Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 897

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 februari 2021
Inleiding
In het kader van de afspraak in het regeerakkoord (Bijlage bij Kamerstuk
34 700, nr. 34) om de boetes voor overtredingen met veel gevaarzetting of
herhaalde overtredingen te verhogen en de boetes voor kleine overtredingen te verlagen, heb ik de Commissie Feiten en Tarieven (CFT) van het
Openbaar Ministerie (OM) om advies gevraagd. Dit nadat bleek dat het
invoeren van een progressief boetestelsel op ernstige juridische en
praktische bezwaren stuit. Bij brief van 25 mei jl. heb ik uw Kamer bericht
dat de CFT het gevraagde advies over de mogelijkheden om binnen het
huidige boetestelsel boetes te verhogen en/of te verlagen op 31 maart aan
mij heeft uitgebracht1. Ik heb u toen ook geïnformeerd dat, alvorens een
definitief besluit kon worden genomen over het al dan niet overnemen
van (onderdelen) van het advies, eerst een impactanalyse uitgevoerd
moest worden. Deze impactanalyse is begin oktober opgeleverd2.
Hiermee is er een beeld van de consequenties van het overnemen van
(onderdelen) van het advies van de CFT. Met deze brief informeer ik uw
Kamer over de inhoud van het advies van de CFT, de resultaten van de
impactanalyse en het besluit dat ik naar aanleiding hiervan genomen heb.
De kern van de wijzigingen die ik het stelsel van verkeersboetes ga
aanbrengen, is dat een aantal zwaardere overtredingen hoger wordt
beboet en dat de extra boete ontvangsten die hieruit voortvloeien
rechtstreeks worden ingezet om de boetes voor lichtere overtredingen te
kunnen verlagen.
Opvolging CFT-advies verkeersboetestelsel
Allereerst dank ik de CFT voor haar advies. Het is een waardevol advies
waaruit de grote expertise en praktijkervaring spreekt van de deelnemende ketenpartners in de CFT, zoals OM, politie en CJIB. Daarbij is naast
1
2

kst-29398-897
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 29 398, nr. 823
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 897

1

verkeersveiligheid ook geredeneerd vanuit zaken als de maatschappelijke
acceptatie van het stelsel van verkeersboetes en de gevolgen van
voorstellen voor de bredere strafrechtsketen. Ik waardeer het advies dan
ook op hoofdlijnen positief en wil hieraan opvolging geven.
Uit de impactanalyse blijkt dat het integraal uitvoeren van dit advies zoals
verwacht gepaard gaat met aanzienlijke kosten in de vorm van dalende
boeteontvangsten en toenemende uitvoeringskosten. Afhankelijk van de
keuzes die gemaakt worden tussen de verschillende mogelijke varianten
van de aanbevelingen kunnen de kosten oplopen tot € 90 miljoen jaarlijks.
Het uitgangspunt bij de afspraak in het regeerakkoord om boetes te
verhogen en te verlagen is dat deze aanpassing budgettair neutraal moet
worden uitgevoerd. Er zijn geen middelen ter dekking beschikbaar
gesteld. Toch zie ik op basis van de impactanalyse mogelijkheden om een
budgettair neutraal en tegelijkertijd gebalanceerd pakket aan aanbevelingen over te nemen, welke recht doet aan de afspraak om ernstiger
verkeersovertredingen zwaarder te bestraffen en kleinere verkeersovertredingen lichter.
Pakkans
De CFT geeft als algemene aanbeveling dat het verhogen van zowel de
feitelijke pakkans als de subjectieve pakkans van belang is. De CFT geeft
daarom aan dat, naast de aanpassingen die verder door de CFT in het
betreffende advies zijn geformuleerd, geïnvesteerd moet worden in alle
vormen van verkeershandhaving. Ook ik hecht aan het verhogen van de
pakkans. Daarbij is de inzet gericht op onder andere het verhogen van het
aantal staandehoudingen voor het verhogen van de fysieke pakkans. Deze
inzet werpt zijn vruchten af. Het aantal staandehoudingen steeg in 2019
(ruim 530 duizend) met zo’n 30 procent ten opzichte van 2018 (ruim 400
duizend). Ook dit jaar laat het aantal staandehoudingen, ondanks de
verminderde verkeersdrukte, een stijging zien. Met de politie is in het
kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 afgesproken dat de
positieve ontwikkeling van het aantal staandehoudingen de komende
jaren wordt vastgehouden. Daarnaast wordt vanuit de keten ingezet op
innovatieve vormen van digitale handhaving. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om camera’s die handheld bellen kunnen constateren of om
mobiele flitspalen. Maar ook meer traditionele vormen van digitale
handhaving worden versterkt. Zo zijn er eind 2020 in totaal 20 trajectcontrolesystemen op N-wegen in werking getreden. Digitale handhaving is
vanwege de permanente inzetbaarheid een belangrijk instrument om de
pakkans te verhogen. Het is goed om te zien dat de CFT, waarin belangrijke partijen uit de keten van verkeershandhaving OM en politie vertegenwoordigd zijn, dat belang bevestigen.
Aanbevelingen die worden overgenomen
De volgende onderdelen van het advies neem ik over:
Invoegen van een extra boetecategorie tussen de huidige rubrieken 3 en
4.
Met deze extra rubriek zal het volgens de CFT mogelijk zijn om gerichter
advies te kunnen geven over de passende boete voor verkeersovertredingen in het «hogere» segment. Ook worden op deze wijze meer
mogelijkheden gecreëerd om (potentieel) gevaarzettende overtredingen
hoger te bestraffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 897

2

Het verhogen van de boete voor een aantal feiten
De CFT adviseert om vanwege de gevaarzetting de boete voor een aantal
feiten te verhogen. Dat advies neem ik over:
• Vasthouden van mobiele (communicatie)apparatuur van € 240 naar
€ 340;
• Niet zo veel mogelijk rechts rijden (onnodig links rijden) op een
auto(snel)weg van € 140 naar € 210;
• Niet verlenen van voorrang aan een voorrangsvoertuig van € 240 naar
€ 340 en overhevelen naar het strafrecht;
• Signalen geven in andere gevallen of op andere wijze dan is toegestaan van € 95 naar € 140;
• Het vervoeren van minderjarigen zonder gordel verhogen van € 140
naar € 210
Het verlagen van de boete voor een aantal feiten
Daarnaast heeft de CFT geadviseerd om de boete voor aan aantal
specifieke, meer ordenende dan gevaarzettende feiten, te verlagen. Dat
advies neem ik over:
• Het veroorzaken van onnodig geluid met een motorrijtuig € 390 naar
€ 240;
• In- en uitstappende passagiers voorbijrijden zonder hen de gelegenheid te geven in- of uit te stappen van € 390 naar € 240;
• Parkeren op een gehandicaptenparkeerplaats van € 390 naar € 300
Overhevelen van het niet verlenen van voorrang aan een voorrangsvoertuig naar het strafrecht
Naast aanpassingen in de boetehoogte adviseert de CFT om het niet
verlenen van voorrang aan een voorrangsvoertuig (bv. ambulance) over te
hevelen van de Wahv naar het strafrecht. De CFT acht het van belang dat
van deze gedragingen een aantekening wordt gemaakt in de justitiële
documentatie, zodat dit feit meegenomen kan worden in de beoordeling
van andere verkeersovertredingen en misdrijven (en viceversa). Dit advies
neem ik over vanwege de potentiele gevaarzetting en het feit dat een
voorrangsvoertuig in zijn werk gehinderd wordt. Gezien het beperkt aantal
overtredingen dat jaarlijks geconstateerd wordt, zal dit geen onevenredige
druk op het strafrechtstelsel leggen.
Verdere differentiatie in de te vorderen ontzegging van de rijbevoegdheid
(OBM) bij hoge snelheidsovertredingen in het strafrecht
De CFT geeft aan dat in de huidige situatie te vaak het rijbewijs vroegtijdig
wordt teruggegeven of dat de OBM grotendeels voorwaardelijk wordt
opgelegd. De oorzaak hiervan is de grote stappen in de huidige recidiveregeling. In de huidige recidiveregeling wordt de te vorderen OBM steeds
met twee maanden verhoogd bij elke 20 km/u te hard rijden. Het advies
van de werkgroep is om de richtlijn aan te passen naar stappen van 10
km/h extra overschrijding en de OBM dan steeds in stappen van 1 maand
te verhogen. Daarom neem ik het advies over om verdere differentiatie
aan te brengen in de te vorderen ontzegging van de rijbevoegdheid (OBM)
bij hoge snelheidsovertredingen in het strafrecht. Dat leidt in een aantal
gevallen tot lagere vorderingen voor OBM’s bij hoge snelheidsovertredingen, omdat er meer categorieën in de recidivetabel worden
ingebouwd. Maar het effect daarvan zou moeten zijn dat deze gevorderde
OBM’s dan ook daadwerkelijk en onvoorwaardelijk worden opgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 897

3

Wijziging afdoening lage snelheidsovertredingen op autosnelwegen
Uit onderzoek blijkt dat een overschrijding van de snelheidslimiet een
negatief effect heeft op de verkeersveiligheid. Een te hoge snelheid leidt
niet alleen tot een grotere kans op een ongeval, maar heeft ook invloed op
de ernst van dat ongeval. Dit geldt zowel voor lage als hoge snelheidsoverschrijdingen. De CFT acht het van belang dat een verlaging van de
boetes voor kleine snelheidsoverschrijdingen geen negatieve impact heeft
op de verkeersveiligheid. Deze impact is mede afhankelijk van het soort
weg waar de snelheidsoverschrijding plaats vindt. De CFT adviseert om
die reden om de boetebedragen van kleine snelheidsoverschrijdingen
binnen de bebouwde kom, op provinciale wegen, op de autoweg en bij
wegwerkzaamheden niet te verlagen. Daar ben ik het mee eens. Dit tegen
de achtergrond dat een kleine snelheidsovertreding bij een hogere limiet
relatief gezien kleiner is dan bij een lagere limiet. De CFT geeft twee
adviezen om tot verlaging van de boetes voor snelheidsovertredingen op
de snelweg te komen. Ik neem beide adviezen over.
Allereerst wordt er een bekeuringsvrije voet ingevoerd voor de eerste drie
kilometer snelheidsoverschrijding op de 130 km/u wegen. Op alle andere
wegen geldt die bekeuringsvrije voet al. Hiermee wordt de inconsistentie
dat deze bekeuringsvrije voet niet voor de 130 km/u wegen geldt
weggenomen.
Daarnaast wordt het boetebedrag voor overschrijding van de snelheid tot
10 km/u op de autosnelweg verlaagd met 15%. De verwachting is dat dit
zal leiden tot een hogere maatschappelijke acceptatie van deze boetes,
terwijl het effect op de verkeersveiligheid beperkt zal zijn.
Aanbevelingen die niet worden overgenomen
Er zijn drie aanbevelingen in het advies waarvan ik de keuze maak ze nu
niet op te volgen.
Het overhevelen van roodkruisnegatie naar de Wahv
Ten aanzien van roodkruisnegatie adviseert de CFT om dit feit uit het
strafrecht te halen en op te nemen in de Wahv. Dit advies neem ik niet
over. Het zou een tegengesteld signaal afgeven ten aanzien van een
overtreding waar momenteel veel maatschappelijke en politieke verontwaardiging over is. Ik acht wel van belang dat, zoals in het CFT-advies ook
aangegeven wordt, dat bij het veroorzaken van daadwerkelijk gevaar door
roodkruisnegatie niet beboet wordt voor roodkruisnegatie, maar
geverbaliseerd wordt voor feiten waarvoor strenger gestraft kan worden
(bijvoorbeeld artikel vijf van de Wegenverkeerswet 1994). Ik verwijs verder
voor de aanpak van roodkruisnegatie naar de brief over verkeershandhaving die ik in november aan uw Kamer gezonden heb3.
Het invoeren van een nieuwe boetecategorie 1a met een boetebedrag van
€ 70
Dit advies om vrijwel alle verkeersfeiten vanuit de huidige boetecategorie
1 naar een nieuw te creëren boetecategorie 1a over te hevelen en dan het
boetebedrag voor categorie 1a te verlagen van € 95 naar € 70, gaat
vanwege het grote volume aan boetes (750.000 per jaar) gepaard met een
substantieel negatief effect op de boeteontvangsten (ca € 20 mln. per
jaar). De CFT geeft in haar advies aan dat deze maatregel een positief
effect zal hebben op de maatschappelijke acceptatie van die verkeers3

Kamerstuk 29 398, nr. 880

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 897

4

boetes, daarnaast zal deze aanpassing ook zorgen voor een betere
verhouding met de vastgestelde sanctiebedragen voor andere (niet
feitgecodeerde) strafbare feiten. Het betreft echter een zeer generiek
voorstel, waarvoor in tegenstelling tot bijvoorbeeld de andere voorgestelde verlagingen en verhogingen geen specifieke onderbouwing is
gegeven. Bovendien maakt ook de CFT de kanttekening dat de verhouding
tussen het boetebedrag voor strafbare feiten die niet verkeer gerelateerd
zijn en onder de bestaande rubriek 1 zouden blijven, uit de pas kunnen
lopen met het boetebedrag voor de verkeersgedragingen die dan zouden
worden verlaagd. Wegens de noodzaak om budgettair neutraal te blijven
moet een keuze worden gemaakt over welke onderdelen wel of niet
overgenomen worden uit het CFT-advies, ik kies ervoor de meer specifiek
onderbouwde onderdelen wel over te nemen en dit meer generieke
voorstel niet. Bovendien vind ik het ook van belang dat boetes voldoende
afschrikwekkend blijven, ook als het gaat om de meer overlast gevende
dan gevaarzettende feiten.
Onderzoek naar de effecten van een verlaging van de grens voor
afdoening hoge snelheidsovertredingen in het strafrecht
Daarnaast adviseert de commissie om twee opties tot aanpassing van de
«strafrechtsgrens» voor snelheidsovertredingen nader wetenschappelijk
te onderzoeken en te toetsen op impact op de strafrechtketen. De
afdoening van hoge snelheidsovertredingen in de Wahv is strafzeker en
snel. Zeker als het om via digitale handhaving vastgestelde hoge
snelheidsovertredingen is het vaak moeilijk aan te tonen dat de kentekenhouder ook de daadwerkelijke bestuurder was en is de Wahv even
effectief, zo niet effectiever dan het strafrecht. Daarnaast blijkt uit de
impactanalyse dat het overhevelen van meer snelheidsovertredingen naar
het strafrecht een zeer aanzienlijke extra belasting van de strafrechtketen
betekent. Het gaat dan om 30.000 extra zaken in de lichtere variant
(snelheidsoverschrijdingen op de snelweg vanaf 30km/u in strafrecht) en
300.000 extra zaken bij de meer ingrijpende variant (snelheidsoverschrijdingen op alle wegen vanaf 20 km/u in het strafrecht). Met name ook deze
extra belasting van de strafrechtketen maakt dat ik nu niet de keus maak
meer snelheidsovertredingen in het strafrecht af te gaan doen of dit
verder te onderzoeken.
Conclusie
Samengevat betekent dit dat ik het merendeel van de adviezen van de CFT
overneem. Een aantal zwaardere, met name gevaarzettende, overtredingen zal hoger worden beboet. Hiermee wordt gevaarlijk rijgedrag
harder aangepakt. De extra boete ontvangsten die hieruit voortvloeien
worden rechtstreeks ingezet om de boetes voor lichtere overtredingen te
kunnen verlagen. Ik zal in overleg met de betrokken partijen de uitvoering
van dit besluit ter hand nemen. Onderdeel hiervan is het bij AMvB
aanpassen van de bijlage met boetebedragen bij de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 897

5