorium op de bouw van nederzettingen
en afbraak van illegal outposts en de kansen die dit kan bieden voor het
heropenen van gesprekken tussen alle spelers in het Midden-Oosten
vredesproces. Secretary of State Clinton was positief over de rol van het
Kwartet en de noodzaak voor de EU en de VS om gezamenlijk op te
trekken en vroeg de EU alle noodzakelijke steun aan de Palestijnse Autoriteit te verlenen. Zij zag kansen om voortgang te boeken op afzienbare
termijn.
Voorts werd stilgestaan bij de herdenking van het feit dat 400 jaar geleden
Henry Hudson, in dienst van de Verenigde Oost-Indische Compagnie,
aanlegde op Manhattan. De hierop volgende stichting van Nieuw Nederland en Nieuw Amsterdam had volgens president Obama een belangrijke
bijdrage geleverd aan de grondbeginselen van de latere Verenigde Staten.

Ontmoeting minister-president met voorzitter Huis van Afgevaardigden
Pelosi
De minister-president had vervolgens een ontmoeting met de voorzitter
van het Huis van Afgevaardigden Pelosi in aanwezigheid van de
co-voorzitters van de Dutch Caucus van het Congres, Congresleden Van
Hollen (Democraat) en Hoekstra (Republikein). Zij spraken over de 400 jaar
betrekkingen tussen de VS en Nederland, de G20, Afghanistan, Irak,
klimaat en de Nederlandse gezondheidszorg. De minister-president
nodigde mevrouw Pelosi uit om deel te nemen aan de feestelijkheden in
New York in september a.s. in het kader van NY400. Mevrouw Pelosi
dankte Nederland voor zijn deelname in Afghanistan en vroeg naar onze
visie op de situatie aldaar. Zij was tevens bijzonder geïnteresseerd in de
Nederlandse visie op de klimaatproblematiek.

Ontmoeting minister-president met Managing Director IMF Strauss-Kahn
In een gesprek van de minister-president met IMF Managing Director
Strauss-Kahn is ingegaan op de implicaties van de financiële en economische crisis. Strauss-Kahn toonde zich tevreden over de door Nederland
genomen crisismaatregelen, zowel ten aanzien van de stimuleringsmaatregelen als de herkapitalisatie van de banken. Minister-president
Balkenende bracht in dit verband op dat de discussie nu ook zal moeten
gaan over «exit-strategieën» in verband met de oplopende begrotingstekorten. Tot slot kwam de noodzaak tot herverdeling van de zetels in het
IMF aan de orde om het economisch gewicht van opkomende economieën beter te weerspiegelen.

Ontmoeting minister van Buitenlandse Zaken met Secretary of State
Clinton
In het aparte onderhoud van de minister van Buitenlandse Zaken met
Secretary of State Clinton werd gesproken over Afghanistan. Ook Secretary Clinton begon met het uitspreken van haar waardering voor de
Nederlandse bijdrage in Afghanistan. Minister Verhagen zegde toe dat
Nederland de opgebouwde expertise over de geïntegreerde «3 D»-benadering, zal blijven delen. Hij benadrukte ook de noodzaak na de komende
verkiezingen in Afghanistan serieus werk te maken van bestuursvraagstukken, en met name corruptie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 III, nr. 20

3

Wat betreft Iran waren minister Verhagen en Secretary Clinton het eens,
dat nu reeds moest worden nagedacht over de inhoud van nieuwe sancties, indien deze in latere instantie nodig mochten blijken.

Onderhoud minister van Buitenlandse Zaken met Speciaal Assistent Ross
Ook in het gesprek van minister Verhagen met Speciaal Assistent Ross
kwam Iran aan de orde. Minister Verhagen deelde daarbij zijn impressies
van zijn recente reis naar het Midden-Oosten, waarover u reeds eerder
werd geïnformeerd. President Obama’s beleid van engagement is een
middel om Iran te bewegen op het nucleaire dossier, en geen doel op zich.
Afhankelijk van de huidige ontwikkelingen zal de VS bezien of dit beleid
bijstelling behoeft. Vanzelfsprekend is de positie van andere landen met
een permanente zetel in de VN-Veiligheidsraad zoals China en Rusland
hierbij van belang.

Deelname G8 L’Aquila
Voorafgaand aan het bezoek aan President Obama vond van 8 tot en met
10 juli in L’Aquila de G8 Top plaats, onder Italiaans voorzitterschap.
Minister-president Balkenende nam, op uitnodiging van Premier Berlusconi, deel aan de tweede en derde dag van deze bijeenkomst. Hij was
daarbij aanwezig bij een bijeenkomst van de aanwezige Europese landen,
het officiële diner op donderdag 9 juli en aan de voedselzekerheid bijeenkomst op vrijdag 10 juli. Tevens bracht hij een bezoek aan het door de
aardbeving getroffen dorp Lucoli.
Traditiegetrouw neemt een aantal landen van buiten de G8 deel aan de
jaarlijkse top. Naast de grote opkomende economieën (waaronder China,
India en Brazilië) waren dit jaar enkele Afrikaanse landen alsmede Turkije,
Spanje en Nederland aanwezig op de tweede en derde dag van de top. De
Nederlandse deelname aan deze G8 top paste in de eerdere aanwezigheid
van Nederland bij de G20 toppen in Washington en Londen. De uitnodiging voor de bijeenkomst in Pittsburgh die door president Obama aan de
minister-president werd gedaan, is hiermee dan ook verbonden.
De dialoog over voedselzekerheid vormde een belangrijk onderdeel van
de bijeenkomst. Op initiatief van de VS – President Obama heeft dit tot
een speerpunt in zijn ontwikkelingsbeleid gemaakt – was dit geagendeerd.
Ook in Pittsburgh zal de G20 hierover spreken. De VS onderkent de
belangrijke rol die Nederland op dit gebied speelt. In zijn interventie benadrukte de minister-president dat voedselzekerheid niet in de eerste plaats
voedselhulp betreft, maar gaat over verhoging van voedselproductie en
-productiviteit, stimuleren van handel en werkgelegenheid, vergroten van
publieke en private investeringen en het scheppen van de juiste omstandigheden voor innovatie en duurzame verandering. Minister-president
Balkenende meldde dat ons land meer dan 10% van de officiële ontwikkelingshulp aan deze problematiek besteedt. Nederland zal middels het
budget voor ontwikkelingssamenwerking de komende jaren ruim
1,4 miljard euro investeren in voedselzekerheid.
De G8 onderschreef expliciet de uitkomsten van de London Summit om
de economische crisis te bestrijden. Op het terrein van klimaat, handel en
duurzame economische ontwikkeling werden belangrijke stappen gezet
zoals de brede steun voor de zogenoemde «2-graden doelstelling» (om
grote risico’s t.g.v. klimaatverandering te voorkomen is het nodig om de
mondiale temperatuurstijging te beperken tot maximaal 2 graden Celsius),
afronding Doha ronde in 2010 en het «Lecce framework» voor duurzaam
economisch handelen (uitkomst van top van ministers van Financiën,
aangenomen tijdens G8). Mede gezien de urgentie, bijvoorbeeld met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 III, nr. 20

4

oog op het bereiken van een nieuw klimaatakkoord in Kopenhagen, zullen
deze onderwerpen ook op de Pittsburgh agenda terugkeren. Nederland
verwelkomt dit en zal de uitnodiging om bij deze G20 top aanwezig te zijn
gebruiken om een bijdrage te leveren aan de oplossing van deze belangrijke mondiale uitdagingen.
De minister-president,
De minister van Algemene Zaken,
J. P. Balkenende
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 III, nr. 20

5