Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3467
Vragen van de leden Van Gerven (SP) en Ellemeet (GroenLinks) aan de
Minister voor Medische Zorg over het bericht «Patiënten de dupe van
medicijnwisseling» (ingezonden 25 juni 2020).
Antwoord van Minister Van Rijn (Medische Zorg) (ontvangen 8 juli 2020).
Vraag 1, 2
Wat is uw reactie op de uitzending van Reporter Radio?1
Wat vindt u ervan dat onderzoek wederom heeft aangetoond dat jaarlijks een
miljoen mensen zonder medische redenen van medicijnen moeten wisselen,
met alle gevolgen van dien?
Antwoord 1, 2
Ik vind het uiteraard niet wenselijk dat mensen hinder ondervinden van het
overstappen naar een ander geneesmiddel. Per patiënt moet op individuele
basis gekeken worden naar de reden voor een wisseling, de gevolgen van de
wisseling voor de patiënt en welke begeleiding geboden dient te worden om
de wisseling zo probleemloos mogelijk te laten verlopen. Daar waar het
wisselen van geneesmiddel wel leidt tot gezondheidsrisico’s dienen de
zorgverlener en de patiënt dit te bespreken, zodat de zorgverlener op zoek
kan gaan naar een passend alternatief.
In de discussies over het wisselen van geneesmiddelen wordt vaak voorbijgegaan aan het grote aantal gevallen waarin patiënten géén problemen ervaren
met het wisselen. Bovendien is wisselen in het belang van de betaalbaarheid
van de zorg, zodat alle patiënten ook in de toekomst toegang blijven houden
tot goede en veilige farmaceutische zorg.
Vraag 3
Wat is de stand van zaken van de lijst met medicijnen die niet gewisseld
mogen worden?

1

ah-tk-20192020-3467
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Reporter Radio, 21 juni 2020, «Patiënten de dupe van medicijnwisseling» (https://
www.nporadio1.nl/reporter-radio/onderwerpen/60451-2020-06-18-patienten-de-dupe-vanmedicijnwisseling).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ik heb het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) gevraagd een
lijst op te stellen van geneesmiddelen die bij voorkeur niet gewisseld zouden
mogen worden. Het CBG komt dit jaar nog met een dergelijke lijst die op
wetenschappelijke gronden is vastgesteld. Het is de bedoeling dat deze lijst
jaarlijks door het CBG wordt geëvalueerd en geactualiseerd op basis van
nieuwe wetenschappelijke inzichten.
Vraag 4
Wat leveren de besparingen dankzij het wisselen van medicijnen precies op?
Klopt het dat het hier om verwaarloosbare bedragen gaat?
Antwoord 4
Het wisselen van medicijnen heeft diverse oorzaken, bijvoorbeeld als een
geneesmiddel uit patent gaat en generieke middelen beschikbaar komen, bij
tijdelijke beschikbaarheidsproblemen, maar ook het inkoopbeleid door
zorgverzekeraars of apothekers kan het wisselen in de hand werken. De
afgelopen jaren is de uitgavengroei bij extramurale geneesmiddelen zeer
beperkt gebleven, mede door het inkoopbeleid vanuit verzekeraars. Sinds
2015 is er grofweg een miljard euro op dit financiële kader overgebleven.
Welk deel van de besparing exáct het gevolg is van het inkoopbeleid is
moeilijk vast te stellen, maar het gaat dus wel om aanzienlijke bedragen.
Vraag 5
Zijn partijen, die in februari er niet in slaagden tot een bestuurlijk akkoord te
komen, nog met elkaar in gesprek? Kunt u de ontwikkelingen toelichten?
Antwoord 5
Ik begrijp dat de eerste stappen zijn gezet en er gesprekken zijn gevoerd. Ik
kan me voorstellen dat door de ontwikkelingen van de afgelopen maanden
hierin vertraging is opgelopen. Ik roep partijen op zo snel mogelijk de draad
weer op te pakken om tot werkbare afspraken te komen rondom het wisselen
van geneesmiddelen.
Vraag 6
Wat is uw reactie op het bericht «Geneesmiddelentekort is Nederlands
probleem en vergt landelijke aanpak»?2
Antwoord 6
De toename van geneesmiddelentekorten is een mondiaal probleem, en niet
alleen een Nederlands probleem. Daarom zet ik ook in op diverse oplossingsrichtingen. Allereerst wil ik voor alle geneesmiddelen een ijzeren voorraad
van vijf maanden opbouwen, hiermee kan 85% van de kortdurende tekorten
worden opgevangen. Recentelijk heb ik u per Kamerbrief van 7 juli geïnformeerd over operationalisering van deze ijzeren voorraad. Daarnaast wordt op
dit moment door de Europese Commissie – mede op aandringen van
Nederland – onderzoek gedaan naar de afhankelijkheden van Europa voor de
geneesmiddelenproductie van «derde landen» en de oorzaken van (toenemende) geneesmiddelentekorten. Ik volg dit onderzoek nauwgezet omdat dit
specifieker moet uitwijzen waar kansrijke oplossingsrichtingen liggen. Voor de
lange termijn zet ik mij (samen met mijn Europese collega’s) tevens in op
procedures om het aantrekkelijker te maken om in Europa te produceren.
Hierover heb ik uw Kamer op 30 juni en 7 juli nader geïnformeerd»
In het bericht wordt onder andere de combinatie van te lage prijzen, een
onzekere markt en hoge boetes benoemd als aandachtspunt. Deze elementen
zouden fabrikanten afschrikken om hun product in Nederland te blijven
aanbieden. In mijn Kamerbrief van 26 juni 2020 over de aanscherping van de
Wgp prijzen per 1 oktober 2020 heb ik aangekondigd dat ik structureel meer
aandacht wil besteden aan de «onderkant van de geneesmiddelenmarkt» om
de geneesmiddelenvoorziening toekomstbestendig te houden. Het gaat hier
in het algemeen om producten met een relatief lage omzet. Ik ga daar op
korte termijn samen met partijen mee aan de slag. Bij het zoeken naar een

2

Financieel Dagblad, 22 juni 2020, «Geneesmiddelentekort is Nederlands probleem en vergt
landelijke aanpak».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

structurele aanpak zal ik alle relevante factoren betrekken. Op de andere
punten uit het bericht reageer ik in de beantwoording van de vragen 7 t/m 10.
Vraag 7
Hoe beoordeelt u de transitie van een systeem waar apothekers en groothandels medicijnen inkochten, naar een systeem waar zorgverzekeraars hiervoor
verantwoordelijk zijn? Welke voor- en nadelen neemt u waar?
Antwoord 7
Het gaat te ver om alle voor- en nadelen van inkoop door zorgverzekeraars en
inkoop door apothekers en groothandels door te nemen. Overigens wordt op
dit moment de inkoop voor een deel nog steeds door apothekers en
groothandels zelf gedaan. Maar de zorgverzekeraars hebben een nadrukkelijkere rol gekregen bij de inkoop, o.a. via het preferentiebeleid, en dat heeft
geleid tot forse besparingen in de uitgaven.
Vraag 8
Deelt u de mening dat ons inkoopbeleid ons kwetsbaar maakt voor geneesmiddelentekorten?
Antwoord 8
Geneesmiddelentekorten bestaan niet alleen in Nederland, ze zijn wereldwijd.
En ze worden vrijwel altijd veroorzaakt door tijdelijke problemen in de
productie of distributie. Voor bepaalde producten aan de «onderkant van de
geneesmiddelenmarkt» kan de prijs die wordt betaald mogelijk wel een rol
spelen. Daarom beoog ik beschikbaarheidsproblemen, waar die eventueel
worden veroorzaakt door de maximumprijzen, te mitigeren. Hiervoor richt ik,
zoals aangekondigd in mijn brief van 26 juni jl. over de aanscherping van de
Wgp-maximumprijzen met mitigerende maatregelen, tijdelijk een laagdrempelig piepsysteem in. Fabrikanten met producten met een lage omzet in
Nederland (lager dan € 1 miljoen) kunnen hierop een beroep doen en dan zal
de huidige, hogere, maximumprijs gelden. Daarnaast zal ik zoals ook
toegezegd in dezelfde brief en in mijn antwoord op vraag 6 structureel meer
aandacht besteden aan de «onderkant van de geneesmiddelenmarkt» om de
geneesmiddelenvoorziening toekomstbestendig te houden. Ik ga daar op
korte termijn samen met partijen mee aan de slag. Ik zal hierbij alle relevante
factoren betrekken.
Vraag 9
Deelt u de mening dat, in lijn met constateringen dat de coronacrisis het
belang van centrale regie aantoont, we toe moeten naar een landelijke inkoop
van geneesmiddelen?
Antwoord 9
COVID-19 is een uitzonderlijke en bijzondere situatie. De ervaring laat zien als
een dergelijke situatie zich voordoet partijen bereid zijn waar nodig samen te
werken in het belang van de patiënt. En waar nodig voer ik centrale regie en
breng ik partijen samen. Tekorten voor patiënten specifiek als gevolg van
COVID-19 zijn uitgebleven.
Ook zijn inmiddels, in samenwerking met partijen, vrijwillige monitoringsinstrumenten opgezet voor de beschikbaarheid van COVID-19 gerelateerde
geneesmiddelen en andere middelen die at risk zijn voor mogelijke tekorten.
Hiermee kan tijdig worden gesignaleerd of een mogelijk tekort optreedt en
kan door betrokken marktspelers indien nodig gericht actie ondernomen
worden. Het is de vraag of landelijke inkoop beter werkt.
Vraag 10
Wat gaat u doen om de marktprikkels uit het systeem te halen?
Antwoord 10
Ik heb uw Kamer op 26 juni jl. geïnformeerd over de aanscherping van de
Wgp-maximumprijzen per 1 oktober. Gezien de unieke omstandigheden
waarin deze aanscherping in het najaar plaatsvindt, heb ik ook aangekondigd
twee tijdelijke mitigerende maatregelen te nemen. Hiermee verminder ik
eventuele risico’s op beschikbaarheidsproblemen voor kwetsbare producten.
Daarnaast zal ik, zoals ook aangegeven bij vraag 6 en 8, structureel meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

aandacht besteden aan risico’s op beschikbaarheidsproblemen voor
geneesmiddelen die zich aan de zogenoemde «onderkant van de geneesmiddelenmarkt» bevinden. Hiermee wil ik de geneesmiddelenvoorziening
toekomstbestendig houden. Daarnaast zal ik voor alle geneesmiddelen een
ijzeren voorraad van vijf maanden opbouwen.
Vraag 11
Kunt u de vragen uit het schriftelijk overleg over de brief «Uitkomst verantwoord wisselen van geneesmiddelen» beantwoorden voor het komende
notaoverleg Cure d.d. 29 juni 2020?3
Antwoord 11
Ja, dit heb ik inmiddels gedaan.

3

Inbreng verslag van een schriftelijk overleg over de uitkomst verantwoord wisselen van
geneesmiddelen (Kamerstuk 29 477-648)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4