Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 146

Wijziging van de Wet langdurige zorg om
toegang tot deze wet te bieden aan mensen die
vanwege een psychische stoornis blijvend
behoefte hebben aan permanent toezicht of 24
uur per dag zorg nabij

Nr. 8

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 14 mei 2019
Inhoudsopgave

Blz.

Algemeen

1

1.
2.
3.

2
3
4
4
12
14
17
18
19
21
21
28
29
30
32

4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.

Inleiding
Historie
Om welke cliënten gaat het?
3.1
Jeugd
3.2
Overig
Indicatiestelling
Voortgezet verblijf (driejaarscriterium)
Het verzekerde pakket
Leveringsvormen
Financiën
8.1
Financiën algemeen
8.2
Eigen bijdragen
Gegevensuitwisseling
Regeldruk en uitvoeringskosten
Consultatie en adviezen
Inwerkingtreding, overgangsjaar en overgangsrecht Wmo
2015
Overig

Artikelgewijs

37
38
40

Algemeen
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de vaste
commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport met betrekking tot het
voorstel van wet houdende wijziging van de Wet langdurige zorg om
toegang tot deze wet te bieden aan mensen die vanwege een psychische
stoornis blijvend behoefte hebben aan permanent toezicht of 24 uur per
dag zorg nabij. Met deze nota naar aanleiding van het verslag beantwoord
ik graag de vragen en opmerkingen die ter voorbereiding van de

kst-35146-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

1

openbare behandeling in het verslag naar voren zijn gebracht. Daarbij
houd ik zoveel mogelijk de volgorde van het verslag aan.
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting het
belang van een goed en zorgvuldig implementatietraject. Zij vragen welke
doelen aan de voorkant zijn voorgesteld, wat de planning is en wie bij de
implementatie worden betrokken. Ook vragen zij naar de te verwachten
kosten? Graag ontvangen deze leden een uitgebreide toelichting op dit
punt.
Om de implementatie in goede banen te leiden is in overleg alle betrokken
veldpartijen een implementatieplan opgesteld. Dit plan gaat in op 9
onderwerpen die voor de implementatie van belang zijn. Dit zijn onder
meer «communicatie», «overgang cliënten naar de Wlz», «gegevensoverdracht», uitvoering CIZ en «ondersteuning zorgaanbieders bij de inrichting
van de behandeling». Het plan is op 13 maart 2019 aangeboden aan 16
veldpartijen waaronder branches van zorgaanbieders (o.a.
GGZ-Nederland), cliëntorganisaties (MIND en Per Saldo), CIZ, Zorgverzekeraars Nederland en V&VN. Omdat de implementatie vooral lokaal moet
plaatsvinden worden ook 10 regionale tafels ingericht, die gedurende de
implementatieperiode regelmatig bijeenkomen en waar de veldpartijen
(onder meer centrumgemeenten, CIZ, zorgkantoren, zorgaanbieders en
cliëntvertegenwoordigers) ook lokaal afspraken kunnen maken over de
zorgvuldige overdracht van cliënten. Hiertoe behoort onder ander het
beoordelingsproces, de inkoop en het zicht op de doelgroep. Om de
regionale tafels richting te geven worden landelijke uitgangspunten
geformuleerd door een landelijke kerngroep bestaande uit CIZ, ZN, VNG
en VWS. De landelijke kerngroep laat zich ondersteunen door landelijke
werkgroepen waarin ook individuele gemeenten, zorgkantoren, zorgverzekeraars, NZa, CAK en branches van cliënten en zorgaanbieders
deelnemen.
De kosten van de implementatie hebben vooral betrekking op het CIZ dat
immers ca. 10.000 cliënten moet beoordelen. Deze kosten worden
geraamd op € 11 mln. in 2019 en € 10 mln. in 2020.
De leden van de VVD-fractie vragen ook hoe de Kamer wordt geïnformeerd over het verloop van de implementatie? Ook vragen zij of er nog
nadere afwegingsmomenten of mogelijkheden tot bijsturing in de
planning zijn voorzien?
Periodiek vindt overleg plaats met de veldpartijen om te bezien of alle
activiteiten nog naar wens en volgens planning verlopen. Met de
veldpartijen is eind 2019 een evaluatiemoment ingepland. Ik zal de Kamer
daarop ook informeren over het verloop van de implementatieactiviteiten
(eind 2019).
Het voorliggende voorstel heeft als doel mensen met een psychische
stoornis toe te laten tot de Wet langdurige zorg (Wlz). Dit betekent dat
zorgverleners binnen de Wlz meer te maken zullen krijgen met mensen
die psychologische behandeling en begeleiding nodig hebben. De leden
van de VVD-fractie vragen hoe deze instellingen zich voorbereiden op
deze uitbreiding van de zorgvraag.
De branches van zorgaanbieders (GGZ-Nederland, RIBW-Alliantie en
Federatie Opvang) stellen ook zelf een implementatieplan op, om hun
leden zo goed mogelijk te kunnen begeleiden. Met name instellingen voor
beschermd wonen die Wlz zorg gaan leveren zullen zich moeten
verdiepen in de specifieke behandeling. Op 4 april 2019 heb ik met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

2

branches afgesproken, dat er een gezamenlijke werkgroep wordt gevormd
om de organisatorische gevolgen voor zorgaanbieders verder uit te
werken.
2. Historie
De leden van de D66-fractie vernemen graag van de regering wat de
uiteindelijke argumentatie is geweest om ten tijde van de hervorming van
de langdurige zorg ervoor te kiezen om de Wlz wel toegankelijk te maken
voor mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke handicap,
of mensen met een somatische of psychogeriatrische beperking of
aandoening, maar niet voor mensen met een psychische stoornis?
In het Regeerakkoord «Bruggen slaan»1 van het toenmalige kabinet was
afgesproken dat de langdurige geestelijke gezondheidszorg werd
overgeheveld naar de Zorgverzekeringswet (Zvw). De uitwerking van dit
voornemen heeft ertoe geleid dat de regering de langdurige, op behandeling gerichte intramurale ggz wilde overhevelen naar de Zvw en
beschermd wonen wilde onderbrengen in het gemeentelijk domein.
Argumentatie was, dat het kenmerk van psychische stoornissen is dat het
verloop van de aandoening op voorhand vaak niet goed te voorspellen is.
Mensen met een psychische stoornis zijn daarnaast gebaat bij een zo
laagdrempelig mogelijke behandeling of ondersteuning. Een sociaal
netwerk, participatie en een relatie zijn doorslaggevend voor herstel. Dit
leidde ertoe dat er toen voor gekozen werd deze cliënten onder de
verantwoordelijkheid van de verzekeraars in de Zvw en gemeenten in de
Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) te brengen.
De leden van de D66-fractie constateren dat het Zorginstituut, in
navolging van de eerdere motie Keijzer-Bergkamp, al op 16 december
2015 adviseerde om de Wlz ook toegankelijk maken voor mensen met een
psychische stoornis. Vervolgens stelt de regering dat het kabinet-Rutte II
uiteindelijk heeft besloten om het besluit over de openstelling van de Wlz
voor mensen met een psychische stoornis over te laten aan een nieuw
kabinet. Echter constateren deze leden dat er tussen de indiening van de
motie dan wel het advies van het Zorginstituut enerzijds en de verkiezingen van de nieuwe Tweede Kamer op 15 maart 2017 anderzijds, 1.155
dagen dan wel 455 dagen zaten. Graag vernemen deze leden wat er in
deze periode is gebeurd, gezien de motie de regering opriep om mensen
die langdurig zijn aangewezen op ggz, niet over te hevelen naar de Zvw
maar dit uit te werken voor de Wet langdurige zorg. Welke uitwerkende
stappen, anders dan het advies van het Zorginstituut, zijn er in deze
periode genomen?
De aangenomen motie van de leden Keijzer en Bergkamp heeft geleid tot
een nota van wijziging op de Wlz. Met deze nota van wijziging is,
vooruitlopend op het openstellen van de Wlz voor deze groep cliënten,
geregeld dat de eerste drie jaren gedurende welke iemand
ggz-behandeling met verblijf nodig heeft, ten laste van de Zvw komen.
Mensen van wie na die drie jaar de ggz-behandeling met verblijf moet
worden voortgezet, krijgen die zorg vanaf dat moment ten laste van de
Wlz. Dit staat ook wel bekend als «voortgezet verblijf».
Daarnaast heeft Bureau HHM in de periode tussen het advies van het
Zorginstituut en de verkiezingen van 15 maart 2017 een onderzoek
uitgevoerd naar de inschatting van de omvang van de groep cliënten
indien de grondslag psychische stoornis wordt toegevoegd aan de Wlz.
Het rapport «GGZ-cliënten in de Wlz, inschatting omvang indien

1

Kamerstukken II 2012/13, 33 410, nr. 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

3

grondslag psychische stoornis wordt toegevoegd aan de Wlz» is op
27 juni 20172 aan de Tweede Kamer aangeboden.
3. Om welke cliënten gaat het?
3.1 Jeugd
Er is een groot aantal vragen gesteld over de toegang tot de Wlz van
jeugdigen met een psychische stoornis. Deze vragen wil ik graag in
samenhang beantwoorden.
De leden van de PVV-, CDA-, PvdA-, CU- en SGP-fractie vragen zich af
waarom de regering jeugdigen jonger dan 18 jaar uit uitsluit van de Wlz,
terwijl zij wel voldoen aan de zorginhoudelijke criteria van de Wlz. Dit
ondanks de kritische stellingname van geraadpleegde veldpartijen, zoals
de patiëntenorganisaties.
Het zwaartepunt van de zorgverlening aan jeugdigen is sinds 1 januari
2015 de Jeugdwet. Deze wet maakt gemeenten beleidsverantwoordelijk
voor alle vormen van jeugdhulp, variërend van lichte vormen van hulp en
begeleiding tot en met meer complexe en specialistische hulp, zoals
specialistische jeugd-ggz. Aan de keuze om de jeugd-ggz onder de
Jeugdwet te brengen is een langdurige discussie voorafgegaan. Uiteindelijk was doorslaggevend, dat met het decentraliseren van de jeugd-ggz
er meer mogelijkheden kwamen voor integrale diagnostiek en voor
integrale zorg aan jongeren met problemen op meerdere gebieden, dit in
combinatie met ondersteuning aan het hele gezin. Dit uitgangspunt staat
nog ongewijzigd overeind en geldt evengoed voor jeugdigen die mogelijk
voldoen aan de zorginhoudelijke criteria van de Wlz.
Voor mij staat voorop dat de jeugdigen die het betreft passende zorg en
ondersteuning kunnen krijgen. Bij deze doelgroep gaat het per definitie
om maatwerk, waarbij de exacte zorgvraag kan variëren. Met een
discussie over in welke stelsel dat moet gebeuren zijn deze jeugdigen niet
geholpen. De keuze de zorg voor deze jongeren vanuit de Jeugdwet te
organiseren heeft als belangrijk voordeel dat op grond van de Jeugdwet,
meer dan in de Wlz, de totale leefsituatie van de jongere wordt betrokken
bij de vormgeving van de ondersteuning, waarbij ook opvoedondersteuning aan de ouders en het gezin kan worden geboden. De gemeente
heeft het meeste zicht op de jeugdige, het gezin en de gehele leefomgeving en is het best in staat om alle aspecten van de zorg voor haar
rekening te nemen. Hiermee wordt niet alleen de jeugdige geholpen, maar
ook het gezin waarvan hij deel uitmaakt.
Daarbij komt dat het bij minderjarigen vaak erg moeilijk te bepalen is in
hoeverre het kind blijvend zal voldoen aan de toegangscriteria van de Wlz.
Er moet immers op jonge leeftijd zonder twijfel duidelijk zijn dat de
minderjarige ten gevolge van de stoornis blijvend zijn gehele leven is
aangewezen op permanent toezicht of zorg in nabijheid om ernstig nadeel
te voorkomen. Bij psychische problematiek is dat extra ingewikkeld. Dit
kan ertoe leiden dat ouders gedurende langere tijd in onzekerheid
verkeren en ervaren dat ze «van het kastje naar de muur worden
verwezen» indien het CIZ een vroegtijdige Wlz-aanvraag moet afwijzen.
Om te voorkomen dat in veel individuele gevallen de behoefte aan zorg
niet tijdig en passend wordt ingevuld maar wordt overschaduwd door een
mogelijke onduidelijkheid of de gemeente danwel de Wlz-uitvoerder
verantwoordelijk is voor deze groep heb ik een eenduidige keuze gemaakt
die geldt voor de gehele populatie jeugdigen met ernstige ggz proble2

Kamerstukken II 2016/17, 34 104, nr. 184.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

4

matiek; zij blijven onder de Jeugdwet. Met deze keuze wil ik voor alle
betrokkenen een duidelijke situatie creëren en voorkomen dat kinderen en
hun ouders onnodig van het kastje naar de muur worden gestuurd.
Tijdens de gesprekken die hierover gevoerd zijn met veldpartijen bleken zij
inderdaad kritisch, maar hun zienswijze en de daarbij behorende
argumenten liepen sterk uiteen, en hebben mij niet van mening doen
veranderen ten aanzien van de gemaakte keuze.
De leden van de VVD-, PVV-, CDA-, D66-, CU-en SGP-fractie vragen hoe
groot de groep kinderen zou zijn die in aanmerking komen voor toegang
tot de Wlz op basis van een psychische stoornis. Tijdens het op 8 april
2019 door de Kamer georganiseerde rondetafelgesprek over de toegang
tot de Wlz voor kinderen onder de 18 jaar kwam een grove schatting naar
voren, dat dit zou gaan om 300 kinderen in heel Nederland. De leden van
de VVD- en D66-fractie vragen of dit getal klopt en wat de inschatting van
de regering.
Tijdens dit gesprek werd ook genoemd dat het hier zou gaan om de zorg
voor kinderen ter waarde van ongeveer € 60 miljoen. De leden van de
D66-fractie vragen of de regering deze inschatting deelt? Ook de leden van
de PVV-fractie willen weten wat de (financiële) consequentie is wanneer
deze jeugdigen toch toegang krijgen tot de Wlz.
In het rondetafelgesprek van 8 april jl. en de expertsessie van 7 november
2018 is aan deskundigen gevraagd of zij een inschatting kunnen maken
van de omvang. Er is geen apart onderzoek gedaan naar de omvang van
de doelgroep. In de expertsessie gaven de deskundigen aan dat een groot
aantal kenmerken bij jeugdigen die mogelijk voldoen aan de zorginhoudelijke criteria van de Wlz aan de orde zal zijn, variërend van een lange
zorggeschiedenis, meervoudige problematiek, disharmonisch zorgprofiel,
tot de noodzaak van de aanwezigheid van een «omgevingsprothese» om
terugval te voorkomen.
De experts concluderen daarmee dat de groep jeugdigen met psychiatrische problematiek die blijvend behoefte heeft aan permanent toezicht of
24 uur zorg in nabijheid bestaat, maar lastig is te vatten langs de klassieke
lijnen van stoornissen, beperkingen en grondslagen. Op grond van deze
overwegingen schatten zij de groep zeer klein en landelijk in op een aantal
van enige honderden. In het rondetafelgesprek is dit verengd tot 300.
Omdat er geen aanvullend onderzoek beschikbaar is, ga ik ook af op deze
inschatting van de deskundigen dat de omvang van de groep enige
honderden zijn.
De omvang van de zorgkosten voor deze groep is op basis van het
ingeschatte aantal alleen niet goed te bepalen vanwege een bijkomende
onzekerheid: de omvang van de zorg en ondersteuning voor individuele
cliënten uit deze groep kan sterk verschillen. Het genoemde bedrag van
€ 60 mln. kan ik daarom niet onderschrijven.
Vier jaar na de decentralisatie blijkt dat hulp aan kwetsbare kinderen
tekortschiet en gemeenten hun zaken nog helemaal niet op orde hebben,
een groeiend aantal kinderen wacht op gespecialiseerde hulp, continuïteit
en kwaliteit van hulp zijn in gevaar vanwege financiële druk, aldus de
kinderombudsman. De leden van PVV-fractie vragen zich af of gemeenten
de zorg voor deze kwetsbare groep jeugdigen wel aankunnen en of er
geen grenzen zitten aan zorg via de Jeugdwet.
De leden van de PVV-fractie vragen of gemeenten wel over genoeg
deskundigheid beschikken om te bepalen wat de juiste zorg is voor deze
jeugdigen. Kan de regering garanderen dat deze jeugdigen op tijd de
juiste zorg ontvangen? Wat doet de regering om de kwaliteit en continuïteit van zorg voor deze bijzondere doelgroep te waarborgen? Daarbij
menen de leden van de D66-fractie, dat indien niet alle jongeren, zelfs die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

5

met gespecialiseerde zorg, in zouden aanmerking komen voor toegang tot
de Wlz, verbeteringen aan de zorg binnen de Jeugdwet nog steeds
noodzakelijk zijn.
De leden van de PVV-fractie vragen hoe de regering gaat regelen dat het
zorgsysteem wel op deze jongeren wordt ingericht wordt en dat
gemeenten bereid zijn deze woonplek met intensieve begeleiding te
betalen.
De leden van de CDA-fractie vragen daarbij of en hoe er tegemoetgekomen wordt aan een meer integrale benadering van jeugdigen met een
meervoudige problematiek, bijvoorbeeld een combinatie van een licht
verstandelijke beperking en autisme.
Aanvullend vragen de leden van de D66-fractie hoe de regering het voor
zich ziet dat een kleine gemeente in staat kan worden gesteld voor een
jeugdige met een psychische stoornis die voldoet aan de Wlz-criteria de
best mogelijke zorg te organiseren.
Ook de leden van de GroenLinks- en CU-fractie vragen wat de regering
doet om de kwaliteit en continuïteit van zorg voor deze doelgroep te
waarborgen.
Ik zie geen grenzen aan de zorg op basis van de Jeugdwet. De afgelopen
jaren hebben gemeenten laten zien, dat zij steeds beter in staat zijn om
passende zorg te bieden, ook aan kinderen met langdurige ernstige ggz
problematiek. De professionals binnen de lokale teams werken veelal
samen met jGGZ-specialisten, weten de complexe, specialistische
jeugdhulp steeds beter te vinden, en werken aan duurzame relaties met
jeugdhulpinstellingen in de regio. De Minister van VWS en ik zien dat
gemeenten hiervoor hun uiterste best doen en dat zij er steeds beter in
slagen om ook aan kinderen met complexe problematiek de juiste zorg te
bieden
Aan de andere kant is er voor deze groep jongeren wel een extra
inspanning nodig van de gemeenten, en valt er op dit terrein van
specialistische ggz zorg nog wel wat te leren. In samenwerking met de
cliëntenorganisaties is daarom afgesproken dat de kennis en expertise
over goede zorg en ondersteuning aan kinderen met een levenslange en
levensbrede beperking wordt versterkt. Daarnaast zijn er regionale
leertafels ingericht en wordt op basis van casuïstiek geleerd hoe de
hulpverlening aan kinderen en jongeren met (weinig voorkomende)
complexe casuïstiek, waarvoor zeer specialistische jeugdhulp wordt
ingericht, nog beter kan. Dit is een drie jaar durend actiegericht onderzoek
dat door VWS wordt gefinancierd. Ook de VNG-werkgroep jGGZ, waarin
vertegenwoordigers van gemeenten en de jeugdhulp-/jGGZ samenwerken, hebben een rol in het bevorderen van deskundigheid bij
gemeenten over het verlenen van adequate zorg aan kinderen en
jongeren (en het gezin) met psychische problematiek. Tenslotte zijn er
regionale expertteams ingesteld, die er voor zorgen dat ook in de meer
complexe zaken het kind de juiste zorg krijgt en ook kleinere gemeenten
kunnen worden ondersteund. Daarbij kan ook gebruik worden gemaakt
van de expertise die bij het kenniscentrum KJP beschikbaar is.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering inzichtelijk kan maken
wat de gevolgen voor de (uitvoering van de) Jeugdwet zouden zijn als ook
mensen onder de 18 jaar op basis van psychische stoornissen toegelaten
worden tot de Wlz. Wat zijn de consequenties voor de verschillende
ketenpartners die nu samenwerken onder de Jeugdwet en wat gaat dit
betekenen voor het maatwerk dat thans geboden wordt onder de
Jeugdwet?
Ook de leden van de PvdA-fractie vragen hoe de kwaliteit van de zorg
geborgd kan worden voor deze kwetsbare groep jongeren indien een
overheveling naar de Wlz mogelijk is. Welke negatieve consequenties
kunnen worden voorzien in effect hierop?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

6

Indien zorg voor deze doelgroep zou worden ondergebracht in de Wlz
ontstaat de situatie dat de gemeente voor het merendeel van de jongeren
die zijn aangewezen op jeugd ggz verantwoordelijk blijft en voor een klein
deel niet meer. Desondanks zal de gemeente zorgtaken behouden voor de
kinderen die toegang zouden krijgen tot de Wlz vanwege de vaak
noodzakelijke ondersteuning van het gezin en vanwege de verbinding met
onderwijs. Omdat de gemeente momenteel integrale zorg biedt over de
leefdomeinen heen, wordt de uitvoering van deze taak bij het onderbrengen van een deel van de taken in de Wlz belemmerd en kan de
integrale benadering in gevaar komen.
Indien de Wlz ook wordt opengesteld voor deze doelgroep, kan een
gevolg zijn dat tussen ketenpartners een discussie ontstaat over het
domein waar de cliënt thuishoort. Er zullen zich veel meer jeugdigen
melden bij het CIZ dan de uiteindelijke groep die in aanmerking zal komen
voor de Wlz. Degenen die niet in aanmerking komen, zullen zich na
afwijzing door het CIZ alsnog of opnieuw tot de gemeente moeten
wenden en verkeren onnodig in onzekerheid.
De leden van de SGP-fractie vragen wat de risico’s en/of onwenselijkheden zijn voor kinderen en jongeren en hun ouders als er geen toegang
in de Wlz komt voor jongeren met (ook) een psychische stoornis in relatie
tot de huidige en toekomstige situatie.
Aanvullend willen de leden van de PVV-fractie weten of jeugdigen met
een langdurige psychische stoornis niet in aanmerking komen voor
toegang tot de Wlz omdat bij de Wlz de mogelijke inzet van het sociale
netwerk bij het organiseren van de zorg en ondersteuning bij de indicatiestelling niet meegewogen wordt. Verwacht de regering bij jeugdigen met
een psychische stoornis meer mantelzorg en/of gebruikelijke zorg?
Naar mijn mening zijn de risico’s bij de zorg en ondersteuning voor deze
doelgroep het beste te ondervangen binnen de Jeugdwet. De groep
kinderen (en hun ouders) om wie het hier gaat, heeft altijd zorg op maat
nodig, waarbij de zorgvraag kan fluctueren, ook wat betreft de leefdomeinen waarop extra zorg nodig is. De gemeente is als geen ander in
staat om hierop in te spelen, en kan in nauw contact met de jeugdige en
zijn ouders, de zorg hierop aanpassen, cliëntondersteuning aanbieden en
vanuit de Wmo indien nodig mantelzorg aanbieden aan de ouders. Het
feit dat bij het bepalen van toegang tot de Wlz geen rekening wordt
gehouden met de sociale context en gemeenten in tegenstelling daarop
uitgaan van eigen kracht heeft niet meegewogen in mijn besluit.
In alle 42 jeugdregio’s zijn regionale expertteams opgericht, die zich
buigen over matching van zorg in de meer complexe gevallen. De leden
van de PVV-fractie vragen bij hoeveel kinderen het expertteam heeft
bemiddeld naar de juiste zorg.
Er is geen registratie beschikbaar van het aantal kinderen dat is bemiddeld
door de expertteams naar de juiste zorg.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de regering de zorg van
gemeenten deelt hoe om te gaan met kostbare specialistische jeugdhulptrajecten? Welke mogelijkheden ziet de regering om dit meer voorspelbaar
en financieel beheersbaar te maken? Gaarne ontvangen deze leden een
nadere toelichting.
De leden van de PVV-fractie vragen aanvullend of gemeenten voldoende
financiële middelen hebben om deze groep jeugdigen de juiste zorg aan
te bieden. Gemeenten geven aan dat aanvullende financiering binnen de
Jeugdwet een randvoorwaarde is, omdat zij de meerkosten voor deze
zorg niet kunnen opbrengen. Deze leden vragen of de regering bereid is
gemeenten hiervoor te compenseren? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

7

Deze groep jeugdigen valt onder de verantwoordelijkheid van gemeenten
en zij hebben bij de decentralisatie hier ook middelen voor ontvangen.
Om de specialistische jeugdhulp beter financieel beheersbaar te maken
hebben gemeenten de mogelijkheid tot regionale solidariteit. Daarnaast
kunnen gemeenten door middel van regionale samenwerking en het
organiseren en inkopen van deze zorg de specialistisch jeugdhulp
beheersbaarder krijgen.
De leden van de PVV-fractie vragen waarom er voor jeugdigen die
voldoen aan de Wlz-criteria geen aparte (subsidie) regeling wordt
getroffen. Heeft de regering dit overwogen? Zo nee, waarom niet?
Ik heb niet overwogen om voor deze groep jongeren een aparte subsidieregeling te maken. Voor jeugdigen is de afweging gemaakt om ze of allen
onder de Jeugdwet te laten vallen of allen onder de Wet langdurige zorg
met de daarin gelden zorginhoudelijke criteria. Een aparte regeling voor
een bepaalde groep jeugdigen brengt met zich mee dat om die groep af te
bakenen en toegang tot die regeling te geven het nodig is nieuwe criteria
te ontwikkelen en een organisatie aan te wijzen die op basis van deze
criteria gaat beoordelen welke jongere wel of geen toegang krijgt tot deze
regeling. Gezien de diversiteit aan problemen waarmee deze jeugdigen te
maken hebben is het moeilijk om die criteria te ontwikkelen en het proces
op zodanige wijze vorm te geven dat alleen die zeer kleine groep
jeugdigen toegang krijgt.
De leden van de PVV-fractie en de GroenLinks-fractie vragen welke
mogelijkheden er zijn om binnen het wettelijke kader van de Wlz toch een
uitzondering te maken voor deze relatief kleine groep jeugdigen, die
voldoen aan de zorginhoudelijke criteria van de Wlz. Ook de leden van de
PvdA-fractie vragen of er mogelijkheden bestaan om deze relatief kleine
groep jongeren met complexe problematiek (naar schatting van de sector
ongeveer 300) die er baat bij zouden hebben eveneens over te hevelen
naar de Wlz.
Het is mogelijk om deze groep jeugdigen ook toegang te geven tot de Wlz
door de in het wetsvoorstel opgenomen wijziging van artikel 3.2.1 van de
Wlz – waarin wordt bepaald dat een jeugdige geen recht heeft op
Wlz-zorg – te laten vervallen. Dan hebben ook jeugdigen met een
psychische stoornis die voldoen aan de zorginhoudelijke toegangscriteria
van de Wlz recht op toegang tot de Wlz. Zou dit mogelijk gemaakt
worden, dan betekent dit wel dat er zich veel meer jeugdigen zullen
melden bij het CIZ dan de uiteindelijke groep die in aanmerking zal komen
voor de Wlz. Degenen die niet in aanmerking komen zullen zich na
afwijzing door het CIZ alsnog tot de gemeente moeten wenden. Hiermee
wordt gedurende langere tijd onzekerheid en onduidelijkheid gecreëerd
voor de al zwaarbelaste ouders.
De leden van de PVV-fractie vragen waarom het uitgangspunt in de Wlz,
onvoorwaardelijk recht op zorg, niet geldt voor de zeer kleine groep
jeugdigen met een grote zorgbehoefte. Verdienen zij ook geen onvoorwaardelijk recht op zorg? Zo nee, waarom niet?
Uitgangspunt is dat jeugdigen en volwassenen met een psychische
stoornis passende zorg en ondersteuning krijgen. Voor jeugdigen is de
afweging gemaakt vanuit welk wettelijk regime de jeugdige de meest
passende zorg kan krijgen. Ik ben van mening dat die zorg het beste
geboden kan worden vanuit de Jeugdwet. De Jeugdwet biedt het
voordeel dat de totale leefsituatie van de jeugdige wordt betrokken bij het
vormgeven van de goede, passende zorg. De gemeente is verantwoordelijk voor het organiseren van passend aanbod om aan haar jeugdhulp-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

8

plicht te kunnen voldoen. Door het bieden van goede, passende zorg als
uitgangspunt te nemen wordt rechtsongelijkheid tussen jeugdigen en
volwassenen zoveel mogelijk voorkomen. Immers het gaat niet om het
systeem waar iemand onder valt, maar of iemand passende zorg en
ondersteuning krijgt. Ook een onvoorwaardelijk recht op zorg geeft geen
garanties op deze goede, passende zorg.
De leden van de CDA-fractie willen graag meer uitleg bij de stelling van de
regering dat het bij minderjarigen vaak erg moeilijk is om te bepalen in
hoeverre het kind blijvend zal voldoen aan de toegangscriteria van de Wlz,
en dat dit bij een psychische problematiek extra ingewikkeld is.
Voor kinderen geldt dat de blijvende behoefte aan 24 uur per dag zorg in
de nabijheid, of permanent toezicht, niet altijd kan worden vastgesteld.
Een psychische stoornis kent vaak een grillig verloop, het psychiatrisch
ziektebeeld kan zeer fluctueren. Kinderen staan nog volop in ontwikkeling.
Daarom is het vooral bij kinderen ingewikkeld om in te schatten of het
kind daadwerkelijk, voor de rest van zijn/haar leven (blijvend) behoefte zal
hebben aan permanent toezicht of 24 uur zorg in nabijheid en daarmee zal
voldoen aan de zorginhoudelijke toegangscriteria van de Wlz. Stoornissen, zoals autisme en schizofrenie, zijn niet over bij de grens van 18
jaar. Dit zijn stoornissen die nooit overgaan en gevolgen hebben voor de
rest van het leven van de cliënt. Een levenslange behoefte aan zorg en/of
ondersteuning is echter niet hetzelfde als een blijvende behoefte aan
permanent toezicht of 24 uur zorg in nabijheid zoals dat in de Wlz geldt. Ik
ben daarom van mening dat de zorg en ondersteuning voor de jeugdige
het beste past binnen de Jeugdwet.
De leden van de SP-fractie vragen hoe voorkomen wordt dat er rechtsongelijkheid ontstaat tussen jeugdigen en volwassenen met een psychische
stoornis nu zij onder verschillende wetten komen te vallen ondanks dat zij
vergelijkbare problematiek hebben. De leden van de D66-fractie constateren dat de regering ervoor kiest om geen verandering aan te brengen
voor jeugdigen met een psychische stoornis die permanent toezicht of 24
uur per dag zorg in de nabijheid nodig hebben, en hen derhalve uitsluit
voor toegang van de Wlz op basis van een psychische stoornis door
middel van het nieuwe artikel 3.2.1 lid 6. Allereerst vernemen deze leden
graag hoe de regering, met het uitsluiten van deze groep in het achterhoofd, reageert op het advies van het Zorginstituut van 16 december 2015
die stelt: «Het Zorginstituut vindt dat verzekerden waarvan vaststaat dat ze
blijvend zijn aangewezen op permanent toezicht of 24 uur zorg nabij
toegang moeten hebben tot de Wlz. Het gaat hier zonder meer om een
doelgroep waarop de Wlz zich specifiek richt. Het gaat om een doelgroep
met een gelijksoortige zorgbehoefte als de doelgroepen die nu toegang
hebben tot de Wlz en dus ook gelijke toegang moeten hebben tot de Wlz.»
Aangezien jeugdigen op dit moment wel toegang hebben tot de Wlz op
basis van een somatische beperking of aandoening of een lichamelijke,
verstandelijke of zintuiglijke handicap, vernemen de leden van de
D66-fractie ook graag een reactie op hetzelfde advies van het Zorginstituut
dat stelt: «Op dit moment blijft de psychiatrische problematiek bij de
indicatiestelling buiten beschouwing: als de bestaande grondslagen
(somatische aandoeningen en beperkingen, verstandelijke, lichamelijke en
zintuiglijke handicaps) op zichzelf geen toegang geven tot de Wlz, krijgt de
verzekerde geen toegang, ook niet als de combinatie met psychiatrische
problematiek wel blijvend permanent toezicht of 24 zorg nabij noodzakelijk maakt. Zorginhoudelijk is een dergelijke knip tussen psychische
problematiek en andere grondslagen gekunsteld en onwenselijk.» Ook de
leden van de SGP-vragen hoe de regering in het licht van het gelijkheidsbeginsel beargumenteert dat jeugdigen met alleen een verstandelijke of
lichamelijke beperking wél toegang hebben tot de Wlz en jeugdigen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

9

een psychische stoornis of met een meervoudige problematiek waarmee
voldaan wordt aan de toegangscriteria niet.
De regering heeft ervoor gekozen om naast de Wlz en de Wmo 2015 ook
de Jeugdwet in te voeren. Voldoen aan de toegangscriteria van een wet,
maar daar geen beroep op mogen doen omdat iemand bijvoorbeeld
vanwege zijn leeftijd onder de werkingssfeer van een andere wet valt, kan
als ongelijkheid worden ervaren. Naar mate de verschillen tussen groepen
kleiner zijn, kan ongelijkheid eerder worden gevoeld. Een heldere
afbakening, zo duidelijk mogelijke criteria en goede uitvoering helpen om
het gevoel van ongelijkheid te verkleinen. Ik benadruk dat voor iedereen
en dus ook voor jeugdigen het uitgangspunt geldt dat zij passende zorg
en ondersteuning krijgen. Voor jeugdigen is de afweging gemaakt vanuit
welk wettelijk regime de jeugdige die meest passende zorg en ondersteuning kan krijgen. Voor de jeugdige met een psychische stoornis kan
die zorg het beste geboden worden vanuit de Jeugdwet. Bij jeugdigen
met psychische stoornissen is het in tegenstelling tot de andere grondslagen moeilijk om te bepalen of de jeugdige blijvend zal voldoen aan de
toegangscriteria van de Wlz. Bij een verstandelijke beperking is het voor
het CIZ veelal mogelijk om tot een oordeel te komen, maar is dit bij een
psychische stoornis ingewikkelder. Een psychische stoornis kent vaak een
grillig verloop, het psychiatrisch ziektebeeld kan zeer fluctueren. Kinderen
staan daarnaast nog volop in ontwikkeling. Daarom is het vooral bij
kinderen bijzonder moeilijk om in te schatten of het kind voor de rest van
zijn/haar leven (blijvend) behoefte zal hebben aan permanent toezicht of
24 uur zorg in nabijheid. Voorkomen moet worden dat hierdoor onduidelijkheid gaat ontstaan of een jeugdige een beroep kan doen op de
gemeente of het CIZ en jeugdigen van het kastje naar de muur gestuurd
worden. Mede hierdoor is de keuze ingegeven om jeugdigen met
psychische stoornissen onder de verantwoordelijkheid van gemeenten te
laten. Met deze keuze heb ik voor alle betrokkenen een duidelijke situatie
willen creëren. Daarnaast biedt de Jeugdwet het voordeel dat de totale
leefsituatie van de jeugdige wordt betrokken bij het vormgeven van de
goede, passende zorg.
De leden van de D66-fractie refereren aan het rondetafelgesprek waarbij
een meerderheid van de genodigden tegenstander bleek te zijn van de
voorgestelde uitzondering voor jeugdigen in dit wetsvoorstel. Hierbij werd
gewezen op zorginhoudelijke redenen maar ook het gelijkheidsargument
kwam naar voren. Dit heeft de leden van de D66-fractie lichtelijk verbaasd
omdat de regering er in de memorie van toelichting op wijst dat uit de
expertmeetings juist naar voren kwam dat de uitzondering in het
wetsvoorstel wel wenselijk zou zijn. Graag vernemen deze leden hiervoor
een verklaring van de regering.
In de expertmeetings is vooral gesproken over welke groep jeugdigen het
betreft, welke zorg zij nodig hebben, de aandachtspunten daarbij en welke
verbeteringen nodig zijn. De aanwezigen gaven aan dat voor deze kleine
groep jeugdigen zorg op maat van groot belang is. Deskundigheid,
continuïteit en samenwerking zijn daarbij van belang. De aanwezigen
gaven aan dat alleen een stelselwijziging waarbij de aanspraak op zorg
voor deze jeugdigen van de Jeugdwet naar de Wlz overgaat, onvoldoende
zal leiden tot de nodige verbeteringen. Het is dus niet zozeer dat men de
uitzondering in het wetsvoorstel wenselijk achtte tijdens de expertmeetings, maar dat geconcludeerd is dat het gaat om zorg op maat voor deze
jeugdigen die niet automatisch bereikt wordt door een aanspraak in een
ander stelsel onder te brengen.
De leden van de VVD-fractie willen graag van de regering weten welke
stappen zij neemt om gemeenten te ondersteunen bij het creëren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

10

relatieve rust (langer durende indicaties) en betere afstemming tussen de
betrokkenen in de diverse domeinen (zorg, onderwijs, vrijetijdsbesteding,
etc.).
Aanvullend constateren de leden van de D66- en PVV-fractie constateren
dat het afgeven van langere beschikkingen in de Jeugdwet of langere
toekenningsbesluiten in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015
(Wmo 2015) voor mensen met een levenslange en levensbrede beperking,
een wens is die al langer leeft in de Kamer.3 Genoemde leden vinden het
dus terecht dat hierop gewezen wordt maar vernemen dan ook graag hoe
de regering hier werk van gaat maken.
Sommige gemeenten geven momenteel al langer durende beschikkingen
af als duidelijk is, dat de behoefte aan zorg van lange duur is. Andere
gemeenten zijn bereid om hiertoe over te gaan. De Minister van VWS
werkt in overleg met VNG, gemeenten en cliëntenorganisaties in welke
omstandigheden het opportuun is om langere toekenningsbesluiten te
nemen. Inzet is dat hierover nog voor de zomer bestuurlijke afspraken zijn
gemaakt.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom de expertmeeting
over zorg en ondersteuning voor jongeren met een ernstige, langdurige
stoornis die wordt aangekondigd in paragraaf 11 nog niet plaatsgevonden
sinds het Algemeen Overleg in juli 2018? Als deze expertmeeting wel
heeft plaatsgevonden, wat is daarvan de uitkomst?
De expertmeeting heeft plaatsgevonden op 7 november 2018. Vanwege
het feit dat daar slechts 1 gemeente bij aanwezig kon zijn, heeft er nog
apart een gesprek met 4 gemeenten en de VNG plaatsgevonden op
7 januari 2019. Uit de gesprekken kwam naar voren dat er daadwerkelijk
een groep jeugdigen met ernstige psychische stoornissen is die blijvend
behoefte heeft aan verblijf en toezicht. De aanwezigen gaven aan dat dit
een zeer kleine groep is. Deze groep is lastig af te bakenen langs de
klassieke lijn van stoornissen, beperkingen en grondslagen. Kenmerkend
voor deze groep is dat de problematiek een psychiatrische component
heeft en daarbij effect heeft op meerdere functieniveaus en meerdere
levensdomeinen, waardoor deze jongeren op diverse gebieden behoefte
hebben aan ondersteuning. Daarnaast zal vaak ook het gezin van de
jeugdige specifieke ondersteuning nodig hebben. In zowel de expertmeeting als het overleg met gemeenten kwam naar voren dat voor deze
groep jeugdigen drie aspecten van essentieel belang zijn: deskundigheid,
samenwerking en continuïteit. Deskundigheid speelt zowel een rol bij het
stellen van de diagnose als bij het kiezen van de passende zorg. Van
belang is verder dat zorginstellingen en toegangsmedewerkers met elkaar
samenwerken, waar nodig op regionaal niveau. En continuïteit betekent
niet alleen dat er langdurig zorg wordt geboden, maar ook dat er rust is
voor de jongere en zijn ouders, in de vorm van een garantie op zorg voor
een langere periode.
Met mijn brief van 14 februari 20194 heb ik de Kamer op de hoogte
gebracht van de uitkomst van deze gesprekken. Bij de brief zijn ook de
verslagen van de 2 bijeenkomsten gevoegd. Voor een uitgebreide
beschrijving van de uitkomst verwijs ik u naar deze brief en de bijgevoegde verslagen.

3
4

Zie bijvoorbeeld Kamerstukken II 2018/19, 24 170, nr. 181.
Kamerstukken II 2018/19, 34 104, nr. 245.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

11

De leden van de SP-fractie vragen zich af waarom de bevindingen van
CIZ-medewerkers5, over tijdelijke toegang tot de Wlz voor kinderen,
jongeren en jongvolwassenen, niet zijn meegenomen in het voorliggende
wetsvoorstel.
In het BMC-onderzoek is onder andere gevraagd naar mogelijkheden tot
verbetering van de toegang tot langdurige zorg vanuit het perspectief van
de Wlz. Een aantal medewerkers van het CIZ heeft daarbij op eigen titel
aangegeven dat een tijdelijke indicatie voor jeugdigen een optie zou
kunnen zijn. Voor jeugdigen is de regering van mening dat de zorg die zij
nodig hebben het beste past onder de Jeugdwet. Daarnaast past tijdelijke
toegang niet bij het uitgangspunt van de Wlz, waarbij iemand een
blijvende behoefte heeft aan 24 uur per dag zorg in de nabijheid of
permanent toezicht, om ernstig nadeel te voorkomen. Voor cliënten met
een psychische stoornis houdt de regering vast aan het begrip
blijvendheid zoals dit nu in de Wlz geldt.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering het wenselijk vindt dat
deze (jong)volwassenen geen toegang hebben tot de Wlz als de verstandelijke beperking/psychische aandoening niet goed kan worden vastgesteld of als daar discussie over ontstaat tussen artsen van het CIZ en
behandelaars? Kan de regering dit nader toelichten?
Op de eerste plaats vindt de regering het van belang dat (jong)volwassenen de zorg krijgen die zij nodig hebben. Discussies tussen artsen van
het CIZ en behandelaars over het wettelijke regime moeten zoveel
mogelijk worden vermeden. Om voor de Wlz in aanmerking te komen is
het echter noodzakelijk dat een grondslag vast gesteld kan worden om
vervolgens te kunnen bepalen of daaruit een blijvende behoefte aan 24
uur zorg in de nabijheid of permanent toezicht voortvloeit. Mocht dit niet
zijn vast te stellen dan kan de (jong)volwassene een beroep doen op de
gemeente en/of zorgverzekeraar. Ook zij hebben de verantwoordelijkheid
voor passende ondersteuning en zorg. Indien de behandelaar het niet
eens is met het besluit van het CIZ kan er natuurlijk altijd een bezwaar- en
(eventueel daaropvolgende) beroepsprocedure worden gestart.
3.2 Overig
(24) De leden van de CDA-fractie lezen dat op dit moment het Zorginstituut aansluit bij de omschrijving van psychische stoornissen zoals op
genomen in de vijfde versie van de Diagnostic and Statistical Manual of
Mental Disorders (DSM-5). Deze leden vragen zich af hoe zij «op dit
moment» moeten lezen en of het Zorginstituut in de toekomst anders wil
gaan kijken naar psychische stoornissen.
In eerdere rapporten heeft het Zorginstituut steeds aangegeven dat het
duiden van de verzekerde aanspraken op basis van de DSM-5-classificatie
zijn beperkingen kent en dat het Zorginstituut open staat voor concrete
voorstellen van partijen voor betere handvatten voor de afbakening van
de aanspraak op geneeskundige GGZ.
De leden van de CDA-fractie vragen wat vindt de regering van de
stellingname van de leden van de CDA-fractie dat er bij ernstige psychiatrische problematiek sprake is van verbeteringen, maar dat wel gezien
moet worden dat dit verbeteringen zijn binnen het spectrum van de
psychiatrische beperking?

5

Kamerstukken II 2016/17, 34 104, nr. 170.; BMC-rapport «Toegang tot zorg vanuit de Wet
langdurige zorg».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

12

De regering is het eens met de leden van de CDA-fractie dat het kan
voorkomen dat er bij een cliënt sprake is van verbeteringen in het
psychiatrisch ziektebeeld. Een eventuele verbetering van de psychiatrische beperking zal slechts in uitzonderlijke gevallen ertoe leiden dat
iemand niet meer aan de zorginhoudelijke criteria van de Wlz voldoet en
dus de Wlz kan verlaten.
De leden van de CDA-fractie vraagt hoe de regering aankijkt tegen de
combinatie van stoornissen, zoals een verstandelijke beperking met
psychiatrische problematiek, waardoor het soms lastig is een dominante
grondslag vast te stellen terwijl de cliënt op een breed scala aan levensterreinen structurele ondersteuning nodig heeft.
In de Beleidsregels Indicatiestelling Wlz 2019, is door het CIZ opgenomen
dat als sprake is van meer dan één grondslag, het CIZ vaststelt welke van
die grondslagen de meeste invloed heeft op de zorgbehoefte. Deze
grondslag wordt bepaald door de zwaarstwegende beperkingen in relatie
tot de geobjectiveerde zorgbehoefte. Deze grondslag kan wijzigen bij een
veranderde zorgbehoefte. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat eerst een
somatische aandoening of beperking de meeste invloed had op de
zorgbehoefte, terwijl in een later stadium de grondslag psychogeriatrische
aandoening of beperking de meeste invloed op de zorgbehoefte heeft.
De leden van de D66-fractie ontvangen graag een beeldendere
beschrijving van deze cliënten. Over welke stoornissen hebben wij het en
op welke wijze zorgen deze stoornissen ervoor dat 24 uur per dag zorg in
de nabijheid of permanent toezicht wenselijk is.
Bij de cliënten die in aanmerking komen voor de Wlz is in de eerste plaats
sprake van een psychische stoornis. Het kan bijvoorbeeld gaan om
schizo-affectieve stoornissen, persoonlijkheidsstoornissen, bipolaire
stoornis, schizofrenie of autisme. Soms is er bij cliënten sprake van
multiproblematiek, dus een cliënt heeft naast de psychische stoornis
bijvoorbeeld ook een (licht) verstandelijke beperking of somatische
problemen. Ook een verleden met verslavingsproblematiek of verslavingsgevoeligheid kan bij deze cliënten voorkomen. Dit kan ertoe leiden
dat cliënten soms voor kortere of langere tijd in een kliniek moeten
worden behandeld. Deze cliënten hebben in ieder geval op meerdere
levensgebieden aansporing en begeleiding nodig. Er is geen sprake van
eigen regie en het lerend vermogen is (zeer) beperkt.
Naast de constatering dat er sprake is van een psychische stoornis gaat
het bij de indicatiestelling voor de Wlz vooral om het vaststellen van de
beperkingen die hieruit voortvloeien (bijvoorbeeld het ontbreken van
regie) die ertoe leiden dat er een blijvende behoefte is aan permanent
toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering van mening is dat zorg
vanuit de Wlz per definitie levenslange zorg moet zijn.
Bij toegang tot de Wlz gaat het niet per definitie om levenslange zorg,
maar om een blijvende behoefte aan 24 uur per dag zorg in de nabijheid
en/of permanent toezicht. Ook in de Wmo 2015 en Zvw kan er sprake zijn
van een levenslange zorg en/of ondersteuningsbehoefte. De regering is
van mening dat de Wlz is bedoeld voor mensen die blijvend voldoen aan
deze zorginhoudelijke toegangscriteria. Voor mensen die niet aan deze
criteria voldoen blijft de gemeente of zorgverzekeraar verantwoordelijk.
De leden van de SP-fractie vragen om een nadere toelichting op het
handelen rondom het bereiken van de 18-jarige leeftijd. De leden vragen
hoe de overdracht van jeugdzorg naar volwassenenzorg flexibel en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

13

aangesloten op de individuele behoeften wordt georganiseerd. Waarom
wordt ervoor gekozen hier de schotten in stand te houden? Hoe wordt
continuïteit van zorg gegarandeerd?
De leden van de SGP-fractie vragen de regering welke rol zij ziet voor de
rijksoverheid (naast de verantwoordelijkheid voor gemeenten, zoals de
regering nu in de memorie van toelichting benadrukt) om de overgang
van 18-jarigen van de Jeugdwet naar de Wlz zo goed mogelijk te
stroomlijnen.
Het is van belang dat een jeugdige, samen met zijn ouders en de
zorgprofessionals, al ruim voor zijn 18e verjaardag een plan maakt. Op
deze manier kan, indien de verwachting is dat de jeugdige toegang tot de
Wlz gaat krijgen, ruim op tijd een aanvraag worden ingediend bij het CIZ.
Wanneer de aanvraag wordt afgewezen is er dan nog genoeg tijd om een
aanvraag bij de gemeente vanuit de Wmo 2015 en/of de zorgverzekeraar
in te dienen. Zo weet de jeugdige tijdig voor zijn 18e jaar waar hij na zijn
meerderjarigheid aan toe is. De continuïteit van zorg moet hierbij zoveel
mogelijk gewaarborgd worden. Om dit te bewerkstelligen moeten partijen
goed met elkaar in overleg.
Ieder kind met een zorgvraag begint in de Jeugdwet. Hier zal niets aan
veranderen als deze jeugdigen wel toegang tot de Wlz zouden krijgen.
Voor jeugdigen zullen schotten dus blijven bestaan. Het gaat er echter om
dat deze jeugdigen passende zorg en ondersteuning kunnen krijgen. Bij
deze doelgroep gaat het per definitie om maatwerk, waarbij de exacte
zorgvraag kan variëren. De conclusie is dat de Jeugdwet hiervoor
geschikter is dan de Wlz, omdat de gemeente het meeste zicht heeft op de
jeugdige, het gezin en de gehele leefomgeving. Daarom is de gemeente
het best in staat om alle aspecten van de zorg voor haar rekening te
nemen. De rol van de rijksoverheid ligt vooral in de informatievoorziening.
Daarnaast zal de rijksoverheid vanuit de stelselverantwoordelijkheid waar
nodig partijen aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Alle betrokkenen
moeten weten dat het belangrijk is om tijdig een plan te maken en
stappen te zetten om de zorg voor de jeugdige na de 18e verjaardag te
continueren. In het kader van de implementatie zal ik dit punt bij de
diverse werkgroepen en andere overlegtafels onder de aandacht brengen.
De leden van de D66-fractie vragen of zij de regering correct begrijpen
omtrent het vraagstuk van de sociale context en de weging hiervan. Klopt
het dat de sociale context en andere context gebonden zaken geen rol
spelen bij de indicatie vanuit het CIZ, maar deze wel een rol spelen bij het
opstellen van het zorgplan?
Deze veronderstelling is juist.
4. Indicatiestelling
De leden van de VVD-fractie vragen zich hier op aanvullend af cliënten
weer terug kunnen keren naar de Wlz, als de situatie verslechterd. Hoe ziet
dit proces eruit?
Bij een verslechtering van de situatie van een cliënt kan er altijd een
reguliere aanvraag bij het CIZ worden gedaan. Wanneer het CIZ vaststelt
dat er een blijvende behoefte is aan 24 uur per dag zorg in de nabijheid of
permanent toezicht, dan kan de cliënt opnieuw toegang tot de Wlz krijgen.
De leden van de D66-fractie vragen zich af hoe de regering de ontwikkeling van cliënten voor zich ziet en hoe zij deze zouden willen simuleren?
En is het mogelijk dat er bij mensen, op een bepaald moment en indien
gewenst, getoetst wordt of zij wellicht dusdanig vooruitgang boeken dat
zij de Wlz zouden kunnen verlaten? De leden van de fracties VVD en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

14

GroenLinks vragen zich af hoe het traject in aanloop naar de beslissing
om de Wlz te verlaten eruitziet. Wie neemt deze beslissing, wie worden
daarin meegenomen en op basis van welke informatie wordt het besluit
genomen?
De VVD-fractie vraagt om toelichting over hoe het proces er na dat besluit
uitziet. Wie heeft welke verantwoordelijkheden? De leden van de
SP-fractie vragen zich daarnaast af of dat dan bijvoorbeeld de keuze van
een cliënt is of kan de cliënt ook gedwongen worden de Wlz te verlaten?
Ontwikkeling is voor mensen met een Wlz-indicatie zeker mogelijk, binnen
de mogelijkheden van hun beperking of stoornis. Het is aan de zorgaanbieder om hier uitvoering aan te geven, bijvoorbeeld door middel van het
opstellen van kleine doelen in het zorgplan. Indien de ontwikkeling
zodanig is dat iemand mogelijk niet meer voldoet aan de Wlz-criteria, kan
de behandelaar/begeleider van de cliënt gezamenlijk met de cliënt en zijn
naasten een aanvraag voor herindicatie doen bij het CIZ. Een aanvraag
moet altijd door de cliënt worden ondertekend. Als blijkt dat de cliënt, op
basis van het aangeleverde dossier en persoonlijk contact met het CIZ,
inderdaad niet meer aan de criteria voldoet, geeft het CIZ een negatief
besluit af. De cliënt is dan voor zorg en ondersteuning aangewezen op de
Zvw en Wmo 2015. Het is afhankelijk van de zorgaanbieder waar de cliënt
zorg ontvangt of er gezocht moet worden naar een nieuwe aanbieder. De
behandelaar of begeleider van de cliënt kan de cliënt ondersteunen bij
deze overgang.
De leden van de PVV-fractie vragen zich af hoe afwentelgedrag tussen
zorgaanbieders, gemeenten, verzekeraars en zorgkantoren over waar een
cliënt thuishoort voorkomen wordt, met name in relatie tot blijvendheid.
Wat is de rol van het CIZ in deze situaties?
Het CIZ zal via intensief relatiebeheer in gesprek gaan met zorgaanbieders, wooninitiatieven, patiënt- en cliënt organisatie om door middel
van inhoudelijke casuïstiek tot een verdieping en verduidelijking te komen
op het begrip blijvend.
Het CIZ monitort nu ook al wat er gebeurt in het stelsel, bijvoorbeeld op
mogelijk afwentelgedrag. Indien hierover signalen worden ontvangen,
dan wel de cijfers hiertoe aanleiding geven, wordt in gesprek gegaan met
de betreffende gemeente of zorgaanbieder. Signalen hierover worden ook
aan VWS gemeld.
Daarnaast heb ik gezamenlijk met de VNG, ZN en het CIZ regionale tafels
opgezet. In deze tafels wordt met betrokken, regionale partijen aandacht
besteed aan de overgang van cliënten naar de Wlz per 2021. Een doel van
deze tafels is ook het voorkomen van afwentelgedrag tussen de ketenpartijen, door met elkaar in gesprek te gaan en regionale afspraken te maken.
De leden van de fracties van GroenLinks, ChristenUnie, PVV en de SGP
vragen zich af welke grondslag leidend is voor het zorgprofiel van deze
mensen. Gaat men gebruik maken van zorgprofielen in de verpleeghuisen gehandicaptensector? De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich
daarnaast af of het voor de cliënt uitmaakt op basis van welke grondslag
hij of zij toegang krijgt tot de Wlz.
De verwachting is dat de meeste cliënten toegang krijgen op basis van de
grondslag psychische stoornis. Cliënten die alleen de grondslag
psychische stoornis hebben zullen het best passende zorgprofiel uit de
ggz-zorgprofielenreeks krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

15

Eén van de taken van het CIZ is het best passende zorgprofiel toewijzen.
Zoals opgenomen in de Beleidsregels Indicatiestelling Wlz 20196, door het
CIZ opgesteld, onderzoekt het CIZ in eerste instantie of er op basis van de
grondslag met de meeste invloed op de zorgbehoefte van de verzekerde
een passend zorgprofiel kan worden vastgesteld. Het kan dus voorkomen
dat, bij de aanwezigheid van meerdere grondslagen, een zorgprofiel uit de
verpleeghuis- of gehandicaptenzorgreeks beter passend is.
Wanneer iemand dus nog geen toegang heeft tot de Wlz, vragen de leden
van de D66-fractie zich af of het CIZ wel het dossier van de persoon in
kwestie kan bewaren? Dat zou ervoor kunnen zorgen dat wanneer iemand
op een later tijdstip wel in aanmerking zou komen voor toegang tot de
Wlz, deze persoon een minder belastend indicatieproces zou moeten
doorlopen aangezien delen van het indicatiedossier al aanwezig zijn.
Een cliënt die een aanvraag voor toegang tot de Wlz indient, wordt
onderzocht en beoordeeld op de zorginhoudelijke toegangscriteria van de
Wlz. Er vindt hierbij digitale dossiervorming plaats. Het CIZ is een
zelfstandig bestuursorgaan en handelt daarom conform de bewaarplicht
zoals vastgesteld in de Archiefwet. Het dossier wordt conform de
uitgangspunten van deze wet bewaard.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het mogelijk is dat
iemand toegang tot de Wlz krijgt als de beoordeling van de arts aangeeft
dat op termijn verbetering zou kunnen optreden. En wat is dan «op
termijn»?
Iemand krijgt pas toegang tot de Wlz als duidelijk is dat iemand blijvend
voldoet aan de zorginhoudelijke toegangscriteria van de Wlz. Bij twijfel
geeft het CIZ geen indicatie af. De regering houdt, ook voor cliënten met
een psychische stoornis, vast aan het begrip blijvendheid zoals dit nu in
de Wlz geldt.
Aanvullend vragen de leden van de Groenlinks-fractie hoe dat nu werkt in
de praktijk bij de Wlz? Zou het kunnen dat dit voor mensen met
psychische problematiek anders gaat uitpakken dan voor mensen met
somatische problematiek?
De zorginhoudelijke toegangscriteria van de Wlz zijn voor deze doelgroep
hetzelfde als voor de andere Wlz-doelgroepen. Het CIZ zal dan ook
hetzelfde toetsen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen zich af hoe het begrip
blijvendheid in de Wlz voor mensen met een psychische stoornis wordt
geoperationaliseerd.
In samenspraak met landelijke ggz-ketenpartijen worden de Wlz-criteria en
het begrip blijvendheid geoperationaliseerd. Het CIZ zal via intensief
relatiebeheer in gesprek gaan met zorgaanbieders, wooninitiatieven,
patiënt- en cliëntorganisatie om door middel van inhoudelijke casuïstiek
tot een verdieping en verduidelijking te komen op het begrip blijvendheid.
Ik draag de uitleg van het CIZ over het begrip blijvendheid uit bij de
verschillende werkgroepen en regionale tafels die zijn opgericht en zal
hier ook nadrukkelijk aandacht aan besteden in de informatievoorziening
vanuit de rijksoverheid richting cliënten, zorgprofessionals en andere
betrokkenen.

6

De Beleidsregels Indicatiestelling Wlz 2019 zijn op 5 december 2018 gepubliceerd in de
Staatscourant: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2018–68945.html.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

16

De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen zich af of toegang tot
de Wlz mogelijk is als duidelijk sprake is van langdurige afhankelijkheid
van permanent toezicht of 24 uur nabije zorg, zonder dat met zekerheid
kan worden vastgesteld dat dit blijvend zal zijn in de betekenis van
levenslang.
Bij twijfel of onduidelijkheid over of iemand blijvend voldoet aan de
zorginhoudelijke toegangscriteria geeft het CIZ geen indicatie af. Blijvend
geeft aan dat duidelijk is dat de cliënt op moment van indicatiestelling de
rest van zijn of haar leven is aangewezen op permanent toezicht of 24 uur
zorg in de nabijheid. Als de cliënt zodanig zou kunnen herstellen dat op
termijn geen 24 uur zorg in de nabijheid nodig is, dan is de zorg niet
passend binnen de Wlz. Hoe lang deze periode tot herstel duurt is hierbij
niet van belang. De cliënt kan de zorg en/of ondersteuning die hij nodig
heeft (blijven) ontvangen uit de Wmo 2015 en/of de Zvw.
5. Voortgezet verblijf (driejaarscriterium)
De leden van de CDA, CU, D66, SP- en de PVV-fractie vragen naar het
onderzoek voor de risicoverevening in relatie tot het driejaarscriterium.
Aanvullend vragen de leden van de fracties van CU en PVV of er alternatieve mogelijkheden zijn om problemen in de risicoverevening op te
lossen.
De effecten op de risicoverevening kunnen pas in beeld worden gebracht
als voldoende data beschikbaar is. De juiste data komt pas beschikbaar
nadat de Wlz daadwerkelijk is opengesteld voor cliënten met een
grondslag psychische stoornis en cliënten daadwerkelijk gaan instromen
in de Wlz. Voor goed onderzoek is in principe minimaal drie jaar aan data
nodig. Op basis van deze data kunnen vervolgens de effecten voor de
risicoverevening in beeld worden gebracht. Aan de hand van de data en
het onderzoek wordt bepaald in hoeverre er een probleem is met de
risicoverevening en welke aanpassing noodzakelijk is. Op basis daarvan
adviseert de Werkgroep Ontwikkeling Risicoverevening of een aanpassing
binnen de risicoverevening voldoende is of dat gezocht moet worden naar
alternatieven. Bovenstaande betekent dat naar verwachting het driejaarscriterium minimaal vijf jaar zal blijven bestaan.
Zoals gezegd dient eerst te worden bepaald in hoeverre er een probleem
is met de risicoverevening voordat kan worden bepaald of een aanpassing
binnen de risicoverevening voldoende is of dat gezocht moet worden naar
alternatieven. Ik kan daar nu niet op vooruitlopen.
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering in de nota van wijziging
een andere keuze maakt dan eerder in het originele voorstel van wet.
Graag vernemen deze leden een dragende motivatie hiervoor.
Ik neem graag de indruk weg dat met de nota van wijziging inhoudelijk
een andere keuze wordt gemaakt. In de memorie van toelichting bij het
onderhavige wetsvoorstel wordt het voornemen om het driejaarscriterium
te laten vervallen al aangekondigd. Dit sluit aan bij het advies van het
Zorginstituut om het voortgezet verblijf af te schaffen. De nota van
wijziging stelt voor het op termijn afschaffen van het driejaarscriterium nu
al in het wetsvoorstel te regelen. Hiermee wordt de beoogde wijziging
duidelijk uitgedragen en uitgewerkt en wordt voorkomen dat op termijn
een nieuw wetsvoorstel moet worden opgesteld om de wijziging door te
voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

17

De leden van de D66-fractie vragen waarom de regering gekozen heeft om
het driejaarscriterium op een bij koninklijk besluit te bepalen moment te
laten vervallen en niet via een reguliere algemene maatregel van bestuur
met een voorhangprocedure.
Er is een nota van wijziging ingediend waarmee wordt voorgesteld te
regelen dat het driejaarscriterium vervalt. Daarmee maakt het vervallen
van het driejaarscriterium onderdeel uit van dit wetsvoorstel, waarbij de
mogelijkheid bestaat om bepaalde onderdelen op verschillende
momenten in werking te laten treden bij koninklijk besluit. Het voornemen
bestaat om het driejaarscriterium op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip in werking treden indien de effecten op de risicoverevening zijn
onderzocht en de risicoverevening op de onderzoeksresultaten is
aangepast. Anders dan de leden van de D66-fractie veronderstellen is het
niet gebruikelijk om de inwerkingtreding bij algemene maatregel van
bestuur te regelen. Ik begrijp de vraag van deze leden ook zo dat er
behoefte is aan betrokkenheid van de Kamer bij de keuze om het
driejaarscriterium op een bepaald moment te laten vervallen. Uiteraard zal
ik de Kamer tijdig informeren over het moment van het vervallen van het
driejaarscriterium en de geplande publicatie van het koninklijk besluit.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen zich af wat wordt bedoeld
met de zinsnede «nadat de Wlz is afgeschaft», op pagina 8 van de
memorie van toelichting, onderste paragraaf? Zij doen de suggestie dat
wellicht «aangepast» wordt bedoeld?
De veronderstelling van de leden van de fractie van GroenLinks dat met
de passage op pagina 8 van de memorie van toelichting «nadat de Wlz is
afgeschaft» wellicht «nadat de Wlz is aangepast» wordt bedoeld, is juist.
6. Het verzekerde pakket
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat mensen met een
psychische kwetsbaarheid onderdeel kunnen zijn van de samenleving.
Zelf een huisarts of tandarts kunnen kiezen draagt hieraan bij. De leden
van de VVD-fractie vragen zich dan ook af hoe de regering de keuzevrijheid van de mensen die op basis van voorliggend wetsvoorstel
toegang tot de Wlz krijgen op het gebied van behandelaar en dagbesteding gaat waarborgen. De leden van de VVD-fractie ontvangen graag
een toelichting op dit punt. Ook de leden van de PVV-fractie, de CU-fractie
en de SGP-fractie vragen hoe de Staatssecretaris/de regering de keuzevrijheid van cliënten waarborgt op het gebied van dagbesteding en
behandeling.
Het kabinet is het eens met de VVD-fractie dat het belangrijk is dat
mensen met een psychische kwetsbaarheid onderdeel kunnen zijn van de
samenleving. Keuzevrijheid is een groot goed. In de eerste plaats is er
keuzevrijheid van leveringsvorm en keuze van aanbieder. Door bijvoorbeeld te kiezen voor de leveringsvorm mpt, kan een cliënt kiezen uit
meerdere zorgaanbieders. Het tegemoetkomen aan de keuzes van de
cliënt en het bieden van maatwerk is onderdeel van goede zorgverlening
door de zorgaanbieder. Zo kunnen de cliënt en de zorgaanbieder samen
afspreken (en vastlegging daarvan in het zorgplan) dat de cliënt de
behandelaar van voorkeur mag behouden of dat de cliënt gebruik kan
maken van dagbesteding van een andere zorgaanbieder.
De leden van de D66-fractie constateren dat het wel of niet leveren van de
aanvullende behandeling gefinancierd vanuit de Wlz, afhangt van
afspraken tussen de Wlz-uitvoerder en de zorginstelling. Deze leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

18

vragen zich af wat voor effecten dit heeft voor iemand met een Wlz
indicatie.
Voor de cliënt met een Wlz-indicatie betekent dit dat als hij kiest voor een
instelling waar door het zorgkantoor ook de algemeen medische
behandeling (zoals de huisarts, tandheelkundige zorg of farmaceutische
zorg) wordt ingekocht, die behandeling ten laste van de Wlz komt. Dit
betekent bijvoorbeeld dat hij voor deze zorg geen beroep hoeft te doen op
zijn basisverzekering op grond van de Zvw en daarmee dus ook het eigen
risico voor die zorg niet geldt. Is er door het zorgkantoor geen algemeen
medische behandeling ingekocht dan valt de algemeen medische zorg
onder de Zvw en zal dus voor de cliënt gelden dat hij het eigen risico
verschuldigd is. Specifieke behandeling is in alle gevallen onderdelen van
de Wlz-aanspraak van de cliënt.
7. Leveringsvormen
De leden van de VVD-fractie vragen zich af welke waarborgen er bij
invoering van voorliggend voorstel zijn genomen om de budgethouders
te beschermen. Hoe zien deze er in de praktijk uit en wat gaat de
aanvrager hier van merken?
Bij het aanvragen van een pgb-Wlz zullen voor de cliënten met een
psychische stoornis, dezelfde uitgangspunten en waarborgen gelden als
voor alle andere Wlz-cliënten. In de Wlz is voor een aantal zorgprofielen
de gewaarborgde hulp verplicht gesteld. Ik overweeg om de gewaarborgde hulp voor een aantal GGZ-zorgprofielen ook verplicht te stellen.
Op het moment dat de budgethouder niet zelf de aan het pgb verbonden
verplichtingen kan nakomen, is het mogelijk dat hij zich laat vertegenwoordigen door een gewaarborgde hulp. De gewaarborgde hulp is een
door de zorgvrager ingeschakelde hulp van een derde die in staat voor de
nakoming van de aan het persoonsgebonden budget verbonden
verplichtingen.
Om het pgb in de vier zorgwetten meer toekomstbestendig te maken en
om budgethouders te beschermen is met verstrekkers en Per Saldo de
Agenda pgb opgesteld. In deze brief (Kamerstukken II 2018/19, 25 657,
nr. 303) worden acties aangekondigd om de voorlichting te verbeteren en
wordt er een domeinoverstijgend kader voor pgb-vaardigheid ontwikkeld.
Dit kader helpt verstrekkers te toetsen en te onderbouwen waarom aan
iemand wel of geen pgb wordt verleend. Cliënten die vanuit de Wmo 2015
naar de Wlz over zullen gaan en een voorkeur voor pgb hebben zullen een
bewustekeuzegesprek voeren met het zorgkantoor. Daarbij wordt ook
gekeken naar de (mogelijk) verplichte aanwezigheid van een gewaarborgde hulp. De budgethouder of diens gewaarborgde hulp zal beoordeeld worden op pgb-vaardigheid. Het zorgkantoor kan rekening houden
met eerder budgethouderschap onder de Wmo 2015. Mogelijk kunnen
bepaalde stappen daardoor versneld worden gezet.
De leden van de VVD-fractie vragen op de grond van welke weigeringsgronden kan worden besloten om geen pgb toe te kennen.
Op grond van de Wlz verleent het zorgkantoor een verzekerde een pgb
indien het van oordeel is dat de budgethouder of zijn vertegenwoordiger
op doelmatige wijze zal voorzien in toereikende zorg van goede kwaliteit.
Ook toetst het zorgkantoor voordat het een pgb verleent of de verzekerde
in staat is op eigen kracht of met hulp van een vertegenwoordiger de aan
het pgb verbonden taken en verplichtingen op verantwoorde wijze uit te
voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

19

Pgb wordt niet verleend aan verzekerden die geïndiceerd zijn voor een
aantal in artikel 5.5 van de Regeling langdurige zorg (Rlz) genoemde
zorgprofielen die gericht zijn op (intensieve) behandeling. Verder wordt
het pgb aan verzekerden die geïndiceerd zijn voor de zorgprofielen die
genoemd zijn in artikel 5.6 van de Rlz uitsluitend verleend indien hij
beschikt over gewaarborgde hulp. Zoals aangegeven bij de vorige vragen
overweeg ik om de gewaarborgde hulp voor een aantal ggz-zorgprofielen
ook verplicht te stellen.
Aanvullend zijn in artikel 3.3.3, vijfde lid, van de Wlz, artikel 4:35 van de
Algemene wet bestuursrecht en de artikelen 5.9 en 5.11 van de Rlz nog
andere weigeringsgronden opgenomen, zoals wanneer:
• de verzekerde zich bij de eerdere verstrekking van een persoonsgebonden budget niet heeft gehouden aan de opgelegde verplichtingen;
• de verzekerde blijkens de basisregistratie personen niet beschikt over
een woonadres;
• de verzekerde rechtens zijn vrijheid is ontnomen;
• de verzekerde weigert om het budgetplan met het zorgkantoor te
bespreken of, na daartoe door het zorgkantoor te zijn opgeroepen, niet
verschijnt;
• de verzekerde het door het zorgkantoor vastgestelde aanvraagformulier niet volledig en juist heeft ingevuld.
De leden van de D66-fractie vernemen graag of een mogelijke wijziging
van de Rlz, door het stellen van extra eisen aan de toekenning van het
pgb, zoals de gewaarborgde hulp, voorgelegd zal worden aan de Tweede
Kamer.
Het wijzigen van de Rlz behoort tot mijn bevoegdheid. Indien uw Kamer
hier prijs op stelt zal ik mijn voornemen tot wijziging op het punt van de
gewaarborgde hulp aan uw Kamer kenbaar maken en met uw Kamer
bespreken, alvorens over te gaan tot wijziging.
Daarnaast horen de leden van de D66-fractie graag welke eisen er zijn
verbonden aan de gewaarborgde hulp. Kan iedereen gewaarborgde hulp
worden en is er een limiet op de hoeveelheid pgb-houders die door één
gewaarborgde hulp ondersteund kunnen worden?
Indien de budgethouder zelf niet in staat is om de aan het pgb verbonden
taken en verplichtingen op verantwoorde wijze na te komen, toetst het
zorgkantoor of de vertegenwoordiger – die de gewaarborgde hulp
verleent – wel daartoe in staat is. Het zorgkantoor toetst dat voorafgaand
aan de verstrekking van het pgb.
In de Rlz zijn eisen aan de gewaarborgde hulp gesteld. In artikel 5.11,
tweede lid, van de Rlz zijn redenen opgenomen om een pgb-Wlz te
weigeren. Een daarvan is dat bij een eerdere verstrekking van pgb deze
derde als hulppersoon of vertegenwoordiger optrad niet heeft ingestaan
voor nakoming van de daaraan verbonden verplichtingen. Verder regelt
de Rlz dat het pgb kan worden geweigerd indien de derde die de
gewaarborgde hulp verleent niet langer beschikt over een woonadres
volgens de basisregistratie personen, zijn vrijheid is ontnomen, onder
schuldsaneringsregeling natuurlijke personen valt of failliet is verklaard of
anderszins onvoldoende waarborg zal bieden voor het nakomen van de
voor de verzekerde aan het pgb verbonden verplichtingen. Artikel 5.20,
tweede lid, van de Rlz maakt het mogelijk dat het zorgkantoor de
verlening van het pgb kan intrekken of wijzigen indien de derde die
gewaarborgde hulp biedt, de opgelegde verplichtingen niet nakomt of niet
langer voldoet aan de voorwaarden of verleningsgrond van het pgb of
aan de eisen van gewaarborgde hulp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

20

In het kader van de toerusting en ondersteuning van pgb-houders wijzen
de leden van de D66-fractie ook nog op de toezegging van de regering
tijdens het algemeen overleg pgb van 4 april 2019 aan de D66-fractie dat
een pilot gestart zou worden door Zilveren Kruis Zorgkantoor en Per
Saldo, met actieve ondersteuning vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, om pgb-houders actiever toe te rusten op het
pgb, door middel van bijvoorbeeld een cursus. Deze leden kijken uit naar
de uitkomsten van deze pilot, die ook voor deze kwetsbare groep en hun
eventuele gewaarborgde hulp een grote meerwaarde zou kunnen hebben.
In het Algemeen overleg pgb van 4 april jl. heeft de Minister van VWS
toegezegd om over twee maanden uw Kamer te informeren over hoe de
pilot van Zilveren Kruis zorgkantoor en Per Saldo over een betere
toerusting van pgb-houders vorm krijgt. VWS gaat graag het gesprek met
deze partijen aan om er een volwaardige pilot van te maken, zodat we
kunnen zien in hoeverre goede toerusting helpt om later problemen voor
budgethouders te voorkomen.
8. Financiën
8.1 Financiën algemeen
De leden van de VVD-fractie, de D66-fractie en de SGP-fractie vragen
waarom er is gerekend met de ondergrens van de bandbreedte die in het
rapport «bevindingen regiogesprekken GGZ» door Bureau HHM wordt
gebruikt. De VVD-fractieleden willen weten wat de financiële en praktische
gevolgen zijn als blijkt dat de werkelijke instroom dichter bij de bovengrens van de bandbreedte ligt? Zij ontvangen graag een uitgebreide
toelichting op de gekozen methodologie en een inschatting van de risico’s
die dit met zich meebrengt.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen zich aanvullend af het nog
steeds mogelijk is dat het aantal cliënten meer dan 16.000 zal bedragen.
De verwachte instroom in de Wlz is gebaseerd op een aantal (opeenvolgende) onderzoeken van Bureau HHM. In het eerste rapport «GGZ-cliënten
in de Wlz» heeft Bureau HHM, op basis van door zorgaanbieders
ingevulde vragenlijsten, een bandbreedte gesteld van de verwachte
instroom in de Wlz. De instellingen die hebben deelgenomen vertegenwoordigen een groot deel van het totale aantal cliënten met een
psychische stoornis dat een vorm van beschermd wonen ontvangt (78%).
Bij de ondergrens van de bandbreedte is verondersteld dat de
niet-deelnemende instellingen géén cliënten hebben die voldoen aan de
zorginhoudelijke criteria van de Wlz. Dit zou de reden zijn dat ze niet
hebben deelgenomen aan het onderzoek. In de bovengrens wordt
verondersteld dat de niet-deelnemende instellingen procentueel gezien
evenveel potentiële Wlz-cliënten huisvesten als de deelnemende
instellingen.
Vervolgens is Bureau HHM in gesprek gegaan met verschillende
gemeenten en zorgaanbieders om deze cijfers nader te duiden. Ook heeft
Bureau HHM, in overleg met VWS, de bandbreedte versmald. De
resultaten van deze exercitie zijn te vinden in het rapport «bevindingen
regiogesprekken GGZ» (pagina 5).
Op basis van dit laatste rapport en meerdere gesprekken met de VNG en
individuele gemeenten, is ervoor gekozen om bij de raming te rekenen
met de ondergrens van de bandbreedte die Bureau HHM in het rapport
stelt. Dit gaat dus om 7.000 cliënten met zorg in natura. De gemeenten
herkenden zich hier, kijkende naar hun cliëntpopulatie, het beste in. Zij
achtten het dan ook waarschijnlijk dat de instellingen die niet hebben
deelgenomen aan het onderzoek geen potentiële Wlz-clienten huisvesten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

21

Het aantal cliënten met een pgb is aan de hand van deze conclusies, en
het inzicht dat het totaal aantal budgethouders in Beschermd Wonen
tussen 2015 en 2017 met 25% is gedaald7, naar beneden bijgesteld van
2.250 cliënten tot 1.500 cliënten. In lijn met de conclusies van het rapport
«bevindingen regiogesprekken GGZ» is, in overleg met de veldpartijen,
ook voor wat betreft het aantal potentiële Wlz-cliënten in de Zvw gekozen
om te rekenen met de onderkant van de bandbreedte. Dit komt neer op
750 cliënten. De totale verwachte instroom vanuit de Wmo 2015 en de
Zvw komt daarmee uit op 9.250 cliënten.
De totstandkoming van de raming is zeer uitvoerig en zorgvuldig
verlopen. Hierbij is met veel verschillende partijen gesproken om een zo
goed mogelijke inschatting te krijgen van de verwachte instroom in de
Wlz. Ik acht het daarom niet waarschijnlijk dat het aantal cliënten met een
psychische stoornis dat voldoet aan de zorginhoudelijke criteria van de
Wlz uit zal komen op meer dan 16.000 cliënten. Overigens zijn in het
aantal van 16.000 cliënten (de bovengrens van de bandbreedte gesteld
door Bureau HHM in het rapport GGZ-cliënten in de Wlz») ook cliënten
meegenomen die al zorg uit de Wlz ontvangen via het voortgezet verblijf
en binnen de Wlz een zorgprofiel krijgen op basis van de zorginhoudelijke
criteria. Omdat deze verschuiving plaatsvindt binnen de Wlz is hierbij
geen sprake van een financiële verschuiving tussen domeinen.
Mocht de daadwerkelijke instroom toch hoger zijn dan verwacht, dan
wordt bekeken hoe een stijging van het budgettair Wlz-kader kan worden
voorkomen of anders opgevangen worden door een stijging van de
overheveling vanuit de Wmo 2015 en de Zvw. De uitstroom uit deze
domeinen is dan immers ook groter dan verwacht.
De leden van de VVD-fractie willen graag weten hoe de monitoring plaats
gaat vinden van het aantal mensen dat gebruik zal maken van de
voorgestelde regeling. De leden van de VVD- fractie vragen zich af welke
gegevens er gemonitord gaat worden en door wie die worden verzameld.
In de memorie van toelichting staat beschreven dat er in het implementatietraject wordt gewerkt aan de uitwerking van de monitor. Hierover ben ik
in gesprek met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De gegevens
die gemonitord moeten worden zijn de afgegeven Wlz-indicaties door het
CIZ en de bijbehorende uitstroom uit de Wmo en de Zvw. Het CBS heeft
mij laten weten deze monitor uit te kunnen voeren.
De CDA-fractieleden vinden het een gemiste kans dat de regering geen
inschatting heeft kunnen maken van het aantal mensen dat vanuit de
forensische zorg de Wlz instromen en vragen de regering dit alsnog te
doen. Ook de leden van de VVD-fractie vragen waarom mogelijk niet alle
potentiële Wlz-cliënten in beeld zijn gebracht. De leden van de VVD- en de
SGP-fractie vragen wanneer dit wel het geval gaat zijn. Na hoeveel tijd kan
met zekerheid gesteld worden dat alle potentiële Wlz-cliënten in beeld
zijn?
Het aantal potentiële cliënten dat naar verwachting in de Wlz zal
instromen is gebaseerd op het onderzoek «GGZ-cliënten in de Wlz» van
Bureau HHM8. De doelgroep waar dit onderzoek de focus oplegde, betrof
mensen met een psychische stoornis waarbij vaststaat dat zij vanwege
deze psychische stoornis een blijvende behoefte hebben aan permanent
toezicht en/of 24 uur per dag zorg in de nabijheid. De wettelijke kaders in
het kader van dit onderzoek betroffen de Wmo 2015, Zvw en Wlz. Hierdoor
7

Zoals blijkt uit het rapport «gemeentelijke tarieven beschermd wonen», welke op 15 mei 2018
naar de Tweede Kamer is gestuurd.
8
Kamerstukken II 2016/17, 34 104, nr. 184.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

22

zijn bijvoorbeeld personen die op dat moment geen zorg ontvangen
buiten beeld gebleven. Hetzelfde geldt voor personen die forensische zorg
ontvangen op grond van een strafrechtelijke titel. Het kabinet is er zich
van bewust dat ook deze cliënten zich kunnen melden bij het CIZ. Voor
cliënten die forensische zorg ontvangen geldt dan overigens wel dat eerst
de strafrechtelijke titel beëindigd moet zijn. Uit gesprekken met meerdere
zorgaanbieders en het CIZ komt echter naar voren dat de omvang van
deze groep cliënten beperkt is.
Het CIZ rondt zijn indicatietraject in het najaar van 2020 af. In december
2020 zal, via de hierboven genoemde monitor van het CBS, bekend
worden hoeveel cliënten per 1 januari 2021 de Wlz in kunnen stromen op
basis van de zorginhoudelijke criteria.
De leden van de CDA-fractie veronderstellen dat de groep cliënten die
forensische zorg ontvangt nu ook doorstroomt naar de Wlz vanwege het
criterium van voortgezet verblijf. Zij vragen de regering aan te geven om
hoeveel cliënten dat per jaar gaat.
Op het moment dat mensen met een strafrechtelijke titel worden
vastgehouden door het Ministerie van Justitie en Veiligheid is de
zorgverzekering opgeschort. De noodzakelijke forensische zorg wordt
door het Ministerie van Justitie en Veiligheid betaald. Deze zorg wordt dus
niet uit de Wmo 2015 of de Zvw bekostigd. Het driejaarscriterium is dus
ook niet van toepassing op cliënten die met een strafrechtelijke titel
gebruik maken van forensische zorg.
De driejaarstermijn start pas als de strafrechtelijke titel afloopt en de zorg
in de Zvw wordt voortgezet. Mocht de cliënt op dat moment voldoen aan
de zorginhoudelijke criteria van de Wlz, dan kan hij na de beëindiging van
de strafrechtelijke titel ook de Wlz instromen, zoals hierboven toegelicht.
De leden van de VVD memoreren uit de memorie van toelichting dat de
verwachting is dat meer mensen in de Wlz gebruik gaan maken van
dagbesteding dan dat ze nu in de WMO 2015 doen. De genoemde leden
vragen zich hierop af of er nog meer voorzieningen zijn waarvan verwacht
wordt dat er vanuit de Wlz meer gebruik van wordt gemaakt en wat de te
verwachten kosten hiervan zijn.
In het algemeen geldt dat de invulling van zorg in de Wlz anders is dan in
de Wmo 2015. Wlz-zorg is een recht op zorg en is gericht op het bieden
van structuur en stabiliteit. Hierbij is er ook aandacht voor de ontwikkeling
van cliënten, maar dan wel binnen hun beperkte mogelijkheden.
Wmo-zorg is een voorziening die gemeenten regelen, en die per
gemeente kan verschillen. Binnen de Wmo wordt veelal de nadruk gelegd
op het opnieuw kunnen participeren in de maatschappij.
In de Wlz heeft de NZa als taak redelijkerwijs kostendekkende tarieven
vast te stellen. Deze tarieven kunnen afwijken van de tarieven die
gemeentes hanteren voor de Wmo-zorg. Het verschil is, gezien de
verschillende uitgangspunten van de twee domeinen, echter niet volledig
terug te brengen naar een verschil in gebruik van voorzieningen. Een
uitzondering daarop is de aanspraak op dagbesteding. In de Wlz maakt dit
integraal onderdeel uit van het pakket aan zorg. In de Wmo 2015 hebben
cliënten hier niet altijd aanspraak op.
De leden van de D66-fractie vragen zich af of er aanpassingen aan de
verwachte kosten in de Wlz aangebracht dienen te worden naar
aanleiding van de in de memorie genoemde NZa adviezen. En zo ja, of de
regering deze aanpassingen inzichtelijk kan maken.
In de memorie van toelichting staat dat aan de NZa is gevraagd het
financiële effect van de nieuwe zorgprofielen te berekenen. Ook is de NZa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

23

gevraagd in hoeverre zij het wenselijk acht dat aanvullende prestaties en
regelingen (zoals de regeling meerzorg) opengesteld worden voor
cliënten met een psychische stoornis in de Wlz zodat de bekostiging voor
de nieuwe cliëntgroep toereikend is. De NZa heeft dit advies begin 2019
afgerond.
Voor het opstellen van toeslagen en meerzorg adviseert de NZa onderzoek
te doen in welke mate de behoefte aan toeslagen en overige basisprestaties verschilt tussen de voortgezet verblijf cliënten en de cliënten op
basis van de nieuwe instroom op inhoudelijke gronden. Op basis van
gebruik door de huidige Wlz-populatie (voortgezet verblijf) gaat het om
€ 0,27 mln (ondergrens) en € 0,48 mln (bovengrens). Uit het advies van
de NZa volgt daarnaast dat er geen effect van de nieuwe zorgprofielen is
op de inschaling van de cliënten per zorgprofiel.
Aan de hand van dit advies is de NZa inmiddels gevraagd de benodigde
prestaties en de daarbij horende redelijkerwijs kostendekkende tarieven
uit te werken. De NZa rondt dit september 2019 af. De NZa kon niet eerder
starten met dit advies, omdat nog niet besloten was over het opvolgen
van het pakketadvies van het Zorginstituut over de positionering van
behandeling. Inmiddels is besloten dit advies, ook voor cliënten met een
psychische stoornis, niet op te volgen. Hierover is de Tweede Kamer op
10 april 20199 geïnformeerd. De NZa zal dan ook opnieuw de financiële
impact van het wetsvoorstel bezien. Na ontvangst van dit advies ga ik
hierover met het Ministerie van Financiën in gesprek. Ik zal de Tweede
Kamer hier dan ook over informeren.
De leden van de VVD vragen zich af wanneer er preciezere berekeningen
beschikbaar komen. Zij willen weten wanneer de definitieve bedragen
bekend zijn en welke mogelijkheden er zijn om te sturen als blijkt dat deze
kosten hoger uitvallen dan de huidige raming? De genoemde leden willen
daarbij ook weten wat de regering gaat doen als de instroom groter (of
kleiner) blijkt dan verwacht en de kosten hoger (of lager) zijn dan de
berekeningen. De genoemde leden willen daarbij weten wie de bijsturing
gaat uitvoeren, wanneer zij dit uitvoeren en op welke manier. Ook willen
de VVD-fractieleden weten op welke wijze de Tweede Kamer hierover
wordt geïnformeerd?
Een soortgelijke vraag wordt gesteld door de leden van de SGP. Zij willen
weten hoe de regering zal acteren op significante financiële verschillen
met betrekking tot de instroom. De SGP-fractieleden vragen de regering
daarbij of zij kan aangeven of genoemde financiële onzekerheden geen
bezwaren opleveren voor de behandeling van dit wetsvoorstel.
Zoals hierboven toegelicht heb ik de NZa gevraagd mij te adviseren over
de benodigde prestaties en de daarbij behorende redelijkerwijs kostendekkende tarieven bij de nieuwe zorgprofielen voor cliënten met een
psychische stoornis die voldoen aan de zorginhoudelijke criteria van de
Wlz. Hierin is de NZa ook gevraagd opnieuw de financiële impact van het
wetsvoorstel te bezien, op basis van deze nieuwe (aanvullende) prestaties
en regelingen. De NZa hanteert bij deze berekening in ieder geval ook de
veronderstelde instroom in de Wlz, zoals genoemd in de memorie van
toelichting. De NZa levert dit advies september 2019 op.
Mocht de verwachte impact op het Wlz-kader naar aanleiding van het
bekostigingsadvies van de NZa wijzigen, dan zal ik de Tweede Kamer
hierover in het najaar van 2019 informeren. De Minister van VWS zal dan
ook bezien of en op welke manier gestuurd moet worden op de financiële
impact. Hierover heb ik NZa ook om advies gevraagd. Ik voorzie hierin in
ieder geval een belangrijk rol voor zorgkantoren. Zij kunnen in overleg

9

Kamerstukken II 2017/18, 34 104, nr. 247.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

24

met de zorgaanbieders komen tot productieafspraken die doelmatige zorg
in de betreffende instelling faciliteert.
Het CIZ rondt haar indicatietraject in het najaar van 2020 af. In december
2020 zal, via de monitor van het CBS, bekend worden hoeveel cliënten per
1 januari 2021 de Wlz instromen. Mocht de definitieve instroom afwijken
van de aantallen gepresenteerd in de memorie van toelichting, dan wordt
in het voorjaar van 2021 en 2022 bezien in welke mate het Wlz-kader, de
Zvw-kaders en het gemeentefonds moeten worden bijgesteld. Daarbij
wordt het principe gehanteerd dat het geld de cliënt volgt.
Zoals hierboven toegelicht is de raming gebaseerd op een omvangrijk
onderzoek door Bureau HHM en meerdere gesprekken met veldpartijen,
waardoor de onvermijdelijke onzekerheid rond de raming zo klein
mogelijk is gemaakt. Dit, in combinatie met de gemaakte procesafspraken
over het bijstellen van de budgetten, zorgt ervoor dat de behandeling van
het wetsvoorstel niet belemmerd hoeft te worden.
De PvdA-fractieleden vragen zich af op welke manier er wordt gecontroleerd hoe de financiën zich ontwikkelen? Welke problemen omtrent de
kostenbeheersing als gevolg van deze wetswijzing worden voorzien? Op
welke manier wordt gewaarborgd dat de mogelijkheden van kostenbeheersing die voornamelijk liggen binnen de contracteerruimte niet zullen
leiden tot een verschraling van de tarieven?
Op basis van de hierboven genoemde monitor wordt bijgehouden hoe de
instroom in de Wlz zich gaat ontwikkelen, en de daarbij behorende
uitstroom uit de Wmo 2015 en de Zvw. Op basis van deze monitor zal in
december 2020 en het voorjaar van 2021 en 2022 worden bezien of de
budgetten in de Wlz bijgesteld moeten worden, alsmede de overhevelingen vanuit de Wmo 2015 en de Zvw.
In het algemeen heeft de NZa daarnaast de taak om de toereikendheid van
het Wlz-kader gedurende het jaar te monitoren. Zij adviseert de Minister
van VWS hierover in het mei- en augustusadvies. In 2021 zal de NZa hierin
ook de ontwikkeling van de ggz-uitgaven in de Wlz betrekken. Alleen als
het advies van de NZa daar aanleiding toe geeft, kan de Minister van VWS
besluiten de contracteerruimte in de Wlz te verhogen. In alle andere
gevallen blijft de contracteerruimte ongewijzigd10. Deze mag niet
overschreden worden, waarmee kostenbeheersing in de Wlz wordt
geborgd.
Ik heb de NZa gevraagd mij te adviseren over de benodigde prestaties en
de daarbij behorende redelijkerwijs kostendekkende tarieven bij de
nieuwe zorgprofielen voor cliënten met een psychische stoornis die
voldoen aan de zorginhoudelijke criteria van de Wlz. Bij het maken van
productieafspraken kunnen zorgaanbieder en zorgkantoor/Wlz-uitvoerder
een lager tarief afspreken dan het maximumtarief. Hiermee wordt
doelmatige zorglevering in een instelling geborgd. Beide partijen zijn
gebaat bij een continuïteit van zorg, waarmee verschraling van de
tarieven wordt voorkomen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vernemen graag hoeveel ruimte er
nog is gedurende het wetstraject om samen met het werkveld tot een
zorgvuldige opbouw van zorg profielen en prestaties in de ggz te komen,
waarbij de zorgvraag en het zorgaanbod op elkaar zijn afgestemd.
Genoemde leden vragen welke afspraken er zijn gemaakt met o.a. het
Ministerie van Financiën over de ontwikkeling van prestaties en tarieven
in de Wlz voor de ggz.

10

Beleidswijzigingen uitgezonderd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

25

De zorgprofielen zijn in samenspraak met het veld opgesteld door Bureau
HHM11 en worden aan de Regeling langdurige zorg toegevoegd. Aan de
NZa is gevraagd prestaties en redelijkerwijs kostendekkende tarieven vast
te stellen bij deze nieuwe zorgprofielen, en het veld daarbij uitvoerig te
betrekken. De NZa levert dit advies september 2019 op. Hierin beziet de
NZa ook opnieuw de financiële impact van het wetvoorstel. Na ontvangst
van dit advies ga ik hierover met het Ministerie van Financiën in gesprek.
Ik zal de Tweede Kamer hier dan ook over informeren.
De CDA-fractieleden vragen zich af in hoeverre er sprake is van inverdieneffecten en een kasschuif, nu dat er zowel een driejaarscriterium is en een
blijvende behoefte aan permanent toezicht of 24 uurs zorg in de nabijheid.
Immers zo vragen de leden zich af, is het niet logisch te veronderstellen
dat de grootste groep van de 8.500 cliënten die nu uit de Wmo gefinancierd worden na drie jaar de Wlz zouden instromen? En indien dit niet het
geval is, wat hier dan de redenen voor zijn, zo vragen de genoemde leden.
Het driejaarscriterium heeft betrekking op cliënten die vanwege een
psychiatrische behandeling verblijven op grond van hun zorgverzekering
(Zvw). Deze cliënten stromen nu na drie jaar onafgebroken verblijf door
naar de Wlz. De Zvw-populatie kan bij inwerkingtreding van het
wetsvoorstel «vervroegd» instromen (t.o.v. de huidige situatie waarin
doorstroom pas na 3 jaar onafgebroken verblijf plaats vindt) indien zij
voldoen aan de zorginhoudelijke criteria van de Wlz. Het driejaarscriterium geldt niet voor cliënten waarvoor de (verblijfs)zorg gefinancierd
wordt uit de Wmo 2015. De veronderstelling van de fractieleden van het
CDA dat Wmo-cliënten na drie jaar de Wlz in zouden stromen is dus
onjuist.
De leden van de VVD-fractie hebben enkele vragen over de uitkomsten
van het rapport Gemeentelijke tarieven beschermd wonen van Bureau
HHM. Er is tussen de gemeenten sprake van een grote diversiteit in de
product- en daarmee tarievenstructuur. De leden vragen zich af hoe dit de
verwachte daling van de Wmo-uitgaven beïnvloed. Zijn er bij de
gemeente secundaire effecten te verwachten, zoals het moeten afschalen
van gemeentelijke WMO-afdelingen? Hoe wordt hierover met gemeentes
overlegd? In hoeverre is het mogelijk om de opbouw van Wlz gelden
gelijk te laten lopen met de afbouw van de bijvoorbeeld Wmo-pgb
gelden? Ontstaat hier geen liquiditeitsprobleem? Wanneer krijgen de
gemeentes duidelijkheid over welke bedragen er overgeheveld gaan
worden?
Gemeenten zijn op grond van de Wmo vrij om zelf de producten en
voorzieningen aan te bieden en daarmee aan te sluiten op de vraag. Dat er
een grote diversiteit in producten en daarmee samenhangende tarieven is
ontstaan is dan ook een verwachte ontwikkeling. Voor de uitname wordt
uitgegaan van de (gemiddelde) tarieven die op dit moment in de Wmo
worden gehanteerd en die lager liggen dan de oorspronkelijke tarieven in
de AWBZ. Als gevolg van dit wetsvoorstel zal de doelgroep die onder
gemeentelijke verantwoordelijkheid blijft vallen in omvang afnemen,
daarnaast zal ook de aard van de gemeentelijke doelgroep veranderen. Dit
kan ertoe leiden dat gemeenten het aanbod van voorzieningen hierop
aanpassen.
Gemeenten krijgen in de meicirculaire 2020 duidelijkheid over de
beschikbare middelen per 2021. Om het principe aan te kunnen houden
dat het geld de cliënt volgt, en om dus liquiditeitsproblemen te
voorkomen, is het nodig dat zowel zorgkantoren als gemeenten in de
transitieperiode flexibele inkoopafspraken maken. Onder andere via de
11

Kamerstukken II 2017/18, 34 104, nr. 240.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

26

regionale tafels voor het implementatietraject rondom de wetswijziging
waarin gemeenten, zorgkantoren en zorgverzekeraars ook afspraken
maken over de inkoop, blijf ik met betrokken partijen in overleg en houd ik
de vinger aan de pols.
De leden van de VVD-fractie geven aan dat de invoering van het nieuwe
verdeelmodel voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en
nieuwe (begeleidings)taken Wmo is getemporiseerd, in afwachting van de
gevolgen voor gemeenten van de openstelling van de Wlz voor mensen
met een psychische stoornis. De leden vragen hoe het voorliggend
wetsvoorstel zich verhoudt tot de invoering van dit nieuwe verdeelmodel?
Waarom is voor een temporisering gekozen?
Het uitgangspunt is dat we de beweging in één keer maken en het nieuwe
verdeelmodel per 2021 implementeren. Het nieuwe verdeelmodel valt dan
samen met uitname voor de Wlz en de herijking van alle verdeelmodellen
in het gemeentefonds voor het sociaal domein. Een gelijktijdige invoering
maakt een integrale benadering mogelijk, waardoor recht kan worden
gedaan aan de inhoudelijke samenhang tussen de verschillende onderdelen in het sociaal domein. Het beoogde tijdpad voor inwerkingtreding
van het nieuwe verdeelmodel was 1 januari 2020. Onder andere in
verband met de invoering van de wijziging van de Wlz per 1 januari 2021,
is besloten de implementatie van het nieuwe verdeelmodel in te voeren
per 2021, tenzij nadere inzichten dit in de weg staan.
De leden van de CDA-fractie constateren voorts dat er bij de berekeningen
is uitgegaan van gemiddelde gemeentelijke tarieven voor beschermd
wonen in 2017 en met gemiddelde tarieven van verzekeraars voor de
bekostiging van langdurige zorg. Zij vragen of de regering kan toelichten
waarom er is gekozen voor een gemiddeld tarief.
Ook de leden van de D66-fractie constateren dat er is gerekend met
gemiddelde tarieven voor beschermd wonen. Zij vragen zich af of dit
gevolgen heeft voor gemeenten wanneer de middelen overgeheveld
worden vanuit gemeentefonds, zeker in het kader van het principe «het
geld volgt de cliënt».
In overleg met de VNG heb ik gekozen voor een gemiddeld gemeentelijk
tarief, omdat het in de uitvoering niet haalbaar is om te rekenen met een
tarief die per gemeente verschilt. Het gemiddeld gemeentelijk tarief per
cliënt zal ook worden gehanteerd bij het bepalen van het totaalbedrag dat
vanuit het gemeentefonds wordt overgeheveld naar de Wlz.
De leden van de D66-fractie benoemen dat bij sommigen gemeenten de
vrees leeft dat dat openstelling van de Wlz een soort loterij zou kunnen
gaan worden. Het aantal cliënten dat in een regio overgaat naar de Wlz zal
verschillen, maar de uitname zal plaats vinden uit het macrobudget. Als
gevolg kan een gemeente waar veel cliënten overgaan naar de Wlz
substantiële voordelen hebben, terwijl een gemeente waar dit er weinig
zijn wel de zorgplicht voor het achterblijvende deel van de groep houdt,
maar met een even grote uitname uit het budget. Deze leden vragen de
regering in te gaan op deze vrees. Ook vragen de genoemde leden zich af
hoe op macro en gemeentelijk niveau de realisatiecijfers worden
vergeleken met de bijbehorende ramingen en hoe een eventuele
bijstelling van de bedragen plaats gaat vinden.
Het aantal Wmo-cliënten dat overgaat naar de Wlz zal inderdaad per regio
verschillen. In het ontwikkelde objectieve verdeelmodel beschermd
wonen maatschappelijke opvang is hiermee rekening gehouden. Het
onderzoeksbureau heeft op basis van een rapport van Bureau HHM over
het verwachte aantal cliënten dat overgaat naar de Wlz en een uitvraag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

27

onder centrumgemeenten een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van
het budgettaire effect van de openstelling van de Wlz. Op basis van de
kwalitatief beste gegevens is een objectivering gemaakt die voor alle
regio’s bruikbaar is als voorlopige inschatting van het budgettaire beslag
per regio. Dit zal in het nu lopende vervolgonderzoek worden getoetst. In
het bestuurlijk overleg tussen Rijk en VNG dat in juni zal plaatsvinden
dienen principe-afspraken te worden gemaakt over de manier waarop de
uitname uit het gemeentefonds wordt verdeeld over de gemeenten.
8.2 Eigen bijdragen
In de memorie van toelichting lezen de leden dat bij de overstap naar de
Wlz de eigen bijdrage van mensen die de zorg krijgen kan veranderen.
Deze zou volgens de berekeningen op kunnen lopen tot maximaal
€ 1.552,– per maand. De leden van de VVD vragen zich af of en hoe
hierover wordt gecommuniceerd naar de mensen om wie het gaat.
Daarnaast begrijpen de leden van de D66-fractie dat de inkomenseffecten
het grootst zullen zijn voor de groep die op dit moment enkel intramurale
GGZ ontvangt vanuit de Zvw. Daarom vragen deze leden of de regering
bereid is om, met name deze groep, tijdig van de financiële consequenties
op de hoogte te stellen en te begeleiden bij deze overgang.
De regering onderschrijft het belang van een tijdige communicatie over de
eigen bijdrage. Het CAK communiceert in de huidige situatie met
zorgaanbieders, cliënten, cliëntenorganisaties en gemeenten over de
berekening van de eigen bijdrage en de inkomenseffecten voor cliënten.
Het CAK blijft dit ook na de inwerkingtreding van het onderhavige
wetsvoorstel doen. Over het belang van een tijdige communicatie is reeds
met het CAK gesproken. Het CAK onderschrijft dit belang en de rol die zij
daarbij hebben. Het CAK wordt gevraagd in een uitvoeringstoets de
gevolgen van het onderhavige wetsvoorstel voor de communicatie uiteen
te zetten. Ik heb het CAK gevraagd in de aanloop naar de inwerkingtreding
van het onderhavige wetsvoorstel actief informatie te verspreiden over de
berekening van de eigen bijdrage. Daarnaast werk ik, samen met de
betrokken organisaties zoals het zorgkantoor, CIZ en cliëntenorganisaties
aan een communicatieplan als onderdeel van de implementatie waarin
tevens aandacht is voor de informatievoorziening over de eigen bijdragen.
De leden van de D66-fractie begrijpen dat toegang tot de Wlz voor
sommigen zal betekenen dat de eigen bijdragen zullen stijgen. Graag
horen deze leden van de regering of dit volgens hen kan leiden tot
perverse prikkels, zijnde dat mensen «te lang» in een verkeerd wettelijk
schot blijven hangen wegens deze eigen bijdrage? Deze leden kijken uit
naar het rapport van de Commissie Toekomst zorg thuiswonende
ouderen, aangesteld naar aanleiding van de motie Bergkamp c.s. eind
2019 die die ook aandacht besteden aan de gevolgen van de overgangen
tussen stelsels en bijvoorbeeld een lange termijn oplossing voor te stellen
voor de zorgval bij de overgang van Wmo/Zvw naar Wlz.
De regering erkent dat er een verschil in eigen bijdragen tussen de Wlz,
Zvw en Wmo 2015 bestaat en dat daar financiële prikkels van uit kunnen
gaan. Indicatiestelling voor de Wlz vindt echter door het CIZ plaats op
basis van objectieve criteria. Indicatiestelling kan zowel door de cliënt zelf
als door een zorgverlener – namens de cliënt – aangevraagd worden. Ook
de gemeenten en zorgverzekeraars kunnen bij de cliënt aansturen op een
aanvraag van een indicatie voor de Wlz op het moment dat er signalen
zijn dat de cliënt langdurige Wlz-zorg behoeft. De mogelijkheid dat
cliënten veel te lang in de verkeerde zorgwet zitten, wordt hierdoor
kleiner. Indien een cliënt gebruik maakt van beschermd wonen op grond
van de Wmo 2015 via zorg in natura verandert er overigens niets in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

28

eigen bijdrage. De eigen bijdrage voor beschermd wonen volgt namelijk
reeds de eigen bijdragesystematiek van de Wlz. De eigen bijdrage
systematiek is dan ook voor deze doelgroep geen belemmering om de
overgang te maken van Wmo naar Wlz.
Ook hebben de leden van de fractie van GroenLinks vragen over de
inkomenseffecten. Deze leden maken zich zorgen over de forse inkomenseffecten die het wetsvoorstel lijkt te gaan hebben voor cliënten die
overgaan van de Zorgverzekeringswet naar de Wet langdurige zorg. Een
kleine groep cliënten lijkt geconfronteerd gaan worden met een hoge
eigen bijdrage met als gevolg een negatief inkomenseffect dat oploopt tot
€ 713 per maand. Denkt de regering dat deze doelgroep, dit kan dragen?
Hoe wordt gemonitord dat zij dit kunnen betalen en niet zorg gaan mijden,
als gevolg van de wetswijziging?
De eigen bijdrage in de Wlz is afhankelijk van de individuele draagkracht
van de cliënt. De hoogte van de eigen bijdrage wordt berekend aan de
hand van het verzamelinkomen en het vermogen van de cliënt waardoor
de cliënt in staat wordt geacht deze eigen bijdrage te kunnen betalen. Dit
geldt overigens voor alle Wlz-cliënten, ongeacht de grondslag. Ik zie geen
risico op zorgmijding bij de bestaande groep omdat cliënten bij de
overgang vanuit de Zvw naar de Wlz al in een instelling verblijven. Het ligt
derhalve niet in de rede dat zij opeens uit zorg gaan. De behandelaar heeft
hier ook een signalerende rol. Voor cliënten die vanuit het beschermd
wonen op grond van de Wmo 2015 overgaan naar de Wlz verandert er,
zoals ik hiervoor aangaf in reactie op de vraag van de fractie van D66 niets
in de eigen bijdrage. Daarbij heb ik tevens aangegeven waarom ik – ook
voor toekomstige cliënten – het risico op zorgmijding niet groot acht.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe dit wetsvoorstel zich
verhoudt tot de wijzigingen van de intramurale bijdragensystematiek voor
pgb-beschermd wonen.
Met ingang van 2020 wordt de eigen bijdragesystematiek voor mensen
met een pgb beschermd wonen gecorrigeerd. De eigen bijdrage voor deze
cliënten zal gelijk worden gesteld aan de eigen bijdrage voor mensen die
natura zorg ontvangen. Dit betekent dat een cliënt met een pgb
beschermd wonen die in dezelfde instelling woont als een cliënt met
beschermd wonen in natura, met een identiek inkomen en vermogen,
eenzelfde bijdrage gaat betalen. Indien deze personen overgaan naar de
Wlz geldt de van toepassing zijnde eigen bijdrageregeling in de Wlz.
9. Gegevensuitwisseling
Voor een goede uitvoering van de Wlz is informatie-uitwisseling tussen de
verschillende partijen van groot belang. Om te zorgen dat deze uitwisseling goed en veilig gebeurt, heeft het Zorginstituut een uitvoeringstoets
gedaan en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een
Privacy Impact Assessment. De leden van de VVD-fractie vragen op welke
punten deze twee toetsen hebben geleid tot aanpassingen van het
voorstel. Deze leden zouden beiden toetsen graag ontvangen.
Het Zorginstituut en het CIZ hebben op mijn verzoek een uitvoeringstoets
gedaan naar de impact van de overheveling van de GGZ op het berichtenverkeer tussen de ketenpartijen in de langdurige zorg (CIZ-Zorgkantoorzorgaanbieder-CAK). Het berichtenverkeer is gebaseerd op landelijke
afspraken in het kader van iWlz. Het is de bedoeling dat alle GGZ-cliënten
worden beoordeeld door het CIZ, waarna zij al dan niet toegang krijgen tot
de Wlz. Voor deze cliënten wordt een nieuw zorgprofiel ontwikkeld. Beide
uitvoeringstoetsen laten zien dat de gevolgen voor het berichtenverkeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

29

niet ingrijpend zijn; aanpassingen worden meegenomen in een reguliere
release van iWlz. Er is een Privacy Impact Assessment (PIA) uitgevoerd
voor de manier waarop de gegevensverstrekking gaat plaatsvinden. Beide
trajecten hebben niet geleid tot aanpassingen in het wetsvoorstel. De PIA
waarin alle elementen samenkomen, heb ik bijgevoegd12.
De leden van de D66-fractie vernemen graag van de regering of de
huidige iWlz standaarden ook bruikbaar zijn voor de zorgregistratie van
psychische zorg, daar een psychische grondslag met deze wordt
toegevoegd aan de Wlz. Zo niet, welke wijzigingen dienen hieraan
aangebracht te worden?
Het Zorginstituut en het CIZ hebben in hun uitvoeringstoetsen gekeken
naar de impact van de overheveling van de GGZ op het berichtenverkeer
tussen de ketenpartijen in de langdurige zorg (CIZ-Zorgkantoorzorgaanbieder-CAK). Het berichtenverkeer is gebaseerd op landelijke
afspraken in het kader van iWlz. Hun conclusie is dat er een aantal nieuwe
zorgprofielen nodig is. Deze nieuwe zorgprofielen zijn goed inpasbaar in
het berichtenverkeer en de aanpassing wordt in een reguliere release van
iWlz meegenomen.
10. Regeldruk en uitvoeringskosten
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering hoe zij de
uitvoeringsproblemen, die veldpartijen voorzien bij instellingen voor
beschermd wonen als één hoofdaannemer verantwoordelijk wordt
gesteld voor de specifieke behandeling, denkt te kunnen aanpakken De
leden van de PVV- en de CDA- en de SGP-fractie vragen aanvullend hoe
de regering voorkomt dat de organisatie van integrale Wlz-zorg zo
complex wordt, dat zorgaanbieders moeten reorganiseren en de
administratieve lastendruk toeneemt.
In de Wlz is het van belang dat er een samenhang is tussen de activiteiten
in het kader van de begeleiding, verpleging, verzorging, wonen en
specifieke behandeling. Dit vraagt een actieve houding van zorgaanbieders. Met name voor instellingen voor beschermd wonen is dit een
aanpassing omdat zij nu vooral gericht zijn op het wonen en de
begeleiding. Op 4 april heb ik met de branches en MIND afgesproken, dat
een gezamenlijke werkgroep zich gaat inzetten om te komen tot praktische
oplossingen voor de organisatorische gevolgen voor zorgaanbieders.
De VVD-fractieleden vragen zich af wanneer de meerkosten als gevolg van
de invoering van het voorliggende wetsvoorstel voor de VNG, IGJ en ZN
in beeld zijn. Zij willen daarbij ook weten welke afspraken er zijn gemaakt
over wie die kosten gaat betalen en of er afspraken zijn gemaakt over de
maximale bedragen die vergoed gaan worden. De genoemde leden
vragen of het mogelijk is om deze kosten in beeld te brengen voor de
behandeling van dit wetsvoorstel?
Vooralsnog heb ik geen kwantitatieve onderbouwing van eventuele
meerkosten voor de VNG, IGJ en ZN ontvangen. Van de partijen heb ik
begrepen dat zij eerst informatie nodig hebben over het aantal zorgaanbieders dat Wlz-zorg gaat leveren. Deze informatie komt tijdens het
implementatietraject beschikbaar. In het geval dat ik een raming ontvang,
zal ik deze met het Ministerie van Financiën bespreken. Ik zal de Tweede
Kamer daar dan ook over informeren.

12

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

30

De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat ook
het CIZ verwacht meerkosten te hebben door het wetsvoorstel. In de
memorie van toelichting worden die becijferd als € 11 miljoen in 2019 en
€ 10 miljoen in 2020. Vervolgens wordt gesteld dat «Deze extra kosten zijn
gedekt binnen de geldende kaders» en «Met het CIZ zullen afspraken
gemaakt worden op welke wijze deze kosten kunnen worden verwerkt in
het jaarbudget uitvoeringskosten C1Z». Dit lijkt de leden van de VVD
tegenstrijdig, betekent dit dat er nog andere kosten dan die € 10 en
€ 11 miljoen zijn? De genoemde leden vragen zich af om welke geldende
kaders het hier gaat.
Het gaat hier om de technische verwerking van de genoemde kosten in
het jaarbudget van het CIZ. Er is geen discussie over de omvang van de
kosten. Beide teksten zijn dan ook niet tegenstrijdig aan elkaar. Met
«geldende kaders» worden de Rijksbegrotingen bedoeld.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de regering rekent met
structureel hogere uitvoeringskosten. Immers de tweejarige periodieke
controle door de gemeente wordt voor ongeveer 9.000 «gevallen»
vervangen door een eenmalige indicatie.
In de memorie van toelichting is aangegeven dat Wlz-uitvoerders en het
CIZ te maken krijgen met een beperkte toename van doelgroep die onder
hun verantwoordelijkheid valt. Hiervoor worden zij gecompenseerd via de
uitvoeringskosten. Deze toename wordt gecompenseerd door de
afgenomen lasten voor gemeenten. Dit effect is onderdeel van de
overheveling vanuit de Wmo van € 495 mln.
De leden van de D66-fractie delen de mening dat burgers en zorgaanbieders zo min mogelijk last dienen te hebben van administratieve lasten.
In dat kader waren deze leden verbaasd om te lezen dat de eenmalige
administratieve lasten voor burgers geschat worden op circa
€ 1,4 miljoen, hetgeen met een schatting van 9.250 cliënten neerkomt op
ruim € 150 per cliënt. Zij vragen of de regering deze schatting nader kan
onderbouwen.
Ook de leden van de VVD-fractie vragen waar die kosten uit bestaan en of
die lasten eenmalig zijn. Aanvullend vragen zij hoe deze lasten zich
verhouden tot de eigen bijdragen voor de Wlz. Gaarne ontvangen de
leden van de VVD-fractie een toelichting op dit punt.
Er is verondersteld dat de cliënt (en zijn omgeving) die gebruik maakt van
zorg in natura (de genoemde 9.250 cliënten) ongeveer 10 uur tijd zal
investeren in het kennisnemen van de nieuwe wet, het overleg met zijn
zorginstelling en het CIZ-indicatieproces. Conform de rekenregel van het
Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) wordt een bedrag van € 15 per
uur gebruikt in de berekening. Daarnaast zijn er nog de uren voor de
pgb-houders die hun administratie moeten omzetten naar de Wlz.
In antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie kan worden
aangegeven dat het bij deze lasten om een eenmalige ureninzet van
cliënten gaat en niet om een fysieke betaling zoals de Wlz eigen bijdrage.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering borgt de regering dat
cliënten op basis van een ggz-zorgprofiel ook een passende plek zorg
kunnen krijgen in bijvoorbeeld de gehandicaptenzorg zonder dat dit tot
extra administratieve lasten voor zorgaanbieders leidt?
De beschikbaarheid van een adequaat zorgaanbod is onderdeel van de
zorgplicht van het zorgkantoor. Het zorgkantoor zal dan ook bij de
zorginkoop rekening houden met een verschillende doelgroepen die op
basis van een GGZ-indicatie toegang krijgen tot de Wlz. Dit zijn bijvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

31

beeld ook cliënten die naast een psychische stoornis ook een verstandelijke beperking hebben.
11. Consultatie en adviezen
De leden van de fracties van de VVD, D66 en de ChristenUnie vragen of er
bij het CIZ voldoende kennis en expertise is met betrekking tot de
doelgroep mensen met een psychische stoornis. De leden van de
VVD-fractie vragen hoe deze kennis is geborgd en op welke wijze dit
versterkt gaat worden. De leden van de D66-fractie vragen of de
procedure van het CIZ hetzelfde is als bij mensen met somatische
aandoeningen en beperkingen, of verstandelijke, lichamelijke en zintuigelijke handicaps.
De indicatiestelling en herbeoordeling door het CIZ zal zowel door
bestaande als nieuwe medewerkers worden uitgevoerd. Naast een goede
balans tussen bestaande en nieuwe medewerkers zorgt het CIZ ervoor dat
er voldoende kennis en expertise is met betrekking tot de doelgroep
mensen met een psychische stoornis. Alle medewerkers die binnen het
project worden ingezet, worden centraal opgeleid in een opleidingstraject
waarbij specifieke aandacht is voor deze doelgroep. Het opleidingstraject
biedt de medewerkers specifieke kennis, vaardigheden en de mogelijkheid
om opgedane kennis en vaardigheden te oefenen.
Voor het ontwikkelen van het leertraject betrekt het CIZ de expertise van
onder andere ggz-zorgaanbieders, woonvormen en cliëntenorganisaties.
Zo heeft het CIZ verschillende werkbezoeken afgelegd bij diverse
zorgaanbieders, zorgverleners en woonvormen om samen met hen vast te
stellen welke expertise het CIZ nodig heeft. De opbrengsten van deze
gesprekken zijn belangrijke input bij het vormgeven van het opleidingstraject.
Naast het opleidingstraject is er in 2020 extra tijd gereserveerd voor het
CIZ-kwaliteitssysteem waarin review en toetsing van indicatiebesluiten
een belangrijk onderdeel is.
De zorginhoudelijke toegangscriteria van de Wlz zijn voor deze doelgroep
hetzelfde als voor de huidige Wlz-doelgroepen. Het CIZ zal dan ook
hetzelfde toetsen.
Zowel de leden van de fracties van de VVD, de PVV als de ChristenUnie
vragen hoeveel mensen er bij het CIZ (tijdelijk) worden aangetrokken voor
de uitvoering van dit wetsvoorstel en wat de planning hierbij is. Daarnaast
willen de leden van de VVD-fractie weten welke maatregelen worden
genomen om deze planning te halen en wat de (financiële) gevolgen zijn
als het niet op tijd lukt om mensen aan te trekken en op te leiden. De
leden van de SGP-fractie vragen zich daarnaast af hoe groot het risico is
dat het proces van herbeoordelen door het CIZ vertraging oploopt doordat
onvoldoende personeel kan worden aangetrokken om alle herbeoordelingen te kunnen uitvoeren.
De uitvoering van dit wetsvoorstel vraagt een forse inzet van het CIZ. In de
uitvoeringstoets die het CIZ heeft opgeleverd is te zien dat het CIZ in 2019
95 fte aan extra inzet nodig heeft. Deze inzet loopt door naar 2020. Het CIZ
is al enige tijd bezig met de werving en opleiding aan extra personeel en
loopt hiermee op schema.
In de uitvoeringstoets heeft het CIZ ook een risicoanalyse opgenomen met
daarbij benodigde maatregelen om deze risico’s te voorkomen. Deze
risico’s worden maandelijks intern door het CIZ besproken. Daarnaast
vindt er tussen het CIZ en VWS regulier overleg plaats over het project.
Tijdens dit overleg wordt ook aandacht besteed aan de mogelijke risico’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

32

Ik verwacht hierdoor dat er bij het CIZ voldoende alertheid is om tijdig
risico’s te signaleren en, indien nodig, maatregelen te kunnen nemen.
De leden van de PVV-fractie vragen of het CIZ voor 1 januari 2020 klaar zal
zijn voor de invoering van het wetsvoorstel en wat hierbij de risico’s zijn.
In lijn met de uitvoeringstoets die het CIZ in augustus 2018 heeft
opgesteld is het CIZ bezig met het voorbereiden van de wetswijziging Wlz.
Hiertoe heeft het CIZ een projectorganisatie ingericht die zich in 2019 richt
op de voorbereidingen van het wetsvoorstel en de uitvoering van de
indicatiestellingen en herbeoordelingen in 2020. Op dit moment lopen
deze voorbereidingen op schema. Het CIZ verwacht per 1 januari klaar te
zijn voor de invoering van het wetsvoorstel. In de uitvoeringstoets heeft
het CIZ ook een risicoanalyse opgenomen met daarbij benodigde
maatregelen om deze risico’s te voorkomen. Deze risico’s worden
maandelijks intern door het CIZ besproken. Daarnaast vindt er tussen het
CIZ en VWS regulier overleg plaats over het project. Tijdens dit overleg
wordt ook aandacht besteed aan de mogelijke risico’s. Ik verwacht
hierdoor dat er bij het CIZ voldoende alertheid is om tijdig risico’s te
signaleren en, indien nodig, maatregelen te kunnen nemen.
De leden van de VVD-fractie vragen om een beschrijving van welke
systemen van het CIZ moeten worden aangepast en wat deze aanpassingen zijn? Daarnaast vragen de leden wat de planning hierbij is en of de
planning vooralsnog wordt gehaald? Ook wordt gevraagd welke maatregelen er genomen kunnen worden om te zorgen dat de planning gehaald
wordt? Wat zijn de (financiële) gevolgen als de systemen niet op tijd
aangepast zijn?
De systeemaanpassingen van het CIZ betreffen de digitale ondersteuning
van het primaire proces voor wat betreft de indicatiestelling Wlz. Voor de
grondslag «psychische stoornis» wordt een nieuwe doelgroep aan het
systeem toegevoegd, binnen de bestaande digitale processtroom. Het CIZ
is al gestart met de voorbereidingen en geeft aan hiermee op schema te
liggen. In de jaarplanning van het CIZ is tijd gereserveerd voor de
aanpassing van het systeem en daarvoor ook de benodigde prioriteit
gegeven. Hiermee zorgt het CIZ ervoor dat de systemen op tijd gereed
zijn.
De leden van de VVD-fractie vragen om een toelichting op de structurele
effecten, naast de al eerdergenoemde effecten, voor het CIZ van dit
wetsvoorstel.
Het wetsvoorstel heeft ook vanaf 2021 gevolgen voor de uitvoering van de
indicatiestelling door het CIZ. Vanaf 1 januari 2021 zal de reguliere
instroom op gang komen. Op dit moment is nog onduidelijk wat hier de
gevolgen van zijn. Ik heb daarom met het CIZ afgesproken om later in dit
jaar een uitvoeringstoets op te vragen over de structurele gevolgen voor
het CIZ vanaf 2021.
De leden van de VVD-fractie vragen of er rekening wordt gehouden met
het feit dat aanvragen afgewezen zullen worden? De leden vragen zich af
om hoeveel aanvragen dit ongeveer zal gaan en wat de te verwachten
(financiële en praktische) effecten hiervan zijn, bovenop de aanvragen die
al verwacht worden. Worden daar maatregelen voor genomen en zo ja,
welke zijn dat?
De jaren 2019 en 2020 staan in het teken van de implementatie van het
voorliggende wetsvoorstel. Daarom heb ik, gezamenlijk met de betrokken
landelijke partijen, een implementatieplan opgesteld. Een onderdeel van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

33

dit plan is een soepele overgang van cliënten naar de Wlz. Om cliënten zo
min mogelijk onnodig een aanvraag bij het CIZ te laten doen heb ik,
gezamenlijk met het CIZ, de VNG en ZN, regionale tafels opgezet. In deze
tafels wordt met betrokken, regionale partijen aandacht besteed aan de
overgang van cliënten naar de Wlz per 2021. Daarnaast is er ook een
werkgroep communicatie opgericht, met als voornaamste doel het
informeren van de cliënt en zijn omgeving zodat de juiste doelgroep
wordt bereikt en ook daadwerkelijk een aanvraag gaat indienen bij het
CIZ. Het CIZ zet daarnaast in op stevig relatiebeheer met gemeenten,
zorgaanbieders en belangenorganisatie zoals MIND en Per Saldo. De
praktische invoering van de gewijzigde wet is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de hele keten (VWS, branche-, belangen- en cliëntorganisaties, gemeenten, zorgaanbieders en CIZ).
In haar uitvoeringstoets heeft het CIZ desondanks wel rekening gehouden
met de verwachting dat er ook aanvragen afgewezen zullen worden. De
werkzaamheden die zij hiertoe verricht zijn meegenomen in de raming
van de uitvoeringskosten van € 11 in 2019 en € 10 miljoen in 2020.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of er veel bezwaren worden
verwacht, van zowel mensen die afgewezen worden als mensen die
vinden dat ze een recht hebben op een andere indicatie. Wat zijn de te
verwachten (financiële en praktische) effecten hiervan? Worden daar
maatregelen voor genomen en zo ja, welke zijn dat?
In de uitvoeringstoets (en de berekening van de uitvoeringskosten) die het
CIZ afgelopen jaar heeft opgeleverd wordt uitgegaan van een verhoging
van het aantal bezwaren. De reden van deze geschatte verhoging heeft
enerzijds te maken met de complexiteit die aanvragen van deze doelgroep
met zich mee kunnen brengen en anderzijds omdat het gaat om een
nieuwe doelgroep binnen de Wlz. Het CIZ neemt wel bij voorbaat extra
maatregelen door de medewerkers van de afdeling bezwaar en beroep
mee te nemen in het opleidingstraject. In de besluitbrieven wordt meer
aandacht besteed aan hoe men tot het besluit is gekomen en of men zich
kan wenden tot een ander domein.
De leden van de D66-fractie vragen zich af welke randvoorwaarden er
volgens het CIZ nodig zijn om de taken succesvol uit te voeren. Graag per
randvoorwaarde aangeven hoe de regering hier uitvoering aan heeft
gegeven.
De voor het CIZ belangrijkste randvoorwaarden zijn, zoals opgenomen in
de uitvoeringstoets:
• De aanpassing van de Wlz moet tijdig door zowel de Tweede als Eerste
Kamer zijn aangenomen, zodat het CIZ per 1 januari 2020 kan starten
met het proces van indicatiestelling:
De regering heeft geen invloed op deze randvoorwaarde.
• VWS moet akkoord zijn met de voorgestelde werkwijze, de daarmee
verbonden kosten en de bijbehorende tijdige beschikbaarstelling van
financiële middelen:
Hierover heeft VWS inmiddels afspraken gemaakt met het CIZ.
• Er is bij alle partijen commitment op afspraken en planningen en er is
sprake van een intensieve samenwerking in de keten:
Er vindt landelijke afstemming met stakeholders plaats onder de
verantwoordelijkheid en regie van VWS. Ik zie de praktische invoering
van de gewijzigde wet als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van
de gehele keten (VWS, branche-, belangen- en cliëntorganisaties,
gemeenten, zorgaanbieders en CIZ). Het jaar 2019 staat in het teken
van de implementatie van het voorliggende wetsvoorstel. Daarom heb
ik, gezamenlijk met de betrokken landelijke partijen, een implementa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

34

tieplan opgesteld. Naar aanleiding van dit plan zijn voor verschillende
onderwerpen werkgroepen opgericht, waar deze partijen in deelnemen.
De leden van de VVD-fractie hebben in de memorie van toelichting
gelezen dat het voorliggend voorstel weinig impact heeft als het gaat om
(nieuwe) fraudemogelijkheden. Zij vragen of de regering kan toelichten
waarop dit is gebaseerd.
Als onderdeel van het wetgevingsproces is een fraudetoets uitgevoerd.
Ook is aan de NZa en IGJ gevraagd of fraudeaspecten bij dit wetsvoorstel
aan de orde zijn. Geconstateerd is dat cliënten met een psychische
stoornis die voldoen aan de Wlz-criteria niet wezenlijk afwijken van de
overige Wlz-cliënten. Daarbij gelden ook voor deze doelgroep de reguliere
toezichtactiviteiten door IGJ, NZa en het zorgkantoor.
Wel wijzen zowel IGJ als NZa op mogelijke frauderisico’s bij
pgb-budgethouders bij deze doelgroep. In de memorie van toelichting bij
het wetsvoorstel heb ik aangegeven dat vanuit VWS aandacht wordt
besteed aan het voorkomen van pgb-fraude. In de Regeling langdurige
zorg (Rlz) is de mogelijkheid op genomen om bepaalde zorgprofielen van
een pgb-Wlz uit te sluiten. Specifiek voor deze doelgroep zal dit gelden
voor zorgprofielen waarbij alle zorg die geleverd wordt in het teken staat
van behandeling.
De leden van de PVV-fractie wijzen er op dat de IGJ aangeeft dat er risico’s
verbonden zijn aan het leveren van zorg buiten een instelling. De leden
van de PVV-fractie willen graag weten wat de risico’s zijn van vpt, mpt en
pgb en hoe deze zoveel mogelijk vermeden gaan worden. Graag concrete
voorbeelden en oplossingen.
Voor alle drie de leveringsvormen geldt dat het zorgkantoor de taak heeft
om te bezien of de zorg thuis doelmatig en verantwoord kan worden
geleverd. Dit is een belangrijke check. Bij de leveringsvorm vpt is er
sprake van één zorgaanbieder waarmee duidelijk is wie verantwoordelijk
is voor de (gehele) zorglevering. In het zorgplan kunnen zorgaanbieder en
cliënt afspraken maken over de levering van de zorg en de specifieke
wensen van de cliënt. Ook bij mpt is het zorgplan een belangrijk middel
om goede afspraken te maken.
Uitgangspunt bij het pgb-Wlz is de eigen regie van de budgethouder over
de in te kopen zorg. De zorg die de budgethouder inkoopt moet verantwoord en kwalitatief goed zijn. Het zorgkantoor ziet hierop toe, onder
andere via huisbezoeken. De zorgverlener dient kwalitatief goede zorg te
leveren. In het bewustekeuzegesprek toetst het zorgkantoor vooraf of de
zorgvrager in staat is het pgb te beheren. Op het moment dat de
zorgvrager het pgb niet zelf kan beheren kan hij zich laten vertegenwoordigen door een gewaarborgde hulp. De gewaarborgde hulp dient dan te
letten op verantwoorde zorg van goede kwaliteit. Ook bij de gewaarborgde hulp wordt getoetst of deze in staat is het pgb te beheren. Ik
overweeg om de gewaarborgde hulp voor een aantal ggz-zorgprofielen
verplicht te stellen.
Er bestaan nu al wooninitiatieven voor deze groep cliënten die met een
pgb vanuit de Wmo 2015 worden gefinancierd. Een goed voorbeeld
daarvan zijn de woonvoorzieningen van Chapeau Woonkringen uit
’s-Hertogenbosch. Deze organisatie heeft een leidraad opgesteld voor wat
erbij komt kijken als iemand een dergelijk wooninitiatief wil starten.
De leden van de CDA fractie refereren naar de constatering van de NZa
dat er nog onzekerheid rond de toereikendheid van het budgettair
Wlz-kader bestaat, vanwege ontbrekende gegevens over de definitieve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

35

instroom in de Wlz. De genoemde leden vragen zich af of de regering de
zorg van de NZa deelt.
Definitieve cijfers over de instroom in de Wlz zijn op dit moment nog niet
voorhanden, omdat het CIZ pas het indicatietraject kan starten als het
wetsvoorstel inwerking is getreden. Het CIZ geeft haar indicaties immers
af op grond van de dan gewijzigde Wlz. Het CIZ start haar indicatietraject
op 1 januari 2020. Gedurende dit jaar zullen de definitieve cijfers helder
worden. De indicaties treden dan per 1 januari 2021 inwerking.
Zoals hierboven toegelicht, wordt er tot die tijd gewerkt met een raming.
Deze raming is gebaseerd op een gedegen en omvangrijk onderzoek door
Bureau HHM en meerdere gesprekken met veldpartijen, waardoor de
onvermijdelijke onzekerheid rond de raming zo klein mogelijk is gemaakt.
Dit, in combinatie met de gemaakte procesafspraken over het bijstellen
van de budgetten op basis van de definitieve indicatiecijfers van het CIZ,
zorgt ervoor dat ik de zorgen van de NZa niet deel.
De leden van de CDA-fractie stellen de vraag of aanvullende regelgeving
of andere kaders noodzakelijk zijn om de kwaliteit van zorg voor de
doelgroep die zorg buiten instellingen ontvangt te borgen.
Ook de huidige cliënten in de Wlz ontvangen zorg buiten een instelling.
Voor deze zorgaanbieders gelden de kwaliteitsvereisten zoals opgenomen
in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Zorgaanbieders
die Wlz-zorg leveren moeten goede zorg als bedoeld in artikel 2 van de
Wkkgz verlenen. Als de zorgaanbieders vanaf 2021 Wlz-zorg gaan leveren
voor mensen met een psychische stoornis, is de Wkkgz van toepassing. Ik
acht het niet noodzakelijk om voor zorgaanbieders die Wlz-zorg buiten een
instelling gaan leveren aan deze doelgroep aanvullende regelgeving met
betrekking tot de kwaliteit van de zorg te formuleren.
De IGJ geeft aan dat door het voorliggende wetsvoorstel er een beslag
wordt gelegd op de capaciteit van de IGJ. De leden van de SP-vragen of
de regering middelen vrij gaat maken om de IGJ meer capaciteit te
kunnen bieden.
De IGJ geeft aan dat hoeveelheid aanbieders die Wlz-zorg gaan leveren
nog onduidelijk is en daarmee de impact op de omvang van de toezichtsactiviteiten onduidelijk is. Wel is de verwachting dat de overheveling in
ieder geval gepaard zal gaan met een beslag op IGJ-capaciteit. Mede
omdat er meer zorg in de thuissituatie zal worden geleverd. Met de IGJ
heb ik afgesproken dat de ontwikkeling van de uitvoeringskosten zal
worden gemonitord.
De leden van de SP-fractie vragen om een uitgebreide reactie op de
stelling van de NZa dat het openstellen van langdurige zorg voor mensen
met een psychische aandoening linksom of rechtsom grote gevolgen
heeft voor zorgaanbieders en mogelijke risico’s als oplopende wachtlijsten, instabiliteit van cliëntzorg en cliënten die tussen wal en schip raken
in zich heeft.
Deze stelling volgt uit de uitvoeringstoets «behandeling» van de NZa.
Hierin heeft de NZa de uitvoeringsconsequenties bezien van het opvolgen
van het pakketadvies van het Zorginstituut over de positionering van
behandeling. Inmiddels heeft de Minister van VWS besloten dit pakketadvies niet op te volgen, mede vanwege de uitvoeringsconsequenties
voor de ggz-aanbieders. De algemeen medische zorg wordt dus geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

36

standaard onderdeel van de verzekerde institutionele Wlz-zorg. Hierover is
de Tweede Kamer op 10 april 201913 door de Minister van VWS geïnformeerd.
Uitvoeringsconsequenties die betrekking hebben op het voorliggende
wetsvoorstel worden uitvoerig met de betreffende partijen besproken in
het implementatietraject. Zo start ik een werkgroep die zich buigt over de
levering van specifieke behandeling in de Wlz door ggz-aanbieders. Voor
een verdere toelichting op het implementatietraject verwijs ik naar de
beantwoording in het eerste hoofdstuk.
De leden van de SP-fractie vragen zich af hoe de regering oordeelt over de
waarschuwingen van de VNG dat de openstelling van de Wlz voor ggz
cliënten onvoorziene financiële gevolgen kan hebben? Waaronder de
zorgen voor een risico op hogere bijstandskosten voor gemeenten en dat
de door het kabinet geschatte budgetuitname van € 495 miljoen euro
volgens de VNG te hoog zou zijn? Maar ook dat nog niet duidelijk is hoe
de budgetuitname wordt verdeeld.
De uitname van € 495 miljoen is gebaseerd op een gedegen en omvangrijke onderzoeken van Bureau HHM, zoals ook toegelicht in de memorie
van toelichting en in mijn beantwoording bij de vragen over hoofdstuk 8.
Hier heb ik vervolgens uitvoerig over gesproken met de VNG. Ik heb met
de VNG afgesproken om het uitnamebedrag bij te stellen, mocht daar op
basis van realisatiecijfers aanleiding toe zijn.
In de beantwoording op de vragen over hoofdstuk 8 ben ik al ingegaan op
de verdeling van de budgetuitname over de gemeenten. Hier heb ik onder
andere gemeld dat in het bestuurlijk overleg tussen het Rijk en VNG dat in
juni zal plaatsvinden principe-afspraken worden gemaakt over de manier
waarop de uitname uit het gemeentefonds wordt verdeeld over de
gemeenten.
12. Inwerkingtreding, overgangsjaar en overgangsrecht Wmo
2015
De leden van de D66-fractie constateren dat Wlz-uitvoerders een inspanningsverplichting hebben om gezamenlijk met de cliënt en zijn/haar
omgeving te onderzoeken of de cliënt zijn huidige setting zou willen
voortzetten onder de Wlz en of deze plek nog passend voor de cliënt is.
Wanneer dat het geval is zal deze Wlz-uitvoerder zich inspannen om een
contract af te sluiten met de betreffende zorgaanbieder. Deze leden zijn blij
met deze verplichting daar deze kwetsbare groep gebaat is bij zowel
continuïteit in zorg als setting. Zij vernemen graag wie toeziet op deze
verplichting en waar mensen terecht kunnen indien zij menen dat niet aan
deze verplichting wordt voldaan.
De NZa zal toezien of de Wlz-uitvoerder zich aan de zorgplicht houdt.
Cliënten kunnen eerst in overleg treden met de Wlz-uitvoerder. Ook
kunnen zij hun situatie kenbaar maken aan de NZa De NZa kan die
signalen meenemen in haar toezicht op de wlz-uitvoerders. Dat betekent
niet dat de NZa ingaat op ieder individueel signaal van een cliënt. In het
ultieme geval waarin nader overleg niet tot een oplossing leidt, kan de
cliënt een gerechtelijke procedure starten tegen wlz-uitvoerder.
De leden van de D66-fractie wijzen er nogmaals op dat een indicatieproces
voor deze kwetsbare groep als zeer belastend wordt ervaren en denken
dat het verlengen van het overgangsrecht hiervoor een goede oplossing
13

Kamerstukken II 2018/19, 34 104, nr. 247.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

37

is. Wel vernemen deze leden graag hoe dit in de praktijk zal werken. Stel
iemand heeft begin december 2014 een indicatie van het CIZ gekregen
voor een ZZP GGZ-c. Deze persoon zal hoogstwaarschijnlijk per 2021
toegang krijgen tot de Wlz. Echter op dit moment valt deze regeling nog
onder de Wmo van de gemeente en volgens de gemeente moet er een
herindicatie plaatsvinden begin december 2019. In dat geval zouden er
alsnog, in één jaar twee (her)indicaties plaatsvinden. Graag vernemen
deze leden hoe dit zal uitwerken voor deze groep.
Het verlengen van het overgangsrecht tot 1 januari 2021 is tot stand
gekomen in nauw overleg met de VNG. Het doel van deze verlenging is
dat inwoners, gemeenten en zorgaanbieders niet onnodig met meerdere
volgtijdelijke herindicaties te maken krijgen vanwege het openstellen van
de Wlz. Dat heeft de VNG door middel van een ledenbrief in oktober jl.
ook zo gecommuniceerd.
Door verlenging van het overgangsrecht met een jaar, vindt de herindicatie van alle inwoners met een nog geldige (GGZ-C) indicatie voor de
Wmo, in 2020 plaats. Voor het implementatietraject rondom de wetswijziging worden regionale tafels ingericht waarin gemeenten, zorgkantoren,
zorgverzekeraars en het CIZ in nauw overleg met de aanbieders nagaan
welke cliënten mogelijk aanspraak kunnen maken op een Wlz-indicatie. Op
regionaal niveau zal worden afgesproken hoe de communicatie richting
deze cliënten zal plaatsvinden. Van groot belang hierbij is dat deze
inwoners niet onnodig met meerdere volgtijdelijke herindicaties te maken
krijgen. Kortom voor de genoemde groep zal in de praktijk door de nauwe
contacten tussen gemeente, aanbieder, zorgkantoor en CIZ ervoor worden
gezorgd dat de doelstelling van het verlengen van het overgangsrecht ook
daadwerkelijk wordt bereikt.
13. Overig
In het regeerakkoord staat opgenomen dat de regering met een
wetsvoorstel komt om de Wlz ook toegankelijk te maken voor ggz-cliënten
die langdurige zorg nodig hebben». Voordat dat wetsvoorstel komt, zou
de regering de effecten van zo’n wet in kaart brengen om vast te stellen
dat de effecten geen belemmering vormen voor een zorgvuldige
uitvoering. De leden van de VVD-fractie vragen of de regering van mening
is dat de belemmeringen en effecten in voldoende mate inzichtelijk zijn
gemaakt om een succesvolle implementatie te rechtvaardigen. Ook
vragen zij hoe dit oordeel zich verhoudt zich tot de in de toelichting op het
wetsvoorstel gestelde onzekerheden en risico’s.
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is sprake is geweest van een
zorgvuldig voorbereidingstraject. Hierbij heeft constructief overleg
plaatsgevonden met de veldpartijen. Ook is informatie verzameld en
nader onderzoek gedaan. Door deze voorbereidingen is een goed beeld
bestaat van de gevolgen van het wetsvoorstel. Aanvullend zijn met de
sector afspraken gemaakt over een zorgvuldig implementatieproces
waarin een antwoord kan worden gevonden voor de nog bestaand
onzekerheden.
De leden van de VVD-fractie vragen in welke mate de punten uit de
consultatie nog hebben bijgedragen tot een wijziging en aanpassingen
van de toelichting op het wetsvoorstel. Ook vragen zij of er nog inzichten
naar voren komen die om een aanpassing van het implementatietraject en
geschetste tijdpad vragen. Gaarne ontvangen de leden van de VVD-fractie
een uitgebreide onderbouwing op dit punt.
De inbreng in de consultatiefase heeft geleid tot waardevolle inzichten,
waaruit ook aanscherpingen van de wet en de memorie van toelichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

38

naar voren zijn gekomen. Zo is de definitie van specifieke behandeling in
artikel I onderdeel A aangescherpt. In de toelichting zijn onder meer de
paragraaf over de doelstellingen, jeugd en het driejaarcriterium geherformuleerd.
Daarnaast zijn in de consultatiefase de onderwerpen benoemd die in de
implementatieperiode aan de orde moeten komen. Dit heeft geleid tot een
implementatieplan waarin 9 onderwerpen zijn opgenomen die in 2019 en
2020 met de veldpartijen verder worden uitgewerkt. Ook is besloten tot de
vorming van 10 regionale tafels waarin de vraagstukken die op regionaal
niveau spelen worden besproken.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering voldoende
zicht heeft op de risico’s waardoor mensen mogelijk tussen wal en schip
komen te vallen.
De jaren 2019 en 2020 staan in het teken van de implementatie van het
voorliggende wetsvoorstel. Daarom heb ik, gezamenlijk met de betrokken
landelijke partijen, een implementatieplan opgesteld. In dit implementatieplan is onder meer aandacht voor de groep mensen die nu tussen wal
en schip (dreigen te) vallen. Met Per Saldo, MIND en het Juiste Loket zijn
de knelpunten in kaart gebracht. Het gaat dan bijvoorbeeld om knelpunten
als: kortdurende besluiten door gemeenten en gebrek aan passend
zorgaanbod. Met de betrokken partijen, zoals de VNG, wordt gekeken of
deze knelpunten kunnen worden weggenomen. Daarnaast is er ook
aandacht voor de doelgroep cliënten met een psychische stoornis die
straks niet aan de zorginhoudelijke toegangscriteria van de Wlz zullen
voldoen, maar wel een levenslange of langdurende zorg en/of ondersteuningsvraag hebben. Gemeenten en zorgverzekeraars zijn verantwoordelijk
om passende zorg en ondersteuning voor deze mensen te organiseren.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen op welke wijze gemeenten en
het CIZ samenwerken in de voorbereiding op het nieuwe wetsvoorstel?
Kunnen indicatiestellingen zodanig afgestemd of gecombineerd worden
dat de cliënt in alle gevallen zeker kan zijn van een passende oplossing en
een eenduidig belegde verantwoordelijkheid?
Gezamenlijk met de VNG, ZN en het CIZ heb ik regionale tafels opgezet. In
deze tafels wordt met betrokken, regionale partijen aandacht besteed aan
de overgang van cliënten naar de Wlz per 2020. Het doel hiervan is onder
andere om met deze partijen en in nauw overleg met aanbieders de
potentiële Wlz-cliënten in kaart te brengen. Daarnaast is er ook een
werkgroep communicatie opgericht, met als voornaamste doel het
informeren van de cliënt en zijn omgeving om ervoor te zorgen dat de
juiste doelgroep wordt bereikt en ook daadwerkelijk een aanvraag gaat
indienen bij het CIZ. Het CIZ zet daarnaast in op stevig relatiebeheer met
gemeenten, zorgaanbieders en belangenorganisatie zoals MIND en Per
Saldo. De praktische invoering van de gewijzigde wet is een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van de hele keten (VWS, branche-, belangen- en
cliëntorganisaties, gemeenten, zorgaanbieders en CIZ).
Het besluit dat een gemeente afgeeft en de indicatie van het CIZ kunnen
niet gecombineerd worden, omdat de Wmo 2015 en de Wlz andere
uitgangspunten hebben. Daarom is het des te meer van belang dat er
goede afspraken worden gemaakt tussen de partijen, om passende zorg te
organiseren en de verantwoordelijkheid op de juiste plek te beleggen. De
cliënt moet zo min mogelijk onrust ervaren bij de overgang naar de Wlz. Ik
heb er alle vertrouwen in dat bovengenoemde acties hiertoe gaan
bijdragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of er de mogelijkheid is van
een regionale doorzettingsmacht bij individuele, complexe casuïstiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

39

Op dit moment zie ik geen mogelijkheid om een regionale doorzettingsmacht bij complexe casuïstiek te organiseren. We moeten doorzettingsmacht ook niet van bovenaf invullen of opleggen. Het is juist essentieel
dat partijen in de regio samenwerken, zodat zij elkaar goed weten te
vinden en zich ook gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor het oplossen
van concrete casuïstiek. Het is aan de regio zelf om op gepaste wijze
passende oplossingen voor de individuele cliënt te creëren. Bijkomend
voordeel van het implementatieplan, de regionale tafels en de inzet van
het CIZ op relatiebeheer is dat partijen in de regio elkaar beter weten te
vinden. Partijen kunnen dan sneller met elkaar afstemmen over de
complexe zaken.
Artikelsgewijs
De leden van de CDA-fractie vragen waarom ervoor is gekozen om de
mogelijkheid om nadere regels te stellen met betrekking tot aanspraken,
rechten en verplichtingen bij ministeriële regeling is geregeld en niet bij
AMvB met voorhang. Ook vragen de leden van de CDA-fractie of deze
nadere regels ertoe kunnen leiden dat voor mensen met een psychische
stoornis andere regels binnen de Wlz gaan gelden dan voor andere
mensen binnen de Wlz.
De overgang van verzekerden met een grondslag psychische stoornis
naar de Wlz wordt goed voorbereid met een intensief implementatietraject. Tijdens het overgangsjaar 2020 waarin de indicaties plaatsvinden,
kan blijken dat er behoefte is tot het snel opnemen van nadere regels. De
grondslag om nadere regels te stellen is opgenomen voor het geval
tijdens de voorbereidingen van het wetsvoorstel blijkt dat er een groep
tussen wal en schip gaat vallen. In dat geval is het nodig dat de regels
snel en mogelijk met grote spoed moeten worden vastgesteld. Hiervoor is
een ministeriële regeling het geëigende instrument. Het is nu dan ook
onbekend of deze nadere regels nodig zijn en hoe ze gaan luiden.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 146, nr. 8

40